{"id":49,"date":"2024-08-11T17:13:07","date_gmt":"2024-08-11T10:13:07","guid":{"rendered":"https:\/\/dainamthucluc.wordpress.com\/?p=49"},"modified":"2024-08-11T17:13:07","modified_gmt":"2024-08-11T10:13:07","slug":"thuc-luc-ve-thai-tong-hieu-triet-hoang-de-nguyen-phuc-tan-thuong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2024\/08\/11\/thuc-luc-ve-thai-tong-hieu-triet-hoang-de-nguyen-phuc-tan-thuong\/","title":{"rendered":"Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1i t\u00f4ng Hi\u1ebfu tri\u1ebft ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Nguy\u1ec5n Ph\u00fac T\u1ea7n (th\u01b0\u1ee3ng)"},"content":{"rendered":"\n<p>Th\u00e1i t\u00f4ng Tuy\u00ean Uy Ki\u1ebfn V\u0169 Anh Minh Trang Ch\u00ednh Th\u00e1nh \u0110\u1ee9c Th\u1ea7n C\u00f4ng Hi\u1ebfu tri\u1ebft ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, h\u00fay l\u00e0 T\u1ea7n \u7015, sinh n\u0103m Canh th\u00e2n [1620] (L\u00ea V\u0129nh T\u1ed9 n\u0103m 2, Minh V\u1ea1n L\u1ecbch n\u0103m 48), l\u00e0 con th\u1ee9 hai c\u1ee7a Th\u1ea7n t\u00f4ng Hi\u1ebfu chi\u00eau ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. M\u1eb9 l\u00e0 Hi\u1ebfu chi\u00eau ho\u00e0ng h\u1eadu \u0110o\u00e0n th\u1ecb. \u0110\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c phong Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng D\u0169ng L\u1ec5 h\u1ea7u. T\u1eebng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 gi\u1eb7c \u00d4 Lan \u1edf c\u1eeda Eo, Th\u1ea7n t\u00f4ng Hi\u1ebfu chi\u00eau ho\u00e0ng \u0111\u1ebf r\u1ea5t khen. N\u0103m M\u1eadu t\u00fd [1648], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 2, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5n phong l\u00e0 Ti\u1ebft ch\u1ebf ch\u01b0 qu\u00e2n, ph\u00e1 qu\u00e2n Tr\u1ecbnh \u1edf s\u00f4ng Gianh. Ng\u00e0y T\u00e2n m\u00e3o, Th\u1ea7n t\u00f4ng Hi\u1ebfu chi\u00eau ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u0103ng. B\u1ea5y gi\u1edd ch\u00faa 29 tu\u1ed5i, b\u1ea7y t\u00f4i t\u00f4n l\u00ean l\u00e0m Ti\u1ebft ch\u1ebf th\u1ee7y b\u1ed9 ch\u01b0 dinh ki\u00eam T\u1ed5ng n\u1ed9i ngo\u1ea1i b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n qu\u1ed1c tr\u1ecdng s\u1ef1 th\u00e1i b\u1ea3o D\u0169ng qu\u1eadn c\u00f4ng. B\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Ch\u00faa Hi\u1ec1n \u8ce2\u4e3b.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u00f4n Th\u1ea5t Trung, T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1ed9c, Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ec1u, T\u1ed1ng H\u1eefu \u0110\u1ea1i v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Ngh\u0129a l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng dinh, Cai c\u01a1 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Khang (ch\u00e1u T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Tr\u1ecb), D\u01b0\u01a1ng S\u01a1n v\u00e0 B\u00e1i Ki\u1ec1u (hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt l\u00e0m Cai c\u01a1 l\u00e3nh k\u00fd l\u1ee5c dinh B\u1ed1 Ch\u00ednh, Hoa Phong (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) l\u00e0m Cai b\u1ea1 ph\u00f3 \u0111o\u00e1n s\u1ef1. Ngo\u00e0i ra c\u00e1c quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng tr\u1eadt theo th\u1ee9 b\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5, Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng nh\u00e0 L\u00ea sai t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Tr\u1ecbnh \u0110\u00e0o \u912d\u6aae m\u1edf dinh T\u1ea3 tr\u1ea5n qu\u00e2n, l\u00e3nh m\u1ed9t v\u1ea1n binh \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf H\u00e0 Trung (b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Dinh C\u1ea7u, t\u1ee9c l\u00e0 ph\u1ee7 l\u1ef5 H\u00e0 Thanh ng\u00e0y nay), L\u00ea H\u1eefu \u0110\u1ee9c \u9ece\u6709\u5fb7 m\u1edf dinh H\u1eefu tr\u1ea5n qu\u00e2n, l\u00e3nh 5 ngh\u00ecn binh \u0111\u00f3ng \u1edf Ho\u00e0nh S\u01a1n, Ph\u1ea1m T\u1ea5t \u0110\u1ed3ng \u8303\u5fc5\u4edd (1. T\u1ea5t \u0110\u1ed3ng\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ; Ph\u1ee7 bi\u00ean t\u1ea1p l\u1ee5c, s\u00e1ch vi\u1ebft tay, ch\u00e9p l\u00e0 T\u1ea5t To\u00e0n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 .) l\u00e0m Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng ch\u00e2u B\u1eafc B\u1ed1 Ch\u00ednh \u0111\u00f3ng \u1edf Tam Hi\u1ec7u (b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Ba \u0110\u1ed3n) \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng gi\u1eef qu\u00e2n ta.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 8, tri\u1ec7u Tham t\u01b0\u1edbng th\u1ee7y dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri\u1ec1u V\u0103n\u00a0 v\u1ec1. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 trong tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf Nh\u1eadt L\u1ec7, Tri\u1ec1u V\u0103n nh\u00fat nh\u00e1t kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c \u1ea5y. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y tri\u1ec7u v\u1ec1, l\u1ea5y T\u00f4n Th\u1ea5t Tr\u00e1ng \u5c0a\u5ba4\u58ef (con Ch\u01b0\u1edfng dinh T\u00f4n Th\u1ea5t Thao, b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 V\u00e2n Long h\u1ea7u) thay. Tr\u00e1ng \u0111\u1ebfn, tu s\u1eeda kh\u00ed gi\u1edbi, hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n s\u0129, ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t nghi\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ef7 s\u1eedu, n\u0103m th\u1ee9 1 [1649] (L\u00ea Kh\u00e1nh \u0110\u1ee9c n\u0103m 1, Thanh  Thu\u1eadn Tr\u1ecb n\u0103m 6, Minh h\u1eadu V\u0129nh Minh V\u01b0\u01a1ng V\u0129nh L\u1ecbch n\u0103m 3), m\u00f9a thu, th\u00e1ng 8, Vua Ch\u00e2n T\u00f4ng nh\u00e0 L\u00ea b\u0103ng, kh\u00f4ng c\u00f3 con n\u1ed1i ng\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, vua Th\u1ea7n t\u00f4ng nh\u00e0 L\u00ea tr\u1edf l\u1ea1i ng\u00f4i, \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0 Kh\u00e1nh \u0110\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11, sai s\u1ee9 ra \u0110\u00f4ng \u0110\u00f4. Tham t\u1ee5ng c\u1ee7a Tr\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy Th\u00ec n\u00f3i v\u1edbi Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng r\u1eb1ng: \u201cCh\u00faa mi\u1ec1n Nam c\u00f9ng ta \u0111\u00e3 hai \u0111\u1eddi k\u1ebft th\u00f4ng gia, nay nh\u00e2n c\u00f3 s\u1ee9 l\u1ea1i ta n\u00ean y\u00ean \u1ee7i dung n\u1ea1p\u201d. Tr\u00e1ng b\u00e8n h\u1eadu \u0111\u00e3i s\u1ee9 ta r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Gi\u00e1p th\u00ecn, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 hai (t\u1ee9c Anh t\u00f4ng Hi\u1ebfu ngh\u0129a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf) sinh, l\u00e0 con c\u1ee7a th\u1ee9 phi T\u1ed1ng th\u1ecb (con g\u00e1i Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Khang \u5b8b\u798f\u5eb7).<\/p>\n\n\n\n<p>Canh d\u1ea7n, n\u0103m th\u1ee9 2 [1650], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 2, K\u00fd l\u1ee5c dinh B\u1ed1 Ch\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt t\u1eebng sai t\u01b0\u1edbng s\u0129 gi\u1ea3 l\u00e0m \u00e1o m\u0169 c\u1edd x\u00ed c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e0, m\u01b0u l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n qu\u00e2n Tr\u1ecbnh, l\u1ea1i l\u00e0m th\u01b0 tr\u00e1 h\u00e0ng g\u1eedi cho Tr\u1ecbnh, \u01b0\u1edbc l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng. Vi\u1ec7c \u1ea5y ch\u01b0a k\u1ecbp b\u00e1o l\u00ean. Tham t\u01b0\u1edbng T\u00f4n Th\u1ea5t Tr\u00e1ng c\u00f9ng H\u1eefu D\u1eadt c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch, nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u00e8m r\u1eb1ng: \u201cH\u1eefu D\u1eadt toan m\u01b0u tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc\u201d. Ch\u00faa sai b\u1eaft tr\u00f3i b\u1ecf ng\u1ee5c. H\u1eefu D\u1eadt b\u00e8n theo t\u1eadp Anh li\u1ec7t ch\u00ed \u82f1\u70c8\u8a8c \u0111\u1eddi Minh, l\u00e0m th\u00e0nh\u00a0 Hoa v\u00e2n C\u00e1o th\u1ecb \u82b1\u96f2\u90dc\u6c0f\u50b3 [Hoa V\u00e2n c\u00e1o th\u1ecb truy\u1ec7n] \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf ch\u00ed m\u00ecnh, nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi coi ng\u1ee5c d\u00e2ng l\u00ean. Ch\u00faa xem xong, tha cho, l\u1ea1i cho l\u00e0m v\u0103n ch\u1ee9c \u1edf Ch\u00ednh dinh, \u01b0u \u0111\u00e3i v\u1eabn nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2n m\u00e3o, n\u0103m th\u1ee9 3 [1651], \u0111\u1ed5i ph\u1ee7 Ho\u00e0i Nh\u00e2n l\u00e0m ph\u1ee7 Quy Ninh (sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m Quy Nh\u01a1n).<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2m th\u00ecn, n\u0103m th\u1ee9 4 [1652], ch\u00faa ch\u0103m vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb, kh\u00f4ng chu\u1ed9ng y\u1ebfn ti\u1ec7c vui ch\u01a1i. B\u1ea5y gi\u1edd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi con h\u00e1t \u1edf Ngh\u1ec7 An t\u00ean l\u00e0 Th\u1ecb Th\u1eeba \u6c0f\u627f, nhan s\u1eafc xinh \u0111\u1eb9p, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y v\u00e0o cung. Ch\u00faa nh\u00e2n xem s\u00e1ch Qu\u1ed1c ng\u1eef, \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n vua Ng\u00f4 y\u00eau T\u00e2y Thi, ch\u1ee3t t\u1ec9nh ng\u1ed9, t\u1ee9c th\u00ec sai Th\u1ecb Th\u1eeba mang \u00e1o ng\u1ef1 cho Ch\u01b0\u1edfng dinh Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ec1u m\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u01b0 trong d\u1ea3i \u00e1o ng\u1ea7m sai Ki\u1ec1u tr\u1ea5n n\u01b0\u1edbc gi\u1ebft \u0111i (1. Ch\u1eef H\u00e1n \u6c88\u6bba [tr\u1ea5m s\u00e1t] l\u00e0 d\u00ecm n\u01b0\u1edbc m\u00e0 gi\u1ebft. Ph\u1ee7 bi\u00ean t\u1ea1p l\u1ee5c ch\u00e9p tr\u1ea5m s\u00e1t l\u00e0 b\u1ecf thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c m\u00e0 gi\u1ebft.).<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00fd t\u1ef5, n\u0103m th\u1ee9 5 [1653] (L\u00ea Th\u1ecbnh \u0110\u1ee9c n\u0103m 1, Thanh Thu\u1eadn Tr\u1ecb n\u0103m 10, Minh h\u1eadu V\u0129nh Minh v\u01b0\u01a1ng V\u0129nh L\u1ecbch n\u0103m 7), m\u00f9a xu\u00e2n,<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, vua nh\u00e0 L\u00ea \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u1ecbnh \u0110\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, m\u1edf cu\u1ed9c duy\u1ec7t binh l\u1edbn \u1edf x\u00e3 An C\u1ef1u (1. B\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 ph\u01b0\u1eddng An C\u1ef1u, th\u00e0nh ph\u1ed1 Hu\u1ebf.), x\u00e9t kh\u00ed gi\u1edbi c\u00f9n s\u1eafc \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u01a1 Trung h\u1ea7u 10 thuy\u1ec1n 300 ng\u01b0\u1eddi; N\u1ed9i b\u1ed9 60 \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n, h\u01a1n 3.280 ng\u01b0\u1eddi; 2 c\u01a1 T\u1ea3 trung v\u00e0 H\u1eefu trung, m\u1ed7i c\u01a1 14 thuy\u1ec1n, \u0111\u1ec1u h\u01a1n 700 ng\u01b0\u1eddi; N\u1ed9i th\u1ee7y 58 thuy\u1ec1n, 6.410 ng\u01b0\u1eddi; c\u01a1 T\u1ea3 trung ki\u00ean 12 thuy\u1ec1n, 600 ng\u01b0\u1eddi; c\u01a1 H\u1eefu trung ki\u00ean 10 thuy\u1ec1n, 500 ng\u01b0\u1eddi; 2 c\u01a1 T\u1ea3 trung b\u1ed9 v\u00e0 H\u1eefu trung b\u1ed9, m\u1ed7i c\u01a1 10 thuy\u1ec1n, \u0111\u1ec1u 450 ng\u01b0\u1eddi; c\u01a1 Ti\u1ec1n trung b\u1ed9 12 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 5 thuy\u1ec1n, c\u1ed9ng 2.700 ng\u01b0\u1eddi; 4 c\u01a1 T\u1ea3 d\u1ef1c, H\u1eefu d\u1ef1c, Ti\u1ec1n d\u1ef1c, H\u1eadu d\u1ef1c, m\u1ed7i c\u01a1 5 thuy\u1ec1n, c\u1ed9ng h\u01a1n 1.100 ng\u01b0\u1eddi; 4 \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n th\u1ee7y, H\u1eadu th\u1ee7y, T\u1ea3 th\u1ee7y, H\u1eefu th\u1ee7y, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 5 thuy\u1ec1n, \u0111\u1ec1u h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi, 8 c\u01a1 T\u1ea3 n\u1ed9i b\u1ed9, H\u1eefu n\u1ed9i b\u1ed9, Ti\u1ec1n n\u1ed9i b\u1ed9, H\u1eadu n\u1ed9i b\u1ed9, T\u1ea3 s\u00fang, H\u1eefu s\u00fang, Ti\u1ec1n s\u00fang, H\u1eadu s\u00fang, m\u1ed7i c\u01a1 6 thuy\u1ec1n, c\u1ed9ng h\u01a1n 2.100 ng\u01b0\u1eddi; dinh T\u1ea3 b\u1ed9 10 thuy\u1ec1n, c\u1ed9ng h\u01a1n 450 ng\u01b0\u1eddi; 4 \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n b\u00ednh, H\u1eadu b\u00ednh, T\u1ea3 b\u00ednh, H\u1eefu b\u00ednh, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 4 thuy\u1ec1n, \u0111\u1ec1u h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi; c\u01a1 T\u1ea3 th\u1ee7y 5 thuy\u1ec1n, h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t dinh Th\u00e1i Khang \u6cf0\u5eb7\u71df. B\u1ea5y gi\u1edd c\u00f3 vua n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh \u5360\u57ce\u570b\u738b l\u00e0 B\u00e0 T\u1ea5m \u5a46\u628b x\u00e2m l\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean, sai Cai c\u01a1 H\u00f9ng L\u1ed9c \u96c4\u797f (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) l\u00e0m Th\u1ed1ng binh, X\u00e1 sai Minh V\u0169 \u660e\u6b66 (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) l\u00e0m tham m\u01b0u, l\u00e3nh 3.000 qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh. Qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Y\u00ean, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n d\u1eebng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 d\u1ee5 \u0111\u1ecbch. H\u00f9ng L\u1ed9c n\u00f3i: \u201cRa qu\u00e2n l\u00fac kh\u00f4ng ng\u1edd, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c l\u00fac kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb, l\u00e0 m\u01b0u hay c\u1ee7a nh\u00e0 binh. Nay qu\u00e2n ta t\u1eeb n\u01a1i xa \u0111\u1ebfn, l\u1ee3i \u1edf s\u1ef1 \u0111\u00e1nh ch\u00f3ng, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i d\u1ee5\u201d. B\u00e8n ti\u1ebfn qu\u00e2n v\u01b0\u1ee3t \u0111\u00e8o H\u1ed5 D\u01b0\u01a1ng \u864e\u63da\u5dba n\u00fai Th\u1ea1ch Bi \u77f3\u7891\u5c71, \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o th\u00e0nh, nh\u00e2n \u0111\u00eam ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u00e1nh g\u1ea5p, c\u1ea3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u00e0 T\u1ea5m tr\u1ed1n ch\u1ea1y. L\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Phan Rang \u6f58\u90ce\u6c5f. B\u00e0 T\u1ea5m sai con l\u00e0 X\u00e1c B\u00e0 \u00c2n \u58f3\u5a46\u6069 mang th\u01b0 xin h\u00e0ng. H\u00f9ng L\u1ed9c \u0111em vi\u1ec7c b\u00e1o l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00faa y cho, khi\u1ebfn l\u1ea5y s\u00f4ng Phan Rang l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n, t\u1eeb ph\u00eda \u0111\u00f4ng s\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u Ph\u00fa Y\u00ean chia l\u00e0m hai ph\u1ee7 l\u00e0 Th\u00e1i Khang (nay l\u00e0 Ninh H\u00f2a) v\u00e0 Di\u00ean Ninh (nay l\u00e0 Di\u00ean Kh\u00e1nh). Ph\u1ee7 Th\u00e1i Khang c\u00f3 2 huy\u1ec7n: Qu\u1ea3ng Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 T\u00e2n An; ph\u1ee7 Di\u00ean Ninh c\u00f3 3 huy\u1ec7n : Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec1n, V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Hoa Ch\u00e2u. \u0110\u1eb7t dinh Th\u00e1i Khang (nay l\u00e0 Kh\u00e1nh H\u00f2a) cho H\u00f9ng L\u1ed9c tr\u1ea5n gi\u1eef. Ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng Phan Rang v\u1eabn v\u1ec1 Chi\u00eam Th\u00e0nh, b\u1eaft gi\u1eef l\u1ec7 ch\u1ee9c c\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 6, b\u1ea7y t\u00f4i d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u l\u00e0m Th\u00e1i ph\u00f3 qu\u1ed1c c\u00f4ng, l\u00e0m l\u1ec5 ch\u1ea7u m\u1eebng xong, ch\u00faa th\u01b0\u1edfng cho theo th\u1ee9 b\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp \u0111\u1ed3n Sa Ch\u1ee7y (\u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Nh\u1eadt L\u1ec7, b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 l\u0169y M\u0169i D\u00f9i).<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1p ng\u1ecd, n\u0103m th\u1ee9 6 [1654], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, tri\u1ec7u Tr\u1ea5n th\u1ee7 dinh B\u1ed1 Ch\u00ednh l\u00e0 Xu\u00e2n S\u01a1n \u6625\u5c71 (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd), cho sang tr\u1ea5n gi\u1eef Th\u00e1i Khang, l\u1ea5y Ph\u00f9 D\u01b0\u01a1ng \u6276\u967d (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) thay Xu\u00e2n S\u01a1n. Ph\u00f9 D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n, s\u1eeda sang th\u00e0nh tr\u00ec, v\u1ed7 v\u1ec1 qu\u00e2n s\u0129, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u m\u1ebfn ph\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, Ch\u01b0\u1edfng dinh Trung c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb h\u1ea1 ng\u1ee5c. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 T\u1ed1ng th\u1ecb b\u1eady b\u1ea1, Trung mu\u1ed1n tr\u1eeb \u0111i. T\u1ed1ng th\u1ecb s\u1ee3, b\u00e8n h\u1ebft l\u00f2ng chi\u1ec1u n\u1ecbnh Trung, Trung b\u00e8n t\u01b0 th\u00f4ng, T\u1ed1ng th\u1ecb nh\u00e2n \u0111\u1ea5y khuy\u00ean Trung ph\u1ea3n. Trung b\u00e8n b\u00ed m\u1eadt k\u1ebft b\u00e8 \u0111\u1ea3ng r\u1eafp m\u01b0u l\u00e0m lo\u1ea1n. Thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a Trung l\u00e0 Th\u1eafng B\u1ed1 t\u1ed1 c\u00e1o. B\u1ecb b\u1eaft tr\u1ecb t\u1ed9i, Trung th\u00fa nh\u1eadn. Ch\u00faa kh\u00f4ng n\u1ee1 gi\u1ebft, cho giam xu\u1ed1ng ng\u1ee5c, r\u1ed3i ch\u1ebft. B\u00e8n gi\u1ebft T\u1ed1ng th\u1ecb l\u1ea5y h\u1ebft gia t\u00e0i t\u00e1n c\u1ea5p cho qu\u00e2n d\u00e2n. Th\u01b0\u1edfng cho Th\u1eafng B\u1ed1 l\u00e0m cai \u0111\u1ed9i dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed5 c\u1ee7a b\u1ecdn ng\u1ee5y \u0111em d\u00e2ng. Ch\u00faa sai \u0111\u1ed1t \u0111i. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u00e2m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea4t m\u00f9i, n\u0103m th\u1ee9 7 [1655], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 2, t\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ecbnh \u0110\u00e0o t\u1eebng sai Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng ch\u00e2u B\u1eafc B\u1ed1 Ch\u00ednh l\u00e0 Ph\u1ea1m T\u1ea5t \u0110\u1ed3ng th\u1ea3 qu\u00e2n qua s\u00f4ng bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec3 x\u00e2m l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Tr\u1ea5n th\u1ee7 dinh B\u1ed1 Ch\u00ednh l\u00e0 Ph\u00f9 D\u01b0\u01a1ng \u0111em vi\u1ec7c b\u00e1o l\u00ean. Ch\u00faa c\u1ea3 gi\u1eadn, b\u00e0n \u0111i \u0111\u00e1nh mi\u1ec1n B\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd Nam B\u1eafc d\u1ee5ng binh. Ch\u00faa ngh\u0129 sao cho c\u00f3 hi\u1ec1n t\u00e0i \u0111\u1ec3 \u1ee7y th\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. M\u1ed9ng th\u1ea5y th\u1ea7n nh\u00e2n \u0111\u01b0a cho b\u00e0i th\u01a1 r\u1eb1ng: \u201cTi\u00ean k\u1ebft nh\u00e2n t\u00e2m thu\u1eadn, H\u1eadu thi \u0111\u1ee9c h\u00f3a chi\u00eau. Chi di\u1ec7p kham t\u1ed3i l\u1ea1c, C\u0103n b\u1ea3n d\u00e3 nan dao \u5148\u7d50\u4eba\u5fc3\u9806\uff0c\u5f8c\u65bd\u5fb7\u5316\u662d\uff0c\u679d\u8449\u582a\u6409\u843d\uff0c\u6839\u672c\u4e5f\u96e3\u6416\u201d [Ngh\u0129a l\u00e0: Tr\u01b0\u1edbc \u0111o\u00e0n k\u1ebft l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi h\u00f2a thu\u1eadn, sau thi h\u00e0nh \u0111\u1ee9c h\u00f3a r\u00f5 r\u00e0ng. C\u00e0nh l\u00e1 n\u1ecd c\u00f3 khi r\u01a1i g\u1eaby, c\u00f5i g\u1ed1c kia c\u0169ng kh\u00f3 chuy\u1ec3n lay]. Ch\u00faa cho r\u1eb1ng th\u01a1 [c\u00f3 ch\u1eef thu\u1eadn ch\u1eef chi\u00eau] l\u00e0 \u1ee9ng v\u00e0o Thu\u1eadn Ngh\u0129a \u9806\u7fa9 v\u00e0 Chi\u00eau V\u0169 \u662d\u6b66 (Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Thu\u1eadn Ngh\u0129a h\u1ea7u, Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt g\u1ecdi l\u00e0 Chi\u00eau V\u0169 h\u1ea7u), cho n\u00ean ph\u00e0m vi\u1ec7c binh t\u1ea5t b\u00e0n m\u01b0u v\u1edbi hai ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, sai Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt \u0111i tu\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi. H\u1eefu D\u1eadt \u0111\u1ebfn dinh B\u1ed1 Ch\u00ednh, n\u1eafm h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh r\u1ed3i v\u1ec1. Ch\u00faa tri\u1ec7u h\u1ecfi. H\u1eefu D\u1eadt \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: \u201cTh\u1ea7n c\u00f3 m\u1ed9t k\u1ebf, b\u1eaft Tr\u1ecbnh \u0110\u00e0o d\u1ec5 nh\u01b0 tr\u1edf b\u00e0n tay!\u201d Ch\u00faa h\u1ecfi k\u1ebf ho\u1ea1ch th\u1ebf n\u00e0o? \u0110\u00e1p r\u1eb1ng: \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y li\u1ec1n n\u0103m d\u1ee5ng binh m\u00e0 qu\u00e2n ta ch\u01b0a t\u1eebng sang mi\u1ec1n B\u1eafc. Nay th\u1ea7n xin chia qu\u00e2n l\u00e0m ba \u0111\u1ea1o : Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh T\u1ea5t \u0110\u1ed3ng, trung \u0111\u1ea1o ti\u1ebfp sau l\u00e0m thanh \u1ee9ng (1. \u0110\u1ed9i qu\u00e2n n\u00e0y l\u00e0m thanh th\u1ebf h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng v\u1edbi\u00a0 \u0111\u1ed9i qu\u00e2n kh\u00e1c.). Tr\u1ecbnh \u0110\u00e0o \u1edf H\u00e0 Trung nghe th\u1ea5y ch\u1eafc cho r\u1eb1ng qu\u00e2n ta l\u1ea1i \u0111\u00e2y ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh T\u1ea5t \u0110\u1ed3ng th\u00f4i, t\u1ea5t nhi\u00ean b\u1ecf tr\u1ed1ng l\u0169y m\u00e0 \u0111i c\u1ee9u vi\u1ec7n. Qu\u00e2n h\u1ea1 \u0111\u1ea1o nh\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ho\u00e0nh S\u01a1n, \u0111\u00e1nh \u00fap L\u00ea H\u1eefu \u0110\u1ee9c, th\u1eeba h\u01b0 c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y dinh H\u00e0 Trung. \u0110\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf \u201c\u0111i\u1ec7u h\u1ed5 ra kh\u1ecfi r\u1eebng, d\u1eabn r\u1eafn v\u00e0o trong l\u1ed7\u201d (1. Ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0: \u8abf\u864e\u51fa\u6797, \u5f15\u86c7\u5165\u7a74 \u0110i\u1ec7u h\u1ed5 xu\u1ea5t l\u00e2m, d\u1eabn x\u00e0 nh\u1eadp huy\u1ec7t.), \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 thu to\u00e0n th\u1eafng\u201d. Ch\u00faa m\u1eebng n\u00f3i: \u201cKhanh b\u00e0n vi\u1ec7c binh c\u00f3 v\u1ebb m\u1ea7u nhi\u1ec7m b\u1ea5t tr\u1eafc nh\u01b0 qu\u1ef7 th\u1ea7n, d\u00f9 T\u1eed Ph\u00f2ng (2. Tr\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u01a1ng (t\u1ee9c T\u1eed Ph\u00f2ng) l\u00e0 m\u01b0u th\u1ea7n c\u1ee7a H\u00e1n Cao t\u1ed5.) B\u00e1 \u00d4n (3. L\u01b0u C\u01a1 (t\u1ee9c B\u00e1 \u00d4n) gi\u00fap Minh Th\u00e1i t\u1ed5 th\u1ed1ng nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1.) c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu D\u1eadt l\u1ea1i xin \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0i h\u1ecfa hi\u1ec7u \u1edf c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ec3 b\u00e1o tin vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi cho ch\u00f3ng v\u00e0 d\u1ef1ng kho Tr\u01b0\u1eddng D\u1ee5c, ch\u1edf th\u00f3c \u0111\u1ebfn ch\u1ee9a. L\u1ea1i xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 B\u1ed1 Ch\u00ednh \u0111\u1ec1u ch\u1ec9nh b\u1ecb qu\u00e2n nhu \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i tr\u01b0ng ph\u00e1t. Ch\u00faa \u0111\u1ec1u theo c\u1ea3. B\u00e8n cho Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn l\u00e0m ti\u1ebft ch\u1ebf, Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt l\u00e0 \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh ng\u1ecd, H\u1eefu Ti\u1ebfn v\u00e0 H\u1eefu D\u1eadt \u0111em qu\u00e2n c\u00e1c dinh th\u1ee7y b\u1ed9 qua s\u00f4ng Gianh. Tr\u01b0\u1edbc sai tr\u1ea5n th\u1ee7 C\u1ef1u dinh l\u00e0 T\u1ed1ng H\u1eefu \u0110\u1ea1i ra ch\u1ee3 L\u0169 \u0110\u0103ng (t\u00ean x\u00e3) \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i Tham \u0111\u1ed1c c\u1ee7a Tr\u1ecbnh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Minh T\u1eafc \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y dinh, Ph\u00f9 D\u01b0\u01a1ng ra Ph\u00f9 L\u01b0u ph\u00e1 dinh Tam Hi\u1ec7u [Ba \u0110\u1ed3n], T\u1ea5t \u0110\u1ed3ng ch\u1ea1y v\u00e0o L\u0169ng B\u00f2ng [t\u00ean \u0111\u1ea5t]. Tr\u1ecbnh \u0110\u00e0o nghe tin Tam Hi\u1ec7u th\u1ea5t th\u1ee7, qu\u1ea3 nhi\u00ean \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. \u0110\u1ebfn chi\u1ec1u h\u00f4m, T\u1ed1ng H\u1eefu \u0110\u1ea1i l\u1ea1i d\u1eabn qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u00f3ng \u1edf b\u00ean s\u00f4ng. H\u1eefu Ti\u1ebfn chia sai Xu\u00e2n S\u01a1n l\u00e0m h\u1ea1 \u0111\u1ea1o, ti\u00ean phong Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ec1u v\u1edbi Cai c\u01a1 Cao B\u00e1 Ph\u01b0\u1edbc (con \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c qu\u1ed1c c\u00f4ng Cao B\u00e1 Hoa), T\u1ed1ng Uy v\u00e0 Nguy\u1ec5n Ngh\u0129a chia qu\u00e2n l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c v\u00e0o. H\u1eefu Ti\u1ebfn t\u1ef1 xu\u1ea5t qu\u00e2n Tr\u00e1ng ti\u1ec7p l\u00e0m trung \u0111\u1ea1o. Cai c\u01a1 Tri\u1ec1u Ngh\u0129a v\u00e0 Ph\u00f9 T\u00e0i (hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) l\u00e0m t\u1ea3 h\u1eefu v\u1ec7 tr\u1eadn. H\u1eefu D\u1eadt l\u00e3nh c\u01a1 Ti\u1ec1n s\u00fang ti\u1ebfp sau. \u01af\u1edbc h\u1eb9n ng\u00e0y mai \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn dinh H\u00e0 Trung.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f9 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o, ti\u00ean phong T\u1ed1ng H\u1eefu \u0110\u1ea1i ti\u1ebfp \u1ee9ng, \u0111em qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh T\u1ea5t \u0110\u1ed3ng. Ng\u00e0y T\u00e2n m\u00f9i, h\u1ea1 \u0111\u1ea1o l\u00e0 b\u1ecdn Xu\u00e2n S\u01a1n sai m\u1ed9t c\u00e1nh qu\u00e2n l\u1ebb ra gi\u1eef c\u1eeda R\u00f2n \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng v\u1edbi thu\u1ed9c t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a H\u1eefu \u0110\u1ee9c l\u00e0 B\u1eadt Trung (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) m\u00e0 t\u1ef1 d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Ho\u00e0nh S\u01a1n, g\u1eb7p qu\u00e2n H\u1eefu \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u1eefu \u0110\u1ee9c thua ch\u1ea1y v\u1ec1 x\u00e3 L\u1ea1c Xuy\u00ean, Xu\u00e2n S\u01a1n thu \u0111\u01b0\u1ee3c voi ng\u1ef1a kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u, r\u1ed3i th\u1eeba th\u1eafng th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn dinh H\u00e0 Trung. T\u1ef3 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Tr\u1ecbnh \u0110\u00e0o l\u00e0 Tr\u0103n B\u00e1i v\u00e0 K\u1ef7 Thi\u1ec7u (hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) h\u1ebft s\u1ee9c ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh Xu\u00e2n S\u01a1n ph\u1ea3i l\u00f9i v\u1ec1 khe B\u00e0n Th\u1ea1ch. \u0110\u1ea1i binh c\u1ee7a H\u1eefu Ti\u1ebfn k\u1ebf \u0111\u1ebfn, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u0103n B\u00e1i ; K\u1ef7 Thi\u1ec7u tr\u1ed1n ch\u1ea1y. Qu\u00e2n ta l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c dinh H\u00e0 Trung. Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o l\u00e0 Ph\u00f9 D\u01b0\u01a1ng \u0111u\u1ed5i T\u1ea5t \u0110\u1ed3ng t\u1edbi L\u0169ng B\u00f4ng. T\u1ea5t \u0110\u1ed3ng \u0111em ch\u00e2u \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Tr\u1ecbnh \u0110\u00e0o th\u00ec theo ph\u00eda sau n\u00fai Ho\u00e0nh S\u01a1n ch\u1ea1y t\u1edbi g\u00f2 B\u1ea1ch Th\u1ea1ch. H\u1eefu D\u1eadt \u0111\u1ea1c ch\u1eebng r\u1eb1ng \u0110\u00e0o thua t\u1ea5t ph\u1ea3i theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai m\u00e0 ch\u1ea1y, n\u00ean \u0111\u00e3 \u0111em qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 mai ph\u1ee5c \u1edf \u0111\u00f3 tr\u01b0\u1edbc. K\u1ecbp \u0110\u00e0o \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, quay b\u1ea3o thu\u1ed9c h\u1ea1 r\u1eb1ng: \u201cCh\u1ed7 n\u00e0y n\u1ebfu c\u00f3 ph\u1ee5c binh th\u00ec b\u1ecdn ta kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1eddng n\u1eefa\u201d.&nbsp; N\u00f3i ch\u01b0a d\u1ee9t l\u1eddi, ph\u1ee5c binh v\u00f9ng d\u1eady. H\u1eefu D\u1eadt ch\u00ednh tay b\u1eafn tr\u00fang v\u00e0o c\u00e1nh tay tr\u00e1i c\u1ee7a \u0110\u00e0o. \u0110\u00e0o b\u00e8n b\u1ecf h\u1ebft voi ng\u1ef1a kh\u00ed gi\u1edbi, c\u00f9ng H\u1eefu \u0110\u1ee9c ch\u1ea1y v\u1ec1 x\u00e3 An Tr\u01b0\u1eddng (nay l\u00e0 t\u1ec9nh l\u1ef5 Ngh\u1ec7 An). H\u1eefu D\u1eadt mu\u1ed1n th\u1eeba th\u1eafng \u0111u\u1ed5i d\u00e0i. H\u1eefu Ti\u1ebfn kh\u00f4ng nghe, b\u00e8n h\u1ecdp qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 Trung, \u0111em tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o v\u1ec1. Ch\u00faa m\u1eebng n\u00f3i: \u201cH\u1eefu Ti\u1ebfn v\u00e0 H\u1eefu D\u1eadt th\u1eadt l\u00e0 h\u1ed5 t\u01b0\u1edbng\u201d. Sai t\u01b0\u1edbng th\u1ea7n l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 qu\u00e2n, th\u01b0\u1edfng l\u1ea1o t\u01b0\u1edbng s\u0129. L\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 cho H\u1eefu D\u1eadt \u0111\u00f3ng binh m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1 qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec3 ch\u1edd c\u01a1 h\u1ed9i, ch\u1edb n\u00ean khinh ti\u1ebfn, ph\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n n\u00ean c\u00f9ng H\u1eefu Ti\u1ebfn th\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb, kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ef1 chuy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd H\u1eefu Ti\u1ebfn v\u00e0 H\u1eefu D\u1eadt d\u1ef1ng b\u00e0i chi\u00eau an \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. Tham \u0111\u1ed1c c\u1ee7a Tr\u1ecbnh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Minh T\u1eafc c\u00f9ng v\u1edbi Tri\u1ec1u T\u00f4, T\u00fa Long, To\u00e0n V\u00f5, Ninh L\u1ed9c (4 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. H\u1eefu Ti\u1ebfn chia ra cho l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u00e1c dinh, ghi s\u1ed1 t\u01b0\u1edbng s\u0129 qu\u00e2n d\u00e2n m\u1edbi h\u00e0ng \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean. H\u1eefu D\u1eadt l\u1ea1i vi\u1ebft th\u01b0 k\u00eau g\u1ecdi Tr\u1ecbnh \u0110\u00e0o \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0110\u00e0o kh\u00f4ng nghe. T\u1ee9c th\u00ec m\u1eadt sai&nbsp; Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 em l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u1eddng \u0111em v\u00e0ng b\u1ea1c v\u00e0 tung gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p, l\u1ea5y t\u00ecnh tr\u1ea1ng Tr\u1ecbnh \u0110\u00e0o b\u1ecb thua mu\u1ed1n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng m\u00e0 nh\u1edd \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c c\u1ee7a Tr\u1ecbnh l\u00e0 S\u00f9ng (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) n\u00f3i v\u1edbi Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng. Tr\u00e1ng tin l\u1eddi, ra l\u1ec7nh b\u1eaft \u0110\u00e0o gi\u1ea3i v\u1ec1. \u0110\u00e0o b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, ch\u1ebft \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng. Vi\u1ec7c \u1ea5y b\u00e1o l\u00ean, ch\u00faa r\u1ea5t m\u1eebng, th\u01b0\u1edfng cho H\u1eefu Ti\u1ebfn 30 l\u1ea1ng v\u00e0ng, 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, H\u1eefu D\u1eadt 30 l\u1ea1ng v\u00e0ng, 80 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho H\u1eefu D\u1eadt m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1o g\u1ea5m, m\u1ed9t thanh b\u1ea3o ki\u1ebfm. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng theo th\u1ee9 b\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5, Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng sai Th\u00e1i b\u1ea3o Tr\u1ecbnh Tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m th\u1ed1ng l\u00e3nh, B\u1ed3i t\u1ee5ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ea1c v\u00e0 C\u1ea5p s\u1ef1 trung Nguy\u1ec5n T\u00ednh l\u00e0m Ch\u00e1nh ph\u00f3 \u0111\u1ed1c th\u1ecb, l\u00e3nh 18 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c dinh H\u00e0 Trung. V\u0169 V\u0103n Thi\u00eam l\u00e3nh 50 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n K\u1ef3\u00a0 La. Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn nghe tin, m\u1eddi Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt \u0111\u1ebfn h\u1ecfi k\u1ebf, H\u1eefu D\u1eadt n\u00f3i: \u201cQu\u00e2n h\u1ecd nhi\u1ec1u, qu\u00e2n ta \u00edt, kh\u00f3 ch\u1ed1ng ch\u1ecdi \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta h\u00e3y t\u1ea1m lui qu\u00e2n v\u1ec1 s\u00f4ng Gianh \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u1eb1ng qu\u00e2n m\u00ecnh y\u1ebfu, r\u1ed3i m\u1eadt khi\u1ebfn b\u1ed9 binh ph\u1ee5c \u1edf L\u0169ng B\u00f4ng, th\u1ee7y binh \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda R\u00f2n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i. B\u1ecdn Tr\u01b0\u1ee3ng th\u1ea5y qu\u00e2n ta tr\u1edf v\u1ec1 Nam t\u1ea5t b\u1ea3o r\u1eb1ng ta nh\u00e1t, m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb. Ta nh\u00e2n th\u1ebf m\u00e0 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, b\u1ecdn Tr\u01b0\u1ee3ng t\u1ea5t b\u1ecb ta b\u1eaft; V\u0103n Thi\u00eam th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh c\u0169ng v\u1ee1 th\u00f4i\u201d. H\u1eefu Ti\u1ebfn cho l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u00e8n sai cai c\u01a1 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc H\u00f9ng (con Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Ph\u1ea5n, b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 H\u00f9ng Oai h\u1ea7u) \u0111em qu\u00e2n ph\u1ee5c \u1edf L\u0169ng B\u00f4ng, T\u00f4n Th\u1ea5t Tr\u00e1ng l\u00e3nh chi\u1ebfn thuy\u1ec1n ra c\u1eeda R\u00f2n, m\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh th\u00ec r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 s\u00f4ng Gianh. K\u1ecbp b\u1ecdn Tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn dinh H\u00e0 Trung, c\u00f2n nghi ng\u1edd kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn, tri\u1ec7u V\u0103n Tr\u1ea1c h\u1ecfi k\u1ebf. V\u0103n Tr\u1ea1c n\u00f3i: \u201cH\u1eefu Ti\u1ebfn, H\u1eefu D\u1eadt l\u00e0 nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng c\u00f3 m\u01b0u tr\u00ed v\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh. T\u1eeb khi sang B\u1eafc t\u1edbi nay, th\u1eeba th\u1eafng \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh xa, nhu\u1ec7 kh\u00ed r\u1ea5t h\u0103ng, nay kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1edb g\u00ec m\u00e0 r\u00fat qu\u00e2n, h\u1eb3n l\u00e0 k\u1ebf nh\u1eed ta. Kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng lui \u0111\u00f3ng \u1edf x\u00e3 L\u1ea1c Xuy\u00ean, qu\u00e2n th\u1ee7y qu\u00e2n b\u1ed9 ti\u1ebfp nhau, r\u1ed3i t\u00f9y c\u01a1 \u1ee9ng bi\u1ebfn. \u0110\u1ea5y l\u00e0 binh ph\u00e1p\u201d. Tr\u01b0\u1ee3ng theo l\u1eddi. L\u00f9i \u0111\u00f3ng \u1edf x\u00e3 L\u1ea1c Xuy\u00ean H\u1ea1 sai 500 qu\u00e2n tu\u1ea7n du \u1edf dinh H\u00e0 Trung \u0111\u1ec3 ph\u00f4 thanh th\u1ebf. H\u1eefu Ti\u1ebfn, H\u1eefu D\u1eadt nghe tin, d\u00e2ng l\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cTr\u01b0\u1edbc kia T\u00e0o Th\u00e1o c\u00f3 qu\u00e2n 100 v\u1ea1n m\u00e0 b\u1ecb thua v\u1edbi \u0110\u00f4ng Ng\u00f4 (1. Tr\u1eadn X\u00edch B\u00edch.1), Th\u00edch Chi\u00eau Qu\u00e2n ch\u1ec9 3.000 m\u00e0 ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c Gia C\u00e1t (2. Tr\u1eadn K\u1ef3 S\u01a1n.), s\u1ed1 qu\u00e2n nhi\u1ec1u \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 k\u1ec3. Nay Tr\u1ecbnh Tr\u01b0\u1ee3ng \u0111em qu\u00e2n v\u00e0o Nam, \u0111\u00e3 h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng m\u00e0 ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn n\u00e0o, l\u1ea1i b\u1ecf \u0111\u1ea5t K\u1ef3 Hoa (t\u00ean huy\u1ec7n, nay c\u1ea3i l\u00e0 K\u1ef3 Anh), lui gi\u1eef L\u1ea1c Xuy\u00ean, \u0111\u00f3 l\u00e0 qu\u00e2n tuy nhi\u1ec1u m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00ed chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u. V\u1eady b\u1ecdn th\u1ea7n xin ph\u00e1t binh \u0111i \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ea1i qu\u00e2n theo sau ti\u1ebfp \u1ee9ng. L\u1ea1i b\u00e0y th\u1ee7y qu\u00e2n \u1edf s\u00f4ng Gianh \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh vi\u1ec7n\u201d. Ch\u00faa y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 8, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt sai c\u00e1c t\u01b0\u1edbng chia \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn: Ch\u00e1nh \u0111\u1ea1o l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc H\u00f9ng, Ph\u00f9 D\u01b0\u01a1ng, Thu\u1ea7n \u0110\u1ee9c, Khu\u00ea Th\u1eafng (3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111\u1ed1c su\u1ea5t qu\u00e2n ti\u00ean phong \u0111\u00e1nh ch\u1ea1y b\u1ecdn du binh c\u1ee7a Tr\u1ecbnh, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng L\u1ea1c Xuy\u00ean H\u1ea1, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 dinh Tr\u1ecbnh Tr\u01b0\u1ee3ng. Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o l\u00e0 b\u1ecdn T\u1ed1ng H\u1eefu \u0110\u1ea1i, Xu\u00e2n S\u01a1n, Ph\u00f9 T\u00e0i, C\u1ed1ng Gi\u00e1c (3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd), nghe tin L\u1ea1c Xuy\u00ean H\u1ea1 \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e1, li\u1ec1n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 T\u00e0i v\u00e0 \u0110\u1ecbch (hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd, b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 qu\u1eadn c\u00f4ng) \u1edf x\u00e3 L\u1ea1c Xuy\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng, c\u0169ng ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 voi ng\u1ef1a kh\u00f4ng xi\u1ebft k\u1ec3. H\u1eefu D\u1eadt l\u00e3nh th\u1ee7y binh v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n K\u1ef3 La [C\u1eeda Nh\u01b0\u1ee3ng], \u0111\u00e1nh V\u0169 V\u0103n Thi\u00eam. V\u0103n Thi\u00eam l\u00f9i \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda Nam Gi\u1edbi [C\u1eeda S\u00f3t]. T\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu S\u1eafc, L\u00ea S\u0129\u00a0 H\u1eadu \u0111\u1ec1u nghe h\u01a1i l\u00e0 ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Tr\u1ecbnh Tr\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u00f9i gi\u1eef An Tr\u01b0\u1eddng. Qu\u00e2n ta th\u1eeba th\u1eafng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn x\u00e3 B\u00e2n X\u00e1 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Thi\u00ean L\u1ed9c). B\u1eafc H\u00e0 v\u00ec \u0111\u00f3 m\u00e0 rung \u0111\u1ed9ng. H\u1eefu Ti\u1ebfn sai ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 d\u00e2ng tin th\u1eafng tr\u1eadn, r\u1ed3i \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf L\u1ea1c Xuy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng sai con l\u00e0 T\u1ea1c xu\u1ea5t \u0111\u1ea1i binh, \u0111\u00f3ng An Tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng l\u1ea1i khi\u1ebfn Tr\u1ecbnh Ninh\u00a0 (con \u00fat Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng, b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Qu\u1eadn c\u00f4ng) l\u00e0m Th\u1ed1ng l\u00e3nh, \u0110\u00e0o Quang Nhi\u00eau l\u00e0m \u0111\u1ed1c su\u1ea5t, V\u0169 V\u0103n Thi\u00eam l\u00e0m \u0110\u1ed1c su\u1ea5t th\u1ee7y qu\u00e2n. Qu\u00e2n Tr\u1ecbnh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn K\u1ef3 Hoa. Qu\u00e2n ta lui \u0111\u00f3ng \u1edf dinh H\u00e0 Trung.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11, Tr\u1ecbnh Ninh v\u00e0 \u0110\u00e0o Quang Nhi\u00eau l\u1ea1i v\u1ec1 An Tr\u01b0\u1eddng. Tr\u1ecbnh T\u1ea1c tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc, \u0111\u1ec3 V\u0103n Thi\u00eam \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m tr\u1ea5n th\u1ee7, Quang Nhi\u00eau l\u00e0m \u0111\u1ed3n th\u1ee7, D\u01b0\u01a1ng H\u1ed3 v\u00e0 Phan H\u01b0ng T\u1ea1o l\u00e0m \u0111\u1ed1c th\u1ecb, \u0111\u1ec1u l\u00e3nh qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 \u0111\u00f3ng \u1edf An Tr\u01b0\u1eddng; Th\u00e2n V\u0103n Quanh, M\u1eabn V\u0103n Li\u00ean \u0111\u00f3ng \u1edf x\u00e3 Ti\u1ebfp V\u0169 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Thi\u00ean L\u1ed9c), L\u1ea1i Th\u1ebf Th\u00ec v\u00e0 T\u01b0\u1eddng Trung (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111\u00f3ng \u1edf x\u00e3 Minh L\u01b0\u01a1ng, H\u1eb1ng v\u00e0 H\u00e1n (2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd, b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Qu\u1eadn c\u00f4ng) \u0111\u00f3ng \u1edf n\u00fai B\u00ecnh L\u00e3ng (t\u00ean x\u00e3), V\u0103n Thi\u00eam \u0111\u00f3ng \u1edf s\u00f4ng Khu \u0110\u1ed9c (1. S\u00f4ng Khu \u0110\u1ed9c: M\u1ed9t kh\u00fac s\u00f4ng Lam \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n H\u1ed3ng L\u0129nh.), \u0111\u1ec1u l\u00e3nh h\u01b0\u01a1ng binh \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, t\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 b\u1ecdn T\u01b0\u1eddng Trung \u0111em h\u01b0\u01a1ng binh v\u00e0o K\u1ef3 Hoa, l\u00f9a b\u1eaft nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u00e3 theo h\u00e0ng ta \u0111em v\u1ec1. Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn h\u1ecdp c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u1edf ch\u1ee3 V\u00e2n C\u00e1t (t\u00ean x\u00e3), chia sai L\u01b0u Di\u00ean v\u00e0 Thi\u00eam Vinh (2 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) l\u00e0m ch\u00e1nh ph\u00f3 ti\u00ean phong, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc H\u00f9ng l\u00e0m v\u1ec7 tr\u1eadn, \u0111em qu\u00e2n ra huy\u1ec7n Th\u1ea1ch H\u00e0, \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u00f9ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3 c\u1ea3m \u0111\u00e1nh gi\u1ecfi, ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n B\u1eafc s\u1ee3 l\u1eafm, g\u1ecdi l\u00e0 H\u00f9ng s\u1eaft \u96c4\u9435 [H\u00f9ng thi\u1ebft].<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c ngo\u1ea1i \u1ee9ng \u0111\u1ec3 chia l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Tr\u1ecbnh, b\u00e8n khi\u1ebfn b\u1ecdn V\u0103n T\u01b0\u1eddng v\u00e0 Ho\u00e0ng Sinh \u0111em m\u1eadt th\u01b0 l\u1ebbn \u0111\u1ebfn c\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc H\u00e0 \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5 h\u00e0o ki\u1ec7t, h\u1eb9n c\u00f9ng n\u1ed5i l\u00ean. \u1ede Cao B\u1eb1ng th\u00ec M\u1ea1c K\u00ednh Ho\u00e0n, \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng th\u00ec t\u00ean Ph\u1ea5n (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd, b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Qu\u1eadn c\u00f4ng), \u1edf S\u01a1n T\u00e2y th\u00ec Ph\u1ea1m H\u1eefu L\u1ec5 \u0111\u1ec1u v\u00e2ng m\u1ec7nh, n\u00f3i r\u1eb1ng: H\u1ec5 qu\u00e2n ch\u00faa qua s\u00f4ng Lam th\u00ec xin ph\u00e1t binh h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng th\u00ec kh\u00f4ng n\u1ed9p t\u00f4 thu\u1ebf \u0111\u1ec3 cho tuy\u1ec7t l\u01b0\u01a1ng, Cao B\u1eb1ng th\u00ec ti\u1ebfn chi\u1ebfm \u0110o\u00e0n Th\u00e0nh (nay l\u00e0 t\u1ec9nh l\u1ef5 L\u1ea1ng S\u01a1n) \u0111\u1ec3 chia th\u1ebf l\u1ef1c, S\u01a1n T\u00e2y th\u00ec nguy\u1ec7n l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y th\u00e0nh. B\u1ecdn V\u0103n T\u01b0\u1eddng v\u1ec1 b\u00e1o, H\u1eefu D\u1eadt m\u1eebng b\u1ea3o H\u1eefu Ti\u1ebfn r\u1eb1ng: \u201cL\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf, xin s\u1edbm \u0111\u1ecbnh k\u1ebf ho\u1ea1ch, \u0111\u1ec3 xong c\u00f4ng l\u1edbn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ednh th\u00e2n, n\u0103m th\u1ee9 8 [1656], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh \u00fap \u0111\u1ed3n Ti\u1ebfp V\u0169. T\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 b\u1ecdn Th\u00e2n V\u0103n Quanh thua ch\u1ea1y. Qu\u00e2n Nguy\u1ec5n th\u1eeba th\u1eafng \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh th\u1ee7y binh Tr\u1ecbnh \u1edf s\u00f4ng Tam Ch\u1ebf (2. Kh\u00fac s\u00f4ng Lam \u1edf kho\u1ea3ng d\u01b0\u1edbi c\u1eeda s\u00f4ng La, c\u00f3 b\u1ebfn \u0111\u00f2 Ch\u1ebf. \u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed ch\u00e9p l\u00e0 s\u00f4ng Tam \u0110\u1eb3ng.). B\u1ea5y gi\u1edd V\u0169 C\u00f4ng Quang v\u00e0 L\u00ea S\u0129 H\u1eadu h\u1ee3p s\u1ee9c c\u00f9ng \u0111\u00e1nh, qu\u00e2n ta h\u01a1i l\u00f9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u00fai H\u1ed3ng L\u0129nh, g\u1eb7p du binh c\u1ee7a Tr\u1ecbnh, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eeba chi\u1ec1u t\u1ed1i ph\u1ea3i d\u1eebng qu\u00e2n, nh\u01b0ng H\u1eefu D\u1eadt \u0111\u1ed1c su\u1ea5t k\u00edp ti\u1ebfn, s\u00e1ng s\u1edbm \u0111\u1ebfn M\u1eabn T\u01b0\u1eddng (t\u00ean \u0111\u1ea5t), g\u1eb7p t\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Thi\u00eam \u0111em th\u1ee7y binh l\u00ean b\u1edd. Ti\u00ean phong l\u00e0 Di\u00ean L\u01b0\u1ee3c (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111\u00e1nh ngay. V\u0103n Thi\u00eam lui gi\u1eef x\u00e3 \u0110\u1eb1ng \u0110\u1ec3, H\u1eefu D\u1eadt \u0111\u1ed1c qu\u00e2n xung k\u00edch, b\u1eafn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng l\u00e0 T\u01b0\u1eddng Trung. V\u0103n Thi\u00eam s\u1ee3 l\u1eafm, ch\u1ea1y v\u1ec1 An Tr\u01b0\u1eddng. H\u1eefu Ti\u1ebfn su\u1ea5t qu\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn Minh L\u01b0\u01a1ng; T\u1ed1ng H\u1eefu \u0110\u1ea1i xu\u1ea5t qu\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn n\u00fai B\u00ecnh L\u00e3ng. \u0110\u00e0o Quang Nhi\u00eau chia qu\u00e2n ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh. V\u1eeba qu\u00e2n Tr\u1ecbnh b\u1ecb t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n l\u00e0 \u0110\u0103ng Doanh (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111\u00e1nh thua, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n di. Quang Nhi\u00eau c\u0169ng b\u1ecf l\u0169y v\u1ec1 An Tr\u01b0\u1eddng. H\u1eefu Ti\u1ebfn v\u00e0 H\u1eefu D\u1eadt b\u00e8n thu qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf V\u00e2n C\u00e1t, \u0111em tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean. Ch\u00faa sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111em v\u00e0ng l\u1ee5a th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 theo th\u1ee9 b\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng nghe tin \u0110\u00e0o Quang Nhi\u00eau v\u00e0 V\u0169 V\u0103n Thi\u00eam \u0111\u1ec1u thua tr\u1eadn, l\u1ea1i sai Tr\u1ecbnh Ninh th\u1ed1ng l\u0129nh c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n gi\u1eef Ngh\u1ec7 An, b\u1ecdn Quang Nhi\u00eau v\u00e0 V\u0103n Thi\u00eam \u0111\u1ec1u th\u1ed1ng thu\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, Ph\u1ea1m H\u1eefu L\u1ec5 \u1edf S\u01a1n T\u00e2y sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em th\u01b0 \u0111\u01b0a cho Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt xin thi h\u00e0nh ba ch\u01b0\u1edbc: m\u1ed9t l\u00e0 tung ph\u1ea3n gi\u00e1n cho h\u1ecd Tr\u1ecbnh nghi l\u00f2ng, hai l\u00e0 k\u1ebft m\u1ed1i h\u00f2a h\u1ea3o \u0111\u1ec3 c\u1ea7u gi\u00fap \u0111\u1ee1, ba l\u00e0 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi h\u00e0o ki\u1ec7t \u0111\u1ec3 h\u1ecd ra c\u00f4ng. H\u1eefu Ti\u1ebfn, H\u1eefu D\u1eadt nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 r\u1ea5t m\u1eebng. B\u1ea5y gi\u1edd l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 V\u0103n D\u1ee5 (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd)&nbsp; \u0111\u1ebfn n\u00f3i r\u1eb1ng: H\u00e0o ki\u1ec7t \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u0169ng c\u00f9ng n\u1ed5i d\u1eady v\u1edbi h\u00e0o ki\u1ec7t \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, S\u01a1n Nam, \u0111\u1ee3i qu\u00e2n ch\u00faa sang s\u00f4ng Lam th\u00ec s\u1ebd ti\u1ebfp \u1ee9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt nghe qu\u00e2n Tr\u1ecbnh \u0111\u1ebfn, b\u00e8n sai b\u1ecdn Ho\u1eb1ng Vinh, D\u01b0\u01a1ng Tr\u00ed, V\u0103n Thu\u1ea7n (3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1eeda Nam Gi\u1edbi, \u0111\u00e1nh t\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 Xu\u00e2n (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd, b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Qu\u1eadn c\u00f4ng), Tr\u1ecbnh Ninh sai thu\u1ed9c t\u01b0\u1edbng l\u00e0 L\u00fd (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd, b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Qu\u1eadn c\u00f4ng) \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u. H\u1eefu D\u1eadt \u0111\u1ed1c qu\u00e2n b\u1eafn nhau v\u1edbi qu\u00e2n Tr\u1ecbnh v\u00e0 ch\u0103ng c\u1edd l\u00e0m hi\u1ec7u. D\u01b0\u01a1ng Tr\u00ed \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n tr\u00f4ng th\u1ea5y k\u00edp ti\u1ebfn v\u00e0o b\u1eafn, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Xu\u00e2n v\u00e0 ba ch\u1ee5c chi\u1ebfn thuy\u1ec1n. L\u00fd thua ch\u1ea1y. Ph\u00f2 m\u00e3 Tr\u00ecnh (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111\u1ed1c su\u1ea5t chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u0111\u00e1nh. Qu\u00e2n ta th\u1eeba gi\u00f3 thu\u1eadn, b\u1eafn s\u00fang, kh\u00f3i t\u1ecfa m\u00f9 tr\u1eddi, qu\u00e2n Tr\u1ecbnh thua v\u1ee1 r\u1ed1i lo\u1ea1n. L\u00ea S\u0129&nbsp; H\u1eadu, B\u00f9i S\u0129 L\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n H\u1eefu S\u1eafc, Th\u00e1i B\u00e1 Tr\u1eadt \u0111\u1ec1u thua, b\u1ecf thuy\u1ec1n m\u00e0 ch\u1ea1y. Ninh nghe tin c\u1ea3 s\u1ee3, lui gi\u1eef b\u1ebfn \u0111\u00f2 \u0110i\u1ec1m(1 T\u1ee9c l\u00e0 b\u1ebfn \u0111\u00f2 x\u00e3 An \u0110i\u1ec1m1).<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu D\u1eadt d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn v\u00e2y. Ninh l\u1ea1i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 c\u1eeda Nam Gi\u1edbi, c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ee7y qu\u00e2n c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng Tr\u00ed gi\u00fap nhau. Ninh l\u1ea1i ra \u0111\u00f3ng \u1edf \u0110\u1ea1i N\u1ea1i. H\u1eefu D\u1eadt v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tr\u00ed \u0111em c\u00e1c qu\u00e2n th\u1ee7y l\u1ee5c ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Lam. Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ec1u v\u00e0 tham t\u01b0\u1edbng T\u00f4n Th\u1ea5t Tr\u00e1ng l\u1ea1i \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u0110an Nhai, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7y qu\u00e2n c\u1ee7a Tr\u1ecbnh. V\u0169 V\u0103n Thi\u00eam b\u1ecf thuy\u1ec1n ch\u1ea1y. T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Khang v\u00e0 Ph\u00f9 D\u01b0\u01a1ng \u0111em qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn x\u00e3 H\u01b0\u01a1ng B\u1ed9c v\u00e2y qu\u00e2n \u0110\u00e0o Quang Nhi\u00eau. Ninh \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. Qu\u00e2n b\u1ecdn Ph\u00f9 D\u01b0\u01a1ng thua lui v\u1ec1 H\u00e0 Trung. Ki\u1ec1u b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i ch\u1ebft (t\u1eb7ng l\u00e0 \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn ph\u1ee5 qu\u1ed1c th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u1ea3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Ngh\u0129a qu\u1eadn c\u00f4ng, l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd \u1edf x\u00e3 D\u01b0\u01a1ng Xu\u00e2n, c\u1ea5p cho t\u1ef1 phu 50 ng\u01b0\u1eddi). H\u1eefu Ti\u1ebfn nghe tin Ninh \u0111\u1ebfn x\u00e3 Tam L\u1ed9ng, b\u00e8n b\u1ed1 tr\u00ed th\u1ee7y qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c b\u1ebfn Ph\u00f9 Th\u1ea1ch, Tam K\u1ef3 [Ng\u00e3 ba] v\u00e0 Vi\u1ec7t Y\u00ean, sai Ho\u1eb1ng T\u00edn (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111em chi\u1ebfn thuy\u1ec1n ph\u1ee5c \u1edf Minh L\u01b0\u01a1ng, H\u1eefu D\u1eadt \u0111em b\u1ed9 binh ph\u1ee5c \u1edf x\u00e3 Nam Ng\u1ea1n (2. C\u00e1c b\u1ebfn c\u00e1c x\u00e3 \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c kh\u00fac s\u00f4ng Lam tr\u00ean d\u01b0\u1edbi ng\u00e3 ba s\u00f4ng Lam v\u00e0 s\u00f4ng La) \u0111\u1ec3 tri\u1ec7t \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1edf v\u1ec1 c\u1ee7a Ninh. Ninh nghe tin H\u1eefu D\u1eadt \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Nam Ng\u1ea1n, c\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecdn qu\u00e2n c\u00f4 \u0111\u01a1n kia d\u00e1m v\u00e0o s\u00e2u trong \u0111\u1ea5t ta, nh\u01b0 c\u00e1 v\u00e0o l\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec3 cho ta v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng m\u1ed9t b\u1eefa g\u1ecfi\u201d. B\u00e8n sai t\u01b0\u1edbng l\u00e0 T\u00e0o Nham v\u00e0 Di\u1ec5n Th\u1ecd (2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd, b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Qu\u1eadn c\u00f4ng) x\u00f4ng ra g\u00f2 n\u1ed5i \u1edf x\u00e3 Nam Ng\u1ea1n \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi qu\u00e2n ta. G\u1eb7p ph\u1ee5c binh, T\u00e0o Nham v\u00e0 Di\u1ec5n Th\u1ecd \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u01b0\u1edbng ta l\u00e0 \u0110\u00f4 T\u00edn (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) gi\u1ebft ch\u1ebft. Ninh d\u1eabn qu\u00e2n qua B\u00ecnh H\u1ed3 (t\u00ean \u0111\u1ea5t), Ho\u1eb1ng T\u00edn su\u1ea5t th\u1ee7y s\u01b0 b\u1eafn. Qu\u00e2n Tr\u1ecbnh ch\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Ninh b\u00e8n lui \u0111\u00f3ng \u1edf An Tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, ch\u00faa \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc ch\u00faa nghe qu\u00e2n ta lu\u00f4n lu\u00f4n th\u1eafng tr\u1eadn, t\u1ef1 c\u1ea7m qu\u00e2n ra x\u00e3 Ph\u00f9 L\u1ed9 ch\u00e2u B\u1eafc B\u1ed1 Ch\u00ednh mu\u1ed1n ti\u1ebfp \u1ee9ng; Khi nghe c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e3 lui v\u1ec1 H\u00e0 Trung, b\u00e8n d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf x\u00e3 An Tr\u1ea1ch. Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00faa h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c binh, H\u1eefu D\u1eadt \u0111em h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2u b\u00e0y, nh\u00e2n l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi ch\u00faa r\u1eb1ng: \u201cD\u1ee5ng binh 2 n\u0103m nay, m\u1edbi l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 7 huy\u1ec7n Ngh\u1ec7 An. \u0110\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t kh\u00f3, m\u00e0 ph\u00ed c\u0169ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Nay th\u1ebf ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c, xin \u0111\u1eafp l\u0169y \u1edf ph\u00eda nam s\u00f4ng Lam \u0111\u1ec3 gi\u1eef m\u00e0 ch\u1edd c\u01a1 h\u1ed9i. V\u1ea3 vi\u1ec7c d\u1ee5ng binh tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i b\u00e0n \u0111\u1ebfn t\u01b0\u1edbng. Nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m qu\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1ef1u [c\u1ee7a ch\u00faa], ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng quen k\u1ef7 lu\u1eadt, \u0111i \u0111\u1ee9ng tr\u00e1i ph\u00e9p, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi dung t\u00fang qu\u00e2n \u0111i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111\u1ec3 m\u1ea5t l\u00f2ng d\u00e2n. Nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o to\u00e0n th\u1eafng. X\u01b0a kia H\u00e0n T\u00edn, B\u00e0nh Vi\u1ec7t v\u00e0 Anh B\u1ed1 (1. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1eddi H\u00e1n Cao t\u1ed5.) \u0111\u1ec1u\u00a0 l\u1ea5y tr\u00ed d\u0169ng m\u00e0 l\u00e0m t\u01b0\u1edbng nh\u00e0 H\u00e1n \u0111\u1ec3 d\u1ef1ng n\u00ean c\u00f4ng nghi\u1ec7p, \u0111\u00e2u c\u00f3 ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u1ea5t Phong \u0111\u1ea5t B\u00e1i (2. Qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a H\u00e1n Cao t\u1ed5.). Th\u1ea7n xin ch\u1ecdn k\u1ef9 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 s\u01a1 hay th\u00e2n \u0111\u1ec1u cho c\u1ea7m qu\u00e2n, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd h\u00e0ng v\u00e0 c\u1ed1 c\u1ef1u m\u00e0 kh\u00f4ng hi\u1ec3u vi\u1ec7c binh th\u00ec h\u1eadu \u0111\u00e3i cho b\u1ed5ng l\u1ed9c tr\u1ecdn \u0111\u1eddi, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho gi\u1eef binh quy\u1ec1n. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec s\u1ef1 sai d\u00f9ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ee9ng t\u00e0i, m\u00e0 \u0111\u00e1nh th\u00ec t\u1ea5t th\u1eafng\u201d. Ch\u00faa khen l\u00e0 ph\u1ea3i, cho v\u00e0ng b\u1ea1c v\u00e0 b\u1ea3o ki\u1ebfm, l\u1ea1i sai \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u0103n T\u01b0\u1eddng, Ho\u00e0ng Sinh, Th\u1ebf L\u01b0\u01a1ng (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) l\u1ea1i \u0111em m\u1eadt th\u01b0 \u0111\u1ebfn d\u1ee5 Ph\u1ea1m H\u1eefu L\u1ec5 \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, H\u1eefu L\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0, t\u1ee9c th\u00ec sai con l\u00e0 Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111i m\u1eadt&nbsp; d\u1ee5 c\u00e1c h\u00e0o ki\u1ec7t \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110inh d\u1eadu, n\u0103m th\u1ee9 9, [1657], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ch\u00faa d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, Ph\u1ea1m H\u1eefu L\u1ec5 \u1edf S\u01a1n T\u00e2y sai con l\u00e0 Ph\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn V\u0103n T\u01b0\u1eddng, Ho\u00e0ng Sinh \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u1edf H\u00e0 Trung, H\u1eefu Ti\u1ebfn v\u00e0 H\u1eefu D\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i Qu\u1ea3ng B\u00ecnh b\u00e1i y\u1ebft. Ch\u00faa cho r\u1ea5t h\u1eadu, b\u1ea3o tr\u1edf v\u1ec1. L\u1ea1i cho Th\u1ebf L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Cai h\u1ee3p, theo Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt xin.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng nh\u00e0 L\u00ea ch\u1ebft, con l\u00e0 T\u1ea1c l\u00ean n\u1ed1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, ch\u00faa \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf x\u00e3 V\u00e2n C\u00e1t (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Th\u1ea1ch H\u00e0). C\u00e1c t\u01b0\u1edbng cho r\u1eb1ng h\u1ecd Tr\u1ecbnh \u0111\u01b0\u01a1ng g\u1eb7p bi\u1ebfn c\u1ed1, \u0111\u1ec1u xin th\u1eeba c\u01a1 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Ch\u00faa kh\u00f4ng n\u1ee1 \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi ta trong l\u00fac \u0111ang c\u00f3 tang, b\u00e8n sai s\u1ee9 sang \u0111i\u1ebfu, r\u1ed3i khi\u1ebfn h\u1ed3i loan, l\u01b0u c\u00e1c t\u01b0\u1edbng chia \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n t\u1eeb s\u00f4ng Lam v\u1ec1 Nam, \u0111\u1eafp l\u0169y t\u1eeb \u0111\u1ea7u n\u00fai \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ebf ph\u00f2ng ng\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ecbnh Ninh \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf x\u00e3 Qu\u1ea3ng Khuy\u00ean (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Thi\u00ean L\u1ed9c), sai qu\u00e2n \u0111\u00e0o h\u00e0o \u0111\u1eafp l\u0169y, chia gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu (l\u0169y \u0111\u00e1 \u1edf tr\u00ean Ho\u00e0ng S\u01a1n, t\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n l\u00e0 do Tr\u1ecbnh Ninh \u0111\u1eafp, b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 l\u0169y qu\u1eadn Ninh). L\u1ea1i tung ra nhi\u1ec1u v\u00e0ng ng\u1ecdc \u0111\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1 t\u01b0\u1edbng s\u0129. Tr\u1ecbnh T\u1ea1c ng\u1edd l\u00e0 Ninh c\u00f3 m\u01b0u kh\u00e1c, b\u00e8n tri\u1ec7u v\u1ec1, m\u00e0 cho Tr\u1ecbnh C\u0103n (con T\u1ea1c) thay \u0111\u1ec3 c\u1ea7m qu\u00e2n. B\u1ed9 h\u1ea1 c\u1ee7a Ninh l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u1ecbnh B\u00e0n v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc Danh sang \u0111\u1ea7u h\u00e0ng Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn. Ninh v\u1ec1, b\u1ecb th\u00eau d\u1ec7t th\u00e0nh t\u1ed9i ph\u1ea3n ngh\u1ecbch v\u00e0 b\u1ecb h\u1ea1 ng\u1ee5c r\u1ed3i ch\u1ebft. B\u1ea5y gi\u1edd c\u00e1c t\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh \u0111\u1ec1u tan r\u00e3, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn quy ph\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00e2u huy\u1ec7n Nghi Xu\u00e2n t\u00ean l\u00e0 Phan L\u00e2n (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, nh\u00e2n n\u00f3i v\u1edbi Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt r\u1eb1ng: T\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea Th\u1eddi Hi\u1ebfn, Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Giao v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Th\u1ebf C\u00f4ng h\u1eb9n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 24, chia qu\u00e2n l\u00e0m ba \u0111\u1ea1o, sang s\u00f4ng Thanh Ch\u01b0\u01a1ng (t\u00ean huy\u1ec7n) v\u01b0\u1ee3t x\u00e3 Nam Hoa (nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m Nam Kim) \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u00fap qu\u00e2n c\u1ee7a T\u1ed1ng H\u1eefu \u0110\u1ea1i. Tr\u1ecbnh C\u0103n th\u00ec \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfp \u1ee9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ee5p ph\u00eda sau c\u1ee7a ta. H\u1eefu D\u1eadt l\u1eadp t\u1ee9c m\u1eadt b\u00e1o cho H\u1eefu \u0110\u1ea1i b\u00e0y tr\u1eadn \u0111\u1ec3 ch\u1edd. Khi qu\u00e2n Tr\u1ecbnh l\u00ean b\u1edd, \u0111i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i d\u1eb7m th\u00ec g\u1eb7p qu\u00e2n H\u1eefu \u0110\u1ea1i, c\u00f9ng nhau giao chi\u1ebfn. H\u1eefu \u0110\u1ea1i gi\u1ea3 \u0111\u00f2 ch\u1ea1y, b\u1ecdn Th\u1eddi Hi\u1ebfn \u0111u\u1ed5i theo. Ph\u1ee5c binh c\u1ee7a Ph\u00f9 D\u01b0\u01a1ng v\u00f9ng d\u1eady. Qu\u00e2n Tr\u1ecbnh r\u1ed1i lo\u1ea1n, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 v\u1ee1 ch\u1ea1y. Qu\u00e2n ta \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn b\u00ean s\u00f4ng r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1. Tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean. Ch\u00faa sai \u0111em v\u00e0ng l\u1ee5a th\u01b0\u1edfng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 theo th\u1ee9 b\u1ef1c, cho Phan L\u00e2n l\u00e0m cai \u0111\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 9, Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169y \u0110\u1ed3ng H\u00f4n (1. Thu\u1ed9c x\u00e3 M\u1ef9 D\u1ee5, huy\u1ec7n H\u01b0ng Nguy\u00ean.). B\u1ea5y gi\u1edd Tr\u1ecbnh C\u0103n cho Th\u1eafng Nham (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111\u00f3ng \u1edf l\u0169y \u0110\u1ed3ng H\u00f4n. Ch\u1ed7 \u1ea5y \u0111\u1ea5t \u1ea9m th\u1ea5p, m\u00f9a thu l\u1ee5t, s\u1ee3 b\u1ecb qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh \u00fap, b\u00e0n \u0111em \u0111\u1ed3n d\u1eddi \u0111\u00f3ng \u1edf d\u01b0\u1edbi n\u00fai \u0111\u1ea5t. Th\u00e1m t\u1eed nghe tin, \u0111em b\u00e1o v\u1edbi H\u1eefu D\u1eadt. H\u1eefu D\u1eadt b\u1ea3o H\u1eefu Ti\u1ebfn r\u1eb1ng: \u201cT\u00f4i \u0111\u00e3 suy t\u00ednh r\u1ed3i, ng\u00e0y 25 n\u00e0y l\u00e0 ng\u00e0y Qu\u00fd h\u1ee3i, g\u1eb7p ng\u00e0y sao Ch\u1ea9n (2. Sao Ch\u1ea9n: M\u1ed9t v\u1ecb sao trong nh\u1ecb th\u1eadp b\u00e1t t\u00fa.), h\u1eb3n c\u00f3 m\u01b0a gi\u00f3 d\u1eef d\u1ed9i; l\u1ea1i c\u00f3 v\u1ec7t kh\u00ed \u0111en, ch\u1ea1y su\u1ed1t qua ch\u1ed7 sao B\u1eafc \u0111\u1ea9u v\u00e0 m\u00e2y tr\u1eafng che cung ch\u1ea5n (1. T\u00e1m qu\u1ebb ch\u1ec9 t\u00e1m ph\u01b0\u01a1ng, qu\u1ebb ch\u1ea5n ch\u1ec9 ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng.), nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y B\u1eafc t\u1ea5t c\u00f3 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n d\u1ecbp \u1ea5y \u0111\u00e1nh \u00fap \u0111\u1ed3n c\u1ee7a Th\u1eafng Nham, t\u1ea5t l\u00e0 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea5y, qu\u1ea3 nhi\u00ean m\u01b0a to gi\u00f3 l\u1edbn, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u1ea7y tr\u00e0n. H\u1eefu D\u1eadt d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o l\u0169y \u0110\u1ed3ng H\u00f4n, nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1eafng Nham l\u00ean n\u00fai \u0111\u1ea5t ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Qu\u00e2n ta thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. H\u1eefu Ti\u1ebfn m\u1eebng b\u1ea3o H\u1eefu D\u1eadt r\u1eb1ng: \u201c\u00d4ng th\u1eadt l\u00e0 th\u1ea7n to\u00e1n\u201d. H\u1eefu D\u1eadt n\u00f3i: \u201cTr\u00ean nh\u1edd uy linh c\u1ee7a ch\u00faa th\u01b0\u1ee3ng, d\u01b0\u1edbi nh\u1edd s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a ch\u01b0 t\u01b0\u1edbng, ch\u1ee9 H\u1eefu D\u1eadt n\u00e0y th\u00ec c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eadu tu\u1ea5t, n\u0103m th\u1ee9 10 [1658] (L\u00ea V\u0129nh Th\u1ecd n\u0103m 1, Thanh Thu\u1eadn Tr\u1ecb n\u0103m 15, Minh h\u1eadu V\u0129nh Minh v\u01b0\u01a1ng V\u0129nh L\u1ecbch n\u0103m 12), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, vua nh\u00e0 L\u00ea \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0 V\u0129nh Th\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, ch\u00faa cho r\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u00e0i v\u00e0 c\u00e1ch tr\u1edf, chuy\u1ec3n g\u00e1nh kh\u00f3 kh\u0103n, m\u1edbi l\u1eadp tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng (2. Tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng: Tr\u01b0\u1eddng duy\u1ec7t l\u1ef1a c\u00e1c h\u1ea1ng d\u00e2n \u0111\u1ec3 thu thu\u1ebf th\u00e2n theo t\u1eebng h\u1ea1ng.) \u1edf Ngh\u1ec7 An. Sai quan duy\u1ec7t l\u1ea5y ba h\u1ea1ng tr\u00e1ng, qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n, thu l\u1ea5y thu\u1ebf th\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng c\u1ea5p ph\u00e1t. Tr\u0103m h\u1ecd b\u1ea3o ri\u00eang nhau r\u1eb1ng: \u201cQu\u00e2n ch\u00faa m\u1edbi \u0111\u1ebfn, ch\u00fang ta ng\u00e0y mong ch\u00ednh s\u00e1ch r\u1ed9ng r\u00e3i m\u00e0 sao b\u1ea5y gi\u1edd thu\u1ebf th\u00e2n l\u1ea1i n\u1eb7ng h\u01a1n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc?\u201d. Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt nghe th\u1ea5y, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i c\u00e1c l\u00e0ng \u1ea5p d\u1ee5 b\u1ea3o nh\u00e2n d\u00e2n r\u1eb1ng: Nay vi\u1ec7c qu\u00e2n ch\u01b0a xong, t\u1ea1m l\u1ea5y \u0111\u1ec3 gi\u00fap qu\u00e2n nhu, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd t\u0103ng thu\u1ebf \u0111\u00e2u. L\u00f2ng d\u00e2n m\u1edbi y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e2y gi\u1edd t\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 b\u1ecdn \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u00e2n, Th\u1ef1 v\u1ec7 Chi\u00eau \u0110\u1ee9c, Cai \u0111\u1ed9i To\u1ea3n V\u0169, Ti\u1ec1m V\u00e2n, B\u1eadt L\u00e2n, Tri\u1ec1u C\u01b0\u01a1ng (6 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd), \u0111\u1ec1u \u0111em qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Ch\u00faa y\u00ean \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1. T\u1eeb \u0111\u00f3 t\u01b0\u1edbng s\u0129 l\u1ea1i d\u00e2n B\u1eafc H\u00e0 quy ph\u1ee5 r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 6, b\u1ecdn Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn m\u01b0u \u0111\u00e1nh \u00fap qu\u00e2n Tr\u1ecbnh, d\u00f9ng Lang C\u00f4ng C\u1eadn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ch Tr\u1ecdng Hi\u1ec7p huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh L\u01b0u l\u00e0m h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o, theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn x\u00e3 D\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec7p (thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh). Tr\u1ecbnh C\u0103n \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh. C\u00f4ng C\u1eadn b\u1ecb b\u1eaft, qu\u00e2n ta h\u01a1i l\u00f9i.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, qu\u00e2n ta ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh x\u00e3 M\u1ef9 D\u1ee5 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0ng Nguy\u00ean). Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu T\u00e1 b\u1ecf tr\u1ea1i ch\u1ea1y. L\u00ea Th\u1eddi Hi\u1ebfn \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. Qu\u00e2n ta c\u00f9ng giao chi\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, b\u00e8n l\u00f9i v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, qu\u00e2n ta l\u1ea1i sang s\u00f4ng, \u0111\u00f3ng \u1edf x\u00e3 B\u1ea1ch \u0110\u01b0\u1eddng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Nam \u0110\u01b0\u1eddng), ch\u1ed1ng nhau v\u1edbi t\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 \u0110\u00e0o Quang Nhi\u00eau.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai l\u1ef1a ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i tr\u00ed v\u0103n h\u1ecdc \u1edf ch\u00e2u B\u1eafc B\u1ed1 Ch\u00ednh v\u00e0 7 huy\u1ec7n Ngh\u1ec7 An, \u0111\u1eb7t quan chia ch\u1ee9c, \u0111\u1ec3 x\u00e9t b\u1eaft tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, x\u00e9t x\u1eed ki\u1ec7n t\u1ee5ng. B\u1ea5y gi\u1edd c\u00e1c s\u0129 phu \u0111\u1ec1u vui l\u00f2ng ra gi\u00fap vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan thu t\u00f4 ru\u1ed9ng th\u1ef1c canh (1. Ru\u1ed9ng th\u1ef1c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00e0y c\u1ea5y.) \u1edf 7 huy\u1ec7n Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ec3 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho qu\u00e2n. D\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang k\u1ef3 \u0111em n\u1ed9p. T\u1eeb \u0111\u00f3 qu\u00e2n l\u00ednh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, vua n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p \u771f\u81d8 (v\u1ed1n t\u00ean l\u00e0 Cao Mi\u00ean \u9ad8\u68c9) l\u00e0 N\u1eb7c \u00d4ng Ch\u00e2n \u533f\u8789\u799b x\u00e2m l\u1ea5n bi\u00ean th\u00f9y. Dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean \u908a\u93ae b\u00e1o l\u00ean. Ch\u00faa sai Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Tr\u1ea5n Bi\u00ean l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Y\u1ebfn \u5c0a\u5ba4\u71d5, Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Xu\u00e2n Th\u1eafng \u6625\u52dd, Tham m\u01b0u l\u00e0 Minh L\u1ed9c \u660e\u797f (2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111em 3.000 qu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00e0nh H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc \u8208\u798f (b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 M\u1ed7i Xuy \u6bcf\u5439, nay thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00ednh \u798f\u6b63, t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a \u908a\u548c) \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1eaft N\u1eb7c \u00d4ng Ch\u00e2n \u0111\u01b0a v\u1ec1. Ch\u00faa tha t\u1ed9i cho v\u00e0 sai h\u1ed9 t\u1ed1ng v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn l\u00e0m phi\u00ean th\u1ea7n, h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p c\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 qu\u00e2n Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn n\u00f3i : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i t\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 Th\u1eb3ng Nham gi\u1eef l\u0169y \u0110\u1ed3ng H\u00f4n, b\u1ecb \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn \u0111\u00e1nh thua, Tr\u1ecbnh C\u0103n sai Tham \u0111\u1ed1c l\u00e0 V\u00e2n Kh\u1ea3 (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) l\u00e3nh qu\u00e2n thay gi\u1eef. V\u00e2n Kh\u1ea3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tham lam b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, xin k\u00edp \u0111\u1ecbnh k\u1ebf \u0111\u00e1nh l\u1ea5y\u201d. H\u1eefu Ti\u1ebfn sai Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn n\u00f3i v\u1edbi Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt. H\u1eefu D\u1eadt m\u1eebng n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cM\u1edbi \u0111\u00e2y ta xem thi\u00ean t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea5y m\u00e2y \u0111en che m\u1ea5t sao Kh\u00f4i (2. V\u00ec sao \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u trong 7 ng\u00f4i c\u1ee7a ch\u00f2m sao B\u1eafc \u0111\u1ea9u), ng\u00e0y 11 l\u00e0 ng\u00e0y M\u1eadu th\u00ecn t\u1ee9c l\u00e0 ng\u00e0y l\u1ee5c long (3. Ng\u00e0y \u1ea5y c\u00f3 \u0111\u1ebfn 6 con r\u1ed3ng l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00ean m\u01b0a nhi\u1ec1u.), h\u1eb3n c\u00f3 m\u01b0a l\u1ee5t, nh\u00e2n l\u00fac n\u01b0\u1edbc l\u1edbn m\u00e0 \u0111\u00e1nh t\u1ea5t l\u00e0 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d, b\u00e8n h\u1eb9n v\u1edbi H\u1eefu Ti\u1ebfn h\u1ecdp qu\u00e2n. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea5y qu\u1ea3 m\u01b0a to.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu D\u1eadt tr\u01b0\u1edbc \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh l\u0169y \u0110\u1ed3ng H\u00f4n. Qu\u00e2n Tr\u1ecbnh s\u1ee3 h\u00e3i tan v\u1ee1. V\u00e2n Kh\u1ea3 tr\u1ed1n v\u1ec1 An tr\u01b0\u1eddng. H\u1eefu D\u1eadt \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1. Tr\u1ecbnh C\u0103n l\u1ea1i sai t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Mi\u1ec7n (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd, b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 qu\u1eadn c\u00f4ng) gi\u1eef l\u0169y \u0110\u1ed3ng H\u00f4n.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 12, qu\u00e2n ta c\u00f9ng v\u1edbi t\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 \u0110\u00e0o Quang Nhi\u00eau \u0111\u00e1nh nhau \u1edf x\u00e3 Tu\u1ea7n L\u1ec5 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n), qu\u00e2n ta thua.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ef7 h\u1ee3i, n\u0103m th\u1ee9 11 [1659], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u01b0\u1eddi Ngh\u1ec7 An l\u00e0 T\u01b0 thi\u00ean gi\u00e1m Chu H\u1eefu T\u00e0i \u6731\u6709\u624d, chi\u1ebfm h\u1eadu C\u1ed5n L\u01b0\u01a1ng, h\u1ed9 binh T\u1ed9 Long (2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) c\u00f9ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u1ec1u n\u00f3i nh\u00e2n d\u00e2n B\u1eafc H\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng ng\u00f3ng tr\u00f4ng qu\u00e2n ch\u00faa. Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt \u0111em tin \u1ea5y b\u00e1o l\u00ean, v\u00e0 xin ra \u0111\u00e1nh. Ch\u00faa tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean \u0111\u1ec1u \u1ee7y th\u00e1c cho hai ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y ti\u1ebfn binh, ta c\u0169ng c\u1eed \u0111\u1ea1i binh \u0111i ti\u1ebfp \u1ee9ng\u201d. H\u1eefu Ti\u1ebfn, H\u1eefu D\u1eadt b\u00e8n sai c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u1eeda sang chi\u1ebfn b\u1ecb, v\u00e0 khi\u1ebfn b\u1ecdn T\u1ed9 Long tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc chi\u00eau t\u1eadp [qu\u00e2n s\u0129] \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu H\u1eefu T\u00e0i d\u00e2ng ba \u0111i\u1ec1u then ch\u1ed1t : \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 nh\u1ea5t b\u00e0n v\u1ec1 thi\u00ean th\u1eddi. (X\u00e9t s\u00e1ch Xu\u00e2n thu T\u1ea3 truy\u1ec7n n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cSao Tu\u1ebf (1. Tu\u1ebf: Sao M\u1ed9c tinh.) \u1edf \u0111\u00e2u th\u00ec n\u01b0\u1edbc c\u00f3 Ph\u01b0\u1edbc, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00ecnh\u201d. Xin \u0111em vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ee9ng. Gi\u00e1p t\u00fd n\u0103m th\u1ee9 7, sao Tu\u1ebf \u1edf v\u00e0o \u0111\u1ed9 m\u00f9i \u0111\u1ea7u sao Thu\u1ea7n (2. Thu\u1ea7n: T\u1ee9c l\u00e0 sao T\u00e2m.), \u0110inh m\u00e3o n\u0103m th\u1ee9 9, sao Tu\u1ebf \u1edf \u0111\u1ed9 th\u00ecn c\u1ee7a sao Th\u1ecd (3. Th\u1ecd: V\u00ec sao t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi cung Thi\u00ean x\u1ee9ng trong ho\u00e0ng \u0111\u1ea1o.), \u1ea5t m\u00f9i n\u0103m th\u1ee9 3, sao Tu\u1ebf \u1edf cung \u0111o\u00e0i. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng ph\u01b0\u01a1ng nam c\u00f3 sao Tu\u1ebf, cho n\u00ean qu\u00e2n Tr\u1ecbnh m\u1ea5y l\u1ea7n x\u00e2m l\u1ea5n b\u1edd c\u00f5i, \u0111\u1ec1u b\u1ecb thua c\u1ea3, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c nghi\u1ec7m. Nay sao Tu\u1ebf hi\u1ec7n ra \u1edf \u0111\u1ed9 th\u00e2n c\u1ee7a sao Th\u1ef1c Tr\u1ea7m. X\u00e9t s\u00e1ch C\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c (4. S\u00e1ch Th\u00f4ng gi\u00e1m c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c c\u1ee7a Chu Hy \u0111\u1eddi T\u1ed1ng.) n\u00f3i: \u201cCh\u1ed7 sao S\u00e2m m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c sao Tu\u1ebf th\u00ec h\u1eb3n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2n nh\u00e2n n\u1ed5i l\u00ean \u1edf \u0111\u1ea5t \u1ea5y\u201d. T\u01b0\u1ee3ng tr\u1eddi \u1ee9ng nghi\u1ec7m, th\u1ef1c r\u00f5 r\u00e0ng l\u1eafm).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110i\u1ec1u th\u1ee9 hai b\u00e0n v\u1ec1 \u0111\u1ecba l\u1ee3i. (\u0110\u1ea5t H\u1ed3ng L\u0129nh n\u00fai s\u00f4ng nh\u01b0 d\u1ea3i \u00e1o, xin \u0111\u00f3ng dinh \u1edf \u0111\u00f3, l\u1ea5y La S\u01a1n l\u00e0m t\u1ea3 gi\u00e1c, Nghi Xu\u00e2n l\u00e0m h\u1eefu gi\u00e1c (5. T\u1ea3 gi\u00e1c, h\u1eefu gi\u00e1c: G\u00f3c th\u00e0nh b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ec3 h\u1ed9 v\u1ec7 ch\u00ednh dinh.), n\u00fai C\u00f4 \u0110\u1ed9c (6. C\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 Khu \u0111\u1ed9c, \u1edf h\u1eefu ng\u1ea1n s\u00f4ng Lam, tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t th\u00f4n \u0110\u1ed3ng h\u00f4n.) l\u00e0m ti\u1ec1n phong ; l\u1ea1i \u1edf Thanh Ch\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111\u1eb7t t\u1ea3 k\u1ef3 binh, La S\u01a1n th\u00ec \u0111\u1eb7t h\u1eefu k\u1ef3 binh (7. K\u1ef3 binh: \u0110\u1ea1o binh l\u1ebb \u1edf ngo\u00e0i.), n\u00ean t\u1ef1 ch\u1ed7 sao Tu\u1ebf \u1edf m\u00e0 \u0111\u00e1nh v\u00e0o ch\u1ed7 sao Tu\u1ebf xung. \u0110\u00f3 l\u00e0 n\u01a1i t\u1ea5t ph\u1ea3i tranh l\u1ea5y, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf m\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110i\u1ec1u th\u1ee9 ba b\u00e0n v\u1ec1 nh\u00e2n h\u00f2a. (Ngh\u0129a l\u1edbn vua t\u00f4i c\u1ed7i g\u1ed1c \u1edf l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. Nay h\u1ecd Tr\u1ecbnh gi\u1ebft vua l\u00e0m ngh\u1ecbch, thi\u00ean h\u1ea1 ai c\u0169ng c\u0103m gi\u1eadn, nguy\u1ec7n l\u00e0m qu\u00e2n L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng (8. Qu\u00e2n c\u1ee7a Quang V\u0169 d\u1eb9p y\u00ean gian th\u1ea7n \u0111\u1ec3 kh\u00f4i ph\u1ee5c c\u01a1 nghi\u1ec7p nh\u00e0 H\u00e1n.) m\u00e0 h\u1ecfi t\u1ed9i \u1edf Giang Trung (9. T\u1ed9i H\u1ea1ng V\u0169 gi\u1ebft vua Ho\u00e0i V\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc S\u1edf \u1edf Giang Trung.), nh\u01b0 th\u1ebf th\u1eddi ngh\u1ecbch t\u1eb7c kia kh\u00f4ng tr\u1ed1n v\u00e0o ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c). L\u1ea1i n\u00f3i v\u1ec1 hai vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 l\u00fd t\u00e0i. Xin l\u1eadp khoa thi v\u00f5, m\u1edf khoa thi h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 thu d\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc th\u1ee9c t\u00e0i n\u0103ng, chia \u0111\u1ec1u \u0111inh \u0111i\u1ec1n, n\u1edbi r\u1ed9ng l\u1ec7 thu\u1ebf \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng d\u00e2n m\u1edbi quy ph\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00faa xem r\u1ed3i n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi n\u00e0y r\u1ed9ng h\u1ecdc nhi\u1ec1u v\u0103n, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u00e0n h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. T\u1ee9c th\u00ec cho l\u00e0m tham ch\u00ednh gi\u00e1m h\u1ed9 qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 8, Tr\u1ecbnh Th\u1ea1c th\u1ea5y qu\u00e2n m\u00ecnh thua lu\u00f4n, lo l\u1eafm, m\u01b0u mu\u1ed1n d\u1ee5 Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt, b\u00e8n sai ng\u01b0\u1eddi mang m\u1ed9t g\u00f3i tr\u00e2n ch\u00e2u, n\u0103m kh\u1ed1i v\u00e0ng m\u00e3 \u0111\u1ec1 (1. M\u00e3 \u0111\u1ec1 kim: Theo Nh\u1eadt d\u1ee5ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0m l\u00e0 v\u00e0ng s\u00f2, h\u00ecnh m\u00f3ng ng\u1ef1a.) v\u00e0 m\u1eadt th\u01b0 \u0111\u01b0a cho D\u1eadt \u0111\u1ec3 d\u1ee5 h\u00e0ng. H\u1eefu D\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 c\u1ea3 gi\u1eadn, gi\u1ea3 v\u1edd tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1ng sau xin v\u01b0\u01a1ng \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfp t\u00f4i \u1edf tr\u00ean s\u00f4ng\u201d. S\u1ee9 Tr\u1ecbnh \u0111i r\u1ed3i, H\u1eefu D\u1eadt t\u1ee9c th\u00ec \u0111em b\u1ee9c th\u01b0 v\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a Tr\u1ecbnh T\u1ea1c bi\u1ebfu \u0111\u1ec3 b\u00e1o l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n th\u1edd ch\u00faa th\u01b0\u1ee3ng, \u01a1n nh\u01b0 cha con, d\u00e1m \u0111\u00e2u c\u00f3 ch\u00ed kh\u00e1c. Nay mu\u1ed1n t\u01b0\u01a1ng k\u1ebf t\u1ef1u k\u1ebf (2. L\u1ea5y k\u1ebf n\u00f3 l\u00e0m k\u1ebf m\u00ecnh.) \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c, ch\u1ec9 s\u1ee3 \u00fd \u1ea5y kh\u00f4ng b\u00e0y t\u1ecf th\u00ec kh\u00f4ng t\u1ed9i n\u00e0o l\u1edbn b\u1eb1ng\u201d. Ch\u00faa tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng : \u201cTa v\u1eabn bi\u1ebft khanh trung th\u00e0nh, c\u1ee7a h\u1ecd Tr\u1ecbnh t\u1eb7ng khanh c\u1ee9 nh\u1eadn l\u1ea5y, \u0111\u1eebng hi\u1ec1m nghi b\u1eadn l\u00f2ng\u201d. H\u1eefu D\u1eadt c\u1ea3 m\u1eebng.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, Tr\u1ecbnh T\u1ea1c bi\u1ebft Ph\u1ea1m H\u1eefu L\u1ec5 \u00e2m m\u01b0u n\u1ed9i \u1ee9ng, b\u1eaft x\u00e9t h\u1ecfi v\u00e0 gi\u1ebft. Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt nghe tin \u1ea5y, th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc kh\u00f4ng ngu\u00f4i, l\u1eadp \u0111\u00e0n \u0111\u1ec3 t\u1ebf. H\u1ecd Tr\u1ecbnh l\u1ea1i ng\u1ea7m sai ng\u01b0\u1eddi sang s\u00f4ng Lam \u0111em vi\u1ec7c thu thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tung ph\u1ea3n gi\u00e1n ra \u0111\u1ec3 l\u00e0m nghi ho\u1eb7c l\u00f2ng d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11, T\u1ed9 Long t\u1eeb B\u1eafc H\u00e0 \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n B\u1eafc \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng \u201cbinh qu\u00fd th\u1ea7n t\u1ed1c\u201d (3. Binh qu\u00fd th\u1ea7n t\u1ed1c: Vi\u1ec7c binh qu\u00fd \u1edf mau ch\u00f3ng.), th\u1ebf m\u00e0 nay c\u00e1c t\u01b0\u1edbng c\u1ee9 ng\u1edd v\u1ef1c kh\u00f4ng ti\u1ebfn, b\u1ecf l\u1ee1 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc\u201d. H\u1eefu D\u1eadt h\u1eadu \u0111\u00e3i r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1. R\u1ed3i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 H\u1eefu Ti\u1ebfn b\u00e0n vi\u1ec7c xu\u1ea5t qu\u00e2n v\u00e0 thu\u1eadt l\u1ea1i l\u1eddi T\u1ed9 Long n\u00f3i. H\u1eefu Ti\u1ebfn h\u1ecfi : \u201cB\u00e2y gi\u1edd T\u1ed9 Long \u1edf \u0111\u00e2u?\u201d. H\u1eefu D\u1eadt tr\u1ea3 l\u1eddi : \u201c\u0110\u00e3 cho v\u1ec1 r\u1ed3i\u201d. H\u1eefu Ti\u1ebfn l\u1eb7ng im, c\u00f3 v\u1ebb kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng. B\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t Tr\u00e1ng, T\u1ed1ng H\u1eefu \u0110\u1ea1i, Ph\u00f9 D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1i binh \u0111i chinh ph\u1ea1t th\u00ec l\u1ec7nh \u1edf nguy\u00ean so\u00e1i, sao \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn l\u1ea1i cho ri\u00eang T\u1ed9 Long v\u1ec1. V\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 m\u1eadt th\u01b0 g\u1eedi \u0111\u1ebfn ch\u01b0a bi\u1ebft h\u01b0 th\u1ef1c th\u1ebf n\u00e0o, nay m\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a T\u1ed9 Long sao d\u1ec5 tin \u0111\u01b0\u1ee3c? Chi b\u1eb1ng h\u00e3y \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ch\u1edd th\u1eddi\u201d. H\u1eefu Ti\u1ebfn n\u00f3i : \u201cPh\u1ea3i\u201d. H\u1eefu D\u1eadt \u0111\u1ee9ng ph\u1eaft d\u1eady n\u00f3i : \u201cT\u00f4i c\u00f9ng ch\u01b0 t\u01b0\u1edbng v\u00e2ng m\u1ec7nh ra qu\u00e2n, ch\u00ed \u1edf b\u00e1o \u0111\u1ec1n \u01a1n n\u01b0\u1edbc. V\u1eeba \u0111\u00e2y h\u1ecd Tr\u1ecbnh g\u1eedi th\u01b0 m\u1eadt d\u1ee5 t\u00f4i, t\u1ee9c th\u00ec t\u00f4i \u0111\u00e3 b\u00e1o l\u00ean, ch\u00ednh mu\u1ed1n t\u01b0\u01a1ng k\u1ebf t\u1ef1u k\u1ebf \u0111\u1ec3 th\u00e0nh vi\u1ec7c l\u1edbn, c\u00e1c \u00f4ng kh\u00f4ng n\u00ean ng\u1edd nhau\u201d. H\u1eefu Ti\u1ebfn n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn ch\u00fang ta ch\u1ecbu \u01a1n h\u1eadu c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc n\u00ean c\u00f9ng nhau ra s\u1ee9c b\u00e1o \u0111\u1ec1n ch\u1ee9 c\u00f3 ng\u1edd g\u00ec. Nh\u01b0ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng n\u00f3i \u0111\u1ee3i th\u1eddi c\u0169ng c\u00f3 l\u00fd. \u0110\u1ed1c chi\u1ebfn n\u00ean theo l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d. Do \u0111\u00f3 H\u1eefu D\u1eadt u\u1ea5t \u1ee9c kh\u00f4ng vui, b\u1ef1c t\u1ee9c th\u00e0nh b\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e0ng t\u01b0\u1edbng Ph\u1ea1m T\u1ea5t \u0110\u1ed3ng l\u1ea1i m\u01b0u tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi Tr\u1ecbnh, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c b\u1ecb gi\u1ebft. \u0110\u1ea7u l\u00e0 T\u1ea5t \u0110\u1ed3ng v\u1ec1 h\u00e0ng, t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c sai l\u00e0m ti\u00ean phong. Tr\u1ecbnh T\u1ea1c sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a m\u1eadt th\u01b0 v\u00e0 cho ba kh\u1ed1i v\u00e0ng. T\u1ea5t \u0110\u1ed3ng l\u1ea1i m\u01b0u tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc. Ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 h\u1ea1 l\u1ea5y c\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ee9c th\u01b0 \u1ea5y \u0111em c\u00e1o v\u1edbi Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn. Tra x\u00e9t bi\u1ebft h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng, li\u1ec1n b\u1eaft T\u1ea5t \u0110\u1ed3ng v\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u1ed3ng m\u01b0u h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o l\u00ean. Ch\u00faa ra l\u1ec7nh gi\u1ebft h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Canh t\u00ed, n\u0103m th\u1ee9 12 [1660], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3, m\u1edf khoa thi, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 5 ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang c\u00e1ch v\u1ec1 m\u00f4n ch\u00ednh \u0111\u1ed3 v\u00e0 15 ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang c\u00e1ch v\u1ec1 m\u00f4n hoa v\u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd qu\u00e2n ta \u0111\u00f3ng l\u00e2u, c\u00f3 \u00fd [nh\u1edb nh\u00e0] mu\u1ed1n v\u1ec1. Qu\u00e2n Ngh\u1ec7 An m\u1edbi h\u00e0ng c\u0169ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n \u0111i. Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt th\u00ec h\u0103ng h\u00e1i mu\u1ed1n ti\u1ebfn binh, m\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p \u00fd. Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn th\u00ec th\u1ea5y H\u1eefu D\u1eadt nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng, sinh l\u00f2ng ghen gh\u00e9t. Ph\u00f9 D\u01b0\u01a1ng n\u00f3i v\u1edbi H\u1eefu Ti\u1ebfn r\u1eb1ng : \u201cH\u1eefu D\u1eadt l\u00e0 b\u1ea1ch di\u1ec7n th\u01b0 sinh, ch\u1ec9 nh\u1edd n\u00f3i n\u0103ng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tin d\u00f9ng, t\u1ef1 v\u00ed m\u00ecnh v\u1edbi Qu\u1ea3n Tr\u1ecdng (1. Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc T\u1ec1 l\u00e0m t\u01b0\u1edbng gi\u00fap Ho\u00e0n C\u00f4ng (th\u1eddi Xu\u00e2n Thu).), Nh\u1ea1c Ngh\u1ecb (2. Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Y\u00ean l\u00e0m t\u01b0\u1edbng gi\u00fap Chi\u00eau v\u01b0\u01a1ng (th\u1eddi Chi\u1ebfn qu\u1ed1c).), b\u1ecdn ch\u00fang t\u00f4i v\u1eabn l\u1ea5y l\u00e0m x\u1ea5u h\u1ed5. L\u1ea1i nghe tin s\u1ee9 Tr\u1ecbnh b\u00ed m\u1eadt \u0111i l\u1ea1i, s\u1ee3 c\u00f3 \u00fd kh\u00e1c ch\u0103ng\u201d. H\u1eefu Ti\u1ebfn gi\u1ea3 c\u1ef1 ngay r\u1eb1ng : \u201c\u00d4ng n\u00f3i sai r\u1ed3i. \u0110\u1ea1o ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i c\u1ed1t l\u1ea5y trung \u00e1i l\u00e0m \u0111\u1ea7u, trung \u0111\u1ec3 th\u1edd vua, \u00e1i \u0111\u1ec3 k\u1ebft b\u1ea1n, h\u00e1 l\u1ea1i nghi k\u1ef5 l\u1eabn nhau m\u00e0 ph\u1ee5 l\u00f2ng \u1ee7y th\u00e1c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sao?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 8, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn \u0111em qu\u00e2n sang s\u00f4ng Tam Ch\u1ebf, \u0111\u00e1nh t\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 Lan (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Qu\u1eadn c\u00f4ng) \u1edf x\u00e3 Do Nha. Qu\u00e2n Ngh\u1ec7 An m\u1edbi h\u00e0ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00ed chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n \u0111i. H\u1eefu Ti\u1ebfn b\u00e8n r\u00fat qu\u00e2n lui v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf b\u1edd s\u00f4ng ph\u00eda nam. Lan \u0111em qu\u00e2n gi\u1eef l\u0169y \u0110\u1ed3ng H\u00f4n. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 H\u1eefu Ti\u1ebfn c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng h\u1ecdp qu\u00e2n, kh\u00f4ng cho H\u1eefu D\u1eadt bi\u1ebft. K\u1ecbp khi H\u1eefu D\u1eadt nghe ti\u1ebfng s\u00fang n\u1ed5, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, H\u1eefu Ti\u1ebfn li\u1ec1n khi\u1ebfn H\u1eefu D\u1eadt ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh l\u0169y \u0110\u1ed3ng H\u00f4n.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu D\u1eadt t\u1ee9c th\u00ec \u0111em qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi Lan. Lan thua ch\u1ea1y. Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Mi\u1ec7n l\u1ea1i \u0111em qu\u00e2n quanh ra sau n\u00fai \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed9t c\u00f4ng. V\u1eeba H\u1eefu Ti\u1ebfn \u0111em \u0111\u1ea1i binh k\u1ebf \u0111\u1ebfn, Mi\u1ec7n kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1, ch\u1ea1y v\u1ec1 An Tr\u01b0\u1eddng. B\u1ea5y gi\u1edd H\u1eefu Ti\u1ebfn l\u1ea1i \u0111\u1ed1c h\u1ebft qu\u00e2n sang s\u00f4ng Lam \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n. H\u1eefu D\u1eadt th\u00ec \u0111\u00f3ng qu\u00e2n t\u1eeb \u0110\u1ed3ng H\u00f4n \u0111\u1ebfn x\u00e3 L\u00e3ng Kh\u00ea \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ebf d\u1ef1a nhau, v\u00e0 sai qu\u00e2n l\u00e0m c\u1ea7u phao \u0111\u1ec3 qua b\u1edd nam s\u00f4ng. Uy th\u1ebf qu\u00e2n th\u00eam m\u1ea1nh. Tr\u1ecbnh C\u0103n nghe tin c\u1ea3 s\u1ee3, mu\u1ed1n b\u1ecf Ngh\u1ec7 An lui gi\u1eef Thanh Hoa, nh\u01b0ng l\u1ea1i \u0111\u1ea1c ch\u1eebng r\u1eb1ng qu\u00e2n ta h\u1eb3n kh\u00f4ng \u1edf l\u00e2u, b\u00e8n th\u00f4i. H\u1eefu Ti\u1ebfn, H\u1eefu D\u1eadt \u0111em tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean v\u00e0 xin \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfp \u1ee9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00faa tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng : \u201cD\u00f9ng binh l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn, tr\u01b0\u1edbc x\u00e9t th\u1eddi, th\u1ee9 xem \u0111\u1ecba l\u1ee3i, sau \u0111o \u0111\u1eafn l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. Nay l\u00e0 l\u00fac thu \u0111\u00f4ng giao nhau, m\u01b0a gi\u00f3 r\u00e9t m\u01b0\u1edbt, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t l\u1ee3i th\u1ee9 nh\u1ea5t. Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng, tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh qu\u00e1ch, sau c\u00e1ch tr\u1edf s\u00f4ng l\u1edbn, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t l\u1ee3i th\u1ee9 hai. Qu\u00e2n \u0111i tr\u1eadn \u0111\u00e3 5 n\u0103m, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ai c\u0169ng mong v\u1ec1, n\u1ebfu c\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u00e1nh ch\u00f3ng, \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i nhi\u1ec1u, t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i ng\u1edd v\u1ef1c, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t l\u1ee3i th\u1ee9 ba. Chi b\u1eb1ng h\u00e3y v\u1ec1 l\u0169y c\u0169 \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng qu\u00e2n, \u0111\u1ee3i sang xu\u00e2n l\u1ea1i c\u1eed binh c\u0169ng ch\u1eeda mu\u1ed9n\u201d. B\u1ea5y gi\u1edd H\u1eefu Ti\u1ebfn ra l\u1ec7nh r\u1ee1 c\u1ea7u phao v\u00e0 k\u00e9o qu\u00e2n v\u1ec1 ph\u00eda nam s\u00f4ng Lam \u0111\u00f3ng \u1edf l\u0169y c\u0169 \u0111\u1ec3 c\u1ed1 th\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, Tr\u1ecbnh C\u0103n th\u1eb9n v\u00ec \u0110\u1ed3ng H\u00f4n th\u1ea5t th\u1ee7, mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh b\u00e1o th\u00f9, ra l\u1ec7nh l\u00e0m c\u1ea7u phao qua s\u00f4ng Lam, sai \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Di\u1ec7u (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd, b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Qu\u1eadn c\u00f4ng) l\u00e3nh qu\u00e2n qua dinh Khu \u0110\u1ed9c, x\u00f4ng \u0111\u00e1nh v\u00e0o Ho\u00e0nh L\u0169y v\u00e0 Th\u1ea1ch Hi\u1ec7p, Tham \u0111\u1ed1c H\u1eb1ng l\u00e3nh chi\u1ebfn thuy\u1ec1n theo \u0111\u01b0\u1eddng L\u00e3ng Kh\u00ea Ho\u00e0nh C\u1ea3ng \u0111\u00e1nh \u00fap ph\u00eda sau. Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt bi\u1ebft m\u01b0u \u1ea5y, b\u00e8n sai t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n V\u00e2n ph\u1ee5c qu\u00e2n \u1edf r\u1eebng Th\u1ea1ch Hi\u1ec7p, Tri\u1ec7u T\u00f4 v\u00e0 T\u00fa Minh (hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111\u00f3ng \u1edf n\u01a1i g\u00f2 cao Ho\u00e0nh C\u1ea3ng \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1. Di\u1ec7u ban \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn r\u1eebng Ho\u00e0nh L\u0169y, ph\u1ee5c binh v\u00f9ng d\u1eady, qu\u00e2n Tr\u1ecbnh \u0111\u1ea7u cu\u1ed1i kh\u00f4ng \u0111o\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c nhau, b\u1ecb ch\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u. S\u00e1ng r\u00f5 Di\u1ec7u l\u1ea1i \u0111em qu\u00e2n c\u00f2n l\u1ea1i ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn l\u0169y Ng\u01b0u Pha. Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng ta l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc H\u00f9ng \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng l\u1ee3i, thua ch\u1ea1y. T\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 H\u1eb1ng \u0111em th\u1ee7y binh \u0111\u1ebfn L\u00e3ng Kh\u00ea. Qu\u00e2n ta b\u1eafn \u0111\u00e1nh, H\u1eb1ng ph\u1ea3i b\u1ecf thuy\u1ec1n ch\u1ea1y.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd qu\u00e2n ta c\u00e1ch s\u00f4ng c\u00f9ng c\u1ea7m c\u1ef1 v\u1edbi qu\u00e2n Tr\u1ecbnh. Tr\u1ecbnh C\u0103n h\u1ecdp c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3 h\u1ecfi ch\u01b0\u1edbc. Tr\u1ea7n C\u00f4ng B\u00e1ch \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: \u201cL\u1eadn S\u01a1n (\u1edf huy\u1ec7n Nghi Xu\u00e2n) l\u00e0 n\u01a1i t\u1ea5t ph\u1ea3i tranh l\u1ea5y. H\u1ec5 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c L\u1eadn S\u01a1n tr\u01b0\u1edbc th\u00ec th\u1eafng\u201d. C\u0103n n\u00f3i : \u201c Ta th\u01b0\u1eddng l\u00ean n\u00fai D\u0169ng Quy\u1ebft (t\u00ean x\u00e3) xem k\u1ef9 h\u00ecnh th\u1ebf, v\u1eabn l\u01b0u t\u00e2m \u1edf \u0111\u1ea5y. Nay \u00f4ng n\u00f3i th\u1ebf th\u1eadt \u0111\u00fang \u00fd ta\u201d. C\u00f4ng B\u00e1ch nh\u00e2n xin l\u00e0m ti\u00ean phong. C\u0103n y cho, t\u1ee9c th\u00ec chia binh l\u00e0m hai \u0111\u1ea1o, sai Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Giao v\u00e0 Phan Ki\u00eam \u0110\u1ed3ng qua s\u00f4ng \u1edf x\u00e3 \u00c2m C\u00f4ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0ng Nguy\u00ean), c\u00f9ng L\u00ea Th\u1eddi Hi\u1ebfn do x\u00e3 T\u1ea3 Ao (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Nghi Xu\u00e2n) v\u01b0\u1ee3t qua c\u1eeda H\u1ed9i Th\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u ph\u00e1t binh v\u00e0o n\u1eeda \u0111\u00eam. M\u1edd s\u00e1ng C\u0103n t\u1ef1 \u0111em \u0111\u1ea1i binh l\u00ean n\u00fai D\u0169ng Quy\u1ebft ti\u1ebfp chi\u1ebfn. T\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 b\u1ecdn Ngh\u0129a Giao sang s\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng n\u00fai An L\u1ea1c (t\u00ean x\u00e3). Tr\u00e2n C\u00f4ng B\u00e1ch \u0111i s\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp chi\u1ebfm L\u1eadn S\u01a1n. G\u1eb7p ph\u1ee5c binh c\u1ee7a H\u1eefu D\u1eadt t\u1eeb trong r\u1eebng x\u00f4ng ra, C\u00f4ng B\u00e1ch h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi b\u1ecdn \u0110inh \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn, b\u1ecb ch\u1ebft. Thu\u1ed9c t\u01b0\u1edbng l\u00e0 b\u1ecdn V\u0169 B\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc, L\u00ea V\u0103n Hy, L\u01b0u Th\u1ebf Canh \u0111\u1ec1u nghe h\u01a1i m\u00e0 ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Qu\u00e2n ta b\u1ed1n m\u1eb7t v\u00e2y l\u1ea1i, thanh th\u1ebf r\u1ea5t m\u1ea1nh. C\u0103n sai Tr\u1ea7n Ti\u1ebfn Tri\u1ec1u \u0111em h\u1ebft chi\u1ebfn s\u0129 ra \u0111\u00e1nh gi\u00e1p, l\u1ea1i cho th\u1ee7y qu\u00e2n ti\u1ebfn qu\u00e1 b\u1edd s\u00f4ng m\u00e0 b\u1eafn li\u00ean ti\u1ebfp sang. Qu\u00e2n ta b\u00e8n l\u00f9i. B\u1ecdn Th\u1eddi Hi\u1ebfn \u0111\u1ebfn T\u1ea3 Ao, qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh r\u1ea5t h\u0103ng. Mai V\u0103n Hi\u1ebfu, Ph\u1ea1m Th\u1ea1ch, D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3nh, Tr\u1ecbnh Th\u1ebf Khanh \u0111\u1ec1u thua. M\u1eabn V\u0103n Li\u00ean b\u1ecb ch\u1ebft. Th\u1eddi Hi\u1ebfn l\u1ea1i \u0111\u1ed1c qu\u00e2n \u0111\u00e1nh g\u1ea5p, \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn x\u00e3 Hoa Vi\u00ean. Qu\u00e2n ta l\u00f9i gi\u1eef Nghi Xu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, t\u1eeb sau khi Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc H\u00f9ng thua, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn d\u00f2 bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u01b0\u1edbng s\u0129 Ngh\u1ec7 An m\u1edbi h\u00e0ng \u0111\u1ec1u mang ch\u00ed kh\u00e1c, b\u00e8n h\u1ecdp ch\u01b0 t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 h\u1ecfi k\u1ebf. T\u1ed1ng H\u1eefu \u0110\u1ea1i n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c binh c\u1ea7n ph\u1ea3i nghi\u00eam, xin x\u00e9t \u1edf trong qu\u00e2n h\u1ec5 c\u00f3 k\u1ebb m\u01b0u ph\u1ea3n th\u00ec gi\u1ebft ngay m\u1ed9t hai t\u00ean \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o k\u1ebb&nbsp; kh\u00e1c\u201d. T\u00f4n T\u1ea5t Tr\u00e1ng c\u0169ng d\u1ef1a theo m\u00e0 khuy\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf. Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt \u0111\u1ee9ng ra n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cHai \u00f4ng v\u1eeba n\u00f3i \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u00e9p h\u00e0nh binh th\u00f4i, ch\u1ee9 vi\u1ec7c d\u1ee5ng binh th\u00ec c\u1ed1t y\u1ebfu l\u00e0 \u1edf nh\u00e2n h\u00f2a, h\u1ec5 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi h\u00f2a thu\u1eadn th\u00ec \u0111\u00e1nh \u0111\u00e2u c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady ch\u1ec9 n\u00ean l\u1ea5y \u01a1n m\u00e0 k\u1ebft h\u1ee3p, l\u1ea5y t\u00edn m\u00e0 c\u1ea3m ph\u1ee5c, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta t\u1ef1 vui theo, ch\u00e9m gi\u1ebft l\u00e0m g\u00ec?\u201d. Tham m\u01b0u V\u00f5 \u0110\u00ecnh Ph\u01b0\u01a1ng n\u00f3i : \u201cNay b\u1ecdn h\u00e0ng t\u1ed1t th\u00ec hai l\u00f2ng, m\u00e0 th\u1ebf \u0111\u1ecbch th\u00ec c\u00f2n v\u1eefng, chi b\u1eb1ng h\u00e3y r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, s\u1ebd t\u00ednh b\u01b0\u1edbc sau\u201d. H\u1eefu Ti\u1ebfn th\u1ea5y b\u00e0n b\u1ea1c kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, b\u00e8n b\u00ed m\u1eadt \u0111\u1ecbnh ch\u01b0\u1edbc r\u00fat qu\u00e2n. Nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn gi\u1eadn l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a H\u1eefu D\u1eadt.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11, Tr\u1ecbnh C\u0103n sai L\u00ea Th\u1eddi Hi\u1ebfn v\u00e0 L\u00ea S\u0129 Tri\u1ec7t do b\u1edd bi\u1ec3n \u0111i qua x\u00e3 C\u01b0\u01a1ng Gi\u1ea3n m\u00e0 ti\u1ebfn, Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Giao, Nguy\u1ec5n N\u0103ng Thi\u1ec7u do \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111i quan hai x\u00e3 L\u0169ng Tr\u00e2u v\u00e0 M\u00e0n Tr\u01b0\u1eddng m\u00e0 ti\u1ebfn. Qu\u00e2n ta c\u00f9ng qu\u00e2n Tr\u1ecbnh \u0111\u00e1nh nhau \u1edf hai x\u00e3 An \u0110i\u1ec1m v\u00e0 Ph\u00f9 L\u01b0u \u0111\u1ec1u thua. B\u1ea5y gi\u1edd Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn b\u00e8n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh r\u00fat qu\u00e2n, n\u00f3i phao l\u00e0 sai c\u00e1c t\u01b0\u1edbng do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, l\u1ea1i b\u00e1o cho Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfp \u1ee9ng, h\u1eb9n tr\u1ed1ng canh ba h\u00f4m sau t\u1edbi th\u1eb3ng An Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 dinh qu\u00e2n Tr\u1ecbnh, m\u00e0 d\u1eb7n ri\u00eang c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn \u0111\u00eam r\u00fat v\u1ec1 ch\u00e2u Nam B\u1ed1 Ch\u00ednh, ch\u1ec9 kh\u00f4ng cho m\u1ed9t m\u00ecnh Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt bi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00eam \u1ea5y H\u1eefu D\u1eadt s\u1eafp s\u1eb5n binh gi\u00e1p ng\u1ed3i ch\u1edd. \u0110\u1ebfn khi bi\u1ebft tin H\u1eefu Ti\u1ebfn r\u00fat qu\u00e2n th\u00ec qu\u00e2n Tr\u1ecbnh \u0111\u00e3 sang s\u00f4ng ti\u1ebfn s\u00e1t \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i dinh r\u1ed3i. H\u1eefu D\u1eadt b\u00e8n gi\u1ea3 v\u1edd cho h\u00e1t x\u01b0\u1edbng vui v\u1ebb m\u00e0 b\u00ed m\u1eadt cho qu\u00e2n s\u0129 r\u00fat lui. Tr\u1ecbnh C\u0103n \u1edf ngo\u00e0i, nghe ti\u1ebfng \u0111\u00e0n s\u00e1o sinh ng\u1edd, kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ebfn g\u1ea7n. H\u1eefu D\u1eadt thong th\u1ea3 r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. \u0110\u1ebfn Ho\u00e0nh S\u01a1n th\u00ec h\u1ecdp v\u1edbi qu\u00e2n Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn. Qu\u00e2n Tr\u1ecbnh \u0111i g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng \u0111u\u1ed5i k\u1ecbp. Hai b\u00ean giao chi\u1ebfn. Qu\u00e2n Tr\u1ecbnh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Tr\u1ecbnh C\u0103n b\u00e8n lui 20 d\u1eb7m \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n. H\u1eefu Ti\u1ebfn c\u0169ng lui \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Nh\u1eadt L\u1ec7. H\u1eefu D\u1eadt \u1edf sau, b\u00ed m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi k\u00e9o c\u00e0nh c\u00e2y \u1edf trong r\u1eebng l\u00e0m cho c\u00e1t b\u1ee5i tung bay v\u00e0 cho treo nhi\u1ec1u c\u1edd l\u00ean ng\u1ecdn c\u00e2y \u0111\u1ec3 m\u00e0 nghi binh. T\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ec5 th\u1ea5y th\u1ebf, qu\u1ea3 nhi\u00ean sinh ng\u1edd, kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111em \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n qu\u00e2n v\u1ec1 ch\u00e2u Nam B\u1ed1 Ch\u00ednh. Vi\u1ec7c b\u00e1o l\u00ean, ch\u00faa h\u1ea1 l\u1ec7nh chia qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1ef1. T\u1eeb \u0111\u1ea5y 7 huy\u1ec7n Ngh\u1ec7 An l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc H\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2n s\u1eedu, n\u0103m th\u1ee9 14 [1661], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, l\u1ea5y Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, tr\u1ea5n th\u1ee7 dinh B\u1ed1 Ch\u00ednh. H\u1eefu D\u1eadt \u0111\u00e3 v\u00e2ng m\u1ec7nh, s\u1eeda sang th\u00e0nh l\u0169y, y\u00ean v\u1ed7 qu\u00e2n d\u00e2n, s\u1ef1 ph\u00f2ng gi\u1eef bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng c\u00e0ng th\u00eam v\u1eefng.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, Tr\u1ecbnh C\u0103n r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, l\u01b0u \u0110\u00e0o Quang Nhi\u00eau l\u00e0m tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An ki\u00eam tr\u1ea5n ch\u00e2u B\u1eafc B\u1ed1 Ch\u00ednh, L\u00ea S\u0129 Tri\u1ec7t, H\u1ed3 S\u0129 D\u01b0\u01a1ng,<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ecbnh Th\u1eddi T\u1ebf l\u00e0m \u0111\u1ed1c th\u1ecb, l\u00e3nh c\u00e1c t\u01b0\u1edbng m\u00e0 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf K\u1ef3 Hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi \u0111\u1ea7u gi\u00e1m h\u1ed9 qu\u00e2n Chu H\u1eefu T\u00e0i \u6731\u6709\u624d v\u00ec th\u00f4ng hi\u1ec3u thu\u1eadt s\u1ed1 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y b\u1ecdn h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng Ngh\u1ec7 An nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ph\u1ea3n, ch\u00faa m\u1edbi th\u1edd \u01a1. H\u1eefu T\u00e0i b\u00e8n c\u00f9ng C\u1ed5n L\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u00eam tr\u1ed1n \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5, ng\u00e0y T\u00e2n m\u00e3o, ho\u00e0ng m\u1eabu l\u00e0 \u0110o\u00e0n th\u1ecb (t\u1ee9c l\u00e0 Hi\u1ebfu chi\u00eau ho\u00e0ng h\u1eadu, l\u00e0 con g\u00e1i Th\u1ea1ch qu\u1eadn c\u00f4ng \u0110o\u00e0n C\u00f4ng Nh\u1ea1n) b\u0103ng, t\u00e1ng \u1edf g\u00f2 C\u1ed1c H\u00f9ng tr\u00ean n\u00fai Chi\u00eam S\u01a1n (t\u1ee9c l\u00e0 l\u0103ng V\u0129nh Di\u00ean).<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 8, ch\u00faa h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt d\u1eddi \u0111\u1ed3n sang x\u00e3 Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c, \u0111\u1eafp l\u0169y t\u1eeb c\u1eeda An N\u00e1u (t\u00ean x\u00e3) \u0111\u1ebfn n\u00fai Chu Th\u1ecb (t\u00ean x\u00e3), ti\u1ebfp v\u1edbi l\u0169y l\u1edbn \u0110\u1ed9ng H\u1ed3i, d\u1ef1ng ph\u00e1o d\u00e0i, s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 l\u00e0m k\u1ebf ph\u00f2ng gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 12, Tr\u1ecbnh T\u1ea1c l\u1ea1i d\u1eabn vua L\u00ea \u0111i \u0111\u1ebfn Ph\u00f9 L\u1ed9, sai Tr\u1ecbnh C\u0103n \u0111\u1ed1c c\u00e1c qu\u00e2n chia l\u00e0m ba \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 x\u00e2m l\u1ea5n, l\u1ea5y \u0110\u00e0o Quang Nhi\u00eau l\u00e0m Th\u1ed1ng su\u1ea5t, L\u00ea Th\u1eddi Hi\u1ebfn, Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Giao l\u00e0m \u0110\u1ed1c su\u1ea5t, L\u00ea S\u0129 Tri\u1ec7t, Tr\u1ecbnh Th\u1eddi T\u1ebf l\u00e0m \u0110\u1ed1c th\u1ecb. Th\u1ee7y binh \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda Nh\u1eadt L\u1ec7, b\u1ed9 binh sang s\u00f4ng Gianh \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00f4n Ph\u01b0\u1edbc T\u1ef1, \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi l\u0169y An N\u00e1u. Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt sai Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n V\u00e2n v\u00e0 V\u00e2n Tr\u1ea1ch (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) chia binh ch\u1ed1ng gi\u1eef. Tham m\u01b0u c\u1ee7a Tr\u1ecbnh l\u00e0 Hoan Trung (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111em qu\u00e2n khi\u00eang \u00e1n v\u00e0 gi\u01b0\u01a1ng t\u00e0n l\u1ecdng l\u00ean, \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda c\u1eeda l\u0169y c\u1ee7a V\u00e2n Tr\u1ea1ch m\u00e0 k\u00eau l\u1edbn l\u00ean r\u1eb1ng : \u201cC\u00f3 s\u1eafc m\u1ec7nh c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed nh\u00e0 L\u00ea \u0111\u00e2y!\u201d V\u00e2n Tr\u1ea1ch \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i qu\u00e2n ta lui v\u1ec1 Ho\u00e0nh S\u01a1n, b\u1ecdn bay \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, l\u00fac \u1ea5y h\u1ecfi c\u00f3 s\u1eafc m\u1ec7nh c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed nh\u00e0 L\u00ea kh\u00f4ng? Mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh th\u00ec \u0111\u00e1nh, sao d\u00e1m n\u00f3i l\u00e1o nh\u01b0 th\u1ebf ?\u201d Nh\u00e2n b\u1eafn ch\u1ebft Hoan Trung. Qu\u00e2n Tr\u1ecbnh b\u1ecf \u00e1n m\u00e0 ch\u1ea1y. Quang Nhi\u00eau gi\u1eadn l\u1eafm, sai Th\u1eddi Hi\u1ebfn tung qu\u00e2n \u0111\u00e1nh g\u1ea5p, su\u1ed1t ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n quay v\u1ec1 Ph\u01b0\u1edbc T\u1ef1. H\u1eefu D\u1eadt \u0111em vi\u1ec7c b\u00e1o l\u00ean. Ch\u00faa cho l\u00e0 qu\u00e2n ta m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, b\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho l\u00f9i v\u00e0o \u0111\u1ea1i l\u0169y. H\u1eefu D\u1eadt m\u1edbi l\u00e0m k\u1ebf thanh d\u00e3 (1. L\u00e0m cho v\u01b0\u1eddn kh\u00f4ng nh\u00e0 tr\u1ed1ng.), sai h\u1ed9 v\u1ec7 d\u00e2n ch\u00e2u Nam B\u1ed1 Ch\u00ednh v\u00e0o trong l\u0169y \u0111\u1ec3 c\u1ed1 th\u1ee7. \u0110\u00e0o Quang Nhi\u00eau b\u00e8n chi\u1ebfm gi\u1eef dinh B\u1ed1 Ch\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2m d\u1ea7n, n\u0103m th\u1ee9 14 [1662] (L\u00ea V\u1ea1n Kh\u00e1nh n\u0103m 1, Thanh Khang Hy n\u0103m 1), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt d\u1eddi qu\u00e2n sang \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf V\u00f5 X\u00e1. Ch\u00faa sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n mi\u1ec1n B\u1eafc t\u1eeb xa l\u1ea1i, th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00f3ng l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. Qu\u00e2n ta c\u1ee9 vi\u1ec7c b\u1ec1n gi\u1eef \u0111\u1eebng \u0111\u00e1nh, nh\u00e2n l\u00fac ch\u00fang nh\u1ecdc m\u1ec7t h\u00e3y \u0111\u00e1nh, \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf v\u1ea1n to\u00e0n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, qu\u00e2n Tr\u1ecbnh b\u00e0y tr\u1ea1i \u1edf hai x\u00e3 Tr\u1ea5n Ninh v\u00e0 Ch\u00ednh Th\u1ee7y, h\u00e0ng ng\u00e0y khi\u00eau chi\u1ebfn m\u1ea5y l\u1ea7n. Qu\u00e2n ta v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng. H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, qu\u00e2n Tr\u1ecbnh thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng. \u0110\u00e0o Quang Nhi\u00eau \u0111\u01b0a th\u01b0 khi\u00eau kh\u00edch. B\u1ea5y gi\u1edd Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt m\u1edbi \u0111\u1ecbnh k\u1ebf, sai Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n V\u00e2n \u0111em qu\u00e2n gi\u1ea3 trang l\u00e0m qu\u00e2n Tr\u1ecbnh, nh\u00e2n \u0111\u00eam l\u1ebbn ra khe \u0110\u1ed9ng H\u1ed3i (t\u00ean x\u00e3), k\u00e9o th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn dinh Quang Nhi\u00eau, b\u1eafn gi\u1ebft qu\u00e2n Tr\u1ecbnh h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u1edf trong th\u00e0nh \u0111\u1ec1u b\u1eafn kh\u00f4ng \u0111\u1ea1n v\u00e0 khua tr\u1ed1ng h\u00f2 reo \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng. Quang Nhi\u00eau s\u1ee3 l\u1eafm, cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea1i binh \u1ee5p \u0111\u1ebfn, b\u1ecf dinh ch\u1ea1y v\u1ec1 mi\u1ec1n B\u1eafc. S\u00e1ng r\u00f5, H\u1eefu D\u1eadt \u0111em qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn. Tr\u1ecbnh C\u0103n c\u0169ng b\u1ecf dinh ch\u1ea1y. Qu\u00e2n ta \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Gianh, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft voi ng\u1ef1a, kh\u00ed gi\u1edbi. Tr\u1ecbnh T\u1ea1c d\u1eabn vua L\u00ea tr\u1edf v\u1ec1. H\u1eefu D\u1eadt \u0111em tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean. Ch\u00faa b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc ta kh\u00f4ng cho xu\u1ea5t qu\u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ec3 nu\u00f4i nhu\u1ec7 kh\u00ed. Nay H\u1eefu D\u1eadt ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c l\u1edbn, th\u1eadt l\u00e0 c\u00f3 t\u01b0\u1edbng t\u00e0i, ta c\u00f2n lo g\u00ec n\u1eefa ?\u201d. Sai \u0111em v\u00e0ng l\u1ee5a th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0\u1edbng s\u0129.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 9, vua L\u00ea \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0 V\u1ea1n Kh\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt xin \u0111\u1eafp l\u0169y Tr\u1ea5n Ninh \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u0169y Sa Phu (b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 l\u0169y \u0110\u1ed9ng C\u00e1t) l\u00e0m th\u1ebf d\u1ef1a nhau. Ch\u00faa y cho. V\u00e0i th\u00e1ng l\u0169y \u0111\u1eafp xong. Vua L\u00ea b\u0103ng. Th\u00e1i t\u1eed l\u00e0 Duy V\u0169 l\u00ean n\u1ed1i, \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0 C\u1ea3nh Tr\u1ecb, t\u1ee9c l\u00e0 Huy\u1ec1n T\u00f4ng.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Th\u00e1i t\u00f4ng Tuy\u00ean Uy Ki\u1ebfn V\u0169 Anh Minh Trang Ch\u00ednh Th\u00e1nh \u0110\u1ee9c Th\u1ea7n C\u00f4ng Hi\u1ebfu tri\u1ebft ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, h\u00fay l\u00e0 T\u1ea7n \u7015, sinh n\u0103m Canh th\u00e2n [1620] (L\u00ea V\u0129nh T\u1ed9 n\u0103m 2, Minh V\u1ea1n L\u1ecbch n\u0103m 48), l\u00e0 con th\u1ee9 hai c\u1ee7a Th\u1ea7n t\u00f4ng Hi\u1ebfu chi\u00eau ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. M\u1eb9 l\u00e0 Hi\u1ebfu chi\u00eau ho\u00e0ng h\u1eadu \u0110o\u00e0n &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2024\/08\/11\/thuc-luc-ve-thai-tong-hieu-triet-hoang-de-nguyen-phuc-tan-thuong\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1i t\u00f4ng Hi\u1ebfu tri\u1ebft ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Nguy\u1ec5n Ph\u00fac T\u1ea7n (th\u01b0\u1ee3ng)<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[131,32,50,62,81,104,109,15,16],"tags":[],"class_list":["post-49","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-04-nguyen-phuc-tan","category-32","category-ba-tam","category-chu-huu-tai","category-nac-ong-chan","category-nguyen-huu-dat","category-nguyen-huu-tien","category-trinh-tac","category-trinh-trang"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=49"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=49"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=49"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=49"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}