{"id":45,"date":"2024-08-11T17:06:18","date_gmt":"2024-08-11T10:06:18","guid":{"rendered":"https:\/\/dainamthucluc.wordpress.com\/?p=45"},"modified":"2024-08-11T17:06:18","modified_gmt":"2024-08-11T10:06:18","slug":"thuc-luc-ve-than-tong-hieu-chieu-hoang-de-nguyen-phuc-lan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2024\/08\/11\/thuc-luc-ve-than-tong-hieu-chieu-hoang-de-nguyen-phuc-lan\/","title":{"rendered":"Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ea7n t\u00f4ng Hi\u1ebfu chi\u00eau ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Lan"},"content":{"rendered":"\n<p>Th\u1ea7n t\u00f4ng Th\u1eeba C\u01a1 To\u1ea3n Th\u1ed1ng C\u01b0\u01a1ng Minh H\u00f9ng Ngh\u1ecb Uy \u0110o\u00e1n Anh V\u00f5 Hi\u1ebfu chi\u00eau ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, h\u00fay l\u00e0 [Ph\u01b0\u1edbc Lan], sinh n\u0103m T\u00e2n s\u1eedu [1601]<\/p>\n\n\n\n<p>(L\u00ea Ho\u1eb1ng \u0110\u1ecbnh n\u0103m 2, Minh V\u1ea1n L\u1ecbch n\u0103m 29), l\u00e0 con th\u1ee9 hai c\u1ee7a Hy t\u00f4ng Hi\u1ebfu v\u0103n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. M\u1eb9 l\u00e0 Hi\u1ebfu v\u0103n ho\u00e0ng h\u1eadu Nguy\u1ec5n th\u1ecb. \u0110\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c phong Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nh\u00e2n L\u1ed9c h\u1ea7u. M\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m T\u00e2n m\u00f9i, ho\u00e0ng t\u1eed c\u1ea3 l\u00e0 K\u1ef3 m\u1ea5t, ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp l\u00e0m Th\u1ebf t\u1eed, m\u1edf dinh Thu\u1eadn Ngh\u0129a. N\u0103m \u1ea5t h\u1ee3i, m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y \u0110inh h\u1ee3i, Hy t\u00f4ng Hi\u1ebfu v\u0103n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u0103ng h\u00e0. B\u1ea5y gi\u1edd ch\u00faa 35 tu\u1ed5i. C\u00e1c quan v\u00e2ng l\u1eddi di m\u1ec7nh t\u00f4n l\u00e0m Ti\u1ebft ch\u1ebf th\u1ee7y b\u1ed9 ch\u01b0 dinh ki\u00eam t\u1ed5ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n qu\u1ed1c tr\u1ecdng s\u1ef1 th\u00e1i b\u1ea3o Nh\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng. B\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Ch\u00faa Th\u01b0\u1ee3ng \u4e0a\u4e3b. Ch\u00faa \u0111\u00e3 n\u1eafm ch\u00ednh quy\u1ec1n, l\u1ea5y \u01a1n hu\u1ec7 v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n ch\u00fang. B\u1ea5y gi\u1edd m\u01b0a n\u1eafng thu\u1eadn h\u00f2a, n\u01b0\u1edbc gi\u00e0u d\u00e2n th\u1ecbnh, c\u00f3 c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng th\u00e1i b\u00ecnh r\u1ef1c r\u1ee1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Anh l\u00e0m ph\u1ea3n b\u1ecb gi\u1ebft. \u0110\u1ea7u l\u00e0 Hy T\u00f4ng sai Anh l\u00e0m tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Nam. Anh \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n, ng\u1ea7m mang ch\u00ed kh\u00e1c, mu\u1ed1n c\u01b0\u1edbp ng\u00f4i th\u1ebf t\u1eed, nu\u00f4i ri\u00eang d\u0169ng s\u0129 v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, b\u00ed m\u1eadt ghi h\u1ecd t\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 \u201c\u0111\u1ed3ng t\u00e2m h\u01b0\u1edbng thu\u1eadn\u201d. T\u1eebng vi\u1ebft m\u1eadt th\u01b0 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng h\u1ecd Tr\u1ecbnh, nh\u01b0ng c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u00e0nh. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y nghe tin ch\u00faa l\u00ean ng\u00f4i, Anh t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1t binh l\u00e0m ph\u1ea3n, c\u00f9ng K\u00fd l\u1ee5c l\u00e0 Ph\u1ea1m m\u01b0u \u0111\u1eafp l\u0169y Cu \u0110\u00ea l\u00e0m k\u1ebf c\u1ed1 th\u1ee7 v\u00e0 b\u00e0y th\u1ee7y qu\u00e2n \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e2n ch\u00faa. Ph\u1ea1m l\u1ebbn v\u1ec1 \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng l\u00e0m ph\u1ea3n \u1ea5y tr\u00ecnh ch\u00faa. Ch\u00faa tri\u1ec7u T\u00f4n Th\u1ea5t Kh\u00ea v\u00e0o, kh\u00f3c m\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng: \u201cAnh b\u1ea5t hi\u1ebfu b\u1ea5t cung, t\u1ed9i kh\u00f4ng tha \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng t\u00f4i l\u00e0 con \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf v\u00e0o c\u1ea3nh&nbsp; tang t\u00f3c \u0111au th\u01b0\u01a1ng, nay c\u1ea7m dao m\u00e0 \u0111\u00e2m k\u1ebb ru\u1ed9t th\u1ecbt v\u1edbi m\u00ecnh, l\u00f2ng t\u00f4i th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u1ee1. V\u1ea3 v\u00ec m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 l\u00e0m l\u1ee5y \u0111\u1ebfn tr\u0103m h\u1ecd, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n gi\u1ea3 c\u0169ng l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng t\u00e2m. V\u1eady t\u00f4i mu\u1ed1n nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i \u0111\u1ec3 t\u1eaft s\u1ef1 tranh gi\u00e0nh, ch\u00fa ngh\u0129 th\u1ebf n\u00e0o?\u201d Kh\u00ea th\u01b0a r\u1eb1ng: \u201cT\u1ed9i Anh t\u1ea5t ph\u1ea3i gi\u1ebft, th\u1ea7n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u gi\u1eadn, l\u1ebd n\u00e0o n\u00edn n\u00e1u \u0111\u1ec3 h\u1ea1i \u0111\u1ebfn ngh\u0129a l\u1edbn \u01b0? Th\u1ea7n xin l\u1ea5y ngh\u0129a m\u00e0 c\u1eaft \u0111\u1ee9t \u01a1n ri\u00eang, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc\u201d. Ch\u00faa g\u1ea1t n\u01b0\u1edbc m\u1eaft nghe theo. R\u1ed3i sai B\u00f9i H\u00f9ng L\u01b0\u01a1ng, T\u1ed1ng Tri\u1ec1u Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e3nh th\u1ee7y s\u01b0 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn v\u1ee5ng Tr\u00e0 S\u01a1n; T\u00f4n Th\u1ea5t Y\u00ean, T\u1ed1ng V\u0103n H\u00f9ng l\u00e3nh b\u1ed9 binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn l\u0169y Cu \u0110\u00ea, hai \u0111\u1ea1o gi\u00e1p \u0111\u00e1nh. B\u1ea5y gi\u1edd cai \u0111\u1ed9i b\u1ed9 binh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng S\u01a1n (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) c\u00f9ng T\u00f4n Th\u1ea5t Tuy\u00ean \u0111em qu\u00e2n theo \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft, \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o Qu\u1ea3ng Nam. D\u01b0\u01a1ng S\u01a1n \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, x\u00f4ng v\u00e0o dinh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec3n s\u1ed5 \u0111\u1ed3ng t\u00e2m. Tuy\u00ean ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn sau, ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t. Anh s\u1ee3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u1ec1 ph\u00eda c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ea1i Chi\u00eam (1. T\u1ee9c C\u1eeda \u0110\u1ea1i.). Tuy\u00ean \u0111u\u1ed5i theo b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00f3ng g\u00f4ng gi\u1ea3i v\u1ec1. Anh n\u1eb1m r\u1ea1p xu\u1ed1ng s\u00e2n k\u00eau van. Ch\u00faa c\u00f2n kh\u00f4ng n\u1ee1 gi\u1ebft. Kh\u00ea v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u xin r\u1eb1ng: \u201cAnh ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, t\u1ed9i r\u1ea5t l\u1edbn. Ph\u1ea3i x\u1eed theo ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ecdn lo\u1ea1n t\u1eb7c\u201d. Ch\u00faa b\u00e8n theo l\u1eddi, sai Kh\u00ea theo s\u1ed5 \u0111\u1ed3ng t\u00e2m m\u00e0 b\u1eaft gi\u1ebft h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00faa h\u1eadu th\u01b0\u1edfng cho T\u00f4n Th\u1ea5t Tuy\u00ean. Ban y\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u1ee7y l\u1ea1o t\u01b0\u1edbng s\u0129, r\u1ed3i th\u0103ng B\u00f9i H\u00f9ng L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng dinh tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Nam, D\u01b0\u01a1ng S\u01a1n l\u00e0m cai c\u01a1, Ph\u1ea1m l\u00e0m n\u1ed9i t\u00e1n. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng tr\u1eadt theo th\u1ee9 b\u1ef1c kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00faa cho r\u1eb1ng T\u00f4n Th\u1ea5t Kh\u00ea c\u00f3 c\u00f4ng l\u1edbn, th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t c\u1ed7 ki\u1ec7u s\u01a1n then v\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ea3 \u1ea5n \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, d\u1eddi c\u00f4ng ph\u1ee7 sang x\u00e3 Kim Long (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0). Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Hy t\u00f4ng t\u1eeb Dinh C\u00e1t d\u1eddi sang Ph\u01b0\u1edbc Y\u00ean, \u0111\u1ea5t h\u01a1i ch\u1eadt h\u1eb9p, ch\u00faa cho r\u1eb1ng Kim Long l\u00e0 n\u01a1i n\u00fai s\u00f4ng \u0111\u1eb9p t\u1ed1t, b\u00e8n sai d\u1ef1ng cung th\u1ea5t, x\u00e2y th\u00e0nh qu\u00e1ch, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi d\u1eddi sang \u0111\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ed1ng H\u1eefu \u0110\u1ea1i \u5b8b\u6709\u5927 l\u00e0m tr\u1ea5n th\u1ee7 C\u1ef1u dinh \u820a\u71df (t\u1ee9c l\u00e0 dinh \u00c1i T\u1eed \u611b\u5b50\u71df).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ednh t\u00fd, n\u0103m th\u1ee9 1 [1636] (L\u00ea D\u01b0\u01a1ng H\u00f2a n\u0103m 2, Minh S\u00f9ng Trinh n\u0103m 9), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, sai s\u1ee9 ra c\u00e1o ph\u00f3 v\u1edbi nh\u00e0 L\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, vua L\u00ea sai L\u1ea1i khoa c\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang Minh v\u00e0 Binh khoan c\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1eadt \u0111em v\u00e0ng b\u1ea1c \u0111\u1ebfn ph\u00fang. B\u1ecdn Quang Minh \u0111\u1ebfn, s\u1eeda nghi l\u1ec5 t\u1ebf \u0111i\u1ebfu \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, khi v\u1ec1, ch\u00faa t\u1eb7ng r\u1ea5t h\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110inh s\u1eedu, n\u0103m th\u1ee9 2 [1637], m\u00f9a h\u00e8, Thu\u1eadn H\u00f3a \u0111\u00f3i to. Ch\u00faa sai m\u1edf kho \u0111\u1ec3 ch\u1ea9n c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eadu d\u1ea7n, n\u0103m th\u1ee9 3 [1638], l\u1ea5y c\u00e1c ch\u1ee9c n\u1ed9i t\u1ea3, ngo\u1ea1i t\u1ea3, n\u1ed9i h\u1eefu, ngo\u1ea1i h\u1eefu l\u00e0m t\u1ee9 tr\u1ee5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ef7 m\u00e3o, n\u0103m th\u1ee9 4 [1639], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 2, v\u1ee3 l\u1ebd c\u1ed1 T\u00f4n Th\u1ea5t K\u1ef3 \u5c0a\u5ba4\u6dc7 [Nguy\u1ec5n Ph\u00fac K\u1ef3] l\u00e0 T\u1ed1ng th\u1ecb v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. T\u1ed1ng th\u1ecb c\u00f3 v\u1ebb xinh \u0111\u1eb9p, kh\u00e9o \u1ee9ng \u0111\u1ed1i, t\u1eebng nh\u00e2n vi\u1ec7c v\u00e0o ra m\u1eaft, \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111au kh\u1ed5 k\u00eau xin v\u00e0 x\u00e2u m\u1ed9t chu\u1ed7i [ng\u1ecdc] b\u00e1ch hoa (1. Chu\u1ed7i ng\u1ecdc nhi\u1ec1u s\u1eafc nh\u01b0 tr\u0103m hoa. \u767e\u82b1\u4e32 b\u00e1ch hoa xuy\u1ebfn) \u0111\u1ec3 d\u00e2ng. Ch\u00faa th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh, cho \u0111\u01b0\u1ee3c ra v\u00e0o cung ph\u1ee7. Th\u1ecb th\u1ea7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi can, nh\u01b0ng ch\u00faa kh\u00f4ng nghe.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Tham kh\u00e1m l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ec5 m\u1ed9t kho\u1ea3nh t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n (2. M\u1ed9t kho\u1ea3nh l\u00e0 100 m\u1eabu.) (\u1edf x\u00e3 Ph\u00fa K\u1ef3, huy\u1ec7n Minh Linh), cho con l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m th\u1ee5 l\u00e0m Tri ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p cho Ch\u01b0\u1edfng th\u00e1i gi\u00e1m Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Qu\u00fd m\u1ed9t ph\u01b0\u1eddng d\u00e2n ng\u1ee5 l\u1ed9c (ph\u01b0\u1eddng V\u1ea1n L\u1ed9c, huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>Canh th\u00ecn, n\u0103m th\u1ee9 5 [1640], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 8, qu\u00e2n ta l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2u B\u1eafc B\u1ed1 Ch\u00ednh, Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng tri\u1ec1u L\u00ea gi\u1ebft t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Li\u1ec7t. \u0110\u1ea7u l\u00e0 Kh\u1eafc Li\u1ec7t \u0111i l\u1ea1i v\u1edbi ta, Hy t\u00f4ng nh\u00e2n v\u1ed7 v\u1ec1. \u0110\u1ebfn khi ch\u00faa l\u00ean ng\u00f4i, Kh\u1eafc Li\u1ec7t \u0111em l\u00f2ng nghi s\u1ee3, l\u1ea1i qu\u1ea5y r\u1ed1i ch\u00e2u Nam B\u1ed1 Ch\u00ednh. Quan l\u1ea1i \u1edf bi\u00ean th\u00f9y \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y b\u00e1o v\u1ec1, ch\u00faa gi\u1eadn l\u1eafm, h\u1ee3p c\u00e1c t\u01b0\u1edbng b\u00e0n, Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt n\u00f3i: \u201cKh\u1eafc Li\u1ec7t l\u00e0 k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n ph\u1ea3n b\u1ed9i, Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng b\u1ec1 ngo\u00e0i d\u00f9 c\u00f3 tin d\u00f9ng, nh\u01b0ng b\u1ec1 trong v\u1eabn ng\u1edd gh\u00e9t. Th\u1ea7n xin l\u00e0m k\u1ebf ph\u1ea3n gi\u00e1n, phao th\u01b0 cho h\u1ecd Tr\u1ecbnh n\u00f3i Kh\u1eafc Li\u1ec7t \u0111\u00e3 c\u00f9ng ta giao \u01b0\u1edbc l\u00e0 gi\u1ea3 l\u00e0m kh\u00f4ng h\u00f2a, khi qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh \u00fap th\u00ec gi\u1ea3 v\u1edd thua ch\u1ea1y v\u1ec1 d\u1ee5 Tr\u00e1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 gi\u1ebft. L\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec3 kh\u00edch th\u00eam l\u00f2ng gi\u1eadn c\u1ee7a Tr\u00e1ng. Ta nh\u00e2n cho qu\u00e2n ng\u1ea7m v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng Gianh, \u0111\u00f3n Kh\u1eafc Li\u1ec7t \u0111\u1ebfn h\u1ecdp, \u0111\u1ec3 nh\u1eafc l\u1eddi \u01b0\u1edbc c\u0169, th\u1eeba l\u00fac kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb m\u00e0 \u0111\u00e1nh \u00fap lu\u00f4n, Kh\u1eafc Li\u1ec7t ch\u1eb3ng b\u1ecb ta b\u1eaft c\u0169ng b\u1ecb h\u1ecd Tr\u1ecbnh gi\u1ebft\u201d. Ch\u00faa theo k\u1ebf \u1ea5y. Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0, qu\u1ea3 nhi\u00ean gi\u1eadn l\u1eafm. T\u1ee9c th\u00ec sai Th\u00e1i \u00fay Tr\u1ecbnh Ki\u1ec1u \u0111em 5.000 qu\u00e2n v\u00e0o B\u1eafc B\u1ed1 Ch\u00ednh b\u1eaft Kh\u1eafc Li\u1ec7t. \u0110\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec Kh\u1eafc Li\u1ec7t \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u01b0\u1edbng ta l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ec1u v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Ph\u1ea5n \u0111\u00e1nh ch\u1ea1y r\u1ed3i. Tr\u1ecbnh Ki\u1ec1u cho r\u1eb1ng Kh\u1eafc Li\u1ec7t gi\u1ea3 \u0111\u00f2 thua, b\u1eaft gi\u1ea3i v\u1ec1 cho Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng gi\u1ebft. Qu\u00e2n ta b\u00e8n l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t ch\u00e2u B\u1eafc B\u1ed1 Ch\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00faa nghe tin c\u01b0\u1eddi m\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cH\u1ecd Tr\u1ecbnh r\u01a1i v\u00e0o m\u1eb9o c\u1ee7a ta r\u1ed3i\u201d. Li\u1ec1n th\u0103ng cho H\u1eefu D\u1eadt l\u00e0m gi\u00e1m chi\u1ebfn, khao c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1ed9i tham b\u1ea1o c\u1ee7a Kh\u1eafc Li\u1ec7t. Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng l\u1ea1i ph\u1ee5c th\u01b0 n\u00f3i v\u1ec1 t\u00ecnh ngh\u0129a l\u00e2u \u0111\u1eddi, v\u00e0 xin tr\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ea5t B\u1eafc B\u1ed1 Ch\u00ednh. Ch\u00faa ra l\u1ec7nh tr\u1ea3 cho.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd ch\u00faa th\u1ea5y\u00a0 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng lo, th\u01b0\u1eddng ch\u0103m y\u1ebfn ti\u1ec7c vui ch\u01a1i, x\u00e2y d\u1ef1ng cung th\u1ea5t c\u00f4ng d\u1ecbch kh\u00f4ng ng\u1edbt. N\u1ed9i t\u00e1n Ph\u1ea1m (b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 V\u00e2n Hi\u00ean h\u1ea7u) can r\u1eb1ng: \u201cTh\u1ea7n nghe b\u1ef1c v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u00e0m c\u1ed9t, l\u1ea5y \u0111\u1ee9c t\u1ed1t l\u00e0m th\u00e0nh, ung dung r\u1ee7 \u00e1o ch\u1eafp tay (3. Truy\u1ec1n thuy\u1ebft cho r\u1eb1ng nh\u1eefng vua \u0111\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng c\u1ed5, \u1edf c\u1ea3nh th\u00e1i b\u00ecnh, ch\u1ec9 kho\u00e1c \u00e1o ch\u1eafp tay ra ch\u1ea7u, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec phi\u1ec1n ph\u1ee9c.) m\u00e0 y\u00ean v\u1eefng nh\u01b0 n\u00fai Th\u00e1i. X\u01b0a kia Nghi\u00eau Thu\u1ea5n d\u00f9ng nh\u00e0 c\u1ecf tranh kh\u00f4ng x\u00e9n, x\u00e0 m\u1ed9c kh\u00f4ng \u0111\u1ebdo, m\u00e0 ch\u01b0 h\u1ea7u c\u1ea3m nh\u1eadn, b\u1ed1n r\u1ee3 m\u1ebfn \u0111\u1ee9c, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i nh\u00e0 cao c\u1eeda r\u1ed9ng m\u1edbi y\u00eau th\u00edch \u0111\u00e2u? Nay h\u1ecd Tr\u1ecbnh tr\u00ean th\u00ec \u00e9p vua L\u00ea, d\u01b0\u1edbi th\u00ec hi\u1ebfp c\u00f4ng khanh, v\u1ed1n c\u00f3 \u00fd nh\u00f2m ng\u00f3 ta. Ch\u00faa n\u00ean lo l\u1eafng si\u00eang n\u0103ng, xem x\u00e9t th\u1eddi c\u01a1, m\u1edf mang b\u1edd c\u00f5i, n\u1ebfu kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111i\u1ec1u \u1ea5y m\u00e0 ch\u1ec9 ch\u0103m vi\u1ec7c th\u1ed5 m\u1ed9c, th\u00ec th\u1ea7n ch\u01b0a bi\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 n\u00ean kh\u00f4ng\u201d. Ch\u00faa nghe, \u0111\u1ed5i s\u1eafc m\u00e0 n\u00f3i: \u201c\u0110\u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi ta xu n\u1ecbnh b\u00e0y ra, th\u1ef1c kh\u00f4ng t\u1ef1 \u00fd ta\u201d. T\u1ee9c th\u00ec ra l\u1ec7nh \u0111\u00ecnh b\u00e3i c\u00e1c vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2n t\u1ef5, n\u0103m th\u1ee9 6 [1641], m\u00f9a h\u1ea1 th\u00e1ng 5, tr\u1eddi h\u1ea1n, l\u00faa kh\u00f4 h\u00e9o, m\u1ed7i \u0111\u1ea5u g\u1ea1o tr\u1ecb gi\u00e1 60 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n, d\u00e2n ch\u1ebft \u0111\u00f3i nhi\u1ec1u. Ch\u00faa trai gi\u1edbi kh\u1ea5n th\u1ea7m, r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a, m\u00f9a l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u0103m h\u1ecd \u0111\u1ec1u y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2m ng\u1ecd, n\u0103m th\u1ee9 7 [1642], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5, ch\u00faa th\u1ea5y n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 phong ph\u00fa, c\u00f3 ch\u00ed \u0111\u00e1nh mi\u1ec1n B\u1eafc, t\u1eebng k\u00e9n ch\u1ecdn b\u1ed9 binh, thao di\u1ec5n tr\u1eadn ph\u00e1p. M\u1ed9t h\u00f4m ch\u00faa ng\u1ef1 thuy\u1ec1n r\u1ed3ng \u0111i ch\u01a1i c\u1eeda Eo, th\u1ea5y th\u1ee7y qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh t\u1ec1, b\u00e8n ra l\u1ec7nh cho ba huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n, Ph\u00fa Vang l\u00e0m tr\u01b0\u1eddng thao di\u1ec5n th\u1ee7y qu\u00e2n \u1edf x\u00e3 Ho\u1eb1ng Ph\u01b0\u1edbc (t\u1ee9c x\u00e3 H\u1ed3ng Ph\u01b0\u1edbc, thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00fa Vang b\u00e2y gi\u1edd), \u0111\u1eafp n\u00fai \u0111\u1ea5t cao h\u01a1n 30 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng h\u01a1n 150 th\u01b0\u1edbc, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00e1ng 7 th\u00ec thao di\u1ec5n ph\u00e9p b\u01a1i ch\u00e8o v\u00e0 b\u1eafn s\u00fang, ai tr\u00fang th\u00ec th\u01b0\u1edfng v\u00e0ng l\u1ee5a. T\u1eeb \u0111\u1ea5y tr\u1edf \u0111i th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u1ec1u tinh luy\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00fd m\u00f9i, n\u0103m th\u1ee9 8 [1643] (L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e1i n\u0103m 1, Minh S\u00f9ng Trinh n\u0103m 16), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 2, Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng nh\u00e0 L\u00ea sai Th\u00e1i b\u1ea3o Tr\u1ecbnh T\u1ea1c v\u00e0 Tr\u1ecbnh \u0110\u1ec7 th\u1ed1ng l\u00e3nh \u0111\u1ea1i qu\u00e2n, Th\u1ecb lang Nguy\u1ec5n Quang Minh, T\u1ef1 khanh Ph\u1ea1m C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Th\u1ecd l\u00e0m tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ec3 x\u00e2m ph\u1ea1m ch\u00e2u Nam B\u1ed1 Ch\u00ednh c\u1ee7a ta. Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng B\u00f9i C\u00f4ng Th\u1eafng c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1ecb ch\u1ebft. Qu\u00e2n Tr\u1ecbnh b\u00e8n ph\u1ea1m v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n Nh\u1eadt L\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng d\u1eabn vua L\u00ea \u0111i, \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf x\u00e3 An B\u00e0i (thu\u1ed9c ch\u00e2u B\u1eafc B\u1ed1 Ch\u00ednh).<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng sai Tr\u1ecbnh \u0110\u00e0o \u0111\u00e1nh l\u0169y Trung H\u00f2a. Qu\u00e2n ta ph\u00f2ng th\u1ee7 r\u1ea5t v\u1eefng, \u0110\u00e0o \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ea5y gi\u1edd tr\u1eddi n\u1eafng l\u1eafm, qu\u00e2n Tr\u1ecbnh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, vua L\u00ea nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i cho Th\u00e1i t\u1eed Duy H\u1ef1u \u7dad\u7950, \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e1i, t\u1ee9c l\u00e0 Ch\u00e2n T\u00f4ng \u771f\u5c0a. T\u00f4n vua L\u00ea l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1ee3ng ho\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1p th\u00e2n, n\u0103m th\u1ee9 9 [1644] (L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e1i n\u0103m 2, Thanh Th\u1ebf t\u1ed5 Thu\u1eadn Tr\u1ecb n\u0103m 1, Minh h\u1eadu Ph\u01b0\u1edbc v\u01b0\u01a1ng Ho\u1eb1ng Quang n\u0103m 1), m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, d\u1ef1ng mi\u1ebfu Hy T\u00f4ng \u1edf dinh c\u0169 Ph\u01b0\u1edbc Y\u00ean. Ch\u00faa th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn xem.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ebf t\u1eed D\u0169ng L\u1ec5 h\u1ea7u \u52c7\u79ae\u4faf (t\u1ee9c l\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc T\u1ea7n, Th\u00e1i t\u00f4ng Hi\u1ebfu tri\u1ebft ho\u00e0ng \u0111\u1ebf) \u0111\u00e1nh ph\u00e1 gi\u1eb7c \u00d4 Lan \u70cf\u95cc (1. \u00d4 Lan: T\u1ee9c H\u00e0 Lan b\u00e2y gi\u1edd.) \u1edf c\u1eeda Eo. B\u1ea5y gi\u1edd gi\u1eb7c \u00d4 Lan \u0111\u1eadu thuy\u1ec1n ngo\u00e0i bi\u1ec3n, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u00e1i bu\u00f4n. Qu\u00e2n tu\u1ea7n bi\u1ec3n b\u00e1o tin. Ch\u00faa \u0111\u01b0\u01a1ng b\u00e0n k\u1ebf \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Th\u1ebf t\u1eed t\u1ee9c th\u00ec m\u1eadt b\u00e1o v\u1edbi Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u00f4n Th\u1ea5t Trung \u5c0a\u5ba4\u5fe0 (con th\u1ee9 t\u01b0 c\u1ee7a Hy T\u00f4ng), \u01b0\u1edbc \u0111\u01b0a th\u1ee7y qu\u00e2n ra \u0111\u00e1nh, Trung l\u1ea5y c\u1edb ch\u01b0a b\u1ea9m m\u1ec7nh, ng\u1ea7n ng\u1ea1i ch\u01b0a quy\u1ebft. Th\u1ebf t\u1eed \u0111\u1ed1c su\u1ea5t chi\u1ebfn thuy\u1ec1n c\u1ee7a m\u00ecnh ti\u1ebfn th\u1eb3ng ra, Trung b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 c\u0169ng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh thuy\u1ec1n theo \u0111i, \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n th\u00ec thuy\u1ec1n Th\u1ebf t\u1eed \u0111\u00e3 ra ngo\u00e0i kh\u01a1i. Trung l\u1ea5y c\u1edd v\u1eaby l\u1ea1i, nh\u01b0ng Th\u1ebf t\u1eed kh\u00f4ng quay l\u1ea1i. Trung b\u00e8n gi\u1ee5c binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfn theo. Chi\u1ebfc thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc sau l\u01b0\u1edbt nhanh nh\u01b0 bay. Gi\u1eb7c tr\u00f4ng th\u1ea5y c\u1ea3 s\u1ee3, nh\u1eb1m th\u1eb3ng ph\u00eda \u0111\u00f4ng m\u00e0 ch\u1ea1y, b\u1ecf r\u01a1i l\u1ea1i m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn. Th\u1ebf t\u1eed \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u00e2y b\u1eafn. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c th\u1ebf c\u00f9ng ph\u00f3ng l\u1eeda t\u1ef1 \u0111\u1ed1t ch\u1ebft. Th\u1ebf t\u1eed b\u00e8n thu qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00faa m\u1edbi nghe tin Th\u1ebf t\u1eed \u0111i c\u00f3 m\u1ed9t m\u00ecnh c\u1ea3 s\u1ee3, b\u00e8n t\u1ef1 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfp \u1ee9ng, v\u1eeba t\u1edbi c\u1eeda bi\u1ec3n, xa tr\u00f4ng kh\u00f3i \u0111en b\u1ed1c m\u00f9 tr\u1eddi, k\u00edp ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u00e2n ti\u1ebfn l\u00ean. T\u1edbi khi \u0111\u01b0\u1ee3c tin th\u1eafng tr\u1eadn, ch\u00faa m\u1eebng l\u1eafm, k\u00e9o qu\u00e2n v\u1ec1 h\u1ea3i \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 ch\u1edd. Th\u1ebf t\u1eed \u0111\u1ebfn b\u00e1i y\u1ebft. Ch\u00faa gi\u1eadn tr\u00e1ch r\u1eb1ng: \u201cM\u00e0y l\u00e0m Th\u1ebf t\u1eed, sao kh\u00f4ng th\u1eadn tr\u1ecdng gi\u1eef m\u00ecnh?\u201d. L\u1ea1i thi\u1ebft tr\u00e1ch Trung v\u1ec1 t\u1ed9i kh\u00f4ng b\u1ea9m m\u1ec7nh. Trung c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 t\u1ed9i gi\u1edd l\u00e2u, r\u1ed3i nh\u00e2n khen ng\u1ee3i oai phong anh d\u0169ng c\u1ee7a Th\u1ebf t\u1eed kh\u00f4ng ai k\u1ecbp \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u00faa c\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cTr\u01b0\u1edbc kia ti\u00ean qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 gi\u1eb7c bi\u1ec3n, nay con ta c\u0169ng l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf. Ta kh\u00f4ng lo g\u00ec n\u1eefa\u201d. B\u00e8n tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng cho, r\u1ed3i khi\u1ebfn xa gi\u00e1 v\u1ec1 cung.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea4t d\u1eadu, n\u0103m th\u1ee9 10 [1645] (L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e1i n\u0103m 3, Thanh Thu\u1eadn Tr\u1ecb n\u0103m 2, Minh H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng v\u01b0\u01a1ng Long V\u0169 n\u0103m 1), m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11, l\u1ea5y Nguy\u1ec5n Tri\u1ec1u V\u0103n \u962e\u671d\u6587 l\u00e0m tham t\u01b0\u1edbng th\u1ee7y dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh (b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Dinh Tr\u1ea1m).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ednh tu\u1ea5t, n\u0103m th\u1ee9 11 [1646], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, t\u1ed5ng tr\u1ea5n T\u00f4n Th\u1ea5t Kh\u00ea m\u1ea5t. Kh\u00ea l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd th\u00e2n c\u1ee7a ch\u00faa, gi\u00fap vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb tr\u01b0\u1edbc sau 41 n\u0103m, tr\u1ea3i quan ba tri\u1ec1u, \u0111\u1ee9c l\u1edbn c\u00f4ng to, l\u00e0m ch\u1ed7 d\u1ef1a quan tr\u1ecdng c\u1ee7a \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, khi m\u1ea5t 58 tu\u1ed5i. Ch\u00faa th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc l\u1eafm, t\u1eb7ng T\u00e1 l\u00fd t\u00f4n th\u1ea7n b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n qu\u1ed1c \u0111\u1ea1i s\u1ef1 T\u01b0\u1eddng qu\u1eadn c\u00f4ng, Th\u1ee5y l\u00e0 Trung Ngh\u1ecb (n\u0103m Gia Long th\u1ee9 5 cho t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu; n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 12 phong Ngh\u0129a H\u01b0ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ph\u00e9p thi 9 n\u0103m m\u1ed9t k\u1ef3. Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 v\u1ec1 khoa ch\u00ednh \u0111\u1ed3 \u6b63\u9014 (1. Ch\u00ednh \u0111\u1ed3: Khoa thi l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi thi \u0111\u1eadu ra l\u00e0m quan, t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 thi H\u01b0\u01a1ng thi H\u1ed9i \u1edf B\u1eafc.) v\u00e0 khoa hoa v\u0103n \u83ef\u6587 (2. Hoa v\u0103n: Khoa thi l\u1ea5y h\u1ecdc tr\u00f2 vi\u1ebft ch\u1eef t\u1ed1t ra l\u00e0m l\u1ea1i.) \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn c\u00f4ng ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u1ee9ng th\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00ednh \u0111\u1ed3 thi 3 ng\u00e0y, ng\u00e0y th\u1ee9 nh\u1ea5t thi t\u1ee9 l\u1ee5c, ng\u00e0y th\u1ee9 hai thi th\u01a1 ph\u00fa, ng\u00e0y th\u1ee9 ba thi v\u0103n s\u00e1ch. L\u1ea5y v\u0103n ch\u1ee9c, tri ph\u1ee7, tri huy\u1ec7n l\u00e0m s\u01a1 kh\u1ea3o, cai b\u1ea1, k\u00fd l\u1ee5c, nha \u00fay l\u00e0m gi\u00e1m kh\u1ea3o, n\u1ed9i t\u1ea3, n\u1ed9i h\u1eefu, ngo\u1ea1i t\u1ea3, ngo\u1ea1i h\u1eefu l\u00e0m gi\u00e1m th\u00ed. Ng\u01b0\u1eddi thi tr\u00fang th\u00ec l\u00e0m danh s\u00e1ch \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m 3 h\u1ea1ng gi\u00e1p, \u1ea5t, b\u00ednh. H\u1ea1ng gi\u00e1p l\u00e0 gi\u00e1m sinh, b\u1ed5 tri ph\u1ee7 tri huy\u1ec7n; h\u1ea1ng \u1ea5t l\u00e0m sinh \u0111\u1ed3, b\u1ed5 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o; h\u1ea1ng b\u00ednh c\u0169ng l\u00e0m sinh \u0111\u1ed3, b\u1ed5 l\u1ec5 sinh ho\u1eb7c cho l\u00e0m nhi\u00eau h\u1ecdc m\u00e3n \u0111\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Hoa v\u0103n thi 3 ng\u00e0y, m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u1ec1u vi\u1ebft m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1. Ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang c\u0169ng chia l\u00e0m ba h\u1ea1ng, b\u1ed5 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ba ty X\u00e1 sai, L\u1ec7nh s\u1eed v\u00e0 T\u01b0\u1edbng th\u1ea7n l\u1ea1i v\u00e0 cho l\u00e0m nhi\u00eau h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 thu vi h\u1ed9i th\u00ed \u79cb\u570d\u6703\u8a66 [thi h\u1ed9i m\u00f9a thu].<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110inh h\u1ee3i, n\u0103m th\u1ee9 12 [1647] (L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e1i n\u0103m 5, Thanh Thu\u1eadn Tr\u1ecb n\u0103m 4, Minh h\u1eadu V\u0129nh Minh v\u01b0\u01a1ng V\u0129nh L\u1ecbch n\u0103m 1), m\u00f9a thu, th\u00e1ng 8, b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1edf khoa thi, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 7 ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang c\u00e1ch v\u1ec1 ch\u00ednh \u0111\u1ed3, 24 ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang c\u00e1ch v\u1ec1 hoa v\u0103n, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 d\u1ee5ng c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eadu t\u00fd, n\u0103m th\u1ee9 13 [1648], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, qu\u00e2n h\u1ecd Tr\u1ecbnh \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n. Ch\u00faa sai Th\u1ebf t\u1eed D\u0169ng L\u1ec5 h\u1ea7u \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 T\u1ed1ng th\u1ecb \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u cung ph\u1ee7, \u0111\u01b0a \u0111\u00f3n th\u1ec9nh th\u00e1c, c\u1ee7a c\u1ea3i ch\u1ea5t \u0111\u1ea7y nh\u01b0 n\u00fai. Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u00f4n Th\u1ea5t Trung m\u01b0u gi\u1ebft \u0111i. T\u1ed1ng th\u1ecb s\u1ee3, nh\u00e2n cha l\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc Th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng tin d\u00f9ng, b\u00e8n vi\u1ebft m\u1eadt th\u01b0 v\u00e0 x\u00e2u m\u1ed9t chu\u1ed7i ng\u1ecdc b\u00e1nh hoa b\u1eb1ng tr\u00e2n ch\u00e2u, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em \u0111\u01b0a cho Ph\u01b0\u1edbc Th\u00f4ng \u0111\u1ec3 bi\u1ebfu h\u1ecd Tr\u1ecbnh, l\u1ea1i xin Tr\u00e1ng c\u1ea5t qu\u00e2n, nguy\u1ec7n \u0111em gia t\u00e0i \u0111\u1ec3 gi\u00fap l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n. Tr\u00e1ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 m\u1edbi b\u00e0n vi\u1ec7c x\u00e2m l\u1ea5n mi\u1ec1n Nam. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y sai \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Tr\u1ecbnh \u0110\u00e0o th\u1ed1ng l\u00e3nh c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 k\u00e9o v\u00e0o x\u00e2m l\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, th\u1ee7y binh c\u1ee7a Tr\u1ecbnh x\u00e2m ph\u1ea1m c\u1eeda bi\u1ec3n Nh\u1eadt L\u1ec7. Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Ho\u00e0nh L\u1ec5 (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) c\u1ef1 chi\u1ebfn thua ch\u1ea1y, c\u1ea7u vi\u1ec7n v\u1edbi tr\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ec1u. Ki\u1ec1u sai tham t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n Tri\u1ec1u V\u0103n \u0111em chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. Tri\u1ec1u V\u0103n nh\u00fat nh\u00e1t kh\u00f4ng ti\u1ebfn, \u0111\u1eadu l\u1ea1i \u1edf H\u1ea1c H\u1ea3i. Qu\u00e2n Tr\u1ecbnh b\u00e8n ti\u1ebfn b\u1ee9c dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u L\u01b0\u01a1ng, Tr\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u Ngh\u1ecb \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u1ed3n binh h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 \u0111\u00e1nh b\u1ecb ch\u1ebft. K\u00fd l\u1ee5c l\u00e0 Th\u1ecbnh H\u1ed9i (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng l\u1ee3i, l\u1ebbn sang s\u00f4ng v\u1ec1. Qu\u00e2n Tr\u1ecbnh ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf x\u00e3 V\u00f5 X\u00e1. Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u1ed1 Ch\u00ednh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Ph\u1ea5n c\u00f9ng v\u1edbi con l\u00e0 H\u00f9ng gi\u1eef&nbsp; l\u0169y Tr\u01b0\u1eddng D\u1ee5c. Qu\u00e2n Tr\u1ecbnh \u0111\u00e1nh t\u1ee3n m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, g\u1ecdi l\u00e0 \u201cPh\u1ea5n c\u1ed1 tr\u00ec \u596e\u56fa\u6301\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00faa nghe tin b\u00e1o, sai Th\u1ebf t\u1eed D\u0169ng L\u1ec5 h\u1ea7u ti\u1ebft ch\u1ebf c\u00e1c dinh, sai Ch\u01b0\u1edfng dinh T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1ed9c, Tr\u1ea5n th\u1ee7 c\u1ef1u dinh T\u1ed1ng H\u1eefu \u0110\u1ecba v\u00e0 Gi\u00e1m chi\u1ebfn Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt l\u00e3nh b\u1ed9 binh, c\u00f9ng Tham t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n Tri\u1ec1u V\u0103n l\u00e3nh th\u1ee7y binh, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn. Ch\u00faa th\u00e2n \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1i binh, b\u00e0y tr\u1ea1i \u1edf x\u00e3 Trung Ch\u1ec9 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng). C\u00f3 m\u1ed9t b\u00e0 gi\u00e0 \u0111em ti\u1ebfn \u0111\u1eadu \u0111\u1ecf d\u00e0i. Ch\u00faa h\u1ecfi: \u201cQu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eafng kh\u00f4ng\u201d? B\u00e0 gi\u00e0 \u0111\u00e1p: \u201cM\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n ch\u1eafc th\u1eafng\u201d. Ch\u00faa m\u1eebng, h\u1eadu th\u01b0\u1edfng cho, nh\u00e2n th\u1ebf g\u1ecdi t\u00ean tr\u1ea1i \u1ea5y l\u00e0 tr\u1ea1i To\u00e0n Th\u1eafng. (M\u1ed9t thuy\u1ebft n\u1eefa n\u00f3i: X\u00e3 L\u1eadp Tr\u1ea1ch c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 t\u00ean l\u00e0 Th\u1ecb Th\u1eafng, th\u01b0\u1eddng hay d\u00f2m ng\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n Tr\u1ecbnh v\u1ec1 b\u00e1o cho quan qu\u00e2n. Nh\u00e2n l\u00fac ch\u00fang kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb [qu\u00e2n ta] \u0111\u00e1nh, qu\u00e2n Tr\u1ecbnh thua to, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1eb7t t\u00ean \u0111\u1ea5t n\u00e0y l\u00e0 tr\u1ea1i To\u00e0n Th\u1eafng).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu th\u00ecn, ch\u00faa kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfe, sai Th\u1ebf t\u1eed thay l\u00e0m t\u01b0\u1edbng. B\u1ea5y gi\u1edd c\u00e1c qu\u00e2n ti\u00ean phong \u0111\u1ebfn x\u00e3 An \u0110\u1ea1i, g\u1eb7p gi\u00f3 ng\u01b0\u1ee3c n\u1ed5i to, T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1ed9c mu\u1ed1n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 c\u1ed1 gi\u1eef. H\u1eefu D\u1eadt ng\u1eeda tr\u00f4ng ph\u01b0\u01a1ng nam, th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u00e1m m\u00e2y \u0111\u1ecf nh\u01b0 c\u00e1i l\u1ecdng, \u00e1nh s\u00e1ng r\u1ef1c r\u1ee1, ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc c\u00f3 \u0111\u00e1m m\u00e2y tr\u1eafng, t\u1ea3n m\u00e1t nh\u01b0 tuy\u1ebft, m\u1eebng b\u1ea3o L\u1ed9c r\u1eb1ng: \u201cNghi\u1ec7m v\u1ebb tr\u1eddi n\u00e0y l\u00e0 \u0111i\u1ec1m ph\u01b0\u01a1ng nam \u0111\u1ea1i th\u1eafng, c\u1ed1 gi\u1eef l\u00e0m g\u00ec?\u201d L\u1ed9c c\u00f2n ng\u1edd. H\u1eefu D\u1eadt l\u1ea1i n\u00f3i: \u201cQu\u00e2n n\u00f3 d\u1eabu nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng men n\u00fai m\u00e0 \u0111i, ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u1ecba h\u00ecnh kh\u00f3 d\u1ec5 th\u1ebf n\u00e0o, nay ta l\u1ef1a nh\u1eefng chi\u1ebfn s\u0129 d\u0169ng c\u1ea3m, ch\u1eb9t n\u01a1i hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 xung k\u00edch, th\u00ec t\u1ea5t th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. B\u00e8n ch\u1ec9nh qu\u00e2n \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, g\u1eb7p b\u1ed9 binh c\u1ee7a Tr\u1ecbnh, \u0111\u00e1nh g\u1ea5p ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ebf qu\u00e2n r\u1ea5t m\u1ea1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ebf t\u1eed \u0111\u1ebfn dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ec1u xin gi\u1eef l\u0169y Tr\u01b0\u1eddng D\u1ee5c \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf c\u1ed1 th\u1ee7. K\u00fd l\u1ee5c Th\u1ecbnh H\u1ed9i n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cQu\u00e2n n\u00f3 \u0111i s\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea5t ta, ki\u00eau ng\u1ea1o kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb, ta g\u00f3p s\u1ee9c m\u00e0 \u0111\u00e1nh h\u1eb3n \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n th\u1eafng\u201d. Th\u1ebf t\u1eed m\u1eebng b\u1ea3o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: \u201cQu\u00e2n Tr\u1ecbnh tuy nhi\u1ec1u nh\u01b0ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh gi\u1ecfi, qu\u00e2n \u0111i kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00e0ng ng\u0169, \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng kh\u00f4ng ch\u1ecdn \u0111\u1ecba th\u1ebf. N\u1ebfu qu\u00e2n ta nh\u00e2n \u0111\u00eam, \u0111em voi x\u00f4ng \u0111\u00e1nh, ch\u00fang t\u1ea5t s\u1ee3 b\u1ecf ch\u1ea1y. R\u1ed3i sau \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u00ec m\u1ed9t tr\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. T\u1ee9c th\u00ec khi\u1ebfn Tri\u1ec1u Ph\u01b0\u01a1ng thay Tri\u1ec1u V\u0103n \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n ph\u1ee5c \u1edf b\u00ean t\u1ea3 s\u00f4ng C\u1ea9m La. \u0110\u1ebfn \u0111\u00eam sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn \u0111em h\u01a1n 100 con voi \u0111\u1ef1c, \u0111\u1ea7u canh n\u0103m th\u1eb3ng v\u00e0o dinh \u0111\u1ecbch \u0111\u00e1nh \u00fap. Th\u1ebf t\u1eed \u0111\u1ed1c c\u00e1c qu\u00e2n theo sau. B\u1ea5y gi\u1edd qu\u00e2n Tr\u1ecbnh kh\u00f4ng ng\u1edd qu\u00e2n ta ch\u1ee3t \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u s\u1ee3 ch\u1ea1y c\u1ea3. \u0110\u1ea1i qu\u00e2n k\u1ebf ti\u1ebfn, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 tan. B\u1ecdn n\u00e0o ch\u1ea1y v\u1ec1 B\u1eafc th\u00ec g\u1eb7p th\u1ee7y qu\u00e2n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ec1u ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i c\u1ea3. B\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c Gia, L\u00fd, M\u1ef9 (\u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) v\u00e0 ba v\u1ea1n t\u00e0n qu\u00e2n. Tr\u1ecbnh \u0110\u00e0o \u1edf \u0111\u1ed3n Nam B\u1ed1 Ch\u00ednh nghe tin, b\u1ecf qu\u00e2n ch\u1ea1y. Th\u1ebf t\u1eed \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1i binh \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Gianh th\u00ec tr\u1edf v\u1ec1. B\u00e8n \u0111\u1ec3 H\u1eefu Ti\u1ebfn l\u00e3nh 3.000 qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf V\u00f5 X\u00e1, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ea1o L\u01b0a \u0110\u00f4n (b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Dinh M\u01b0\u1eddi) \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb. T\u1eeb khi Nam B\u1eafc chia c\u00f5i \u0111\u1ebfn nay, qu\u00e2n hai mi\u1ec1n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t khi \u0111\u01b0\u1ee3c khi thua, ch\u01b0a c\u00f3 tr\u1eadn n\u00e0o th\u1eafng to b\u1eb1ng tr\u1eadn n\u00e0y. Th\u1ef1c l\u00e0 v\u00f5 c\u00f4ng b\u1ef1c nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ebf t\u1eed \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i l\u00e0m l\u1ec5 hi\u1ebfn ph\u00f9 (1. Hi\u1ebfn ph\u00f9: D\u00e2ng chi\u1ebfn t\u00f9.). Ch\u00faa sai \u0111\u1eb7t y\u1ebfn. Th\u01b0\u1edfng cho Th\u1ebf t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 theo th\u1ee9 b\u1ef1c. B\u1ecdn chi\u1ebfn t\u00f9 Tr\u1ecbnh l\u00e0 Gia v\u00e0 L\u00fd \u0111\u1ec1u kh\u00f3c l\u1ea1y xin tha, duy c\u00f3 M\u1ef9 l\u00e0 kh\u1ea3ng kh\u00e1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t, xin nh\u1ea9y xu\u1ed1ng bi\u1ec3n ch\u1ebft. Ch\u00faa khen m\u00e0 cho ; l\u1ea1i sai thu l\u1ea5y x\u00e1c m\u00e0 t\u00e1ng \u0111\u1ec3 n\u00eau ti\u1ebft th\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00faa c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00e1 b\u00e0n c\u00e1ch khu x\u1eed nh\u1eefng t\u00e0n qu\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng qu\u00e2n gi\u1eb7c tr\u00e1o tr\u1edf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5y th\u00ec s\u1ee3 sinh bi\u1ebfn, kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u01b0a h\u1ecd \u0111i \u1edf ch\u1ed1n n\u00fai s\u00e2u hay n\u01a1i h\u1ea3i \u0111\u1ea3o \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi lo v\u1ec1 sau; l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng gi\u1ebft t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u \u0111i, c\u00f2n th\u00ec th\u1ea3 v\u1ec1 mi\u1ec1n B\u1eafc. Ch\u00faa n\u00f3i: \u201cHi\u1ec7n nay t\u1eeb mi\u1ec1n Th\u0103ng (t\u1ee9c ph\u1ee7 Th\u0103ng B\u00ecnh) \u0110i\u1ec7n (t\u1ee9c ph\u1ee7 \u0110i\u1ec7n B\u00e0n) tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u0169 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e0m, d\u00e2n c\u01b0 th\u01b0a th\u1edbt, n\u1ebfu \u0111em ch\u00fang an th\u00e1p v\u00e0o \u0111\u1ea5t \u1ea5y, c\u1ea5p cho canh ng\u01b0u \u0111i\u1ec1n kh\u00ed chia ra t\u1eebng b\u1ed9 t\u1eebng x\u00f3m, t\u00ednh nh\u00e2n kh\u1ea9u c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng \u0103n \u0111\u1ec3 ch\u00fang khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng hoang, th\u1eddi trong kho\u1ea3ng m\u1ea5y n\u0103m, thu\u1ebf m\u00e1 thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 gi\u00fap qu\u1ed1c d\u1ee5ng, v\u00e0 sau hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, sinh s\u1ea3n ng\u00e0y nhi\u1ec1u, c\u00f3 th\u1ec3 th\u00eam v\u00e0o qu\u00e2n s\u1ed1, c\u00f3 g\u00ec m\u00e0 lo v\u1ec1 sau!\u201d B\u00e8n tha b\u1ecdn Gia, L\u00fd v\u00e0 b\u1ecdn t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 B\u1eafc, r\u1ed3i chia tan s\u1ed1 binh ra cho \u1edf c\u00e1c n\u01a1i, c\u1ee9 50 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u1ed9t \u1ea5p, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng \u0103n n\u1eeda n\u0103m. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho nh\u00e0 gi\u00e0u b\u1ecf th\u00f3c cho h\u1ecd vay v\u00e0 cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm l\u1ea5y nh\u1eefng l\u1ee3i n\u00fai \u0111\u1ea7m m\u00e0 sinh s\u1ed1ng. T\u1eeb \u0111\u00f3 t\u1eeb Th\u0103ng, \u0110i\u1ec7n \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Y\u00ean, l\u00e0ng m\u1ea1c li\u1ec1n nhau, v\u1ec1 sau s\u1ebd th\u00e0nh h\u1ed9 kh\u1ea9u.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh d\u1ea7n, ch\u00faa r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. B\u1ec7nh n\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n m\u00e3o, v\u1ec1 t\u1edbi ph\u00e1 Tam Giang, b\u0103ng \u1edf thuy\u1ec1n ng\u1ef1. \u1edf ng\u00f4i 13 n\u0103m, th\u1ecd 48 tu\u1ed5i. Th\u1ebf t\u1eed kh\u00f3c b\u1ea3o ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u00f4n Th\u1ea5t Trung r\u1eb1ng: \u201cNay cha t\u00f4i v\u1ec1 ch\u1ea7u tr\u1eddi, con kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u00e1nh v\u00e1c vi\u1ec7c l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c, xin ch\u00fa n\u1ed1i ng\u00f4i cho y\u00ean n\u01b0\u1edbc nh\u00e0\u201d. Trung c\u1ed1 t\u1eeb, n\u00f3i: \u201cCha con truy\u1ec1n nhau l\u00e0 \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng x\u01b0a nay. Th\u1ebf t\u1eed n\u00ean v\u00e2ng n\u1ed1i \u0111\u1ea1i th\u1ed1ng cho thu\u1eadn \u00fd tr\u1eddi v\u00e0 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi\u201d. B\u1ea5y gi\u1edd Th\u1ebf t\u1eed m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i d\u00e2ng t\u00f4n th\u1ee5y l\u00e0 \u0110\u1ea1i nguy\u00ean so\u00e1i th\u1ed1ng su\u1ea5t Thu\u1eadn H\u00f3a Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1eb3ng x\u1ee9 ch\u01b0\u1edfng qu\u1ed1c ch\u00ednh Uy \u0110o\u00e1n Th\u1ea7n V\u0169 Nh\u00e2n Chi\u00eau v\u01b0\u01a1ng. An t\u00e1ng \u1edf n\u00fai An B\u1eb1ng (t\u00ean x\u00e3, thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0). Th\u1ebf t\u00f4ng Hi\u1ebfu v\u00f5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf truy t\u00f4n l\u00e0 Th\u1ea7n t\u1ed5 Th\u1eeba C\u01a1 To\u1ea3n Th\u1ed1ng C\u01b0\u01a1ng Minh H\u00f9ng Ngh\u1ecb Uy \u0110o\u00e1n Anh V\u00f5 Hi\u1ebfu chi\u00eau v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 [truy t\u00f4n] phi l\u00e0 Trinh Th\u1ee5c T\u1eeb T\u0129nh Hu\u1ec7 phi. N\u0103m Gia Long th\u1ee9 5 [1806] truy t\u00f4n l\u00e0 Th\u1eeba C\u01a1 To\u1ea3n Th\u1ed1ng C\u01b0\u01a1ng Minh H\u00f9ng Ngh\u1ecb Uy \u0110o\u00e1n Anh V\u00f5 Hi\u1ebfu chi\u00eau ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u1ea7n t\u00f4ng, l\u0103ng g\u1ecdi l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Di\u00ean, [truy t\u00f4n] phi l\u00e0 Trinh Th\u1ee5c T\u1eeb T\u0129nh M\u1eabn Du\u1ec7 Hu\u1ec7 Kinh Hi\u1ebfu chi\u00eau ho\u00e0ng h\u1eadu, l\u0103ng g\u1ecdi l\u00e0 V\u0129nh Di\u00ean.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Th\u1ea7n t\u00f4ng Th\u1eeba C\u01a1 To\u1ea3n Th\u1ed1ng C\u01b0\u01a1ng Minh H\u00f9ng Ngh\u1ecb Uy \u0110o\u00e1n Anh V\u00f5 Hi\u1ebfu chi\u00eau ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, h\u00fay l\u00e0 [Ph\u01b0\u1edbc Lan], sinh n\u0103m T\u00e2n s\u1eedu [1601] (L\u00ea Ho\u1eb1ng \u0110\u1ecbnh n\u0103m 2, Minh V\u1ea1n L\u1ecbch n\u0103m 29), l\u00e0 con th\u1ee9 hai c\u1ee7a Hy t\u00f4ng Hi\u1ebfu v\u0103n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. M\u1eb9 l\u00e0 Hi\u1ebfu v\u0103n ho\u00e0ng h\u1eadu Nguy\u1ec5n &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2024\/08\/11\/thuc-luc-ve-than-tong-hieu-chieu-hoang-de-nguyen-phuc-lan\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ea7n t\u00f4ng Hi\u1ebfu chi\u00eau ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Lan<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[129,31,104,109,16],"tags":[],"class_list":["post-45","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-03-nguyen-phuc-lan","category-31","category-nguyen-huu-dat","category-nguyen-huu-tien","category-trinh-trang"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}