LỊCH SỬ ĐẢNG BỘ TỈNH ĐỒNG THÁP (1927 – 1975)
Chương V
CHỐNG ĐỊCH VI PHẠM HIỆP ĐỊNH PARIS VÀ CUỘC
TIẾN CÔNG, NỔI DẬY MÙA XUÂN 1975 GIẢI PHÓNG QUÊ HƯƠNG
(28-1-1973 – 30-4-1975)
I- KỊP THỜI CHUYỂN HƯỚNG THEO ĐƯỜNG LỐI PHƯƠNG CHÂM MỚI, CHUYỂN MẠNH PHONG TRÀO KHẮP 3 VÙNG
…
II- THÀNH LẬP TỈNH SA ĐÉC VÀ TỈNH LONG CHÂU TIỀN, ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG Ở CÁC HUYỆN PHÍA NAM SÔNG TIỀN
Tháng 8-1974, để tạo điều kiện chuyển mạnh vùng yếu Hòa Hảo, và tạo sự gắn bó chiến trường giữa Đông và Tây sông Tiền, theo chủ trương của Trung ương Cục, giải thể tỉnh Kiến Phong, thành lập tỉnh Sa Đéc và tỉnh Long Châu Tiền63.
Tỉnh Sa Đéc gồm 7 huyện, 2 thị xã: Chợ Mới, Cao Lãnh, Kiến Văn, Mỹ An và thị xã Cao Lãnh (Kiến Phong), Lấp Vò, Lai Vung, Châu Thành và thị xã Sa Đéc (Vĩnh Long).
Tỉnh Long Châu Tiền gồm 7 huyện: Hồng Ngự, Thanh Bình, Tam Nông (Kiến Phong), An Phú, Tân Châu, Phú Tân A và Phú Tân B (An Giang) với 53 xã, 256 ấp, 650.000 dân.
Tân Châu 7 xã, 39 ấp, 53.620 dân; An Phú 9 xã, 42 ấp; 81 ngàn dân; Phú Tân A+B: 13 xã, 75 ấp: 190.000 dân; Hồng Ngự 11 xã, 56 ấp, 110.000 dân; Thanh Bình 6 xã, 24 ấp, 51.150 dân; Tam Nông 7 xã, 22 ấp, 54.000 dân (tháng 3-1976 sát nhập Phú Tân A và Phú Tân B thành huyện Phú Tân (sau này thành lập huyện Phú Châu thay huyện Phú Tân).
Trước đó, Trung ương Cục và Khu ủy Khu 8 đã chỉ định thành lập 2 Tỉnh ủy mới:
- Tỉnh Sa Đéc, đồng chí Nguyễn Văn Năm (Tám Hai) được chỉ định làm bí thư; đồng chí Nguyễn Thế Hữu (Tư Hữu) Phó bí thư.
- Tỉnh Long Châu Tiền, đồng chí Nguyễn Xuân Trường (Mười Nhẹ) được chỉ định làm bí thư, đồng chí Đoàn Văn Thượng, Phó bí thư.
…
…
Ở 3 huyện Hồng Ngự, Thanh Bình, Tam Nông thuộc tỉnh Long Châu Tiền, theo Nghị quyết và kế hoạch của Tỉnh ủy, trong cao điểm cuối tháng 11-1974, từ ngày 14 đến 16-11 bộ đội tỉnh (D512) đồng loạt nổ súng đánh địch ở 3 khu gom dân 10, 11, 12 kinh Xáng Cụt huyện Tam Nông. Diệt 1 đồn khu 10, tiêu hao và bức hàng đồn khu 11, tiêu hao nặng đồn khu 12, diệt gọn 1 phân chi khu, 1 ban tề ấp, 1 ban tề xã, 1 cuộc cảnh sát, 1 đoàn bình định, 1 liên toán phòng vệ dân sự, 2 trung đội dân vệ, đánh hỏng nặng 1 xe M 113 buộc chi đoàn M 113 giải tỏa đồn khu 12 phải co cụm. Trong các đêm 16, 17, 18-11 quân ta pháo kích liên tục đồn Cả Môn, đến ngày 19-11 đồn Cả Môn rút chạy. Hơn 5.500 dân ở 3 khu gom dân nói trên (diện dài 6 cây số) kéo về vùng giải phóng.
Vùng diệt gồm các huyện Hồng Ngự, Thanh Bình, Tân Châu, bộ đội địa phương và du kích xã ấp pháo kích đồn Cồn Cỏ, Lang Nghệ (Hồng Ngự), phân chi khu và cuộc cảnh sát Bình Thành (Thanh Bình), đánh mìn làm sập đồn Mương Kinh (Tân Châu), phá hỏng 2 đoạn lộ 30, vũ trang tuyên truyền các xã An Bình (thị trấn Hồng Ngự), Vĩnh Xương, Tân An, Phú Hữu, Vĩnh Lộc (Tân Châu), giải tán 1 toán phòng vệ dân sự và làm rã 25 tên dân vệ.
Tháng 12-1974 (từ 20-11 đến 20-12-74), phối hợp với chiến trường chung, ta tích cực tấn công địch giải phóng vùng, chuyển thế phong trào quần chúng, làm cơ sở cho việc hoàn thành nhiệm vụ mùa khô 1975.
…
…
Ở Long Châu Tiền, cao điểm 2 từ ngày 6 đến 16 tháng 2-1975, tỉnh tập trung lực lượng vùng trọng điểm 1, chuyển mở xã Tân Phú, Bình Thành huyện Thanh Bình đồng thời sử dụng lực lượng huyện, xã mở xã Bình Thạnh, Tân Hội và phát triển tấn công vùng Tứ Thường huyện Hồng Ngự. Kết quả loại khỏi vòng chiến đấu hơn 100 tên địch, làm rã 195 tên, diệt 2 đồn, đánh thiệt hại nặng 1 phân chi cảnh sát và 7 đồn.
- Diệt đồn Cả Gốc xã Tân Hội (đêm 5-2) và đồn Ba Đàn (Cả Chánh, sông Sở Hạ, ngày 16-2).
- Đánh thiệt hại phân chi cảnh sát xã Bình Thành (Thanh Bình), dùng thế 3 mặt tấn công, bao vây, gây thiệt hại các đồn Sâm Sai, Láng Biển, Vàm Xép, Trung tâm Bản Đô, Trà Dư (Hồng Ngự), Cả Sơ, Cây Me (Tam Nông), Đồng Dức, Xóm Chùa (Tân Châu).