{"id":572,"date":"2024-08-31T20:25:43","date_gmt":"2024-08-31T13:25:43","guid":{"rendered":"https:\/\/dainamthucluc.wordpress.com\/?p=572"},"modified":"2024-08-31T20:25:43","modified_gmt":"2024-08-31T13:25:43","slug":"thuc-luc-ve-the-to-cao-hoang-de-gia-long-quyen-02","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2024\/08\/31\/thuc-luc-ve-the-to-cao-hoang-de-gia-long-quyen-02\/","title":{"rendered":"Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Gia Long (quy\u1ec3n 02 &#8211; 16)"},"content":{"rendered":"\n<h1 class=\"wp-block-heading\">\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n II &#8211; Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/h1>\n\n\n\n<p>Qu\u00fd m\u00e3o, n\u0103m th\u1ee9 4 [1783] (L\u00ea C\u1ea3nh H\u01b0ng n\u0103m th\u1ee9 44, Thanh C\u00e0n Long n\u0103m th\u1ee9 48), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, l\u1ea5y H\u1ed3 V\u0103n L\u00e2n, \u0110\u1eb7ng V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea3o l\u00e0m Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1eef v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 v\u00e0o \u0111\u00e1nh ph\u00e1. Thuy\u1ec1n T\u00e2y S\u01a1n t\u1eeb c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng m\u00e0 l\u00ean. T\u01b0 kh\u1ea5u gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Kim ti\u1ebfn s\u00e1t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n b\u1edd b\u1eafc, \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n K\u1ebf ti\u1ebfn s\u00e1t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n b\u1edd nam. L\u01b0u th\u1ee7 Th\u0103ng v\u00e0 ti\u00ean phong T\u00fay \u0111em k\u1ef3 binh \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, nh\u1eed gi\u1eb7c v\u00e0o tr\u1eadn. Gi\u00e1m qu\u00e2n T\u00f4 ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u00e1nh h\u1ecfa c\u00f4ng, g\u1eb7p th\u1ee7y tri\u1ec1u d\u00e2ng to, gi\u00f3 \u0111\u00f4ng b\u1eafc th\u1ed5i m\u1ea1nh, b\u00e8 l\u1eeda l\u1ea1i tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ed1t ch\u00e1y thuy\u1ec1n qu\u00e2n ta, binh \u0111\u1ec1u v\u1ee1 ch\u1ea1y. Gi\u1eb7c th\u1eeba th\u1eafng \u00e1p t\u1edbi. T\u00f4n Th\u1ea5t M\u00e2n th\u1ea5y th\u1ebf kh\u00f4ng ch\u1ed1ng n\u1ed5i, l\u00f9i ch\u1ea1y. Nh\u01b0ng K\u1ebf ch\u1eb7t \u0111\u1ee9t c\u1ea7u phao, M\u00e2n r\u01a1i xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ebft (n\u0103m Gia Long th\u1ee9 5, M\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu ; n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 \u0111\u1ed5i cho t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu ; n\u0103m th\u1ee9 12 phong l\u00e0m An Bi\u00ean qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng). D\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tr\u1eebng b\u1ecb T\u00e2y S\u01a1n b\u1eaft. Ch\u00e2u V\u0103n Ti\u1ebfp c\u0169ng lui ch\u1ea1y. Vua d\u1eddi \u0111i Ba Gi\u1ed3ng, b\u1ea7y t\u00f4i \u0111i theo ch\u1ec9 c\u00f2n b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Kim Ph\u1ea9m 5, 6 ng\u01b0\u1eddi, s\u1ed1 qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y m\u1ed9t tr\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o l\u1ea1i nh\u00f3m h\u1ecdp. Vua sai Nguy\u1ec5n Kim Ph\u1ea9m l\u00e0m ti\u00ean phong, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c qu\u1ea3n binh Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0m h\u1eadu \u1ee9ng. T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ee5, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Huy\u00ean c\u00f9ng L\u1ea1i b\u1ed9 H\u1ed3 \u0110\u1ed3ng, Binh b\u1ed9 Minh, Tham ngh\u1ecb Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i Th\u1ec3, Tham m\u01b0u Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i Hu\u1ec1 (con \u0110\u1ea1i Th\u1ec3) l\u00e0m Trung qu\u00e2n, Ho\u1ea3ng l\u00e0m T\u1ea3 chi, Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd l\u00e0m H\u1eefu chi, \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf \u0110\u1ed3ng Tuy\u00ean \u5c6f\u4edd\u5ba3 (t\u00ean \u0111\u1ea5t). Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u0111em h\u1ebft b\u1ed9 binh ra \u0111\u00e1nh b\u1eeba. Qu\u00e2n ta thua, \u0110\u1ed3ng b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, Minh, Qu\u00fd, Thuy\u00ean, Hu\u1ec1 \u0111\u1ec1u ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Vua \u0111i L\u1eadt Giang. Qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111u\u1ed5i sau, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u1ea3y m\u1ea1nh, kh\u00f4ng c\u00f3 thuy\u1ec1n ch\u1edf sang \u0111\u01b0\u1ee3c, binh s\u0129 l\u1ed9i qua, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Vua v\u1ed1n bi\u1ebft b\u01a1i, l\u1ed9i qua \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn s\u00f4ng \u0110\u0103ng Giang, s\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1 s\u1ea5u, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u00e2n c\u00f3 con tr\u00e2u n\u1eb1m b\u00ean s\u00f4ng, vua c\u01b0\u1ee1i \u0111\u1ec3 sang s\u00f4ng ; gi\u1eefa d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc th\u1ee7y tri\u1ec1u l\u00ean m\u1ea1nh, tr\u00e2u ch\u00ecm m\u1ea5t, c\u00e1 s\u1ea5u \u0111\u1ebfn gi\u00fap. V\u00e0o \u0111\u1ebfn b\u1edd, vua \u0111i M\u1ef9 Tho, l\u1ea5y thuy\u1ec1n \u0111em qu\u1ed1c m\u1eabu v\u00e0 cung quy\u1ebfn tr\u00fa \u1edf \u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u00f4n Th\u1ea5t C\u1ed1c \u0111i\u1ec1u b\u00e1t th\u1ee7y binh, c\u00f9ng v\u1edbi \u0110i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u1ea1o qu\u00e2n H\u00f2a Ngh\u0129a l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0129nh tr\u1edf v\u1ec1 c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd, d\u00f2 x\u00e9t t\u00ecnh th\u1ebf c\u1ee7a gi\u1eb7c. \u0110\u0129nh v\u1ed1n khinh C\u1ed1c, vi\u1ec7c qu\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng theo l\u1ec7nh. C\u1ed1c gi\u1ebft \u0111i. \u0110\u1ea3ng c\u1ee7a \u0110\u0129nh l\u00e0 T\u1ed5ng binh Tr\u1ea7n H\u01b0ng v\u00e0 L\u00e2m H\u00fac (\u0111\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Thanh) b\u00e8n gi\u1eef H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u1ea3n. Nguy\u1ec5n Kim Ph\u1ea9m v\u00e0o H\u00e0 Ti\u00ean thu qu\u00e2n, Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0 Ng\u1ecdc \u0110\u1ea3o (con g\u00e1i th\u1ee9 b\u1ea3y c\u1ee7a Th\u1ebf T\u00f4ng, g\u1ea3 cho Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Nh\u1ea1c l\u00e0 Cai c\u01a1 thuy\u1ec1n Nghi Giang) c\u0169ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 tr\u00f9 bi\u1ec7n qu\u00e2n nhu. B\u1ecdn H\u01b0ng \u00fap gi\u1ebft Kim Ph\u1ea9m, c\u00f4ng ch\u00faa c\u0169ng b\u1ecb h\u1ea1i. Vua nghe tin gi\u1eadn l\u1eafm, th\u00e2n \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh. H\u01b0ng v\u00e0 H\u00fac \u0111\u1ec1u v\u1ee1 ch\u1ea1y (Kim Ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng dinh qu\u1eadn c\u00f4ng).<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Vinh Li Ma \u0111\u1ebfn xin theo. Vinh Li Ma l\u00e1nh lo\u1ea1n Oan S\u1ea3n ra \u1edf \u0111\u1ea3o C\u1ed5 Long, nghe tin vua \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111em h\u01a1n 200 qu\u00e2n c\u1ee7a m\u00ecnh, h\u01a1n ch\u1ee5c chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, t\u00ecnh nguy\u1ec7n theo v\u1ec1. Vua nh\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, vua \u0111\u00f3ng \u1edf h\u00f2n \u0110i\u1ec7p Th\u1ea1ch [h\u00f2n \u0110\u00e1 Ch\u1ed3ng] thu\u1ed9c Ph\u00fa Qu\u1ed1c. Th\u1ed1ng su\u1ea5t gi\u1eb7c l\u00e0 Phan Ti\u1ebfn Th\u1eadn th\u00ecnh l\u00ecnh \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn. Cai c\u01a1 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec3n xin m\u1eb7c \u00e1o ng\u1ef1 m\u00e0 \u0111\u1ee9ng \u1edf \u0111\u1ea7u thuy\u1ec1n. Gi\u1eb7c tranh nhau \u0111\u1ebfn b\u1eaft. Vua b\u00e8n \u0111i thuy\u1ec1n kh\u00e1c ra \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n. T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u1ec3n (con th\u1ee9 s\u00e1u H\u01b0ng T\u1ed5), c\u00f9ng Ch\u01b0\u1edfng Th\u1ee7y dinh T\u00f4n Th\u1ea5t C\u1ed1c, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ho\u1ea3ng v\u00e0 Vinh Li Ma \u0111\u1ec1u b\u1ecb T\u00e2y S\u01a1n b\u1eaft. Gi\u1eb7c l\u1ea5y l\u1eddi d\u1ee5 d\u1ed7 v\u00e0 mu\u1ed1n d\u00f9ng. C\u1ed1c c\u1ea3 ti\u1ebfng m\u1eafng r\u1eb1ng : \u201cTa th\u00e0 l\u00e0m ma \u1edf \u0110\u00f4ng Ph\u1ed1, kh\u00f4ng th\u00e8m l\u00e0m t\u00f4i c\u1ee7a T\u00e2y S\u01a1n!\u201d T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec3n l\u1ea1i ch\u1eedi m\u1eafng kh\u00f4ng ng\u1edbt. T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u1ec1u gi\u1ebft c\u1ea3. (T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u1ec3n n\u0103m Gia&nbsp; Long th\u1ee9 5 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu; n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 \u0111\u1ed5i cho t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu ; n\u0103m th\u1ee9 12 phong Th\u00f4ng H\u00f3a qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng ; C\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng dinh, Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec3n t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1). V\u1ee3 Ho\u1ea3ng l\u00e0 Th\u1ecb T\u00ednh b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y nghe tin Ho\u1ea3ng b\u1ecb h\u1ea1i, c\u0169ng gieo m\u00ecnh xu\u1ed1ng s\u00f4ng t\u1ef1 t\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 nghe tin vua \u1edf \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea3ng l\u00e0 ph\u00f2 m\u00e3 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n \u0110a \u0111em h\u1ebft th\u1ee7y binh \u0111\u1ebfn v\u00e2y ba v\u00f2ng, t\u00ecnh th\u1ebf r\u1ea5t nguy c\u1ea5p. B\u1ed7ng m\u01b0a gi\u00f3 n\u1ed5i l\u1edbn, b\u1ed1n b\u1ec1 m\u00e2y m\u00f9 k\u00edn m\u00edt, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thuy\u1ec1n c\u00e1ch nhau gang t\u1ea5c c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y nhau. S\u00f3ng bi\u1ec3n n\u1ed5i l\u00ean d\u1eef d\u1ed9i. Thuy\u1ec1n gi\u1eb7c tan v\u1ee1 ch\u00ecm \u0111\u1eafm kh\u00f4ng xi\u1ebft k\u1ec3. Thuy\u1ec1n vua b\u00e8n v\u01b0\u1ee3t c\u00e1c v\u00f2ng v\u00e2y, \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu \u1edf h\u00f2n C\u1ed5 C\u1ed1t, r\u1ed3i l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c. Qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng thi\u1ebfu th\u1ed1n, binh s\u0129 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i h\u00e1i c\u1ecf t\u00ecm c\u1ee7 m\u00e0 \u0103n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean t\u00ean l\u00e0 Th\u1ecb Uy\u1ec3n ch\u1edf m\u1ed9t thuy\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ebfn d\u00e2ng. Vua khen ng\u1ee3i h\u1ed3i l\u00e2u. Thuy\u1ec1n vua g\u1eb7p gi\u00f3, bu\u1ed3m v\u00e0 c\u1ed9t bu\u1ed3m b\u1ecb h\u1ecfng, l\u1ea1i c\u00f3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111em l\u00e1 bu\u1ed3m g\u1ed3i \u0111\u1ebfn d\u00e2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c \u1edf Chan B\u00f4n &nbsp;(Chantabun) ( t\u00ean \u0111\u1ea5t Xi\u00eam), sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn m\u1eddi. B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fa L\u00e3ng Sa, th\u01b0\u1eddng qua l\u1ea1i kho\u1ea3ng Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u00e0 Gia \u0110\u1ecbnh, nh\u00e2n \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn vua v\u00e0 xin gi\u00fap s\u1ee9c. Vua l\u1ea5y l\u1ec5 kh\u00e1ch m\u00e0 \u0111\u00e3i. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y vua m\u1eddi \u0111\u1ebfn, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n ch\u01b0a d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ed1n m\u1eb7t kinh \u0111\u00f4 c\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3n l\u0169y m\u00e0 \u0111\u1ea3o Th\u1ed5 Ch\u00e2u v\u00e0 \u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c kh\u00f4ng ch\u1ed7 n\u00e0o \u1edf y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1eadn n\u01b0\u1edbc ta g\u1eb7p b\u01b0\u1edbc gian tru\u00e2n, khanh \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u1ed3i. Khanh c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec ta \u0111i s\u1ee9 sang \u0110\u1ea1i T\u00e2y, nh\u1edd \u0111em qu\u00e2n sang gi\u00fap ta \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ?\u201d. B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c xin \u0111i. H\u1ecfi l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m tin. Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u1eddi x\u01b0a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc giao \u01b0\u1edbc c\u00f9ng nhau, l\u1ea5y con l\u00e0m tin. Ta l\u1ea5y con l\u00e0 C\u1ea3nh l\u00e0m tin. C\u1ea3nh 4 tu\u1ed5i, m\u1edbi l\u00eca l\u00f2ng m\u1eb9, ta \u0111em \u1ee7y th\u00e1c cho khanh, mong khanh kh\u00e9o b\u1ea3o h\u1ed9. Non s\u00f4ng c\u00e1ch tr\u1edf, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 gian nan, n\u1ebfu c\u00f3 bi\u1ebfn c\u1ed1 th\u00ec khanh n\u00ean gi\u1eef C\u1ea3nh m\u00e0 tr\u00e1nh\u201d. B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c l\u1ea1y xin v\u00e2ng m\u1ec7nh. Vua v\u00e0 phi c\u1ea7m n\u01b0\u1edbc m\u1eaft \u0111\u01b0a con. Sai b\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u00eam c\u00f9ng \u0111i. C\u1ea3nh \u0111i r\u1ed3i, vua b\u1ecf ra m\u1ed9t thoi v\u00e0ng (v\u00e0ng m\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i, 20 l\u1ea1ng) ch\u1eb7t \u0111\u00f4i trao cho phi m\u1ed9t n\u1eeda d\u1eb7n r\u1eb1ng : \u201cCon ta \u0111i r\u1ed3i, ta c\u0169ng \u0111i \u0111\u00e2y. Phi \u1edf l\u1ea1i ph\u1ee5ng th\u1edd qu\u1ed1c m\u1eabu, ch\u01b0a bi\u1ebft sau n\u00e0y g\u1eb7p nhau \u1edf n\u01a1i n\u00e0o, ng\u00e0y n\u00e0o, h\u00e3y l\u1ea5y v\u00e0ng n\u00e0y l\u00e0m tin\u201d (N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1, k\u00ednh kh\u1eafc v\u00e0 thoi v\u00e0ng nh\u1eefng ch\u1eef Th\u1ebf t\u1ed5 \u0111\u1ebf h\u1eadu qu\u00fd m\u00e3o b\u00e1 thi\u00ean nh\u1eadt t\u00edn v\u1eadt &nbsp;(V\u1eadt l\u00e0m tin ng\u00e0y Th\u1ebf t\u1ed5 v\u00e0 Ho\u00e0ng h\u1eadu chia l\u00eca nhau n\u0103m Qu\u00fd m\u00e3o.), t\u00f4n c\u1ea5t \u1edf \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean).<\/p>\n\n\n\n<p>[b\u1ea3n <a href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b54100439h\">Duy Minh Th\u1ecb 1873<\/a> ghi th\u00eam:<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c m\u1ea5t n\u0103m K\u1ef7 M\u00f9i [1799], t\u1eb7ng Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i ph\u00f3 Bi-nhu Qu\u1eadn c\u00f4ng (\u592a\u5b50\u592a\u5085\u60b2\u67d4\u90e1\u516c), m\u1ed9 ch\u00f4n t\u1ea1i Gia \u0110\u1ecbnh, t\u1ee5c danh L\u0103ng Cha C\u1ea3 \u9675\u5412\u54ff .<\/p>\n\n\n\n<p>]<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Ma Li, d\u00f2 th\u0103m t\u00ecnh h\u00ecnh h\u01b0 th\u1ef1c c\u1ee7a gi\u1eb7c, g\u1eb7p h\u01a1n 20 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c b\u1ed7ng \u0111\u1ebfn v\u00e2y ch\u1eb7t. Thuy\u1ec1n vua k\u00e9o bu\u1ed3m, nh\u1eb1m h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng m\u00e0 ch\u1ea1y, ch\u01a1i v\u01a1i ngo\u00e0i bi\u1ec3n su\u1ed1t b\u1ea3y ng\u00e0y \u0111\u00eam, trong thuy\u1ec1n qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ec1u kh\u00e1t. Vua lo l\u1eafm, ng\u1eeda m\u1eb7t l\u00ean tr\u1eddi kh\u1ea5n r\u1eb1ng : \u201cTa n\u1ebfu c\u00f3 ph\u1eadn l\u00e0m vua th\u00ec xin cho thuy\u1ec1n n\u00e0y d\u1ea1t v\u00e0o b\u1edd bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 c\u1ee9u l\u1ea5y m\u1ea1ng cho c\u1ea3 thuy\u1ec1n, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec ch\u00ecm \u0111\u1eafm gi\u1eefa bi\u1ec3n c\u0169ng cam l\u00f2ng\u201d. D\u1ee9t l\u1eddi th\u00ec gi\u00f3 y\u00ean s\u00f3ng l\u1eb7ng, tr\u01b0\u1edbc m\u0169i thuy\u1ec1n nh\u00ecn th\u1ea5y m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc \u0111en tr\u1eafng hai d\u00f2ng, n\u01b0\u1edbc trong s\u1ee7i l\u00ean. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi trong thuy\u1ec1n n\u1ebfm th\u1eed th\u1ea5y ng\u1ecdt, k\u00eau l\u1edbn l\u00ean r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt ! n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt!\u201d. Do \u0111\u00f3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tranh nhau m\u00fac u\u1ed1ng, ai n\u1ea5y \u0111\u1ee1 kh\u00e1t. Vua m\u1eebng r\u1ee1, sai m\u00fac 4, 5 chum, r\u1ed3i n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n l\u1ea1i m\u1eb7n nh\u01b0 c\u0169. Gi\u1eb7c \u0111\u00e3 lui, thuy\u1ec1n vua l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ed1c m\u1eabu nghe tin vua \u0111\u1ebfn m\u1eebng. Vua \u0111em h\u1ebft n\u1ed7i cay \u0111\u1eafng ngo\u00e0i bi\u1ec3n thu\u1eadt l\u1ea1i. Qu\u1ed1c m\u1eabu than r\u1eb1ng: \u201cCon ta g\u00f3c bi\u1ec3n b\u00ean tr\u1eddi, tr\u1ea3i bao gian hi\u1ec3m, nh\u01b0ng xem tr\u1eadn gi\u00f3 b\u00e3o \u1edf C\u00f4n L\u00f4n, d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n, th\u00ec bi\u1ebft l\u00f2ng tr\u1eddi, v\u1eady con \u0111\u1eebng l\u1ea5y kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u00e0 n\u1ea3n l\u00f2ng\u201d. Vua l\u1ea1y t\u1ea1 n\u00f3i: \u201cXin k\u00ednh v\u00e2ng l\u1eddi d\u1ea1y\u201d. Vua d\u1ea7u c\u00f2n \u1edf trong v\u00f2ng m\u1edd t\u1ed1i, m\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c gi\u00f3 n\u00fai n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n, \u0111i\u1ec1m \u1ee9ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, k\u1ebb th\u1ee9c gi\u1ea3 ai c\u0169ng cho l\u00e0 c\u00f3 ch\u00e2n m\u1ec7nh \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng. (Khi vua \u1edf ngo\u00e0i, b\u1eefa \u0103n kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u1ecb, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng m\u1eafm t\u00f4m v\u00e0 b\u1ea3y v\u1ecb h\u1ed3 ti\u00eau, \u1edbt, h\u1ed3i h\u01b0\u01a1ng, qu\u1ebf chi, t\u1ecfi, g\u1eebng, \u00f4 mai, t\u00e1n nh\u1ecf h\u00f2a l\u1eabn v\u1edbi nhau, b\u1eefa n\u00e0o c\u0169ng d\u00f9ng, l\u1ea1i cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo v\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng :&nbsp; \u201cLam ch\u01b0\u1edbng \u1edf r\u1eebng bi\u1ec3n, \u0103n th\u1ee9c \u0103n n\u00e0y t\u1ed1t l\u1eafm; v\u1ea3 \u0111\u1ec3 t\u1ecf ta c\u00f9ng c\u00e1c khanh t\u00e2n kh\u1ed5 c\u00f3 nhau\u201d).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn ti\u00ean phong Cai c\u01a1 V\u00f5 V\u0103n Ch\u00ednh v\u00e0o Long Xuy\u00ean, chi\u00eau t\u1eadp binh m\u00e3 \u0111\u1ec3 s\u1eb5n ch\u1edd sai khi\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ed1c C\u00f4ng \u7be4\u516c [\u00d4ng \u0110\u1ed1c], g\u1eb7p thuy\u1ec1n c\u1ee7a gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n Nguy\u1ec7t (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd), sai \u0111\u01b0a cho b\u1ecdn Ch\u00ednh ch\u00e9m \u0111\u1ec3 oai th\u00eam thanh th\u1ebf c\u1ee7a qu\u00e2n. Nh\u01b0ng b\u1ecdn Ch\u00ednh l\u1ea1i gi\u1eef qu\u1ea3n Nguy\u1ec7t \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o. Vua gi\u1eadn tr\u00e1i l\u1ec7nh, t\u1ee9c th\u00ec l\u1ea5y g\u01b0\u01a1m quy y \u7688\u4f9d\u528d (g\u01b0\u01a1m n\u00e0y l\u00e0 g\u01b0\u01a1m b\u00e1u c\u1ee7a li\u1ec7t tri\u1ec1u, h\u1ec5 khi gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0111\u00eam ph\u1ea3i th\u00e1o n\u1eafp ra tr\u01b0\u1edbc, vua gh\u00e9t n\u00f3 hay gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean \u0111em c\u00fang cho Ph\u1eadt, cho n\u00ean g\u1ecdi t\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf) trao cho Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Gi\u00e1o \u0111i ch\u00e9m qu\u1ea3n Nguy\u1ec7t m\u00e0 khi\u1ec3n tr\u00e1ch b\u1ecdn Ch\u00ednh. Qu\u1ea3n Nguy\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc gi\u1eef Long Xuy\u00ean, t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n d\u00e2n, ai c\u0169ng o\u00e1n gh\u00e9t; khi nghe tin qu\u1ea3n Nguy\u1ec7t b\u1ecb gi\u1ebft ch\u1eb3ng ai l\u00e0 ch\u1eb3ng h\u1ea3 l\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, thuy\u1ec1n vua \u1edf Long Xuy\u00ean. L\u01b0u th\u1ee7 gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u00f3a d\u00f2 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, sai h\u01a1n 50 chi\u1ebfc chi\u1ebfn thuy\u1ec1n ph\u1ee5c ng\u1ea7m \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ed1c C\u00f4ng \u0111\u1ec3 tri\u1ec7t \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i. Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Gi\u1ea3ng v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Oai \u0111\u00eam \u0111i tu\u1ea7n ngo\u00e0i bi\u1ec3n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n tu\u1ea7n c\u1ee7a gi\u1eb7c v\u00e0 ph\u00f3 chi\u1ebfn gi\u1eb7c l\u00e0 Kh\u01b0\u01a1ng (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd). Vua nh\u00e2n h\u1ecfi Kh\u01b0\u01a1ng m\u1edbi bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i k\u1ebf ph\u1ee5c binh c\u1ee7a H\u00f3a, t\u1ee9c th\u00ec sai ch\u00e8o nhanh ra c\u1eeda bi\u1ec3n, H\u00f3a \u0111u\u1ed5i kh\u00f4ng k\u1ecbp. Vua b\u00e8n tha t\u1ed9i cho Kh\u01b0\u01a1ng, sai \u0111i theo qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1eef v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 Quy Nh\u01a1n, l\u01b0u b\u00e8 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 ph\u00f2 m\u00e3 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n \u0110a v\u00e0 ch\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n B\u1ea3o (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua \u1edf h\u00f2n Ch\u00f4ng, r\u1ed3i sang h\u00f2n Th\u1ed5 Ch\u00e2u. (T\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh th\u1ea5t th\u1ee7, xa gi\u00e1 ph\u1ea3i d\u1eddi lu\u00f4n, t\u00f2ng th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t Huy, T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i, \u0110\u1ed7 V\u0103n H\u1ef1u, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean theo lu\u00f4n, tr\u00ean b\u1ed9 th\u00ec khi\u00eang ki\u1ec7u, d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc th\u00ec bu\u1ed3m ch\u00e8o ; c\u00f3 khi trong thuy\u1ec1n h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn m\u1ea5y ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n. Vua th\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u1edbng s\u0129 kh\u00f3 nh\u1ecdc, c\u00f3 khi t\u1ef1 m\u00ecnh ch\u00e8o thay, b\u1ecdn Huy th\u1ea5y th\u1ebf l\u1ea1i c\u00e0ng \u0111em l\u00f2ng trung ngh\u0129a m\u00e0 c\u1ed1 g\u1eafng, kh\u00f4ng ch\u00fat tr\u1ec5 bi\u1ebfng).<\/p>\n\n\n\n<p>[b\u1ea3n <a href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b54100439h\">Duy Minh Th\u1ecb 1873<\/a> ghi kh\u00e1c:<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua \u1edf h\u00f2n Ch\u00f4ng \u6b21\u8520\u5dbc [Th\u1ee9 Ch\u00f4ng d\u1eef], c\u00f3 Ph\u00f3 chi\u1ebfn gi\u1eb7c l\u00e0 Hi\u1ebfn (khuy\u1ebft h\u1ecd) \u0111\u1ebfn xin h\u00e0ng. L\u1ea1i c\u00f3 ph\u00f3 chi\u1ebfn gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng thuy\u1ec1n b\u1ecb gi\u00f3 th\u1ed5i d\u1ea1t v\u00e0o \u0111\u1ea3o b\u1ecb qu\u00e2n ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua \u0111\u1ec1u tha cho. Thuy\u1ec1n vua \u0111i \u0111\u1ea3o Th\u1ed5 Ch\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>]<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 H\u1ed3 V\u0103n L\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf T\u00e2n Ch\u00e2u, \u0110i\u1ec1u b\u00e1t gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n K\u1ebf Nhu\u1eadn lui ch\u1ea1y. L\u00e2n ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn C\u1ea7n Th\u01a1, l\u1ea1i \u0111\u00e1nh b\u1ea1i l\u01b0u th\u1ee7 gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u00f3a, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 13 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111i bi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i (con ch\u01b0\u1edfng dinh T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ee5) thu h\u1ecdp t\u01b0\u1edbng s\u0129 s\u1edf thu\u1ed9c gi\u1eef \u0111\u1ed3n Tinh Ph\u1ee5 [Gi\u1ed3ng Sao] \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh v\u00e2y m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Ti\u1ec1n qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n c\u0169ng thu qu\u00e2n m\u1edbi theo \u0111\u1ec3 gi\u1eef s\u00f4ng T\u00e2n H\u00f2a (t\u00ean th\u00f4n) \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e0 V\u00e0 \u95cd\u5a46 [\u0110\u1ed3 B\u00e0] [th\u1ef1c ra l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m \u1edf Ch\u00e2n L\u1ea1p] \u0111\u00e1nh Ch\u00e2n L\u1ea1p. N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p lo\u1ea1n, vua l\u00e0 N\u1eb7c \u1ea4n ch\u1ea1y sang Xi\u00eam, vua Xi\u00eam gi\u1eef l\u1ea1i, r\u1ed3i sai Chi\u1ec1u Ch\u00f9y Bi\u1ec7n \u662d\u9318\u535e tr\u1ea5n gi\u1eef l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, Ngo\u1ea1i h\u1eefu ch\u01b0\u1edfng dinh l\u00e3nh \u0111\u1ea1i t\u01b0 n\u00f4ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ee5 ch\u1ebft. (Truy t\u1eb7ng H\u1eefu qu\u00e2n \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 qu\u1eadn c\u00f4ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1p th\u00ecn, n\u0103m th\u1ee9 5 [1784] (L\u00ea C\u1ea3nh H\u01b0ng n\u0103m th\u1ee9 45, Thanh C\u00e0n Long n\u0103m th\u1ee9 49), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, vua tr\u00fa \u1edf \u0111\u1ea3o Th\u1ed5 Ch\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng gi\u00eang nhu\u1eadn, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 H\u1ed3 V\u0103n&nbsp; L\u00e2n \u0111em qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Tinh Ph\u1ee5. T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i nghe tin c\u00f3 vi\u1ec7n binh \u0111\u1ebfn, tr\u1ed5 v\u00f2ng v\u00e2y m\u00e0 ra, th\u1eb3ng t\u1edbi s\u00f4ng T\u00e2n H\u00f2a, h\u1ee3p v\u1edbi qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n. Ph\u00f2 m\u00e3 gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n \u0110a \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng thua ch\u1ea1y. Qu\u00e2n ch\u1ea1y sang Xi\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, vua sang Xi\u00eam La. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 sau cu\u1ed9c b\u1ea1i tr\u1eadn \u1edf B\u1ebfn Ngh\u00e9, Ch\u00e2u V\u0103n Ti\u1ebfp ch\u1ea1y sang Xi\u00eam c\u1ea7u vi\u1ec7n. Vua Xi\u00eam b\u1eb1ng l\u00f2ng, sai V\u0103n Ti\u1ebfp theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai tr\u1edf v\u1ec1, m\u00e0 sai t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Th\u00e1t X\u1ec9 \u0110a \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n sang H\u00e0 Ti\u00ean, ti\u1ebfng l\u00e0 sang c\u1ee9u vi\u1ec7n m\u00e0 ng\u1ea7m d\u1eb7n \u0111\u00f3n vua sang n\u01b0\u1edbc h\u1ecd. V\u0103n Ti\u1ebfp c\u0169ng c\u00f3 m\u1eadt bi\u1ec3u \u1ee7y ng\u01b0\u1eddi theo qu\u00e2n Xi\u00eam mang v\u1ec1. Vua nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u r\u1ea5t m\u1eebng, b\u00e8n \u0111\u1ebfn Long Xuy\u00ean h\u1ecdp v\u1edbi t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam. T\u01b0\u1edbng Xi\u00eam c\u1ed1 m\u1eddi vua sang Xi\u00eam. Vua b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i theo l\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc sai cai c\u01a1 Ng\u00f4 C\u00f4ng Qu\u00fd r\u01b0\u1edbc qu\u1ed1c m\u1eabu v\u00e0 cung quy\u1ebfn d\u1eddi sang \u1edf \u0111\u1ea3o Th\u1ed5 Ch\u00e2u. (\u0110\u1ea7u th\u00ec qu\u1ed1c m\u1eabu v\u00e0 cung quy\u1ebfn \u1edf L\u1ea1p Kh\u00ea \u7b20\u6eaa . Vua s\u1eafp \u0111i Xi\u00eam n\u00ean sai C\u00f4ng Qu\u00fd r\u01b0\u1edbc sang Th\u1ed5 Ch\u00e2u. Vua sang Xi\u00eam, qu\u1ed1c m\u1eabu th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb kh\u00f4ng ngu\u00f4i. C\u00f4ng Qu\u00fd n\u00f3i : \u201cTh\u1ea7n v\u00e2ng m\u1ec7nh tr\u00f4ng coi h\u1ea7u h\u1ea1, n\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 g\u00ec th\u00ec th\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i\u201d. T\u1ee9c th\u00ec \u0111em c\u1ea3 v\u1ee3 con r\u01b0\u1edbc qu\u1ed1c m\u1eabu v\u00e0 cung quy\u1ebfn theo \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng m\u00e0 \u0111i. Nghe \u1edf trong r\u1eebng c\u00f3 ti\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi, C\u00f4ng Qu\u00fd leo l\u00ean c\u00e2y \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng, th\u1ea5y v\u00e0i ch\u1ee5c qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u01b0\u01a1ng h\u1ecdp nhau b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi. C\u00f4ng Qu\u00fd c\u1ea3 s\u1ee3, li\u1ec1n b\u1ecf v\u1ee3 con, \u0111\u00f3n qu\u1ed1c m\u1eabu v\u00e0 cung quy\u1ebfn t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y mau \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u0110\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n con, m\u1eebng n\u00f3i: \u201c\u0110\u00e2y l\u00e0 tr\u1eddi gi\u00fap!\u201d B\u00e8n r\u01b0\u1edbc qu\u1ed1c m\u1eabu v\u00e0 cung quy\u1ebfn xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n ra Th\u1ed5 Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 \u1edf).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u00e8n \u0111i m\u1ed9t thuy\u1ec1n sang Xi\u00eam, b\u1ea7y t\u00f4i \u0111i theo c\u00f3 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Gi\u00e1o, H\u1ed3 V\u0103n B\u00f4i, L\u01b0u V\u0103n Trung, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecb, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ea5n, Tr\u1ea7n V\u0103n X\u1ea1, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n (ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p), B\u00f9i V\u0103n Khoan, L\u00ea Th\u01b0\u1ee3ng [b\u1ea3n <a href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b54100439h\">Duy Minh Th\u1ecb 1873<\/a> ghi kh\u00e1c:<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ecdng \u0110\u1ee9c (khuy\u1ebft h\u1ecd)] v\u00e0 n\u1ed9i tr\u00f9 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ed9i, h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n theo c\u0169ng v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i b\u1ed9 B\u1ea1ch Do\u00e3n Tri\u1ec1u theo vua kh\u00f4ng k\u1ecbp, ch\u1ebft \u1edf gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng. Vua Xi\u00eam nghe tin vua s\u1eafp t\u1edbi, sai ng\u01b0\u1eddi v\u1eddi Ch\u00e2u V\u0103n Ti\u1ebfp v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, vua \u0111\u1ebfn th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c. Vua Xi\u00eam \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc \u1ee7y l\u1ea1o h\u1ebft l\u1ec5. Vua bu\u1ed3n th\u01b0\u01a1ng kh\u00f4n xi\u1ebft. Vua Xi\u00eam n\u00f3i : \u201cChi\u00eau Nam C\u1ed1c nh\u00e1t sao \u662d\u5357\u8c37\u602f\u5e73 ? (Vua Xi\u00eam t\u1ef1 g\u1ecdi l\u00e0 vua Ph\u1eadt, m\u00e0 g\u1ecdi vua ta l\u00e0 vua tr\u1eddi, chi\u00eau t\u1ee9c l\u00e0 vua, Nam C\u1ed1c t\u1ee9c l\u00e0 Nam Vi\u1ec7t thi\u00ean v\u01b0\u01a1ng v\u1eady) [b\u1ea3n <a href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b54100439h\">Duy Minh Th\u1ecb 1873<\/a> ghi kh\u00e1c: Ti\u1ebfng Xi\u00eam: chi\u00eau l\u00e0 v\u01b0\u01a1ng, Nam C\u1ed1c l\u00e0 Nam Vi\u1ec7t.]. Vua n\u00f3i, \u201cKh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ebf! N\u01b0\u1edbc t\u00f4i truy\u1ec1n n\u1ed1i \u0111\u00e3 h\u01a1n 200 n\u0103m : nay v\u1eadn n\u01b0\u1edbc n\u1eeda ch\u1eebng suy \u0111\u1ed1n, t\u00f4i t\u00e0i k\u00e9m kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00f4i thi\u00eang, v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 bu\u1ed3n ! Ngh\u0129 sao r\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ee5c th\u00f9, \u0111em gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n m\u00e0 \u0103n th\u1ecbt n\u1eb1m da, th\u00ec d\u00f9 ch\u1ebft c\u0169ng cam t\u00e2m, sao l\u1ea1i c\u00f3 nh\u00e1t !\u201d Vua Xi\u00eam khen ph\u1ee5c l\u1eddi n\u00f3i, h\u1ecfi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. N\u00f3i ch\u01b0a h\u1ebft th\u00ec Ch\u00e2u V\u0103n Ti\u1ebfp t\u1eeb ngo\u00e0i \u0111i v\u00e0o, \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t vua qu\u1ef3 \u00f4m g\u1ed1i vua kh\u00f3c kh\u00f4ng th\u00f4i. Vua Xi\u00eam th\u1ea5y m\u00e0 c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng, b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cChi\u00eau Nam C\u1ed1c c\u00f3 b\u1ea7y t\u00f4i nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 c\u00f3 l\u00f2ng tr\u1eddi\u201d. B\u00e8n \u01b0\u1edbc h\u1eb9n gi\u00fap qu\u00e2n \u0111\u1ec3 m\u01b0u \u0111\u1ed3 kh\u00f4i ph\u1ee5c. Vua th\u1ee9 hai n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam nh\u00e2n \u0111\u00f3 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u0103m tr\u01b0\u1edbc gi\u1ea3ng h\u00f2a v\u1edbi Nguy\u1ec5n H\u1eefu Tho\u1ea1i \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec1 \u01b0\u1edbc v\u1edbi nhau l\u00e0 g\u1eb7p ho\u1ea1n n\u1ea1n th\u00ec c\u1ee9u nhau, th\u00ec ng\u00e0y nay xin ph\u1ea3i ra s\u1ee9c. B\u00e8n \u0111\u01b0a nh\u1eefng v\u1eadt Nguy\u1ec5n H\u1eefu Tho\u1ea1i t\u1eb7ng l\u00e0 c\u1edd \u0111ao v\u00e0 g\u01b0\u01a1m ra \u0111\u1ec3 l\u00e0m tin, r\u1ed3i \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y c\u1eed binh. Vua sai V\u0103n Ti\u1ebfp s\u1eeda sang thuy\u1ec1n ghe s\u00fang \u1ed1ng, s\u1eb5n s\u00e0ng \u0111\u1ec3 ch\u1edd \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho M\u1ea1c T\u1eed Sanh [\u911a\u5b50\u6ce9 M\u1ea1c T\u1eed Sinh] l\u00e0m cai c\u01a1. \u0110\u1ea7u l\u00e0 M\u1ea1c Thi\u00ean T\u1ee9 v\u00e0 quy\u1ebfn thu\u1ed9c b\u1ecb vua Xi\u00eam gi\u1ebft h\u1ea1i, duy nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi con th\u1ee9 l\u00e0 T\u1eed Sanh \u6ce9, T\u1eed Tu\u1ea5n \u6d5a, T\u1eed Thi\u00eam \u6dfb v\u00e0 ch\u00e1u l\u00e0 C\u00f4ng B\u00ednh \u67c4 , C\u00f4ng Du \u6986, C\u00f4ng Th\u00ea \u6816, C\u00f4ng T\u00e0i \u6750 c\u00f2n nh\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y m\u1edbi \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i b\u00e1i y\u1ebft. Vua ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng d\u00f2ng d\u00f5i c\u00f4ng th\u1ea7n, cho T\u1eed Sanh l\u00e0m Cai c\u01a1, sai h\u1ea7u \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 6, vua t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh. Vua Xi\u00eam sai ch\u00e1u l\u00e0 Chi\u00eau T\u0103ng v\u00e0 Chi\u00eau S\u01b0\u01a1ng \u0111em 2 v\u1ea1n th\u1ee7y qu\u00e2n v\u00e0 300 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 gi\u00fap.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea5y Ch\u00e2u V\u0103n Ti\u1ebfp l\u00e0m B\u00ecnh T\u00e2y \u0111\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c, \u0111i\u1ec1u b\u00e1t c\u00e1c qu\u00e2n. Ng\u00e0y Nh\u00e2m th\u00ecn, xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c, \u0111i ra c\u1eeda bi\u1ec3n B\u1eafc N\u00f4m [Paknam].<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, qu\u00e2n ta ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o Ki\u00ean Giang, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u00f3a \u1edf s\u00f4ng Tr\u1ea5n Giang, r\u1ed3i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn x\u1ee9 Ba Th\u1eafc \u5df4\u5fd2, Tr\u00e0 \u00d4n \u8336\u6e29, M\u00e2n Th\u00edt \u658c\u6c8f , Sa \u0110\u00e9c \u6c99\u65f3, chia qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y M\u1ea1c T\u1eed Sanh l\u00e0m Tham t\u01b0\u1edbng tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean, qu\u1ea3n l\u00fd binh d\u00e2n s\u1ef1 v\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai c\u01a1 Tr\u1ecbnh Ng\u1ecdc Tr\u00ed \u0111em m\u1eadt ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ed3n chi\u00eau d\u1ee5 nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 v\u00e0 nh\u1eefng s\u0129 d\u00e2n h\u00e0o ki\u1ec7t. Ng\u1ecdc Tr\u00ed \u0111\u1ebfn Li\u00eam \u00c1o [V\u0169ng Li\u00eam], ph\u00f3 \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00fd (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111em qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Sa \u0110\u00e9c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u0103ng \u6607 kh\u1edfi binh \u1edf Sa \u0110\u00e9c, nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo. Vua \u1edf Xi\u00eam nghe tin \u1ea5y, \u0111\u00e3 ng\u1edd l\u00e0 gi\u1ea3 d\u1ed1i. K\u1ecbp khi xa gi\u00e1 v\u1ec1 Tr\u00e0 \u00d4n, sai ng\u01b0\u1eddi v\u1eddi ng\u01b0\u1eddi kia \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, h\u1ecfi ra s\u1ef1 tr\u1ea1ng, b\u00e8n sai gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>[b\u1ea3n <a href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b54100439h\">Duy Minh Th\u1ecb 1873<\/a> ghi th\u00eam:<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u0103ng \u6607 l\u00e0 con th\u1ee9 18 c\u1ee7a Hi\u1ebfu V\u0169 [Ph\u00fac Kho\u00e1t] l\u00fac \u0111i v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng Nam, do c\u00f2n nh\u1ecf kh\u00f4ng theo k\u1ecbp, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft. N\u0103m \u1ea4t M\u00e3o [1795] t\u1eeb Ph\u00fa Xu\u00e2n tr\u1ed1n v\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>]<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn V\u0103n t\u1eeb cu\u1ed9c b\u1ea1i tr\u1eadn \u1edf D\u00e1c Ng\u01b0 \u89d2\u9b5a [C\u00e1 D\u1ed1c], \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng T\u00e2y S\u01a1n, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y nghe tin vua h\u1ed3i loan, \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n xin ch\u1ecbu t\u1ed9i, vua \u0111\u1ec1u tha cho.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, Ngo\u1ea1i t\u1ea3 ch\u01b0\u1edfng dinh b\u00ecnh t\u00e2y \u0111\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Ch\u00e2u V\u0103n Ti\u1ebfp \u0111em th\u1ee7y binh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf s\u00f4ng M\u00e2n Th\u00edt. Ch\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n gi\u1eb7c l\u00e0 B\u1ea3o c\u1ef1 chi\u1ebfn h\u1ed3i l\u00e2u. V\u0103n Ti\u1ebfp nh\u1ea3y l\u00ean thuy\u1ec1n, b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e2m tr\u00fang. Vua v\u1eaby qu\u00e2n \u0111\u00e1nh g\u1ea5p, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n B\u1ea3o. Qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u1ecb t\u1eed th\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ph\u1ea3i b\u1ecf thuy\u1ec1n ch\u1ea1y. Ph\u00f2 m\u00e3 gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n \u0110a ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn Long H\u1ed3. Qu\u00e2n ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n ghe kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. V\u0103n Ti\u1ebfp b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, h\u00e9t l\u1edbn l\u00ean r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eddi ch\u01b0a mu\u1ed1n d\u1eb9p gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n \u00e0 !\u201d R\u1ed3i ch\u1ebft. (L\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t thuy\u1ebft n\u00f3i tr\u1eadn \u1ea5y qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111\u1eadu \u1edf b\u1edd s\u00f4ng, V\u0103n Ti\u1ebfp nh\u1ea3y qua thuy\u1ec1n kh\u00e1c b\u1ecb m\u0169i g\u01b0\u01a1m tr\u1ea7n \u0111\u00e2m ph\u1ea3i m\u00e0 ch\u1ebft). Vua th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc \u0111i\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi than r\u1eb1ng : \u201cV\u0103n Ti\u1ebfp c\u00f9ng ta chung cu\u1ed9c vui bu\u1ed3n, nay \u0111\u1ebfn n\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecf ta, th\u1ef1c khi\u1ebfn t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 n\u1ed7i\u201d. Cho g\u1ea5m l\u1ee5a \u0111\u1ec3 h\u1eadu t\u00e1ng. (N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5, t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu, n\u0103m 12, phong L\u00e2m Thao qu\u1eadn c\u00f4ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11, l\u1ea5y L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n l\u00e0m Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung ch\u01b0\u1edfng c\u01a1. Qu\u00e2n \u0111\u1ed5ng l\u00e3nh \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c hai \u0111\u1ed3n Ba Lai v\u00e0 Tr\u00e0 T\u00e2n. Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 \u0110\u1eb7ng V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng ch\u1ebft \u1edf tr\u1eadn (truy t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng dinh).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1i gi\u00e1m L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i b\u00e1i y\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 sau tr\u1eadn \u0110\u1ed3ng Tuy\u00ean, V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 V\u0103n Khi\u00eam theo xa gi\u00e1 kh\u00f4ng k\u1ecbp, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y m\u1edbi l\u1ea9n v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Tham t\u01b0\u1edbng M\u1ea1c T\u1eed Sanh gi\u1eef Tr\u1ea5n Giang, tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Th\u1eeba Di\u1ec5n gi\u1eef B\u00ecnh \u00c1o [V\u0169ng B\u00e8o]. Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111i B\u00e1t Chi\u00eam v\u00e0 Quang H\u00f3a thu h\u1ecdp d\u01b0 ch\u00fang c\u1ee7a qu\u00e2n \u0110\u00f4ng S\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y qu\u00e2n Xi\u00eam t\u00e0n b\u1ea1o, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u l\u00e0 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111\u1ea5y, nh\u00e2n d\u00e2n ta o\u00e1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, b\u1ea3o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng : \u201cMu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng d\u00e2n. Nay Ch\u00e2u V\u0103n Ti\u1ebfp \u0111\u00e3 m\u1ea5t, qu\u00e2n Xi\u00eam kh\u00f4ng ai ch\u1ebf ng\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c Gia \u0110\u1ecbnh m\u00e0 m\u1ea5t l\u00f2ng d\u00e2n th\u00ec ta c\u0169ng kh\u00f4ng n\u1ee1 l\u00e0m. Th\u00e0 h\u00e3y lui qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u1eebng l\u00e0m kh\u1ed5 nh\u00e2n d\u00e2n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1c nghe tin c\u00e1o c\u1ea5p, t\u1ee9c th\u00ec sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 \u0111em binh thuy\u1ec1n v\u00e0o c\u1ee9u S\u00e0i G\u00f2n. Hu\u1ec7 \u0111\u1ebfn, \u0111\u00e1nh v\u00e0i tr\u1eadn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, mu\u1ed1n \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1. C\u00f3 t\u00ean ph\u1ea3n th\u1ea7n l\u00e0 L\u00ea Xu\u00e2n Gi\u00e1c b\u00e0y k\u1ebf cho Hu\u1ec7 \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n m\u1ea1nh mai ph\u1ee5c \u1edf R\u1ea1ch G\u1ea7m v\u00e0 \u1edf s\u00f4ng Xo\u00e0i M\u00fat (thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng), r\u1ed3i d\u1ee5 qu\u00e2n Xi\u00eam l\u1ea1i \u0111\u00e1nh. T\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Chi\u00eau T\u0103ng v\u00e0 Chi\u00eau S\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u1ecba th\u1ebf kh\u00f3 d\u1ec5 ra sao, c\u1eady m\u00ecnh th\u1eafng lu\u00f4n, b\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn M\u1ef9 Tho, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb ph\u1ee5c binh c\u1ee7a gi\u1eb7c th\u1ee7y b\u1ed9 hai m\u1eb7t \u1eadp \u0111\u00e1nh. Chi\u00eau T\u0103ng v\u00e0 Chi\u00eau S\u01b0\u01a1ng thua to b\u1ecf ch\u1ea1y, ch\u1ec9 c\u00f2n v\u00e0i ngh\u00ecn l\u00ednh theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai Ch\u00e2n L\u1ea1p m\u00e0 ch\u1ea1y v\u1ec1. L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n c\u0169ng \u0111\u1ec1u v\u1ee1 ch\u1ea1y. Cai c\u01a1 qu\u1ea3n N\u1ed9i th\u1ee7y Trung th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Oai ch\u1ebft tr\u1eadn (truy t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111i Tr\u1ea5n Giang. B\u1ea7y t\u00f4i theo h\u1ea7u ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ecdn H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc Giai, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ecnh, Th\u00e1i gi\u00e1m L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi. \u0110i \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111em c\u01a1m ng\u00f4 d\u00e2ng. M\u1ea1c T\u1eed Sanh b\u1ed7ng \u0111i thuy\u1ec1n t\u1edbi. Vua b\u00e8n sai T\u1eed Sanh v\u00e0 Cai c\u01a1 Trung (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd, c\u1eadu Ch\u00e2u V\u0103n Ti\u1ebfp) sang Xi\u00eam b\u00e1o tin.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u00eam c\u00f9ng B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c \u0111em ho\u00e0ng c\u1ea3 C\u1ea3nh sang T\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea4t t\u1ef5, n\u0103m th\u1ee9 6 [1785] (L\u00ea C\u1ea3nh H\u01b0ng n\u0103m th\u1ee9 46, Thanh C\u00e0n Long n\u0103m th\u1ee9 50), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, vua tr\u00fa \u1edf \u0111\u1ea3o Th\u1ed5 Ch\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e0ng c\u1ea3 C\u1ea3nh sang t\u1edbi Ti\u1ec3u T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng &nbsp;(1. Thu\u1ed9c \u0111\u1ecba Ph\u00e1p \u1edf \u1ea5n \u0110\u1ed9.), g\u1eb7p khi trong n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i T\u00e2y c\u00f3 bi\u1ebfn, b\u00e8n \u0111\u1ed7 \u1edf th\u00e0nh Phong T\u1ef3 S\u00ea Ri &nbsp;(2. Pondich\u00e9ry.) n\u01b0\u1edbc Ti\u1ec3u T\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Canh tu\u1ea5t, vua l\u1ea1i sang Xi\u00eam. Qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n \u0111u\u1ed5i b\u1ee9c s\u00e1t \u0111\u1ebfn Th\u1ed5 Ch\u00e2u. Vua l\u1ea1i sang \u0111\u1ea3o C\u1ed5 C\u1ed1t, g\u1eb7p Cai c\u01a1 Trung \u0111em binh thuy\u1ec1n Xi\u00eam \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3n, vua b\u00e8n sang Xi\u00eam. B\u1ea7y t\u00f4i \u0111i theo c\u00f3 Thi\u1ebfu ph\u00f3 T\u00f4n Th\u1ea5t Huy (con \u00dd c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea3o), Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i, L\u01b0u th\u1ee7 \u0110o\u00e0n V\u0103n Khoa, Cai c\u01a1 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc D\u0129nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ecbnh, Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ecnh, Mai \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i [Th\u1ee5y], Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ngo\u1ea1n, L\u00ea Th\u01b0\u1ee3ng, Nguy\u1ec5n T\u00e2n, D\u1ee5 K\u1ef7 (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd), Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, \u0110\u1ed7 V\u0103n H\u1ef1u, T\u00f4 V\u0103n \u0110o\u00e0i, Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1eabu, L\u00ea V\u0103n Lu\u1eadt, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh, \u0110o\u00e0n C\u00f4ng Du\u1ec7, Nguy\u1ec5n Th\u00e1i, T\u1ed1ng \u0110\u1ed3ng, H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc Nhai, Tri b\u1ea1 Phan Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, Tham m\u01b0u Ng\u00f4 H\u1eefu H\u1ef1u, Th\u01b0 k\u00fd V\u00f5 Ti\u1ebfn Sinh, Th\u00e1i gi\u00e1m L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam ; qu\u00e2n \u0111i theo h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, thuy\u1ec1n 5 chi\u1ebfc (thuy\u1ec1n Ph\u01b0\u1ee3ng, thuy\u1ec1n B\u1eb1ng Phi, thuy\u1ec1n H\u00f9ng Tr\u00ec, thuy\u1ec1n Ch\u00ednh Nghi, thuy\u1ec1n \u00d4) m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, vua \u0111\u1ebfn th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c. Vua Xi\u00eam nh\u00e2n h\u1ecfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i. Vua n\u00f3i : \u201cNg\u00e0i tr\u1ecdng t\u00ecnh l\u00e1ng gi\u1ec1ng giao h\u1ea3o cho qu\u00e2n sang gi\u00fap, nh\u01b0ng v\u00ec Chi\u00eau T\u0103ng Chi\u00eau S\u01b0\u01a1ng ki\u00eau ng\u1ea1o v\u00e0 ph\u00f3ng t\u00fang, t\u1edbi \u0111\u00e2u c\u0169ng t\u00e0n b\u1ea1o, d\u00e2n \u0111\u1ec1u o\u00e1n c\u1ea3, cho n\u00ean \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ea5t b\u1ea1i\u201d. Vua Xi\u00eam gi\u1eadn l\u1eafm, mu\u1ed1n ch\u00e9m Chi\u00eau T\u0103ng v\u00e0 Chi\u00eau S\u01b0\u01a1ng. Vua l\u1ea1i can gi\u1ea3i r\u1eb1ng : \u201cHai t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e0nh l\u00e0 c\u00f3 l\u1ed7i, nh\u01b0ng c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean ch\u0103ng l\u00e0 b\u1edfi t\u1ea1i tr\u1eddi, l\u00f2ng tr\u1eddi h\u00e3y c\u00f2n ch\u1edd \u0111\u1ee3i, v\u1eady xin r\u1ed9ng tha hai t\u01b0\u1edbng\u201d. Vua Xi\u00eam b\u00e8n khu\u00e2y gi\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho r\u1eb1ng th\u1ebf gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n c\u00f2n \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1ea1nh ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n xin tr\u00fa \u1edf Long K\u1ef3 \u9f8d\u90b1 [Long Kh\u00e2u, g\u00f2 R\u1ed3ng] (Xi\u00eam g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ed3ng Khoai \u572d\u539f, \u1edf ngo\u1ea1i th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c) [b\u1ea3n Duy Minh Th\u1ecb in \u7f8a\u539f D\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean], sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i r\u01b0\u1edbc qu\u1ed1c m\u1eabu v\u00e0 cung quy\u1ebfn v\u1ec1 h\u00e0nh t\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1 Quy Nh\u01a1n, l\u01b0u b\u00e8 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 \u0110\u00f4 \u00fay \u0110\u1eb7ng V\u0103n Tr\u1ea5n gi\u1eef Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n \u0111em 600 qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i b\u00e1i y\u1ebft; c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u0169ng \u0111\u1ec1u t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng k\u1ebf \u0111\u1ebfn, m\u1ed9t ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>Chuy\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ec3 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho qu\u00e2n. L\u1ea1i sai ra h\u1ea3i \u0111\u1ea3o m\u00e0 \u0111\u00f3ng chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, ho\u1eb7c ng\u1ea7m v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi ngh\u0129a d\u0169ng, d\u1ea7n l\u00e0m k\u1ebf h\u01b0ng ph\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 12, \u0110i\u1ec1u khi\u1ec3n D\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tr\u1eebng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf Long Xuy\u00ean. C\u00f4ng Tr\u1eebng t\u1eeb khi thua tr\u1eadn D\u00e1c Ng\u01b0 \u89d2\u9b5a, b\u1ecb T\u00e2y S\u01a1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nghe tin vua tr\u00fa \u1edf th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c, nh\u00e2n l\u00fac h\u1edf \u0111em qu\u00e2n s\u1edf thu\u1ed9c v\u00e0 3 chi\u1ebfc chi\u1ebfn thuy\u1ec1n dong ra bi\u1ec3n, \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng (b\u1edd bi\u1ec3n Xi\u00eam La), v\u1eeba Cai c\u01a1 L\u00ea Th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1ea7n c\u0169ng v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111em 10 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n ng\u1ea7m \u0111\u1ebfn Long Xuy\u00ean d\u00f2 t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c, b\u00e8n c\u00f9ng nhau h\u1ee3p qu\u00e2n, nh\u00e2n \u0111\u00eam \u0111\u00e1nh \u00fap ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n T\u00e2y S\u01a1n \u1edf Long Xuy\u00ean, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh nhung c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u1ef1c (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd). B\u1ecdn C\u00f4ng Tr\u1eebng \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u00d4ng Do \u7fc1\u7531 (t\u00ean \u0111\u1ea5t), sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Kh\u01b0\u01a1ng hi\u1ebfn ph\u00f9 \u1edf h\u00e0nh t\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cLong Xuy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ea5t tr\u1ecdng y\u1ebfu c\u1ee7a Gia \u0110\u1ecbnh, th\u1ebf n\u00e0o gi\u1eb7c c\u0169ng gi\u00e0nh. V\u1ea3 \u00d4ng Do l\u1ea1i \u1edf m\u00e9 bi\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ti\u1ec7n c\u1ea3, nay c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u1ea5y c\u00f4 qu\u00e2n gi\u1eef \u0111\u00f3, qu\u00e2n gi\u1eb7c ch\u1ee3t \u0111\u1ebfn th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 ?\u201d T\u1ee9c th\u00ec sai V\u0103n Nh\u01a1n k\u00edp b\u00e1o cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng d\u1eddi thuy\u1ec1n ra h\u1ea3i \u0111\u1ea3o \u0111\u1ec3 t\u00ednh sau. V\u0103n Nh\u01a1n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u00ec Th\u00e1i b\u1ea3o gi\u1eb7c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Tham \u0111\u00e3 t\u1eeb S\u00e0i G\u00f2n \u0111em qu\u00e2n \u0111i t\u1eaft \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u00fap. B\u1ecdn C\u00f4ng Tr\u1eebng qu\u00e2n \u00edt kh\u00f4ng gi\u1eef n\u1ed5i, L\u00ea Th\u01b0\u1ee3ng, Nguy\u1ec5n T\u1ea7n \u0111\u1ec1u ch\u1ebft tr\u1eadn. C\u00f4ng Tr\u1eebng l\u1ea1i b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft l\u1ea7n n\u1eefa. Tham h\u1ecfi : \u201cM\u00e0y \u0111\u00e3 v\u1ec1 v\u1edbi ch\u00fang ta, ch\u00fang ta \u0111\u00e3i m\u00e0y r\u1ea5t h\u1eadu, c\u1edb sao m\u00e0y l\u1ea1i l\u00e0m ph\u1ea3n ?\u201d C\u00f4ng Tr\u1eebng m\u1eafng r\u1eb1ng : \u201cTa h\u00e0ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 d\u1ed1i, b\u1ecf c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u00e0 ngh\u0129a. Ch\u1ee7 ta c\u00f2n \u0111\u00f3, ta kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd g\u00ec l\u1ea1i h\u00e0ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi! Mu\u1ed1n gi\u1ebft c\u1ee9 gi\u1ebft, kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ecfi nhi\u1ec1u\u201d. Tham li\u1ec1n gi\u1ebft. C\u00f4ng Tr\u1eebng \u0111\u1ebfn l\u00fac ch\u1ebft v\u1eabn ch\u1eedi gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u1ee9t ti\u1ebfng. Vua nghe tin than r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng bi\u1ebft binh ph\u00e1p cho n\u00ean thua nh\u01b0 th\u1ebf\u201d. Th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc kh\u00f4ng th\u00f4i. (C\u00f4ng Tr\u1eebng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Long Xuy\u00ean).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ednh ng\u1ecd, n\u0103m th\u1ee9 7 [1786] (L\u00ea C\u1ea3nh H\u01b0ng n\u0103m th\u1ee9 47, Thanh C\u00e0n Long n\u0103m th\u1ee9 5), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, vua tr\u00fa \u1edf h\u00e0nh t\u1ea1i V\u1ecdng C\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>[b\u1ea3n <a href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b54100439h\">Duy Minh Th\u1ecb 1873<\/a> ghi th\u00eam:<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u00e0 H\u00e0 H\u1ef7 V\u0103n sai thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Anh &nbsp;\u0111\u1ebfn xin theo. (L\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea3ng B\u1ea1ch Li\u00ean gi\u00e1o \u1edf T\u1ee9 Xuy\u00ean n\u01b0\u1edbc Thanh, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 Thi\u00ean \u0111\u1ecba h\u1ed9i, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u1edf mi\u1ec1n M\u00e2n Vi\u1ec7t. N\u0103m \u0110inh M\u00f9i [1788] \u0111\u01b0\u1ee3c phong Tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. N\u0103m T\u00e2n D\u1eadu [1801] ch\u1ebft. N\u0103m Gia Long th\u1ee9 6, truy t\u1eb7ng Th\u1ee7y dinh th\u1ed1ng ch\u1ebf.)<\/p>\n\n\n\n<p>]<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n do ba \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn binh x\u00e2m l\u1ea5n \u0111\u1ea5t S\u00e0i N\u1eb7c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. Vua Xi\u00eam t\u1ef1 \u0111em qu\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1, xin vua gi\u00fap k\u1ebf ho\u1ea1ch. Vua n\u00f3i: \u201cMi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n c\u1ea5t qu\u00e2n t\u1eeb xa l\u1ea1i, ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng \u0111i h\u00e0ng ngh\u00ecn d\u1eb7m, k\u1ec3 \u0111\u00e3 m\u1ec7t r\u1ed3i. T\u00f4i xin gi\u00fap s\u1ee9c, \u0111\u00e1nh ch\u00f3ng h\u1eb3n \u0111\u01b0\u1ee3c!\u201d Vua Xi\u00eam ti\u1ebfn binh ngay. Vua t\u1ef1 \u0111em qu\u00e2n c\u1ee7a m\u00ecnh tr\u1ee3 chi\u1ebfn, sai L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111i tr\u01b0\u1edbc, d\u00f9ng \u1ed1ng phun l\u1eeda \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh. Qu\u00e2n Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n s\u1ee3 ch\u1ea1y, ch\u1ebft kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft, b\u1ecb b\u1eaft 500 ng\u01b0\u1eddi. Vua Xi\u00eam th\u00e1n ph\u1ee5c, tr\u1edf v\u1ec1 \u0111em v\u00e0ng l\u1ee5a \u0111\u1ebfn t\u1ea1, mu\u1ed1n l\u1ea1i gi\u00fap qu\u00e2n cho vua thu ph\u1ee5c Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua h\u1ecdp c\u00e1c t\u01b0\u1edbng b\u00e0n. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cVua Thi\u1ebfu Khang ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t l\u1eef c\u00f2n d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 nghi\u1ec7p nh\u00e0 H\u1ea1. Ta nu\u00f4i s\u1ee9c m\u1ea1nh m\u00e0 th\u1eeba ch\u1ed7 s\u01a1 h\u1edf th\u00ec vi\u1ec7c c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee9 n\u1ebfu m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i gi\u00fap, \u0111\u01b0a Di \u0110\u1ecbch v\u00e0o trong t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc th\u00ec s\u1ee3 \u0111\u1ec3 lo v\u1ec1 sau. Kh\u00f4ng b\u1eb1ng c\u1ee9 y\u00ean t\u0129nh \u0111\u1ec3 ch\u1edd c\u01a1 h\u1ed9i l\u00e0 h\u01a1n\u201d. Vua khen ph\u1ea3i, vi\u1ec7c b\u00e8n th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, sai b\u1ecdn T\u1ed5ng nhung ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Hu\u1ef3nh T\u1ea5n C\u1ea3nh, T\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n, Cai c\u01a1 V\u00f5 Di Nguy, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ecbnh, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt, \u0111em qu\u00e2n ra n\u00fai Gi\u00e0ng Kh\u1ea3m \u0111\u00f3ng m\u1ed9t ch\u1ee5c chi\u1ebfn thuy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n Ch\u00e0 V\u00e0 \u0111\u00e1nh Xi\u00eam. Vua sai L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n \u0111em th\u1ee7y binh c\u00f9ng v\u1edbi vua th\u1ee9 hai n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua Xi\u00eam tr\u1ecdng Qu\u00e2n l\u00e0 t\u01b0\u1edbng gi\u1ecfi, \u0111\u00e3i ng\u1ed9 r\u1ea5t h\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5, gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Ph\u00fa Xu\u00e2n, qu\u00e2n Tr\u1ecbnh thua to. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Hu\u1ec7 mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh Ph\u00fa Xu\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1c ng\u0103n l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cCon ong c\u00f3 n\u1ecdc, \u0111\u1eebng \u0111\u1ebfn cho n\u00f3 \u0111\u1ed1t\u201d. V\u1eeba khi t\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 Ph\u1ea1m Ng\u00f4 C\u1ea7u sai Nguy\u1ec5n Phu Nh\u01b0 ng\u1ea7m sang T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u1ec3 do th\u00e1m, Phu Nh\u01b0 v\u1ed1n quen v\u1edbi t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u1ec9nh, n\u00f3i v\u1edbi Ch\u1ec9nh v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh Thu\u1eadn H\u00f3a c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ec9nh n\u00f3i v\u1edbi Nh\u1ea1c, Nh\u1ea1c sai Ch\u1ec9nh l\u00e0m h\u1eefu qu\u00e2n, V\u00f5 V\u0103n Nh\u1eadm l\u00e0m t\u1ea3 qu\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1eef \u0111\u1ed1c th\u1ee7y qu\u00e2n, theo Hu\u1ec7 qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Ph\u00fa Xu\u00e2n. Khi b\u1ed9 binh c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn H\u1ea3i V\u00e2n, Ch\u1ec9nh bi\u1ebft C\u1ea7u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00fat nh\u00e1t, g\u1eedi th\u01b0 \u0111i tr\u01b0\u1edbc d\u1ee5 h\u00e0ng. C\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0, ng\u1ea7m c\u00f3 \u00fd \u0111\u00f3n gi\u1eb7c. L\u00fac gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh Th\u1ec3 ra th\u00e0nh c\u1ef1 chi\u1ebfn, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ebf, sai ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 h\u1ecfi C\u1ea7u th\u00ec C\u1ea7u kh\u00f4ng cho. Th\u1ec3 gi\u1eadn l\u1eafm, mu\u1ed1n v\u00e0o th\u00e0nh ch\u00e9m C\u1ea7u tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi ra \u0111\u00e1nh, qu\u00e2n h\u01a1i l\u00f9i th\u00ec gi\u1eb7c th\u1eeba th\u1ebf ti\u1ebfn. C\u1ea7u \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh d\u1ef1ng c\u1edd tr\u1eafng. Qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n v\u1eeba \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng v\u1eeba reo la ti\u1ebfn v\u00e0o. Th\u1ebf c\u00f9ng hai con \u0111\u1ec1u ch\u1ebft tr\u1eadn. C\u1ea7u t\u1ef1 tr\u00f3i tay ra h\u00e0ng T\u00e2y S\u01a1n, sau b\u1ecb gi\u1ebft ngay. T\u00e2y S\u01a1n th\u1eeba th\u1eafng chia qu\u00e2n t\u1edbi Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh tr\u00f4ng b\u00f3ng v\u1ee1 ch\u1ea1y. T\u00e2y S\u01a1n b\u00e8n chi\u1ebfm gi\u1eef Thu\u1eadn H\u00f3a.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u1ec9nh \u0111em qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n theo \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n th\u1eb3ng t\u1edbi \u0111\u00f4 th\u00e0nh An Nam (t\u1ee9c t\u1ec9nh l\u1ef5 H\u00e0 N\u1ed9i ng\u00e0y nay). Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 sai Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1eef gi\u1eef Ph\u00fa Xu\u00e2n, t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111em th\u1ee7y binh ti\u1ebfn k\u1ebf ra. T\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh l\u00e0 Ho\u00e0ng Ph\u00f9ng C\u01a1 c\u1ef1 \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi con \u0111\u1ec1u ch\u1ebft \u1edf tr\u1eadn. C\u01a1 tr\u1ed1n ch\u1ea1y, Tr\u1ecbnh \u0110\u1ed1ng c\u0169ng ch\u1ea1y, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trang b\u1eaft n\u1ed9p cho gi\u1eb7c. \u0110\u1ed1ng t\u1ef1 v\u1eabn ch\u1ebft. Ch\u1ec9nh li\u1ec1n b\u00e0y k\u1ebf cho Hu\u1ec7 gi\u1ea3 ti\u1ebfng ph\u00f9 L\u00ea, \u00e9p xin vua L\u00ea ra ch\u1ea7u cho Hu\u1ec7 v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, d\u00e2ng \u0111\u1ed3 b\u1ea3n v\u00e0 s\u1ed5 s\u00e1ch trong n\u01b0\u1edbc. Vua L\u00ea \u0111em ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i \u00fat l\u00e0 Ng\u1ecdc H\u00e2n g\u1ea3 cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1c nghe tin Hu\u1ec7 \u0111\u00e3 di\u1ec7t Tr\u1ecbnh r\u1ed3i, ng\u1edd l\u00e0 ph\u1ea3n m\u00ecnh, b\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n \u0111i g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng theo ra, c\u01b0\u1edbp h\u1ebft c\u1ee7a c\u1ea3i ch\u00e2u b\u00e1u r\u1ed3i \u0111em nhau c\u00f9ng v\u1ec1. B\u1eafc H\u00e0 r\u1ed1i lo\u1ea1n, kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng nghi\u1ebfn r\u0103ng v\u1edbi Ch\u1ec9nh. Tr\u1eadn n\u00e0y anh em T\u00e2y S\u01a1n tranh nhau v\u00ec t\u00e0i v\u00e0 s\u1eafc, b\u1edfi th\u1ebf sinh ra \u00e1c c\u1ea3m v\u1edbi nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c \u0111em ho\u00e0ng c\u1ea3 C\u1ea3nh sang n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i T\u00e2y, Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u00eam cho H\u1ed3 V\u0103n Ngh\u1ecb ph\u1ee5ng bi\u1ec3u v\u1ec1 h\u00e0nh t\u1ea1i \u1edf V\u1ecdng C\u00e1c b\u00e1o tin, r\u1ed3i \u1edf l\u1ea1i h\u1ea7u vua.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, vua L\u00ea n\u01b0\u1edbc An Nam b\u0103ng, \u0111\u1eb7t th\u1ee5y l\u00e0 Hi\u1ec3n t\u00f4ng V\u0129nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. Ch\u00e1u l\u00e0 Duy K\u1ef3 n\u1ed1i ng\u00f4i, l\u1ea5y n\u0103m sau l\u00e0 \u0110inh m\u00f9i l\u00e0m n\u0103m Chi\u00eau Th\u1ed1ng th\u1ee9 1 [1787].<\/p>\n\n\n\n<p>[b\u1ea3n <a href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b54100439h\">Duy Minh Th\u1ecb 1873<\/a> ghi th\u00eam:<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea C\u1ea3nh H\u01b0ng [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%AA_Hi%E1%BB%83n_T%C3%B4ng\">Hi\u1ec3n T\u00f4ng<\/a>] t\u1ea1i v\u1ecb 47 n\u0103m, t\u1eeb n\u0103m Canh Th\u00e2n [1740] t\u1edbi B\u00ednh Ng\u1ecd [1786]. T\u1eeb n\u0103m n\u00e0y \u0111\u1ebfn Nh\u00e2m Tu\u1ea5t [1802] l\u00e0 16 n\u0103m, l\u00e0 \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Gia Long.<\/p>\n\n\n\n<p>]<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1c sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 gi\u1eef Ph\u00fa Xu\u00e2n, t\u1ef1 d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1 Quy Nh\u01a1n. Tr\u01b0\u1edbc kia anh em Nh\u1ea1c d\u1ea5y lo\u1ea1n, Hu\u1ec7 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t gi\u1ecfi. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y Hu\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1eafc H\u00e0, mu\u1ed1n t\u1ef1 l\u1eadp, b\u00e8n n\u00f3i r\u00f5 t\u1ed9i \u00e1c c\u1ee7a Nh\u1ea1c, d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e2y th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n. Nh\u1ea1c \u0111\u00f3ng th\u00e0nh ch\u1ed1ng gi\u1eef, b\u00e1o tin g\u1ea5p cho b\u00e8 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Tr\u1ea5n. Tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 cho Tham \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u00fa gi\u1eef Gia \u0110\u1ecbnh, t\u1ef1 \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 c\u1ee9u vi\u1ec7n. Khi \u0111\u1ebfn Ti\u00ean Ch\u00e2u \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean th\u00ec b\u1ecb qu\u00e2n Hu\u1ec7 \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1ea5n thua r\u1ed3i, Hu\u1ec7 c\u00f9ng Nh\u1ea1c \u0111\u00e1nh nhau, gi\u1ebft h\u1ea1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u, r\u1ed3i gi\u1ea3ng h\u00f2a. Hu\u1ec7 lui qu\u00e2n gi\u1eef t\u1eeb Th\u0103ng Hoa, \u0110i\u1ec7n B\u00e0n, tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc, \u0111\u00f3ng \u1edf Ph\u00fa Xu\u00e2n, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 B\u1eafc B\u00ecnh V\u01b0\u01a1ng. T\u1eeb \u0111\u1ea5y, th\u1ebf T\u00e2y S\u01a1n r\u1ed1i lo\u1ea1n t\u1eeb trong, kh\u00f4ng c\u00f2n r\u1ea3nh m\u00e0 nh\u00f2m ng\u00f3 mi\u1ec1n Nam n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9 nhu\u1eadn, t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u00fa gi\u1eef Gia \u0110\u1ecbnh, nh\u1eefng h\u00e0o ki\u1ec7t s\u1edf t\u1ea1i d\u00f2 th\u1ea5y s\u01a1 h\u1edf mu\u1ed1n n\u1ed5i l\u00ean. Ng\u01b0\u1eddi Tr\u1ea5n Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u1ebft \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng c\u1edd ngh\u0129a \u0111\u00e1nh T\u00e2y S\u01a1n. Ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean Tr\u1ea5n l\u00e0 L\u00ea C\u00f4ng Tr\u1ea5n, Ph\u1ea1m \u0110i\u1ec1n c\u0169ng h\u1ecdp qu\u00e2n m\u01b0u \u0111\u00e1nh \u00fap \u0111\u1ed3n B\u1ebfn Ngh\u00e9, c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ecb l\u1ed9, T\u00fa \u00fap b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 12, sai Cai c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n Ch\u00e2u v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 H\u00e0 Ti\u00ean, chi\u00eau t\u1eadp ngh\u0129a binh, d\u00f2 th\u0103m th\u1ebf gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n III &#8211; Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/a><\/h1>\n\n\n\n<p>\u0110inh m\u00f9i, n\u0103m th\u1ee9 8 [1787] (L\u00ea Chi\u00eau Th\u1ed1ng n\u0103m th\u1ee9 1, Thanh C\u00e0n Long n\u0103m th\u1ee9 5), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, vua tr\u00fa \u1edf h\u00e0nh t\u1ea1i V\u1ecdng C\u00e1c. Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc B\u00fat Tu K\u00ea &nbsp;(1. N\u01b0\u1edbc B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha (Portugal)) l\u00e0 \u0102ng T\u00f4n Nui \u0111\u01b0a qu\u1ed1c th\u01b0 c\u00f9ng v\u1ea3i t\u00e2y, s\u00fang tay \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i \u0111\u1ec3 d\u00e2ng, n\u00f3i r\u1eb1ng ho\u00e0ng c\u1ea3 C\u1ea3nh c\u1ea7u n\u01b0\u1edbc \u1ea5y gi\u00fap qu\u00e2n, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 c\u00f3 56 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n t\u1ea1i th\u00e0nh C\u00f4 A &nbsp;(2. Goa, thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u1ee7a B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha \u1edf \u1ea5n \u0110\u1ed9.) \u0111\u1ec3 gi\u00fap. L\u1ea1i \u0111em l\u1ec5 v\u1eadt bi\u1ebfu vua Xi\u00eam, v\u00e0 xin \u0111\u00f3n vua sang n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh. Vua Xi\u00eam th\u1ea5y y gi\u00fap qu\u00e2n cho ta, r\u1ea5t kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng. Vua b\u1ea3o k\u00edn \u0102ng T\u00f4n Nui h\u00e3y v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, gi\u00e1m qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m, Th\u1ecb gi\u1ea3ng Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4, Cai c\u01a1 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ng\u1ecdc, Cai b\u1ea1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7m \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i b\u00e1i y\u1ebft. Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m nh\u00e2n n\u00f3i : \u201cAnh em gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n giao binh ch\u00e9m gi\u1ebft l\u1eabn nhau, \u0110\u00f4 \u00fay gi\u1eb7c l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Tr\u1ea5n \u0111\u00e3 t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n b\u1ed9 thu\u1ed9c v\u1ec1 c\u1ee9u vi\u1ec7n Quy Nh\u01a1n, Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u01a1n y\u1ebfu, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba th\u1ebf \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, xin h\u1ed3i loan \u0111\u1ec3 t\u00ednh vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c\u201d. Vua l\u1ea5y l\u00e0m ph\u1ea3i. Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c v\u00f5 b\u1ecb, tr\u00f9 ho\u1ea1ch vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1. Vua tin d\u00f9ng l\u1eafm.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1c sai Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1eef gi\u1eef Gia \u0110\u1ecbnh, x\u01b0ng ng\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0110\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 sai Th\u00e1i b\u1ea3o gi\u1eb7c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Tham gi\u00fap vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y B\u00ednh d\u1ea7n, vua t\u1ef1 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u1ec1, tr\u00fa \u1edf H\u00f2n Tre [Tr\u00fac D\u1eef]. Ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam t\u1eeb sau cu\u1ed9c b\u1ea1i tr\u1eadn n\u0103m Gi\u00e1p th\u00ecn, mi\u1ec7ng tuy n\u00f3i kho\u00e1c m\u00e0 l\u00f2ng th\u00ec s\u1ee3 T\u00e2y S\u01a1n nh\u01b0 c\u1ecdp, cho n\u00ean \u0111\u1ed1i v\u1edbi vua d\u1eabu t\u00ecnh l\u1ec5 c\u00f3 trung h\u1eadu h\u01a1n, nh\u01b0ng s\u1ef1 th\u1ef1c l\u00e0 gi\u1eef l\u1ea1i \u0111\u00f3 m\u00e0 th\u00f4i. Vua th\u1ea7m t\u00ednh trong l\u00f2ng bi\u1ebft r\u1ed1t cu\u1ed9c h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u00fap m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u00fang s\u1eed c\u00f3 gi\u00fap c\u0169ng v\u00f4 \u00edch. B\u1edfi th\u1ebf vua quy\u1ebft ch\u00ed h\u1ed3i loan, tr\u01b0\u1edbc sau Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n v\u1ec1 H\u00f2n Tre ch\u1ec9nh b\u1ecb thuy\u1ec1n ghe \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i. Vua l\u1ea1i ngh\u0129 r\u1eb1ng n\u1ebfu n\u00f3i r\u00f5 cho h\u1ecd bi\u1ebft th\u00ec h\u1ecd h\u1eb3n l\u1ea5y c\u1edb l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc gi\u00fap kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng m\u00e0 s\u1ebd t\u00ecm l\u1eddi ng\u0103n \u0111\u00f3n, b\u00e8n nh\u00e2n \u0111\u00eam vi\u1ebft th\u01b0 t\u1ea1 \u01a1n \u0111\u1ec3 \u1edf h\u00e0nh t\u1ea1i, r\u1ed3i r\u01b0\u1edbc qu\u1ed1c m\u1eabu v\u00e0 cung quy\u1ebfn xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n, v\u1eaby qu\u00e2n ch\u00e8o mau ra c\u1eeda bi\u1ec3n B\u1eafc N\u00f4m. \u0110\u1ebfn tang t\u1ea3ng s\u00e1ng, vua th\u1ee9 hai n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam bi\u1ebft, \u0111i thuy\u1ec1n thoi nh\u1eb9 \u0111u\u1ed5i theo nh\u01b0ng kh\u00f4ng k\u1ecbp, ph\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua \u0111\u1ebfn H\u00f2n Tre \u0111\u1eadu l\u1ea1i. Cai c\u01a1 Trung c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n Xi\u00eam v\u00e0 gi\u1ebft h\u1ebft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Vua sai ch\u00e9m, \u0111\u01b0a th\u1ee7 c\u1ea5p sang Xi\u00eam. Vua Xi\u00eam sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o C\u1ed5 C\u1ed1t [Duy Minh Th\u1ecb ghi \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean.]. Ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u00e0 H\u00e0 H\u1ef7 V\u0103n (ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea3ng B\u1ea1ch Li\u00ean gi\u00e1o \u1edf T\u1ee9 Xuy\u00ean n\u01b0\u1edbc Thanh, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 Thi\u00ean \u0111\u1ecba h\u1ed9i, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u1edf mi\u1ec1n M\u00e2n Vi\u1ec7t), \u0111em binh thuy\u1ec1n v\u1ec1 theo. H\u1ef7 V\u0103n \u0111\u1ea7u \u1edf \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n, \u00fd mu\u1ed1n theo v\u1ec1 gi\u00fap. Vua nghe tin, khi\u1ebfn Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp. H\u1ef7 V\u0103n \u0111em qu\u00e2n \u0111i theo, nh\u01b0ng b\u1ecb gi\u00f3 b\u00e3o kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1edbi nay m\u1edbi \u0111\u1ebfn b\u00e1i y\u1ebft, \u0111\u01b0\u1ee3c trao ch\u1ee9c qu\u1ea3n Tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 b\u1ecdn L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Anh, Ch\u00e2u Vi\u1ec5n Quy\u1ec1n, Tr\u01b0\u01a1ng B\u00e1t Quan, c\u1ea3 th\u1ea3y 10 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c trao c\u00e1c ch\u1ee9c Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng binh, th\u1ed1ng binh, phi k\u1ef5 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u00f5 Di Nguy v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n \u1edf l\u1ea1i h\u1ea7u qu\u1ed1c m\u1eabu v\u00e0 cung quy\u1ebfn t\u1ea1i \u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua \u0111\u1ebfn Long Xuy\u00ean. Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111em binh thuy\u1ec1n s\u1edf b\u1ed9 \u0111\u1ebfn xin theo. V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n L\u1ec5 D\u01b0\u01a1ng dinh Qu\u1ea3ng Nam, t\u00e0i l\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ea7u theo T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 ; trong tr\u1eadn Long Xuy\u00ean, vua ch\u1ea1y \u0111i Tr\u00e0 S\u01a1n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean), V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111u\u1ed5i theo sau g\u1ea7n k\u1ecbp. Ch\u1ee3t trong r\u1eebng kh\u00f4ng gi\u00f3 m\u00e0 c\u00e2y to \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng l\u1ea5p m\u1ea5t \u0111\u01b0\u1eddng, V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng cho l\u00e0 c\u00f3 th\u1ea7n, d\u1eabn qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd tr\u1ea5n gi\u1eef Long Xuy\u00ean, nghe tin vua \u0111\u00e3 v\u1ec1, tr\u01b0\u1edbc sai thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110i\u1ec3m ra \u0111\u00f3n \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n, t\u1ef1 \u0111em h\u01a1n 300 qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 v\u00e0 15 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n b\u00e0y \u1edf b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 b\u00e1i y\u1ebft. Vua r\u1ea5t vui l\u00f2ng, trao cho ch\u1ee9c Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o ti\u00ean phong c\u1ee7a Th\u1ee7y dinh thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n. Thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c trao c\u00e1c ch\u1ee9c cai c\u01a1, cai \u0111\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, sai Cai c\u01a1 Ng\u00f4 C\u00f4ng Qu\u00fd gi\u1eef \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ph\u00e1 v\u1ee1 \u0111\u1ed3n Tr\u00e0 \u00d4n.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a \u0111em qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3n \u0111\u1ec3 b\u00e1i y\u1ebft. Vua trao cho ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, sai theo quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd. Ngh\u0129a qu\u00e2n b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng k\u00e9o l\u1ea1i nh\u01b0 m\u00e2y \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng, ti\u1ebfng qu\u00e2n l\u1eebng l\u1eaby.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1eef nghe tin qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn, d\u1eabn qu\u00e2n l\u00e1nh \u0111i L\u1ea1ng Ph\u1ee5 (thu\u1ed9c t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a), \u0111\u1eafp l\u0169y \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u1edf. Th\u00e1i b\u1ea3o gi\u1eb7c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Tham gi\u1eef S\u00e0i G\u00f2n, \u0111\u00f3ng th\u00e0nh gi\u1eef v\u1eefng, quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh m\u00e3i kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u00f9ng k\u1ebf \u0111\u1ec3 ph\u00e1. Nh\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n mui v\u00e0ng l\u1edbn c\u1ee7a gi\u1eb7c v\u00e0 m\u1ed9t t\u1edd b\u1eb1ng s\u1eafc, l\u1ea1i \u1edf dong thuy\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ecb L\u1ed9c l\u00e0 v\u1ee3 l\u1ebd y\u00eau c\u1ee7a H\u1ed9 \u0111\u1ed1c L\u00fd (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd), kh\u00f4ng gi\u1ebft m\u00e0 \u0111\u1ed1i x\u1eed h\u1eadu, r\u1ed3i theo t\u1ef1 d\u1ea1ng \u1ea5n tri\u1ec7u \u1edf t\u1edd b\u1eb1ng s\u1eafc \u1ea5y m\u00e0 gi\u1ea3 l\u00e0m b\u1ee9c th\u01b0 k\u00edn c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1c n\u00f3i Tham l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ki\u00eau ng\u1ea1o ngang ng\u01b0\u1ee3c sai L\u1eef thi\u1ebft k\u1ebf gi\u1ebft \u0111i, cho Th\u1ecb L\u1ed9c c\u1ea7m \u0111\u1ebfn c\u00e1o v\u1edbi Tham. Tham xem th\u01b0 s\u1ee3 qu\u00e1, t\u1ee9c th\u00ec gi\u1ea3 k\u00e9o c\u1edd tr\u1eafng, r\u1ed3i \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n th\u1eb3ng t\u1edbi L\u1ea1ng Ph\u1ee5. L\u1eef tr\u00f4ng th\u1ea5y c\u1edd tr\u1eafng, ng\u1edd l\u00e0 Tham \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, b\u00e8n ch\u1ea1y v\u1ec1 Quy Nh\u01a1n, r\u1ed3i ch\u1ebft. Tham l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef S\u00e0i G\u00f2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 H\u1ed5 Ch\u00e2u. \u0110\u1ebfn s\u00f4ng Ba Vi\u1ec7t, \u0110i\u1ec1u b\u00e1t gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n K\u1ebf Nhu\u1eadn \u0111em h\u01a1n 10 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Vua nh\u1eadn, trao cho ch\u1ee9c H\u1eefu qu\u00e2n dinh kh\u00e2m sai b\u00ecnh t\u00e2y \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n \u0111\u00e1nh, ph\u00e1 gi\u1eb7c \u1edf Ba Lai. Ng\u1ef1 \u00fay gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Ba Lai, b\u00e0y chi\u1ebfn thuy\u1ec1n ch\u1eb7n c\u1eeda s\u00f4ng \u0111\u1ec3 ng\u0103n qu\u00e2n ta. Qu\u00e2n xin t\u1ef1 l\u1eabn v\u00e0o trong gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t l\u1eeda l\u00e0m r\u1ed1i gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfp \u1ee9ng \u1edf ngo\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1ed3 V\u0103n B\u00f4i, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecb, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Gi\u00e1o v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n c\u00f9ng \u0111i v\u1edbi Qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, n\u1ea5p \u1edf d\u01b0\u1edbi g\u1ea7m c\u1ea7u. G\u1eb7p tr\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1ed1i, binh gi\u1eb7c c\u00f3 v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi ra l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc, Qu\u00e2n b\u1eaft l\u1ea5y h\u1ecfi, bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean h\u1ecd v\u00e0 kh\u1ea9u hi\u1ec7u c\u1ee7a gi\u1eb7c, b\u00e8n gi\u1ebft \u0111i, r\u1ed3i c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn H\u1ed3 V\u0103n B\u00f4i d\u00f9ng kh\u1ea9u hi\u1ec7u gi\u1eb7c m\u00e0 v\u00e0o. Gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u \u0111\u00eam, Qu\u00e2n \u1edf trong \u0111\u1ed3n ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t. L\u1eeda b\u1ed1c, gi\u1eb7c qu\u1ea3 r\u1ed1i lo\u1ea1n. Qu\u00e2n ch\u1ea1y th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn ch\u00e9m V\u0103n. Binh ta \u1eadp \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c tan v\u1ee1, x\u00e1c ch\u1ebft \u0111\u1ea7y s\u00f4ng. Quan qu\u00e2n thu \u0111\u01b0\u1ee3c ghe thuy\u1ec1n kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u, b\u00e8n th\u1eeba th\u1eafng ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf M\u1ef9 Tho.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1i b\u1ea3o gi\u1eb7c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Tham x\u00e2m ph\u1ea1m M\u1ef9 Tho. Qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng l\u1ee3i, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng V\u00e2n ch\u1ebft. \u0110\u0103ng V\u00e2n gi\u1ecfi v\u00f5 ngh\u1ec7, s\u1ee9c m\u1ea1nh h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, khi c\u00f2n nh\u1ecf theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7, Hu\u1ec7 r\u1ea5t y\u00eau, nu\u00f4i l\u00e0m con, l\u1edbn l\u00ean, V\u00e2n bi\u1ebft T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0m vi\u1ec7c ti\u1ebfm ng\u1ee5y, b\u00e8n mu\u1ed1n b\u1ecf ch\u1ed7 t\u1ed1i theo ch\u1ed7 s\u00e1ng. Vua \u0111\u01b0\u01a1ng trong khi b\u00f4n ba m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt \u1edf bi\u1ec3n, gi\u00f3 b\u00e3o C\u00f4n L\u00f4n, nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1m k\u1ef3 d\u1ecb, khi\u1ebfn \u0110\u0103ng V\u00e2n bi\u1ebft m\u1ec7nh tr\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1ef1a, n\u00ean quy\u1ebft \u00fd \u0111i theo. Gi\u1eb7c m\u1ed7i khi d\u00f2 bi\u1ebft ch\u1ed7 vua \u1edf, \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i theo, th\u00ec \u0110\u0103ng V\u00e2n b\u1ed7ng c\u00e1o \u1ed1m kh\u00f4ng \u0111i. K\u1ecbp vua \u0111i V\u1ecdng C\u00e1c. \u0110\u0103ng V\u00e2n b\u00e8n l\u1ea9n ra h\u1ea3i \u0111\u1ea3o \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i xin h\u00e0ng, Vua tin d\u00f9ng, trao cho ch\u1ee9c Cai c\u01a1. V\u00e2n \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00e1nh Tham thua, b\u1ecb Tham b\u1eaft, V\u00e2n ch\u1eedi m\u1eafng sau \u0111\u00f3 b\u1ecb gi\u1ebft (truy t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua tr\u00fa \u1edf H\u1ed5 Ch\u00e2u, thu h\u1ecdp t\u01b0\u1edbng s\u0129 h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi, chi\u1ebfn thuy\u1ec1n h\u01a1n 20 chi\u1ebfc, sai Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n Phi\u00ean hai x\u1ee9 Tr\u00e0 Vinh v\u00e0 M\u00e2n Th\u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, bi\u00ean b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed3n Xi\u00eam binh (n\u0103m Gia Long th\u1ee9 9 \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed3n Uy Vi\u1ec5n), cho T\u1ed3n l\u00e0m Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 cai qu\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t hai v\u1ec7 V\u00f5 C\u1ef1 nh\u1ea5t v\u00e0 V\u00f5 C\u1ef1 nh\u1ecb, l\u1ea5y d\u00e2n \u1edf hai th\u00f4n An H\u00f2a \u0111\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2n H\u00f2a t\u1ed5ng T\u00e2n An dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n (nay thu\u1ed9c huy\u1ec7n An Xuy\u00ean t\u1ec9nh An Giang) sung v\u00e0o. Vua t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam tr\u1edf v\u1ec1, d\u00e2n hai th\u00f4n \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n ch\u1ee9a s\u1eb5n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, xin theo quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Vua khen, sai \u0111\u1eb7t l\u00e0m hai v\u1ec7 \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, sai H\u1ed3 V\u0103n L\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf s\u00f4ng L\u01b0\u01a1ng Ph\u00fa. \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u00e2n thua ch\u1ea1y sang Th\u00e1n Lung. Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ch\u00e2u v\u00e0 H\u1eefu hi\u1ec7u Hu\u1ea5n (\u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111em binh thuy\u1ec1n s\u1edf b\u1ed9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, vua cho l\u00e0m ti\u00ean phong. L\u1ea1i sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n H\u1ef1u l\u00e0m h\u1eadu t\u1eadp \u0111i \u0111\u00e1nh Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u00ec (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u1edf s\u00f4ng M\u1ef9 Lung. Tr\u00ec b\u1ecf tr\u1ea1i ch\u1ea1y, qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ec1u h\u00e0ng. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ch\u1ee5c thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, binh uy l\u1ea1i n\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf M\u1ef9 Lung, sai T\u1ea3 qu\u00e2n dinh thi\u1ebfu ph\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Huy v\u00e0 Ti\u1ec1n qu\u00e2n dinh kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n \u0111\u1eafp \u0111\u1ed3n ph\u00f2ng th\u1ee7, sai H\u1eadu qu\u00e2n dinh kh\u00e2m sai \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i l\u00e3nh qu\u00e2n \u0111i Ba Gi\u1ed3ng [Tam Ph\u1ee5] \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u1ee9ng. Th\u00e1i b\u1ea3o gi\u1eb7c Ph\u1ea1m V\u0103n Tham nghe tin Tr\u00ec thua, li\u1ec1n \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh M\u1ef9 Lung. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u00f3ng ch\u1eb7t th\u00e0nh \u0111\u1ec3 gi\u1eef. Tham \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, lui gi\u1eef Ba Lai, v\u1eeba l\u00fac th\u00e1i \u00fay gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng t\u1eeb Quy Nh\u01a1n \u0111em thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i 30 chi\u1ebfc \u0111\u1ebfn, h\u1ee3p v\u1edbi qu\u00e2n Tham g\u00f3p s\u1ee9c ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u00e0m lo. Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ed9 kh\u00fac &nbsp;(1. Binh ch\u1ebf nh\u00e0 H\u00e1n, dinh qu\u00e2n chia l\u00e0m b\u1ed9, d\u01b0\u1edbi b\u1ed9 c\u00f3 kh\u00fac. Ngh\u0129a r\u1ed9ng l\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh.) c\u1ee7a H\u01b0ng d\u1eabu nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng ch\u1ec9 lo vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i kh\u00f4ng d\u1ef1 vi\u1ec7c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, h\u00e1 l\u1ea1i ch\u1ecbu v\u00ec Tham m\u00e0 g\u1eafng s\u1ee9c \u01b0 ? Nay h\u00e3y ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o c\u1ee9 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n c\u1ed1 gi\u1eef. H\u01b0ng b\u1ea5t qu\u00e1 v\u00e0i th\u00e1ng ch\u1edf \u0111\u1ea7y thuy\u1ec1n th\u00ec v\u1ec1. H\u01b0ng \u0111\u00e3 v\u1ec1 th\u00ec Tham c\u00f4 th\u1ebf, ph\u00e1 s\u1ebd r\u1ea5t d\u1ec5\u201d. Kh\u00f4ng bao l\u00e2u H\u01b0ng qu\u1ea3 \u0111em qu\u00e2n \u0111i. Tham lui v\u1ec1 s\u00f4ng M\u1ef9 Tho, \u0111\u00e1nh b\u1ecb thua lu\u00f4n, l\u1ea1i quay v\u1ec1 gi\u1eef S\u00e0i G\u00f2n. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u ph\u1ee5c vua t\u00ednh to\u00e1n th\u1ea7n di\u1ec7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf H\u1ed3i Oa \u5efb\u6e26 (thu\u1ed9c t\u1ec9nh An Giang, ch\u1ed7 hai nh\u00e1nh Ti\u1ec1n Giang v\u00e0 H\u1eadu Giang gi\u00e1p nhau, nhi\u1ec1u d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea1y tranh nhau th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc xo\u00e1y n\u00ean g\u1ecdi t\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf), sai c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t, Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh v\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ng\u1ea1n \u0111\u00f3ng b\u00ean t\u1ea3, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 T\u00f4 V\u0103n \u0110o\u00e0i \u0111\u00f3ng b\u00ean h\u1eefu, \u0111\u1ed1i l\u0169y v\u1edbi gi\u1eb7c, \u0111\u00e1nh v\u1ea5t v\u1ea3 lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y. B\u00e8n sai ch\u1ebf th\u00eam s\u00fang g\u1ed7 v\u00e0 k\u1ebft h\u1ed9t cau kh\u00f4 l\u00e0m \u0111\u1ea1n, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c ph\u1ea3i r\u00fat lui.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 T\u00f4 V\u0103n \u0110o\u00e0i \u0111\u00eam \u0111i thuy\u1ec1n nh\u1eb9 l\u1ebbn v\u00e0o c\u00e1c ng\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng H\u00e0m Lu\u00f4ng (t\u00ean s\u00f4ng), B\u00ecnh Ph\u01b0\u1ee3ng (t\u00ean b\u00e3i) [Duy Minh Th\u1ecb in T\u00e2n Ph\u1ee5ng (t\u00ean c\u1ed3n)] \u0111\u1ec3 d\u00f2 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11, sai T\u00f4n Th\u1ea5t Huy, L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i chia nhau \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u00e0 T\u00e2n v\u00e0 Mai Giang \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2y S\u01a1n l\u1ea1i ti\u1ebfn c\u00f4ng n\u01b0\u1edbc An Nam &nbsp;(1. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00e0 L\u00ea \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4 \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i theo vua Thanh s\u1eafc phong l\u00e0 An Nam.)<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea7u l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 ra c\u01b0\u1edbp mi\u1ec1n B\u1eafc, do Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u1ec9nh d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng. K\u1ecbp Nh\u1ea1c \u0111\u1ebfn, Hu\u1ec7 m\u01b0u v\u1edbi Nh\u1ea1c m\u00e0 b\u1ecf Ch\u1ec9nh l\u1ea1i, ng\u1ea7m \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 Nam. Ch\u1ec9nh s\u1ee3, quay v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An&nbsp; h\u1ecdp qu\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ef1 v\u1ec7. G\u1eb7p l\u00fac Tr\u1ecbnh \u0110\u1ed1ng ch\u1ebft, Tr\u1ecbnh \u0110\u1ec7 v\u00e0 Tr\u1ecbnh B\u1ed3ng \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh l\u1eabn nhau. \u0110\u1ec7 thua. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a B\u1ed3ng l\u00e0 \u0110inh T\u00edch Nh\u01b0\u1ee1ng c\u1ea7m tr\u1ecdng binh, b\u1ee9c xin vua L\u00ea cho B\u1ed3ng n\u1ed1i ng\u00f4i ch\u00faa. B\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 vua L\u00ea ph\u1ea3i cho, r\u1ed3i ng\u1ea7m mu\u1ed1n ch\u1ebf ng\u1ef1 h\u1ecd Tr\u1ecbnh, b\u00e8n v\u1eddi Ch\u1ec9nh. Do \u0111\u00f3 Ch\u1ec9nh tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi nh\u00e0 L\u00ea, c\u1ea7m qu\u00e2n chuy\u00ean ch\u00ednh. Hu\u1ec7 nghe tin, r\u1ea5t gh\u00e9t, sai ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi Ch\u1ec9nh v\u1ec1. Ch\u1ec9nh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. Hu\u1ec7 t\u1ee9c th\u00ec sai Ti\u1ebft ch\u1ebf V\u00f5 V\u0103n S\u0129 \u4ed5 [Nh\u1eadm \u4efb] &nbsp;(2. V\u00f5 V\u0103n S\u0129 : t\u1ee9c l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Nh\u1eadm \u4efb, tr\u00e1nh t\u00ean h\u00fay T\u1ef1 \u0110\u1ee9c [H\u1ed3ng Nh\u1eadm \u6d2a\u4efb] n\u00ean b\u1edbt \u0111i m\u1ed9t n\u00e9t th\u00e0nh ch\u1eef S\u0129.) \u0111em qu\u00e2n ra gi\u1ebft Ch\u1ec9nh. Ch\u1ec9nh \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi S\u0129 [Nh\u1eadm] thua to. Vua L\u00ea ch\u1ea1y sang Kinh B\u1eafc (nay l\u00e0 t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh). Qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9nh gi\u1ebft. Gi\u1eb7c b\u00e8n chi\u1ebfm gi\u1eef \u0111\u00f4 th\u00e0nh An Nam. Hu\u1ec7 sai S\u0129 [Nh\u1eadm] l\u00e0m l\u01b0u th\u1ee7, Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, \u1ed1c nha Long ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p theo gi\u1eb7c chi\u1ebfm gi\u1eef \u0111\u1ed3n C\u1ea7n Th\u01a1, b\u00e0y chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n. Vua t\u1ef1 \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh, b\u1eaft h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n, \u1ed1c nha Long ch\u1ec9 tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n. Vua l\u1ea1i v\u1ec1 H\u1ed3i Oa. L\u1ea5y Cai c\u01a1 H\u00e0 V\u0103n L\u1ed9c l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, gi\u1eef \u0111\u1ed3n Tinh Ph\u1ee5 [Gi\u1ed3ng Sao], L\u1ed9c \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf S\u1ea7m Ph\u1ee5 [Gi\u1ed3ng G\u1ea7m] b\u1ecb ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc l\u00e0m kh\u00e2m sai cai c\u01a1 dinh Trung qu\u00e2n. \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ed9c x\u1ee9 Ngh\u1ec7 An, s\u1ee9c m\u1ea1nh, th\u1ea1o binh ph\u00e1p, m\u00f9a thu n\u0103m \u1ea5y v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n v\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh, v\u1eeba khi vua \u1edf Xi\u00eam v\u1ec1, \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i b\u00e1i y\u1ebft. Vua sai theo T\u00f4n Th\u1ea5t Huy \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y trao cho ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eadu th\u00e2n, n\u0103m th\u1ee9 9 [1788] (L\u00ea Chi\u00eau Th\u1ed1ng n\u0103m th\u1ee9 2, Thanh C\u00e0n Long n\u0103m th\u1ee9 53), m\u00f9a xu\u00e2n th\u00e1ng gi\u00eang, vua \u0111\u00f3ng \u1edf H\u1ed3i Oa. Sai T\u00f4n Th\u1ea5t Huy, L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n, T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i, Nguy\u1ec5n K\u1ebf Nhu\u1eadn, \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c \u0111\u1ed3n Tinh Ph\u1ee5 [Gi\u1ed3ng Sao] v\u00e0 Tri\u1ec7u Ph\u1ee5 [Gi\u1ed3ng Tri\u1ec7u].<\/p>\n\n\n\n<p>[b\u1ea3n <a href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b54100439h\">Duy Minh Th\u1ecb 1873<\/a> ghi kh\u00e1c:<\/p>\n\n\n\n<p>\u2026 vua ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng H\u1ed3i Oa &nbsp;\u5efb\u6e26 (thu\u1ed9c t\u1ec9nh An Giang, ch\u1ed7 hai nh\u00e1nh Ti\u1ec1n Giang v\u00e0 H\u1eadu Giang gi\u00e1p nhau, nhi\u1ec1u d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea1y tranh nhau th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc xo\u00e1y n\u00ean g\u1ecdi t\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf), sai c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t, Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh v\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ng\u1ea1n \u0111\u00f3ng b\u00ean t\u1ea3, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 T\u00f4 V\u0103n \u0110o\u00e0i \u0111\u00f3ng b\u00ean h\u1eefu. Sai L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n Tinh Ph\u1ee5 [Gi\u1ed3ng Sao], T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i gi\u1eef Tri\u1ec7u Ph\u1ee5 [Gi\u1ed3ng Tri\u1ec7u].<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1ef1 \u0111em qu\u00e2n \u0111i C\u1ea7n Th\u01a1 \u0111\u00e1nh \u1ed1c nha Long ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p, b\u1eaft h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n, \u1ed1c nha Long ch\u1ec9 tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n. Vua l\u1ea1i v\u1ec1 H\u1ed3i Oa.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, sai Tham t\u01b0\u1edbng H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 M\u1ea1c T\u1eed Sanh l\u00e0m L\u01b0u tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean. L\u1ea5y Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0m cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c n\u1ed9i th\u1ee7 \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>]<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, \u0111\u1eb7t quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n, l\u1ea5y Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u1eadn l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, l\u1ea5y&nbsp; Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n S\u0129 l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0m Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i thay Ng\u00f4 C\u00f4ng Qu\u00fd \u0111\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n S\u0129 [Nh\u1eadm]. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 S\u0129&nbsp; [Nh\u1eadm] gi\u1eef \u0111\u00f4 th\u00e0nh An Nam. C\u1ef1u th\u1ea7n nh\u00e0 L\u00ea l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Ti\u1ebfn, Tr\u1ea7n Quang Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u n\u1ed5i ngh\u0129a binh \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u b\u1ecb qu\u00e2n c\u1ee7a S\u0129 [Nh\u1eadm] \u0111\u00e1nh thua. S\u0129 [Nh\u1eadm] ph\u00e1t nhi\u1ec1u qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1eafp th\u00eam \u0111\u00f4 th\u00e0nh, oai quy\u1ec1n r\u1ea5t l\u1edbn. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf c\u00f9ng S\u0129 [Nh\u1eadm] c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch, S\u1edf g\u1eedi m\u1eadt th\u01b0 cho Hu\u1ec7 n\u00f3i r\u1eb1ng S\u0129 [Nh\u1eadm] s\u1ebd l\u00e0m ph\u1ea3n. Hu\u1ec7 tin l\u1eddi, \u0111em binh b\u1eaft S\u0129 [Nh\u1eadm]. S\u0129 [Nh\u1eadm] k\u00eau oan. Hu\u1ec7 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cM\u00e0y thi\u1ec7t kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i, nh\u01b0ng l\u00e0m ta s\u1ee3 l\u00e0 c\u00f3 t\u1ed9i r\u1ed3i\u201d, r\u1ed3i gi\u1ebft. \u0110\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh [\u0110\u00f4ng Kinh] l\u00e0m B\u1eafc Th\u00e0nh, l\u01b0u V\u0103n S\u1edf l\u00e0m Tr\u1ea5n ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, V\u00f5 T\u00e1nh \u6b66\u6027 \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 theo. T\u00e1nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c Phi\u00ean Tr\u1ea5n, tr\u00ed d\u0169ng h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ea7u h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng \u1edf G\u00f2 C\u00f4ng [Kh\u1ed5ng T\u01b0\u1edbc nguy\u1ec7n \u5b54\u96c0\u539f], c\u00f3 h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, h\u1ec5 qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111i qua l\u00e0 \u00fap \u0111\u00e1nh gi\u1ebft ngay. Gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng r\u0103n nhau r\u1eb1ng : \u201cGia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 ba anh h\u00f9ng, V\u00f5 T\u00e1nh l\u00e0 m\u1ed9t (T\u00e1nh v\u1edbi Ch\u00e2u V\u0103n Ti\u1ebfp v\u00e0 \u0110\u1ed7 Thanh Nh\u01a1n, ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi l\u00e0 ba anh h\u00f9ng [Gia \u0110\u1ecbnh tam h\u00f9ng]), ch\u1edb n\u00ean x\u00e2m ph\u1ea1m\u201d. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y [T\u00e1nh] \u0111em b\u1ed9 thu\u1ed9c \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i b\u00e1i y\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c T\u00e1nh m\u1eebng l\u1eafm, trao cho ch\u1ee9c Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 dinh Ti\u00ean phong, r\u1ed3i \u0111em tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0 Ng\u1ecdc Du (con g\u00e1i th\u1ee9 hai H\u01b0ng t\u1ed5) g\u1ea3 cho. Thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4 \u0111\u1ec1u trao ch\u1ee9c Cai c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf B\u00e1t Ti\u00ean (thu\u1ed9c t\u1ec9nh V\u0129nh Long). Sai T\u00f4n Th\u1ea5t Huy v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Di\u1ec7u c\u00f9ng Cai c\u01a1 Vi\u1ec7n (\u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111\u00f3ng th\u00e0nh gi\u1eef v\u1eefng. B\u1ecdn Qu\u00e2n ng\u1ea7m khi\u1ebfn Cai c\u01a1 Ho\u00e0ng Ng\u1ecdc Phong d\u1ee5 Vi\u1ec7n h\u00e0ng. Vi\u1ec7n nh\u00e2n \u0111\u00eam m\u1edf c\u1eeda \u0111\u1ed3n. Qu\u00e2n ta th\u1eb3ng v\u00e0o b\u1eaft Di\u1ec7u. L\u1ea1i ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Th\u00e1n Lung, \u0111\u00e1nh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, c\u1ea5m c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng dung t\u00fang b\u1ed9 kh\u00fac, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u t\u00e0i s\u1ea3n v\u00e0 \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i trong d\u00e2n gian. K\u1ebb n\u00e0o ph\u1ea1m th\u00ec gi\u1ebft ngay, b\u1eaft t\u1ed9i c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n. C\u00f3 \u0110i\u1ec1u khi\u1ec3n H\u01b0\u01a1ng, Cai \u0111\u1ed9i Lan (\u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) nhi\u1ec5u t\u1ec7, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m \u0111\u1ec3 r\u0103n qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho r\u1eb1ng quan qu\u00e2n \u1edf Thu\u1eadn H\u00f3a nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n b\u1eaft \u00e9p theo, s\u1ee3 h\u1ecd tr\u1ed1n tr\u00e1nh v\u00e0o th\u00f4n x\u00f3m m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c dung n\u1ea1p, b\u00e8n s\u1eafc xu\u1ed1ng cho d\u00e2n trong h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh, ai ch\u1ee9a nu\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 quan qu\u00e2n \u1edf Thu\u1eadn H\u00f3a th\u00ec mi\u1ec5n cho n\u1eeda su\u1ea5t binh dao, ch\u1ee9a nu\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c 2 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec mi\u1ec5n c\u1ea3 su\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c 3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng th\u00eam. L\u1ea1i d\u1ee5 cho b\u1ecdn quan qu\u00e2n Thu\u1eadn H\u00f3a r\u1eb1ng : \u201cX\u01b0a Th\u00e1i t\u1ed5 ta d\u1ef1ng nghi\u1ec7p \u1edf c\u00f5i Nam \u0111\u00e3 h\u01a1n 200 n\u0103m, th\u1ea7n d\u00e2n trong ngo\u00e0i ai c\u0169ng l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u00e0 x\u1ee9 Thu\u1eadn H\u00f3a l\u1ea1i l\u00e0 n\u01a1i X\u00e3 T\u1eafc v\u00e0 T\u00f4n mi\u1ebfu c\u1ee7a li\u1ec7t th\u00e1nh ta, cho n\u00ean nh\u00e2n d\u00e2n x\u1ee9 \u1ea5y ta xem nh\u01b0 x\u01b0\u01a1ng th\u1ecbt. T\u1eeb khi ta c\u00f2n tr\u1ebb \u0111\u00e3 g\u1eb7p ho\u1ea1n h\u1ea1n, ph\u1ea3i ng\u1ee5 \u1edf n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng, v\u1eabn lo d\u1ef1ng l\u1ea1i nghi\u1ec7p l\u1edbn, l\u1ea5y l\u1ea1i v\u1eadt c\u0169. Ng\u00e0y nay tr\u1eddi c\u00f2n t\u1ef1a H\u00e1n, d\u00e2n ch\u01b0a qu\u00ean \u0110\u01b0\u1eddng, gi\u00e1o tr\u1eddi m\u1edbi ch\u1ec9, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 thua tan. Ch\u00fang l\u1ea1i xua d\u00e2n Thu\u1eadn H\u00f3a c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o v\u00f2ng g\u01b0\u01a1m gi\u00e1o, khi\u1ebfn th\u00e2y n\u1eb1m \u0111\u1ea7y n\u1ed9i, m\u00e1u ch\u1ea3y th\u00e0nh s\u00f4ng. V\u1ea3 b\u1ecdn c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00f4i con, v\u1eabn nh\u1edd \u01a1n n\u01b0\u1edbc, l\u1ea5y con em m\u00e0 \u0111\u00e1nh l\u1ea1i cha anh, l\u00f2ng ai mu\u1ed1n th\u1ebf ? Ch\u1eb3ng qua l\u00e0 v\u00ec th\u1ebf \u00e9p m\u00e0 b\u1ecf h\u1ecd h\u00e0ng l\u00eca cha m\u1eb9, \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ea5t kh\u00e1ch qu\u00ea ng\u01b0\u1eddi, t\u1edbi lui \u0111\u1ec1u kh\u00f3. L\u00e0m thinh suy ngh\u0129, th\u1ef1c r\u1ea5t x\u00f3t th\u01b0\u01a1ng, cho n\u00ean \u0111\u00e3 h\u1ea1 l\u1ec7nh thu nu\u00f4i \u0111\u1ec3 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean s\u1edbm v\u00e0o ng\u1ee5 \u1edf c\u00e1c th\u00f4n \u1ea5p, \u0111\u1ee3i sau khi ta l\u1ea5y l\u1ea1i S\u00e0i G\u00f2n, ai mu\u1ed1n \u1edf th\u00ec \u1edf, ai mu\u1ed1n v\u1ec1 qu\u00ea c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u0103n. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec khi n\u00fai C\u00f4n l\u1eeda ch\u00e1y, ng\u1ecdc \u0111\u00e1 \u0111\u1ec1u tan, h\u1ed1i l\u00e0m sao k\u1ecbp ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;T\u00f4n Th\u1ea5t Huy v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n truy\u1ec1n h\u1ecbch tr\u01b0ng binh Ch\u00e2n L\u1ea1p m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o vua bi\u1ebft. Vua xu\u1ed1ng ch\u1ec9 khi\u1ec3n tr\u00e1ch r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u1edf trong c\u00f5i th\u00ec t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n t\u00e0i ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 t\u1edbi phi\u00ean bang, sao \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 chuy\u00ean ? Th\u1eed ngh\u0129 xem, \u0111\u1ea1o ng\u01b0\u1eddi t\u00f4i con c\u00f3 n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf kh\u00f4ng ? Sau \u0111\u1eebng l\u00e0m th\u1ebf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai c\u01a1 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt tuy\u00ean tri\u1ec7u Tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh H\u00e0 H\u1ef7 V\u0103n \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i. \u0110\u1ea7u l\u00e0 tr\u1eadn M\u1ef9 Tho qu\u00e2n ta th\u1ea5t l\u1ee3i, H\u1ef7 V\u0103n \u0111em binh thuy\u1ec1n s\u1edf b\u1ed9 ch\u1ea1y ra \u0111\u1eadu \u1edf \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, vua sai mang ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn \u1ee7y d\u1ee5, cho ti\u1ec1n 100 quan, g\u1ea1o 200 ph\u01b0\u01a1ng, l\u1ee5a v\u1ea3i 25 t\u1ea5m.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho qu\u00e2n chi\u1ebfn t\u00e2m &nbsp;(1. Chi\u1ebfn t\u00e2m : T\u1ee9c qu\u00e2n c\u1ea3m t\u1eed.) dinh Trung qu\u00e2n ph\u00e0m dao d\u1ecbch trong qu\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n c\u1ea3, duy c\u00f3 vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u1ed3n l\u0169y th\u00ec c\u00f9ng l\u00e0m v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, sai Tham t\u01b0\u1edbng l\u00e0 M\u1ea1c T\u1eed Sanh l\u00e0m l\u01b0u th\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean. Sanh ch\u1ebft, t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ng\u00f4 Ma (ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam) l\u00e0 Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 t\u1ea1m qu\u1ea3n t\u00e1n v\u1ee5 tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0m Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch dinh Trung qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua s\u1eafp c\u1eed \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn l\u1ea5y S\u00e0i G\u00f2n, s\u1eafc cho b\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t Huy, L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n, T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i v\u00e0 Nguy\u1ec5n K\u1ebf Nhu\u1eadn s\u1eeda so\u1ea1n \u0111\u1ee3i m\u1ec7nh. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecdn khanh t\u1eeb khi l\u00e3nh qu\u00e2n b\u1ed9 chi\u1ebfn t\u1edbi nay, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ph\u00e1 tr\u1eadn k\u1ec3 \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y. Xem s\u1ef1 th\u1ebf ng\u00e0y nay th\u00ec \u0111\u00e1nh ch\u00f3ng l\u1ee3i h\u01a1n, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u00e2u qu\u00e2n sinh tr\u1ec5 n\u1ea3i th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1eafc k\u1ebf. N\u00ean \u0111\u1ec1u s\u1eeda sang binh kh\u00ed, ch\u1edd ng\u00e0y ti\u1ebfn ph\u00e1t\u201d. L\u1ea1i sai ghi chi\u1ebfn c\u00f4ng c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111i tr\u1eadn, v\u00e0 ban cho 2.000 t\u1edd gi\u1ea5y \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng \u0111\u1ea7u, c\u00f3 ai n\u00ean th\u0103ng t\u01b0\u1edbc tr\u1eadt th\u00ec \u0111i\u1ec1n v\u00e0o m\u00e0 c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng qu\u1ea3n su\u1ea5t th\u1ee7y binh \u0111\u00f3ng \u1edf M\u1ef9 Tho \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ti\u1ebfp v\u1edbi b\u1ed9 binh \u1edf Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf Ba Gi\u1ed3ng. Sai T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i v\u00e0 V\u00f5 T\u00e1nh \u0111em b\u1ed9 binh v\u00e2y \u0110\u1ed1c chi\u1ebfn gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Minh \u1edf \u0111\u1ed3n C\u1ea7u Ng\u0169 [Ng\u0169 Ki\u1ec1u]. Vua th\u00e2n \u0111\u1ed1c th\u1ee7y qu\u00e2n gi\u00e1p \u0111\u00e1nh, d\u00f9ng \u0111u\u1ed1c h\u1ecfa chi\u1ebfn \u0111\u1ed1t tr\u1ea1i gi\u1eb7c. Qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n s\u1ee3 v\u1ee1 ch\u1ea1y, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 s\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf dinh Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, sai T\u00f4n Th\u1ea5t Huy, Ph\u1ea1m V\u0103n S\u0129 v\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m cai qu\u1ea3n m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u01b0\u1edbng s\u0129 binh d\u00e2n trong dinh h\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a c\u1ea3 ph\u00e1 qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf \u0110\u1ed3ng Nai.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ng\u00f4 C\u00f4ng Qu\u00fd \u0111em ph\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c d\u00e2ng qu\u1ed1c m\u1eabu v\u00e0 ban cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 h\u1ed9 v\u1ec7 h\u1ea7u h\u1ea1, tri\u1ec7u cai c\u01a1 V\u00f5 Di Nguy \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y \u0110inh d\u1eadu, chi\u1ebfm l\u1ea1i th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. Vua t\u1eeb Ba Gi\u1ed3ng ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Nghi Giang \u5100\u6c5f [s\u00f4ng Th\u1ecb Ngh\u00e8]. Th\u00e1i b\u1ea3o gi\u1eb7c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Tham d\u00e0n h\u00e0ng r\u00e0o t\u1eeb ch\u1ee3 \u0110i\u1ec1u Khi\u1ec3n \u8abf\u9063\u5e02 \u0111\u1ebfn ch\u1ee3 Khung Dung \u7a79\u6995\u5e02 \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai V\u00f5 T\u00e1nh \u0111em qu\u00e2n \u0111i v\u00f2ng ph\u00eda nam \u0111\u1ed3ng t\u1eadp tr\u1eadn th\u1eb3ng v\u00e0o B\u1ebfn Ngh\u00e9 \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n n\u1ebbo sau. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh gi\u00e1p l\u1ea1i. Qu\u00e2n gi\u1eb7c v\u1ee1 tan. Tham thu l\u01b0\u1ee3m ghe thuy\u1ec1n, mu\u1ed1n theo c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd tr\u1ed1n ch\u1ea1y. Vua b\u00e8n sai L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n \u0111i\u1ec1u b\u00e1t qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f4ng B\u1ebfn Ngh\u00e9 n\u01b0\u1edbc trong ba ng\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u00e3 chi\u1ebfm l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, c\u1ea5m qu\u00e2n s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, b\u1ecf ph\u00e1p lu\u1eadt h\u00e0 kh\u1eafc c\u1ee7a T\u00e2y S\u01a1n, d\u1ee5 b\u1ea3o tr\u0103m h\u1ecd y\u00ean \u1ed5n l\u00e0m \u0103n nh\u01b0 c\u0169. B\u1ea5y gi\u1edd nh\u00e2n d\u00e2n tranh nhau \u0111em d\u00e2ng ti\u1ec1n, th\u00f3c, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ed3ng, g\u1ed7 v\u00e1n \u0111\u1ec3 gi\u00fap qu\u00e2n nhu. Vua khen l\u00e0 chu\u1ed9ng ngh\u0129a, \u0111\u1ec1u cho mi\u1ec5n thu\u1ebf d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m v\u1ec1 S\u00e0i G\u00f2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf hai dinh Phi\u00ean Tr\u1ea5n v\u00e0 Tr\u1ea5n Bi\u00ean, l\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c V\u0129nh Tr\u1ea5n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u1eadn l\u00e0m Cai b\u1ea1 Phi\u00ean Tr\u1ea5n, Nguy\u1ec5n Do\u00e3n Th\u1ed1ng l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c, c\u1ef1u l\u01b0u th\u1ee7 \u0110o\u00e0n V\u0103n Khoa l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean, Tham m\u01b0u Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Khoa l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n l\u00e0m Kh\u00e2m sai b\u00ecnh t\u00e2y \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n dinh qu\u1eadn c\u00f4ng, qu\u1ea3n l\u00e3nh t\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean, cho ti\u1ec1n 300 quan v\u00e0 th\u01b0\u1edfng kh\u1eafp cho qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 1.000 quan v\u00e0 10 t\u1ea5m sa. Qu\u00e2n nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n nghi \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Th\u1ed1ng chi hi\u1ec7u \u00fay. Vua n\u00f3i : \u201cHi\u1ec7u \u00fay c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ee9c \u0111\u1ea1i vi\u00ean qu\u1ea3n su\u1ea5t, ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ec7nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. B\u00e8n kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u1ef1 c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, l\u00e0m n\u01a1i c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 h\u1ed9i ngh\u1ecb. Ph\u00e0m theo ch\u1ec9 vua m\u00e0 truy\u1ec1n th\u1ecb v\u00e0 sai ph\u00e1i \u0111\u1ec1u x\u01b0ng l\u00e0 c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng (\u1ea5n kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef Thi\u00eam ng\u00f4n do\u00e3n hi\u1ec7p &nbsp;(1. Thi\u00eam ng\u00f4n do\u00e3n hi\u1ec7p : \u0110\u1ec1u b\u00e0n hi\u1ec7p nhau.) in b\u1eb1ng m\u1ef1c).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ea3 cho h\u01b0\u01a1ng binh v\u1ec1 qu\u00ea ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 khi vua \u0111\u1ebfn H\u1ed3i Oa v\u00e0 B\u00e1t Ti\u00ean, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u xin quy ph\u1ee5 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, sai c\u1ee9 s\u1ed1 hi\u1ec7n c\u00f3 l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda l\u00e0m h\u01b0\u01a1ng binh cho \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y vua th\u01b0\u01a1ng v\u00ec nh\u1ecdc m\u1ec7t n\u00ean cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ecb t\u1ed9i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 v\u00e0 th\u1ee7y qu\u00e2n c\u0169 \u0111i theo gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 khi vua ph\u1ea3i b\u01b0\u1edbc b\u00f4n ba, nhi\u1ec1u k\u1ebb nh\u00e2n lo\u1ea1n theo gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y gi\u1eb7c thua, l\u1ea1i \u0111\u1ea7u qu\u00e2n. Vua gh\u00e9t, sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Thi\u1ebfu ph\u00f3 T\u00f4n Th\u1ea5t Huy r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u00e2n binh c\u1ee7a ta, b\u00ecnh nh\u1eadt ta \u0111\u00e3i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea1c, th\u1ef1c l\u00e0 nu\u00f4i ngh\u00ecn ng\u00e0y d\u00f9ng m\u1ed9t ng\u00e0y, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng ngo\u00e0i gi\u1eef trong, kh\u00f4ng b\u00ec v\u1edbi \u0111\u00e1m qu\u00e2n kh\u00e1c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y g\u1eb7p l\u00fac lo\u1ea1n ly, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb b\u1ecb th\u1ebf gi\u1eb7c \u00e9p bu\u1ed9c, kh\u00f4ng theo kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb khi ta v\u1ec1 H\u1ed3i Oa k\u1ebb n\u00e0o bi\u1ebft ra l\u1eadp c\u00f4ng chu\u1ed9c t\u1ed9i th\u00ec t\u00ecnh c\u00f2n n\u00ean tha, c\u00f2n k\u1ebb n\u00e0o l\u1eebng kh\u1eebng \u0111\u00e3 l\u00e2u, ng\u1ed3i xem thua \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn khi ta ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng B\u00e1t Ti\u00ean, qu\u00e2n gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u1ea7u qu\u00e2n v\u00e0o c\u00e1c chi hi\u1ec7u, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 \u0111\u00e3 l\u00e0m th\u1ed1ng binh, t\u1ed5ng nhung, cai c\u01a1, cai \u0111\u1ed9i, cho \u0111\u1ebfn h\u00e0ng qu\u00e2n s\u0129, khanh n\u00ean n\u00e3 b\u1eaft h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i, kh\u00f4ng khoan t\u00fang ch\u00fat n\u00e0o\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng nhung cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh gi\u1eef \u0111\u1ea1o \u0110\u1ed3ng M\u00f4n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan qu\u00e2n c\u00e1c chi hi\u1ec7u \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n dinh Trung qu\u00e2n c\u1ee9 theo danh s\u1eafc g\u1eedi v\u1ec1 l\u00e0ng \u0111\u1ec3 ghi v\u00e0o s\u1ed5 (ng\u01b0\u1eddi c\u0169 th\u00ec c\u00f3 th\u1ebb ch\u1ec9 sai \u0111eo \u1edf l\u01b0ng, ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi th\u00ec c\u00f3 gi\u1ea5y qu\u1ea3n quan k\u1ebft nh\u1eadn). L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ed5ng x\u00e3 th\u00f4n ph\u01b0\u1eddng, ph\u00e0m c\u00f3 d\u00e2n l\u1eadu ng\u1ee5 c\u01b0 v\u00e0 t\u00e0n t\u1ed1t c\u1ee7a gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n tr\u1ed1n v\u1ec1 th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u0103ng h\u1ebft v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ed9, k\u1ebb kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0 s\u1ea3n th\u00ec cho l\u00e0m h\u1ea1ng c\u00f9ng c\u1ed1, cho mi\u1ec5n th\u1ecb n\u1ea1p (nh\u01b0 c\u00e1c m\u00f3n th\u00f3c, g\u1ea1o, \u0111\u1ed3ng, thi\u1ebfc, m\u00e2y, g\u1ed7, h\u1ea1t cau, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 thu\u1ebf ch\u00ednh cung m\u00e0 d\u00e2n ph\u1ea3i n\u1ed9p g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ecb n\u1ea1p), duy dao d\u1ecbch th\u00ec ch\u1ecbu nh\u01b0 d\u00e2n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng [Hoa ki\u1ec1u] m\u1edbi hay c\u0169 th\u00ec \u0111\u1ec1u do Cai ph\u1ee7 l\u00e0m s\u1ed5 ri\u00eang \u0111\u1ec3 n\u1ed9p.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 qu\u00e2n ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ph\u1ea1m V\u0103n S\u0129 l\u00e0m Kh\u00e2m sai cai c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 hi\u1ec7u \u00fay ti\u1ec1n chi dinh Trung qu\u00e2n. Th\u00e0nh, ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 B\u00e1c V\u1ecdng, huy\u1ec7n Tri\u1ec7u Phong, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u00ec tr\u1ecdng nhi\u1ec1u m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, khi nh\u1ecf th\u01b0\u1eddng theo cha l\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ec1n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, n\u0103m \u1ea5t m\u00f9i, Hi\u1ec1n ch\u1ebft tr\u1eadn. Du\u1ec7 T\u00f4ng v\u1eddi Th\u00e0nh trao cho ch\u1ee9c Cai \u0111\u1ed9i. T\u1eeb khi S\u00e0i G\u00f2n th\u1ea5t th\u1ee7, Th\u00e0nh l\u1ea9n \u1edf trong d\u00e2n gian. M\u00f9a thu n\u0103m Gi\u00e1p th\u00ecn xa gi\u00e1 vua t\u1eeb Xi\u00eam v\u1ec1, l\u1ea1i theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y m\u1edbi trao cho ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn N\u1ed9i vi\u00ean Tr\u1ecbnh T\u00e2n T\u00e0i v\u00e0 Ch\u00e2u V\u0103n Quan \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u &nbsp;(1. H\u1ea1 Ch\u00e2u : T\u1ee9c l\u00e0 Singapore hay T\u00e2n Gia Ba, t\u1ee5c ta g\u1ecdi l\u00e0 Mi\u1ec1n D\u01b0\u1edbi.) t\u00ecm mua s\u00fang \u0111\u1ea1n, v\u00e0 l\u01b0u ho\u00e0ng, di\u00eam ti\u00eau \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c binh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham m\u01b0u Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9, Tri b\u1ea1 Phan Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, Tham m\u01b0u Nguy\u1ec5n B\u1ea3o Tr\u00ed l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9, Gi\u00e1m qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m ki\u00eam h\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c Binh b\u1ed9, Tham m\u01b0u Ng\u00f4 H\u1eefu H\u1ef1u l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec1n ph\u1ee5 d\u01b0\u1ee1ng cho c\u00e1c \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 t\u00fac tr\u1ef1c v\u00e0 ban tr\u1ef1c v\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7 n\u1ed9i th\u1ee7y, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n 1 quan, m\u1ed9t n\u0103m c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o hai l\u1ea7n, c\u1ea5p ri\u00eang cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n n\u1ed9i t\u1ecbch, m\u1ed7i n\u0103m thu ti\u1ec1n mi\u1ec5n d\u1ecbch 40 quan \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ed9c th\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Khoa ch\u1ebft, t\u1eb7ng Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung ch\u01b0\u1edfng c\u01a1. L\u1ea5y T\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 Ph\u00f9ng V\u0103n Nguy\u1ec7t l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean, K\u00fd l\u1ee5c Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Khoan l\u00e0m Cai b\u1ea1, Tham m\u01b0u Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0\u01a1ng l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd thu\u1ed9c Tr\u1ea5n Bi\u00ean cho thu\u1ed9c v\u1ec1 Phi\u00ean Tr\u1ea5n ; l\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Phan V\u0103n \u0110\u1ed3ng l\u00e0m Th\u1ee7 ng\u1ef1 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf c\u1ea3ng c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n. R\u1ed3i ra l\u1ec7nh d\u1ef1 tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, ph\u00e0m c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng d\u00e2n t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn H\u00f3a \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111\u1ebfn th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1i b\u1ea3o gi\u1eb7c Ph\u1ea1m V\u0103n Tham \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ba Th\u1eafc. Tham \u0111\u1ea7u mu\u1ed1n ch\u1ea1y ra C\u1ea7n Gi\u1edd, v\u00ec qu\u00e2n ta ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng, ph\u1ea3i lui gi\u1eef H\u00e0m Lu\u00f4ng, nh\u1edd \u1ed1c nha \u1ed0c vi\u1ec7n tr\u1ee3 (\u1ed1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p, theo T\u00e2y S\u01a1n gi\u1eef c\u00e1c x\u1ee9 Tr\u00e0 Vinh v\u00e0 M\u00e2n Th\u00edt, h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c). Vua t\u1ef1 c\u1ea7m c\u00e1c qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 \u0111i \u0111\u00e1nh, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn l\u1ea5y l\u1ebd thu\u1eadn ngh\u1ecbch ch\u1ec9 b\u1ea3o h\u1ecda Ph\u01b0\u1edbc m\u00e0 d\u1ee5. Tham kh\u00f4ng ch\u1ecbu h\u00e0ng, \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t \u1edf hai b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng Ba Th\u1eafc, b\u00e0y chi\u1ebfn thuy\u1ec1n l\u00e0m k\u1ebf li\u1ec1u gi\u1eef. Vua b\u1ea3o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng : \u201cTham gi\u1eef Ba Th\u1eafc l\u00e0 \u00fd mu\u1ed1n ch\u1edd gi\u00f3 v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 ch\u1ea1y v\u1ec1 Quy Nh\u01a1n. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi m\u00e0 \u0111\u1ec3 m\u1ed1i lo v\u1ec1 sau\u201d. B\u00e8n chia qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n tri\u1ec7t \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y c\u1ee7a gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua v\u1ec1 S\u00e0i G\u00f2n, l\u01b0u T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i \u1edf l\u1ea1i cai qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n v\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u00e1t qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u00e0i hi\u1ec7u l\u1eeda \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n C\u1ea7n Gi\u1edd, \u0110\u1ed3ng Tranh, V\u0169ng T\u00e0u. Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn B\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00e2u sang Xi\u00eam b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, sai b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Gi\u00e1o ra \u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c \u0111\u00f3n qu\u1ed1c m\u1eabu v\u00e0 cung quy\u1ebfn v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u00f4n Th\u1ea5t Huy, L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i ghi t\u00ean tu\u1ed5i qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u s\u1edf b\u1ed9 c\u00f9ng l\u00e0 n\u0103m th\u00e1ng v\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ea7u qu\u00e2n \u0111\u1ec3 b\u00e1o l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ed0c nha n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 \u0110\u1ea7u R\u1ed3ng Ong d\u00e2ng hai th\u1edbt voi \u0111\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Long l\u00e0m ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Phan Nh\u01b0 \u0110\u0103ng, Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i Lu\u1eadt, L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u v\u00e0 Hu\u1ef3nh Minh Kh\u00e1nh l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o, L\u00ea Xu\u00e2n Minh, L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc M\u00e3o, H\u1ed3 Ph\u01b0\u1edbc U\u1ea9n, V\u00f5 C\u00f4ng Ch\u1ea5n, H\u1ed3 V\u0103n \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u1ec7 sung H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u1ea5m k\u00eau thay v\u00e0 k\u00eau v\u01b0\u1ee3t. Ph\u00e0m nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 oan khu\u1ea5t th\u00ec cho t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111i k\u00eau, n\u1ebfu \u0111em ti\u1ec1n c\u1ee7a \u1ef7 th\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, hay ri\u00eang \u0111i k\u00eau thay cho ai, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed m\u1ed9t tr\u0103m roi v\u00e0 xi\u1ec1ng b\u1eaft l\u00e0m d\u1ecbch phu m\u1ed9t th\u00e1ng. L\u1ea1i \u0111\u1ea7u \u0111\u01a1n k\u00eau th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t b\u1ef1c, binh th\u00ec do S\u1edf qu\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng l\u0129nh, d\u00e2n th\u00ec do quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t \u0111o\u00e1n, n\u1ebfu x\u00e9t \u0111o\u00e1n kh\u00f4ng th\u1ecfa \u0111\u00e1ng th\u00ec k\u00eau \u1edf s\u1edf c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, n\u1ebfu v\u1eabn c\u00f2n ch\u01b0a ph\u1ee5c t\u00ecnh th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n k\u00eau khi vua \u0111i, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec b\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng,&nbsp; th\u00e1ng 10, \u0111\u1ecbnh l\u1ec7nh c\u1ea5m \u0111\u00e1nh b\u1ea1c. Ph\u00e0m v\u0103n kh\u1ebf n\u1ee3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u b\u1ecf. T\u1eeb nay ai m\u1edf s\u00f2ng ch\u1ee9a b\u1ea1c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, x\u00e9t th\u1ef1c th\u00ec gia t\u00e0i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 s\u00f2ng ph\u1ea3i sung c\u00f4ng, thu ti\u1ec1n m\u1eb7t \u1edf s\u00f2ng v\u00e0 thu \u1edf m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh b\u1ea1c 10 quan \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o gi\u00e1c. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh b\u1ea1c m\u00e0 c\u00e1o gi\u00e1c c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed 100 roi v\u00e0 l\u00e0m d\u1ecbch phu 3 n\u0103m. Ai vu c\u00e1o th\u00ec b\u1ecb ph\u1ea3n t\u1ecda &nbsp;(1. Ph\u1ea3n t\u1ecda : B\u1ecb bu\u1ed9c v\u00e0o t\u1ed9i ch\u00ednh m\u00ecnh vu c\u00e1o.).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua L\u00ea l\u00e0 Duy K\u1ef3 [t\u1ee9c L\u00ea Chi\u00eau Th\u1ed1ng] \u0111em qu\u00e2n nh\u00e0 Thanh \u0111\u00e1nh l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u00f4 th\u00e0nh An Nam. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 vua L\u00ea xu\u1ea5t b\u00f4n, sai v\u0103n th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh \u00c1n v\u00e0 L\u00ea Duy \u0110\u1ea3n d\u00e2ng th\u01b0 sang nh\u00e0 Thanh, \u0111\u1ebfn Nam Ninh kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1. Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu nh\u00e0 L\u00ea b\u00e8n ch\u1ea1y \u0111i Cao B\u1eb1ng sai \u0111\u1ed1c \u0111\u1ed3ng Nguy\u1ec5n Huy T\u00fa \u0111em th\u01b0 sang Long B\u1eb1ng &nbsp;(2. T\u1ee9c Long Ch\u00e2u v\u00e0 B\u1eb1ng T\u01b0\u1eddng t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng T\u00e2y (Trung Qu\u1ed1c).) \u0111\u1ec3 xin qu\u00e2n v\u1edbi nh\u00e0 Thanh. L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0 T\u00f4n S\u0129 Ngh\u1ecb xin gi\u00fap, vua Thanh \u01b0ng cho, li\u1ec1n sai T\u00f4n S\u0129 Ngh\u1ecb \u0111em qu\u00e2n L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng v\u00e0 V\u00e2n Nam, Qu\u00fd Ch\u00e2u chia l\u00e0m b\u1ed1n \u0111\u1ea1o sang gi\u00fap. Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf l\u00f9i gi\u1eef Thanh Hoa. Vua L\u00ea b\u00e8n kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u00f4 th\u00e0nh An Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c qu\u00e2n chia \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0110\u1ed3ng M\u00f4n, Quang H\u00f3a v\u00e0 Ba Can \u0111\u1ec3 l\u1ea5y g\u1ed7 v\u00e1n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 binh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 d\u00e2n ch\u00fang \u1edf ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n l\u00e0 g\u1ed1c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, binh l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef d\u00e2n. T\u1eeb khi v\u1eadn n\u01b0\u1edbc gian tru\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi g\u1eb7p kh\u1ed1n kh\u1ed5, nh\u00e2n d\u00e2n mong ta nh\u01b0 con mong m\u1eb9, nay m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u00f4i ph\u1ee5c n\u00ean c\u1ea7n v\u1ed7 y\u00ean nu\u00f4i n\u1ea5ng \u0111\u1ec3 h\u1ea3 l\u00f2ng d\u00e2n mong \u0111\u1ee3i. Nh\u01b0ng gi\u1eb7c ch\u01b0a d\u1eb9p xong m\u00e0 s\u1ed1 qu\u00e2n l\u1ea1i \u00edt, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng t\u00ecm c\u00e1ch ch\u1ebf ng\u1ef1, n\u00ean h\u00e3y t\u1ea1m t\u00f2ng quy\u1ec1n theo vi\u1ec7c c\u0169 nh\u00e0 Ch\u00e2u nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00ec c\u00e0y ru\u1ed9ng, c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec l\u00e0m binh. C\u00e1c t\u1ed5ng x\u00e3 th\u00f4n ph\u01b0\u1eddng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ghi s\u1ed1 d\u00e2n \u0111\u1ec7 n\u1ed9p, k\u00e9n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111inh tr\u00e1ng, l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda l\u1eadp l\u00e0m ph\u1ee7 binh, k\u1ebft th\u00e0nh th\u1eadp v\u00e0 ng\u0169 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng vi\u1ec7c g\u1ea5p m\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u1eef. Ng\u00e0y sau vi\u1ec7c qu\u00e2n b\u1edbt b\u1eadn s\u1ebd \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ec3 l\u00f2ng ta, \u0111\u1eebng n\u00ean nghi s\u1ee3\u201d. B\u00e8n sai thi h\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc \u1edf dinh Phi\u00ean Tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham m\u01b0u Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb l\u00e0m Kh\u00e2m sai tham m\u01b0u Trung dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y B\u00f9i Ph\u1ee5 Huy\u00ean l\u00e0m Kh\u00e2m sai tham t\u00e1n V\u0103n gi\u00e1p Trung dinh, Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i Ngh\u0129a, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00fa l\u00e0m Kh\u00e2m sai tham m\u01b0u, L\u00ea \u0110\u1ea1t l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n th\u1ecb gi\u1ea3ng gi\u00e1n ngh\u1ecb. L\u1ea5y thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0m Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 cai qu\u1ea3n thuy\u1ec1n T\u1ea3 v\u1ec7, thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i T\u00f4 V\u0103n \u0110o\u00e0i l\u00e0m Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 cai qu\u1ea3n thuy\u1ec1n H\u1eefu v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb3ng giao \u0110\u1ed7 V\u0103n H\u1ef1u l\u00e0m Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 cai qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1eabn l\u00e0m Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n tr\u1ef1c dinh Trung qu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt l\u00e0m Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Nguy\u1ec5n Qu\u00fd l\u00e0m Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 \u00fay H\u1eadu tr\u1ef1c, T\u0103ng \u0110\u1ee9c Th\u1ea7n l\u00e0m Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f4n lu\u1eadn, d\u1ee5 r\u1eb1ng :<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cPh\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f4n lu\u1eadn m\u1edf hay l\u1ea5p l\u00e0 c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o ch\u00ednh tr\u1ecb th\u1ecbnh hay suy. \u0110\u1eddi x\u01b0a trong tri\u1ec1u c\u00f3 c\u1edd ti\u1ebfn thi\u1ec7n, c\u00f3 c\u00e2y c\u1ea7u ch\u00e2m [c\u00e2u l\u1eddi r\u0103n] l\u00e0 v\u00ec l\u1ebd \u0111\u00f3. V\u00ec th\u1ebf m\u00e0 t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea1t l\u00ean tr\u00ean, \u00fd ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean th\u00f4ng xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi, l\u1eddi hay kh\u00f4ng b\u1ecb che l\u1ea5p, m\u00e0 \u0111\u1ea1o ch\u00ednh tr\u1ecb n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Hi\u1ec7n nay lo\u1ea1n gi\u1eb7c m\u1edbi y\u00ean, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u00ecm l\u1ea5p ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc, m\u00e0 vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi c\u1ea7u l\u1eddi hay canh c\u00e1nh v\u1eabn \u0111\u1ec3 trong l\u00f2ng. Ch\u1ec9 s\u1ee3 m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng c\u00e1ch tr\u1edf h\u01a1n ch\u00edn l\u1ea7n, d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m xa x\u00f4i h\u01a1n mu\u00f4n d\u1eb7m, tai m\u1eaft b\u1ecb che, nghe tr\u00f4ng thi\u00ean l\u1ec7ch, h\u1ea1i cho ch\u00ednh tr\u1ecb kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n. Cho n\u00ean ta kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng qu\u00ean m\u00ecnh \u0111\u1ec3 theo ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng con \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f4n lu\u1eadn. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, trong c\u00e1c quan, ngo\u00e0i tr\u0103m h\u1ecd, n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng gi\u00fap ta, ch\u00ednh tr\u1ecb hay hay d\u1edf, c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean hay ch\u0103ng, c\u00f9ng binh l\u01b0\u01a1ng l\u00e0m sao cho \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ea1i d\u00e2n, lo\u1ea1n t\u1eb7c l\u00e0m cho d\u1eb9p y\u00ean m\u00e0 \u0111\u1eebng kh\u1ed5 d\u00e2n, \u0111\u1ec1u n\u00ean tr\u00ecnh b\u00e0y h\u1ebft th\u1ea3y cho r\u00f5 s\u1ef1 th\u1ef1c. L\u1eddi d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec thu d\u00f9ng cho th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebb vang, l\u1eddi kh\u00f4ng hay th\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3 m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eaft t\u1ed9i. Ta \u0111\u01b0\u01a1ng d\u1ed1c l\u00f2ng \u0111\u1ec3 nghe, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u1edb n\u00ean gi\u1ea5u gi\u1ebfm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11, k\u00e9n ph\u1ee7 binh \u1edf dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 t\u1ef1 l\u1eadp l\u00e0m vua, x\u01b0ng ng\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Quang Trung n\u0103m th\u1ee9 1. Ch\u00ednh l\u1ec7nh c\u1ee7a T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u1ec1u t\u1ef1 Hu\u1ec7 m\u00e0 ra, Nh\u1ea1c ch\u1ec9 gi\u1eef c\u00f3 Quy Nh\u01a1n, Ph\u00fa Y\u00ean m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n binh d\u1ecbch v\u00e0 dao d\u1ecbch cho h\u1ecdc tr\u00f2. Vua r\u1ea5t l\u01b0u \u00fd ngh\u1ec7 v\u0103n, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y s\u1ef1 b\u1ed3i d\u01b0\u1ee1ng nh\u00e2n t\u00e0i l\u00e0m vi\u1ec7c g\u1ea5p. Ph\u00e0m ai c\u00f3 \u0111\u01a1n xin theo h\u1ecdc, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n binh \u0111ao, khi\u1ebfn cho g\u1eafng c\u00f4ng t\u1eadp nghi\u1ec7p \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i khoa thi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t h\u00f2m b\u1ecf th\u01b0. Vua cho r\u1eb1ng d\u00e2n gian ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hay b\u1ecf th\u01b0 n\u1eb7c danh vu t\u1ed9i cho ng\u01b0\u1eddi, b\u00e8n \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u00e1i h\u00f2m \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u1eeda khuy\u1ebft, cho ai c\u00f3 chuy\u1ec7n g\u00ec oan \u1ee9c mu\u1ed1n b\u00e0y t\u1ecf th\u00ec l\u00e0m \u0111\u01a1n b\u1ecf v\u00e0o. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0 c\u1ee7a chung c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee7a ri\u00eang m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i l\u1ea5y nh\u1eefng l\u1eddi kh\u00f4ng c\u0103n c\u1ee9 m\u00e0 bu\u1ed9c t\u1ed9i b\u1ea5t tr\u1eafc cho ng\u01b0\u1eddi. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, kh\u00f4ng k\u1ec3 qu\u00e2n hay d\u00e2n, ai c\u00f3 oan khu\u1ea5t ho\u1eb7c b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi h\u00e3m h\u1ea1i th\u00ec cho ghi r\u00f5 h\u1ecd t\u00ean qu\u00ea qu\u00e1n trong \u0111\u01a1n, b\u1ecf v\u00e0o h\u00f2m \u1ea5y, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n x\u00e9t ngay gian, m\u00e0 t\u1ecf oan khu\u1ea5t. N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o c\u00f2n quen th\u00f3i c\u0169, m\u00faa mi\u1ec7ng n\u00f3i phao, l\u1eeba ph\u1ec9nh d\u00e2n ch\u00fang, ph\u00e1t gi\u00e1c ra th\u00ec tr\u1ecb n\u1eb7ng kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Giao l\u00e0m Tri T\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh, V\u00f5 Di Nguy l\u00e0m qu\u1ea3n N\u1ed9i th\u1ee7y th\u1ee7y trung thuy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n gi\u1eef \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng kho B\u1ed1n Dinh, nh\u00e2n n\u1ec1n c\u0169 c\u1ee7a kho Gi\u1ea3n Th\u1ea3o l\u00e0m th\u00eam v\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng ra (thu t\u00f4 thu\u1ebf \u1edf b\u1ed1n dinh ch\u1ee9a \u1edf \u0111\u1ea5y, c\u00f2n t\u00f4 thu\u1ebf hai \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean v\u00e0 Ki\u00ean Giang th\u00ec n\u1ed9p ph\u1ee5 \u1edf kho V\u0129nh Tr\u1ea5n).<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n IV &#8211; Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/a><\/h1>\n\n\n\n<p>K\u1ef7 d\u1eadu, n\u0103m th\u1ee9 10 [1789] (n\u0103m \u1ea5y nh\u00e0 L\u00ea m\u1ea5t, Thanh C\u00e0n Long n\u0103m th\u1ee9 54), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Ba Th\u1eafc. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1edd vua l\u1ea5y trung v\u1ed1n l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i, m\u00e0 sai b\u1ec1 t\u00f4i l\u1ea5y l\u1ec5 c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vua. Nay g\u1eb7p bu\u1ed5i xu\u00e2n h\u00f2a, mu\u00f4n v\u1eadt \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c vui t\u01b0\u01a1i, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u1edf m\u00e3i ch\u1ed1n nhung tr\u01b0\u1eddng, d\u1ea7u s\u01b0\u01a1ng gi\u00e3i tuy\u1ebft, gian nan nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f4ng lao nh\u01b0 th\u1ebf, mu\u1ed1n h\u1eadu \u0111\u00e3i nhau h\u00e1 l\u1ea1i ti\u1ebfc sao ! Song v\u00ec \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c, t\u00e0i s\u1ea3n ch\u01b0a d\u1ed3i d\u00e0o, l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho th\u1ecfa l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c ? Nay \u0111\u1eb7c sai Trung s\u1ee9 \u0111em cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i m\u1ed9t ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 ch\u00e8 b\u00e1nh \u0111\u1ec3 t\u1ecf t\u00ecnh cam kh\u1ed5 c\u00f9ng nhau\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha nh\u1eefng m\u00f3n tr\u1ed1n thi\u1ebfu. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 kh\u00f4i ph\u1ee5c S\u00e0i G\u00f2n, nh\u1eefng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, \u0111\u1ed3ng, thi\u1ebfc, g\u1ed7, v\u00e1n \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ed9 n\u0103m \u0110inh m\u00f9i m\u00e0 c\u1eady v\u00e0o d\u00e2n n\u1ed9p, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n kh\u00f4ng n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y g\u1eb7p ti\u1ebft \u0111\u1ea7u xu\u00e2n vui m\u1eebng n\u00ean tha cho. Ra l\u1ec7nh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau nh\u1eefng kho\u1ea3n th\u1ecb n\u1ea1p [c\u1eady v\u00e0o d\u00e2n n\u1ed9p] th\u00ec l\u1ea5y s\u1ed5 h\u1ed9 n\u0103m nay l\u00e0m chu\u1ea9n.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n Thanh \u0111\u00e1nh nhau d\u1eef d\u1ed9i v\u1edbi gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 \u1edf Thanh Tr\u00ec b\u1ecb thua. T\u00f4n S\u0129 Ngh\u1ecb ch\u1ea1y v\u1ec1, \u0110i\u1ec1n Ch\u00e2u th\u00e1i th\u00fa S\u1ea7m Nghi \u0110\u1ed1ng ch\u1ebft. Vua L\u00ea c\u0169ng ch\u1ea1y sang n\u01b0\u1edbc Thanh. Nh\u00e0 L\u00ea m\u1ea5t. Hu\u1ec7 l\u1ea1i chi\u1ebfm gi\u1eef \u0111\u1ea5t An Nam, sai con l\u00e0 Quang Th\u00f9y c\u00f9ng v\u1edbi T\u01b0 kh\u1ea5u gi\u1eb7c l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng gi\u1eef B\u1eafc Th\u00e0nh, Quang B\u00e0n gi\u1eef Thanh Hoa, Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Du\u1ec7 gi\u1eef Ngh\u1ec7 An, r\u1ed3i l\u1ea1i d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh ph\u00e1 Th\u00e1i b\u1ea3o gi\u1eb7c Ph\u1ea1m V\u0103n Tham \u1edf H\u1ed5 Ch\u00e2u. Tham \u1edf Ba Th\u1eafc \u0111em binh thuy\u1ec1n toan v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n v\u1ec1 Quy Nh\u01a1n. Vua sai L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n, T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i, V\u00f5 T\u00e1nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng h\u1ee3p qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1eabn v\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n H\u1ef1u g\u1eb7p gi\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u00f9ng. S\u00fang gi\u1eb7c b\u1eafn xu\u1ed1ng nh\u01b0 m\u01b0a, hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ch\u1ebft tr\u1eadn. B\u1ecdn Qu\u00e2n th\u00fac qu\u00e2n th\u1eb3ng ti\u1ebfn, \u0111\u00e1nh v\u00e0o H\u1ed5 Ch\u00e2u. Qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n t\u00e1n lo\u1ea1n. Tham l\u1ea1i l\u00f9i gi\u1eef Ba Th\u1eafc. (Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1eabn ng\u01b0\u1eddi Gia \u0110\u1ecbnh, \u0110\u1ed7 V\u0103n H\u1ef1u ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fa Vang, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu, n\u0103m th\u1ee9 12 M\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c phong Duy Ti\u00ean h\u1ea7u, H\u1ef1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong Ph\u1ee5 D\u1ef1c h\u1ea7u).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf c\u1ea3ng v\u00e0 l\u1ec5 cho nh\u1eefng thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh. (Thuy\u1ec1n H\u1ea3i Nam, ti\u1ec1n thu\u1ebf 650 quan, l\u1ec5 cai t\u00e0u sa m\u1eb7c m\u00e1t 6 c\u00e2y, h\u00e0ng t\u01a1 m\u00e0u 12 t\u1ea5m, ti\u1ec1n xem c\u01a1m 60 quan ; thuy\u1ec1n Tri\u1ec1u Ch\u00e2u, ti\u1ec1n thu\u1ebf 1.200 quan, l\u1ec5 cai t\u00e0u sa m\u1eb7c m\u00e1t 8 c\u00e2y, h\u00e0ng t\u01a1 m\u00e0u 15 t\u1ea5m, ti\u1ec1n xem c\u01a1m 80 quan ; thuy\u1ec1n Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, ti\u1ec1n thu\u1ebf 3.300 quan, l\u1ec5 cai t\u00e0u sa m\u1eb7c m\u00e1t 12 c\u00e2y, h\u00e0ng t\u01a1 m\u00e0u 25 t\u1ea5m, ti\u1ec1n xem c\u01a1m 100 quan ; thuy\u1ec1n Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfn, ti\u1ec1n thu\u1ebf 2.400 quan, l\u1ec5 cai t\u00e0u sa m\u1eb7c m\u00e1t 10 c\u00e2y, h\u00e0ng t\u01a1 m\u00e0u 20 t\u1ea5m, ti\u1ec1n xem c\u01a1m 80 quan ; thuy\u1ec1n Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i, ti\u1ec1n thu\u1ebf 3.300 quan, l\u1ec5 cai t\u00e0u sa m\u1eb7c m\u00e1t 15 t\u1ea5m, h\u00e0ng t\u01a1 m\u00e0u 25 t\u1ea5m, ti\u1ec1n xem c\u01a1m 100 quan. Ph\u00e0m l\u1ec5 \u01a1n ri\u00eang cho c\u00e1c nha \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n c\u1ea3. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u1ec5 th\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfn th\u00ec t\u00f9y nghi, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh&nbsp; h\u1ea1n). Ra l\u1ec7nh ph\u00e0m h\u00e0ng h\u00f3a c\u1ee7a thuy\u1ec1n, n\u1ebfu c\u00f3 v\u1eadt g\u00ec quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn binh d\u1ee5ng nh\u01b0 ch\u00ec, s\u1eaft, \u0111\u1ed3ng, di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng, th\u00ec n\u1ed9p cho quan, tr\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u00fang gi\u00e1, n\u1ebfu c\u00f9ng nhau mua b\u00e1n ri\u00eang th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c t\u1eeb Xi\u00eam v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh. Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ki\u1ebfn H\u01b0ng t\u1ec9nh Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, s\u1ee9c m\u1ea1nh tuy\u1ec7t v\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn khen l\u00e0 h\u1ed5 t\u01b0\u1edbng. Vua t\u1eebng \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c kh\u00f4ng th\u1eafng, ph\u1ea3i th\u00fac ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh gi\u1eb7c, Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111i b\u1ed9 ch\u1ea1y theo k\u1ecbp. Ch\u1ee3t ng\u1ef1a vua sa l\u1ea7y m\u00e0 qu\u00e2n gi\u1eb7c s\u1eafp t\u1edbi sau ch\u00e2n, Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c l\u1ed9i xu\u1ed1ng b\u00f9n mang vua l\u00ean b\u1edd, r\u1ed3i l\u1ea1i ra s\u1ee9c d\u1eaft ng\u1ef1a ra kh\u1ecfi b\u00f9n l\u1ea7y, r\u01b0\u1edbc vua l\u00ean ng\u1ef1a. Vua m\u1ec7t qu\u00e1, Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c ph\u1ea3i x\u00f3c n\u00e1ch vua \u0111\u1ec3 l\u00ean m\u00ecnh ng\u1ef1a. Ng\u1ef1a c\u0169ng m\u1ec7t, Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c n\u1eafm tay \u0111\u1ea5m ng\u1ef1a, ng\u1ef1a m\u1edbi ch\u1ea1y nhanh. Nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 gi\u1eb7c \u0111u\u1ed5i kh\u00f4ng k\u1ecbp. L\u1ea1i t\u1eebng theo thuy\u1ec1n vua, do m\u1ed9t con l\u1ea1ch nh\u1ecf m\u00e0 ch\u00e8o \u0111i. Qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111u\u1ed5i s\u00e1t, m\u00e0 phu ch\u00e8o ch\u1ec9 c\u00f3 5, 6 ng\u01b0\u1eddi. Vua nh\u00e2n m\u1ec7t qu\u00e1, \u1edf trong thuy\u1ec1n g\u1ed1i l\u00ean \u0111\u00f9i Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c m\u00e0 n\u1eb1m. N\u01a1i \u1ea5y r\u1ea5t nhi\u1ec1u mu\u1ed7i, Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c l\u1ea5y tay xua mu\u1ed7i \u0111\u1ec3 cho vua n\u1eb1m y\u00ean m\u00e0 m\u00ecnh th\u00ec su\u1ed1t \u0111\u00eam kh\u00f4ng ng\u1ee7. Ban \u0111\u00eam phu ch\u00e8o xa tr\u00f4ng th\u1ea5y b\u00ean b\u1edd c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 tr\u1eafng, ng\u1edd l\u00e0 b\u00f3ng bu\u1ed3m, ho\u1ea3ng b\u00e1o thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn g\u1ea7n. Vua th\u1ee9c d\u1eady, mu\u1ed1n l\u1ed9i n\u01b0\u1edbc l\u00ean b\u1edd. Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c cho r\u1eb1ng s\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1 s\u1ea5u, c\u1ed1 can vua \u0111\u1eebng l\u1ed9i, xin c\u1ee9 theo m\u00e9 s\u00f4ng ch\u00e8o thong th\u1ea3 \u0111\u1ec3 xem h\u01b0 th\u1ef1c th\u1ebf n\u00e0o. Vua l\u1ea5y l\u00e0m ph\u1ea3i, ng\u1ed3i d\u1eady nh\u00ecn k\u1ef9 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cBu\u1ed3m gi\u1eb7c sao l\u1ea1i tr\u1eafng nhi\u1ec1u th\u1ebf\u201d. T\u1edbi g\u1ea7n th\u00ec l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u00e0n c\u00f2 tr\u1eafng \u0111\u1ed7 \u1edf tr\u00ean c\u00e2y. Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111i theo ng\u1ef1a vua, v\u00ec n\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00f2ng trung, vua r\u1ea5t khen ng\u1ee3i t\u1eebng v\u00ed v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea7y t\u00f4i nh\u00e0 Nguy\u00ean trong khi \u0111\u00eam tuy\u1ebft gi\u0103ng chi\u00ean [m\u1ec1n, ch\u0103n] che cho vua. (C\u00f4ng th\u1ea7n nh\u00e0 Nguy\u00ean l\u00fac \u0111\u1ea7u c\u00f3 M\u1ed9c Hoa L\u00ea, B\u00e1c Nh\u0129 M\u1ed9c, B\u00e1c Nhi H\u1ed1t, X\u00edch L\u00e3o \u00d4n, Nguy\u00ean Th\u00e1i t\u1ed5 th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 \u201cb\u00e1t l\u00fd ban kh\u00fac lu\u1eadt\u201d, c\u0169ng nh\u01b0 ti\u1ebfng H\u00e1n l\u00e0 t\u1ee9 ki\u1ec7t. Qu\u00e2n Nguy\u00ean Th\u00e1i t\u1ed5 t\u1eebng \u0111\u00e1nh thua, g\u1eb7p tr\u1eddi xu\u1ed1ng tuy\u1ebft l\u1edbn, n\u1eb1m gi\u1eefa \u0111\u1ea7m c\u1ecf, M\u1ed9c Hoa L\u00ea v\u00e0 B\u00e1c Nh\u0129 M\u1ed9c gi\u0103ng chi\u00ean \u0111\u1ee9ng che, t\u1eeb ch\u1eadp t\u1ed1i t\u1edbi s\u00e1ng, kh\u00f4ng ch\u00fat d\u1eddi ch\u00e2n. Sau hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Th\u00e1i s\u01b0, phong t\u01b0\u1edbc v\u01b0\u01a1ng, con ch\u00e1u \u0111\u1ec1u l\u00e3nh ch\u1ee9c t\u00fac v\u1ec7). Sau Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c th\u1ebf c\u00f9ng, b\u1ecb T\u00e2y S\u01a1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u00e2y S\u01a1n y\u00eau l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 s\u1ee9c m\u1ea1nh n\u00ean d\u00f9ng. Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c l\u00f2ng v\u1eabn b\u00f9i ng\u00f9i kh\u00f4ng vui. Ch\u1ee3t m\u1ed9t \u0111\u00eam n\u1eb1m m\u00ea, g\u1ecdi t\u00ean V\u0103n Hu\u1ec7 m\u00e0 ch\u1eedi. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c mu\u1ed1n gi\u1ebft, nh\u01b0ng Hu\u1ec7 ng\u0103n r\u1eb1ng : \u201cN\u00f3i m\u01a1 th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i g\u00ec?\u201d r\u1ed3i tha v\u00e0 l\u1ea1i cho th\u00eam ch\u00e2u b\u00e1u, mu\u1ed1n c\u1ea3m ph\u1ee5c \u0111\u1ec3 vui l\u00f2ng gi\u00fap. Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng theo. T\u00e2y S\u01a1n ra B\u1eafc x\u00e2m l\u1ea5n n\u01b0\u1edbc An Nam, tr\u1edf v\u1ec1, l\u01b0u Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u1edf l\u1ea1i theo tr\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Du\u1ec7 gi\u1eef Ngh\u1ec7 An. Du\u1ec7 v\u1ed1n l\u00e0 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Nh\u1ea1c, v\u1ed1n kh\u00f4ng th\u00edch l\u00e0m cho Hu\u1ec7. Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c nh\u00f2m bi\u1ebft \u00fd \u1ea5y, b\u00e0n th\u1ea7m v\u1edbi Du\u1ec7 l\u1ebbn theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai v\u1ec1 Quy Nh\u01a1n \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi Nh\u1ea1c, m\u00e0 m\u00ecnh th\u00ec nh\u00e2n l\u00fac h\u1edf s\u1ebd v\u1ec1 v\u1edbi b\u1ea3n tri\u1ec1u. Du\u1ec7 cho l\u00e0 ph\u1ea3i, t\u1ee9c th\u00ec b\u1ecf Hu\u1ec7, \u0111em h\u01a1n 5.000 qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c x\u1ee9 Ngh\u1ec7 An v\u00e0 theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai m\u00e0 v\u1ec1 Nam, sai Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c d\u1eabn 500 qu\u00e2n th\u00e2n t\u00f9y \u0111i tr\u01b0\u1edbc. \u0110i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t tu\u1ea7n, Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1ea1 Du\u1ec7 r\u1eb1ng : \u201cK\u1ebb s\u0129 ai c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ee7, Du\u1ec7 kh\u00f4ng ph\u1ee5 T\u00e2y S\u01a1n c\u0169ng nh\u01b0 Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ee5 ch\u00faa c\u0169. N\u1ebfu Du\u1ec7 c\u00f3 bi\u1ebft T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0 ng\u1ee5y, ch\u00faa c\u0169 c\u1ee7a t\u00f4i l\u00e0 ch\u00ednh th\u00ec n\u00ean c\u00f9ng \u0111i v\u1edbi t\u00f4i \u0111\u1ebfn h\u00e0ng \u0111\u1ec3 c\u00f9ng nhau h\u01b0\u1edfng gi\u00e0u sang\u201d. Du\u1ec7 bi\u1ebft Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c mu\u1ed1n l\u1eeba m\u00ecnh, gi\u1eadn l\u1eafm, mu\u1ed1n l\u1eeba l\u1ea1i m\u00e0 gi\u1ebft \u0111i. L\u1eadp t\u1ee9c cho l\u1ec7nh ti\u1ec5n \u0111\u1ebfn tri\u1ec7u v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi khanh n\u00f3i r\u1ea5t h\u1ee3p \u00fd ta, n\u00ean d\u1eebng l\u1ea1i c\u00f9ng nhau h\u1ecdp m\u1eb7t n\u00f3i chuy\u1ec7n, \u0111\u1ec3 quy\u1ebft vi\u1ec7c theo hay kh\u00f4ng\u201d. Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, c\u01b0\u1eddi b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c theo hay kh\u00f4ng l\u00e0 do tr\u1ea5n th\u1ee7 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i h\u1ecdp m\u1eb7t m\u00e0 b\u00e0n n\u1eefa\u201d. L\u1ea1i s\u1ee3 ch\u1eadm th\u00ec Du\u1ec7 ch\u1ee5p \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ee9c th\u00ec nh\u00e2n \u0111\u00eam t\u1ed1i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng&nbsp; kh\u00e1c, theo L\u1ea1c Ho\u00e0n qua V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i quanh qu\u1ea5t, qu\u00e2n s\u0129 h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng, t\u00ecnh th\u1ebf r\u1ea5t nguy ng\u1eadp. (T\u1eebng ba ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n, ch\u1ec9 h\u00e1i l\u00e1 c\u00e2y m\u00e0 \u0103n ; ch\u1ee3t th\u1ea5y tr\u00ean m\u1ed9t c\u00e2y to c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u chim \u0111\u1eadu, kh\u00f4ng bi\u1ebft bao nhi\u00eau m\u00e0 k\u1ec3 t\u1ee9c th\u00ec ch\u1ee5p b\u1eaft, th\u00ec ra chim \u1ea5y \u0111\u1ec1u do l\u00e1 c\u00e2y h\u00f3a ra, c\u00f3 con \u0111\u00e3 c\u00f3 hai c\u00e1nh m\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u00ecnh c\u00f2n d\u00ednh \u1edf c\u00e0nh c\u00e2y, \u0103n r\u1ea5t ngon, nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 qu\u00e2n s\u0129 kh\u1ecfi ch\u1ebft \u0111\u00f3i. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00e0 b\u00e1o \u1ee9ng c\u1ee7a l\u00f2ng trung ngh\u0129a). V\u1eeba c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c Man nghe ti\u1ebfng Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, \u0111em cho l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4, m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c Xi\u00eam La. Khi \u0111\u1ebfn th\u00ec vua \u0111\u00e3 h\u1ed3i loan. Vua Xi\u00eam mu\u1ed1n gi\u1eef \u1edf l\u1ea1i. Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c b\u1ef1c l\u1eafm, tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t vua Xi\u00eam b\u00e0y t\u1ecf h\u1ebft m\u1ecdi n\u1ed7i v\u1ea5t v\u1ea3 v\u00ec vi\u1ec7c \u0111i t\u00ecm vua v\u00e0 n\u00f3i : \u201cN\u1ebfu gi\u1eef l\u1ea1i th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i\u201d. Kh\u00ed u\u1ea5t b\u1eebng b\u1eebng, r\u1ed3i th\u1ed5 ra m\u1ed9t h\u00f2n m\u00e1u. Vua Xi\u00eam th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi trung ngh\u0129a \u0111\u00e3i r\u1ea5t t\u00f4n tr\u1ecdng. M\u00f9a thu n\u0103m M\u1eadu th\u00e2n, vua \u0111\u00e3 kh\u00f4i ph\u1ee5c Gia \u0110\u1ecbnh, nghe tin Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u1edf Xi\u00eam, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea5p cho, v\u00e0 sai n\u00f3i v\u1edbi vua Xi\u00eam cho m\u01b0\u1ee3n chi\u1ebfn thuy\u1ec1n ch\u1edf qu\u00e2n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Vua Xi\u00eam gi\u00fap cho 50 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u00f9ng l\u01b0u ho\u00e0ng, di\u00eam ti\u00eau, s\u00fang \u1ed1ng. \u0110\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua y\u00ean \u1ee7i r\u1ed3i trao cho ch\u1ee9c Trung dinh gi\u00e1m qu\u00e2n ch\u01b0\u1edfng c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1i b\u1ea3o gi\u1eb7c Ph\u1ea1m V\u0103n Tham h\u00e0ng. Tham gi\u1eef Ba Th\u1eafc, qu\u00e2n ta nhi\u1ec1u l\u1ea7n khi\u00eau chi\u1ebfn, v\u1eabn gi\u1eef v\u1eefng th\u00e0nh kh\u00f4ng ra. Vua t\u1ef1 c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh. B\u1ed9 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Tham c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 Thanh H\u00e0m (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) l\u00e0 t\u01b0\u1edbng c\u0169 c\u1ee7a vua. T\u1eeb khi S\u00e0i G\u00f2n th\u1ea5t th\u1ee7, \u0111\u1ea7u theo T\u00e2y S\u01a1n, Tham l\u1ea5y l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc, sai \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf ngo\u00e0i c\u00f9ng v\u1edbi t\u01b0\u1edbng ta l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u00e2n \u0111\u1ed1i l\u0169y ch\u1ed1ng nhau. Thanh H\u00e0m v\u1edbi M\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi quen bi\u1ebft c\u0169, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ra kh\u1ecfi \u0111\u1ed3n g\u1eb7p nhau. H\u00e0m b\u1ea3o M\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc t\u00f4i l\u00e0m t\u00f4i ch\u00faa c\u0169, nay t\u00f4i l\u00e0m t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n, s\u1ef1 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u1ee3i ch\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i, khanh th\u1eed v\u00ec t\u00f4i t\u00ednh xem\u201d. M\u00e2n n\u00f3i : \u201cKhanh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng gi\u1eb7c l\u00e0 th\u1ebf b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 th\u00f4i. Nay gi\u1eb7c l\u00e0 c\u00e1 trong l\u01b0\u1edbi, khanh kh\u00f4ng s\u1edbm li\u1ec7u, m\u1ed9t mai b\u1ecb b\u1eaft c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o m\u00e0 nh\u00ecn th\u1ea5y ch\u00faa th\u01b0\u1ee3ng n\u1eefa\u201d. Thanh H\u00e0m n\u00f3i : \u201cT\u1ed9i t\u00f4i n\u1eb7ng, s\u1ee3 ch\u00faa th\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng dung\u201d. M\u00e2n n\u00f3i : \u201cCh\u00faa th\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 tr\u1eddi \u0111\u1ea5t cha m\u1eb9, c\u00e1i g\u00ec l\u1ea1i ch\u1eb3ng dung. Khanh \u0111\u1eebng ng\u1edd. Chuy\u1ec3n h\u1ecda l\u00e0m Ph\u01b0\u1edbc nh\u01b0 tr\u1edf b\u00e0n tay.\u201d Thanh H\u00e0m n\u00f3i : \u201cKhanh h\u00e3y v\u00ec t\u00f4i xin m\u1ec7nh l\u1ec7nh, t\u00f4i nguy\u1ec7n \u0111em c\u1ea3 \u0111\u1ed3n n\u00e0y \u0111\u1ec3 hi\u1ebfn, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ecdc s\u1ee9c t\u01b0\u1edbng s\u0129 n\u1eefa\u201d. M\u00e2n nh\u1eadn l\u1eddi, lu\u00f4n \u0111\u00eam \u1ea5y v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u0111\u1ec3 b\u00e1o vi\u1ec7c \u1ea5y. Vua cho. M\u00e2n t\u1ee9c th\u00ec b\u00e1o cho Thanh H\u00e0m. S\u00e1ng ng\u00e0y mai vua \u0111\u1ebfn l\u0169y c\u1ee7a M\u00e2n, Thanh H\u00e0m v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, l\u1ea1y r\u1ea1p xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. Vua v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean \u1ee7i, sai v\u1ec1 \u0111\u1ed3n tr\u01b0\u1edbc. M\u00e2n \u0111em \u0111\u1ea1i binh theo sau, \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u0111\u1ed3n k\u00e9o qu\u00e2n th\u1eb3ng v\u00e0o, qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n t\u00e1n lo\u1ea1n. Tham lui v\u1ec1 s\u00f4ng C\u1ed5 C\u00f2 [L\u1ed9 C\u1ea3nh] [Duy Minh Th\u1ecb in C\u1ea3nh L\u1ed9 \u9838\u9dfa t\u1ee9c C\u1ed5 C\u00f2]. Tham \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u1ea7n Hi\u1ebfu Li\u00eam, ch\u1ec9 huy l\u00e0 Nguy\u1ec5n Chu\u1ea9n \u0111em th\u1ee7y binh t\u1eeb c\u1eeda bi\u1ec3n M\u1ef9 Tho \u7f8e\u6e6b \u0111\u1ebfn gi\u00fap. Vua t\u1ef1 \u0111\u1ed1c binh thuy\u1ec1n \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, Chu\u1ea9n thua ch\u1ebft. Hi\u1ebfu Li\u00eam \u0111em b\u1ed9 thu\u1ed9c \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Tham nghe tin s\u1ee3 qu\u00e1, th\u1ebf \u0111\u00e3 c\u00f9ng b\u00e1ch, qu\u00e2n vi\u1ec7n \u1edf ngo\u00e0i l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3, c\u00f9ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n xin h\u00e0ng. Vua tha t\u1ed9i cho, trao cho ch\u1ee9c Ti\u00ean phong \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c dinh Trung qu\u00e2n, gi\u1ea3i t\u00e1n b\u1ed9 kh\u00fac chia v\u00e0o qu\u00e2n. T\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh d\u1eb9p y\u00ean h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, vua tr\u1edf v\u1ec1 S\u00e0i G\u00f2n, l\u01b0u L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n v\u00e0 V\u00f5 T\u00e1nh \u1edf l\u1ea1i chi\u00eau v\u1ed7 d\u00e2n Man. B\u1ed9 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Qu\u00e2n l\u00e0 Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong t\u00ecm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed1c nha \u1ed0c \u1edf C\u1ea7n Th\u01a1, gi\u1ebft \u0111i. (\u1ed0c m\u1edbi nghe tin Tham h\u00e0ng th\u00ec tr\u1ed1n ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn C\u1ea7n Th\u01a1). Ng\u01b0\u1eddi Man ra h\u00e0ng c\u00f3 h\u01a1n 1.500 ng\u01b0\u1eddi, sai ghi v\u00e0o s\u1ed5, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i n\u1ed9p 10 h\u1ed9c th\u00f3c \u0111\u1ec3 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m qu\u00e2n s\u0129 l\u00e0m b\u1ebfp \u1edf N\u1ed9i tr\u00f9 v\u00e0 c\u00e1c nha t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eady th\u1ebf mua hi\u1ebfp h\u00e0ng h\u00f3a \u1edf ch\u1ee3 b\u00faa. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec th\u1ecb tr\u01b0\u1edfng b\u1eaft n\u1ed9p, x\u1eed 100 roi v\u00e0 l\u00e0m d\u1ecbch phu 3 th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m gi\u1ebft tr\u00e2u. Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1eadn, m\u00e0 tr\u00e2u b\u1ecb ch\u1ebft d\u1ecbch nhi\u1ec1u, cho n\u00ean c\u1ea5m. K\u1ebb n\u00e0o ph\u1ea1m c\u1ea5m n\u00e0y, quan th\u00ec x\u1eed b\u00e3i, d\u00e2n th\u00ec x\u1eed 100 roi v\u00e0 sung d\u1ecbch phu. L\u1ea1i th\u1ea5y r\u1eb1ng t\u1ed5ng Ki\u1ebfn H\u00f2a thu\u1ed9c dinh Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p tr\u00e2u \u0111\u1ec3 c\u00e0y, n\u1ebfu b\u1ecb d\u1ecbch ch\u1ebft th\u00ec kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, tri\u1ec7u L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n v\u00e0 V\u00f5 T\u00e1nh v\u1ec1 S\u00e0i G\u00f2n. Sai Gi\u00e0 Tri [Chakrei] Gi\u00e1p (ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p) coi ph\u1ee7 Ba Th\u1eafc. Vua th\u1ea5y d\u00e2n Man khi ph\u1ee5c khi ph\u1ea3n, kh\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cai tr\u1ecb ng\u0103n gi\u1eef m\u00e0 Gi\u00e1p v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c quan li\u00eau Phi\u00ean t\u00f4n ph\u1ee5c, cho n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch c\u00f3 m\u1ec7nh \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e3i ph\u1ee7 binh gi\u1eef c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u1edf Phi\u00ean Tr\u1ea5n v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1edd c\u00f5i ch\u01b0a y\u00ean, vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1eadn, ph\u1ee7 binh chia nhau \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, kh\u00f3 nh\u1ecdc ch\u1eb3ng ph\u1ea3i m\u1ed9t ng\u00e0y. Nay uy vua lan r\u1ed9ng, \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch d\u1eb9p y\u00ean, n\u01a1i r\u1eadm r\u1ea1p \u0111\u00e3 kh\u00f4ng qu\u00e2n \u1ea9n n\u1ea5p, ch\u1ed1n gia \u0111\u00ecnh n\u00ean c\u00f3 th\u00fa vui v\u1ea7y. V\u1eady tinh binh \u1edf \u0111\u1ed3n th\u00ec t\u1ea1m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u00f2n ph\u1ee7 binh h\u1ebft th\u1ea3y cho v\u1ec1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y hai th\u00e0nh C\u00e1 D\u1ed1c [D\u00e1c Ng\u01b0 \u89d2\u9b5a] v\u00e0 V\u00e0m C\u1ecf [Th\u1ea3o C\u00e2u]. Vua cho \u0111\u1ea5t \u1ea5y l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ed5 h\u1ecdng c\u1ee7a S\u00e0i G\u00f2n, n\u01a1i xung y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ecbch, b\u00e8n sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh ki\u00eam l\u00e3nh c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 Tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh coi gi\u1eef, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 m\u00f9a xu\u00e2n m\u00f9a h\u1ea1 th\u00ec gi\u1eef \u0111\u1ed3n, m\u00f9a thu m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00ec \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i T\u00f4n Th\u1ea5t Huy\u00ean cai qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch dinh Trung qu\u00e2n, T\u00f4n Th\u1ea5t Ch\u01b0\u01a1ng cai qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ban tr\u1ef1c h\u1eadu, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n cai qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ban tr\u1ef1c t\u1ea3, T\u00f4 V\u0103n \u0110o\u00e0i cai qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ban tr\u1ef1c h\u1eefu.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y M\u1ea1c C\u00f4ng B\u00ednh l\u00e0m Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i l\u01b0u th\u1ee7 \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean. C\u00f4ng B\u00ednh l\u00e0 con c\u1ee7a T\u1eed Ho\u00e0ng. T\u1eed Sanh ch\u1ebft r\u1ed3i, v\u1eeba l\u00fac ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u01b0a C\u00f4ng B\u00ednh v\u1ec1, vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 sai l\u00e0m ch\u1ee9c n\u00e0y. L\u1ea1i l\u1ea5y B\u00f9i V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m Cai b\u1ea1, Nguy\u1ec5n Kim l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c, sai chi\u1ebfu d\u00e2n s\u1ed1 c\u1ee7a \u0111\u1ea1o, c\u1ee9 50 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0111\u1eb7t hai h\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t, chia l\u00e0m b\u1ed1n phi\u00ean \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ch\u1ef1c sai ph\u00e1i, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i phi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh quy \u01b0\u1edbc cho dinh Trung qu\u00e2n (Ph\u00e0m nghe trong dinh \u0111\u00e1nh m\u1ed9t h\u1ed3i thanh la, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 ng\u00e0y \u0111\u00eam, c\u1eeda b\u1ed1n v\u1ec7 ph\u1ea3i t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u00f3ng kh\u00f3a l\u1ea1i. C\u00e1c v\u1ec7 \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh, c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u1edf trong th\u00ec \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc tr\u1ea1i, \u0111\u1ec1u c\u1ea7m binh kh\u00ed, \u0111\u1ee3i \u0111i\u1ec3m s\u1ed1 xong th\u00ec v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 canh gi\u1eef, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p).<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00e9n ph\u1ee7 binh \u1edf hai dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n v\u00e0 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf cho c\u00e1c ty bi\u1ec7t n\u1ea1p v\u1ec1 tr\u1eebu nam, l\u0129nh m\u1ed9c, l\u0129nh th\u00e2m c\u1ee7a N\u1ed9i vi\u1ec7n. (Tr\u1eebu nam m\u1ed7i n\u0103m thu m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m d\u00e0i 30 th\u01b0\u1edbc quan \u0111\u1ed3ng (1. Th\u01b0\u1edbc quan \u0111\u1ed3ng : Th\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc.), kh\u1ed5 7 t\u1ea5c, c\u00e2n n\u1eb7ng 1 c\u00e2n ; l\u0129nh m\u1ed9c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m d\u00e0i 22 th\u01b0\u1edbc, kh\u1ed5 7 t\u1ea5c, n\u1eb7ng s\u00e1u l\u1ea1ng ; l\u0129nh th\u00e2m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m d\u00e0i 20 th\u01b0\u1edbc, kh\u1ed5 7 t\u1ea5c, thu\u1ebf sai d\u01b0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 1 quan 1 ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1o l\u00e0m l\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ef1u l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o. \u0110\u1eb7ng H\u1ef1u tr\u1ea3i theo qu\u00e2n ng\u0169, quan ch\u1ee9c \u0111\u1ebfn Kh\u00e2m sai cai c\u01a1. Vua th\u1ea5y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc m\u1edbi \u0111\u1ed5i cho l\u00e0m ch\u1ee9c n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Thi\u1ec7u, Tr\u1ea7n Quang T\u0129nh, \u0110inh C\u00f4ng Khi\u00eam sung Th\u1ecb th\u01b0 vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c nha v\u0103n v\u00f5 l\u00e0m s\u1ed5 thu\u1ed9c binh. T\u1eeb \u0111\u00e2y v\u1ec1 sau h\u1ec5 c\u00f3 sai ph\u00e1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean \u1edf s\u1ed5, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y b\u1ecb ph\u1ea1t 100 roi v\u00e0 sung d\u1ecbch phu, quan cai qu\u1ea3n c\u0169ng b\u1ecb li\u00ean t\u1ecda.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, sai L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n \u0111em qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00e0 R\u1ecba \u5a46\u5730.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh H\u1eadu qu\u00e2n. (L\u0129nh v\u00e0 tr\u1eebu c\u00e1c th\u1ee9 106 t\u1ea5m, sa 49 t\u1ea5m, nhi\u1ec5u 2 t\u1ea5m, g\u1ea5m n\u1eeda c\u00e2y).<\/p>\n\n\n\n<p>Cho em Ti\u1ec1n qu\u00e2n kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Loan l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n dao d\u1ecbch. \u0110\u1ea7u l\u00e0 trong tr\u1eadn Ba Lai, Loan ch\u1ebft tr\u1eadn, vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y nghe m\u1eb9 Loan c\u00f2n s\u1ed1ng, n\u00ean cho ng\u01b0\u1eddi em \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n dao d\u1ecbch \u0111\u1ec3 h\u1ea7u nu\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Xi\u00eam La b\u1ecb h\u1ea1n v\u00e0 \u0111\u00f3i, xin \u0111ong g\u1ea1o \u1edf n\u01b0\u1edbc ta. Vua ra l\u1ec7nh cho h\u01a1n 8.800 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o (b\u1eb1ng 200 xe c\u1ee7a Xi\u00eam).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i ch\u1edf tr\u1ed9m v\u1eadt c\u1ea5m. Ph\u00e0m th\u00f3c g\u1ea1o, k\u1ef3 nam, tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng, ng\u00e0 voi, s\u1eebng t\u00ea \u0111\u1ec1u c\u1ea5m, ai d\u00e1m mua b\u00e1n ri\u00eang nh\u1eefng th\u1ee9 \u1ea5y th\u00ec x\u1eed 100 roi v\u00e0 xi\u1ec1ng sung d\u1ecbch phu 3 n\u0103m, t\u00e0i s\u1ea3n sung c\u00f4ng. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i kh\u00f4ng ki\u1ec3m x\u00e9t ra t\u1ed9i c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf. T\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u00fang th\u1ef1c th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 300 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Ra l\u1ec7nh cho quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed1n dinh c\u00e1o kh\u1eafp cho nh\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t bi\u1ebft : Ph\u00e0m quan v\u00e0 binh c\u1ee7a gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc tr\u1ed1n v\u1ec1 th\u00f4n \u1ea5p m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ec3 di l\u1eadu, nh\u01b0 nay mu\u1ed1n theo qu\u00e2n ng\u0169 th\u00ec ghi v\u00e0o binh t\u1ecbch, mu\u1ed1n \u1edf y\u00ean l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u00ec ghi v\u00e0o h\u1ed9 t\u1ecbch. K\u1ebb n\u00e0o l\u1ecdt s\u1ed5 th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i ch\u1ebft. Th\u00f4n tr\u01b0\u1edfng bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00eau ra th\u00ec x\u1eed 100 roi, sung d\u1ecbch phu 3 n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Ngo\u1ea1n l\u00e0m ph\u00f3 hi\u1ec7u \u00fay H\u1eefu chi \u1edf Trung qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, l\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0m v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u1ea3 ti\u1ec7p Th\u1ee7y dinh Trung qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u1ec9nh l\u00e0m v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eefu ti\u1ec7p.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7nh b\u1eaft gi\u1ea3i l\u00ednh tr\u1ed1n. Ph\u00e0m qu\u00e2n nh\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u1ea1ch binh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng m\u00e0 tr\u1ed1n \u0111i th\u00ec b\u1eaft cha m\u1eb9 v\u1ee3 con v\u00e0 anh em ru\u1ed9t ph\u1ea3i t\u00ecm b\u1eaft b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i. C\u00f2n nh\u1eefng l\u00ednh tr\u1ed1n t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u v\u00e0o c\u00e1c th\u00f4n ph\u01b0\u1eddng hay c\u00e1c chi hi\u1ec7u th\u00ec \u0111\u1ec1u tha truy b\u1eaft ; n\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t ni\u1ec1m tr\u1ed1n tr\u00e1nh l\u1eadu s\u1ed5 th\u00ec cho ai c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft gi\u1ea3i, d\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec mi\u1ec5n dao d\u1ecbch m\u1ed9t n\u0103m, qu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 30 quan. (Duy l\u00ednh tr\u1ed1n thu\u1ed9c v\u1ec1 c\u00e1c \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n chi hi\u1ec7u c\u1ee7a dinh Trung qu\u00e2n, nh\u01b0 qu\u00e2n m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec thu \u1edf h\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 \u1edf oa ch\u1ee7 s\u1ed1 ti\u1ec1n 40 quan \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng). Ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh tr\u1ed1n th\u00ec l\u1ea5y qu\u00e2n ph\u00e1p lu\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed1n dinh chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n xi\u00eau d\u1ea1t. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb khi ta l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh, d\u00e2n ch\u00fang m\u1ed9t ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1edfi d\u00e2y treo ng\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng ngh\u0129 t\u1edbi d\u00e2n c\u00e1c ph\u1ee7 t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra \u0111\u00e3 kh\u1ed5 v\u1edbi ch\u00ednh s\u00e1ch b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a T\u00e2y S\u01a1n t\u1eeb l\u00e2u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o nh\u1edd ta ch\u00ednh nh\u01b0 tho\u00e1t kh\u1ecfi mi\u1ec7ng c\u1ecdp m\u00e0 v\u1ec1 v\u1edbi m\u1eb9 hi\u1ec1n, n\u00ean ph\u1ea3i y\u00ean \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1. T\u1eeb nay nh\u01b0 c\u00f3 d\u00e2n c\u00e1c ph\u1ee7 kh\u00e1c l\u01b0u ng\u1ee5 th\u00ec cho s\u1edf t\u1ea1i ghi l\u1ea5y t\u00ean tu\u1ed5i qu\u00ea qu\u00e1n, mi\u1ec5n tr\u1eeb thu\u1ebf th\u00e2n, \u0111\u1ee3i sau khi thanh b\u00ecnh, cho h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0ng c\u0169 \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi th\u1ea5t s\u1edf.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng nh\u1eefng thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh t\u1eeb nay h\u1ec5 ch\u1edf \u0111\u1ebfn b\u1ed1n th\u1ee9 s\u1eaft, gang, k\u1ebdm, l\u01b0u ho\u00e0ng, th\u00ec nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua c\u1ea3, l\u1ea1i theo s\u1ed1 h\u00e0ng nhi\u1ec1u \u00edt \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh c\u1ea5p b\u1ef1c m\u00e0 ch\u01b0\u1edbc tha thu\u1ebf c\u1ea3ng v\u00e0 cho \u0111ong g\u1ea1o ch\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u \u00edt kh\u00e1c nhau. (Ph\u00e0m b\u1ed1n th\u1ee9 \u1ea5y ch\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c 10 v\u1ea1n c\u00e2n l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ea5t, mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u1ea3ng, cho ch\u1edf g\u1ea1o v\u1ec1 30 v\u1ea1n c\u00e2n, ch\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c 6 v\u1ea1n c\u00e2n l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u00ec, cho ch\u1edf g\u1ea1o v\u1ec1 22 v\u1ea1n c\u00e2n, ch\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c 4 v\u1ea1n c\u00e2n th\u00ec cho ch\u1edf g\u1ea1o v\u1ec1 15 v\u1ea1n c\u00e2n ; c\u00f2n thuy\u1ec1n&nbsp; n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1 tr\u00ean th\u00ec c\u1ee9 100 c\u00e2n h\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1edf g\u1ea1o v\u1ec1 300 c\u00e2n, thu\u1ebf c\u1ea3ng v\u1eabn ph\u1ea3i n\u1ed9p nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng). T\u1eeb \u0111\u00f3 nh\u1eefng thuy\u1ec1n bu\u00f4n vui l\u00f2ng ch\u1edf \u0111\u1ebfn b\u00e1n, m\u00e0 qu\u00e2n d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai c\u01a1 tri T\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Giao ki\u00eam qu\u1ea3n tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0 [thuy\u1ec1n b\u00e1nh l\u00e1i d\u00e0i].<\/p>\n\n\n\n<p>Sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n v\u00e0 ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u1ea3 tr\u1ef1c L\u00e2m V\u0103n Gi\u1ea3ng d\u00f2 th\u00e1m hai dinh Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh v\u00e0 V\u0129nh Tr\u1ea5n xem c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o c\u1eady quy\u1ec1n th\u1ebf m\u1ea1o danh hi\u1ec7u s\u00e1ch nhi\u1ec5u b\u1eaft b\u1edb b\u00ecnh d\u00e2n, c\u00f9ng b\u1ecdn ngoan ng\u1ea1nh gi\u1eb7c gi\u00e3, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u1ee7a c\u1ea3i, b\u1eaft con em ng\u01b0\u1eddi, ph\u00e0m h\u1ebft th\u1ea3y nh\u1eefng vi\u1ec7c h\u1ea1i d\u00e2n, d\u00f2 h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang, cho t\u1ee9c th\u00ec b\u1eaft gi\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u1ed1c nha Ch\u00edch (ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p) l\u00e0m an ph\u1ee7 Tr\u00e0 Vinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5 nhu\u1eadn, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 t\u1ed1 gi\u00e1c vi\u1ec7c l\u1eadu \u0111inh. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 sai d\u00e2n l\u00e0m s\u1ed5 h\u1ed9, l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng ph\u00e0m \u1ea9n l\u1eadu \u0111inh kh\u1ea9u, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o bi\u1ebft r\u00f5 t\u1ed1 gi\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111inh, d\u00e2n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n dao d\u1ecbch m\u1ed9t n\u0103m, qu\u00e2n th\u00ec tr\u00e1ch thu \u1edf \u1ea5p tr\u01b0\u1edfng s\u1edf t\u1ea1i v\u00e0 \u1edf oa ch\u1ee7 s\u1ed1 ti\u1ec1n 40 quan \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y d\u00e2n gian c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb nhi\u1ec5u vi\u1ec7c, \u0103n \u0111\u00fat b\u1eeba b\u00e3i, vua nghe th\u1ea5y, s\u1eafc cho t\u1eeb nay ph\u00e0m ai t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c l\u1eadu \u0111inh th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng hay quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00ea ch\u1eef l\u00e0m b\u1eb1ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft n\u1ed9p, theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng cho. B\u1eb1ng c\u1eady th\u1ebf b\u1eaft ri\u00eang, l\u1ea5y c\u1ee7a r\u1ed3i th\u1ea3, th\u00ec cho \u1ea5p tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111inh l\u1eadu \u1ea5y th\u00fa t\u1ed9i v\u00e0 t\u1ed1 c\u00e1o, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c thu l\u1ea1i tang v\u1eadt v\u00e0 tha t\u1ed9i cho. N\u1ebfu \u0111\u1ed3ng t\u00ecnh kh\u00f4ng ch\u1ecbu ph\u00e1t gi\u00e1c m\u00e0 vi\u1ec7c l\u1ed9 ra, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u1ea5p tr\u01b0\u1edfng, ng\u01b0\u1eddi oa ch\u1ee7, ng\u01b0\u1eddi \u0111inh l\u1eadu v\u00e0 k\u1ebb b\u1eaft ri\u00eang \u1ea5y \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed 100 roi, xi\u1ec1ng sung d\u1ecbch phu 6 th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e3i b\u1ecf thu\u1ebf s\u00e2n chim [\u0111i\u1ec3u \u0111\u00ecnh] \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ede \u0111\u1ea1o Ki\u00ean Giang thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean, hai th\u00f4n \u0110\u00f4ng An v\u00e0 V\u0129nh H\u00f2a th\u01b0\u1eddng c\u00f3 chim t\u1ee5 t\u1eadp r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00e1nh l\u1ea5y l\u00f4ng chim \u0111em b\u00e1n m\u00e0 n\u1ed9p ti\u1ec1n thu\u1ebf, g\u1ecdi l\u00e0 thu\u1ebf s\u00e2n chim. Vua cho vi\u1ec7c \u1ea5y c\u00f3 h\u1ea1i lo\u00e0i sinh v\u1eadt n\u00ean b\u00e3i \u0111i v\u00e0 c\u1ea5m t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh l\u1ea5y tr\u1ed9m n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn N\u1ed9i vi\u1ec7n l\u00e0 Tr\u1ea7n Tho\u1ea1i Quan v\u00e0 Chi V\u0103n Y\u00ean sang Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng mua c\u00e1c h\u00f3a h\u1ea1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u00e0n s\u1ebd c\u1eed \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh T\u00e2y S\u01a1n, b\u00e8n ban qu\u00e2n ch\u00ednh cho c\u00e1c dinh \u0111\u1ec3 d\u1ea1y t\u1eadp t\u01b0\u1edbng s\u0129 cho quen thu\u1ed9c, l\u1ea1i ra l\u1ec7nh d\u1ef1 n\u1ed9p l\u01b0\u01a1ng ri\u00eang \u0111\u1ec3 ch\u1edd l\u1ec7nh ph\u00e1t tr\u01b0ng (\u1edf Ch\u00ednh danh th\u00ec ty X\u00e1 sai, ty T\u01b0\u1edbng th\u1ea7n l\u1ea1i, ty L\u1ec7nh s\u1eed, ty N\u1ed9i l\u1ec7nh s\u1eed, ty L\u1ec7nh s\u1eed t\u1ea7u, ty Chi\u00eam h\u1eadu l\u1ea1i, ty L\u1ec7nh s\u1eed c\u00e1c nha, c\u00f9ng nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo \u1edf c\u00e1c thuy\u1ec1n c\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c v\u1ec1 hi\u1ec7u Ki\u00ean, \u1edf b\u1ed1n dinh th\u00ec th\u01b0 k\u00fd, cai \u00e1n, tri b\u1ea1, cho \u0111\u1ebfn t\u1ea1p l\u01b0u hai ty X\u00e1 sai v\u00e0 T\u01b0\u1edbng th\u1ea7n l\u1ea1i, t\u00f2ng thu\u1ed9c c\u00e1c ty, th\u1ee3 c\u00e1c nha, c\u00e1c cu\u1ed9c c\u00f9ng l\u00e0 tinh binh v\u00e0 thu\u1ed9c binh, t\u1eeb cai c\u01a1, cai \u0111\u1ed9i, ch\u00e1nh th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, v\u00e0 cai \u0111\u1ed9i th\u1ee7 ng\u1ef1, cai \u00e1n, tham m\u01b0u c\u00e1c \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n, \u0111\u1ea1o n\u1ed9i l\u1ec7nh s\u1eed v\u00e0 qu\u00e2n, ph\u1ee7 binh v\u00e0 d\u00e2n th\u1ef1c n\u1ea1p c\u00e1c t\u1ed5ng x\u00e3 th\u00f4n ph\u01b0\u1eddng, cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nhi\u00eau th\u00e2n, nhi\u00eau h\u1ecdc, c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u01a1n xin mi\u1ec5n d\u1ecbch v\u00e0 nh\u1eefng s\u00e1i phu v\u00e0 ph\u1ee5 l\u0169y bi\u1ec7t n\u1ea1p \u0111\u00e3 v\u00e0o s\u1ed5 v\u00e0o \u00e1n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o h\u1ea1ng, l\u00e3o nhi\u00eau trong h\u1ed9 t\u1ecbch c\u1ee7a T\u00e2y S\u01a1n, m\u1ed7i vi\u00ean n\u1ed9p 2 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng, g\u1ea1o th\u00ec 60 b\u00e1t quan \u0111\u1ed3ng, n\u1ed9p th\u00f3c th\u00ec g\u1ea5p \u0111\u00f4i. C\u00e1c dinh Ti\u00ean phong, Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu t\u1eeb t\u1ed5ng nhung, th\u1ed1ng binh, cai c\u01a1, cai \u0111\u1ed9i cho \u0111\u1ebfn qu\u00e2n s\u0129, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi th\u00eam v\u00e0o t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang v\u1ec1 sau c\u0169ng n\u1ed9p 2 th\u00e1ng, ng\u01b0\u1eddi ng\u1ea1ch c\u0169 th\u00ec n\u1ed9p 1 th\u00e1ng, tr\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c s\u1ed5 Chi\u1ebfn t\u00e2m th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau nghe tin gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 \u1edf Thu\u1eadn H\u00f3a \u0111\u00f3ng nhi\u1ec1u chi\u1ebfn h\u1ea1m, m\u01b0u \u0111\u00e1nh ph\u01b0\u01a1ng Nam, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u1eed binh n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m ph\u00f9 th\u1ee7y v\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u00f3ng. Vua cho l\u00e0 t\u1ea3 \u0111\u1ea1o l\u1eeba d\u00e2n n\u00ean c\u1ea5m. K\u1ebb n\u00e0o c\u00f2n ph\u1ea1m c\u1ea5m, ph\u00f9 th\u1ee7y th\u00ec x\u1eed 100 roi v\u00e0 sung d\u1ecbch phu 6 th\u00e1ng ; c\u00f4 \u0111\u1ed3ng th\u00ec x\u1eed 100 roi v\u00e0 sung gi\u00e3 g\u1ea1o 6 th\u00e1ng. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho b\u1ed1n dinh b\u00e3i b\u1ecf nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean \u1edf hai ty Ph\u00e1p l\u1ee5c v\u00e0 \u0110\u1ea1o s\u0129 cho sung b\u1ed5 v\u00e0 hai ty X\u00e1 sai v\u00e0 T\u01b0\u1edbng th\u1ea7n l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m con h\u00e1t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ed9n v\u00e0o s\u1ed5 qu\u00e2n. Vua d\u1ee5 t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u c\u00e1c dinh r\u1eb1ng : \u201cTr\u00ean ch\u1ed1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, cao th\u1ea5p c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1, ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u00f3 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. Nay qu\u00e2n l\u00ednh tuy \u1edf h\u00e0ng ng\u0169, ng\u00e0y kh\u00e1c b\u00e0n c\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00e2u l\u1ea1i ch\u1eb3ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u01b0\u1edbng s\u00fay. Nh\u01b0 con h\u00e1t l\u1ea1i l\u00e0 b\u1ecdn v\u00f4 lo\u1ea1i, m\u00e0 cho l\u1eabn v\u00e0o \u0111\u00f3, th\u1ebf ch\u1eb3ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1 v\u0169 phu l\u1eabn v\u1edbi ng\u1ecdc sao ? Nay c\u00e1c dinh t\u1eeb ch\u01b0\u1edfng qu\u00e2n cho \u0111\u1ebfn cai \u0111\u1ed9i, n\u1ebfu ai mu\u1ed1n nu\u00f4i con h\u00e1t th\u00ec cho l\u1eadp ri\u00eang s\u1ed5 \u201cban ch\u01a1i xu\u00e2n\u201d, thu\u1ebf th\u00e2n theo nh\u01b0 qu\u00e2n h\u1ea1ng, s\u1eafc qu\u1ea7n \u00e1o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c qu\u00e2n, Khi c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec t\u00f2ng chinh, kh\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00ec h\u00e1t x\u01b0\u1edbng. N\u1ebfu \u0111\u00e3 v\u00e0o s\u1ed5 qu\u00e2n m\u00e0 c\u00f2n \u0111i h\u00e1t x\u01b0\u1edbng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 ph\u00e1t th\u00ec x\u1eed 100 roi, xi\u1ec1ng sung d\u1ecbch phu 1 n\u0103m, quan cai qu\u1ea3n b\u1ecb ph\u1ea1t ti\u1ec1n 30 quan \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o gi\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, ho\u00e0ng c\u1ea3 C\u1ea3nh t\u1eeb n\u01b0\u1edbc T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng v\u1ec1. \u0110\u1ea7u l\u00e0 vua sai C\u1ea3nh sang \u0110\u1ea1i T\u00e2y c\u1ea7u vi\u1ec7c, tr\u1ea3i hai n\u0103m m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc \u1ea5y. Vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111\u00e3i theo v\u01b0\u01a1ng l\u1ec5, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1edbi sai thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng \u962e\u6587\u52dd [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Baptiste_Chaigneau\">Jean-Baptiste Chaigneau<\/a>] v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n \u962e\u6587\u9707 [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Philippe_Vannier\">Philippe Vannier<\/a>] theo B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Pigneau_de_Behaine\">Pigneau de Behaine<\/a>] \u0111\u01b0a C\u1ea3nh v\u1ec1. C\u1ea3nh t\u1eeb khi v\u00e2ng m\u1ec7nh sang T\u00e2y, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n n\u0103m, vua \u0111\u1ec3 l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb, k\u1ecbp \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, t\u1ee9c th\u00ec sai T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i \u0111em binh thuy\u1ec1n ra c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd \u0111\u00f3n v\u1ec1. V\u1ec1 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, vua vui m\u1eebng l\u1eafm, Th\u1eafng v\u00e0 Ch\u1ea5n \u0111\u1ec1u xin \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m t\u00f4i t\u1edb. Vua cho, \u0111\u1ec1u cho ch\u1ee9c Cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 cho m\u1ed9t ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n (Th\u1eafng, Ch\u1ea5n \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean c\u1ee7a vua cho).<\/p>\n\n\n\n<p>Truy t\u1eb7ng T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ed3ng l\u00e0m \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn ph\u1ee5c qu\u1ed1c th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n C\u1ea9m y v\u1ec7 ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 s\u1ef1 ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, T\u00f4n Th\u1ea5t M\u00e2n l\u00e0m D\u1ef1c v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1eb7c ti\u1ebfn ph\u1ee5 qu\u1ed1c \u0111\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n C\u1ea9m y v\u1ec7 ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 s\u1ef1 ch\u01b0\u1edfng dinh, T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u1ec3n l\u00e0m \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn ph\u1ee5 qu\u1ed1c th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n C\u1ea9m y v\u1ec7 ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 s\u1ef1 ch\u01b0\u1edfng c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t quan \u0110i\u1ec1n tu\u1ea5n, l\u1ea5y b\u1ecdn H\u00e0n l\u00e2m ch\u1ebf c\u00e1o l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh, Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u, Hu\u1ef3nh Minh Kh\u00e1nh c\u1ed9ng 12 ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean coi vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1n tu\u1ea5n, chia \u0111i b\u1ed1n dinh Phi\u00ean Tr\u1ea5n, Tr\u1ea5n Bi\u00ean, V\u0129nh Tr\u1ea5n, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec3 khuy\u00ean b\u1ea3o n\u00f4ng d\u00e2n, c\u1ee9 theo s\u1ed5 \u0111inh, t\u1eeb ph\u1ee7 binh cho \u0111\u1ebfn h\u1ea1ng c\u00f9ng c\u1ed1, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m ru\u1ed9ng. Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n n\u00e0o kh\u00f4ng theo ngh\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u00ec sung thay ch\u00e2n ph\u1ee7 binh. \u0110\u1ebfn khi l\u00faa ch\u00edn, x\u00e9t s\u1ed1 thu ho\u1ea1ch, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u1ea5y ru\u1ed9ng c\u1ecf [ru\u1ed9ng l\u1ea7y] \u0111\u01b0\u1ee3c 100 th\u00fang th\u00f3c (m\u1ed7i th\u00fang \u0111ong 24 b\u00e1t), c\u1ea5y ru\u1ed9ng n\u00fai [ru\u1ed9ng cao] \u0111\u01b0\u1ee3c 70 th\u00fang th\u00f3c tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ee7 binh th\u00ec mi\u1ec5n m\u1ed9t n\u0103m t\u00f2ng chinh, d\u00e2n \u0111inh th\u00ec mi\u1ec5n m\u1ed9t n\u0103m dao d\u1ecbch. Kh\u00f4ng k\u1ecbp s\u1ed1 \u1ea5y th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ec7 mi\u1ec5n. L\u1ea1i m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch l\u1eadp l\u00e0m \u0111i\u1ec1n t\u1ed1t, thu\u1ed9c v\u1ec1 quan \u0111i\u1ec1n tu\u1ea5n, c\u1ea5p cho ru\u1ed9ng hoang, tr\u00e2u c\u00e0y v\u00e0 \u0111i\u1ec1n kh\u00ed, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc cho vay, sau m\u00f9a g\u1eb7t th\u00ec n\u1ed9p th\u00f3c \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 n\u1ee3.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ea1o Ki\u00ean \u0110\u1ed3n (\u1edf c\u1eeda s\u00f4ng T\u00e0 \u00d4n dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n), sai Tham m\u01b0u Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0 coi gi\u1eef v\u00e0 ki\u00eam thu thu\u1ebf c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng [Hoa ki\u1ec1u] (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 1 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c phi\u00ean).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai n\u0103m ty \u1edf Ch\u00ednh dinh chia phi\u00ean tr\u1ef1c \u1edf c\u00f4ng th\u1ef1, ai b\u1ecf thi\u1ebfu th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i. (N\u0103m ty X\u00e1 sai, T\u01b0\u1edbng th\u1ea7n l\u1ea1i, L\u1ec7nh s\u1eed, N\u1ed9i l\u1ec7nh s\u1eed, L\u1ec7nh s\u1eed t\u1ea7u, m\u1ed7i ty \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, s\u00e1ng s\u1edbm l\u00ean tr\u1ef1c, m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u00eam th\u00ec \u0111\u1ed5i phi\u00ean, ai b\u1ecf thi\u1ebfu x\u1eed 30 roi, ty tr\u01b0\u1edfng li\u00ean t\u1ecda. Sau \u0111\u1eb7t th\u00eam ty L\u1ec7nh&nbsp; s\u1eed Binh b\u1ed9 v\u00e0 ty Chi\u00eam h\u1eadu l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c Ch\u00ednh dinh, c\u1ed9ng b\u1ea3y ty).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t b\u1ea3o Tr\u1ea5n Di (\u1edf ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng Ba Th\u1eafc), sai Cai c\u01a1 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Khoa coi gi\u1eef. Thu\u1ebf mu\u1ed1i qua \u0111\u00f3, 10 ph\u1ea7n ph\u1ea3i n\u1ed9p 1 ph\u1ea7n. L\u1ea1i th\u1ea5y d\u00e2n Phi\u00ean m\u1edbi ph\u1ee5, sai ch\u1edf g\u1ea1o nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc 500 ph\u01b0\u01a1ng cho vay, khi\u1ebfn h\u1ecd c\u00e0y c\u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Xu\u1ed1ng l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1eeba r\u1ed3i qua lo\u1ea1n T\u00e2y S\u01a1n, th\u00f3i nh\u01a1 b\u1ea9n ch\u01b0a tr\u1eeb h\u1ebft, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ti\u1ec3u d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00e0 d\u1ec5 ph\u1ea1m l\u1ed7i. V\u1ea3 kh\u00f4ng d\u1ea1y m\u00e0 gi\u1ebft th\u00ec l\u00f2ng ta kh\u00f4ng n\u1ee1. Nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i sung d\u1ecbch phu kh\u00f4ng k\u1ec3 m\u1edbi hay l\u00e2u, \u0111\u1ec1u tha h\u1ebft, duy t\u1ed9i \u0103n c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng v\u1edbi t\u1ed9i \u0111\u1ea1i ngh\u1ecbch b\u1ea5t \u0111\u1ea1o th\u00ec kh\u00f4ng d\u1ef1 l\u1ec7 \u00e2n x\u00e1 n\u00e0y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c dinh k\u00e9n qu\u00e2n chi\u1ebfn t\u00e2m. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u01b0\u1edbng qu\u00fd bi\u1ebft m\u01b0u m\u00f4, qu\u00e2n c\u1ea7n c\u00f3 v\u0169 d\u0169ng, cho n\u00ean ba ngh\u00ecn qu\u00e2n c\u00f9ng m\u1ed9t \u0111\u1ee9c m\u00e0 g\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 T\u00e2y Chu, hai m\u01b0\u01a1i t\u00e1m t\u01b0\u1edbng c\u00f9ng l\u1eadp c\u00f4ng m\u00e0 trung h\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 \u0110\u00f4ng H\u00e1n. T\u1eeb x\u01b0a d\u00f9ng qu\u00e2n kh\u00f4ng bao gi\u1edd kh\u00f4ng l\u1ea5y v\u0169 d\u0169ng l\u00e0m \u0111\u1ea7u. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u1ed1ng qu\u1ea3n c\u00e1c dinh, n\u00ean ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng chi tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u k\u00e9n ch\u1ecdn cho tinh, t\u1eeb cai c\u01a1 cai \u0111\u1ed9i cho \u0111\u1ebfn qu\u00e2n l\u00ednh, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m c\u00f3 ch\u00ed chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u th\u00ec l\u00e0m s\u1ed5 ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u1ec3 h\u1eadu c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n, khi\u1ebfn cho chuy\u00ean h\u1ecdc t\u1eadp vi\u1ec7c binh, ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang\u201d. Th\u1ebf r\u1ed3i s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong b\u1ed9 kh\u00fac c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n c\u00f3 3.800 ng\u01b0\u1eddi, k\u00e9n \u0111\u01b0\u1ee3c 2.000 ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0m danh s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean. Vua cho r\u1eb1ng l\u1ea5y nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 l\u1ea1m, b\u00e8n sai k\u00e9n l\u1ea1i. L\u1ea1i s\u1eafc cho c\u00e1c dinh ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ghi t\u00ean \u1edf s\u1ed5 chi\u1ebfn t\u00e2m \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u1eadp th\u00e0nh th\u1eadp ng\u0169, ch\u1ecbu \u01b0\u1edbc th\u00fac c\u1ee7a dinh Trung qu\u00e2n m\u00e0 ch\u0103m luy\u1ec7n t\u1eadp. Trong b\u00ecnh th\u1eddi m\u00e0 \u0111\u00e0o ng\u0169 th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i \u0111\u1ebfn cha m\u1eb9 anh em v\u1ee3 con, ra tr\u1eadn m\u00e0 l\u00f9i th\u00ec d\u00f9ng qu\u00e2n ph\u00e1p lu\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, truy t\u1eb7ng Cai c\u01a1 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec3n l\u00e0m D\u1ef1c v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n ph\u1ee5 qu\u1ed1c th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n C\u1ea9m y v\u1ec7 ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 s\u1ef1 ch\u01b0\u1edfng c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai c\u01a1 tri T\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Gi\u00e1o l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Phi\u00ean Tr\u1ea5n, c\u1ef1u tham \u0111\u1ed1c Tr\u1ea7n Hi\u1ebfu Li\u00eam l\u00e0m Cai b\u1ea1, H\u00e0n l\u00e2m Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Bi l\u00e0m Cai b\u1ea1 V\u0129nh Tr\u1ea5n, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ef1u l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n tr\u1ef1c Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai cai c\u01a1 Th\u1ee7y dinh Trung qu\u00e2n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nga m\u1ed9 d\u00e2n l\u1eadp n\u1eadu s\u00e1p ong (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p s\u00e1p ong 10 c\u00e2n, dao d\u1ecbch \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n, thu\u1ebf th\u00e2n th\u00ec theo nh\u01b0 qu\u00e2n h\u1ea1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e2n c\u01b0 th\u00f4n T\u00e2n L\u1eadp \u1edf Tr\u1ea5n Bi\u00ean c\u00f3 n\u1ea1n c\u1ecdp. Vua ra l\u1ec7nh t\u00ecm c\u00e1ch b\u1eaft c\u1ecdp, ai b\u1eaft s\u1ed1ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 15 quan, gi\u1ebft ch\u1ebft th\u00ec th\u01b0\u1edfng 10 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e0ng t\u01b0\u1edbng Ph\u1ea1m V\u0103n Tham c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb gi\u1ebft. \u0110\u1ea7u l\u00e0 gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 sai ng\u01b0\u1eddi tin c\u1eady l\u00e0 Di\u1ec7m \u0111\u01b0a m\u1eadt th\u01b0 cho Tham. Di\u1ec7m \u0111\u1ebfn, nghe tin Tham \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, b\u00e8n nh\u00e2n \u0111\u00eam l\u1ebbn v\u00e0o g\u1eb7p Tham. Tham \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng&nbsp; : \u201cNay vi\u1ec7c \u0111\u00e3 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c?\u201d. Di\u1ec7m n\u00f3i : \u201cNay d\u1ea7u b\u1ecb thua, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bao l\u00e2u ch\u00faa ta h\u1eb3n tr\u1edf l\u1ea1i, Gia \u0110\u1ecbnh t\u1ea5t l\u1ea1i v\u1ec1 tay ch\u00fang ta. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n n\u00ean li\u1ec7u t\u00ednh \u0111i\u201d. Tham y\u00ean l\u1eb7ng h\u1ed3i l\u00e2u, b\u00e8n gi\u1eef Di\u1ec7m \u1edf l\u1ea1i v\u1edbi m\u00ecnh. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1eadt \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u1ed1 c\u00e1o. Vua sai Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c r\u1ee7 Tham c\u00f9ng v\u00e0o. \u0110\u1ebfn c\u1eeda cung, v\u1ec7 s\u0129 tr\u00f3i Tham \u0111em d\u00e2ng. Vua k\u1ec3 t\u1ed9i cho nghe r\u1ed3i sai gi\u1ebft, b\u00eau \u0111\u1ea7u cho c\u00f4ng ch\u00fang xem, l\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 m\u1edbi h\u00e0ng khi\u1ebfn c\u1ee9 y\u00ean t\u00e2m.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Kh\u00e1nh l\u00e0m Kh\u00e2m sai cai c\u01a1. Kh\u00e1nh t\u1eebng theo \u0111i V\u1ecdng C\u00e1c, \u0111\u1ebfn khi h\u1ed9 gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c s\u00fang b\u1eafn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t, l\u1ea1i nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf l\u1ebbn v\u1ec1, theo qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Vua khen n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 \u0111\u1eb7t t\u00ean cho tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Trung \u0110\u00f4 [t\u1ee9c Ph\u01b0\u1ee3ng Ho\u00e0ng Trung \u0110\u00f4], s\u1eeda th\u00e0nh l\u0169y, \u0111\u1eb7t kho t\u00e0ng, d\u00f9ng tr\u1ecdng binh t\u00fac tr\u1ef1c \u1edf \u0111\u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea Duy K\u1ef3 kh\u1edfi binh \u1edf Cao B\u1eb1ng. Duy K\u1ef3 l\u00e0 em vua L\u00ea. Vua L\u00ea sang n\u01b0\u1edbc Thanh, Duy K\u1ef3 ch\u1ea1y ra Cao B\u1eb1ng. C\u1ef1u th\u1ea7n nh\u00e0 L\u00ea l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh L\u01b0\u1ee3ng gi\u1eadn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ng\u00f4i, \u0111em qu\u00e2n r\u01b0\u1edbc v\u1ec1, li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi nh\u1eefng t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng Man \u1edf Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng H\u00f3a, c\u1eed binh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Uy\u1ec3n \u0111em 5.000 tinh binh theo \u0111\u01b0\u1eddng Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i, b\u00e8n tan.<\/p>\n\n\n\n<p>[b\u1ea3n <a href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b54100439h\">Duy Minh Th\u1ecb 1873<\/a> ghi th\u00eam:<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh th\u1ee7 \u0111\u1ed3n D\u00e1c Ng\u01b0 \u89d2\u9b5a [C\u00e1 D\u1ed1c] \u2026<\/p>\n\n\n\n<p>]<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc Giai ch\u1ebft (truy t\u1eb7ng Tham ch\u00ednh).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t nh\u00e0 s\u1ee9 qu\u00e1n (c\u00f3 hai t\u00f2a nh\u00e0, m\u1ed7i t\u00f2a 5 gian, l\u00ednh l\u1ec7 20 ng\u01b0\u1eddi, ph\u00e0m s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, Xi\u00eam La \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1u \u1edf \u0111\u1ea5y).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, \u0111\u1ecbnh l\u1ec7nh c\u1ea5m k\u1ebb c\u01b0\u1edbp. Vua nghe \u1edf d\u00e2n gian c\u00f3 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, quan qu\u00e2n c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i \u1ea5y, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn n\u00e0y s\u1edf d\u0129 l\u00e0m tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, m\u1ed9t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed1ng qu\u1ea3n kh\u00f4ng bi\u1ebft nghi\u00eam c\u1ea5m b\u1ed9 kh\u00fac c\u1ee7a m\u00ecnh, hai l\u00e0 nh\u1eefng cha anh kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u0103n c\u1ea5m con em, ba l\u00e0 h\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00f2 x\u00e9t b\u1ecdn du th\u1ee7 du th\u1ef1c. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p nghi\u00eam th\u00ec mu\u1ed1n ng\u0103n tr\u1eeb tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb nay k\u1ebb n\u00e0o ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0103n c\u01b0\u1edbp, h\u1ec5 l\u00e0 quan qu\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 th\u1ee7 ph\u1ea1m hay t\u00f2ng ph\u1ea1m, \u0111\u1ec1u x\u1eed ch\u00e9m, cha m\u1eb9 v\u1ee3 con c\u0169ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u1ebft. L\u1ea1i b\u1eaft t\u1ed9i \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ph\u00e2n qu\u1ea3n, x\u1eed 100 roi v\u00e0 xi\u1ec1ng sung phu d\u1ecbch. D\u00e2n th\u00ec ch\u1ec9 gi\u1ebft k\u1ebb ch\u00ednh ph\u1ea1m, h\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 oa ch\u1ee7 \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i li\u00ean can nh\u01b0 t\u1ed9i ph\u00e2n qu\u1ea3n. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o bi\u1ebft r\u00f5 m\u00e0 t\u1ed1 gi\u00e1c \u0111\u00fang th\u1ef1c th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 100 quan. Cha m\u1eb9 v\u1ee3 con v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edfng, oa ch\u1ee7 c\u00f9ng nh\u1eefng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111i theo m\u00e0 bi\u1ebft th\u00fa c\u00e1o tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, c\u0169ng th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u00f3ng chi\u1ebfn thuy\u1ec1n l\u1edbn h\u01a1n 40 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n \u0111i bi\u1ec3n h\u01a1n 100 chi\u1ebfc, l\u1ea1i sai c\u00e1c nha v\u0103n v\u00f5 c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u1ee7 thu\u1ed9c c\u00e1c dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh v\u00e0 V\u0129nh Tr\u1ea5n \u0111i l\u1ea5y v\u00e1n g\u1ed7 \u0111\u1ec3 n\u1ed9p. Nh\u1eefng d\u00e2n ph\u1ee5 l\u0169y, s\u00e1i phu v\u00e0 c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c dinh, c\u00e1c \u0111\u1ed9i n\u1eadu bi\u1ec7t n\u1ea1p, thu\u1ed9c binh c\u00e1c nha, c\u1ee9 40 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec n\u1ed9p v\u00e1n \u0111\u00f3ng m\u1ed9t chi\u1ebfc sai thuy\u1ec1n, c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u1ee7 &nbsp;(1. \u0110\u1ea1o th\u1ee7: Quan coi gi\u1eef m\u1ed9t \u0111\u1ea1o.) Long Xuy\u00ean 10 chi\u1ebfc, Ki\u00ean Giang 3 chi\u1ebfc, Tr\u1ea5n Giang 5 chi\u1ebfc, Ph\u00fa Qu\u1ed1c 8 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, sai binh c\u00e1c \u0111\u1ed9i H\u00f9ng Di\u00eam v\u00e0 An C\u00f4ng chia l\u00e0m hai phi\u00ean, m\u1ed7i th\u00e1ng hai l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i. K\u1ebb n\u00e0o ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u1ea5y c\u1eafp di\u00eam ti\u00eau l\u01b0u ho\u00e0ng, t\u1eeb 1 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean, cai \u0111\u1ed9i th\u00ec l\u1ea5y qu\u00e2n ph\u00e1p x\u1eed tr\u1ecb, binh th\u00ec x\u1eed 100 roi v\u00e0 sung qu\u00e2n. Ai bi\u1ebft m\u00e0 t\u1ed1 gi\u00e1c th\u00ec thu ti\u1ec1n \u1edf cai \u0111\u1ed9i 100 quan \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea3i t\u1ed5 H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n B\u1ea3o Tr\u00ed sang l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9, L\u1ea1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9, L\u1ec5 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4 l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9. R\u1ed3i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c nha trong ngo\u00e0i t\u1eeb nay ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean th\u00ec b\u1ea3n s\u1edb d\u00f9ng hai phong, m\u1ed9t phong b\u1ea3n ch\u00e1nh, m\u1ed9t phong b\u1ea3n ph\u00f3, duy vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt th\u00ec d\u00f9ng m\u1ed9t phong, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0a qua L\u1ea1i b\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc sau m\u1edbi t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai c\u01a1 v\u1ec7 H\u1eefu tr\u1ef1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Doanh gi\u1eef \u0111\u1ea1o Quang Uy, theo d\u00e2n c\u01b0 v\u00e0 \u0111\u1ecba th\u1ebf c\u1ee9 10 nh\u00e0 l\u00e0m m\u1ed9t \u1ea5p nh\u1ecf, 50 nh\u00e0 l\u00e0m m\u1ed9t \u1ea5p l\u1edbn, m\u1ed7i \u1ea5p c\u00f3 tr\u01b0\u1edfng \u1ea5p, sai \u0111\u1eb7t x\u00edch h\u1eadu \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng ng\u1eeba tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t h\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u1ed3n l\u0169y, duy\u1ec7t t\u01b0\u1edbng s\u0129 Ti\u1ec1n qu\u00e2n, xong r\u1ed3i v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y b\u1ea3o Thanh S\u01a1n \u1edf dinh Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh (\u1edf s\u00f4ng Ba Lai).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y gi\u00e1m qu\u00e2n ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Trung dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c cai qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng s\u0129 Trung chi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ngo\u1ea1n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eefu tr\u1ef1c dinh Trung qu\u00e2n, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u00e0n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, V\u00f5 V\u0103n Ch\u1ea5n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eadu tr\u1ef1c, thu\u1ed9c n\u1ed9i chia \u0111\u00f4i T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m v\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch, V\u00f5 V\u0103n Ch\u1ea5t l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, T\u1ed5ng binh cai c\u01a1 Cao V\u0103n L\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c t\u1ea3, Cai \u0111\u1ed9i Hu\u1ef3nh Vi\u1ebft To\u1ea3n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c h\u1eefu.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, \u0111\u1ea1i duy\u1ec7t t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c dinh \u1edf \u0111\u1ed3ng T\u1eadp Tr\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 b\u00e1o tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Ph\u00e0m c\u00e1c nh\u00e0 b\u1ecb m\u1ea5t tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp ph\u1ea3i l\u00e0m hai b\u1ea3n \u0111\u01a1n, quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o th\u00ec ph\u00ea b\u1eb1ng m\u1ed9t b\u1ea3n, l\u01b0u \u00e1n m\u1ed9t b\u1ea3n, r\u1ed3i t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i l\u00ednh \u0111i truy n\u00e3, cu\u1ed1i th\u00e1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n thu\u1ebf ru\u1ed9ng cho \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean, thu\u1ebf th\u00e2n th\u00ec c\u0169ng nh\u01b0 d\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha thu\u1ebf th\u00e2n sang n\u0103m cho d\u00e2n s\u1edf Ph\u00fa Qu\u1ed1c. Vua th\u1ea5y x\u1ee9 \u1ea5y \u0111\u1ea5t h\u1eb9p d\u00e2n ngh\u00e8o, n\u00ean tha cho.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00ecnh b\u1ed9 Ng\u00f4 H\u1eefu H\u1ef1u v\u00ec x\u1eed \u0111o\u00e1n ng\u1ee5c t\u1ee5ng kh\u00f4ng minh n\u00ean b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c ; l\u1ea5y tham m\u01b0u Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha thu\u1ebf thi\u1ebfu v\u1ec1 ru\u1ed9ng v\u01b0\u1eddn b\u1ecf hoang trong b\u1ed1n dinh; sai quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1m th\u1ef1c l\u00e0m s\u1ed5 \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i tr\u01b0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Phan V\u0103n Th\u00fay l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ef1 cai \u0111\u1ed9i Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch. Th\u00fay \u0111\u1ea7u theo gi\u1eb7c, m\u00f9a thu n\u0103m M\u1eadu th\u00e2n theo v\u1ec1, cho l\u1ec7 v\u00e0o H\u1eadu qu\u00e2n do T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i sai ph\u00e1i, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y m\u1edbi c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi \u0111\u1ea1o Ti\u1ec1n du dinh H\u1eadu qu\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0 l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi, V\u00f5 C\u00f4ng B\u1eedu l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh [Phan Ti\u1ebfn Ho\u00e0ng] l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi, Tr\u1ea7n L\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec7n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u1ea7n Quang Minh l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi, Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n B\u1eedu l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, Ph\u1ea1m V\u0103n S\u00fay l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn Tu\u1ea5n l\u00e0m Ch\u00e1nh ti\u1ec1n hi\u1ec7u Trung chi, Tr\u1ea7n V\u0103n Trung l\u00e0m Ph\u00f3 ti\u1ec1n hi\u1ec7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11, sai c\u00e1c qu\u00e2n thao di\u1ec5n chi\u1ebfn tr\u1eadn. Vua nghe Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc bi\u1ebft vi\u1ec7c binh, sai \u0111em tr\u1eadn ph\u00e1p \u0111\u1ec3 hu\u1ea5n luy\u1ec7n cho qu\u00e2n s\u0129.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 \u0110o\u00e0n Ng\u1ecdc Quy\u1ec1n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi \u0111\u1ea1o Ti\u1ec1n du dinh T\u1ea3 qu\u00e2n, Tr\u1ea7n Vi\u1ebft Th\u00e0nh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea5n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi, L\u00ea Ti\u1ebfn Tham l\u00e0 Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, V\u00f5 V\u0103n C\u1ea9n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi ti\u1ec1n chi, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u0129nh l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi, V\u00f5 Ti\u1ebfn \u0110\u1ea9u l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, \u0110o\u00e0n C\u1ea3nh C\u01b0 l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, Ph\u00f9ng V\u0103n Ti\u00eam l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00edn l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi \u0111\u1ea1o Ti\u1ec1n du dinh Ti\u00ean phong, Nguy\u1ec5n Khoa l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4 l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi, Ph\u1ea1m V\u0103n Nho l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi, Mai V\u0103n Hi\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u1ea7n V\u0103n Lan l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi, Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec7n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, H\u1ed3 \u0110\u1ee9c V\u1ea1n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, L\u00ea C\u00f4ng Hanh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, L\u00ea V\u0103n Long l\u00e0m Ch\u00e1nh ti\u1ec1n hi\u1ec7u Trung chi, L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ba l\u00e0m Ph\u00f3 ti\u1ec1n hi\u1ec7u.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc T\u00e0 Ni (bi\u1ec7t danh n\u01b0\u1edbc Ch\u00e0 V\u00e0, [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Patani\">V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Patani<\/a>]), sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn hi\u1ebfn s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 xin qu\u00e2n gi\u00fap \u0111\u00e1nh Xi\u00eam La.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc ta c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam t\u00ecnh ngh\u0129a l\u00e1ng gi\u1ec1ng v\u1ed1n h\u1eadu, n\u00ean kh\u01b0\u1edbc t\u1eeb ph\u1ea9m v\u1eadt m\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec1, nh\u00e2n vi\u1ebft th\u01b0 b\u00e1o cho n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam c\u1ea3m t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m ch\u1ecdn ti\u1ec1n. Ph\u00e0m quan thu thu\u1ebf v\u00e0 ch\u1ee3 b\u00faa \u0111\u1ed5i ch\u00e1c, \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n kh\u00f4ng k\u1ec3 s\u1ee9t m\u1ebb, h\u1ec5 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e2u l\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u cho th\u00f4ng d\u1ee5ng, ai ch\u1ecdn b\u1ecf b\u1ecb t\u1ed9i (quan, qu\u00e2n, d\u00e2n ph\u1ea1m c\u1ea5m \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh 50 roi, quan th\u00ec x\u1eed bi\u1ebfm b\u00e3i, qu\u00e2n th\u00ec sung h\u1ecfa \u0111\u1ea7u [l\u00e0m b\u1ebfp] m\u1ed9t n\u0103m, d\u00e2n th\u00ec \u0111\u00f3ng xi\u1ec1ng sung d\u1ecbch phu m\u1ed9t n\u0103m, ph\u1ee5 n\u1eef th\u00ec sung ph\u01b0\u1eddng gi\u00e3 g\u1ea1o m\u1ed9t n\u0103m, ai t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u00fang th\u1ef1c th\u00ec thu ti\u1ec1n \u1edf k\u1ebb ph\u1ea1m 10 quan m\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho. K\u1ebb n\u00e0o vu c\u00e1o th\u00ec b\u1ecb ph\u1ea3n t\u1ecda).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u00ean phi\u00ean xu\u1ed1ng phi\u00ean cho c\u00e1c qu\u00e2n. Vua th\u1ea5y qu\u00e2n s\u0129 theo vi\u1ec7c chinh chi\u1ebfn \u0111\u00e3 l\u00e2u, ngh\u0129 mu\u1ed1n cho ngh\u1ec9 ng\u01a1i, sai chia l\u00e0m ba phi\u00ean, m\u1ed7i th\u00e1ng thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n, c\u1ee9 m\u1ed9t phi\u00ean l\u00ean \u1ee9ng tr\u1ef1c th\u00ec hai phi\u00ean xu\u1ed1ng ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean \u0111\u1eb7t mua \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t, m\u1ed7i n\u0103m l\u1ea5y 10 v\u1ea1n c\u00e2n l\u00e0m h\u1ea1n, c\u1ee9 s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1eddng 100 c\u00e2n th\u00ec ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n c\u00f4ng cho 10 quan. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1eddng cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc th\u00ec theo gi\u00e1 ch\u1ee3 m\u00e0 c\u1ea5p th\u00eam, \u0111\u1ec3 s\u1eb5n m\u00e0 \u0111\u1ed5i cho ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y \u0111\u1ed3 binh kh\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho h\u00e0ng quan l\u1ea1i, binh l\u00ednh, th\u1ee3 thuy\u1ec1n theo qu\u00ea qu\u00e1n m\u00e0 ghi v\u00e0o s\u1ed5, v\u0103n t\u1eeb s\u00e1u b\u1ed9 cho t\u1edbi c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed1n dinh, v\u00f5 t\u1eeb ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, tr\u01b0\u1edfng chi, tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u, ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, ho\u1eb7c ch\u00ednh qu\u00e1n ho\u1eb7c ng\u1ee5 qu\u00e1n, \u1edf th\u00f4n \u1ea5p n\u00e0o, \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u1edd truy\u1ec1n ; ty l\u1ea1i v\u00e0 binh l\u00ednh th\u1eddi do s\u1edf qu\u1ea3n c\u1ea5p ph\u00f3 ; \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i chua r\u00f5 t\u00ean tu\u1ed5i qu\u00ea qu\u00e1n \u0111\u1ec3 g\u1eedi v\u1ec1 cho h\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edfng s\u1edf t\u1ea1i ch\u00e9p v\u00e0o s\u1ed5 d\u00e2n. (Ph\u00e0m bi\u1ebfn binh c\u00e1c qu\u00e2n dinh th\u00ec do quan ch\u01b0\u1edfng dinh c\u1ea5p ; c\u00e1c thuy\u1ec1n ty \u0111\u1ed9i n\u1eadu tinh binh thu\u1ed9c b\u1ed1n dinh th\u00ec do quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea5p ; V\u0103n gi\u00e1p, V\u00f5 gi\u00e1p, c\u00e1c h\u1eadu thuy\u1ec1n Trung h\u1ea7u, T\u1ea3 h\u1ea7u, H\u1eefu h\u1ea7u, N\u1ed9i ph\u1ee7 c\u00f4ng t\u00f4n, c\u00f4ng t\u1eed, t\u00f2ng thu\u1ed9c, tri\u1ec1u h\u1ea1, Thuy\u1ec1n b\u00e0n, M\u1ed9c \u0111\u0129nh th\u00ec do Binh b\u1ed9 c\u1ea5p ; h\u00e0n l\u00e2m ch\u1ebf c\u00e1o, th\u1ecb th\u01b0, tr\u1ecb b\u1ea1 t\u00e0u, Chi\u00eam h\u1eadu ty l\u1ea1i, l\u00e3o thuy\u1ec1n, \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u h\u1ea7u th\u00ec do H\u1ed9 b\u1ed9 c\u1ea5p ; t\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c c\u1ee5c \u1edf Ch\u00ednh dinh th\u00ec do quan tri \u0110\u1ed3 gia c\u1ea5p ; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111i\u1ec1n s\u1ea3n v\u00e0 kh\u00f4ng cha m\u1eb9 anh em v\u1ee3 con m\u00e0 m\u1ea1o ghi qu\u00ea qu\u00e1n th\u00ec cho h\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edfng chua r\u00f5 \u1edf trong \u0111\u01a1n, k\u1ebb n\u00e0o tr\u1ed1n th\u00ec mi\u1ec5n b\u1eaft ; n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb l\u1eadu s\u1ed5 th\u00ec n\u00e3 b\u1eaft gi\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, \u0111\u1eafp b\u1ea3o &nbsp;( B\u1ea3o : Th\u00e0nh \u0111\u1eafp b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t) \u0110\u1ed3ng M\u00f4n dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1ed5 oai dinh Trung qu\u00e2n l\u00e0 Hu\u1ef3nh Ti\u00ean Thanh l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 V\u0129nh Tr\u1ea5n, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Di\u1ec5n l\u00e0m Cai b\u1ea1 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea7n M\u1eadu Khanh l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng ph\u1ea3n ngh\u1ecbch \u1edf Ba Th\u1eafc n\u1ed5i d\u1eady, x\u00e2m ph\u1ea1m th\u00e0nh Tr\u1ea5n Di. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u1ed1c nha \u1ed0c \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft, sai Gi\u00e0 Tri Gi\u00e1p gi\u1eef \u0111\u1ea5t \u1ea5y, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y Gi\u00e1p v\u1ec1 Nam Vang, d\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a \u1ed0c l\u1ea1i h\u1ecdp qu\u00e2n qu\u1ea5y r\u1ed1i bi\u00ean th\u00f9y, Th\u1ee7 b\u1ea3o T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Khoa kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua sai T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p y\u00ean, b\u00e8n \u0111\u1eb7t m\u1ed9t b\u1ea3o l\u1edbn \u1edf B\u00e3i X\u00e0u (Xao Ch\u00e2u, \u1edf ph\u00eda b\u1eafc c\u1eeda bi\u1ec3n M\u1ef9 Thanh), ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng gi\u1eef, \u0111\u1ec3 t\u1ef1a nhau v\u1edbi th\u00e0nh Tr\u1ea5n Di.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy l\u1ee5c chi\u1ebfn c\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Ngh\u0129 t\u1edbi t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c dinh c\u1ee7a ta, \u0111i theo \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, t\u1eeb M\u1ef9 Lung cho \u0111\u1ebfn Ba Lai, Tinh Ph\u1ee5, tr\u0103m tr\u1eadn kh\u00f3 nh\u1ecdc, c\u0169ng \u0111\u00e3 si\u00eang n\u0103ng. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a \u0111\u1ed1i v\u1edbi tr\u00e2u ng\u1ef1a c\u00f2n kh\u00f4ng qu\u00ean c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u01b0\u1edbng s\u0129. V\u1eady l\u1ea7n n\u00e0y h\u1ec5 ai \u0111\u00e3 d\u1ef1 c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng, quan ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh ph\u1ea3i ghi h\u1ebft v\u00e0o s\u1ed5 t\u00e2u l\u00ean, ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng th\u00ec gia phong, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec truy t\u1eb7ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng l\u1edbn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf thuy\u1ec1n ngh\u1ec1 c\u00e1. (Thuy\u1ec1n trong l\u00f2ng ru\u1ed9ng 6 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ea5t, ti\u1ec1n thu\u1ebf 10 quan ; 5 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u00ec, ti\u1ec1n thu\u1ebf 7 quan 5 ti\u1ec1n ; 3, 4 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng ba, ti\u1ec1n thu\u1ebf 5 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7nh b\u1eaft tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cMu\u1ed1n b\u00f3n l\u00faa t\u1ed1t tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0m c\u1ecf. Mu\u1ed1n y\u00ean d\u00e2n ph\u1ea3i tr\u1eeb b\u1ecdn hung b\u1ea1o. V\u1eeba r\u1ed3i nghe l\u0169 c\u00f4n \u0111\u1ed3 c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n ta. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1c dinh, l\u00e0 th\u00e0nh l\u0169y c\u1ee7a m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, ng\u0103n tr\u1ed9m y\u00ean d\u00e2n, ch\u1ee9c ph\u1eadn \u1ea5y \u1edf \u0111\u00e2u ? V\u1eady nay h\u1ea1n trong hai th\u00e1ng ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gian gi\u1ea3i tr\u1ecb, truy thu tang v\u1eadt tr\u1ea3 d\u00e2n, ngo\u00e0i h\u1ea1n \u0111\u00f3 m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban th\u01b0\u1edfng m\u0169 \u00e1o v\u00e0 ti\u1ec1n cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n. (Ch\u01b0\u1edfng dinh L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n \u00e1o b\u00e0o g\u1ea5m v\u00e0 m\u0169 \u0111ai m\u1ed9t b\u1ed9, thu\u1ed9c t\u01b0\u1edbng Ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u 42 ng\u01b0\u1eddi, \u00e1o d\u00e0i sa m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u1eb7p, qu\u1ea7n nhi\u1ec5u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc. Ngo\u00e0i ra, 2.000 quan ti\u1ec1n, 30 t\u1ea5m l\u1ee5a, 20 t\u1ea5m tr\u1eebu nam, ph\u00e0m bi\u1ec1n binh theo \u0111i V\u1ecdng C\u00e1c v\u00e0 c\u00f3 d\u1ef1 chi\u1ebfn c\u00f4ng \u1edf M\u1ef9 Lung, Ba Lai, B\u00e1t Ti\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chia c\u1ea5p).<\/p>\n\n\n\n<p>Canh tu\u1ea5t, n\u0103m th\u1ee9 11 [1790] (Thanh C\u00e0n Long n\u0103m th\u1ee9 55), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, l\u1ea5y V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n tr\u1ef1c Trung qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1ed5 oai, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1ed5 oai, Nguy\u1ec5n V\u0103n Lu\u1eadt l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n tr\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a l\u00e0m Hi\u1ec7u \u00fay H\u1eefu chi Trung qu\u00e2n, Cai c\u01a1 V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Hi\u1ec7u \u00fay T\u1ea3 chi, V\u00f5 V\u0103n S\u0129 l\u00e0m Ph\u00f3 hi\u1ec7u \u00fay, Nguy\u1ec5n Ho\u00e1n l\u00e0m Hi\u1ec7u \u00fay H\u1eadu chi, T\u00f4n Th\u1ea5t Trung l\u00e0m Ph\u00f3 hi\u1ec7u \u00fay Trung chi, Phan T\u1ea5n Qu\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 hi\u1ec7u \u00fay Ti\u1ec1n chi.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n thuy\u1ec1n S\u00fang nh\u1ea5t thu\u1ed9c Ti\u1ec1n qu\u00e2n xu\u1ed1ng l\u00e0ng qu\u1ea5y r\u1ed1i, d\u00e2n ki\u1ec7n. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh giao L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n x\u00e9t x\u1eed, v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u1ef1a l\u00e0m th\u00e0nh l\u0169y, ph\u1ea3i n\u00ean ng\u0103n c\u1ea5m b\u1ed9 kh\u00fac, cho y\u00ean l\u00f2ng d\u00e2n. C\u00e1i vi\u1ec7c ng\u00e0y nay x\u1ea3y ra [ta \u0111\u1ed1i v\u1edbi khanh] c\u0169ng nh\u01b0 vi\u1ec7c T\u1ed1ng Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ed1i v\u1edbi H\u00e1n Si\u00eau &nbsp;(1. T\u1ed1ng Th\u00e1i T\u1ed5 d\u00f9ng L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau l\u00e0m ch\u1ee9c binh m\u00e3 \u1edf Quan Nam. B\u1ecb d\u00e2n ki\u1ec7n v\u00ec t\u1ed9i \u00e9p con g\u00e1i n\u00f4ng d\u00e2n l\u00e0m v\u1ee3 l\u1ebd v\u00e0 vay ti\u1ec1n kh\u00f4ng tr\u1ea3. Vi\u1ec7c \u1ea5y T\u1ed1ng Th\u00e1i T\u1ed5 m\u1ed9t m\u1eb7t gi\u1ea3i th\u00edch cho d\u00e2n, m\u1ed9t m\u1eb7t b\u00e1o H\u00e1n Si\u00eau ph\u1ea3i cho con g\u00e1i d\u00e2n v\u1ec1 v\u00e0 tr\u1ea3 n\u1ee3 d\u00e2n r\u1ed3i tha t\u1ed9i cho, v\u00ec H\u00e1n Si\u00eau l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng l\u1edbn trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Khi\u1ebft \u0110an.). Khanh c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ngh\u0129 sao ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m qu\u00e2n d\u00e2n mang binh kh\u00ed ri\u00eang.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Tam Ho\u1ea1t [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Nakhon_Si_Thammarat\">Nakhon Si Thammarat<\/a>] sai s\u1ee9 th\u1ea7n l\u00e0 Gi\u00e1p T\u1ea5t \u0110an \u0110i\u1ec1n H\u00f2a \u0111\u1ebfn hi\u1ebfn \u0111\u1ed3 binh kh\u00ed, khi s\u1ee9 tr\u1edf v\u1ec1, vua g\u1eedi cho qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng [n\u01b0\u1edbc \u1ea5y] m\u1ed9t c\u00e1i t\u00e0n v\u00e0ng v\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea1n c\u00e2n g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n ph\u00e1i \u0111i d\u00f2 th\u0103m t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u1ed9ng t\u0129nh th\u1ebf n\u00e0o. Qu\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u1ebfu nay b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u1eeba l\u00fac thu\u1eadn gi\u00f3 v\u00e0o c\u01b0\u1edbp, th\u00ec s\u1ee3 b\u1ecdn hoang man mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o n\u1ed5i l\u00ean qu\u1ea5y r\u1ed1i sau l\u01b0ng, xin \u0111\u00f3ng b\u1ed9 binh \u1edf Quang H\u00f3a v\u00e0 \u0111\u1eb7t th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng ng\u1edd. \u0110\u1ee3i khi cu\u1ed1i m\u00f9a gi\u00f3 b\u1ea5c qu\u00e2n gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m d\u1eddi xa s\u00e0o huy\u1ec7t th\u00ec sai m\u1ed9t \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng \u0111em tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n th\u1ee7y v\u00e0 qu\u00e2n b\u1ed9 th\u1eb3ng t\u1edbi B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 B\u00ecnh Khang thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u1ed3n l\u0169y, m\u1ed9 d\u00e2n l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u1ec3 li\u00ean l\u1ea1c \u1ee9ng ti\u1ebfp v\u1edbi nhau, gi\u1eb7c c\u00f3 \u0111\u1ebfn c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u01b0\u1edbng qu\u00e2n lo xa, c\u0169ng h\u1ee3p \u00fd ta, duy kh\u00e9o d\u1ee5ng binh, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c bi\u1ebft manh m\u1ed1i th\u00ec m\u1edbi gi\u1eef ph\u1ea7n th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0 n\u01a1i li\u1ec1n v\u1edbi gi\u1eb7c, qu\u00e2n ch\u01b0a ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u00e0 gi\u1eb7c \u0111\u00e3 bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1eafc k\u1ebf. H\u00e3y n\u00ean d\u00f2 k\u1ef9 t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c r\u1ed3i sau \u0111\u1eb7t ph\u00f2ng b\u1ecb th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng mu\u1ed9n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 hai ph\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn, B\u00ecnh Khang th\u00ec d\u00e2n b\u1ecb l\u1ea7m than \u0111\u00e3 l\u00e2u, s\u1ea7u kh\u1ed5 bu\u1ed3n r\u1ea7u, nay l\u1ea1i cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 t\u1edbi \u0111\u00f3 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, l\u00e2u ng\u00e0y s\u1ebd sinh t\u1ec7, kh\u00f4ng kh\u1ecfi nh\u1edd c\u1eady l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n v\u00e0 xua d\u00e2n \u0111i l\u00e0m phu d\u1ecbch, th\u1ebf c\u0169ng nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc th\u00eam s\u00e2u, l\u1eeda th\u00eam h\u1eebng, sao g\u1ecdi l\u00e0 qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady h\u00e3y thong th\u1ea3 t\u00ednh \u0111\u1ea1i c\u1eed \u0111\u1ec3 l\u1ea5y to\u00e0n th\u1eafng. Qu\u00e2n \u0111i t\u1edbi \u0111\u00e2u kh\u00f4ng ph\u1ea1m c\u1ee7a d\u00e2n m\u1ea3y may. L\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ta, v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u00e0 d\u00e2n c\u1ee7a ta, th\u00ec h\u1ebft th\u1ea3y nh\u00e2n d\u00e2n trong ch\u00edn ph\u1ee7 h\u1eb3n khua tay v\u1eaby c\u00e1nh, tranh nhau gi\u1ebft gi\u1eb7c, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec l\u1ea5y l\u1ea1i non s\u00f4ng c\u0169 c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eady\u201d. B\u00e8n tri\u1ec7u Qu\u00e2n v\u1ec1 \u0111\u1ec3 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh k\u1ebf ho\u1ea1ch ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng nh\u00e0 kho t\u1ea1m \u1edf b\u1ea3o Ba Lai, thu ch\u1ee9a th\u00f3c thu\u1ebf ph\u1ee7 B\u00ecnh An dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng c\u1ea5p ph\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed1n dinh s\u1eeda l\u1ea1i s\u1ed5 ti\u00eau b\u1ea1 &nbsp;(1. Ti\u00eau b\u1ea1: C\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 s\u1ed5 ti\u00eau sai, nh\u01b0 s\u1ed5 h\u1ed9 t\u1ecbch.). (Trong s\u1ed5 li\u1ec7t \u0111\u1ee7 h\u1ecd, t\u00ean, tu\u1ed5i, qu\u00ea qu\u00e1n c\u00e1c h\u1ea1ng d\u00e2n. Quan qu\u00e2n th\u00ec ghi ri\u00eang \u1edf sau s\u1ed5). L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng [Hoa ki\u1ec1u] thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfn, H\u1ea3i Nam, Tri\u1ec1u Ch\u00e2u, Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i ng\u1ee5 \u1edf trong h\u1ea1t, m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Cai ph\u1ee7 v\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi K\u00fd ph\u1ee7, r\u1ed3i chi\u1ebfu theo s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u1ea1i, ho\u1eb7c l\u00e0m binh ho\u1eb7c l\u00e0m d\u00e2n, l\u00e0m th\u00e0nh hai s\u1ed5 do Binh b\u1ed9 v\u00e0 H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00ea ch\u1eef l\u00e0m b\u1eb1ng. H\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edfng s\u1edf t\u1ea1i n\u1ebfu d\u00e1m \u1ea9n l\u1eadu m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0111\u00e1nh 100 roi v\u00e0 sung d\u1ecbch phu 3 n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh H\u1eadu qu\u00e2n. (Ti\u1ec1n 2.000 quan, l\u1ee5a 30 t\u1ea5m, tr\u1eebu nam 20 t\u1ea5m, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo V\u1ecdng C\u00e1c v\u00e0 d\u1ef1 c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng \u1edf M\u1ef9 Lung, Tinh Ph\u1ee5, B\u00e1t Ti\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chia c\u1ea5p).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7nh c\u1ea5m \u0111\u00e1nh b\u1ea1c. Ph\u00e0m quan qu\u00e2n d\u00e2n th\u1ee9, ai ph\u1ea1m c\u1ea5m th\u00ec cho h\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edfng s\u1edf t\u1ea1i b\u1eaft gi\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i, c\u1ea5p th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 l\u1ec7. N\u1ebfu v\u00ec t\u00ecnh m\u00e0 dung t\u00fang b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c th\u00ec h\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edfng b\u1ecb \u0111\u00e1nh 50 roi, sung d\u1ecbch phu 6 th\u00e1ng, l\u1ea1i thu 50 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o gi\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y t\u00fac tr\u1ef1c cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean l\u00e0m thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i, su\u1ea5t l\u00e3nh s\u00e1u \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c trung, thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ng\u1ecdc qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c dinh H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n K\u1ebf Nhu\u1eadn l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0111\u1ea1o th\u1ee7 c\u00e1c \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a, \u0110\u1ed3ng M\u00f4n, Ba Can, B\u0103ng B\u1ecdt l\u1ea5y n\u1ed9p v\u00e1n g\u1ed7 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u0111i bi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1o qu\u1ea3n H\u1eefu chi dinh T\u1ea3 qu\u00e2n, Cai c\u01a1 qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eadu th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Thao di\u1ec5n c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3ng T\u1eadp Tr\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, l\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ee7y dinh Trung qu\u00e2n l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n L\u00e2n qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eefu th\u1ee7y, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Thoan qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eadu th\u1ee7y, B\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ea3 th\u1ee7y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham m\u01b0u V\u00f5 Ti\u1ebfn Sinh l\u00e0m Kh\u00e2m sai tham m\u01b0u dinh Trung qu\u00e2n, thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh l\u00e0m Ph\u00f3 hi\u1ec7u \u00fay Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 s\u1eedu, \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh. Vua th\u1ea5y th\u00e0nh c\u0169 \u1edf th\u00f4n T\u00e2n Khai ch\u1eadt h\u1eb9p, b\u00e0n m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc. Nay \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh m\u1edbi thu ph\u1ee5c, c\u1ea7n s\u1eeda th\u00e0nh tr\u00ec cho b\u1ec1n v\u1eefng \u0111\u1ec3 ch\u1ed7 \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng m\u1ea1nh\u201d. B\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi huy \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec3 kh\u1edfi \u0111\u1eafp, h\u1eb9n trong m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y \u0111\u1eafp xong. Th\u00e0nh \u0111\u1eafp theo ki\u1ec3u b\u00e1t qu\u00e1i, m\u1edf t\u00e1m c\u1eeda, \u1edf gi\u1eefa l\u00e0 cung \u0111i\u1ec7n, b\u00ean t\u1ea3 d\u1ef1ng nh\u00e0 Th\u00e1i mi\u1ebfu, ph\u00eda sau mi\u1ebfu l\u00e0 kho t\u00e0ng, b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1eb7t c\u1ee5c Ch\u1ebf t\u1ea1o, chung quanh l\u00e0 nh\u00e0 tranh cho qu\u00e2n t\u00fac v\u1ec7 \u1edf. Gi\u1eefa s\u00e2n d\u1ef1ng k\u1ef3 \u0111\u00e0i ba t\u1ea7ng, tr\u00ean l\u00e0m t\u00f2a v\u1ecdng \u0111\u1ea9u (1. V\u1ecdng \u0111\u1ea9u: \u0110\u00e0i c\u00f3 lan can h\u00ecnh nh\u01b0 c\u00e1i \u0111\u1ea5u \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng xa. C\u00f3 n\u00f3c l\u00e0 v\u1ecdng l\u00e2u.) b\u00e1t gi\u00e1c, ban ng\u00e0y k\u00e9o c\u1edd, ban \u0111\u00eam th\u00ec k\u00e9o \u0111\u00e8n l\u00e0m hi\u1ec7u l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u00e2n. Th\u00e0nh xong, g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 kinh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh [Gia \u0110\u1ecbnh Kinh]. Th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n d\u00e2n h\u01a1n 7.000 quan ti\u1ec1n (T\u00e1m c\u1eeda th\u00e0nh \u0111\u1ec1u x\u00e2y b\u1eb1ng \u0111\u00e1 ong, ph\u00eda nam l\u00e0 c\u1eeda C\u00e0n Nguy\u00ean v\u00e0 c\u1eeda Ly Minh, ph\u00eda b\u1eafc l\u00e0 c\u1eeda Kh\u00f4n H\u1eadu v\u00e0 c\u1eeda Kh\u1ea3m Hi\u1ec3m, ph\u00eda \u0111\u00f4ng l\u00e0 c\u1eeda Ch\u1ea5n Hanh v\u00e0 c\u1eeda C\u1ea5n Ch\u1ec9, ph\u00eda t\u00e2y l\u00e0 c\u1eeda T\u00f4n Thu\u1eadn v\u00e0 c\u1eeda \u0110o\u00e0i Duy\u1ec7t. Ngang d\u1ecdc c\u00f3 t\u00e1m&nbsp; \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u00f4ng sang t\u00e2y d\u00e0i 131 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc, nam sang b\u1eafc c\u0169ng th\u1ebf, cao 13 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n d\u1ea7y 7 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc. Ph\u00eda ngo\u00e0i th\u00e0nh l\u00e0 h\u00e0o, h\u00e0o r\u1ed9ng 10 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 14 th\u01b0\u1edbc, c\u00f3 c\u1ea7u treo b\u1eafc ngang. Ch\u00e2u vi ngo\u00e0i th\u00e0nh l\u00e0 794 tr\u01b0\u1ee3ng. \u1edf ngo\u00e0i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 ch\u1ee3 b\u00faa, d\u1ecdc ngang la li\u1ec7t \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1. Hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan \u0111\u1ec1u tr\u1ed3ng c\u00e2y th\u00edch nghi, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng thi\u00ean l\u00fd).<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng H\u1eadu \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng s\u1ef1 qu\u1ed1c m\u1eabu. D\u1ef1ng Ph\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec7n [\u0111i\u1ec7n vu\u00f4ng], \u0111i\u1ec7n Kim \u1ea5n, \u0111i\u1ec7n Kim Hoa v\u00e0 g\u00e1c Tri\u00eau D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ch\u0103m l\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c, su\u1ed1t ng\u00e0y kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o r\u1ed7i. Sai Th\u1ecb th\u01b0 vi\u1ec7n sung ch\u1ee9c kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa &nbsp;(2. Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa: Ch\u1ee9c quan ghi ch\u00e9p nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a vua.), ph\u00e0m vua l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u1ec1u ch\u00e9p h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec5 ti\u1ebft Ch\u00ednh \u0111\u00e1n v\u00e0 \u0110oan d\u01b0\u01a1ng. (Ng\u00e0y \u1ea5y vua \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn H\u1eadu \u0111i\u1ec7n ch\u00fac m\u1eebng, l\u1ec5 xong, vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n, b\u1ea7y t\u00f4i ch\u1ea7u m\u1eebng).<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 sai ng\u01b0\u1eddi sang ch\u1ea7u n\u01b0\u1edbc Thanh. \u0110\u1ea7u l\u00e0 Hu\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Thanh, l\u1ea1i x\u01b0ng t\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh m\u00e0 c\u1ea7u phong v\u1edbi nh\u00e0 Thanh. Vua Thanh cho, l\u1ea1i y\u00eau c\u1ea7u v\u00e0o ch\u1ea7u. Hu\u1ec7 l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u g\u1ecdi b\u1eb1ng c\u1eadu l\u00e0 Ph\u1ea1m C\u00f4ng Tr\u1ecb, n\u00e9t m\u1eb7t gi\u1ed1ng m\u00ecnh, sai \u0111i thay, c\u00f9ng \u0111i v\u1edbi b\u1ecdn Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf v\u00e0 Phan Huy \u00cdch. Vua Thanh th\u1eb9n v\u00ec thua tr\u1eadn, n\u00ean c\u0169ng nh\u1eadn cho qua, ban cho r\u1ea5t h\u1eadu. Hu\u1ec7 t\u1ef1 l\u1ea5y l\u00e0m \u0111\u1eafc ch\u00ed, c\u00e0ng ng\u00f4ng c\u00e0n l\u1eafm.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, l\u1ea5y L\u01b0u Thi\u00ean H\u1ef1u l\u00e0m vi\u1ec7c Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n l\u00e3nh qu\u00e2n th\u1ee7y qu\u00e2n b\u1ed9 h\u01a1n 6.000 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn l\u1ea5y B\u00ecnh Thu\u1eadn. \u0110\u1ea7u l\u00e0 Qu\u00e2n t\u1eeb B\u00e0 R\u1ecba v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, ch\u1ee7 tr\u00ec b\u00e0n vi\u1ec7c xu\u1ea5t qu\u00e2n. Nguy\u1ec5n B\u1ea3o Tr\u00ed v\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m \u0111\u1ec1u ph\u1ee5 theo. Ch\u1ec9 c\u00f3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c, d\u00e2n t\u00e2m ch\u01b0a b\u1ec1n ch\u1eafc, ph\u00f2ng th\u1ee7 ch\u01b0a chu \u0111\u00e1o, m\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 n\u01a1i t\u1ee9 chi\u1ebfn, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c tuy d\u1ec5 m\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t kh\u00f3, kh\u00f4ng b\u1eb1ng ta nu\u00f4i oai ch\u1ee9a s\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i th\u1eddi c\u01a1 m\u1edbi l\u00e0 k\u1ebf hay v\u1ea1n to\u00e0n. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, vua theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a Qu\u00e2n, b\u00e8n sai Ti\u00ean phong dinh V\u00f5 T\u00e1nh \u0111em binh thuy\u1ec1n s\u1edf b\u1ed9 \u0111i tr\u01b0\u1edbc, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m ph\u00f3, theo s\u1ef1 ti\u1ebft ch\u1ebf c\u1ee7a Qu\u00e2n. L\u1ea1i l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m Chi\u00eau (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) l\u00e0m Kh\u00e2m sai t\u00e1n l\u00fd, gi\u1eef qu\u00e2n ch\u00ednh, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng \u0111i\u1ec1u b\u00e1t t\u01b0\u1edbng s\u0129 Ti\u1ec1n qu\u00e2n. Khi ra \u0111i, vua b\u1ea3o Qu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n \u1ee7y c\u1ea3 cho khanh, c\u1ed1t b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, y\u00ean h\u1ecdp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n. \u0110i l\u1ea7n n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u nh\u00e2n d\u00e2n m\u1ed9t ph\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn cho kh\u1ecfi l\u1ea7m than, khi\u1ebfn c\u00f3 th\u1ec3 ra v\u00e0o th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 nh\u1edd l\u1ee3i c\u00e1 mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 sung vi\u1ec7c chi d\u00f9ng cho qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n m\u00e0 th\u00f4i, ch\u1edb n\u00ean th\u1eeba th\u1eafng \u0111u\u1ed5i d\u00e0i, v\u00e0o s\u00e2u \u0111\u1ea5t hi\u1ec3m. B\u1ecdn gi\u1eb7c ho\u1eb7c bi\u1ebft qu\u00e2n ta c\u00f2n \u00edt m\u00e0 \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh v\u00e0o l\u00fac kh\u00f4ng ng\u1edd th\u00ec ta kh\u00f4ng kh\u1ecfi th\u01b0\u01a1ng uy b\u1ecb nh\u1ee5c. Lu\u1eadn ng\u1eef n\u00f3i : \u201cT\u1edbi vi\u1ec7c n\u00ean s\u1ee3, kh\u00e9o m\u01b0u m\u1edbi th\u00e0nh\u201d, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u1ee7 y\u1ebfu trong vi\u1ec7c h\u00e0nh qu\u00e2n, khanh n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn\u201d. Nh\u00e2n cho 10 c\u00e2y g\u1ea5m h\u1ed3ng, h\u01a1n ba ch\u1ee5c b\u1ed9 \u00e1o chi\u1ebfn, sai \u0111em \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 s\u1eb5n m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 Qu\u00e2n v\u1edbi T\u00e1nh kh\u00f4ng \u01b0a nhau, ho\u1eb7c khi l\u1ee1 vi\u1ec7c, b\u00e8n v\u1eddi Th\u00e0nh d\u1eb7n r\u1eb1ng : \u201cHai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y n\u1ebfu c\u00f3 chuy\u1ec7n d\u1ecb \u0111\u1ed3ng th\u00ec n\u00ean kh\u00e9o \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00f4ng v\u00e0 l\u1ed7i c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 Qu\u00e2n \u0111\u00f3\u201d. Th\u00e0nh l\u1ea1y v\u00e2ng m\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai cai c\u01a1 qu\u1ea3n Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 cai \u0111\u1ed9i qu\u1ea3n Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Huy\u00ean \u0111em qu\u00e2n gi\u1eef B\u00e0 R\u1ecba.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u00e2n gi\u1eef \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc, Cao V\u0103n C\u1eedu gi\u1eef \u0111\u1ea1o \u0110\u1ed3ng M\u00f4n, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Trinh gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n T\u1eafc Kh\u00e1i, V\u00f5 V\u0103n K\u1ebf gi\u1eef th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc, \u0110\u1ed7 V\u0103n Th\u1ecbnh gi\u1eef hai \u0111\u1ea1o L\u00fd L\u00ea v\u00e0 X\u00edch Lam, T\u1ea1 V\u0103n&nbsp; Nhu\u1ec7 gi\u1eef \u0111\u1ea1o V\u0169ng T\u00e0u.<\/p>\n\n\n\n<p>Ra l\u1ec7nh cho quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed1n dinh, ph\u00e0m c\u00e1c t\u1ed5ng x\u00e3 th\u00f4n ph\u01b0\u1eddng trong h\u1ea1t, c\u1ee9 d\u00e2n s\u1ed1 t\u1eeb 40 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t m\u1ed9t x\u00e3 tr\u01b0\u1edfng, h\u1ea7u l\u00e3nh b\u1eb1ng th\u1ecb ch\u1eef son, l\u1ea1i c\u1ea5p cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi khinh phu ; n\u01a1i n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1 \u1ea5y th\u00ec t\u1ea1m c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u1ed1c nha K\u00ea (ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p) l\u00e0m \u1ed1c nha Nh\u00e2m L\u1ecbch [Oknya Yomreach (\u17a7\u1780\u1789\u17c9\u17b6\u200b\u1799\u17c4\u1798\u179a\u17b6\u1787, quan T\u01b0 ph\u00e1p], coi ph\u1ee7 Ba Th\u1eafc, thu thu\u1ebf hoa chi &nbsp;(1. Thu\u1ebf hoa chi: Thu\u1ebf s\u00f2ng b\u1ea1c.) c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng [Hoa Ki\u1ec1u], cho theo \u0111\u1ea1o Tr\u1ea5n Di sai khi\u1ebfn vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ra l\u1ec7nh th\u1ee3 r\u00e8n, th\u1ee3 s\u00fang, th\u1ee3 b\u1ea1c, ph\u00e0m thu\u1ed9c v\u1ec1 Nh\u00e0 \u0111\u1ed3 th\u00ec chia l\u00e0m hai phi\u00ean, thu\u1ed9c v\u1ec1 b\u1ed1n dinh th\u00ec chia l\u00e0m b\u1ed1n phi\u00ean, c\u1ee9 m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ed5i phi\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 dinh Trung qu\u00e2n qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o To\u00e0n D\u0169ng l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng D\u1eabn (ng\u01b0\u1eddi Thanh) cai qu\u1ea3n ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng [Hoa Ki\u1ec1u] m\u1edbi c\u0169 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 l\u00e0m l\u00ednh \u1edf c\u00e1c chi hi\u1ec7u th\u00ec cho r\u00fat h\u1ebft v\u1ec1, l\u00e0m s\u1ed5 ph\u1ee5ng n\u1ed9p.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n ta ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c Phan R\u00ed. L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n m\u1edbi \u0111\u1ebfn, khi\u1ebfn Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn H\u00fac Tr\u00e2m (t\u00ean \u0111\u1ea5t) \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c ch\u1ea1y, r\u1ed3i c\u00f9ng V\u00f5 T\u00e1nh chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n H\u1ed5 r\u00fat lui. Th\u00e0nh \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c B\u00ecnh Thu\u1eadn. Nghe tin th\u1eafng tr\u1eadn, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n ta m\u1edbi \u0111\u00e1nh m\u1ed9t l\u1ea7n gi\u1eb7c \u0111\u00e3 lui ch\u1ea1y, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen. Nh\u01b0ng \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u01b0\u1edbng ch\u1edb c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 khinh gi\u1eb7c. C\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh gi\u1eef cho \u0111\u00fang th\u00ec m\u1edbi gi\u1ecfi. Ph\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u00e3 thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean xem \u0111\u1ea5t c\u1eafm \u0111\u1ed3n, chi\u00eau an d\u00e2n th\u1ee9, \u0111\u1ec3 th\u1ecfa l\u00f2ng ta\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ed3i Qu\u00e2n nh\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 c\u1ee7a gi\u1eb7c n\u00f3i r\u1eb1ng T\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u1ef1c v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i ng\u1ea7m&nbsp; th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c, Qu\u00e2n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 m\u01b0u ph\u1ea3n gi\u00e1n c\u1ee7a gi\u1eb7c, b\u1ecdn D\u1ef1c trung th\u00e0nh h\u1eb3n kh\u00f4ng ch\u00ed kh\u00e1c, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1eebng n\u00ean ng\u1edd\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3 sai \u0111em cho b\u1ecdn D\u1ef1c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o chi\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, k\u00e9n b\u1ed5 ph\u1ee7 binh \u1edf c\u00e1c dinh qu\u00e2n. Vua mu\u1ed1n l\u00e0m ch\u00ednh s\u00e1ch \u201cng\u1ee5 binh \u01b0 n\u00f4ng\u201d. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft khi\u1ebfn c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean v\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh c\u00e1c chi hi\u1ec7u \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n thu\u1ed9c c\u00e1c dinh qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9, do quan s\u1edf qu\u1ea3n k\u00e9n l\u1ef1a cho tinh t\u1eeb tr\u01b0\u1edfng chi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh l\u00e0m th\u1ef1c s\u1ed1, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00e9n th\u00ec c\u00f9ng v\u1edbi thu\u1ed9c binh c\u00e1c nha m\u00e0 bi\u1ec7t t\u00ednh bi\u1ec7t n\u1ea1p (t\u00ednh ri\u00eang n\u1ed9p ri\u00eang), b\u1ed5 h\u1ebft v\u1ec1 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0111\u1ec3 li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi nhau ; l\u1ea1i sai quan chia \u0111i k\u00e9n l\u1ef1a ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tinh nhanh m\u1ea1nh kh\u1ecfe \u0111\u1eb7t l\u00e0m ph\u1ee7 binh b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c chi hi\u1ec7u \u0111\u1ed9i c\u1ee7a c\u00e1c dinh qu\u00e2n ; n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch th\u00ec l\u1ea5y ph\u1ee7 binh ng\u1ea1ch c\u0169 v\u00e0 d\u00e2n \u0111inh sung b\u1ed5 v\u00e0o. Khi kh\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00ec v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng, m\u00f9a m\u00e0ng xong th\u00ec t\u1eadp v\u00f5, c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec g\u1ecdi ra. (N\u0103m dinh Trung qu\u00e2n, T\u1ea3 qu\u00e2n, H\u1eefu qu\u00e2n, H\u1eadu qu\u00e2n, Ti\u00ean phong, m\u1ed7i dinh \u0111\u1ec1u l\u00e0 5 chi, m\u1ed7i chi 5 hi\u1ec7u, m\u1ed7i hi\u1ec7u 3 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 4 th\u1eadp. Trung qu\u00e2n th\u1ee7y dinh g\u1ed3m 5 thu\u1eadn chi, m\u1ed7i chi 3 hi\u1ec7u, m\u1ed7i hi\u1ec7u 2 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 5 th\u1eadp, 5 khu\u00f4ng hi\u1ec7u v\u00e0 5 d\u1ef1c hi\u1ec7u, m\u1ed7i hi\u1ec7u 3 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 5 th\u1eadp. Chi \u0111\u1eb7t ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, hi\u1ec7u \u0111\u1eb7t ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u, \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t cai \u0111\u1ed9i, th\u1eadp \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec1u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. Trung qu\u00e2n th\u00ec ghi s\u1ed5 thu\u1ed9c dinh Phi\u00ean Tr\u1ea5n ; T\u1ea3 qu\u00e2n thu\u1ed9c t\u1ed5ng Ki\u1ebfn \u0110\u0103ng dinh Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh v\u00e0 t\u1ed5ng B\u00ecnh Y\u00ean dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n ; H\u1eefu qu\u00e2n thu\u1ed9c t\u1ed5ng Ki\u1ebfn H\u01b0ng dinh Tr\u1ea5n \u0110inh ; H\u1eadu qu\u00e2n thu\u1ed9c hai t\u1ed5ng B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 T\u00e2n An dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n ; dinh Ti\u00ean phong thu\u1ed9c t\u1ed5ng Ki\u1ebfn H\u00f2a dinh \u201cTr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh. Duy dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n th\u00ec \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1eadn vi\u1ec7c chinh chi\u1ebfn, ch\u01b0a k\u1ecbp k\u00e9n b\u1ed5). Nh\u1eefng vi\u00ean qu\u00e2n l\u1ea1c t\u00f2ng k\u00e9n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec cho quan s\u1edf qu\u1ea3n l\u00e0m s\u1ed5 ri\u00eang, kh\u00f4ng \u1edf trong l\u1ec7 tuy\u1ec3n. R\u1ed3i s\u1eafc r\u1eb1ng ph\u00e0m nh\u00e0 n\u00e0o b\u1ed1n anh em ru\u1ed9t ho\u1eb7c c\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng qu\u00e2n, th\u00ec do Binh b\u1ed9 x\u00e9t th\u1ef1c, cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n binh d\u1ecbch dao d\u1ecbch \u0111\u1ec3 \u1edf nh\u00e0 nu\u00f4i cha m\u1eb9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 gi\u00e1m qu\u00e2n Trung dinh qu\u1ea3n Trung chi l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c cho qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh H\u1eefu qu\u00e2n, Ph\u00f3 hi\u1ec7u \u00fay Trung chi l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Trung l\u00e0m ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 qu\u1ea3n Ti\u00ean phong \u0111\u1ea1o Th\u1ee7y dinh Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0m gi\u00e1m qu\u00e2n Trung dinh, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 qu\u1ea3n Trung chi l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110i\u1ec3m l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ee7y dinh Trung qu\u00e2n l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n L\u00e2n qu\u1ea3n Trung thu\u1eadn chi, B\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n qu\u1ea3n T\u1ea3 thu\u1eadn chi, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ea5n qu\u1ea3n Ti\u1ec1n thu\u1eadn chi, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n qu\u1ea3n H\u1eefu thu\u1eadn chi, Nguy\u1ec5n Hoan qu\u1ea3n Trung khu\u00f4ng hi\u1ec7u, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nga qu\u1ea3n Ti\u00ean khu\u00f4ng hi\u1ec7u, Phan V\u0103n \u0110\u1ed3ng qu\u1ea3n T\u1ea3 khu\u00f4ng hi\u1ec7u, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u00ednh qu\u1ea3n H\u1eefu khu\u00f4ng hi\u1ec7u, Hu\u1ef3nh V\u0103n Qu\u00fd qu\u1ea3n H\u1eadu khu\u00f4ng hi\u1ec7u, Nguy\u1ec5n Thoan qu\u1ea3n Trung d\u1ef1c hi\u1ec7u, Nguy\u1ec5n B\u00ecnh qu\u1ea3n Ti\u1ec1n d\u1ef1c hi\u1ec7u, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ngh\u1ecb qu\u1ea3n T\u1ea3 d\u1ef1c hi\u1ec7u, Nguy\u1ec5n V\u0103n Linh qu\u1ea3n H\u1eefu d\u1ef1c hi\u1ec7u, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2u qu\u1ea3n H\u1eadu d\u1ef1c hi\u1ec7u.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i B\u00ecnh Thu\u1eadn, b\u00e0n mu\u1ed1n sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh ti\u1ebfn l\u1ea5y Di\u00ean Kh\u00e1nh, V\u00f5 T\u00e1nh \u0111\u00f3ng \u1edf Ba Ng\u00f2i [Tam \u0110\u1ed9c] \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u1ee9ng. Th\u00e0nh cho r\u1eb1ng th\u1ebf ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00e3i l\u1ea1i. Qu\u00e2n gi\u1eadn n\u00f3i : \u201cTr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec ch\u00e9m\u201d. Th\u00e0nh n\u00f3i : \u201cTh\u00e0nh b\u1ea1i \u1edf trong qu\u00e2n, Th\u00e0nh c\u0169ng d\u1ef1 ph\u1ea7n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, d\u00f9 ch\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m nghe l\u1ec7nh\u201d. Qu\u00e2n b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 sai Th\u00e0nh gi\u1eef Ch\u1ee3 M\u01a1 [Mai Th\u1ecb], T\u00e1nh gi\u1eef Phan R\u00ed, m\u00e0 t\u1ef1 d\u1eabn qu\u00e2n d\u1eddi \u0111\u00f3ng \u1edf Phan Rang, chia sai thu\u1ed9c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1eb7t ba \u0111\u1ed3n \u1edf Nha Ph\u00e2n, Mai N\u01b0\u01a1ng (\u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t) \u0111\u1ec3 gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, l\u1ea5y Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0 l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eadu qu\u00e2n, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Vi\u1ec7n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng&nbsp; c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a h\u00e0nh ch\u1ee9c L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean. V\u00ec L\u01b0u th\u1ee7 Ph\u00f9ng V\u0103n Nguy\u1ec7t theo L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n \u0111i B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, cho n\u00ean l\u1ea5y Ngh\u0129a \u0111\u1ec3 thay.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 b\u1ecdn \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c H\u1ed3 V\u0103n T\u1ef1, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i v\u00e0 Tham t\u00e1n T\u1eeb V\u0103n T\u00fa \u0111i Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111em h\u01a1n 9.000 qu\u00e2n gi\u1eb7c, th\u1ee7y binh \u0111\u1eadu \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Phan Rang, b\u1ed9 binh \u0111\u00e1nh h\u00e3m Nha Ph\u00e2n v\u00e0 Mai N\u01b0\u01a1ng. L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n \u00edt binh kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, t\u01b0\u1edbng s\u0129 ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, b\u00e8n v\u1ee1 tan. Qu\u00e2n l\u00f9i v\u1ec1 \u1ef6 Na (t\u00ean \u0111\u1ea5t) ch\u1ea1y th\u01b0 c\u00e1o c\u1ea5p. \u0110\u1ea7u l\u00e0 vua th\u1ea5y B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n v\u1eddi V\u00f5 T\u00e1nh v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111em binh thuy\u1ec1n v\u1ec1 m\u00e0 \u0111\u1ec3 Qu\u00e2n \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef. Gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh nghe tin Qu\u00e2n thua, k\u00e9o T\u00e1nh c\u00f9ng tr\u1edf l\u1ea1i, T\u00e1nh kh\u00f4ng quay l\u1ea1i, c\u1ee9 \u0111i. K\u1ecbp tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn, vua t\u1ee9c th\u00ec d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111em qu\u00e2n tr\u1edf l\u1ea1i c\u1ee9u \u1ee9ng, l\u1ea5y Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0m Ph\u00f3 ti\u00ean phong dinh, hi\u1ec7p v\u1edbi V\u00f5 T\u00e1nh \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfn theo v\u00e0 d\u1ee5 Qu\u00e2n<\/p>\n\n\n\n<p>r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u1ee3c thua l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a nh\u00e0 binh, khanh n\u00ean khuy\u1ebfn kh\u00edch s\u0129 t\u1ed1t, b\u00e8n gi\u1eef l\u1ea5y th\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i, vi\u1ec7n binh s\u1ebd t\u1edbi. \u0110\u1eebng v\u00ec m\u1ed9t tr\u1eadn thua m\u00e0 nh\u1ee5t ch\u00ed \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 danh \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u00e2n \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n ra c\u1eeda bi\u1ec3n T\u1eafc Kh\u00e1i, sai b\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t Huy, T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i v\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n V &#8211; Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/a><\/h1>\n\n\n\n<p>Canh tu\u1ea5t, n\u0103m th\u1ee9 11 [1790], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n c\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh gi\u1eef th\u00e0nh Phan R\u00ed, gi\u1eb7c \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n \u0111\u1ec3 v\u00e2y. Qu\u00e2n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin th\u00eam qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i sai Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng \u0111em qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd, sai ch\u1ea1y d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i li\u1ec7u coi th\u1ebf gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec n\u00ean g\u1eafng s\u1ee9c c\u00f9ng l\u00f2ng m\u00e0 \u0111\u00e1nh cho gi\u1eb7c m\u1ea3nh gi\u00e1p kh\u00f4ng c\u00f2n, \u0111\u1ec3 r\u1eeda h\u1ed5 thua tr\u1eadn ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu th\u1eddi c\u01a1 ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 th\u00ec h\u00e3y n\u00ean b\u1ec1n gi\u1eef \u0111\u1ee3i \u0111\u1ea1i binh s\u00e1ch \u1ee9ng. V\u1ea3 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng h\u00f2a nhau l\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, d\u1eabu gi\u1eb7c l\u1edbn c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh v\u1ee1, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 gi\u1eb7c nh\u1ecf!\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00f5 T\u00e1nh v\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111\u1ebfn Phan R\u00ed, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh c\u0169ng m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh ra \u0111\u00e1nh. T\u1eeb s\u00e1ng \u0111\u1ebfn chi\u1ec1u, trong ngo\u00e0i gi\u00e1p \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u, b\u00e8n lui gi\u1eef th\u00e0nh Phan Rang. Qu\u00e2n ti\u1ebfn binh t\u1edbi l\u0169y Ch\u00e0m [Lam L\u0169y], \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng :&nbsp; \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c d\u1ea7u c\u00f3 thua m\u1ed9t ch\u00fat, th\u1ebf t\u1ea5t l\u1ea1i tr\u1edf l\u1ea1i. N\u1ebfu c\u1ea7m c\u1ef1 th\u00ec \u0111\u1ebfn m\u00f9a gi\u00f3 b\u1ea5c, v\u1eadn ch\u1edf kh\u00f4ng ti\u1ec7n, chi b\u1eb1ng x\u1ebfp gi\u00e1p ngh\u1ec9 qu\u00e2n, r\u1ed3i s\u1ebd t\u00ednh cu\u1ed9c sau\u201d. B\u00e8n d\u1ee5 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, l\u01b0u T\u00e1n l\u00fd Chi\u00eau hi\u1ec7p c\u00f9ng cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh gi\u1eef th\u00e0nh Phan R\u00ed. L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n v\u1ec1 gi\u1eef th\u00e0nh H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc. R\u1ed3i vua tr\u1edf v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u00f5 B\u00e1 Di\u00ean l\u00e0m Kh\u00e2m sai Trung dinh tham t\u00e1n qu\u00e2n c\u01a1 (Di\u00ean ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u00e0).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc \u0111i d\u00f2 t\u00ecnh h\u00ecnh B\u1eafc H\u00e0. M\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m K\u1ef7 d\u1eadu [1789], vua nghe tin ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111em qu\u00e2n L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng v\u00ec nh\u00e0 L\u00ea m\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n, b\u00e8n sai s\u1ee9 th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn Phan V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00e0 L\u00e2m \u0110\u1ec1 mang th\u01b0 sang Thanh v\u00e0 \u0111em 50 v\u1ea1n c\u00e2n g\u1ea1o gi\u00fap l\u01b0\u01a1ng cho qu\u00e2n. G\u1eb7p b\u00e3o \u0111\u1eafm c\u1ea3 \u1edf bi\u1ec3n l\u00e2u kh\u00f4ng nghe tin t\u1ee9c. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y nghe tin qu\u00e2n Thanh b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh l\u1ea1i m\u00e0 c\u00f2n phong cho [gi\u1eb7c]. V\u00ec v\u1eady m\u1edbi sai \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc \u0111i d\u00f2 tin t\u1ee9c vua L\u00ea, nh\u00e2n ti\u1ec7n chi\u00eau d\u1ee5 nh\u1eefng h\u00e0o ki\u1ec7t B\u1eafc H\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng T\u1ed5ng nhung, Th\u1ed1ng binh, Cai c\u01a1, Cai \u0111\u1ed9i c\u00e1c dinh qu\u00e2n b\u1ed5 v\u1ec1 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u1eadn, th\u1eb9n v\u1edbi binh l\u00ednh, kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u1edbi qu\u00e2n. Vua b\u00e8n v\u1eddi h\u1ebft \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, ai c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec \u0111\u1ec1u ban c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, cho \u1edf ch\u1ea7u h\u1ea7u, t\u00f9y t\u00e0i l\u1ee5c d\u1ee5ng, ai gi\u00e0 y\u1ebfu mu\u1ed1n v\u1ec1 \u0111i\u1ec1n l\u00fd ngh\u1ec9 ng\u01a1i th\u00ec c\u0169ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ra l\u1ec7nh cho hai dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean v\u00e0 Phi\u00ean Tr\u1ea5n m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp c\u00e1c n\u1eadu bi\u1ec7t n\u1ea1p (D\u1ea7u r\u00e1i: Ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0 m\u00e3nh h\u1ecfa du, b\u1eaft l\u1eeda r\u1ea5t m\u1ea1nh. N\u1eadu: \u0111\u1ea7u n\u1eadu, \u0111\u1ea7u m\u1ed1i. Bi\u1ec7t n\u1ea1p: d\u00e2n n\u1ed9p thu\u1ebf ri\u00eang), m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 8 v\u00f2 ; n\u1eadu d\u1ea7u tr\u00e1m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 800 c\u00e2n, \u0111\u00e8n n\u1ebfn l\u1edbn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 1 c\u00e2y d\u00e0i 4 th\u01b0\u1edbc, l\u01b0ng tr\u00f2n 1 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, n\u1ebfn nh\u1ecf 40 c\u00e2y ; n\u1eadu m\u00e2y s\u1eaft m\u00e2y n\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 14.000 s\u1ee3i, m\u1ed7i s\u1ee3i d\u00e0i 7 th\u01b0\u1edbc, b\u1ec1 ngang 3 ph\u00e2n ; n\u1eadu l\u00e1 bu\u00f4n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 4.000 l\u00e1 ; n\u1eadu bu\u1ed3m l\u00e1, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 80 b\u00f3 ; thu\u1ebf th\u00e2n th\u00ec n\u1ed9p theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, dao d\u1ecbch \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, tha thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 dao d\u1ecbch hai n\u0103m cho B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7nh khuy\u1ebfn n\u00f4ng. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c g\u1ed1c c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 l\u00e0m ru\u1ed9ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay gi\u1eb7c gi\u00e3 m\u1edbi y\u00ean, thu\u1ebf m\u00e1 ch\u01b0a \u0111\u1ee7, quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1c dinh n\u00ean khuy\u00ean b\u1ea3o c\u00e1c ph\u1ee7 binh v\u00e0 d\u00e2n l\u00e0ng trong h\u1ea1t h\u1ebft s\u1ee9c ch\u0103m nom ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eebng n\u00ean l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. Ng\u01b0\u1eddi si\u00eang n\u0103ng l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u00ec dao d\u1ecbch \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n ; n\u1ebfu&nbsp; quan qu\u1ea3n su\u1ea5t v\u00e0 x\u00e3 tr\u01b0\u1edfng d\u00e1m b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i. Ng\u00e0y l\u00faa ch\u00edn, quan \u0111i\u1ec1n tu\u1ea5n \u0111\u1ebfn kh\u00e1m s\u1ed1 thu ho\u1ea1ch, so v\u1edbi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u00eam b\u1edbt th\u1ebf n\u00e0o th\u00ec t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i dinh Trung qu\u00e2n chia l\u00e0m hai phi\u00ean, m\u1ed9t phi\u00ean \u1ee9ng tr\u1ef1c, m\u1ed9t phi\u00ean ngh\u1ec9 ng\u01a1i, m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Phi\u00ean Tr\u1ea5n l\u00e0 Tr\u1ea7n Hi\u1ebfu Li\u00eam h\u00e0nh vi\u1ec7c H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Di\u1ec7u l\u00e0m Hi\u1ec7u \u00fay H\u1eadu chi Trung qu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5, Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1ed5 oai, Nguy\u1ec5n Hi\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n tr\u1ef1c, L\u00ea C\u00f4ng C\u00fac l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c h\u1eadu v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ef1u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc D\u0129nh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi chi H\u1eadu Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ng\u1ecdc cho qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n B\u1ea3 c\u00e1i &nbsp;(1. B\u1ea3 c\u00e1i: mang c\u00e1i l\u1ed9ng che.), N\u1ed9i m\u00e3 nh\u1ea5t, N\u1ed9i m\u00e3 nh\u1ecb, T\u1ea3 m\u00e3, H\u1eefu m\u00e3, Ti\u1ec3u h\u1ea7u, B\u1ea3 l\u1ec7nh &nbsp;(2. B\u1ea3 l\u1ec7nh: c\u1ea7m c\u00e1i l\u1ec7nh b\u00e0i.).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u1ee7 l\u00e0m s\u1ed5 qu\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ed5ng x\u00e3 th\u00f4n ph\u01b0\u1eddng b\u1ed1n dinh, ph\u00e0m t\u0103ng ni \u0111\u1ea1o \u0111\u1ed3ng&nbsp; c\u00e1c ch\u00f9a chi\u1ec1n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ghi v\u00e0o s\u1ed5, do quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ee5ng n\u1ed9p, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 s\u1ed1 nhi\u1ec1u \u00edt.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng b\u1ed1n dinh c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u1ea3, b\u1ecdn tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp th\u01b0\u1eddng t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, b\u00e8n sai bi\u1ec1n binh c\u00e1c chi hi\u1ec7u c\u00e1c dinh qu\u00e2n chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 gi\u1eef nh\u1eefng n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, ng\u00e0y \u0111\u00eam tu\u1ea7n ph\u00f2ng ng\u0103n b\u1eaft. T\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp im h\u01a1i, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m \u1ea5y g\u1ea1o cao d\u00e2n \u0111\u00f3i, tha n\u1eeda s\u1ed1 th\u00f3c th\u1ecb n\u1ea1p (3. Th\u1ecb n\u1ea1p: S\u1ed1 th\u00f3c cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u1edd c\u1eady v\u00e0o d\u00e2n n\u1ed9p \u0111\u1ec3 nu\u00f4i qu\u00e2n.) cho d\u00e2n b\u1ed1n dinh, l\u1ea1i ph\u00e1t th\u00f3c g\u1ea1o b\u00e1n v\u00e0 cho vay. (Hai dinh Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh v\u00e0 V\u0129nh Tr\u1ea5n m\u1ed7i dinh b\u00e1n cho d\u00e2n 5.500 h\u1ed9c th\u00f3c, \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean cho vay 500 h\u1ed9c th\u00f3c ph\u1ee7 Ba Th\u1eafc b\u00e1n 300 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o). Duy \u1edf Ph\u00fa Qu\u1ed1c \u0111\u00f3i l\u1eafm, ph\u00e1t ch\u1ea9n cho 500 h\u1ed9c th\u00f3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, l\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng nhung cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eefu tr\u1ef1c Trung qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng V\u00f5 T\u00e1nh l\u00e0 Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ti\u00ean phong dinh l\u00e0m Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1, v\u1eabn qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh Ti\u00ean phong. T\u00e1nh hay v\u00ec t\u00ecnh ri\u00eang che ch\u1edf ng\u01b0\u1eddi cho n\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Nguy\u1ec5n V\u0103n Chi\u00eau [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Po_Krei_Brei\">Po Krei Brei<\/a>] tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh (con Th\u1eafng l\u00e0 phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc) l\u00e0m Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, qu\u1ea3n m\u1ecdi vi\u1ec7c quan v\u00e0 d\u00e2n Phi\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 qu\u00e2n ta ti\u1ebfn l\u1ea5y B\u00ecnh Thu\u1eadn, Chi\u00eau \u0111em qu\u00e2n \u1ee9ng theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn khi gi\u1eb7c lui, b\u1ecdn quan Phi\u00ean \u0111\u1ec1u xin l\u1eadp Chi\u00eau quy\u1ec1n l\u00e3nh vi\u1ec7c tr\u1ea5n. L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n t\u00e2u xin. Vua cho, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh \u1ea5y. L\u1ea1i l\u1ea5y quan Phi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Po_Saong_Nyung_Ceng\">Po Saong Nyung Ceng<\/a>], Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Po_Ladhuanpuguh\">Po Ladhuanpuguh<\/a>] l\u00e0m Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1. R\u1ed3i Chi\u00eau c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. (Chi\u00eau, Ch\u1ea5n, H\u00e0o \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean h\u1ecd vua cho. Chi\u00eau nguy\u00ean t\u00ean l\u00e0 M\u00f4n Lai Ph\u00f9 T\u1eed \u9580\u4f86\u592b\u5b50, Ch\u1ea5n l\u00e0 B\u00f4 C\u00e0 \u0110\u00e1o, H\u00e0o l\u00e0 Th\u00f4n Ba H\u00fa).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Tr\u1ea5n Bi\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Khoan l\u00e0m Binh b\u1ed9, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o Ho\u00e0ng T\u01b0 Chung l\u00e0m Tham tri Binh b\u1ed9, Th\u01b0 k\u00fd L\u00ea \u0110\u0103ng Khoa l\u00e0m Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ng\u0169 Kh\u1eafc B\u1ea1n l\u00e0m Cai b\u1ea1 Tr\u1ea5n Bi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0m Kh\u00e2m sai tham m\u01b0u. Nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9. V\u00ec n\u00f3i tr\u00e1i ch\u1ec9 vua n\u00ean b\u1ecb b\u00e3i, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y h\u00e0ng th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00e2u l\u00e0m tham m\u01b0u Trung dinh. T\u1eed Ch\u00e2u tr\u01b0\u1edbc theo T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh. Vua \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n thu d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi h\u00e0o ki\u1ec7t n\u00ean m\u1edbi c\u1ea5t d\u00f9ng. B\u1ecdn Tham m\u01b0u \u0110o\u00e0n Tr\u1ecdng Vi\u1ec5n, K\u00fd l\u1ee5c L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd, Cai b\u1ea1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ch\u00ed \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u00e0ng th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c chia thu\u1ed9c v\u00e0o c\u00e1c v\u1ec7 Trung qu\u00e2n, khi\u1ebfn gi\u00fap \u0111\u1ee1 vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n S\u0129 ch\u1ebft (truy t\u1eb7ng T\u1ea3 qu\u00e2n th\u1ef1 ph\u1ee7 s\u1ef1).<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, sai c\u00e1c qu\u00e2n l\u00e0m s\u1ed5 binh ng\u1ea1ch. T\u1eeb \u0111\u1ea5y v\u1ec1 sau l\u1ea5y th\u00e1ng gi\u00eang v\u00e0 th\u00e1ng 10 l\u00e0m \u0111\u1ecbnh k\u1ef3.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 L\u00ea Th\u00e0nh L\u00fd l\u00e0m v\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c tuy\u1ebfn phong t\u1ea3 v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch. Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00edn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n, Phan V\u0103n Tri\u1ec7u l\u00e0m&nbsp; Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n, Phan V\u0103n Tri\u1ec7u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c h\u1eefu.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai c\u01a1 Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o qu\u1ea3n ba s\u00e1ch thu\u1ed9c man l\u00e0 Ch\u1ee7 Ch\u00e2n, Tr\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1i, Tr\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec3u, \u0111\u1ec3 thu n\u1ed9p thu\u1ebf h\u01b0\u01a1ng (tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng, k\u1ef3 nam).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 cho c\u00e1c quan v\u0103n giai r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i cho \u0111\u1ee7 \u0103n. N\u1ebfu th\u00f3c nhi\u1ec1u c\u1ee7a th\u1eeba th\u00ec vi\u1ec7c g\u00ec ch\u1eb3ng n\u00ean ? B\u1ed1n dinh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ea5t \u0111ai r\u1ea5t r\u1ed9ng. Tr\u01b0\u1edbc kia vi\u1ec7c qu\u00e2n ch\u01b0a xong, \u0111\u00f3i k\u00e9m x\u1ea3y ra lu\u00f4n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ru\u1ed9ng v\u01b0\u1eddn b\u1ecf hoang, d\u00e2n ch\u01b0a ra s\u1ee9c vi\u1ec7c n\u00f4ng, c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n l\u00e0 ph\u00e9p hay \u0111\u1eddi x\u01b0a, nay mu\u1ed1n c\u1eed h\u00e0nh m\u00e0 ch\u01b0a n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 c\u1ed1t y\u1ebfu. C\u00e1c khanh v\u1ed1n c\u00f3 m\u01b0u xa kinh qu\u1ed1c, \u1edf v\u1ecb m\u00ecnh t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u00ednh vi\u1ec7c m\u00ecnh, \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n quy th\u1ee9c, vi\u1ebft th\u00e0nh t\u1eadp ri\u00eang ti\u1ebfn tr\u00ecnh, tr\u1eabm s\u1ebd ch\u1ecdn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u hay m\u00e0 \u0111em thi h\u00e0nh\u201d. R\u1ed3i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ed9i t\u00fac tr\u1ef1c v\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7 thuy\u1ec1n dinh Trung qu\u00e2n ra v\u1ee1 ru\u1ed9ng \u1edf V\u00e0m C\u1ecf, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 tr\u1ea1i \u0110\u1ed3n \u0110i\u1ec1n, c\u1ea5p cho tr\u00e2u b\u00f2 \u0111i\u1ec1n kh\u00ed v\u00e0 th\u00f3c ng\u00f4 \u0111\u1eadu gi\u1ed1ng. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y thu ho\u1ea1ch \u0111em h\u1ebft v\u1ec1 kho (t\u1ee9c kho Ch\u1eeb T\u00edch, sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m kho \u0110\u1ed3n \u0110i\u1ec1n). L\u1ea5y cai c\u01a1 hi\u1ec7u Ti\u1ec1n d\u1ef1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00ecnh tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c nha v\u0103n v\u00f5 m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp c\u00e1c \u0111\u1ed9i n\u1eadu \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, h\u1eb1ng n\u0103m thu th\u00f3c s\u01b0u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 6 h\u1ed9c. D\u00e2n th\u1ef1c n\u1ea1p ai m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 10 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec cho l\u00e0m cai tr\u1ea1i v\u00e0 r\u00fat t\u00ean kh\u1ecfi s\u1ed5 c\u1ee7a th\u00f4n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t l\u1ea1i ph\u00e9p duy\u1ec7t tuy\u1ec3n. Ph\u00e9p duy\u1ec7t tuy\u1ec3n th\u1eddi qu\u1ed1c s\u01a1, c\u1ee9 ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n l\u00e0 \u0111i\u1ec3n nh\u1ecf, s\u00e1u n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1edbn. Ph\u00e0m d\u00e2n \u0111inh \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u00ec t\u1ee5c th\u00eam v\u00e0o s\u1ed5, gi\u00e0 y\u1ebfu t\u00e0n t\u1eadt th\u00ec th\u1ea3i ra. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y vua l\u1ea1i c\u1eed h\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ed5ng x\u00e3 th\u00f4n ph\u01b0\u1eddng b\u1ed1n dinh Phi\u00ean Tr\u1ea5n, Tr\u1ea5n Bi\u00ean, V\u0129nh Tr\u1ea5n, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh \u0111\u00f3ng s\u1ed5 tuy\u1ec3n b\u1ea1, r\u1ed3i sai L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Giao, H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u1ea7n Hi\u1ebfu Li\u00eam, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, L\u1ec5 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4, Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u1eadn T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i, Tham m\u01b0u Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, L\u01b0u th\u1ee7 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n, chia nhau \u0111i l\u00e0m duy\u1ec7t tuy\u1ec3n. (Ph\u00e9p tuy\u1ec3n, m\u1ed7i dinh m\u1ed9t quan v\u0103n v\u00e0 m\u1ed9t quan v\u00f5 ph\u1ee5ng h\u00e0nh ch\u00e2u ph\u00ea &nbsp;(1. V\u00e2ng m\u1ec7nh vua m\u00e0 ph\u00ea ch\u1eef son.), hai ng\u01b0\u1eddi cai \u00e1n \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m duy\u1ec7t s\u1ed5 s\u00e1ch, hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t c\u00e1c h\u1ea1ng l\u00e3o t\u1eadt).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t Th\u00e1i y vi\u1ec7n, sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Th\u1eadn ki\u00eam qu\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng kho h\u1ecfa d\u01b0\u1ee3c (12 gian \u1edf trong th\u00e0nh).<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda hai b\u1ea3o V\u00e0m C\u1ecf [Th\u1ea3o C\u00e2u] v\u00e0 C\u00e1 D\u1ed1c [D\u00e1c Ng\u01b0 \u89d2\u9b5a], sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ch\u0103n ng\u1ef1a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u1edf \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m thuy\u1ec1n bu\u00f4n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i qua c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u1ee7 Quang H\u00f3a, Tuy\u00ean Uy, Th\u00f4ng B\u00ecnh \u0111\u1ec3 sang bu\u00f4n \u1edf Ch\u00e2n L\u1ea1p. Th\u1ee7 ng\u1ef1 s\u1edf t\u1ea1i ai d\u00e1m \u0103n c\u1ee7a \u0111\u00fat m\u00e0 t\u1ef1 ti\u1ec7n cho \u0111i qua th\u00ec x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed9i t\u00e2n s\u00e0i [c\u1ee7i], m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch sung v\u00e0o. (M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng n\u1ed9p c\u1ee7i 150 c\u00e2n, dao d\u1ecbch \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n, thu\u1ebf th\u00e2n th\u00ec xem nh\u01b0 qu\u00e2n h\u1ea1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y cai c\u01a1 T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u1ecbnh gi\u1eef \u0111\u1ea1o \u0110\u00f4ng Kh\u1ea9u, V\u00f5 C\u00f4ng L\u1ec5 gi\u1eef \u0111\u1ea1o Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u01b0\u1edbc gi\u1eef \u0111\u1ea1o C\u01b0\u1eddng Uy, Cai c\u01a1 Trung qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m L\u00e2m gi\u1eef \u0111\u1ea1o C\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh, Ng\u00f4 V\u0103n Duy\u00ean gi\u1eef \u0111\u1ea1o Quang Oai.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11, mi\u1ec5n dao d\u1ecbch cho thu\u1ed9c binh v\u00e0 d\u00e2n ph\u1ee5 l\u0169y \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u1ee7 c\u1eeda bi\u1ec3n b\u1ed1n dinh. Dinh Phi\u00ean Tr\u1ea5n, \u0111\u1ea1o th\u1ee7 c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ed3ng Tranh, th\u00f4n T\u00e2n H\u00f2a ph\u1ee5 l\u0169y, \u0111\u1ea1o th\u1ee7 c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd, th\u00f4n An Th\u1ecbnh ph\u1ee5 l\u0169y ; dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean, \u0111\u1ea1o th\u1ee7 X\u00edch Lam, thuy\u1ec1n Ki\u00ean Nh\u1ea5t \u0111\u1ed9i Ki\u00ean H\u1ea3i thu\u1ed9c binh, \u0111\u1ea1o th\u1ee7 L\u00fd L\u00ea, ba thuy\u1ec1n Thu\u1eadn Nh\u1ea5t, Thu\u1eadn Nh\u1ecb, Thu\u1eadn Tam l\u00e0m h\u1ea3i \u0111\u1ed9i, thuy\u1ec1n T\u00e2n Nh\u1ea5t thu\u1ed9c binh, \u0111\u1ed9i H\u00e0m Ng\u01b0, nh\u1ea5t th\u00f4n Thanh Ch\u1eed ph\u1ee5 l\u0169y, \u0111\u1ea1o th\u1ee7 c\u1eeda bi\u1ec3n T\u1eafc Kh\u00e1i, th\u00f4n T\u1ec9nh B\u1ed5ng ph\u1ee5 l\u0169y ; \u0111\u1ea1o th\u1ee7 V\u0169ng T\u00e0u Gh\u1ec1nh R\u00e1i, ba thuy\u1ec1n Th\u1eafng Nh\u1ea5t, Th\u1eafng Nh\u1ecb, Th\u1eafng Tam thu\u1ed9c binh ; dinh Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ea1o th\u1ee7 c\u1eeda \u0110\u1ea1i c\u1eeda Ti\u1ec3u, th\u00f4n Th\u0103ng Huy, th\u00f4n D\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc, th\u00f4n B\u00ecnh \u0110\u1ea1i ph\u1ee5 l\u0169y, \u0111\u1ea1o th\u1ee7 Nh\u1eadt B\u1ea3n, hai thuy\u1ec1n H\u1ea3i Nh\u1ea5t, H\u1ea3i Nh\u1ecb l\u00e0m \u0111\u1ed9i T\u00e2n H\u1ea3i, thuy\u1ec1n Ngh\u0129a Nh\u1ea5t \u0111\u1ed9i Thu\u1eadn Ngh\u0129a thu\u1ed9c binh, \u0111\u1ea1o th\u1ee7 c\u1eeda bi\u1ec3n Ba Lai, thuy\u1ec1n H\u1ea3i Nh\u1ea5t, \u0111\u1ed9i Thanh H\u1ea3i thu\u1ed9c binh ; dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n, \u0111\u1ea1o th\u1ee7 Ngao Ch\u00e2u, B\u0103ng C\u00f4n, ba thuy\u1ec1n Ng\u1ef1 Nh\u1ea5t, Ng\u1ef1 Nh\u1ecb, Ng\u1ef1 Tam \u0111\u1ed9i Ng\u1ef1 H\u1ea3i, th\u00f4n An Th\u1ecbnh ph\u1ee5 l\u0169y, \u0111\u1ea1o th\u1ee7 c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ed5 Chi\u00ean, x\u00e3 D\u01b0\u1ee1ng M\u1ed9ng, hai th\u00f4n T\u00e2n An ph\u1ee5 l\u0169y, \u0111\u1ea1o th\u1ee7 B\u1ea1ch Ch\u00e2u, x\u00e3 Thanh Ch\u00e2u th\u00f4n H\u00f2a T\u00fa ph\u1ee5 l\u0169y).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu th\u00f3c ph\u1ee5 ngo\u00e0i v\u1ec1 thu\u1ebf ru\u1ed9ng, ph\u00e0m ru\u1ed9ng n\u00fai, ru\u1ed9ng c\u1ecf, th\u00f3c thu\u1ebf 1 h\u1ed9c th\u00ec ph\u1ee5 hao 1 th\u0103ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t m\u01b0\u1eddi b\u1ea1n du xu\u00e2n &nbsp;(1. B\u1ea1n du xu\u00e2n : B\u1ea1n h\u00e1t, \u0111i c\u00e1c nh\u00e0 c\u00e1c l\u00e0ng \u0111\u1ec3 h\u00e1t thu\u00ea.) bi\u1ec7t n\u1ea1p, l\u1ea5y Cai c\u01a1 Ng\u00f4 C\u00f4ng Qu\u00fd cai qu\u1ea3n. (M\u1ed7i b\u1ea1n 15 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u1ea1n, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p ti\u1ec1n s\u01b0u 600 quan, thu\u1ebf th\u00e2n c\u0169ng coi nh\u01b0 qu\u00e2n h\u1ea1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai c\u01a1 V\u00f5 Di Nguy coi \u0111\u00f3ng m\u1ed9t chi\u1ebfc chi\u1ebfn thuy\u1ec1n l\u1edbn v\u00e0 15 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111i bi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi\u1ebfn B\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u01b0\u1ee3ng sung ch\u1ee9c Ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9 sang Xi\u00eam \u0111\u00e1p l\u1ec5 s\u00ednh v\u1ea5n. (T\u1eb7ng Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t \u0111\u00f4i l\u1ed3ng \u0111\u00e8n pha l\u00ea, hai t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng l\u1edbn, m\u1ed9t c\u00e2y hoa v\u00e0ng, m\u1ed9t c\u00e2y hoa b\u1ea1c, m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u00ea \u0111\u1ea1i. Cho vua th\u1ee9 hai m\u1ed9t \u0111\u00f4i l\u1ed3ng \u0111\u00e8n pha l\u00ea, hai t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng l\u1edbn, 500 c\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t, 500 c\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00e8n, 500 c\u00e2n s\u00e1p ong). Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 ph\u1ee5 ch\u00ednh Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 Chi\u00eau Ch\u00f9y Bi\u1ec7n v\u00ec c\u1edb ta sai ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef Ba Th\u1eafc n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 chuy\u00ean, trong l\u00f2ng \u0111\u1ec3 gi\u1eadn ng\u1ea7m, n\u00f3i v\u1edbi vua Xi\u00eam r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ecb binh \u0111\u00fac s\u00fang, mu\u1ed1n m\u01b0u \u0111\u00e1nh n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. Vua Xi\u00eam ng\u1edd, \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y c\u1ea5t qu\u00e2n sang x\u00e2m l\u1ea5n. Vua nghe tin, b\u00e8n l\u00e0m th\u01b0 sai b\u1ecdn Nh\u00e0n \u0111\u01b0a cho vua Xi\u00eam. Vua Xi\u00eam nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0, b\u00e8n th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i t\u1ea1m qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n, \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00e0 R\u1ecba. Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n t\u1eeb khi tr\u1edf v\u1ec1 H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y vi\u1ec7c b\u1ea1i binh l\u00e0m th\u1eb9n. K\u1ecbp khi vua nghe tin n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam mu\u1ed1n g\u00e2y h\u1ea5n, tri\u1ec7u Qu\u00e2n v\u1ec1. Qu\u00e2n d\u00f9ng d\u1eb1ng kh\u00f4ng l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ngay, v\u00e0 d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i : \u201cNg\u00e0y tr\u01b0\u1edbc khi gi\u1eb7c r\u00fat kh\u1ecfi B\u00ecnh Thu\u1eadn, quan qu\u00e2n \u1ee9ng vi\u1ec7n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, xin ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn d\u00f2 x\u00e9t\u201d. Vua d\u1ee5 v\u00e0 khi\u1ec3n tr\u00e1ch r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00e3 qua r\u1ed3i, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i d\u00f2 x\u00e9t n\u1eefa, l\u1ea1i th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u. V\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f3 vi\u1ec7c lo \u1edf trong, kh\u00f4ng ngh\u0129 v\u1ec1 vi\u1ec7c \u1ea5y m\u00e0 l\u1ea1i ngh\u0129 vi\u1ec7c qu\u00e2n ngo\u00e0i th\u00ec l\u00e0 ngh\u0129a g\u00ec ?\u201d. Qu\u00e2n s\u1ee3 t\u1ed9i, b\u00e8n x\u01b0ng b\u1ec7nh, n\u00ean l\u1ea5y L\u1ee3i t\u1ea1m coi qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, vua y\u1ebft l\u0103ng (t\u1ee9c l\u0103ng Du\u1ec7 t\u00f4ng).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u1ea1i t\u1eeb Phan Rang v\u00e0o c\u01b0\u1edbp. T\u00e1n l\u00fd Chi\u00eau v\u00e0 Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh b\u1ecf Phan R\u00ed, lui v\u1ec1 Ph\u00f9 M\u0129 (t\u00ean \u0111\u1ea5t). \u0110\u1ea7u l\u00e0 b\u1ecdn Chi\u00eau d\u00f2 bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 b\u00e1o l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c tr\u1edf l\u1ea1i, ta \u0111\u00e3 \u0111o\u00e1n bi\u1ebft r\u1ed3i. Binh ph\u00e1p ch\u1eb3ng n\u00f3i r\u1eb1ng \u201cbi\u1ebft m\u00ecnh bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi tr\u0103m tr\u1eadn kh\u00f4ng thua\u201d sao? B\u1ecdn khanh li\u1ec7u xem th\u1ebf gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u00e1nh, kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec gi\u1eef to\u00e0n qu\u00e2n l\u00e0 h\u01a1n\u201d. K\u1ecbp khi gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, b\u1ecdn Chi\u00eau b\u00e8n l\u00f9i. Vua nghe tin b\u00e1o, t\u1ee9c h\u1ea1 l\u1ec7nh r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 B\u00e0 R\u1ecba, hi\u1ec7p v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i \u0111\u00f3ng gi\u1eef. L\u1ea1i sai xem \u0111\u1ea5t \u0111\u1eafp th\u00e0nh c\u00f3 th\u1ec3 dung \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng s\u0129 m\u1ed9t ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef cho nghi\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh. \u0110\u01b0\u1eddng quan \u1edf b\u1ed1n b\u00f4n th\u00e0nh c\u00f3 m\u1edf v\u00e0o nh\u00e0 d\u00e2n th\u00ec ph\u00e1t ti\u1ec1n c\u00f4ng c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai N\u1ed9i vi\u1ec7n Tr\u1ea7n V\u0169 Kh\u00e1ch \u0111i Giang L\u01b0u Ba &nbsp;(1. T\u1ee9c l\u00e0 Jakarta, th\u1ee7 \u0111\u00f4 n\u01b0\u1edbc Indonesia ng\u00e0y nay.) t\u00ecm mua \u0111\u1ed3 binh kh\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Phan V\u0103n Th\u00fay l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1ed5 oai.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p 5 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb phu coi \u0111\u1ec1n th\u1eddi khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n Nguy\u1ec5n H\u1eefu K\u00ednh \u962e\u6709\u93e1 (\u0111\u1ec1n \u1edf th\u00f4n B\u00ecnh K\u00ednh \u0110\u00f4ng \u5883, Bi\u00ean H\u00f2a); h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p ti\u1ec1n kho \u0111\u1ec3 cung vi\u1ec7c th\u1edd t\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho Long Xuy\u00ean m\u1ed9 100 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch l\u1eadp l\u00e0m b\u1ed1n \u0111\u1ed9i H\u00f9ng \u0111\u1ea1o, B\u00ecnh \u0111\u1ea1o, Th\u1eafng sai, An kh\u1ed1, chia l\u00e0m hai phi\u00ean m\u00e0 \u1ee9ng h\u1ea7u, c\u00f2n nh\u1eefng d\u00e2n tr\u01b0\u1edbc b\u1eaft ph\u1ee5 gi\u1eef \u1edf \u0111\u1ea5y th\u00ec tha h\u1ebft v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Chia t\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0m ba \u0111\u1ea1o Trung chi, Ti\u1ec1n chi v\u00e0 H\u1eadu chi. Vua th\u1ea5y ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n b\u1ec7nh l\u00e2u ch\u01b0a kh\u1ecfi m\u1edbi chia qu\u00e2n ra, sai Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 Ph\u00f9ng V\u0103n Nguy\u1ec7t coi Trung chi v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i coi Ti\u1ec1n chi gi\u1eef B\u00e0 R\u1ecba, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh coi H\u1eadu chi gi\u1eef \u0111\u1ea1o \u0110\u1ed3ng M\u00f4n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, Tham tri Hu\u1ef3nh T\u00fa Chung &nbsp;k\u00e9n ph\u1ee7 binh \u1edf Tr\u1ea5n Bi\u00ean, chia b\u1ed5 v\u00e0 H\u1eefu chi dinh Trung qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c chi hi\u1ec7u \u0111\u1ed9i dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1ef1 c\u1ea7m qu\u00e2n ra tr\u1eadn, hi\u1ec3u r\u00f5 nh\u1eefng vi\u1ec7c binh bi\u1ebfn, d\u1ee5 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng : \u201cD\u00f9ng binh c\u1ed1t \u1edf ch\u1ed7 qu\u00e2n hi\u1ec3u \u00fd t\u01b0\u1edbng, t\u01b0\u1edbng hi\u1ec3u t\u00ecnh qu\u00e2n, n\u1ebfu kh\u00f4ng quen thu\u1ed9c v\u1ed7 v\u1ec1 th\u00ec l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta li\u1ec1u ch\u1ebft ra s\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. T\u1eeb \u0111\u00f3 ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u00e2n chi\u00eau m\u1ed9 ngh\u0129a binh, ai c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed5 ch\u1ee9c th\u00e0nh c\u01a1 v\u1ec7 \u0111\u1ed9i th\u00ec trao cho quan ch\u1ee9c cho c\u1ea7m binh \u1ea5y, t\u1eeb cai c\u01a1 tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 l\u1eadp ti\u00eau thu\u1ed9c (nh\u01b0 lo\u1ea1i thu\u1ed9c binh v\u00e0 qu\u00e2n l\u1ea1c t\u00f2ng), khi ph\u00e1t binh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em \u0111i theo. Ch\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00e1c dinh \u0111\u1ec1u cho gi\u1eef ch\u1ee9c l\u00e2u, nh\u01b0 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c th\u00ec qu\u00e2n c\u0169ng cho thu\u1ed9c theo (nh\u01b0 ch\u1ee9c ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n \u0111i\u1ec1u sang ch\u1ee9c ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n th\u00ec nh\u1eefng hi\u1ec7u qu\u00e2n hi\u1ec7u c\u1edd c\u1ee7a dinh H\u1eadu qu\u00e2n c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ti\u1ec1n qu\u00e2n, ngo\u00e0i ra c\u1ee9 l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 suy). Nh\u1eefng t\u1ef3 t\u1ed1t s\u1edf thu\u1ed9c ai ra tr\u1eadn c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, \u0111\u1ec1u do quan ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh ti\u1ec7n nghi c\u1ea5t nh\u1eafc, r\u1ed3i t\u00e2u sau. Do \u0111\u00f3 ai ai c\u0169ng vui l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u \u0111\u00e1nh c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1eefu ty b\u00e0n \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c d\u00e2ng l\u1ec5 m\u1eebng ti\u1ebft Ch\u1ea1p v\u00e0 c\u00e1c ti\u1ebft l\u1ec5 Ban l\u1ecbch, Phong b\u1ea3o, Khai b\u1ea3o. (H\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 gi\u1edd th\u00ecn ng\u00e0y 22 th\u00e1ng 12, vua \u0111em c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn H\u1eadu \u0111i\u1ec7n ti\u1ebfn l\u1ec5 m\u1eebng. L\u00e0m l\u1ec5 m\u1eebng r\u1ed3i, vua tr\u1edf v\u1ec1 cung, \u0111\u1ed5i \u00e1o ch\u1ea7u, ng\u1ef1 g\u00e1c Tri\u00eau D\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c quan r\u1ea3o \u0111\u1ebfn s\u00e2n, ti\u1ebfn l\u1ec5 m\u1eebng, c\u00f9ng l\u1ea1y. L\u1ec5 xong, vua ng\u1ef1 v\u00e0o N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n. C\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ebfn H\u1eadu \u0111i\u1ec7n, h\u1eadu cung, ph\u1ee7 ho\u00e0ng t\u1eed l\u00e0m l\u1ec5 ti\u1ebfn m\u1eebng. \u0110\u1ea7u gi\u1edd d\u1ea7n ng\u00e0y 28 th\u00e1ng \u1ea5y, quan Th\u00e1i gi\u00e1m b\u01b0ng h\u00f2m b\u1ea3o \u1ea5n \u0111\u1ec7 giao cho quan L\u1ea1i b\u1ed9 v\u00e0 quan T\u1ea3 v\u1ec7 c\u00f9ng b\u01b0ng \u0111\u1ebfn g\u00e1c Tri\u00eau D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eb7t \u1edf tr\u00ean \u00e1n \u1edf gian ch\u00ednh gi\u1eefa r\u1ed3i b\u01b0\u1edbc ra, l\u1ec5 b\u1ed1n l\u1ea1y. Ty T\u01b0\u1edbng th\u1ea7n l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c lau r\u1eeda \u1ea5n r\u1ed3i quan th\u00e1i gi\u00e1m c\u00f9ng v\u1edbi quan L\u1ea1i b\u1ed9 v\u00e0 quan T\u1ea3 v\u1ec7 k\u00ednh b\u01b0ng h\u00f2m b\u1ea3o \u1ea5n ti\u1ebfn v\u00e0o N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n. \u0110\u1ebfn cu\u1ed1i gi\u1edd d\u1ea7n, d\u00e2ng l\u1ecbch \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, d\u00e2ng l\u1ecbch v\u00e0o N\u1ed9i. \u0110\u1ea7u gi\u1edd th\u00ecn, vua ng\u1ef1 \u1edf g\u00e1c Tri\u00eau D\u01b0\u01a1ng. Quan H\u1ed9 b\u1ed9 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc qu\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m m\u1edbi ban l\u1ecbch, ch\u00fac m\u1eebng ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng mu\u00f4n tu\u1ed5i\u201d. L\u1ec5 b\u1ed1n l\u1ea1y, v\u00e1i, \u0111\u1ee9ng d\u1eady ra. Ph\u1ee5ng ch\u1ec9 truy\u1ec1n ban l\u1ecbch. H\u1ed9 b\u1ed9 truy\u1ec1n cho thuy\u1ec1n ki\u1ec7u Th\u1ee7y qu\u00e2n b\u01b0ng hai tr\u00e1p l\u1ecbch \u0111\u1eb7t \u1edf tr\u00ean \u00e1n gian ch\u00ednh gi\u1eefa. Quan H\u1ed9 b\u1ed9 qu\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ee5ng ch\u1ec9 ban l\u1ecbch n\u0103m m\u1edbi cho c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 th\u1ea7n li\u00eau\u201d. L\u1ec5 b\u1ed1n l\u1ea1y, v\u00e1i, \u0111\u1ee9ng d\u1eady ra. Ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5 b\u1ed1n l\u1ea1y. L\u1ec5 xong, vua ng\u1ef1 v\u00e0o N\u1ed9i. C\u00e1c quan \u0111\u1ec1u lui ra. L\u1ec5 Khai b\u1ea3o n\u0103m m\u1edbi. \u0110\u00eam m\u1ed3ng 5 th\u00e1ng gi\u00eang, ty Chi\u00eam h\u1eadu \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn l\u00fac tr\u01b0\u1edbc kh\u1eafc ch\u00ednh qu\u00fd m\u1ed9t n\u1ea5c th\u00ec g\u1eedi t\u00e2u ; Th\u00e1i gi\u00e1m b\u01b0ng h\u00f2m \u1ea5n ra ; \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c \u0111\u1ee7 nghi tr\u01b0\u1ee3ng h\u1ed9 v\u1ec7, quan L\u1ea1i b\u1ed9 theo ra, do c\u1eeda b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda ch\u00ednh. Ty T\u01b0\u1edbng th\u1ea7n l\u1ea1i c\u00f9ng quan H\u1ed9 b\u1ed9 c\u00f9ng b\u01b0ng ra, \u0111\u1ec3 \u1edf tr\u00ean \u00e1n gian b\u00ean h\u1eefu g\u00e1c Tri\u00eau D\u01b0\u01a1ng. Quan H\u1ed9 b\u1ed9 v\u00e0 quan L\u1ea1i b\u1ed9 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5 b\u1ed1n l\u1ea1y, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee9ng \u1edf b\u00ean h\u1eefu. \u0110\u1ee3i khi th\u00e1i gi\u00e1m m\u1edf h\u00f2m, quan H\u1ed9 b\u1ed9 h\u1ea7u d\u00f9ng \u1ea5n xong, quan th\u00e1i gi\u00e1m l\u1ea1i phong kh\u00f3a r\u1ed3i, ty T\u01b0\u1edbng th\u1ea7n l\u1ea1i ph\u1ee5ng d\u00e1n b\u1ea3ng v\u0103n l\u00ean b\u1ea3ng. Quan hai b\u1ed9 L\u1ea1i, H\u1ed9 k\u00ednh \u0111\u1ec7 h\u00f2m \u1ea5n, do quan th\u00e1i gi\u00e1m ti\u1ebfn v\u00e0o N\u1ed9i. Th\u00e1i gi\u00e1m g\u1eedi t\u1ea5u : L\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ngo\u00e0i. Vua ng\u1ef1 \u1edf g\u00e1c Tri\u00eau D\u01b0\u01a1ng. Quan H\u1ed9 b\u1ed9 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc qu\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m m\u1edbi khai b\u1ea3o, \u0111\u00e3 k\u00ednh d\u00f9ng \u0111\u00f3ng \u1edf b\u1ea3ng v\u0103n r\u1ed3i, l\u1ea1y m\u1eebng ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng mu\u00f4n mu\u00f4n tu\u1ed5i!\u201d. L\u1ec5 b\u1ed1n l\u1ea1y, b\u01b0\u1edbc ra. C\u00f3 ch\u1ec9 truy\u1ec1n treo b\u1ea3ng v\u0103n. Quan H\u1ed9 b\u1ed9 qu\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cV\u00e2ng ch\u1ec9 truy\u1ec1n cho b\u1ecdn th\u1ea7n treo b\u1ea3ng v\u0103n, l\u1ea1y m\u1eebng ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng mu\u00f4n mu\u00f4n tu\u1ed5i\u201d. L\u1ec5 b\u1ed1n l\u1ea1y, b\u01b0\u1edbc ra. Truy\u1ec1n \u0111\u1ed9i che l\u1ecdng treo b\u1ea3ng. Xong, quan H\u1ed9 b\u1ed9 r\u1ea3o v\u00e0o ph\u1ee5c m\u1ec7nh, qu\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 treo b\u1ea3ng \u1edf c\u1eeda V\u1ec7 m\u00f4n\u201d. L\u1ec5 b\u1ed1n l\u1ea1y, b\u01b0\u1edbc ra. B\u1ea5y gi\u1edd hai ban v\u0103n v\u00f5 b\u01b0\u1edbc v\u00e0o, m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m m\u1edbi ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ng\u1ef1 tri\u1ec1u khai b\u1ea3o, c\u00e1c th\u1ea7n li\u00eau v\u0103n v\u00f5 ch\u00fac m\u1eebng ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng mu\u00f4n mu\u00f4n tu\u1ed5i\u201d. L\u1ec5 b\u1ed1n l\u1ea1y. L\u1ec5 xong, vua ng\u1ef1 v\u00e0o N\u1ed9i. C\u00e1c quan \u0111\u1ec1u lui).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p tu\u1ea5t, vua ng\u1ef1 \u1edf g\u00e1c Tri\u00eau D\u01b0\u01a1ng ban l\u1ecbch sang n\u0103m, t\u1eeb \u0111\u1ea5y h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng tr\u01b0\u1eddng h\u1ea3i quan, thu thu\u1ebf thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u00e1c n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1eadp x\u01b0\u1edfng th\u1ee7y s\u01b0, t\u1eeb b\u1edd s\u00f4ng T\u00e2n B\u00ecnh \u0111\u1ebfn b\u1edd s\u00f4ng B\u00ecnh Tr\u1ecb, tr\u00ean ba d\u1eb7m, thuy\u1ec1n \u0111i bi\u1ec3n, thuy\u1ec1n chi\u1ebfn (h\u00ecnh th\u1ee9c nh\u01b0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n, kh\u00f4ng mui m\u00e0 nh\u1ecf), thuy\u1ec1n \u00f4&nbsp; (s\u01a1n \u0111en n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 \u00f4 thuy\u1ec1n), thuy\u1ec1n son (s\u01a1n \u0111\u1ecf g\u1ecdi l\u00e0 chu thuy\u1ec1n), thuy\u1ec1n l\u00ea (\u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u ch\u1ea1m v\u1ebd g\u1ecdi l\u00e0 l\u00ea thuy\u1ec1n), \u0111\u1ec1u \u0111\u1eadu \u1edf \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eeb khi l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c Gia \u0110\u1ecbnh, m\u1ecdi vi\u1ec7c b\u1eaft \u0111\u1ea7u x\u00e2y d\u1ef1ng, h\u1eb1ng l\u01b0u \u00fd kinh dinh quy ho\u1ea1ch, s\u1eeda qu\u00e2n ch\u1ebf, \u0111\u1ecbnh quan ch\u1ebf, n\u00eau ph\u00e9p c\u1ea5m, ch\u00ednh tri\u1ec1u nghi, quy m\u00f4 m\u1edf n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2n h\u1ee3i, n\u0103m th\u1ee9 12 [1791] (Thanh C\u00e0n Long n\u0103m th\u1ee9 56), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, l\u1ea5y ng\u00e0y th\u00e1nh \u0111\u1ea3n (ng\u00e0y 15) l\u00e0m ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd. Sai h\u1eefu ty b\u00e0n \u0111\u1ecbnh nghi ch\u00fa \u0111\u1ec3 l\u00e0m. (Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t h\u00f4m vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu k\u00ednh c\u00e1o. L\u1ec5 xong c\u00e1c quan c\u00f9ng v\u00e0o l\u1ea1y. Vua l\u1ea1i \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u1ebfn H\u1eadu \u0111i\u1ec7n l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00e1nh an, l\u1ec5 b\u1ed1n l\u1ea1y. L\u1ec5 xong, vua tr\u1edf v\u1ec1 cung. Cho c\u00e1c quan v\u00e0o Ph\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec7n \u0103n. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y l\u1ec5, \u0111\u1ea7u gi\u1edd s\u1eedu c\u00e1c quan ch\u1ec9nh t\u1ec1 m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ee9ng ch\u1edd. Gi\u1edd d\u1ea7n vua ng\u1ef1 \u1edf Ph\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec7n, b\u1ea7y t\u00f4i l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1, chia ban \u0111\u1ee9ng ch\u1ea7u. Ti\u1ec3u h\u1ea7u h\u00e1t m\u00faa xong, Trung h\u1ea7u v\u00e0 H\u1eefu h\u1ea7u b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c m\u1eebng b\u1ea3y ph\u00e1t. Vua tr\u1edf v\u00e0o n\u1ed9i. Cho c\u00e1c quan \u0103n y\u1ebfn m\u1ed9t l\u1ea7n). \u0110\u1ebfn ng\u00e0y l\u1ec5, vua ng\u1ef1 \u1edf Ph\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec7n, b\u1ea7y t\u00f4i l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eebng xong, cho \u0103n y\u1ebfn. T\u1eeb \u0111\u1ea5y h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 T\u0103ng \u0110\u1ee9c Th\u1ea7n s\u1ee9c cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng [Hoa Ki\u1ec1u] c\u0169 m\u1edbi \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, c\u00f3 ai m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 30 ng\u01b0\u1eddi hay 25 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec c\u0169ng cho l\u1eadp l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, coi m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4, c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec t\u00f2ng qu\u00e2n, kh\u00f4ng vi\u1ec7c doanh nghi\u1ec7p m\u00e0 s\u1ed1ng, cho mi\u1ec5n<\/p>\n\n\n\n<p>dao d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c h\u1ea1ng d\u00e2n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng [Hoa Ki\u1ec1u] c\u0169 m\u1edbi \u1edf \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean, ai mu\u1ed1n l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n m\u00e0 \u0111\u1ed3 l\u00e0m ru\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc cho vay, m\u1ed7i n\u0103m thu th\u00f3c s\u01b0u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 8 h\u1ed9c, thu\u1ebf th\u00e2n xem nh\u01b0 qu\u00e2n h\u1ea1ng, dao d\u1ecbch \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n. K\u1ebb n\u00e0o kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n th\u00ec b\u1eaft ph\u1ea3i th\u1ee5 d\u1ecbch t\u00f2ng chinh, \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb ch\u01a1i b\u1eddi l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng [Hoa Ki\u1ec1u] \u1edf hai ph\u1ee7&nbsp; Ba Th\u1eafc v\u00e0 Tr\u00e0 Vinh c\u0169ng cho kh\u1ea9n \u0111\u1ea5t l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n m\u1ed7i n\u0103m thu th\u00f3c s\u01b0u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 15 h\u1ed9c (sau gi\u1ea3m cho 5 h\u1ed9c).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn Cai c\u01a1 qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Thanh Ch\u00e2u l\u00e0 Ng\u00f4 C\u00f4ng Qu\u00fd v\u00e0 tham lu\u1eadn L\u00ea \u0110\u00ecnh Ki\u1ec3m \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u1ee7 C\u1ed5 Chi\u00ean, B\u1ea1ch Ch\u00e2u, B\u0103ng C\u00f4n, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%B4ng_C%E1%BB%ADu_Long#C%C3%A1c_con_s%C3%B4ng_ch%C3%ADnh\">Ngao Ch\u00e2u<\/a>, Nh\u1eadt B\u1ea3n, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%B4ng_Ba_Lai\">Ba Lai<\/a>, C\u1eeda \u0110\u1ea1i, C\u1eeda Ti\u1ec3u, T\u1eafc Kh\u00e1i, L\u00fd L\u00ea, X\u00edch Lam, \u0111\u1ec3 x\u00e9t s\u1ed5 \u0111inh m\u00e0 k\u00e9n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh sung b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1o Thanh Ch\u00e2u (\u0110\u1ea1o th\u1ee7 C\u1ed5 Chi\u00ean, B\u1ea1ch Ch\u00e2u, 2 thuy\u1ec1n D\u0169ng ng\u1ef1 nh\u1ea5t nh\u1ecb thu\u1ed9c \u0111\u1ed9i Ng\u1ef1 h\u1ea3i nh\u1ea5t, binh s\u1ed1 58 ng\u01b0\u1eddi ; \u0111\u1ea1o th\u1ee7 B\u0103ng C\u00f4n v\u00e0 Ngao Ch\u00e2u, 3 thuy\u1ec1n H\u00f9ng ng\u1ef1 nh\u1ea5t nh\u1ecb tam thu\u1ed9c \u0111\u1ed9i Ng\u1ef1 h\u1ea3i nh\u1ecb, binh s\u1ed1 83 ng\u01b0\u1eddi ; \u0111\u1ea1o th\u1ee7 Nh\u1eadt B\u1ea3n v\u00e0 Ba Lai, 3 thuy\u1ec1n Tr\u00e1ng ng\u1ef1 nh\u1ea5t nh\u1ecb tam thu\u1ed9c \u0111\u1ed9i Ng\u1ef1 h\u1ea3i tam, binh s\u1ed1 104 ng\u01b0\u1eddi ; \u0111\u1ea1o th\u1ee7 C\u1eeda \u0110\u1ea1i, C\u1eeda Ti\u1ec3u, 3 thuy\u1ec1n Ti\u1ec7p ng\u1ef1 nh\u1ea5t nh\u1ecb tam thu\u1ed9c \u0111\u1ed9i Ng\u1ef1 h\u1ea3i t\u1ee9, binh s\u1ed1 109 ng\u01b0\u1eddi ; \u0111\u1ea1o th\u1ee7 c\u1eeda bi\u1ec3n T\u1eafc Kh\u00e1i, 2 thuy\u1ec1n C\u01b0\u1eddng ng\u1ef1 nh\u1ea5t nh\u1ecb thu\u1ed9c \u0111\u1ed9i Ng\u1ef1 h\u1ea3i ng\u0169, binh s\u1ed1 90 ng\u01b0\u1eddi ; \u0111\u1ea1o th\u1ee7 L\u00fd L\u00ea, 4 thuy\u1ec1n Uy ng\u1ef1 nh\u1ea5t nh\u1ecb tam t\u1ee9 thu\u1ed9c \u0111\u1ed9i Ng\u1ef1 h\u1ea3i l\u1ee5c, binh s\u1ed1 161 ng\u01b0\u1eddi ; \u0111\u1ea1o th\u1ee7 X\u00edch Lam, thuy\u1ec1n th\u1eafng ng\u1ef1 nh\u1ea5t thu\u1ed9c \u0111\u1ed9i Ng\u1ef1 h\u1ea3i th\u1ea5t, binh s\u1ed1 26 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1i duy\u1ec7t t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c dinh qu\u00e2n. T\u1eeb \u0111\u1ea5y c\u1ee9 \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n th\u00ec duy\u1ec7t binh, h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y c\u00e1c dinh thu t\u00f4 thu\u1ebf, b\u1ecdn l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n l\u00fd d\u1ecbch ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 t\u1ec7 s\u00e1ch nhi\u1ec5u l\u1ea5n d\u00e2n, h\u1ea1 l\u1ec7nh nghi\u00eam c\u1ea5m. (Ph\u00e0m d\u00e2n \u0111\u00f3ng n\u1ed9p th\u00f3c thu\u1ebf, ti\u1ec1n th\u1eadp v\u1eadt, ti\u1ec1n thu\u1ebf sai d\u01b0, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cai tr\u01b0ng, cai l\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u1ec1 l\u00e3nh, kh\u1ed1 t\u1eed thu\u1ed9c b\u1ea3n ph\u1ee7 b\u1ea3n tr\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f2i thu l\u00faa s\u00e2n v\u00e0 ti\u1ec1n ch\u00ecm m\u1ea5t; v\u1ec1 d\u00e2n m\u1edbi t\u1ee5c v\u00e0o s\u1ed5, th\u00ec cho thu 10 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n t\u1ee5c s\u1ed5 ; c\u1ee9 10 quan ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00ec thu 2 ti\u1ec1n xem \u0111\u1ebfm v\u00e0 d\u1ea7u \u0111\u00e8n. L\u00e0m tr\u00e1i v\u00e0 nh\u0169ng l\u1ea1m th\u00ec b\u1ecb t\u1ed9i ch\u1ebft. C\u00e1c \u0111i\u1ec1n h\u1ed9 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u1ed9p thu\u1ebf mu\u1ed1n n\u1ed9p cho quan hay cho l\u00fd d\u1ecbch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n. L\u00fd d\u1ecbch v\u01a1 v\u00e9t v\u00e0o m\u00ecnh th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i. Nh\u01b0 g\u1eb7p tha thu\u1ebf hay ho\u00e3n thu\u1ebf m\u00e0 \u0111i\u1ec1n h\u1ed9 \u0111\u00e3 n\u1ed9p r\u1ed3i, th\u00ec l\u00fd d\u1ecbch c\u1ee9 n\u1ed9p v\u00e0o kho, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1ea1i, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y ri\u00eang ; l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. L\u00fd d\u1ecbch \u0111\u00e3 thu r\u1ed3i m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd tr\u1ed1n th\u00ec cho \u0111i\u1ec1n h\u1ed9 b\u1eaft gi\u1ea3i, n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ph\u1ea3i b\u1ed3i).<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n c\u00f3 t\u1ed9i ph\u1ea3i t\u1ef1 s\u00e1t. \u0110\u1ea7u l\u00e0 Qu\u00e2n x\u01b0ng b\u1ec7nh \u1edf m\u00e3i t\u1ea1i H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc. Vua hai ba l\u1ea7n v\u1eddi \u0111\u1ebfn. L\u00fac \u0111\u1ebfn, cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb x\u1eed. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed9i Qu\u00e2n n\u00ean ch\u1ebft\u201d. Vua ngh\u0129 Qu\u00e2n c\u00f3 c\u00f4ng, kh\u00f4ng n\u1ee1 gi\u1ebft, ch\u1ec9 l\u1ed9t quan ch\u1ee9c. Qu\u00e2n x\u1ea5u h\u1ed5, b\u1ef1c t\u1ee9c u\u1ed1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c ch\u1ebft. Vua v\u1eeba gi\u1eadn v\u1eeba th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, \u0111\u1ebfn t\u1eadn nh\u00e0 kh\u00f3c r\u1ea5t th\u1ea3m, l\u1ea1i \u0111\u00e1nh v\u00e0o quan t\u00e0i 100 roi, r\u1ed3i cho thu\u1ed9c binh 8 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef m\u1ed9. L\u1ea1i cho cha Qu\u00e2n 2 ng\u01b0\u1eddi phu m\u1ed9. M\u1eb9 Qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ecb Du tu\u1ed5i gi\u00e0, c\u00f3 thu\u1ed9c t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Cai c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Kh\u00e2m xin c\u00e1o b\u1ec7nh v\u1ec1 h\u01b0u, v\u00ec Qu\u00e2n m\u00e0 nu\u00f4i n\u1ea5ng cho tr\u1ecdn \u0111\u1eddi. Vua cho. Con Qu\u00e2n t\u00ean l\u00e0 Ch\u00ednh, \u0111\u00e3 l\u1edbn, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n dao d\u1ecbch. (Qu\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ki\u1ebfn H\u01b0ng dinh Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, s\u1ee9c kh\u1ecfe \u0111\u00e1nh gi\u1ecfi, x\u01b0ng l\u00e0 D\u0169ng Nam c\u00f4ng \u52c7\u7537\u516c [\u00f4ng d\u0169ng c\u1ea3m], theo vua trong l\u00fac b\u00f4n ba, \u0111\u1ee7 m\u1ecdi gian hi\u1ec3m. Trong cu\u1ed9c kh\u00f4i ph\u1ee5c Gia \u0110\u1ecbnh, chi\u1ebfn c\u00f4ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, vua v\u1ed1n y\u00eau l\u1eafm. Nh\u01b0ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t h\u1ecdc v\u00f4 thu\u1eadt, trong kho\u1ea3ng vua t\u00f4i c\u00f3 khi thi\u1ebfu l\u1ec5. Th\u1ea5y V\u00f5 T\u00e1nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i tr\u1ebb m\u1edbi ti\u1ebfn, c\u00f9ng m\u00ecnh m\u1ed9t h\u00e0ng m\u00e0 l\u1ea1i l\u1ea5y c\u00f4ng ch\u00faa, l\u00f2ng sinh b\u1ea5t b\u00ecnh, th\u01b0\u1eddng hay hi\u1ec1m kh\u00edch, c\u01a1 h\u1ed3 \u0111\u00e1nh nhau. \u0110\u1ebfn khi \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f4ng, m\u00e0 T\u00e1nh th\u00ec l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh t\u00edch, c\u00e0ng th\u00eam h\u1ed5 th\u1eb9n v\u00e0 b\u1ef1c t\u1ee9c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1eafc ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u1ec7. Vua d\u1eabu l\u1ed9t quan ch\u1ee9c, song c\u00f2n mu\u1ed1n cho l\u1eadp c\u00f4ng chu\u1ed9c t\u1ed9i \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, kh\u00f4ng ng\u1edd Qu\u00e2n l\u1ea1i o\u00e1n v\u1ecdng m\u00e0 u\u1ed1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c ch\u1ebft, cho n\u00ean \u0111\u00e3 th\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i gi\u1eadn. Kho\u1ea3ng \u0111\u1eddi Minh M\u1ec7nh, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t t\u1eebng xin truy l\u1ee5c c\u00f4ng tr\u1ea1ng, nh\u01b0ng L\u1ec5 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng k\u1ec3 b\u00e0y c\u00e1c l\u1ed7i, b\u00e8n th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf cho hai ph\u1ee7 Ba Th\u1eafc v\u00e0 Tr\u00e0 Vinh. L\u1ea5y \u1ed1c nha L\u00e1 l\u00e0m An ph\u1ee7 ph\u1ee7 Ba Th\u1eafc, cai qu\u1ea3n nh\u1eefng b\u1ed9 l\u1ea1c c\u1ee7a b\u1ecdn quan Phi\u00ean, L\u00e2m Ng\u0169 Quan l\u00e0m t\u1ed5ng ph\u1ee7, cai qu\u1ea3n ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng [Hoa Ki\u1ec1u], T\u01b0\u1eddng V\u0129nh Quan l\u00e0m \u0111\u1ed3ng kh\u1ea5u cai qu\u1ea3n ru\u1ed9ng v\u00e0 n\u1ea1i mu\u1ed1i, L\u01b0 Vi\u1ec7t Quan l\u00e0m t\u1ed5ng ph\u1ee7 ph\u1ee7 Tr\u00e0 Vinh, cai qu\u1ea3n ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng [Hoa Ki\u1ec1u], \u0111\u1ec1u tu\u00e2n l\u1ec7 tr\u01b0ng thu thu\u1ebf nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. S\u1eafc cho H\u1eadu qu\u00e2n ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0 v\u00e0 V\u0103n gi\u00e1p H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n tham lu\u1eadn l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n L\u1ed9c tr\u00f4ng coi c\u00e1c vi\u1ec7c thu\u1ebf kh\u00f3a ki\u1ec7n t\u1ee5ng \u1edf hai ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, ph\u1ee5 ch\u00ednh n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 Chi\u00eau Ch\u00f9y Bi\u1ec7n sai \u1ed1c nha Tha La Ma v\u00e0 \u1ed1c nha Sa Thi sang d\u00e2ng ph\u1ea9m v\u1eadt. B\u1ecdn Tha La Ma mu\u1ed1n nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 kinh doanh bu\u00f4n b\u00e1n, \u0111em theo 14 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u00e0 h\u01a1n 170 ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo. Dinh th\u1ea7n V\u0129nh Tr\u1ea5n b\u00e1o l\u00ean. Vua sai d\u1eabn h\u1ebft v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh b\u00e1i y\u1ebft. Khi tr\u1edf v\u1ec1, ban cho r\u1ea5t h\u1eadu (Cho Chi\u00eau Ch\u00f9y Bi\u1ec7n s\u00fang chim m\u1ed9t c\u00e2y, l\u1ed3ng \u0111\u00e8n th\u1ee7y tinh m\u1ed9t \u0111\u00f4i, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 m\u1ed9t chi\u1ebfc, \u0111o\u1ea1n h\u1ed3ng 1 t\u1ea5m, v\u1ea3i t\u00e2y tr\u1eafng&nbsp; 2 t\u1ea5m, cho b\u1ecdn Tha La Ma v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo ch\u1edf g\u1ea1o l\u1eadt 240 ph\u01b0\u01a1ng). Nh\u00e2n s\u1eafc cho \u0111\u1ea1o T\u00e2n Ch\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay c\u00f3 s\u1ee9 Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ebfn th\u00ec ch\u1ec9 cho hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ch\u1edf Ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111i do s\u00f4ng Ti\u1ec1n Giang ti\u1ebfn v\u00e0o, c\u00f2n bao nhi\u00eau th\u00ec l\u01b0u h\u1ebft \u1edf th\u1ee7 s\u1edf. Nh\u01b0 c\u00f3 mu\u1ed1n sang bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec cho theo s\u00f4ng H\u1eadu Giang \u1edf Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c m\u00e0 \u0111i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1i v\u01b0\u1ee3t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ra l\u1ec7nh cho d\u00e2n \u1edf c\u00e1c dinh l\u00e3nh tr\u01b0ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang, ba n\u0103m b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf, ai xin tr\u01b0ng th\u00ec h\u1ea1n 20 ng\u00e0y l\u00e0 th\u00f4i, ngo\u00e0i h\u1ea1n \u1ea5y c\u1ea5p cho quan qu\u00e2n c\u00e0y c\u1ea5y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tranh n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc B\u00fat Tu K\u00ea &nbsp;(1. B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha (Portugal).) t\u00ean l\u00e0 Ch\u00e2u Di N\u00f4 Nhi \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 vua sai g\u1eedi th\u01b0 cho qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111\u1ec3 mua binh kh\u00ed. (1 v\u1ea1n c\u00e2y s\u00fang chim, 2.000 c\u1ed7 s\u00fang gang, m\u1ed7i c\u1ed7 n\u1eb7ng 100 c\u00e2n, 2.000 vi\u00ean \u0111\u1ea1n n\u1ed5, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 10 t\u1ea5c).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p cho \u0111\u1ea1o Ki\u00ean Giang s\u00fang l\u1edbn, s\u00fang nh\u1ecf v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, sai \u0111\u00f3ng 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n sai, ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u00e1n l\u00fd Chi\u00eau \u0111i t\u1eeb \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n B\u00e0 R\u1ecba cho \u0111\u1ebfn Ma Li (t\u00ean \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn) h\u1ecfi r\u00f5 c\u00e1c s\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00ea [\u00ca\u0111\u00ea], s\u00e1ch n\u00e0o thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ea1o th\u1ee7, s\u00e1ch n\u00e0o thu\u1ed9c v\u1ec1 Thu\u1eadn Th\u00e0nh, ghi l\u1ea5y s\u1ed1 \u0111inh \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c c\u00f3 t\u00ean Ph\u00f3 T\u00edn t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u1ebbn v\u00e0o V\u0129nh Tr\u1ea5n, gi\u1ea3 c\u00e2m, ng\u1ea7m m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em gi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, ti\u1ebft Thanh minh, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn y\u1ebft Th\u00e1i mi\u1ebfu, h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i Trung chi dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0m dinh Ch\u1ea5n V\u00f5, hi\u1ec7u Ti\u1ec1n du l\u00e0m chi Ti\u1ec1n du, Ng\u0169 hi\u1ec7u l\u00e0m chi Ng\u0169 ch\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Thao di\u1ec5n c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3ng T\u1eadp Tr\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Dinh th\u1ea7n Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh xin d\u1ef1ng x\u01b0\u1edfng thuy\u1ec1n \u1edf Sa Kh\u00ea (t\u00ean \u0111\u1ea5t, ti\u1ebfp v\u1edbi M\u1ef9 Tho). Vua chu\u1ea9n cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Nguy\u1ec5n \u0110\u00e0n l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o, L\u00ea \u0110\u1ea1i Ngh\u0129a sung H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n. B\u1ecdn \u0110\u00e0n t\u1eeb Thu\u1eadn H\u00f3a v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, xin ph\u1ee5c v\u1ee5. Vua khen l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u00ed, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y. Nguy\u00ean l\u00e0 vua t\u1eebng m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e1o v\u00e1t c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea9n t\u00edn trong c\u00e1c nh\u00e0 bu\u00f4n l\u1ebbn \u0111i t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn H\u00f3a, v\u00e2ng m\u1eadt d\u1ee5 k\u00eau g\u1ecdi c\u00e1c h\u00e0o ki\u1ec7t, b\u1ea5y gi\u1edd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec l\u1eb7n l\u1ed9i t\u1eeb xa m\u00e0 \u0111\u1ebfn, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec kh\u1edfi ngh\u0129a \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong l\u00f2ng gi\u1eb7c m\u00e0 ng\u1ea5m ng\u1ea7m quy thu\u1eadn. Gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p qua l\u1ea1i lu\u00f4n, tin t\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u1ee9t, T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u1ed9ng t\u0129nh th\u1ebf n\u00e0o, kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 chi Ti\u1ec1n du dinh Ch\u1ea5n V\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n T\u1eafc Kh\u00e1i, L\u01b0u T\u1ea5n H\u00f2a [Duy Minh Th\u1ecb in L\u01b0u T\u1ea5n B\u1eb1ng \u5289\u9032\u8a55] gi\u1eef hai \u0111\u1ea1o L\u00fd L\u00ea v\u00e0 X\u00edch Lam.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y \u0110inh m\u00e3o, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 t\u01b0 (t\u1ee9c Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u01a1n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf [Minh M\u1ea1ng]) sinh, con phi th\u1ee9 hai l\u00e0 Tr\u1ea7n th\u1ecb (t\u1ee9c l\u00e0 Thu\u1eadn ti\u00ean Cao ho\u00e0ng h\u1eadu. Phi l\u00e0 con g\u00e1i L\u1ec5 b\u1ed9 tham tri Tr\u1ea7n H\u01b0ng \u0110\u1ea1t, n\u0103m 14 tu\u1ed5i c\u01b0\u1edbi v\u1ec1. \u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac T\u00e2y S\u01a1n ho\u00e0nh h\u00e0nh, ph\u1ea3i b\u00f4n ba, m\u1ed7i \u0111\u00eam phi \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng kh\u1ea5n tr\u1eddi r\u1eb1ng : Hi\u1ec7n nay v\u1eadn n\u01b0\u1edbc c\u00f2n r\u1ed1i ren, vua t\u00f4i b\u00f4n ba ch\u1eeda c\u00f3 n\u01a1i y\u00ean. N\u1ebfu nh\u1edd Ph\u01b0\u1edbc l\u1edbn, nh\u1ea5t \u0111\u00e1n sinh con, th\u00ec s\u1ee3 trong b\u01b0\u1edbc lo\u1ea1n ly, khi ra \u0111i m\u00e0 b\u1ecf th\u00ec kh\u00f4ng n\u1ee1, m\u00e0 b\u1ed3ng b\u1ebf theo nhau th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi phi\u1ec1n l\u00f2ng ch\u00faa th\u01b0\u1ee3ng, hai b\u1ec1 \u0111\u1ec1u kh\u00f3 x\u1eed c\u1ea3. N\u1ebfu m\u1ec7nh ta \u0111\u00e1ng c\u00f3 con, xin ch\u1edd thi\u00ean h\u1ea1 b\u00ecnh y\u00ean r\u1ed3i h\u00e3y sinh. Th\u1ef1c nh\u1edd \u01a1n tr\u1eddi cho v\u1eady. Khi vua l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Gia \u0110\u1ecbnh, phi m\u1ed9t \u0111\u00eam m\u1ed9ng th\u1ea5y th\u1ea7n nh\u00e2n \u0111em tr\u00ecnh m\u1ed9t c\u00e1i t\u1ef7 v\u00e0 hai c\u00e1i \u1ea5n &nbsp;(1. T\u1ef7: \u1ea5n c\u1ee7a vua &#8211; \u1ea5n : \u1ea5n&nbsp; c\u1ee7a quan.), c\u00e1i t\u1ef7 s\u1eafc \u0111\u1ecf, s\u00e1ng t\u01b0\u01a1i nh\u01b0 m\u1eb7t tr\u1eddi, \u1ea5n th\u00ec m\u1ed9t c\u00e1i s\u1eafc t\u00eda m\u1ed9t c\u00e1i s\u1eafc nh\u1ea1t. Phi \u0111\u1ec1u nh\u1eadn c\u1ea3. N\u0103m \u1ea5y phi 24 tu\u1ed5i, sinh ra m\u00ecnh th\u00e1nh l\u00e0 \u1ee9ng \u0111i\u1ec1m \u0111\u1ea7u, th\u00e1nh sinh \u1edf x\u00f3m T\u00e2n L\u1ed9c v\u1ec1 ph\u00eda h\u1eefu th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3 d\u1ef1ng ch\u00f9a Kh\u1ea3i T\u01b0\u1eddng \u1edf \u0111\u00f3).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n dinh T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i l\u00e0m ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n dinh, Cai c\u01a1 Ti\u00ean phong dinh V\u00f5 T\u00e1nh qu\u1ea3n H\u1eadu qu\u00e2n dinh, Hi\u1ec7u \u00fay Ti\u1ec1n chi Trung qu\u00e2n dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh qu\u1ea3n Ti\u00ean phong dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0 l\u00e0m ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n, tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi Ti\u00ean phong dinh M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4 l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eadu qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 hi\u1ec7u \u00fay H\u1eefu chi Trung qu\u00e2n dinh h\u00e0nh L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a v\u00ec \u1ed1m mi\u1ec5n ch\u1ee9c. L\u1ea5y Cai c\u01a1 qu\u1ea3n H\u1eefu thu\u1eadn chi l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean ki\u00eam qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u H\u1eefu chi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1edf khoa thi, l\u1ea5y tr\u00fang c\u00e1ch 12 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Qu\u00e1t, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Xanh, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ee9, \u0110o\u00e0n V\u0103n Ho\u1eb1ng. (Ph\u00e9p thi: K\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t, ch\u1ebf ngh\u0129a &nbsp;(1. Ch\u1ebf ngh\u0129a : Kinh ngh\u0129a.) th\u00ec kinh truy\u1ec7n \u0111\u1ec1u m\u1ed9t \u0111\u1ea1o, thi th\u00ec d\u00f9ng s\u1eed d\u00f9ng c\u1ea3nh \u0111\u1ec1u m\u1ed9t b\u00e0i ; k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb, chi\u1ebfu ch\u1ebf bi\u1ec3u d\u00f9ng s\u1eed d\u00f9ng c\u1ea3nh \u0111\u1ec1u ba \u0111\u1ea1o. H\u1ea1ng \u01b0u th\u00ec b\u1ed5 l\u00e0m nho h\u1ecdc hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, ph\u1ee7 l\u1ec5 sinh, h\u1ea1ng th\u1ee9 th\u00ec l\u00e0m nhi\u00eau h\u1ecdc. Ch\u01b0\u1edbc mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 binh dao theo th\u1ee9 b\u1ef1c. Ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a bi\u1ebft l\u00e0m v\u0103n, \u0111\u1ecdc thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c hai ba quy\u1ec3n t\u1ee9 th\u01b0, ho\u1eb7c h\u1ea1ch h\u1ecfi m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng m\u00e0 tr\u00fang th\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01b0\u1edbc mi\u1ec5n dao d\u1ecbch).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y s\u1ed1 thi h\u1ecfng nhi\u1ec1u, l\u1ea1i sai kh\u1ea3o h\u1ea1ch l\u1ea1i, ai tr\u00fang th\u00ec cho mi\u1ec5n binh dao \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c theo h\u1ecdc ; hai h\u1ea1ng \u0111\u1ecdc thu\u1ed9c v\u00e0 h\u1ea1ch h\u1ecfi th\u00ec kh\u00f4ng d\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f3ng h\u01a1n 100 chi\u1ebfc chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, sai tri T\u00e0u v\u1ee5 L\u00ea \u0110\u0103ng Trung, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc T\u1ed1t \u0111em c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ngo\u1ea1i sai, Tri\u1ec1u h\u1ea1, M\u1ed9c \u0111\u0129nh [xu\u1ed3ng g\u1ed7], thuy\u1ec1n b\u00e0n [ch\u1edf thuy\u1ec1n] chia \u0111i \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a v\u00e0 c\u00e1c x\u1ee9 S\u01a1n Ph\u1ee7, S\u01a1n B\u1ed1c, S\u01a1n Trung (thu\u1ed9c \u0111\u1ea5t Ch\u00e2n L\u1ea1p) ki\u1ebfm l\u1ea5y v\u00e1n g\u1ed7.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf l\u1ea5y l\u00ednh th\u1ed5 \u1edf th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o B\u00ecnh Khang \u1ee9ng ngh\u0129a \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c trao ch\u1ee9c Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng binh cai c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u00e1n l\u00fd Ti\u1ec1n qu\u00e2n c\u0169 l\u00e0 Chi\u00eau, Cai c\u01a1 qu\u1ea3n Ti\u1ec1n chi l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i, Cai c\u01a1 qu\u1ea3n H\u1eadu chi l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u1edf B\u00e0 R\u1ecba v\u00e0 \u0110\u00f4ng M\u00f4n n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 m\u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec l\u01b0\u1eddng chia qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 m\u00e0 c\u00e0y c\u1ea5y, l\u00e0m l\u1ea5y m\u00e0 \u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, ho\u00e3n vi\u1ec7c t\u1ed1 c\u00e1o l\u1eadu \u0111inh v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c t\u1ea1p t\u1ee5ng. Vua th\u1ea5y vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1eadn n\u00ean ho\u00e3n c\u00e1c vi\u1ec7c \u1ea5y. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh ph\u00e1t th\u00f3c gi\u1ed1ng m\u1ed9t v\u1ea1n h\u1ed9c cho n\u00f4ng d\u00e2n vay.<\/p>\n\n\n\n<p>Xi\u00eam La sai s\u1ee9 th\u1ea7n l\u00e0 Sa L\u1eadt V\u1eb1n Tri Kh\u00f4n S\u0129 Thi Na \u0111\u1ebfn hi\u1ebfn s\u1ea3n v\u1eadt (hai con ng\u1ef1a h\u1ed3ng v\u00e0 b\u1ea1ch, m\u01b0\u1eddi c\u00e2y long b\u00e0o g\u1ea5m, b\u1ed1n chi\u1ebfc chi\u00eang \u0111\u1ed3ng). Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00e1nh V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f2i l\u1ec5 c\u1ed1ng, V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu, \u0111\u00e1nh cho thua, r\u1ed3i \u0111\u01b0a t\u00f9 sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam nh\u00e2n sai s\u1ee9 sang b\u00e1o tin v\u00e0 \u0111\u01b0a c\u1ea3 nh\u1eefng c\u1edd tr\u1ed1ng \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m tin. Khi s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn, vua h\u1eadu \u0111\u00e3i r\u1ed3i cho v\u1ec1, sai B\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n v\u00e0 Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng \u0111i. (T\u1eb7ng Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng 30 c\u1ed7 c\u00e1ng [nhuy\u1ebfn d\u01b0], cho vua th\u1ee9 hai m\u1ed9t \u0111\u00f4i hoa v\u00e0ng b\u1ea1c).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai M\u1ea1c C\u00f4ng B\u00ednh tr\u1edf v\u1ec1 H\u00e0 Ti\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u01b0a B\u00ednh v\u1ec1 tr\u1ea5n gi\u1eef H\u00e0 Ti\u00ean, vua cho r\u1eb1ng n\u01a1i \u1ea5y t\u1eeb khi tr\u1ea3i qua binh h\u1ecfa, nh\u00e2n v\u1eadt ti\u00eau \u0111i\u1ec1u, b\u00e8n khi\u1ebfn l\u01b0u gi\u1eef \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam g\u1eedi th\u01b0 l\u1ea1i tr\u00e1ch B\u00ednh. B\u00ednh s\u1ee3, b\u00e0y t\u1ecf v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i m\u1ed9t ni\u1ec1m trung \u00e1i, theo \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3i t\u1ed1t c\u1ee7a \u00f4ng ng\u01b0\u01a1i, ta h\u00e1 kh\u00f4ng bi\u1ebft sao ! Nh\u01b0ng t\u1eeb H\u00e0 Ti\u00ean th\u1ea5t th\u1ee7 quy\u1ebfn thu\u1ed9c nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y sang Xi\u00eam n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd, d\u1eabu kh\u00f4ng \u01a1n l\u1edbn, c\u0169ng c\u00f3 \u01a1n nh\u1ecf. Nay h\u00e3y n\u00edn n\u00e1u theo h\u1ecd, tr\u1edf v\u1ec1 H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111\u1ee3i khi m\u1ecdi vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i, s\u1ebd c\u00f3 c\u00e1ch x\u1eed tr\u00ed. C\u0169ng b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i v\u00e0o ch\u1ea7u, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb nh\u1ecf nhen, nh\u00e2n \u0111\u00f3 gi\u00e8m pha, l\u1ea1i th\u00eam hi\u1ec1m kh\u00edch\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1eddi l\u00e2u kh\u00f4ng m\u01b0a, gi\u00e1 g\u1ea1o cao v\u1ecdt. Vua d\u1ee5 khi\u1ebfn c\u00e1c quan d\u00e2n c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng [Hoa Ki\u1ec1u] th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng v\u1edbi Ch\u00e2n B\u00f4n (\u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam) \u0111\u1ec3 \u0111ong mua th\u00f3c g\u1ea1o, ai kh\u00f4ng c\u00f3 thuy\u1ec1n th\u00ec nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc cho m\u01b0\u1ee3n. C\u00e1c \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0 hay thuy\u1ec1n c\u00f4ng thuy\u1ec1n t\u01b0 c\u00f3 ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c bu\u00f4n g\u1ea1o c\u0169ng cho, \u0111\u1ec1u cho mi\u1ec5n s\u01b0u d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua lo tr\u1eddi h\u1ea1n, sai dinh th\u1ea7n Tr\u1ea5n Bi\u00ean c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf V\u0103n Mi\u1ebfu v\u00e0 \u0111\u1ec1n Long v\u01b0\u01a1ng, tr\u1eddi b\u00e8n m\u01b0a.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, c\u1ea5m d\u00e2n H\u00e1n [ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t] tranh chi\u1ebfm ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n Phi\u00ean [ng\u01b0\u1eddi Mi\u00ean]. Hai ph\u1ee7 Ba Th\u1eafc, Tr\u00e0 Vinh, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi th\u01b0a, d\u00e2n H\u00e1n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1eabn v\u00e0o \u0111\u1ec3 khai kh\u1ea9n. Vua cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Di \u0111\u00e3 c\u00f3 gi\u1edbi h\u1ea1n, kh\u00f4ng th\u1ec3 chi\u1ebfm c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u00e2n s\u1eafc r\u1eb1ng nh\u1eefng n\u01a1i n\u00e0o t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00e0y c\u1ea5y th\u00e0nh \u0111i\u1ec1n th\u00ec v\u1eabn cho \u1edf l\u1ea1i m\u00e0 tr\u00f4ng coi s\u1ea3n nghi\u1ec7p, c\u00f2n d\u01b0 th\u00ec \u0111\u1ec3 h\u1ebft cho d\u00e2n Phi\u00ean, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0ng chi\u1ebfm n\u1eefa. Duy c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng [Hoa Ki\u1ec1u] l\u01b0u ng\u1ee5 th\u00ec kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n H\u00e1n, ph\u00e0m \u0111\u1ea5t hoang nh\u00e0n ; c\u00f3 xin quan kh\u1ea9n tr\u1ecb th\u00ec cho. L\u1ea1i theo t\u1ee5c man, nh\u00e0 gi\u00e0u cho vay l\u00e3i g\u1ea5p ba b\u1ed1n l\u1ea7n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 k\u1ebb b\u1eaft v\u1ee3 con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m n\u00f4 l\u1ec7, s\u1eafc khi\u1ebfn ch\u1ec9 cho m\u1ed9t v\u1ed1n m\u1ed9t l\u00e3i, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf l\u1ec7 cho nh\u1eefng thuy\u1ec1n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn bu\u00f4n \u1edf Long Xuy\u00ean, v\u00ec c\u1edb Long Xuy\u00ean \u0111\u1ea5t h\u1eb9p d\u00e2n ngh\u00e8o, h\u00e0ng h\u00f3a c\u1ee7a l\u00e1i bu\u00f4n \u0111\u1ec1u lo\u00e0ng xo\u00e0ng c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho s\u1edf Ph\u00fa Qu\u1ed1c l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean, ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u do \u0111\u1ea5y h\u1ebft ; h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 theo s\u1ed1 \u0111inh hi\u1ec7n t\u1ea1i l\u00e0m s\u1edf \u0111\u1ec7 n\u1ed9p.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1i h\u1ea1n, nh\u00e2n d\u00e2n ki\u1ebfm \u0103n kh\u00f3 kh\u0103n. C\u1ea5m n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u, tha thu\u1ebf thi\u1ebfu, ph\u00e1t th\u00f3c kho b\u00e1n cho d\u00e2n theo gi\u00e1 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng (m\u1ed9t h\u1ed9c th\u00f3c gi\u00e1 1 quan ti\u1ec1n). L\u1ea1i sai quan chia \u0111i c\u00e1c n\u01a1i, ra l\u1ec7nh cho nh\u00e0 gi\u00e0u b\u1ecf th\u00f3c ra, \u0111\u1ecbnh th\u00eam gi\u00e1, cho d\u00e2n t\u00fang thi\u1ebfu s\u1edf t\u1ea1i vay (m\u1ed9t h\u1ed9c th\u00f3c gi\u00e1 2 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ee3i sau khi thu ho\u1ea1ch s\u1ebd tr\u1ea3 \u0111\u00fang gi\u00e1).<\/p>\n\n\n\n<p>Dinh Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh c\u0169ng l\u1ea5y c\u1edb \u0111\u1ea1i h\u1ea1n xin th\u1ea3 t\u00f9 b\u1ecb giam. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, l\u1ea5y Cai b\u1ea1 Phi\u00ean Tr\u1ea5n l\u00e0 Tr\u1ea7n Hi\u1ebfu Li\u00eam l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9, Tham m\u01b0u Trung dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00e2u l\u00e0m Cai b\u1ea1 Phi\u00ean Tr\u1ea5n, H\u00e0n l\u00e2m ch\u1ebf c\u00e1o l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00e0n l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fd l\u1ee5c Long Xuy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim ch\u1ebft ; l\u1ea5y Tham m\u01b0u V\u00f5 Ti\u1ebfn Sinh l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Long&nbsp; Xuy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Di\u1ec5n \u1ed1m, xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c dinh, l\u1ea5y Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh T\u00fa Chung &nbsp;thay.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fd l\u1ee5c Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n M\u1eadu Kh\u00e1nh ch\u1ebft, cho ti\u1ec1n 50 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1ed5 oai Trung dinh l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi chi H\u1eadu thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 bi\u1ec7t n\u1ea1p d\u1ea7u r\u00e1i cho \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean (D\u00e2n \u1edf h\u00f2n S\u01a1n L\u1ea1i m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p 5 v\u00f2 d\u1ea7u r\u00e1i, 100 c\u00e2y n\u1ebfn h\u1ea1ng nh\u1ecf, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, sai qu\u1ea3n Ti\u1ec1n phong dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111em binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Quy Nh\u01a1n do th\u00e1m qu\u00e2n gi\u1eb7c, r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 T\u1ea3 ch\u1ea5n dinh Ch\u1ea5n v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eafc qu\u1ea3n ti\u1ec1n chi dinh Trung qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n c\u0169 l\u00e0 Phan V\u0103n K\u1ef3 l\u00e0m ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u00e1n l\u00fd Chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch v\u00e0 l\u00ednh tr\u1ed1n c\u1ee7a c\u00e1c chi hi\u1ec7u dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n c\u0169, l\u1eadp l\u00e0m qu\u00e2n l\u1ea1c t\u00f2ng &nbsp;(1. Qu\u00e2n l\u1ea1c t\u00f2ng: Qu\u00e2n t\u00ecnh nguy\u1ec7n.).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, Cai b\u1ea1 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Di\u1ec5n b\u1ec7nh \u0111\u00e3 kh\u1ecfi, l\u1ea1i nh\u1eadn ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Hu\u1ef3nh T\u00fa Chung &nbsp;l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c dinh ph\u1ea3i x\u00e9t xong nh\u1eefng vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cVi\u1ec7c ng\u1ee5c t\u1ee5ng quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn m\u1ec7nh l\u1edbn c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n, Ngu Thu\u1ea5n n\u1eb7ng l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb h\u00ecnh, Ch\u00e2u V\u0103n V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u00f2ng c\u1ea9n th\u1eadn vi\u1ec7c h\u00ecnh ph\u1ea1t, ch\u00ednh v\u00ec nh\u01b0 th\u1ebf. Nay ta nghe \u1edf dinh ki\u1ec7n t\u1ee5ng ch\u1ed3ng ch\u1ea5t, li\u00ean l\u1ee5y \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng t\u1ed9i, c\u1ea7n \u0111em ngay nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m x\u00e9t h\u1ecfi, t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ch\u1ebft th\u00ec d\u00e2ng bi\u1ec3u xin quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, t\u1ed9i \u0111\u00e1ng \u0111\u1ed3 th\u00ec \u0111\u01b0a sung d\u1ecbch phu. Nh\u1eefng k\u1ebb m\u1edbi ph\u1ea1m l\u1ea7m l\u1ed7i v\u00e0 oan u\u1ed5ng th\u00ec tha \u0111i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdng tr\u1ec7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, tr\u1eddi h\u1ea1n, sai c\u00e1c dinh th\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1n thi\u00eang c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u1ec5 \u1edf V\u0103n Mi\u1ebfu v\u00e0 \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu d\u1ef1 t\u1ef1 \u0111i\u1ec3n &nbsp;(1. D\u1ef1 t\u1ef1 \u0111i\u1ec3n: D\u1ef1 v\u00e0o l\u1ec7 th\u1edd t\u1ef1 c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc.). Vua th\u1ea5y sau c\u01a1n lo\u1ea1n l\u1ea1c, vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 b\u1ecf l\u00e2u, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c dinh l\u00e0m s\u1ed5 k\u00ea nh\u1eefng v\u1ecb th\u1ea7n \u1edf trong h\u1ea1t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ed1c t\u1ebf m\u00e0 d\u00e2ng l\u00ean, sai c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh th\u1ec3 l\u1ec7 l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh. (V\u0103n Mi\u1ebfu, m\u1ed9t s\u1edf \u1edf Tr\u1ea5n Bi\u00ean, m\u1ed9t s\u1edf \u1edf V\u0129nh Tr\u1ea5n, m\u1ed7i n\u0103m l\u1ea5y hai ng\u00e0y \u0111inh m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 m\u00f9a thu \u0111\u1ec3 t\u1ebf ; ti\u1ec1n l\u1ec5 m\u1ed7i n\u01a1i l\u00e0 75 quan, s\u00e1i phu &nbsp;(2. S\u00e1i phu: Phu qu\u00e9t d\u1ecdn lau ch\u00f9i trong mi\u1ebfu.) m\u1ed7i n\u01a1i 20 ng\u01b0\u1eddi. Mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, ba s\u1edf : \u1edf Tr\u1ea5n Bi\u00ean, V\u0129nh Tr\u1ea5n v\u00e0 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, t\u1ebf Xu\u00e2n Thu hai k\u1ef3, ti\u1ec1n l\u1ec5 \u0111\u1ec1u 70 quan. \u1edf Tr\u1ea5n Bi\u00ean, hai mi\u1ebfu Ch\u01b0\u1edfng&nbsp; dinh L\u1ec5 Th\u00e0nh h\u1ea7u v\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng&nbsp; c\u01a1 Duy\u00ean L\u1ed9c h\u1ea7u, l\u1ec5 Ch\u00ednh \u0111\u00e1n m\u1ed7i s\u1edf ti\u1ec1n 10 quan, s\u00e1i phu m\u1ed7i s\u1edf 5 ng\u01b0\u1eddi, hai mi\u1ebfu Ch\u01b0\u1edfng dinh \u0110\u1ea1i \u0110\u1ee9c h\u1ea7u v\u00e0 K\u00fd l\u1ee5c ki\u00eam cai c\u01a1 Gi\u00e1p, ti\u1ec1n l\u1ec5 Ch\u00ednh \u0111\u00e1n \u0111\u1ec1u 5 quan, s\u00e1i phu \u0111\u1ec1u 3 ng\u01b0\u1eddi. \u1edf Phi\u00ean Tr\u1ea5n, mi\u1ebfu \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0111\u1ed3ng tri An B\u00ecnh h\u1ea7u Tr\u1ea7n Qu\u00fd c\u00f4ng, ti\u1ec1n l\u1ec5 Ch\u00ednh \u0111\u00e1n 6 quan, s\u00e1i phu 3 ng\u01b0\u1eddi. Mi\u1ebfu Phi v\u1eadn T\u00f9ng giang V\u0103n trung v\u00f4 t\u1ef1 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ba l\u1ea7n t\u1ebf th\u00e1ng gi\u00eang, th\u00e1ng 7, th\u00e1ng 10, ti\u1ec1n l\u1ec5 45 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Truy t\u1eb7ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 tr\u1eadn vong \u1edf M\u1ef9 Tho. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5ng v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 d\u1ef1ng nghi\u1ec7p truy\u1ec1n m\u1ed1i, tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i t\u00f4n ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c, b\u00e1o ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta tr\u0103m tr\u1eadn v\u1ea5t v\u1ea3 m\u00e0 kh\u00f4i ph\u1ee5c non s\u00f4ng, \u0111\u00e0nh l\u00e0 m\u1ec7nh tr\u1eddi y\u00eau m\u1ebfn, m\u00e0 th\u1ef1c l\u00e0 nh\u1edd \u1edf s\u1ee9c t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00f9ng ta ch\u1ed1ng k\u1ebb th\u00f9 chung. Ngh\u0129 t\u1edbi tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf s\u00f4ng M\u1ef9 Tho th\u00e1ng 9 n\u0103m \u0110inh m\u00f9i, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng, c\u00f2n s\u1ed1ng th\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c vinh gia t\u01b0\u1edbc tr\u1eadt, duy nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00ec n\u01b0\u1edbc b\u1ecf m\u00ecnh, trong l\u00fac can qua b\u1eadn r\u1ed9n, ch\u01b0a k\u1ecbp truy phong, m\u00e0 s\u1ed5 ghi c\u00f4ng tr\u1ea1ng v\u1eabn c\u00f2n, th\u00ec h\u1ea1n \u0111\u1ebfn s\u00e1ng ng\u00e0y 14 th\u00e1ng n\u00e0y, c\u00e1c quan ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh v\u00e0 ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi \u0111\u1ec1u t\u1edbi tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n h\u1ea7u nghe b\u00e0n c\u00f4ng truy t\u1eb7ng, \u0111\u1ec3 cho y\u00ean \u1ee7i h\u1ed3n th\u01a1m \u0111\u00e3 khu\u1ea5t\u201d. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh thu d\u00f9ng con c\u00e1i, kh\u00f4ng con th\u00ec d\u00f9ng ch\u00e1u, kh\u00f4ng ch\u00e1u th\u00ec d\u00f9ng em, t\u00f9y theo c\u00f4ng lao n\u1eb7ng nh\u1eb9, ho\u1eb7c trao cho quan ch\u1ee9c, ho\u1eb7c cho mi\u1ec5n binh dao tr\u1ecdn \u0111\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1eadp \u0111\u1ec1n Hi\u1ec3n trung. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ec1n c\u00f4ng b\u00e1o \u0111\u1ee9c l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng x\u01b0a nay. N\u00eau trung khen l\u01b0\u01a1ng l\u00e0 th\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. T\u1eeb gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n n\u1ed5i lo\u1ea1n, v\u1eadn n\u01b0\u1edbc gian nan, ph\u00e0m t\u01b0\u1edbng s\u0129 ta, \u0111i theo sang V\u1ecdng C\u00e1c v\u00e0 tr\u1ea3i t\u1eeb c\u00e1c tr\u1eadn M\u1ef9 Lung, H\u1ed3i Oa, Tinh Ph\u1ee5, B\u00e1t Ti\u00ean, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, Ba Th\u1eafc, cho \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, b\u1ed1n n\u0103m t\u1edbi nay, ai kh\u00f4ng may m\u00e0 ch\u1ebft v\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u1ecbnh c\u00f4ng khen t\u1eb7ng, l\u1ea1i \u01b0u \u0111\u00e3i cho v\u1ee3 con \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n dao d\u1ecbch \u0111\u1ec3 ch\u0103m th\u1edd c\u00fang. Ri\u00eang ngh\u0129 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ai th\u1eeba t\u1ef1, h\u01b0\u01a1ng l\u1eeda ch\u1eb3ng bi\u1ebft nh\u1edd \u0111\u00e2u, n\u1ebfu kh\u00f4ng l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd c\u00fang, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 m\u1ea5t m\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch h\u1eadu lai ?\u201d. B\u00e8n sai Phi\u00ean Tr\u1ea5n ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t x\u00e2y \u0111\u1ec1n, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ec1n Hi\u1ec3n trung, th\u1edd chung nh\u1eefng c\u00f4ng th\u1ea7n kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba t\u1ef1, s\u1eafc cho L\u1ec5 b\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n th\u1edd v\u00e0 \u0111\u1ed3 th\u1edd, h\u1eb1ng n\u0103m xu\u00e2n thu l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf. \u0110\u1eb7t phu coi \u0111\u1ec1n 25 ng\u01b0\u1eddi. Vua l\u1ea1i ngh\u0129 r\u1eb1ng quan ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh \u1edf c\u00e1c qu\u00e2n dinh tr\u01b0\u1edbc kia d\u00e2ng s\u1ed5 c\u00f4ng quan tr\u1ea1ng, ho\u1eb7c c\u00f2n b\u1ecf s\u00f3t, l\u1ea1i sai h\u1ecfi r\u00f5 b\u1ed9 kh\u00fac, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u1ee5c khai, do Trung qu\u00e2n gi\u00e1m qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m h\u1ecdp th\u00e0nh t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh t\u1eb7ng \u0111i\u1ec3n. (Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u1eadn t\u1eeb M\u1ef9 Lung \u0111\u1ebfn Ba Th\u1eafc : Trung qu\u00e2n dinh kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc C\u1ea3nh, \u0110\u1eb7ng M\u1eadu Nh\u0129, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00ednh, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn \u0110o\u00e0i, Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Long, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Trung, V\u00f5 V\u0103n D\u1ef1c, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0103n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7, Tr\u1ea7n V\u0103n V\u1ea1n, Cai c\u01a1 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Loan, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n D\u1ee5ng, Tr\u1ea7n V\u0103n Chi\u1ebfu, Tr\u1ea7n V\u0103n K\u1ef7, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thuy\u00ean, B\u00f9i V\u0103n Ng\u1eef, L\u00ea V\u0103n C\u1ea9n, Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e1i, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh, \u0110\u1ed7 V\u0103n Hu\u1ec1, Tr\u1ea7n V\u0103n To\u00e1n, \u0110\u1ed7 Thanh Qu\u00fd, Nguy\u1ec5n V\u0103n Minh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn, V\u00f5 V\u0103n Linh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u00eam, Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1eb7ng V\u0103n H\u00f3a, L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Thanh, Tr\u1ea7n V\u0103n \u1ea5t, \u0110inh V\u0103n Ti\u1ec1m, N\u1ed9i \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3c, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Kim, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7n, Th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ecbnh, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n L\u1ed9c, Ti\u1ec1n qu\u00e2n dinh, Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Loan, Nguy\u1ec5n V\u0103n Long, H\u1ed3 C\u00f4ng V\u00e2n, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 l\u00e0 Phan V\u0103n D\u1ee5, Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 l\u00e0 Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn Th\u00f4ng, T\u1ed1ng Vi\u1ebft Hu\u1ec1, Phan V\u0103n Thi\u1ec7n, L\u00ea V\u0103n L\u1ee3i, Phan V\u0103n T\u1ea5n, Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc X\u1ee9ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed, Tr\u1ea7n V\u0103n Quy\u1ebfn, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Long, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00e0n, \u0110\u1eb7ng V\u0103n H\u1ecdc, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2u, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u0129, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f9ng, H\u1ed3 Tu\u1ea5n Ki\u1ec7t, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Ch\u00e2n, Tr\u1ea7n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u1eadt, Nguy\u1ec5n V\u0103n Lu\u1eadt, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00e0n, Phan V\u0103n Minh, Phan V\u0103n Mi,&nbsp; Hu\u1ef3nh V\u0103n Thao, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadp, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u1eddng, L\u00ea V\u0103n Hi\u1ec1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u0129, Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng, L\u00ea V\u0103n Qu\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ea5n, B\u00f9i V\u0103n Th\u00e1i, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a, L\u00ea V\u0103n L\u00fd, L\u00ea V\u0103n Nh\u1ef1, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eb7ng, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01b0, B\u00f9i V\u0103n H\u00f3a, L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd ; T\u1ea3 qu\u00e2n dinh, kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 l\u00e0 H\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc Tri\u1ec7u, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh, Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e2m, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ba, Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng binh cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, Phan V\u0103n K\u00ednh, Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ea3, L\u00ea V\u0103n Di\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u00c2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c, V\u00f5 V\u0103n Ba, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c, H\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc An, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2u, L\u00ea V\u0103n Qu\u1ea3n, Hu\u1ef3nh V\u0103n Nguy\u1ec7t, Tr\u1ea5n V\u0103n S\u00e1ch, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ec1n, Tr\u1ea7n V\u0103n Ch\u00e2u, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e2m, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e1i, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, Tr\u1ea7n V\u0103n K\u1ef7, Cao V\u0103n Ni\u1ec7m, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea5n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Loan, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea3o, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00f4ng, V\u00f5 V\u0103n Lan, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f9ng, Tr\u1ea7n V\u0103n An, Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed, Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Vi\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea3nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u0129nh, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u0129nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tai, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Thi\u00eam, Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u00f4ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ea1, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec1u, Th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e1ch, H\u1eadu qu\u00e2n dinh, Kh\u00e2m sai \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn cai c\u01a1 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n An, Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Hu\u1ec7, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n L\u00fd, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Tr\u1ecb, L\u00ea V\u0103n Trung, L\u00ea V\u0103n K\u00ednh, B\u00f9i V\u0103n V\u00e3ng, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nh\u01a1n, L\u00ea V\u0103n B\u00ecnh, Phan V\u0103n Nh\u1ecb, Cao V\u0103n Thanh, Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00fa, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u1edf, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u1ea1n, Tr\u1ea7n V\u0103n Loan, Hu\u1ef3nh V\u0103n Nhan, L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Nh\u1ecb, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00e2m, Nguy\u1ec5n V\u0103n Minh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Trung, Tr\u1ea7n V\u0103n Di\u1ec7u, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Trung, Nguy\u1ec5n V\u0103n Chi\u1ebfu, Ng\u00f4 V\u0103n \u0110\u1eb1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Long, Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u01b0\u1edbc, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eb1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ed5, Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u01b0\u01a1ng, Ng\u00f4 Ph\u00fa Ngh\u0129a,&nbsp; Ph\u1ea1m V\u0103n H\u01b0ng, Tr\u1ea7n V\u0103n Ch\u1ea5n, H\u1ed3 V\u0103n H\u00e1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Gi\u00e1o, Ng\u00f4 C\u00f4ng C\u1ea9m, H\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ph\u00fa, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nho, Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ecbnh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1n, \u0110\u1eb7ng V\u0103n \u0110\u1ee9c, Phan V\u0103n H\u1ed5, Hu\u1ef3nh V\u0103n Ch\u1ea5n, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea5n, L\u00ea V\u0103n Vi\u1ebft, Tr\u1ea7n V\u0103n B\u1ea3n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00fa, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nho, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ef1, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea3o, Tr\u1ea7n V\u0103n Ch\u1ea5n, Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, Mai V\u0103n Qu\u00fd, H\u1ed3 V\u0103n T\u0129nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e3ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e1i, Tr\u1ea7n V\u0103n C\u1ea9m, L\u00ea V\u0103n Long, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 V\u00f5 C\u00f4ng Vi, H\u1ed3 Vi\u1ebft Bi\u1ec7n, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u00eau, Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec7n ; Ti\u00ean phong dinh kh\u00e2m sai cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy\u1ec1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Tri\u1ec7u, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c, Hu\u1ef3nh V\u0103n Nguy\u1ec7t, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecb, V\u00f5 V\u0103n Loan, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh, Kh\u00e2m sai tham m\u01b0u Nguy\u1ec5n Thi\u1ec7n Gi\u1ea3ng, Cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1eed, V\u00f5 V\u0103n Long, L\u00ea V\u0103n Qu\u1ef3nh, Tr\u1ea7n V\u0103n Ngh\u1ecb, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn, L\u00ea V\u0103n H\u00e0o, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00e0o, L\u00ea V\u0103n Tuy\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n&nbsp; H\u00f2a, Hu\u1ef3nh V\u0103n Qu\u00fd, Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u01b0, Tr\u1ea7n V\u0103n Kh\u00e1ch, L\u00ea V\u0103n D\u1ee5ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1eed, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xung, Hu\u1ef3nh V\u0103n Qu\u00fd, Phan V\u0103n \u00c2n, L\u00ea V\u0103n Kh\u1ea3. C\u1ed9ng l\u00e0 h\u01a1n 320 ng\u01b0\u1eddi binh \u0111inh. Ch\u1ebft tr\u1eadn \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn: Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u00f2a, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eb3ng, Ph\u1ea1m V\u0103n Thu\u1eadn, Tr\u1ea7n V\u0103n Phong, \u0110\u00e0o V\u0103n Kh\u00f3a, Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00e1ch, V\u00f5 V\u0103n L\u1ee5c, Ph\u1ea1m V\u0103n Thu\u1eadn, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c, L\u00e2m Ti\u1ebfn Ph\u00fa, B\u00f9i V\u0103n Mai, Hu\u1ef3nh V\u0103n S\u0129, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn, B\u1ea1ch Phi Ch\u1ea5p, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ti\u1ebfn, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nghi\u00eam, Th\u01b0 k\u00fd tham lu\u1eadn l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng Nguy\u00ean, T\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Chi\u00eau, Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u1ef1c, Th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Chi\u00eau, Tr\u1ea7n V\u0103n Li\u00ean, T\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f9ng, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee1ng, Phan V\u0103n Nhi\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ec, Nguy\u1ec5n V\u0103n Khu\u00ea, V\u00f5 V\u0103n Th\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Lan, Tr\u1ea7n V\u0103n Tuy\u1ebft, \u0110\u00e0o V\u0103n T\u0129nh, Hu\u1ef3nh V\u0103n An, Mai V\u0103n C\u1ea9m, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn, Ph\u1ea1m V\u0103n Ti\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00f4ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Bang, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1i, H\u1ed3 V\u0103n Th\u00e1i, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhi\u00ean, Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ee5y, Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n B\u1ea3o, Nguy\u1ec5n V\u0103n Khu\u00ea, H\u1ed3 V\u0103n T\u1ef1, Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1eb1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00fac, H\u1ed3 V\u0103n B\u1ea3n, Tr\u1ea7n V\u0103n Ngh\u0129a, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, H\u1ed3 V\u0103n Th\u00e0nh, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n D\u00ednh v\u00e0 h\u01a1n 600 binh \u0111inh).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0110\u1ed3ng M\u00f4n. Vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i, xem x\u00e9t h\u00ecnh th\u1ec3, \u1ee7y cho cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh s\u1eeda \u0111\u1eafp l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 hi\u1ec7u Trung d\u1ef1c dinh Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Thoan l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu thu\u1eadn, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 hi\u1ec7u H\u1eefu d\u1ef1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Linh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 dinh H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00edn l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi \u0111\u1ea1o Ti\u1ec1n du, Ph\u00f3 H\u1eefu chi l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec7n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u H\u1eefu hi\u1ec7u l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng \u0110\u1ec1 l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t s\u1edf ho\u1ea1n d\u01b0\u1ee1ng &nbsp;(1. S\u1edf ho\u1ea1n d\u01b0\u1ee1ng: Ch\u1ed7 nu\u00f4i qu\u00e2n l\u00ednh \u0111au \u1ed1m.) cho nh\u1eefng b\u1ec7nh binh \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n thu\u1ed9c dinh Trung qu\u00e2n. \u1edf \u0111\u1ea5y, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho thu\u1ed1c men \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. C\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n su\u1ea5t chia ng\u00e0y v\u1edbi nhau \u0111\u1ec3 th\u0103m nom, \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u00e1o l\u00ean. Ai b\u1ecb b\u1ec7nh n\u1eb7ng m\u00e0 cha m\u1eb9 v\u1ee3 con xin l\u00e3nh v\u1ec1 nh\u00e0 nu\u00f4i c\u0169ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11, \u0111\u1eafp th\u00eam \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u1edf H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 b\u1ecdn T\u00e1n l\u00fd Chi\u00eau v\u00e0 Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i xin ch\u1ecdn n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu \u1edf th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t th\u00eam ba b\u1ea3o, chia qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cN\u01a1i \u1ea5y r\u1eebng n\u00fai r\u1ed9ng d\u00e0i, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa c\u00e1ch, ch\u1ec9 n\u00ean \u0111\u1eafp b\u1ea3o nh\u1ecf \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n x\u00e9t m\u00e0 th\u00f4i, n\u1ebfu ph\u00f2ng gi\u1eef nhi\u1ec1u ng\u1ea3 th\u00ec qu\u00e2n chia th\u1ebf y\u1ebfu. N\u00ean xem x\u00e9t \u0111\u1ecba l\u1ee3i \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc, l\u1eadp m\u1ed9t b\u1ea3o l\u1edbn \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng quan qu\u00e2n, khi gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn th\u00ec h\u1ecdp nhau l\u1ea1i m\u00e0 \u0111\u00e1nh m\u1edbi d\u1ec5 th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y b\u1ecdn Chi\u00eau \u0111em \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean. B\u00e8n sai ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Long \u0111\u1ebfn coi c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 chi H\u1eefu thu\u1eadn Th\u1ee7y dinh Trung qu\u00e2n l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng B\u1ea3o l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi dinh Trung qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 dinh Ch\u1ea5n v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u01b0u l\u00e0m Hi\u1ec7u \u00fay hi\u1ec7u Trung d\u1ef1c Th\u1ee7y dinh Trung qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u T\u1ea3 hi\u1ec7u chi Trung thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i Ti\u1ec1n chi c\u1ee7a dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n c\u0169 l\u00e0m chi T\u00fac uy, H\u1eadu chi l\u00e0m chi Ki\u1ebfn v\u00f5, cho l\u1ec7 v\u00e0o dinh Trung qu\u00e2n, v\u1eabn l\u1ea5y Cai c\u01a1&nbsp; Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai tri \u0111\u1ed3 gia l\u00e0 b\u1ecdn Phan V\u0103n T\u00e0o, Tr\u1ecbnh Ph\u01b0\u1edbc Th\u01b0\u1eddng, Nguy\u1ec5n Quang Di\u1ec7u k\u00e9n ch\u1ecdn trong 62 ty c\u00e1c c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tinh x\u1ea3o b\u1ed5 l\u00e0m c\u00e1c ch\u1ee9c cai \u0111\u1ed9i, cai quan, ty quan, th\u1ee7 h\u1ee3p, th\u1ee9 b\u1ef1c kh\u00e1c nhau. (Ch\u00ednh dinh: Ty th\u1ee3 m\u1ed9c, ty th\u1ee3 l\u00e0m nh\u00e0, ty th\u1ee3 ch\u1ea1m b\u1ea1c gi\u1ecfi \u1edf N\u1ed9i vi\u1ec7n, ty th\u1ee3 ch\u00e3o [th\u1eebng ch\u00e3o], ty th\u1ee3 ti\u1ec7n n\u1ed9i, ty th\u1ee3 c\u01b0a, ty th\u1ee3 b\u1ea1c n\u1ed9i, ty th\u1ee3 b\u1ea1c&nbsp; \u1edf c\u01a1 T\u1ea3 trung, ty th\u1ee3 b\u1ea1c \u1edf c\u01a1 H\u1eefu trung, ty th\u1ee3 \u0111\u00fac, ty th\u1ee3 may n\u1ed9i, ty th\u1ee3 th\u00eau n\u1ed9i, ty th\u1ee3 s\u01a1n n\u1ed9i, ty th\u1ee3 s\u01a1n, ty th\u1ee3 nhu\u00f4m n\u1ed9i, ty th\u1ee3 kh\u1eafc ty [d\u1ec7t hoa], ty th\u1ee3 v\u1ebd, ty th\u1ee3 l\u1ecdng n\u1ed9i, ty th\u1ee3 the, ty th\u1ee3 gi\u1ea7y n\u1ed9i, ty th\u1ee3 th\u1ebfp v\u00e0ng \u1edf N\u1ed9i vi\u1ec7n, ty mu\u1ed9i \u0111\u00e8n thu\u1ed9c Nh\u00e0 \u0111\u1ed3. Dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n : Ty th\u1ee3 m\u1ed9c, \u0111\u1ed9i x\u1ebb v\u00e1n nh\u1ea5t, \u0111\u1ed9i x\u1ebb v\u00e1n nh\u00ec, ty th\u1ee3 r\u00e8n, ty th\u1ee3 s\u01a1n, ty th\u1ee3 nhu\u1ed9m. Dinh Phi\u00ean Tr\u1ea5n: Ty th\u1ee3 s\u00fang, ty th\u1ee3 M\u1eadu T\u00e0i (1. Th\u1ee3 M\u1eadu T\u00e0i (v\u1ed1n \u1edf Thu\u1eadn H\u00f3a) chuy\u00ean m\u00f4n l\u00e0m d\u00e2y th\u00e9p, d\u00e2y \u0111\u1ed3ng v\u00e0 kim. C\u00f3 c\u00e2u ca: \u201cCh\u1ee3 Dinh b\u00e1n \u00e1o con trai, Tri\u1ec1u S\u01a1n b\u00e1n n\u00f3n, M\u1eadu T\u00e0i b\u00e1n kim\u201d.), ty th\u1ee3 \u0111\u00fac, ty th\u1ee3 \u0111\u00fac m\u1edbi, ty th\u1ee3 s\u01a1n, ty th\u1ee3 nhu\u1ed9m, ty th\u1ee3 gi\u00e0y ngo\u1ea1i, ty th\u1ee3 ti\u1ec7n, ty th\u1ee3 \u0111\u1eafp t\u01b0\u1ee3ng, ty th\u1ee3 thi\u1ebfc, ty th\u1ee3 l\u01b0\u1ee3c, ty th\u1ee3 m\u00e0i, ty th\u1ee3 \u0111\u1ed3 ng\u1ef1a, ty th\u1ee3 b\u00fat, ty th\u1ee3 g\u01b0\u01a1ng, ty kh\u1eafc ch\u1eef, ty th\u1ee3 m\u00e0nh, ty th\u1ee3 \u0111\u1ed3i m\u1ed3i, ty th\u1ee3 l\u1ed3ng \u0111\u00e8n, ty th\u1ee3 ng\u00f3i m\u1ed9c (2. Ch\u1ee9 H\u00e1n l\u00e0 Ng\u00f5a kh\u00f4i t\u01b0\u1ee3ng. Ng\u00f5a l\u00e0 ng\u00f3i, kh\u00f4i l\u00e0 tro. Ng\u00f3i m\u1ed9c \u0111\u00f3ng khu\u00f4n xong th\u00ec r\u1eafc tro tr\u00ean m\u1eb7t cho n\u00ean m\u1eb7c d\u1ea7u \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u1eef ph\u00e1p kh\u00f4ng \u0111\u00fang, ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng \u0111o\u00e1n \u0111\u1ea5y l\u00e0 th\u1ee3 ng\u00f3i m\u1ed9c, th\u1ee3 n\u00e0y kh\u00e1c v\u1edbi th\u1ee3 \u0111\u1ed1t l\u00f2.), ty th\u1ee3 ng\u00f5a, ty th\u1ee3 l\u00f2 g\u1ea1ch, ty th\u1ee3 l\u00f2 v\u00f4i, ty th\u1ee3 l\u00f2 chum, hai ty th\u1ee3 gi\u1ea5y s\u1eafc, ty th\u1ee3 gi\u1ea5y. Dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean : Ty th\u1ee3 b\u1ea1c, ty th\u1ee3 \u0111\u00fac, ty th\u1ee3 nhu\u1ed9m, ty tr\u01b0\u1eddng s\u1eaft, ngh\u1ec1 tr\u01b0\u1eddng s\u1eaft, x\u00e3 tr\u01b0\u1eddng s\u1eaft, ph\u01b0\u1eddng th\u1ee3 s\u1eaft, ty th\u1ee3 s\u1eaft).<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 Long Xuy\u00ean l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Hi\u1ebfu c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 \u0111\u1ea1o Ki\u00ean Giang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7n hi\u1ec7p c\u00f9ng K\u00fd l\u1ee5c l\u00e0 V\u00f5 Ti\u1ebfn Sinh gi\u1eef \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 V\u0129nh Tr\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Bi, K\u00fd l\u1ee5c l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ef1u, v\u00ec dung t\u00fang cho ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c quy\u1ec1n nh\u0169ng l\u1ea1m, b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. L\u1ea5y Tham m\u01b0u Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Cai b\u1ea1 V\u0129nh Tr\u1ea5n, Tham lu\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u1ed9c l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, l\u1ea5y Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1ed5 oai dinh Trung Qu\u00e2n, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n Ti\u1ec3u sai, B\u1ea3 c\u00e1i, N\u1ed9i m\u00e3 nh\u1ea5t nh\u1ecb, T\u1ea3 m\u00e3, H\u1eefu m\u00e3, Ti\u1ec3u h\u1ea7u, B\u1ea3 l\u1ec7nh v\u00e0 ki\u00eam tri T\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh, Cai c\u01a1 ph\u00f3 Trung chi T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 \u0110o\u00e0n C\u1ea3nh C\u01b0 l\u00e0m ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi, Ph\u00f9ng V\u0103n Tri\u00eam l\u00e0m ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1ea3m n\u1eeda s\u1ed1 th\u00f3c th\u1ecb n\u1ea1p sang n\u0103m cho c\u00e1c dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai B\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n v\u00e0 Cai c\u01a1 L\u01b0u Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1eddng sung ch\u1ee9c ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9 sang Xi\u00eam \u0111\u1ec3 giao hi\u1ebfu. Khi Nh\u00e0n b\u1ec7 t\u1eeb, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, l\u00e0m t\u00f4i th\u1edd ph\u1ee5ng tri\u1ec1u ta gi\u1eef ch\u1ee9c phi\u00ean th\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u00e2u, l\u00e0 n\u01b0\u1edbc th\u1ea7n x\u1ec9 &nbsp;(1. Th\u1ea7n x\u1ec9: Nh\u01b0 m\u00f4i v\u00e0 r\u0103ng, \u0111\u1ec3 che mi\u1ec7ng.) c\u1ee7a ta. T\u1eeb khi ta kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u1ea5t c\u0169, Chi\u00eau Ch\u00f9y Bi\u1ec7n \u0111em l\u00f2ng o\u00e1n gi\u1eadn, ch\u1ec9 mu\u1ed1n nh\u00e2n ta c\u00f3 vi\u1ec7c m\u00e0 l\u00e0m r\u1ed1i \u0111\u1ed9ng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. Ta v\u00ec c\u1edb \u0111\u00f3, ch\u1eb3ng l\u00fac n\u00e0o qu\u00ean. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y b\u00e0y t\u1ecf v\u1edbi vua Xi\u00eam khi\u1ebfn h\u1ecd \u0111\u1ec3 \u00fd, n\u1ebfu kh\u00f4ng gi\u00fap ta th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m lo cho ta, \u0111\u1ec3 cho ta c\u00f3 th\u1ec3 chuy\u00ean l\u00f2ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, kh\u00f4ng lo \u1edf trong n\u1eefa. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean n\u00f3i kh\u00e9o, \u0111\u1eebng l\u00e0m nh\u1ee5c m\u1ec7nh vua!\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Di\u1ec5n v\u00ec \u1ed1m mi\u1ec5n ch\u1ee9c. L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o Ph\u1ea1m Nh\u01b0 \u0110\u0103ng l\u00e0m Cai b\u1ea1 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ch\u00ed l\u00e0 Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u l\u00e0m Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01a1n d\u00e2n mi\u1ec1n Thu\u1eadn Qu\u1ea3ng ch\u00e1n gh\u00e9t ch\u00ednh s\u00e1ch b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a T\u00e2y S\u01a1n t\u1eeb l\u00e2u, h\u1eb1ng ng\u00e0y mong \u0111\u1ee3i qu\u00e2n vua, m\u1ed7i khi th\u1ea5y gi\u00f3 n\u1ed3m th\u1ed5i th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cCh\u00faa c\u0169 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y!\u201d. X\u1eed s\u0129 \u8655\u58eb [Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u1edf nh\u00e0, kh\u00f4ng ch\u1ecbu ra l\u00e0m quan.] x\u00e3 Thai D\u01b0\u01a1ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0) l\u00e0 Hu\u1ef3nh Quang l\u00e0m b\u00e0i ca <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ho%C3%A0i_Nam_ca_kh%C3%BAc\">Ho\u00e0i Nam kh\u00fac<\/a> \u61f7\u5357\u66f2 (b\u1eb1ng qu\u1ed1c \u00e2m) thu\u1eadt l\u1ea1i c\u00f4ng lao khai th\u00e1c kh\u00f3 nh\u1ecdc c\u1ee7a c\u00e1c vua \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, \u01a1n tr\u1ea1ch th\u1ea5m kh\u1eafp m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, cu\u1ed1i c\u00f9ng truy t\u1ed9i b\u1ecdn quy\u1ec1n th\u1ea7n, nghi\u1ebfn r\u0103ng v\u1edbi qu\u00e2n ng\u1ee5y t\u1eb7c, l\u1eddi r\u1ea5t n\u00e3o n\u00f9ng m\u1ea1nh m\u1ebd, nh\u00e2n d\u00e2n truy\u1ec1n nhau h\u00e1t. Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0 Ng\u1ecdc Huy\u00ean (con g\u00e1i c\u1ea3 c\u1ee7a Th\u1ebf t\u00f4ng) \u1ea9n \u1edf x\u00e3 V\u00e2n D\u01b0\u01a1ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y) \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0i h\u00e1t \u1ea5y, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a v\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 hi\u1ebfn. Vua sai \u0111em truy\u1ec1n b\u00e1 kh\u1eafp trong qu\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c nghe l\u1eddi ca ai c\u0169ng r\u1ecf n\u01b0\u1edbc m\u1eaft. Vua n\u00f3i : \u201cNg\u00e0y x\u01b0a l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi nh\u1edb nh\u00e0 H\u00e1n, m\u00e0 t\u1ef1 B\u1ea1ch Th\u1ee7y &nbsp;(2. M\u1ed9t huy\u1ec7n thu\u1ed9c v\u1ec1 t\u1ec9nh Cam T\u00fac (Trung Qu\u1ed1c) l\u00e0 n\u01a1i Quang V\u0169 nh\u00e0 H\u00e1n kh\u1edfi ngh\u0129a \u0111\u00e1nh V\u01b0\u01a1ng M\u00e3ng \u0111\u1ec3 kh\u00f4i ph\u1ee5c c\u01a1 nghi\u1ec7p nh\u00e0 H\u00e1n, g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u00f4ng H\u00e1n.) d\u1ef1ng nghi\u1ec7p trung h\u01b0ng, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi nh\u1edb nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng m\u00e0 t\u1ef1 Linh V\u0169 \u9748\u6b66 (3. M\u1ed9t huy\u1ec7n \u1edf Cam T\u00fac (Trung Qu\u1ed1c), trong khi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng b\u1ecb An L\u1ed9c S\u01a1n c\u01b0\u1edbp ng\u00f4i, vua Minh Ho\u00e0ng ch\u1ea1y v\u00e0o Ba Th\u1ee5c, c\u00f2n con l\u00e0 T\u00fac T\u00f4ng l\u1ea1i l\u00ean ng\u00f4i \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 k\u1ebf nghi\u1ec7p.) g\u00e2y n\u1ec1n t\u00e1i t\u1ea1o. Nay l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec b\u1ecdn ngh\u1ecbch t\u1eb7c lo g\u00ec kh\u00f4ng d\u1eb9p y\u00ean?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n VI &#8211; Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/a><\/h1>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2m t\u00fd, n\u0103m th\u1ee9 13 [1792] (Thanh C\u00e0n Long n\u0103m th\u1ee9 57), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, \u0111\u00f3ng n\u0103m hi\u1ec7u thuy\u1ec1n Ho\u00e0ng long, X\u00edch nh\u1ea1n, Thanh t\u01b0\u1edbc, B\u1ea1ch y\u1ebfn v\u00e0 Huy\u1ec1n h\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua h\u0103ng ch\u00ed \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, b\u1ea3o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1ea1nh m\u00e0 qu\u00e2n ta v\u1eeba m\u1edbi t\u1eadp h\u1ecdp, ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 n\u1eafm ngay c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ecbch. Nh\u01b0ng th\u00f9 n\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y ch\u01b0a tr\u1ea3 th\u00ec l\u00f2ng ta c\u00f2n lo m\u1ed9t ng\u00e0y. N\u1ebfu n\u0103m nay kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh, sang n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh, c\u1ee9 \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed7i th\u00ec th\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf hay. Chi b\u1eb1ng d\u00f9ng nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u1eeba n\u00f3, \u0111\u00e1nh g\u1ea5p \u0111\u1ec3 cho n\u00f3 m\u1ec7t. H\u1eb1ng n\u0103m g\u1eb7p m\u00f9a gi\u00f3, th\u1ee7y qu\u00e2n theo \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n m\u00e0 ti\u1ebfn, nh\u00e2n ch\u1ed7 h\u1edf m\u00e0 \u0111\u00e1nh. B\u1ed9 binh \u0111i t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn, B\u00ecnh Khang, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u1ebfn l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u00e2u th\u00ec x\u00e2y th\u00e0nh \u1edf m\u1ed9t ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t huy\u1ec7n th\u00ec \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf m\u1ed9t huy\u1ec7n, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u00ean gi\u1eadu cho Gia \u0110\u1ecbnh, khi\u1ebfn th\u1ebf gi\u1eb7c chia ra, s\u1ee9c gi\u1eb7c y\u1ebfu \u0111i, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. T\u1eeb n\u0103m \u1ea5y tr\u1edf \u0111i, h\u1ec5 g\u1eb7p m\u00f9a gi\u00f3 n\u1ed3m l\u00e0 ra qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, gi\u00f3 thu\u1eadn th\u00ec ti\u1ebfn, gi\u00f3 v\u00e3n th\u00ec v\u1ec1. Khi ph\u00e1t th\u00ec qu\u00e2n l\u00ednh h\u1ecdp h\u1ebft, khi v\u1ec1 th\u00ec t\u1ea3n ra \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng. Qu\u00e2n ta kh\u00f4ng v\u00ec \u0111\u00f3ng l\u00e2u m\u00e0 m\u1ecfi, kh\u00f4ng v\u00ec ng\u1ed3i \u0103n m\u00e0 t\u1ed1n; m\u00e0 qu\u00e2n gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1ea1y v\u1ea1y \u0111\u1ed1i ph\u00f3, kh\u00f4ng r\u1ed7i m\u00e0 t\u00ednh m\u01b0u.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c h\u1eefu v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Phan V\u0103n Tri\u1ec7u gi\u1eef \u0111\u1ea1o Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh gi\u1eef \u0111\u1ea1o Ki\u00ean Giang.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c ph\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean, Khang Thu\u1eadn kh\u1ed5 v\u1edbi ch\u00ednh s\u00e1ch h\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a gi\u1eb7c, nh\u00e2n d\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u1eaft v\u1ee3 con ch\u1ea1y v\u00e0o B\u00e0 R\u1ecba v\u00e0 S\u00e0i G\u00f2n. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t d\u1ee5 cho T\u00e1n l\u00fd Chi\u00eau v\u00e0 L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Giao ch\u1ecdn n\u01a1i cho h\u1ecd \u1edf y\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0103n, k\u1ebb n\u00e0o \u0111\u00f3i kh\u00e1t th\u00ec ch\u1ea9n c\u1ea5p. C\u00f3 b\u1ecdn ng\u1ee5y quan ng\u1ee5y qu\u00e2n tr\u1ed1n gi\u1eb7c m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u00ec cho k\u00eau b\u00e0y t\u00ecnh th\u1ef1c, nh\u01b0 mu\u1ed1n ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec cho gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169, m\u00e0 kh\u00f4ng mu\u1ed1n th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng \u00e9p. N\u1ebfu \u1ea9n n\u1ea5p trong d\u00e2n, t\u1ee9c l\u00e0 c\u00f3 \u00fd nh\u00f2m ng\u00f3, bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng tha.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp th\u00e0nh M\u1ef9 Tho (g\u00f3c th\u00e0nh \u0111\u1eafp nh\u01b0 d\u00e1ng hoa mai, chu vi 499 tr\u01b0\u1ee3ng), ph\u00e1t quan qu\u00e2n c\u00e1c dinh \u0111\u1ebfn \u1ee9ng d\u1ecbch. Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn xem.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, t\u1ed5ng T\u00e2n An dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n m\u00f9a m\u00e0ng k\u00e9m. Sai V\u00f5 gi\u00e1p kh\u00e2m sai cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u1ecbnh v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n H\u1ed3 V\u0103n Giao \u0111\u1ebfn kh\u00e1m \u0111\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m thu\u1ebf cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2 nhu\u1eadn, B\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n v\u00e0 Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La \u0111\u01b0a th\u01b0 \u0111\u1ebfn n\u00f3i xin gi\u00fap qu\u00e2n \u0111i theo mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n g\u00e2y o\u00e1n v\u1edbi n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, l\u1ea1i d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng thua to. Vua Xi\u00eam mu\u1ed1n b\u00e1o th\u00f9 cho V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, xin ta gi\u00fap qu\u00e2n v\u00e0 y\u00eau c\u1ea7u ta \u0111em Long Xuy\u00ean, Ki\u00ean Giang cho M\u1ea1c C\u00f4ng B\u00ednh, v\u00e0 \u0111em Ba Th\u1eafc cho Ch\u00e2n L\u1ea1p. Vua sai vi\u1ebft th\u01b0 tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng : \u201cQu\u1ea3 nh\u00e2n t\u1eeb khi l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Gia \u0110\u1ecbnh t\u1edbi nay, d\u1eb1n d\u1ecdc m\u1ed9t n\u01a1i, \u0103n kh\u00f4ng bi\u1ebft ngon, n\u1eb1m kh\u00f4ng y\u00ean g\u1ed1i, r\u1ea5t lo ngh\u0129 th\u00f9 n\u01b0\u1edbc ch\u01b0a tr\u1ea3 xong. Nay nghe gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 ch\u1ecdn qu\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n hai ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, m\u01b0u c\u1eed \u0111\u1ea1i binh th\u1ee7y b\u1ed9 v\u00e0o c\u01b0\u1edbp. Qu\u00e2n b\u1ed9 th\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh c\u00e1c d\u00e2n Man \u1edf mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Nam Vang, quay l\u1ea1i \u0111\u00e1nh sau l\u01b0ng S\u00e0i G\u00f2n. Qu\u00e2n th\u1ee7y th\u00ec v\u00e0o C\u00f4n L\u00f4n, ph\u00e1 H\u00e0 Ti\u00ean, theo \u0111\u01b0\u1eddng Long Xuy\u00ean, Ki\u00ean Giang \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc S\u00e0i G\u00f2n. N\u1ebfu th\u1eafng, s\u1ebd \u0111\u00e1nh t\u1edbi Xi\u00eam. \u0110\u00f3 ch\u1eb3ng nh\u1eefng l\u00e0 th\u00f9 ri\u00eang c\u1ee7a qu\u1ea3 nh\u00e2n, m\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 th\u00f9 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam n\u1eefa. T\u00ednh k\u1ebf ng\u00e0y nay th\u00ec qu\u1ea3 nh\u00e2n \u0111em qu\u00e2n th\u1ee7y qu\u00e2n b\u1ed9 \u0111\u00e1nh Quy Nh\u01a1n, m\u00e0 v\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111em tr\u1ecdng binh \u0111\u00e1nh Ngh\u1ec7 An. Gi\u1eb7c gi\u1eef Ngh\u1ec7 An th\u00ec v\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh ng\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc, qu\u1ea3 nh\u00e2n \u0111\u00e1nh ng\u1ea3 sau; n\u1ebfu gi\u1eb7c gi\u1eef Ph\u00fa Xu\u00e2n th\u00ec v\u01b0\u01a1ng qu\u1ea5y r\u1ed1i \u1edf ng\u1ea3 sau, qu\u1ea3 nh\u00e2n \u0111\u00e1nh ng\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i gi\u00e1p \u0111\u00e1nh th\u00ec gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111i \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 Long Xuy\u00ean v\u00e0 Ki\u00ean Giang, sau khi lo\u1ea1n l\u1ea1c d\u00e2n v\u1eadt tan t\u00e1c, qu\u00e2n gi\u1eb7c nh\u00f2m ng\u00f3 mi\u1ec1n Nam, th\u00ec \u0111\u00f3 t\u1ea5t l\u00e0 n\u01a1i ph\u1ea3i ch\u1ecbu binh c\u00e1ch. M\u1ea1c C\u00f4ng B\u00ednh c\u00f2n nh\u1ecf, ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c qu\u00e2n, n\u00ean sai quan gi\u1eef \u0111\u00f3 ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ti\u1ebfc \u0111\u00e2u ? C\u00f2n \u0111\u1ea5t Ba Th\u1eafc kh\u00f4ng cho Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 v\u00ec c\u1edb ph\u1ee5 ch\u00ednh Chi\u00eau Ch\u00f9y Bi\u1ec7n. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u1ee7a Xi\u00eam \u0111\u1ebfn th\u00ec qu\u1ea3 nh\u00e2n n\u00e0o c\u00f3 ti\u1ebfc g\u00ec ? Nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t \u1ea5y v\u01b0\u01a1ng b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i quan t\u00e2m, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i l\u1ea1i n\u00f3i nhi\u1ec1u l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, \u0111\u1eb7t v\u1ec7 Th\u1ea7n V\u00f5 \u1edf dinh T\u1ea3 qu\u00e2n, v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 \u1edf dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n, hai v\u1ec7 H\u00f9ng phong v\u00e0 Ngh\u1ecb v\u00f5 \u1edf dinh H\u1eadu qu\u00e2n, v\u1ec7 V\u00f5 d\u0169ng \u1edf dinh H\u1eefu qu\u00e2n, v\u1ec7 Ki\u00ean v\u00f5 \u1edf dinh Ti\u00ean phong, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y qu\u00e2n l\u1ea1c t\u00f2ng s\u1edf thu\u1ed9c sung v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7nh khuy\u1ebfn n\u00f4ng. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ee9 t\u1ef1 trong b\u00e1t ch\u00ednh &nbsp;(1. B\u00e1t ch\u00ednh trong Kinh Th\u01b0 l\u00e0 :<\/p>\n\n\n\n<p>1) Th\u1ef1c (s\u1ef1 \u0103n),<\/p>\n\n\n\n<p>2) H\u00f3a (c\u1ee7a c\u1ea3i).<\/p>\n\n\n\n<p>3) T\u1ef1 (vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1)<\/p>\n\n\n\n<p>4) T\u01b0 kh\u00f4ng (vi\u1ec7c nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a d\u00e2n),<\/p>\n\n\n\n<p>5) T\u01b0 \u0111\u1ed3 (vi\u1ec7c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t).<\/p>\n\n\n\n<p>6) T\u01b0 kh\u1ea5u (vi\u1ec7c h\u00ecnh \u00e1n).<\/p>\n\n\n\n<p>7) T\u00e2n (ti\u1ebfp \u0111\u00f3n t\u00e2n kh\u00e1ch).<\/p>\n\n\n\n<p>8) S\u1ef1 (qu\u00e2n s\u1ef1) ) th\u00ec vi\u1ec7c \u0103n \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u. C\u00f4ng vi\u1ec7c trong t\u1ee9 d\u00e2n &nbsp;(2. T\u1ee9 d\u00e2n : S\u0129 n\u00f4ng c\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng.) th\u00ec ngh\u1ec1 n\u00f4ng l\u00e0 g\u1ed1c. Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ea5t \u0111ai m\u00e0u m\u1ee1 m\u00e0 c\u1ee7a ch\u1ee9a ch\u01b0a \u0111\u1ee7, th\u1ef1c v\u00ec c\u1edb nh\u00e2n d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111i bu\u00f4n, kh\u00f4ng ch\u0103m l\u00e0m ru\u1ed9ng. Nay \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a l\u00e0m ru\u1ed9ng, c\u00e1c dinh th\u1ea7n n\u00ean truy\u1ec1n kh\u1eafp cho c\u00e1c t\u1ed5ng x\u00e3 th\u00f4n ph\u01b0\u1eddng \u1edf trong h\u1ea1t, t\u1eeb ph\u1ee7 binh cho \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ki\u1ec1u ng\u1ee5, ai ch\u0103m l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n d\u1ecbch, k\u1ebb du th\u1ee7 du th\u1ef1c th\u00ec ph\u1ea3i ph\u1ee5c d\u1ecbch. L\u00fd tr\u01b0\u1edfng thi\u00ean v\u1ecb \u1ea9n d\u1ea5u th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u th\u1ee7 Phi\u00ean Tr\u1ea5n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Giao v\u00ec \u1ed1m mi\u1ec5n ch\u1ee9c, cho v\u1eabn qu\u1ea3n Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u00e0. L\u1ea5y V\u00f5 gi\u00e1p Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u1ecbnh l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Phi\u00ean Tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Hu\u1ef3nh Vi\u1ebft To\u1ea3n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eefu.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, truy l\u1ee5c c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 tr\u1eadn vong. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u00fap vua \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c l\u00e0 l\u00fac th\u1ea7n t\u1eed l\u1eadp c\u00f4ng, n\u00eau hi\u1ec7u r\u1ea1ng danh l\u00e0 l\u1ec7 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e1o \u0111\u1ee9c. K\u1ec3 t\u1eeb bu\u1ed5i T\u00e2y S\u01a1n n\u1ed5i lo\u1ea1n, v\u1eadn n\u01b0\u1edbc kh\u00f3 kh\u0103n, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 b\u1ecf m\u00ecnh v\u00ec n\u01b0\u1edbc, k\u1ec3 bi\u1ebft bao ng\u01b0\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1eadp \u0111\u1ec1n Hi\u1ec3n Trung, ph\u00e0m t\u1eeb n\u0103m \u0110inh m\u00f9i xa gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1, nh\u01b0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 tr\u1eadn vong \u1edf M\u1ef9 Tho, M\u1ef9 Lung, H\u1ed3i Oa, B\u00e1t Ti\u00ean, Tinh Ph\u1ee5, Tri\u1ec7u Ph\u1ee5, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, Ba Th\u1eafc, th\u00ec \u0111\u00e3 li\u1ec7t v\u00e0o t\u1ef1 \u0111i\u1ec3n. Song ngh\u0129 t\u1eeb n\u0103m Qu\u00fd t\u1ef5 v\u1ec1 sau, n\u0103m B\u00ednh ng\u1ecd v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb ra tr\u1eadn m\u00e0 m\u1ea5t, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft m\u00e0 ch\u1ebft, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd ta c\u00f2n tu\u1ed5i tr\u1ebb, m\u1edbi l\u00ean n\u1ed1i ng\u00f4i, vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc h\u00e3y c\u00f2n c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a r\u00f5, m\u00e0 nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i ra tr\u1eadn, s\u1ed5 ghi c\u00f4ng l\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu nay kh\u00f4ng truy l\u1ee5c, th\u00ec ch\u1eb3ng l\u00e0 ph\u1ee5 c\u00e1c trung th\u1ea7n \u1ea5y hay sao ? H\u1ee1i c\u00e1c th\u1ea7n li\u00eau v\u0103n v\u00f5 v\u00e0 t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c dinh, trong kho\u1ea3ng tr\u01b0\u1edbc sau 14 n\u0103m kia, ai c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c ai \u0111\u00e1nh tr\u1eadn n\u00e0o, ai ch\u1ebft v\u1ec1 vi\u1ec7c g\u00ec, kh\u00f4ng k\u1ec3 th\u00e2n quy\u1ebfn b\u1ed9 kh\u00fac, b\u00e8 b\u1ea1n c\u1ed1 c\u1ef1u, cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9 th\u1ef1c ghi h\u1ebft \u0111\u01b0a l\u00ean b\u1ed9 \u0111\u1ec3 b\u00e0n bao t\u1eb7ng, li\u1ec7t th\u1edd \u1edf \u0111\u1ec1n Hi\u1ec3n Trung, ng\u00f5 h\u1ea7u n\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecbnh \u0111i\u1ec3m nh\u1edb c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng ch\u1ee9c Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0 l\u00e0m Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i. Th\u01b0 dung t\u00fang cho thu\u1ed9c h\u1ea1 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n Phi\u00ean, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c n\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. L\u1ea5y Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn Tu\u1ea5n thay qu\u1ea3n hai ph\u1ee7 Ba Th\u1eafc v\u00e0 Tr\u00e0 Vinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Long qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh Ch\u1ea5n V\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u00e1n l\u00fd Chi\u00eau v\u00e0 Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i \u0111\u1eafp hai th\u00e0nh L\u00e2m Thang v\u00e0 Sa \u0110\u00e0m, nghi\u00eam ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba s\u1ef1 b\u1ea5t tr\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 k\u1ebft v\u1edbi 40 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u1ee7a b\u1ecdn gi\u1eb7c bi\u1ec3n T\u1ec1 Ng\u00f4i khi\u1ebfn ch\u00fang men c\u00e1c v\u1ee5ng bi\u1ec3n t\u1eeb mi\u1ec1n Khang Thu\u1eadn &nbsp;(1. Khang Thu\u1eadn :&nbsp; B\u00ecnh Khang v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn.) tr\u1edf v\u00e0o, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c nh\u00e2n d\u00e2n. Vua nghe tin, sai Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Long \u0111em binh thuy\u1ec1n gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n T\u1eafc Kh\u00e1i ki\u00eam qu\u1ea3n hai \u0111\u1ea1o L\u00fd L\u00ea v\u00e0 X\u00edch Lam, ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n ngo\u00e0i bi\u1ec3n, ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam nh\u1eb7t.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, l\u1ea5y kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 \u00d4livi [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Olivier_de_Puymanel\">Ollivier De Puymanel<\/a>] (ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y) l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eadu v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1c \u0111\u00f3ng nhi\u1ec1u chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Th\u1ecb N\u1ea1i, m\u01b0u toan v\u00e0o c\u01b0\u1edbp, k\u1ebb gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p b\u00e1o tin. Vua mu\u1ed1n ra \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n gi\u1eb7c, m\u1edbi d\u1ee5 cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c dinh Ti\u00ean Phong v\u00e0 Ch\u1ea5n V\u00f5 thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n ch\u1ec9nh b\u1ecb l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi nh\u01b0 ph\u00e9p h\u00e0nh qu\u00e2n, \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y th\u1eed c\u00e1c chi\u1ebfn h\u1ea1m \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n (thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u v\u00e0 thuy\u1ec1n \u00f4 sai (3. Thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u l\u00e0 lo\u1ea1i thuy\u1ec1n l\u1edbn, thuy\u1ec1n \u00f4 sai l\u00e0 thuy\u1ec1n nh\u1eb9 d\u1ec5 sai ph\u00e1i, s\u01a1n m\u00e0u \u0111en.) 128 chi\u1ebfc). B\u00e8n sai Ch\u01b0\u1edfng T\u1ea3 qu\u00e2n dinh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Huy, Qu\u1ea3n H\u1eadu qu\u00e2n dinh l\u00e0 V\u00f5 T\u00e1nh, Gi\u00e1m qu\u00e2n Trung qu\u00e2n l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m l\u01b0u gi\u1eef kinh th\u00e0nh, Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n dinh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i \u0111i V\u0129nh Tr\u1ea5n v\u00e0 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh ki\u00eam qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng s\u0129 hai dinh, qu\u1ea3n H\u1eefu qu\u00e2n dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111i B\u00e0 R\u1ecba hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi T\u00e1n l\u00fd Chi\u00eau \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua ra t\u1eeb c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd, g\u1eb7p khi gi\u00f3 nam th\u1ed5i m\u1ea1nh, thu\u1eadn chi\u1ec1u th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Di\u00ean \u00c1o [V\u0169ng Di\u00ean], b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c du thuy\u1ec1n c\u1ee7a gi\u1eb7c, bi\u1ebft \u1edf Th\u1ecb N\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb, b\u00e8n b\u00ed m\u1eadt \u0111\u1ecbnh \u01b0\u1edbc th\u00fac, trao k\u1ef3 hi\u1ec7u v\u00e0 kh\u1ea9u hi\u1ec7u c\u00f9ng c\u01a1 nghi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, n\u00f3i l\u00e0 do Thi\u1ebfu ph\u00f3 qu\u1eadn c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Huy \u0111i\u1ec1u b\u00e1t t\u01b0\u1edbng s\u0129. Sai qu\u1ea3n Ti\u00ean phong dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, k\u1ebf \u0111\u1ebfn qu\u1ea3n Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n ti\u1ebfn th\u1ee9 nh\u00ec.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1m qu\u00e2n Trung qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng h\u1ed9 gi\u00e1, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n K\u1ebf Nhu\u1eadn ti\u1ebfp sau. Khi qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u1eeda bi\u1ec3n Th\u1ecb N\u1ea1i, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft sai qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 \u0111\u1ed5 b\u1ed9 ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t th\u1ee7y tr\u1ea1i gi\u1eb7c. Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh d\u00f9ng thuy\u1ec1n Long v\u00e0 Ph\u1ee5ng th\u1eb3ng v\u00e0o, c\u00e1c qu\u00e2n ti\u1ebfn theo. \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Th\u00e0nh (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) th\u1ea5y \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ch\u1ee3t \u0111\u1ebfn, b\u1ecf ch\u1ea1y, thuy\u1ec1n ghe v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi b\u1ecb qu\u00e2n ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft (thuy\u1ec1n chi\u1ebfn l\u1edbn 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n \u0111i bi\u1ec3n 30 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n sai 40 chi\u1ebfc). L\u1ea1i sai t\u00ecm b\u1eaft b\u1ecdn gi\u1eb7c bi\u1ec3n T\u1ec1 Ng\u00f4i, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n. Vua \u0111\u00f3ng \u1edf ch\u1ee3 Th\u1ecb N\u1ea1i, d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00eau an ph\u1ee7 d\u1ee5 d\u00e2n ch\u00fang, c\u1ea5m qu\u00e2n s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. R\u1ed3i ra l\u1ec7nh r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. Chi\u1ebfn d\u1ecbch n\u00e0y, t\u1eeb l\u00fac xu\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n ch\u1ec9 h\u01a1n 10 ng\u00e0y. Ng\u01b0\u1eddi ta cho l\u00e0 th\u1ea7n binh.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, thuy\u1ec1n vua v\u1ec1 \u0111\u1eadu \u1edf v\u0169ng t\u00e0u Phan Rang &nbsp;(1. V\u0169ng t\u00e0u t\u1ee9c l\u00e0 c\u1eeda bi\u1ec3n Phan Rang, kh\u00e1c v\u1edbi V\u0169ng T\u00e0u \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd.). V\u00ec kh\u00f4ng thu\u1eadn bu\u1ed3m xu\u00f4i gi\u00f3, b\u00e8n sai ch\u1ea1y d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c v\u00e0 T\u00e1n l\u00fd Chi\u00eau \u0111em b\u1ed9 binh \u0111\u00e1nh \u00fap l\u1ea5y Ph\u1ed1 H\u00e0i, \u0111\u1ee3i th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i \u1edf Th\u1ea1ch C\u1ed1c (t\u00ean \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c B\u00ecnh Thu\u1eadn).<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 ch\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 m\u1ed9t h\u00f4m Hu\u1ec7 ng\u1ed3i ch\u01a1i bu\u1ed5i chi\u1ec1u, b\u1ed7ng m\u01a1 th\u1ea5y m\u1ed9t \u00f4ng gi\u00e0 \u0111\u1ea7u b\u1ea1c t\u1eeb tr\u00ean kh\u00f4ng xu\u1ed1ng, m\u1eb7c \u00e1o tr\u1eafng, tay c\u1ea7m g\u1eady s\u1eaft ch\u1ec9 v\u00e0o Hu\u1ec7 m\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u00d4ng cha m\u00e0y sinh \u1edf \u0111\u1ea5t vua, \u0111\u1eddi l\u00e0m d\u00e2n vua, m\u00e0y sao d\u00e1m v\u00f4 l\u1ec5 x\u00e2m ph\u1ea1m l\u0103ng t\u1ea9m ?\u201d. R\u1ed3i \u0111\u00e1nh v\u00e0o tr\u00e1n m\u1ed9t c\u00e1i. Hu\u1ec7 m\u00ea ng\u1ea5t ng\u00e3 ra. T\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u s\u1ee3. Gi\u1edd l\u00e2u m\u1edbi t\u1ec9nh. \u0110em vi\u1ec7c \u1ea5y n\u00f3i v\u1edbi trung th\u01b0 Tr\u1ea7n V\u0103n K\u1ef7. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, \u1ed1m kh\u00f4ng d\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u1eb7n con l\u00e0 Quang To\u1ea3n (l\u1ea1i t\u00ean n\u1eefa l\u00e0 Tr\u00e1t) r\u1eb1ng : \u201cTa s\u1ebd ch\u1ebft \u0111\u00e2y ! th\u1ea7n kinh Ph\u00fa Xu\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee7a m\u00e0y c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Ngh\u1ec7 An l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a cha m\u1eb9 ta (T\u1ed5 ti\u00ean Hu\u1ec7 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n H\u01b0ng Nguy\u00ean, khi Th\u00e1i t\u00f4ng Hi\u1ebfu tri\u1ebft ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ti\u1ebfn l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y huy\u1ec7n Ngh\u1ec7 An, d\u1eddi d\u00e2n v\u00e0o Quy Nh\u01a1n), \u0111\u1ea5t \u1ea5y l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00f4ng c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta \u0111\u1eafp th\u00e0nh d\u00e0y \u0111\u1ec3 l\u00e0m Trung \u0111\u00f4 l\u00e0 l\u00e0m k\u1ebf T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng &nbsp;(2. T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng: Huy\u1ec7n T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng, nay l\u00e0 huy\u1ec7n Th\u00e1i Nguy\u00ean t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y (Trung Qu\u1ed1c), L\u00fd Uy\u00ean l\u00e0 Cao t\u1ed5 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng kh\u1edfi nghi\u1ec7p \u1edf \u0111\u1ea5y.) ng\u00e0y kh\u00e1c cho m\u00e0y. Sau khi ta ch\u1ebft, m\u00e0y n\u00ean v\u1ec1 \u0111\u00f3. N\u1ebfu c\u00f3 bi\u1ebfn c\u1ed1 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. R\u1ed3i Hu\u1ec7 ch\u1ebft. Quang To\u1ea3n l\u00ean n\u1ed1i, x\u01b0ng l\u00e0 C\u1ea3nh Th\u1ecbnh. Quang To\u1ea3n tu\u1ed5i tr\u1ebb ch\u1ec9 th\u00edch ch\u01a1i b\u1eddi. \u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c t\u00f4n tham ch\u00ednh B\u00f9i \u0110\u1eafc Tuy\u00ean l\u00e0m Th\u00e1i s\u01b0 qu\u1ed1c c\u00f4ng nhi\u1ebfp ch\u00ednh. Ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u1edf \u0110\u1eafc Tuy\u00ean, th\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng suy y\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c v\u00e0 T\u00e1n l\u00fd Chi\u00eau ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh l\u1ea5y Ph\u1ed1 H\u00e0i, gi\u1eb7c b\u1ecf th\u00e0nh kh\u00f4ng m\u00e0 \u0111i. B\u00e0n mu\u1ed1n \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh l\u1ea5y Phan R\u00ed, d\u00e2ng bi\u1ec3u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e9p d\u00f9ng binh t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng \u1edf gi\u1eb7c. Nay t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc m\u00f9a m\u1ea5t d\u00e2n \u0111\u00f3i, kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng v\u00e0o \u0111\u00e2u, d\u00f9 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c Phan R\u00ed c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edch g\u00ec. Ta s\u1ebd r\u00fat qu\u00e2n, b\u1ecdn khanh c\u0169ng n\u00ean r\u00fat v\u1ec1 B\u00e0 R\u1ecba \u0111\u1ec3 t\u00ednh cu\u1ed9c sau\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, th\u1ea3 cho c\u00e1c qu\u00e2n v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i, tri\u1ec7u Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, sai Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i sung ch\u1ee9c ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9 sang Xi\u00eam b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, \u0111\u01b0a b\u1ecdn gi\u1eb7c bi\u1ec3n T\u1ec1 Ng\u00f4i \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c sang. (T\u1eb7ng Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 cho vua th\u1ee9 hai \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 500 c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai b\u1ea1 Phi\u00ean Tr\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00e2u hi\u1ec7p v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Giao tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecf l\u1ec7 c\u1ea5m r\u01b0\u1ee3u \u1edf c\u00e1c dinh. N\u0103m ngo\u00e1i v\u00ec m\u1ea5t m\u00f9a n\u00ean c\u1ea5m n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u, m\u00f9a n\u00e0y h\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean b\u1ecf c\u1ea5m.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y ph\u1ee7 Ba Th\u1eafc cho n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p. B\u1ecdn quan Phi\u00ean l\u00e0 \u1ed1c nha Vu B\u00f4ng Sa, \u1ed1c nha Ph\u00ec Mi\u1ec7t B\u00f4ng Sa, \u1ed1c nha Li\u00ean Song Lam \u0111\u1ec7 th\u01b0 c\u1ee7a vua Xi\u00eam \u0111\u1ebfn xin \u0111\u1ea5t Ba Th\u1eafc \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn h\u1ecd \u1edf gi\u1eef, thu t\u00f4 thu\u1ebf \u0111\u1ec3 n\u1ed9p cho vua h\u1ecd l\u00e0 N\u1eb7c \u1ea4n. Vua thu\u1eadn cho. Cho N\u1eb7c \u1ea4n m\u1ed9t con ng\u1ef1a \u0111\u1ef1c, b\u1ecdn Vu B\u00f4ng Sa 2.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 200 quan ti\u1ec1n, nh\u1eefng th\u00f3c s\u01b0u c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n c\u00f2n thi\u1ebfu \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, \u00edt m\u01b0a, sai c\u00e1c dinh th\u1ea7n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11, sai T\u1ea3 qu\u00e2n kh\u00e2m sai \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn cai c\u01a1 l\u00e0 V\u00f5 C\u00f4ng B\u1ea3o v\u00e0 Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u00ed \u0111em qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft voi \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 \u0110\u1ed3ng Nai, B\u00e0 R\u1ecba v\u00e0 H\u1ed7n Th\u1ee7y \u0111\u1ec3 n\u1ed9p.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng T\u1ea3 qu\u00e2n dinh l\u00e0 thi\u1ebfu ph\u00f3 qu\u1eadn c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Huy ch\u1ebft. Huy theo sang V\u1ecdng C\u00e1c. \u0110\u1ebfn l\u00fac theo gi\u00e1 v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, l\u1eadp nhi\u1ec1u chi\u1ebfn c\u00f4ng. \u0110\u1ebfn nay ch\u1ebft. Vua th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc kh\u00f4ng ngu\u00f4i, t\u1eb7ng Th\u00e1i ph\u00f3, th\u1ee5y l\u00e0 Trung t\u0129nh, sai chi ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1eadu t\u00e1ng. C\u1ea5p cho 7 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu (n\u0103m Gia Long th\u1ee9 5 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 \u0111\u1ed5i t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu, n\u0103m th\u1ee9 12 phong An T\u00e2y c\u00f4ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung Cai c\u01a1 dinh Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh gi\u1eef \u0111\u1ea1o T\u00e2n Ch\u00e2u, ki\u00eam qu\u1ea3n hai \u0111\u1ea1o H\u00f9ng Th\u1eafng v\u00e0 Chi\u1ebfn Sai.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 l\u00e9n \u0111\u1ebfn b\u00e3i bi\u1ec3n H\u00e0 Ti\u00ean. Sai B\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. B\u1ecdn gi\u1eb7c nghe tin li\u1ec1n tr\u1ed1n xa. V\u1eeba l\u00fac Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i [Th\u1ee5y] \u0111i s\u1ee9 Xi\u00eam v\u1ec1, g\u1eb7p gi\u1eb7c \u1edf H\u00f2n Cau [Lang D\u1eef], \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, ch\u00e9m h\u01a1n 30 \u0111\u1ea7u, b\u1eaft s\u1ed1ng hai t\u00ean, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111em v\u1ec1 hi\u1ebfn. Vua khen. Th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn Tho\u1ea1i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o chi\u1ebfn v\u00e0 200 quan ti\u1ec1n, sai \u0111\u01b0a t\u00f9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c sang Xi\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c s\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf Ph\u1ed1 Ch\u00e2m, Ba Ph\u1ee7, thu\u1ed9c tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh xin quy ph\u1ee5c. Sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh c\u00f9ng v\u1edbi Cai c\u01a1 Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o \u0111em ph\u1ea9m v\u1eadt c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn cho. T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 b\u1ecdn \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n C\u01b0\u1eddng b\u00e8n \u0111em b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh b\u00e1i y\u1ebft. Vua cho g\u01b0\u01a1m, y\u00ean \u1ee7i r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1. Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ba Ph\u1ee7 l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 C\u1ed1 c\u0169ng t\u1eeb \u0111\u1ea5t Ho\u00e0ng B\u0103ng v\u1ec1 theo. Sai chi\u00eau ph\u1ee7 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Man \u0111\u1ea7u h\u00e0ng \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u00e0n mu\u1ed1n c\u1eed \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Nh\u01b0ng v\u00ec kho ch\u1ee9a ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 m\u00e0 chi ti\u00eau vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u1ea1i r\u1ea5t r\u1ed9ng, b\u00e8n s\u1eafc cho c\u00e1c h\u1ea1ng binh d\u00e2n, c\u00e1c c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, c\u00e1c tr\u1ea1i n\u1eadu \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i n\u1ed9p th\u1ecb t\u00fac m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb 1 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn 5 ph\u01b0\u01a1ng, theo b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00fd s\u1eedu, n\u0103m th\u1ee9 14 [1793] (Thanh C\u00e0n Long n\u0103m th\u1ee9 58), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, s\u1eafc d\u1ee5 cho nh\u1eefng quan qu\u00e2n d\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, sai h\u1eefu ty ni\u00eam y\u1ebft \u1edf c\u1ed5ng Ti\u1ec1n v\u1ec7, h\u1eb1ng n\u0103m l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, S\u1eafc r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o tr\u1eddi m\u1ed9t \u00e2m m\u1ed9t d\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ea1o ng\u01b0\u1eddi l\u00fac lo\u1ea1n l\u00fac tr\u1ecb. Nay v\u1eadn n\u01b0\u1edbc nh\u00e2n tr\u1eddi gi\u00fap, nguy\u1ec7n v\u1ecdng h\u1ee3p ng\u01b0\u1eddi theo, ch\u00ednh ngh\u0129a nh\u01b0 nh\u00e0 H\u1ea1 kh\u00f4i ph\u1ee5c nghi\u1ec7p c\u0169, n\u00ean \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a xu\u00e2n ban b\u1ed1 m\u1ea5y \u0111i\u1ec1u : Quan v\u0103n th\u00ec \u1edf mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 m\u01b0u d\u1eb9p gi\u1eb7c, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u00e1nh m\u00e0 th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi, quan v\u00f5 th\u00ec \u0111em s\u1ee9c can th\u00e0nh m\u00e0 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, ng\u0103n ch\u1eb7n kh\u00f4ng cho gi\u1eb7c ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u1ec1u n\u00ean k\u00ednh gi\u1eef quan ch\u00e2m, ch\u1edb sai qu\u00e2n ph\u00e1p. Qu\u00e2n th\u1ee7y g\u00f5 ch\u00e8o qu\u00e9t gi\u1eb7c &nbsp;(1. T\u1ed5 \u0110\u1ecbch \u0111\u1eddi T\u1ea5n, \u0111i qua s\u00f4ng g\u00f5 ch\u00e8o th\u1ec1 r\u1eb1ng n\u1ebfu kh\u00f4ng qu\u00e9t s\u1ea1ch Trung Nguy\u00ean th\u00ec kh\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 n\u1eefa.), g\u1eafng t\u1eadp gi\u1ecfi h\u01a1n \u1edf C\u00f4n Minh &nbsp;(2. T\u00ean h\u1ed3 \u1edf V\u00e2n Nam, t\u1eebng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn.); qu\u00e2n b\u1ed9 u\u1ed1n cung sai b\u1eafn tr\u00fang (3. M\u1ec7nh tr\u00fang : Sai b\u1eafn tr\u00fang : ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn gi\u1ecfi, sai b\u1eafn v\u00e0o ch\u1ed7 n\u00e0o l\u00e0 b\u1eafn tr\u00fang ngay.), ph\u1ea3i r\u00e8n luy\u1ec7n h\u01a1n \u0111\u1eddi Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c (4. Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c : Ni\u00ean hi\u1ec7u c\u1ee7a nh\u00e0 Ch\u00e2u th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i, n\u0103m Gi\u00e1p d\u1ea7n k\u00e9n binh nu\u00f4i qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u1eddi n\u00e0o b\u00ec k\u1ecbp.). \u0110\u00f3 l\u00e0 qu\u00e2n th\u00ec m\u1ea1nh kh\u1ecfe nh\u01b0&nbsp; th\u1ebf; c\u00f2n d\u00e2n \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac th\u00ec s\u0129 n\u00f4ng c\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng chuy\u00ean vi\u1ec7c kh\u00f4ng n\u00ean bi\u1ebfng, ng\u01b0 ti\u1ec1u canh m\u1ee5c ch\u0103m ngh\u1ec1 m\u00e0 ph\u1ea3i si\u00eang. C\u00f3 c\u1ee7a th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng \u0103n ch\u01a1i, kh\u00f4ng l\u00eau l\u1ed5ng. Ph\u00e0m ch\u01a1i l\u00e0 v\u00f4 \u00edch, sao h\u0103ng \u0111\u00e1nh c\u1edd \u0111\u00e1nh b\u1ea1c, kh\u00f4ng chuy\u1ec3n l\u00e0m h\u0103ng r\u1eeda th\u1eb9n tr\u1ea3 th\u00f9 ? Ch\u1edb ch\u01a1i \u0111\u1ebfn qu\u00e1 l\u1ea1m, sao cu\u1ed9c ch\u1ecdi g\u00e0 ch\u1ecdi c\u00e1, kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i l\u00e0m cu\u1ed9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c gi\u00fap vua ? S\u1eafc d\u1ee5 ph\u1ea3i nghe, ch\u1edb sa l\u01b0\u1edbi t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f3ng th\u00eam c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u Long ng\u1ef1, Long th\u01b0\u1ee3ng, Long h\u01b0ng, Long phi, B\u1eb1ng phi, Ph\u01b0\u1ee3ng phi, H\u1ed3ng phi, Loan phi, \u01afng phi.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fd l\u1ee5c Tr\u1ea5n Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0\u1edbng ch\u1ebft. L\u1ea5y Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Tr\u1ea5n Bi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o h\u00e0nh ch\u1ee9c K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean Tr\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00e0n v\u1ec1; kh\u1edfi ph\u1ee5c cho Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ef1u l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean Tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Trung qu\u00e2n thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Mai \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch, Hu\u1ef3nh Vi\u1ebft To\u1ea3n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eefu, Nguy\u1ec5n K\u1ebf Lo\u00e1t l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5, Tr\u1ea7n&nbsp; V\u0103n T\u00edn l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1ed5 oai, Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 Tr\u1ea7n V\u0103n Nh\u00e0n l\u00e0m ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi H\u1eefu qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 Tr\u1ea7n C\u00f4ng \u0110\u1ec1 l\u00e0m ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi H\u1eadu qu\u00e2n, Tr\u1ea7n Ti\u1ebfn Voi l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh thu\u1ebf chi\u1ebfu c\u00e1c dinh Phi\u00ean Tr\u1ea5n v\u00e0 V\u0129nh Tr\u1ea5n. (Th\u00f4n T\u00e2n C\u01a1 \u1edf Phi\u00ean Tr\u1ea5n, th\u00f4n An T\u1ecbch \u1edf V\u0129nh Tr\u1ea5n, m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p c\u00e1c h\u1ea1ng chi\u1ebfu l\u00e0 185 \u0111\u00f4i).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, tri\u1ec7u L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n v\u1ec1. L\u1ea5y Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4 l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 qu\u1ea3n T\u1ea3 v\u1ec7 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0m ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n ki\u00eam tri T\u00e0u v\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i dinh Ch\u1ea5n V\u00f5 l\u00e0m chi Ch\u1ea5n V\u00f5 thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n dinh, v\u1eabn cho Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Long th\u1ed1ng qu\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai tham m\u01b0u Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0m Kh\u00e2m sai tham m\u01b0u \u1edf Trung dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n th\u00f3c s\u01b0u \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n n\u0103m nay cho d\u00e2n Phi\u00ean \u1edf \u0111\u1ea1o Ki\u00ean Giang.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. (Ph\u00e0m nh\u00e2n d\u00e2n ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb c\u01b0\u1edbp, kh\u00f4ng k\u1ef3 nhi\u1ec1u \u00edt, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 100 quan, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb tr\u1ed9m th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 50 quan, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb c\u1eafp th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 25 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea3ng \u0111em 25 binh thuy\u1ec1n \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ea1i Chi\u00eam \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng qu\u00e2n ta. Thuy\u1ec1n g\u1eb7p gi\u00f3 ch\u00ecm \u0111\u1eafm m\u1ea5t nhi\u1ec1u, c\u00f3 2 thuy\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u00f4 ty gi\u1eb7c (thi\u1ebfu h\u1ecd t\u00ean) v\u00e0 h\u01a1n 100 qu\u00e2n ch\u1ea1y v\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh h\u00e0ng ph\u1ee5c. Vua v\u1eddi \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, bi\u1ebft Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1c v\u00e0 Quang To\u1ea3n nghi k\u1ef5 nhau, c\u00f3 \u00fd nu\u1ed1t nhau (n\u0103m ngo\u00e1i Hu\u1ec7 ch\u1ebft, Nh\u1ea1c t\u1eeb Quy Nh\u01a1n \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, v\u1eeba \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, nghe tin Quang To\u1ea3n sai 1.000 qu\u00e2n v\u00e0o Qu\u1ea3ng Nam, Nh\u1ea1c ng\u1edd, l\u1ea1i d\u1eabn qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1), b\u00e8n quy\u1ebft \u00fd \u0111\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00e2m sai t\u00e1n l\u00fd \u0111i\u1ec3n qu\u00e2n ch\u00ednh c\u1ee7a dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n c\u0169 l\u00e0 Chi\u00eau ch\u1ebft. Sai H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb \u0111i B\u00e0 R\u1ecba thay coi b\u1ed9 thu\u1ed9c, hi\u1ec7p c\u00f9ng cai c\u01a1 chi T\u00fac oai l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i qu\u1ea3n qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch thu\u1ed9c man \u1edf Ph\u1ed1 Ch\u00e2m, \u0111\u1ec3 chia gi\u1eef nh\u1eefng n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu l\u1ee3i h\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Gi\u00e1p d\u1ea7n, l\u1eadp ho\u00e0ng t\u1eed c\u1ea3 C\u1ea3nh l\u00e0m \u0110\u00f4ng cung (14 tu\u1ed5i), ban cho \u1ea5n \u0110\u00f4ng Cung. S\u1eafc r\u1eb1ng : \u201cCha c\u00f3 con nh\u01b0 tr\u1eddi c\u00f3 nguy\u00ean kh\u00ed. Nguy\u00ean kh\u00ed l\u1edbn l\u00ean, th\u00ec \u0111\u1ea1o tr\u1eddi m\u1edbi th\u1ecbnh. H\u1ecd c\u00f3 ng\u00e0nh nh\u01b0 s\u00f4ng c\u00f3 nh\u00e1nh, nh\u00e1nh tr\u00ean m\u00e0 s\u00e2u, th\u00ec d\u00f2ng s\u00f4ng c\u00e0ng xa. Cho n\u00ean th\u00e1nh \u0111\u1ebf minh v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac th\u00e1i b\u00ecnh, c\u00f2n ngh\u0129 l\u1eadp ng\u00f4i th\u00e1i t\u1eed; hu\u1ed1ng nay \u0111\u00e1nh \u0111\u00f4ng \u0111\u00e1nh t\u00e2y, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac d\u1eb9p lo\u1ea1n, h\u00e1 qu\u00ean d\u1ef1ng ng\u01b0\u1eddi n\u1ed1i ng\u00f4i ! Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc C\u1ea3nh l\u00e0 con c\u1ea3 c\u1ee7a nh\u00e0, l\u00e0 vua sau c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc. H\u1ecdc th\u00ec lo c\u1ea7u v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng l\u1ec5 nh\u1ea1c, g\u1ea7n theo nh\u1eefng b\u1ef1c hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng; \u0111\u1ea1o th\u00ec lo t\u00ecm t\u00e2m ph\u00e1p th\u00e1nh hi\u1ec1n, nh\u1edd c\u1eady c\u00e1c quan s\u01b0 ph\u00f3. Tuy tr\u1ea1c tu\u1ed5i h\u00e3y c\u00f2n non tr\u1ebb, vi\u1ec7c n\u00ean ch\u0103ng ch\u1eb3ng kh\u00e1c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi;&nbsp; nh\u01b0ng gian hi\u1ec3m \u0111\u00e3 t\u1eebng tr\u1ea3i quan, l\u1ecbch s\u1ed1 tr\u1eddi t\u1ea5t \u1edf con \u0111\u00f3. Nay l\u1eadp l\u00e0m \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh qu\u1eadn c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t l\u00f2ng d\u00e2n, h\u1ee3p l\u1eddi ngh\u1ecb lu\u1eadn. Ph\u1ea3i l\u00e0m cho t\u00e2m \u0111\u1ee9c x\u1ee9ng \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a Ti\u1ec1n tinh (1, 2. Ti\u1ec1n tinh l\u00e0 sao tr\u01b0\u1edbc; Ti\u1ec3u h\u1ea3i l\u00e0 bi\u1ec3n nh\u1ecf, \u0111\u1ec1u ch\u1ec9 ng\u00f4i Th\u00e1i t\u1eed.); khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi th\u1ea5m \u01a1n s\u00e2u c\u1ee7a Ti\u1ec3u h\u1ea3i (). M\u01b0u hay \u0111\u1ec3 cho con ch\u00e1u, hoa v\u00e0ng r\u00f5 nh\u01b0 nh\u1eadt nguy\u1ec7t s\u00e1ng th\u00eam; \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh vun \u0111\u1eafp c\u01a1 \u0111\u1ed3, l\u1ecbch ng\u1ecdc d\u00e0i nh\u01b0 c\u00e0n kh\u00f4n mu\u00f4n thu\u1edf. Cho l\u00e0m nguy\u00ean s\u00fay l\u0129nh dinh T\u1ea3 qu\u00e2n; ch\u1ed7 \u1edf cho g\u1ecdi l\u00e0 S\u00fay ph\u1ee7 (sau g\u1ecdi l\u00e0 T\u00e2n ph\u1ee7); v\u0103n th\u01b0 trao xu\u1ed1ng cho g\u1ecdi l\u00e0 gi\u00e1o\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho r\u1eb1ng \u0110\u00f4ng cung c\u00f2n tr\u1ebb tu\u1ed5i, mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i ph\u00f3 th\u00e1i b\u1ea3o t\u1ed1t \u0111\u1ec3 gi\u00fap, b\u00e8n d\u1ef1ng nh\u00e0 Th\u00e1i h\u1ecdc, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0110\u00f4ng cung ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o, 2 th\u1ecb gi\u1ea3ng, 8 H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb h\u1ecdc, 6 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m th\u1ecb h\u1ecdc, m\u1ed7i ng\u00e0y hai bu\u1ed5i h\u1ecdp c\u00e1c quan \u0111\u1ed1c h\u1ecdc \u1edf nh\u00e0 th\u00e1i h\u1ecdc \u0111\u1ec3 gi\u1ea3ng b\u00e0n kinh s\u1eed. Ph\u00e0m \u0110\u00f4ng cung n\u00f3i g\u00ec l\u00e0m g\u00ec, th\u1ecb h\u1ecdc ph\u1ea3i ghi h\u1ebft, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n ti\u1ebfn l\u00ean vua xem, \u0111\u1ec3 xem \u0111\u1ee9c nghi\u1ec7p ti\u1ebfn \u00edch th\u1ebf n\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u00e0 L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh l\u00e0m \u0110\u00f4ng cung th\u1ecb gi\u1ea3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Cai b\u1ea1 Phi\u00ean Tr\u1ea5n qu\u1ea3n Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00e2u v\u1ec1; l\u1ea5y Tham lu\u1eadn tri \u0110\u1ed3 gia l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang Di\u1ec7u l\u00e0m Cai b\u1ea1 Phi\u00ean Tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh Ch\u00e2u Vi\u1ec5n Quy\u1ec1n l\u00e0 Ph\u00f3 Tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ecdn th\u00eam nh\u1eefng d\u00e2n m\u1edbi t\u1ee5c v\u00e0o s\u1ed5 \u1edf ph\u1ee7 Ki\u1ebfn H\u00f2a dinh Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh 600 ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh sung b\u1ed5 v\u00e0o ng\u1ea1ch binh dinh H\u1eadu qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn \u1ed1c nha \u0110\u1ea7u R\u1ed3ng S\u00f4ng S\u00e0m (ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p) chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n Man sung b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u1ed9i Xi\u00eam h\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u01b0\u1ee3ng ph\u1ee5ng s\u1ee9 sang Xi\u00eam. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u1edf B\u1eafc H\u00e0 nghe tin gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 ch\u1ebft, n\u01a1i n\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u1ed5i d\u1eady, c\u00f9ng t\u00f4n L\u00ea Duy V\u1ea1n (con L\u00ea Hi\u1ec3n t\u00f4ng) l\u00ean l\u00e0m minh ch\u1ee7. Duy V\u1ea1n b\u00e8n sai thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 b\u1ecdn Cai c\u01a1 Ch\u1ea5n b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a th\u01b0 h\u1eb9n ta c\u1eed binh \u0111\u1ec3 trong ngo\u00e0i \u1ee9ng nhau. Ch\u1ea5n m\u01b0\u1ee3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o \u0111i sang Xi\u00eam, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u01b0a sang ta, gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 b\u1eaft \u0111em b\u00e1n \u1edf H\u1ea1 Ch\u00e2u &nbsp;(1. H\u1ea1 Ch\u00e2u : Singapore hay T\u00e2n Gia Ba.). Vua nghe tin \u1ea5y, \u1ee7y cho ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y bu\u00f4n l\u00e0 An T\u00f4n Ng\u00e2m B\u00f4 chu\u1ed9c v\u1ec1. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y cho v\u1ec1 B\u1eafc, v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n nhi\u1ec1u c\u1ea3n tr\u1edf, n\u00ean sai Ti\u1ebfn L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0a th\u01b0 sang Xi\u00eam \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a Ch\u1ea5n theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o m\u00e0 \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n v\u1ec1; l\u1ea1i l\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, vua cho r\u1eb1ng k\u1ef3 h\u1ea1n ra qu\u00e2n \u0111\u00e3 g\u1ea7n \u0111\u1ebfn, g\u1ecdi h\u1ebft t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c dinh qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 h\u1ecdp l\u1ea1i, \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y ti\u1ebfn ph\u00e1t. S\u1eafc r\u1eb1ng c\u00e1c ph\u1ee7 binh \u0111i tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay. Cha m\u1eb9 v\u1ee3 con \u1edf nh\u00e0 g\u1eb7p s\u1ef1 tang ma th\u00ec l\u00fd d\u1ecbch ph\u1ea3i gi\u00fap \u0111\u1ee1. S\u00e1u tr\u0103m binh ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u1edf Tr\u00e0 Vinh \u1ee9ng l\u1ec7nh t\u00f2ng chinh c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n th\u00f3c thi\u1ebfu n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 th\u00f3c s\u01b0u n\u0103m nay. Cho Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n dinh T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i l\u00e0m Kh\u00e2m sai b\u00ecnh T\u00e2y \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, qu\u1ea3n H\u1eadu qu\u00e2n dinh V\u00f5 T\u00e1nh l\u00e0m Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n dinh b\u00ecnh T\u00e2y tham th\u1eb7ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, qu\u1ea3n H\u1eefu qu\u00e2n dinh Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c l\u00e0m Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n dinh b\u00ecnh T\u00e2y ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, qu\u1ea3n Ti\u00ean phong dinh Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m Kh\u00e2m sai b\u00ecnh T\u00e2y ti\u1ec1n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t ba dinh Trung Th\u1ee7y, Ti\u00ean Th\u1ee7y v\u00e0 H\u1eadu Th\u1ee7y, l\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 H\u1ed3 V\u0103n L\u00e2n qu\u1ea3n chi Trung thu\u1eadn dinh Trung th\u1ee7y, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ea5n qu\u1ea3n chi Ti\u1ec1n thu\u1eadn dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y, Nguy\u1ec5n Thoan cai qu\u1ea3n chi H\u1eefu thu\u1eadn dinh H\u1eadu th\u1ee7y.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh Quy Nh\u01a1n, \u0111\u1ec3 \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh \u1edf l\u1ea1i tr\u1ea5n gi\u1eef Gia \u0110\u1ecbnh, l\u1ea5y Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 Gi\u00e1m qu\u00e2n Trung dinh T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m gi\u00fap vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i \u0111i\u1ec1u b\u00e1t b\u1ed9 binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Phan R\u00ed, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c theo. L\u1ea1i sai Cai c\u01a1 tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 \u0111\u1ea1o Ba Ph\u1ee7 l\u00e0 C\u1ed1, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n l\u00e0 C\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u \u0111em qu\u00e2n man theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o th\u1eb3ng t\u1edbi Phan Rang, \u0111\u1ee3i b\u1ed9 binh \u0111\u1ebfn th\u00ec \u1ee9ng theo sai b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua ra c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd. Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u00f5 Di Nguy \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n c\u00e1c v\u1ec7 \u0111i tr\u01b0\u1edbc, V\u00f5 T\u00e1nh theo ng\u1ef1 gi\u00e1, H\u1ed9 b\u1ed9 Phan Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 Tham tri Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ch\u00ed chia coi thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u0111i theo c\u1ea5p cho c\u00e1c qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn V\u0169ng T\u00e0u, Phan Rang. Sai \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c qu\u1ea3n chi H\u00f9ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n K\u1ebf Nhu\u1eadn \u0111\u00e1nh b\u1ea3o Mai N\u01b0\u01a1ng. Qu\u00e2n gi\u1eb7c nghe tin ch\u1ea1y tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. B\u00e8n l\u01b0u \u0111\u1ea1o binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hi\u00ean \u0111\u1eadu \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 ch\u1edd b\u1ed9 binh.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Nha Trang. Sai Hi\u1ec7u \u00fay Ti\u1ec1n chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eafc, Hi\u1ec7u \u00fay T\u1ea3 chi l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1nh b\u1ea3o Hoa B\u00f4ng. Qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u1ecf ch\u1ea1y. L\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee7 Di\u00ean Kh\u00e1nh. L\u1ea1i sai V\u00f5 T\u00e1nh \u0111em qu\u00e2n ba v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Ban tr\u1ef1c h\u1eadu v\u00e0 H\u1ed5 oai ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 B\u00ecnh Khang.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf v\u1ee5ng H\u00f2n Kh\u00f3i [Y\u00ean C\u01b0\u01a1ng]. Qu\u00e2n gi\u1eb7c nghe tin, kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh t\u1ef1 v\u1ee1. Ch\u1ec9 huy Tr\u00ed (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) ch\u1ea1y v\u1ec1 Quy Nh\u01a1n. Qu\u00e2n v\u00e0 t\u01b0\u1edbng c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. L\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee7 B\u00ecnh Khang. Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng \u0111\u1ec1u gi\u1eef ng\u1ea1ch binh nh\u01b0 c\u0169, nh\u00f3m h\u1ecdp qu\u00e2n c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 nh\u1eefng b\u1ea1i binh t\u00e0n t\u1ed1t c\u1ee7a T\u00e2y S\u01a1n, \u0111\u1ec1u l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o dinh H\u1eadu qu\u00e2n \u0111\u1ec3 sai b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng dinh B\u00ecnh Khang, l\u1ea5y qu\u1ea3n H\u1eadu th\u1ee7y dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Thoan l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7, H\u00ecnh b\u1ed9 tham tri L\u00ea \u0110\u0103ng Khoa l\u00e0m Cai b\u1ea1, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n \u0110\u1eb7ng H\u1eefu \u0110\u00e0o l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u l\u00e0 c\u1ea7u cho d\u00e2n y\u00ean. N\u01a1i n\u00e0y kh\u1ed5 v\u00ec gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n t\u00e0n \u00e1c \u0111\u00e3 l\u00e2u, nh\u00e2n d\u00e2n kh\u00f3 s\u1ed1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m tr\u1ea5p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea1m m\u1ea3y may. Nh\u01b0ng v\u00ec qu\u00e2n nhi\u1ec1u, s\u1ee3 c\u00f3 k\u1ebb ra ngo\u00e0i ph\u00e1p lu\u1eadt. T\u1eeb nay quan qu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c l\u00e0ng x\u00f3m c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ti\u1ec1n c\u1ee7a, kh\u00f4ng k\u1ec3 nhi\u1ec1u \u00edt, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ea5p h\u00e0nh qu\u00e2n ph\u00e1p, \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean\u201d. L\u1ea1i th\u1ea5y trong qu\u00e2n c\u00f3 nh\u1eefng binh ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng [Hoa Ki\u1ec1u], ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam La, t\u00ednh t\u00ecnh hung h\u00e3n, khi say r\u01b0\u1ee3u th\u00ec kh\u00f3 ng\u0103n gi\u1eef, n\u00ean c\u1ea5m c\u00e1c h\u00e0ng qu\u00e1n \u1edf ch\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u, tr\u00e1i l\u1ec7nh ph\u1ea1t 50 roi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 binh c\u1ee7a b\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i \u0111\u00e1nh b\u1ea3o Phan R\u00ed. \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n T\u1ef1 lui gi\u1eef Mai N\u01b0\u01a1ng, qu\u00e2n ta \u0111u\u1ed5i theo. T\u1ef1 \u0111em qu\u00e2n theo th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o S\u00e2m L\u00f4 ch\u1ea1y tr\u1ed1n. L\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn. Tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i, vua sai ch\u1ea1y d\u1ee5 gi\u1ee5c b\u1ecdn H\u1ed9i ph\u1ea3i ti\u1ebfn qu\u00e2n mau ch\u00f3ng \u0111\u1ec3 h\u1ed9i v\u1edbi th\u1ee7y qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng dinh B\u00ecnh Thu\u1eadn, l\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00faa l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o Nguy\u1ec5n \u0110\u00e0n l\u00e0m Cai b\u1ea1, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n H\u1ed3 V\u0103n Giao l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c. D\u1ee5 sai theo s\u1ed5 \u0111inh s\u1ed5 \u0111i\u1ec1n thu\u1ed9c h\u1ea1t v\u00e0 \u1edf Thu\u1eadn&nbsp; Th\u00e0nh m\u00e0 thu t\u00f4 thu\u1ebf nh\u01b0 l\u1ec7 n\u0103m Nh\u00e2m t\u00fd, \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n (ti\u1ec1n thu\u1ebf n\u1ed9p thay b\u1eb1ng g\u1ea1o). Sai Tham lu\u1eadn \u0111\u1ea1o Thanh Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Ki\u00eam \u0111\u1ed1c thu t\u00f4 thu\u1ebf hai ph\u1ee7 B\u00ecnh Khang v\u00e0 Di\u00ean Kh\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u0103ng \u6607 t\u1eeb Ph\u00fa Xu\u00e2n \u0111\u1ebfn. (Th\u0103ng l\u00e0 con th\u1ee9 18 c\u1ee7a Th\u1ebf T\u00f4ng). \u0110\u1ea7u l\u00e0 khi Du\u1ec7 T\u00f4ng v\u00e0 Nam, Th\u0103ng v\u00ec c\u00f2n nh\u1ecf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i theo, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y nghe bi\u1ebft vua th\u00e2n \u0111\u00e1nh Quy Nh\u01a1n, b\u00e8n c\u00f9ng T\u00f4n Th\u1ea5t Li\u00eam (con Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u00f4n Th\u1ea5t V\u0103n) l\u1ebbn v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 H\u00f2n Kh\u00f3i. \u0110\u1ebfn n\u01a1i vua v\u1eeba m\u1eebng v\u1eeba th\u01b0\u01a1ng, c\u1ea7m tay r\u1ecf n\u01b0\u1edbc m\u1eaft n\u00f3i : \u201cV\u00ec nhi\u1ec1u bi\u1ebfn c\u1ed1, th\u00e2n&nbsp; th\u00edch l\u00eca nhau, kh\u00f4ng ng\u1edd ng\u00e0y nay l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y nhau, th\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u1ed3ng Ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng khi\u1ebfn cho nguy m\u00e0 l\u1ea1i may, nan m\u00e0 l\u1ea1i y\u00ean sao ?\u201d. B\u00e8n \u0111\u1eb7t y\u1ebfn ti\u1ec7c, tr\u1ecdn vui m\u1edbi th\u00f4i. R\u1ed3i gia cho Th\u0103ng l\u00e0m qu\u1ed1c th\u00fac &nbsp;(1. Qu\u1ed1c th\u00fac : Ch\u00fa c\u1ee7a vua.) Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Li\u00eam l\u00e0m Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Sai \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn cai c\u01a1 chi Ch\u1ea5n V\u00f5 l\u00e0 Mai Ti\u1ebfn V\u1ea1n \u0111em qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t ph\u1ee5c binh \u1edf n\u01a1i hi\u1ec3m m\u00e0 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c ch\u1ea1y.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Xu\u00e2n \u0110\u00e0i. Sai V\u00f5 T\u00e1nh \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea3o La Thai &nbsp;(2. La Thai : T\u1ee9c l\u00e0 La Hai.). Tham \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec1m thua ch\u1ea1y. Ta c\u01b0\u1edbp h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. L\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean. B\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. Vua khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 300 quan ti\u1ec1n, 150 chi\u1ebfc \u00e1o chi\u1ebfn, sai \u0111\u1eb7t b\u1ea3o \u1edf ch\u1ee3 H\u1ed9i An, l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 qu\u00e2n&nbsp; ph\u00f2ng th\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng dinh Ph\u00fa Y\u00ean, l\u1ea5y Ph\u00f3 Trung th\u1ee7y dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7, l\u1ea5y h\u00e0ng th\u1ea7n l\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Y M\u00e2n l\u00e0m Cai b\u1ea1, V\u0103n gi\u00e1p tham m\u01b0u l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Di\u1ec7u l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Th\u1ecb N\u1ea1i. Sai V\u00f5 T\u00e1nh \u0111em qu\u00e2n c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u00e1nh b\u1ea3o gi\u1eb7c \u1edf ch\u1ee3 Th\u1ecb N\u1ea1i, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, V\u00f5 T\u00e1nh \u0111\u00e1nh v\u1ee1 qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf c\u1ea7u T\u00e2n H\u1ed9i. Gi\u1eb7c lui v\u1ec1 \u00fac S\u01a1n, gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u1eb7t qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7. Qu\u00e2n ta ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng B\u00ecnh Th\u1ecbnh. Gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1c sai con l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ea3o (ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Ti\u1ec3u tri\u1ec1u) \u0111em qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 v\u00e0 voi \u0111\u1ef1c ra th\u00e0nh \u0111\u00e1nh. Qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh cho ch\u1ea1y. V\u1eeba g\u1eb7p b\u1ed9 binh c\u1ee7a b\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i theo hai \u0111\u01b0\u1eddng H\u00e0 Nha v\u00e0 C\u00f9 M\u00f4ng k\u00e9o \u0111\u1ebfn. Gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ea3o b\u00e8n \u0111\u1eb7t li\u1ec1n \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i t\u1eeb Th\u1ed5 S\u01a1n \u0111\u1ebfn \u00fac S\u01a1n \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng qu\u00e2n ta.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua m\u1eadt b\u1ea3o T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i \u1edf g\u00f2 Ph\u00fa Qu\u00fd, d\u00f9ng d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn g\u1ee1 gai ch\u1eb7t c\u00e2y gi\u1ea3 c\u00e1ch l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ea1n \u0111\u1ea1o, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn \u0111\u00eam c\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh d\u1eabn qu\u00e2n ng\u1eadm t\u0103m ng\u1ea7m v\u01b0\u1ee3t K\u1ef3 S\u01a1n, h\u1ecdp v\u1edbi \u0111\u1ea1o qu\u00e2n V\u00f5 T\u00e1nh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u00fap sau l\u01b0ng gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac ch\u1eb3ng ng\u1edd, qu\u00e2n v\u00e0 voi t\u00e1n lo\u1ea1n, gi\u00e0y x\u00e9o l\u1eabn nhau, ch\u1ebft kh\u00f4ng xi\u1ebft k\u1ec3. L\u1ea1i sai V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng \u0111em qu\u00e2n T\u1ea3 chi \u0111\u00e1nh v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc b\u1ea3o \u00fac S\u01a1n, ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t tr\u1ea1i l\u00e1n. Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111em qu\u00e2n s\u1edf thu\u1ed9c l\u00ean n\u00fai x\u00f4ng \u0111\u00e1nh. Gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y. Ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ea3o c\u00f9ng t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u00e0o V\u0103n H\u1ed5 lui v\u1ec1 th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n. C\u00e1c b\u1ea3o gi\u1eb7c \u1edf Ph\u00fa Trung, T\u00e2n An, Lam Ki\u1ec1u, Th\u1ea1ch Y\u1ec3n \u0111\u1ec1u v\u1ec1 ta c\u1ea3, do \u0111\u00f3 qu\u00e2n ta th\u1ee7y b\u1ed9 th\u00f4ng nhau. Th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n T\u1ea3 chi 1.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh chi\u00eau an. Sai Cai b\u1ea1 tri Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00e2u \u0111em 20 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u00fac tr\u1ef1c xem x\u00e9t c\u00e1c qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9, c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o ph\u1ea1m c\u1ea5m m\u00e0 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, b\u1ecb d\u00e2n t\u1ed1 c\u00e1o, x\u00e9t \u0111\u00fang th\u00ec d\u00f9ng ngay qu\u00e2n ph\u00e1p \u0111\u1ec3 x\u1eed, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ph\u1ea3i b\u1ea9m l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft nh\u1eefng d\u00e2n tr\u00e1ng \u1edf hai dinh Ph\u00fa Y\u00ean v\u00e0 B\u00ecnh Khang, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111em m\u1ed9t th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng, \u0111i theo L\u01b0u th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 Cai b\u1ea1 L\u00ea \u0110\u0103ng Khoa \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 chia \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho B\u00ecnh Khang chi\u00eau t\u1eadp nh\u1eefng binh ng\u1ea1ch s\u00fang \u0111\u1ed9i c\u0169 (gi\u1ecfi b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c) \u0111\u1ec3 theo qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng qu\u1ea3n 20 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf b\u00e3i bi\u1ec3n x\u00e3 Ph\u01b0\u1eddng M\u1edbi \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n thuy\u1ec1n gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1c sai t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1ea9u (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111em 4.000 qu\u00e2n m\u1ea1nh gi\u1eef b\u1ea3o Kh\u1ed1 S\u01a1n (B\u1ea3o d\u1ef1ng \u1edf n\u00fai C\u00e0n D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 n\u01a1i ph\u1ee7 m\u1edbi c\u1ee7a Nh\u1ea1c, c\u00f9ng v\u1edbi th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n l\u00e0m th\u1ebf d\u1ef1a nhau).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u00e2n \u0111\u1ed1c c\u1ea5m binh chia sai c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Gi\u1eb7c d\u1ef1a ch\u1ed7 cao b\u1eafn s\u00fang, \u0111an xu\u1ed1ng nh\u01b0 m\u01b0a, qu\u00e2n ta kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Hi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ebfn xin ph\u1ee5c v\u1ee5, xin l\u1ea9n v\u00e0o trong th\u00e0nh gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng. Vua cho. Sai Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean t\u1edbi tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh g\u1ecdi binh gi\u1eef th\u00e0nh c\u1ee7a gi\u1eb7c m\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNay c\u00e1c th\u00e0nh \u0111\u00e3 b\u1ecb qu\u00e2n vua l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3, th\u1ebf c\u1ee7a Nh\u1ea1c kh\u1ed1n b\u00e1ch, ph\u1ea3i lui gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh. \u0110\u1ea1i binh b\u1ed1n m\u1eb7t v\u00e2y \u0111\u00e1nh, ch\u1eb3ng m\u1ea5y ng\u00e0y s\u1ebd h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n v\u00ec t\u00ean \u0110\u1ea9u gi\u1eef th\u00e0nh n\u00e0y \u0111\u1ec3 t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y ch\u1ebft hay sao ?\u201d Binh nghe n\u00f3i, kh\u00f4ng b\u1eafn s\u00fang n\u1eefa. Qu\u00e2n ta th\u00fac tr\u1ed1ng reo h\u00f2 ti\u1ebfn l\u00ean. Hi\u1ebfn xung \u0111\u1ed9t \u1edf trong th\u00e0nh, qu\u00e2n gi\u1eb7c ch\u1ea1y t\u00e1n lo\u1ea1n t\u1ee9 tung. \u0110\u1ea9u tr\u1ed1n tho\u00e1t. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 huy Tr\u00ed \u0111em gi\u1ebft, c\u00f2n bao nhi\u1ec1u \u0111\u1ec1u khoan x\u00e1 c\u1ea3. (Tr\u00ed tr\u01b0\u1edbc gi\u1eef ph\u1ee7 B\u00ecnh Khang t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n d\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1u o\u00e1n. \u0110\u1ebfn khi tr\u1ed1n v\u1ec1, l\u1ea1i ch\u1ed1ng c\u1ef1 qu\u00e2n vua, cho n\u00ean k\u1ec3 t\u1ed9i r\u1ed3i gi\u1ebft \u0111i).<\/p>\n\n\n\n<p>Trong tr\u1eadn n\u00e0y, qu\u00e2n ta thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u0111\u1ed3ng v\u00e0 gang 35 c\u1ed7, thuy\u1ec1n bi\u1ec3n h\u01a1n 80 chi\u1ebfc, voi ba th\u1edbt, g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t kho, c\u00e1 m\u1eafm m\u1ed9t kho, s\u00fang tay v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi kh\u00f4ng xi\u1ebft k\u1ec3. Hi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c trao ch\u1ee9c cai c\u01a1, sai v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 700 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 binh b\u1ed5 l\u00e0m chi Hi\u1ec7u ngh\u0129a.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan qu\u00e2n d\u00e2n th\u1ee9 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ec1u bi\u1ec3u xin qu\u00e2n vua ti\u1ebfn ra, h\u1ecd s\u1ebd \u1ee9ng theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trung ngh\u0129a \u0111\u1eddi n\u00e0o ch\u1eb3ng c\u00f3 ! C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u00e1n V\u01b0\u01a1ng M\u00e3ng nh\u1edb h\u1ecd L\u01b0u, t\u1ea5m l\u00f2ng \u1ea5y th\u1eadt \u0111\u00e1ng khen. V\u1ea3 nay qu\u00e2n nh\u00e0 vua th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Quy Nh\u01a1n, \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean mi\u1ec1n \u1ea5y v\u00e0 b\u1ed1n m\u1eb7t v\u00e2y th\u00e0nh. T\u00ean Nh\u1ea1c kia c\u0169ng ch\u1eb3ng k\u1ebbo nh\u01b0 C\u00f4n D\u01b0\u01a1ng &nbsp;(1. T\u00ean m\u1ed9t huy\u1ec7n th\u1eddi H\u00e1n (Trung Qu\u1ed1c), nay l\u00e0 t\u1ec9nh l\u1ef5 t\u1ec9nh H\u00e0 Nam. X\u01b0a vua Quang V\u0169 nh\u00e0 \u0110\u00f4ng H\u00e1n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng M\u00e3ng \u1edf \u0111\u00f3.) n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp, binh s\u0129 t\u1ef1 tan, nh\u01b0 Tuy\u00ean Th\u1ea5t &nbsp;(2. M\u1ed9t c\u00e1i cung c\u1ee7a nh\u00e0 \u00c2n, khi V\u0169 V\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u1ee5, b\u1eaft treo c\u1ed5 gi\u1ebft \u1edf cung \u1ea5y.) l\u1eeda b\u00f9ng, tr\u01a1 nh\u00ecn chu\u00f4i \u0111\u1ea9u. Ta s\u1ebd sai m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u s\u1ed1ng ph\u1ee7 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec3 ch\u1eb7t c\u00e1nh tay ph\u1ea3i c\u1ee7a gi\u1eb7c v\u00e0 \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng d\u00e2n. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean hi\u1ec7p l\u1ef1c \u0111\u1ed3ng t\u00e2m, khi nghe tin qu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00ec \u1ee9ng theo ngay. Quan qu\u00e2n th\u00ec quay gi\u00e1o \u0111\u00e1nh \u0111\u00e0ng sau, d\u00e2n ch\u00fang th\u00ec ch\u00e9m c\u00e2y l\u00e0m kh\u00ed gi\u1edbi, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 \u01a1n cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 r\u1eeda h\u1eadn cho cha anh. Th\u1ea5y ngh\u0129a l\u00e0m ngay, th\u00e0nh c\u00f4ng h\u1eb3n \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i g\u1eafng l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i, V\u00f5 T\u00e1nh, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh ti\u1ebfn s\u00e1t \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n, d\u0103ng Tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 v\u00e2y. Gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1c sai b\u1ecdn \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u00e0o V\u0103n H\u1ed5 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 D\u00ea Ph\u1ee5, Ng\u1ea1c Tr\u00ec, Tam Th\u00e1p \u0111\u1ec3 c\u00f9ng ta ch\u1ed1ng c\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua mu\u1ed1n d\u00f9ng ph\u00e9p \u201cth\u1ea3 di\u1ec1u ph\u00f3ng l\u1eeda\u201d c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc T\u00e2y \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed1t th\u00e0nh gi\u1eb7c. Nh\u01b0ng l\u1ea1i lo cho nh\u00e2n d\u00e2n trong th\u00e0nh, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb&nbsp; gi\u1eb7c \u1ee9c hi\u1ebfp b\u1eaft theo, s\u1ee3 khi \u201cth\u00e0nh ch\u00e1y v\u1ea1 l\u00e2y\u201d c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng n\u1ee1. S\u1eafc cho c\u00e1c qu\u00e2n kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u00e1nh g\u1ea5p, \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n t\u1ef1 ra.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, vua th\u00e2n \u0111\u1ed1c binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n An D\u1ee5. Sai b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n chia qu\u00e2n l\u00e0m ba \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1eddng v\u00e1n L\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng, b\u1ecdn gi\u1eb7c v\u1ee1 ch\u1ea1y, qu\u00e2n ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 30 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n bi\u1ec3n m\u1edbi \u0111\u00f3ng, c\u00f2n thuy\u1ec1n sai, thuy\u1ec1n chi\u1ebfn c\u00f9ng g\u1ed7 v\u00e1n th\u00ec \u0111\u1ed1t ch\u00e1y h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 b\u1ecdn \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Trung d\u0169ng \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i, Cai b\u1ea1 ki\u00eam C\u00f4ng b\u1ed9 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00e1i, V\u1ec7 \u00fay c\u00e1c v\u1ec7 H\u1ed5 h\u1ea7u H\u1ed5 d\u1ef1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Chinh, ch\u1ec9 huy \u0110\u00e0o V\u0103n L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1t, \u0111em h\u01a1n 300 qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n s\u00e1u \u0111\u1ea1o Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u1ed9c, Tr\u1ea7n C\u00f4ng Ch\u1ee7 \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n xin theo \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5. \u0110\u1ec1u trao cho ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, theo dinh Trung qu\u00e2n sai b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i cho Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n l\u00e0m Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1, qu\u1ea3n chi Hi\u1ec7u ngh\u0129a, ti\u1ebfn gi\u1eef s\u00f4ng Tr\u00e0 Kh\u00fac ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, ph\u00e0m nh\u1eefng quan v\u00e0 binh \u1ee9ng ngh\u0129a trong h\u1ea1t \u0111\u1ec1u theo quy\u1ec1n qu\u1ea3n h\u1ea1t. (\u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n c\u00f3 l\u1ed7i b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 c\u1eeda bi\u1ec3n Th\u1ecb N\u1ea1i, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn c\u1ea7u Th\u1ea1ch Y\u1ec3n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o d\u00f9ng h\u1ecfa xa \u0111\u1ea1i b\u00e1c &nbsp;(1. \u0110\u1ea1i b\u00e1c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y c\u00f3 b\u00e1nh xe \u0111\u1ec3 di \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 xe.) \u0111\u00e1nh th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n. Qu\u00e2n gi\u1eb7c trong th\u00e0nh \u1ea5y c\u00f2n h\u01a1n 10.000 ng\u01b0\u1eddi, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1c c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef, \u0111\u00e1nh m\u00e3i kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh. Qu\u00e2n ta l\u1ea1i \u0111\u00e1nh b\u1ea3o D\u00ea Ph\u1ee5, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n H\u1ed5, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u h\u00e0ng. Qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf Ng\u1ea1c Tr\u00ec nghe tin s\u1ee3 ch\u1ea1y. Trong th\u00e0nh ch\u1ec9 c\u00f2n m\u1ed9t b\u1ea3o Tam Th\u00e1p m\u00e0 th\u00f4i. (H\u1ed5 sau nh\u00e2n s\u01a1 h\u1edf l\u1ea9n tr\u1ed1n, sau b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai c\u01a1 l\u00e0 Ph\u00f9ng V\u0103n Nguy\u1ec7t, Tham lu\u1eadn L\u00ea&nbsp; \u0110\u00ecnh Ki\u00eam \u0111\u1ed1c thu t\u00f4 thu\u1ebf ph\u1ee7 Quy Nh\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb thay Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00e2u tra x\u00e9t nh\u1eefng qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 ph\u1ea1m ph\u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, qu\u00e2n ta v\u00e2y th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n \u0111\u00e3 l\u00e2u, gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1c th\u1ebf c\u00f9ng, sai ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o c\u1ea5p v\u1edbi Ph\u00fa Xu\u00e2n, Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n sai \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Th\u00e1i \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng, H\u1ed9 gi\u00e1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ea5n, T\u01b0 l\u1ec7 L\u00ea Trung, T\u01b0 m\u00e3 Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf \u0111em b\u1ed9 binh 17.000 ng\u01b0\u1eddi, voi 80 th\u1edbt c\u00f9ng \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c H\u1ed1 v\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Thi\u00eam (\u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111em h\u01a1n 30 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n, \u0111\u1ea1i c\u1eed v\u00e0o c\u1ee9u vi\u1ec7n. B\u1ed9 binh t\u1edbi s\u00f4ng Tr\u00e0 Kh\u00fac th\u00ec \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi qu\u00e2n ta. Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Ch\u1eed ch\u1ebft \u1edf tr\u1eadn, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n lui gi\u1eef \u0111\u00e8o Cung Qu\u0103ng (ch\u1ed7 ti\u1ebfp gi\u1edbi Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00e0 Quy Nh\u01a1n). Tin b\u00e1o l\u00ean, Vua sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh th\u1ed1ng l\u0129nh h\u01a1n 8.000 qu\u00e2n c\u00e1c v\u1ec7 ti\u1ebfn B\u1ebfn \u0110\u00e1 [Th\u1ea1ch T\u00e2n], chia \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c ng\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ecdng y\u1ebfu Sa Lung [L\u00f2ng C\u00e1t] v\u00e0 H\u00f4n C\u1ed1c [Hang T\u1ed1i], \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n K\u1ebf Nhu\u1eadn \u0111em chi H\u00f9ng V\u00f5, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i \u0111em chi Hi\u1ec7u Trung, \u0111\u1ec1u theo Th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i giao c\u1ea3 cho khanh. Ph\u1ea3i l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 ngo\u00e0i th\u00ec ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c, trong th\u00ec gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n d\u00e2n, m\u1edbi x\u1ee9ng tr\u00e1ch nhi\u1ec7m can th\u00e0nh\u201d &nbsp;(2. Can th\u00e0nh : Can qua v\u00e0 th\u00e0nh qu\u00e1ch, ch\u1ec9 v\u0169 kh\u00ed v\u00e0 th\u00e0nh \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.). L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTrong b\u1ecdn h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng c\u00f3 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecdng h\u1eadu, l\u00e3o luy\u1ec7n v\u1ec1 vi\u1ec7c binh, khanh n\u00ean kh\u00e9o \u0111\u1ed1i x\u1eed, \u0111\u1eebng coi nh\u01b0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ee7y binh gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ea1i \u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai Cai c\u01a1 qu\u1ea3n Ti\u1ec3u sai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt qu\u1ea3n h\u01a1n hai ch\u1ee5c chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n t\u00fac tr\u1ef1c ban tr\u1ef1c ti\u1ec5n \u0111\u1ebfn Th\u00e1i C\u1ea7n, \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c 7 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c, th\u1eeba th\u1eafng \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u0110\u1ea1i \u00e1p \u0111\u1ed1t th\u1ee7y tr\u1ea1i. \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c H\u1ed1 ch\u1ea1y v\u1ec1 \u0110\u1ea1i Chi\u00eam (Th\u00e1i C\u1ea7n, \u0110\u1ea1i Chi\u00eam \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean c\u1eeda bi\u1ec3n). B\u1ed9 binh c\u1ee7a gi\u1eb7c lui gi\u1eef s\u00f4ng V\u1ec7. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh xin ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cS\u00e1ch binh ph\u00e1p n\u00f3i : tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y \u0111\u1ee9ng \u1edf ch\u1ed7 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eafng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eafng, h\u00e3y gi\u1eef v\u1eefng m\u00ecnh r\u1ed3i sau m\u1edbi \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi. H\u00e3y b\u1ec1n gi\u1eef \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u00e1nh g\u1ea5p, \u0111\u1ee3i l\u00fac c\u00f4 th\u00e0nh \u0111\u00e3 nh\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i s\u1ebd h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111u\u1ed5i d\u00e0i, th\u1ebf m\u1edbi l\u00e0 m\u01b0u hay v\u1ea1n to\u00e0n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y qu\u00e2n ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n bi\u1ec3n c\u1ee7a gi\u1eb7c, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan qu\u1ea3n th\u1ee7y qu\u00e2n c\u1ee9 theo ng\u1ea1ch th\u1ee7y qu\u00e2n c\u0169 \u1edf hai ph\u1ee7 Quy Nh\u01a1n v\u00e0 Ph\u00fa Y\u00ean c\u00f9ng d\u00e2n h\u1ea1 b\u1ea1n c\u00e1c thu\u1ed9c V\u00f5ng Nhi v\u00e0 H\u00e0 B\u1ea1c, ghi h\u1ebft v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5 th\u1ee7y qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai L\u01b0u th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n tr\u1edf v\u1ec1 Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1eafp b\u1ea3o La Thai, d\u1ef1ng kho t\u1ea1m tr\u1eef th\u00f3c thu\u1ebf \u0111\u1ec3 s\u1eb5n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 h\u00e0nh cai b\u1ea1 B\u00ecnh Khang l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Khoa \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i. L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Y M\u00e2n l\u00e0m cai b\u1ea1 B\u00ecnh Khang.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 t\u00ean l\u00ednh gi\u1eb7c t\u1eeb s\u00f4ng V\u1ec7 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, qu\u00e2n ti\u1ec1n du L\u1ee5c \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y c\u1ee7a l\u1ea1i c\u1eaft c\u1ea3 tai. Vua nghe tin, sai ch\u00e9m k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ec3 r\u0103n. L\u1ea1i d\u1ee5 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh r\u1eb1ng : \u201cN\u00f3 d\u00f9 l\u00e0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c m\u00e0 bi\u1ebft b\u1ecf ch\u1ed7 t\u1ed1i t\u1edbi ch\u1ed7 s\u00e1ng nh\u01b0 th\u1ebf, h\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi sao m\u00e0 l\u1ea1i c\u1eaft \u0111\u1ee9t con \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y l\u1ea1i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta ? V\u1ea3 qu\u00e2n L\u1ee5c \u0111\u1ea1o ch\u01b0a quen k\u1ef7 lu\u1eadt, t\u1eeb nay n\u00ean l\u1ea5y qu\u00e2n c\u00e1c v\u1ec7 l\u00e0m ti\u1ec1n du, qu\u00e2n L\u1ee5c \u0111\u1ea1o l\u00e0m h\u1eadu \u1ee9ng. Ph\u00e0m c\u00f3 qu\u00e2n hay t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c quy h\u00e0ng, t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u0103n tr\u1edf qu\u1ea5y nhi\u1ec5u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p 5 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb phu gi\u1eef \u0111\u1ec1n th\u1edd cho Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ec1n l\u00e0 cha Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, \u0111\u00f3 l\u00e0 theo Th\u00e0nh xin.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, vua th\u1ee9 hai n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri \u0111em qu\u00e2n sang gi\u00fap ta, qu\u00e2n b\u1ed9 5 v\u1ea1n \u0111\u00f3ng \u1edf Nam Vang, chi\u1ebfn thuy\u1ec1n 5 tr\u0103m \u0111\u1eadu \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean, khi\u1ebfn s\u1ee9 mang th\u01b0 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh. Quan l\u01b0u tr\u1ea5n d\u00f9ng l\u1ec5 v\u1eadt kho\u1ea3n \u0111\u00e3i r\u1ed3i \u0111\u01b0a s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai tr\u1ea3 l\u1eddi, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i ti\u1ebft tr\u1eddi g\u1ea7n m\u00f9a gi\u00f3 b\u1ea5c, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y kh\u00f4ng ti\u1ec7n. Qu\u00e2n Xi\u00eam b\u00e8n k\u00e9o v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n ph\u00e1t th\u00eam vi\u1ec7n binh do \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Sa Lung k\u00e9o v\u00e0o, th\u1ebf qu\u00e2n r\u1ea5t th\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua m\u1eadt b\u1ea3o Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n lui v\u1ec1 h\u00e0nh t\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y qu\u00e2n ta v\u00e2y th\u00e0nh ph\u1ea3i ch\u1ed1ng gi\u1eb7c hai m\u1eb7t, m\u00e0 t\u01b0\u1edbng s\u0129 th\u00ec l\u00e2u ng\u00e0y m\u1ecfi m\u1ec7t, l\u1ea1i g\u1eb7p m\u00f9a m\u01b0a, b\u00e8n ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua t\u1eeb c\u1eeda Th\u1ecb N\u1ea1i v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda Xu\u00e2n \u0110\u00e0i. B\u1ecdn V\u00f5 T\u00e1nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111em th\u1ee7y binh \u0111i theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i l\u1ea5y b\u1ed9 binh \u1edf l\u1ea1i tr\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c qu\u1ea3n hai chi T\u00fac Oai v\u00e0 Ki\u1ebfn V\u00f5 gi\u1eef trung \u0111\u1ea1o La Thai, Nguy\u1ec5n Long cai qu\u1ea3n chi Ch\u1ea5n V\u00f5 gi\u1eef th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Th\u1ea1nh Th\u00e0nh, V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n qu\u1ea3n 36 chi\u1ebfc sai thuy\u1ec1n gi\u1eef h\u1ea1 \u0111\u1ea1o V\u0169ng L\u1ea5m [L\u1ea5m \u00e1o], \u0111\u1ec1u do H\u1ed9i \u0111i\u1ec1u b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Long l\u00e0m Kh\u00e2m sai th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i cho V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1. (L\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb l\u1ed7i, gi\u00e1ng l\u00e0m Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i).<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Nha Phu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp b\u1ea3o M\u00f4ng Ph\u1ee5 [G\u00f2 Xo\u00e0i] \u1edf B\u00ecnh Khang. Vua \u0111\u1ebfn xem. B\u1ea3o \u0111\u1eafp xong, sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t nh\u00e0 tr\u1ea1m v\u00e0 kho t\u1ea1m t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0o Nam (B\u00e0o L\u1ea1p 1 nh\u00e0 tr\u1ea1m, C\u1ef1u Dinh 1 nh\u00e0 tr\u1ea1m, 1 kho t\u1ea1m ch\u1ee9a 1.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, Y Na 1 nh\u00e0 tr\u1ea1m, dinh B\u00ecnh Thu\u1eadn 1 nh\u00e0 tr\u1ea1m, 1 kho t\u1ea1m ch\u1ee9a 500 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, V\u1ecb N\u00ea 1 nh\u00e0 Tr\u1ea1m, Phan Thi\u1ebft 1 nh\u00e0 tr\u1ea1m, Ma Li 1 nh\u00e0 tr\u1ea1m, 1 kho t\u1ea1m ch\u1ee9a 500 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, Ph\u00f9 Mi Th\u01b0\u1ee3ng 1 nh\u00e0 tr\u1ea1m, X\u00edch Lam 1 nh\u00e0 tr\u1ea1m, H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc 1 nh\u00e0 tr\u1ea1m, 1 kho t\u1ea1m ch\u1ee9a 1.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u00f5 T\u00e1nh qu\u1ea3n n\u0103m v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3, h\u1eefu, Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, h\u1eefu v\u00e0 Long v\u00f5, c\u00f9ng b\u1ec7nh binh c\u00e1c v\u1ec7 v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u1ed1t m\u1edbi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111i chi\u1ebfn thuy\u1ec1n v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc Gia \u0110\u1ecbnh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u1eadu \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n C\u00f9 Hu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ng\u1ef1 gi\u00e1. Ng\u1ef1 gi\u00e1 v\u1ec1 Di\u00ean Kh\u00e1nh. Th\u1ea5y b\u1ea3o c\u0169 Hoa B\u00f4ng [Nha Trang \u82bd\u838a ? ] \u0111\u1ecba th\u1ebf t\u1ed1t, \u0111\u00e1nh hay gi\u1eef \u0111\u1ec1u ti\u1ec7n, b\u00e8n sai c\u00e1c qu\u00e2n v\u00e0 ph\u00e1t 3.000 d\u00e2n B\u00ecnh Thu\u1eadn, 1.000 d\u00e2n Thu\u1eadn Th\u00e0nh kh\u1edfi \u0111\u1eafp tr\u1ecdn m\u1ed9t th\u00e1ng th\u00ec th\u00e0nh xong, g\u1ecdi l\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A0nh_c%E1%BB%95_Di%C3%AAn_Kh%C3%A1nh\">th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh<\/a> (T\u1ee9c l\u00e0 t\u1ec9nh l\u1ef5 Kh\u00e1nh H\u00f2a ng\u00e0y nay, th\u00e0nh cao 1 tr\u01b0\u1ee3ng, chu vi h\u01a1n 510 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1edf s\u00e1u c\u1eeda, \u0111\u00f4ng v\u00e0 nam \u0111\u1ec1u m\u1ed9t c\u1eeda, t\u00e2y v\u00e0 b\u1eafc \u0111\u1ec1u hai c\u1eeda, tr\u00ean c\u1eeda c\u00f3 l\u1ea7u, b\u1ed1n g\u00f3c c\u00f3 c\u1ed3n \u0111\u1ea5t).<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Khang l\u00e0 Nguy\u1ec5n Thoan v\u00e0 K\u00fd l\u1ee5c l\u00e0 \u0110\u1eb7ng H\u1eefu \u0110\u00e0o \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i, l\u01b0u Cai b\u1ea1 Nguy\u1ec5n Y M\u00e2n hi\u1ec7p theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 bi\u1ec7n l\u00fd c\u00e1c vi\u1ec7c \u1edf dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1c ch\u1ebft. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ea5n, nh\u00e2n qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 l\u00f9i, b\u1ee9c Nh\u1ea1c m\u00e0 gi\u1eef l\u1ea5y th\u00e0nh, Nh\u1ea1c t\u1ee9c gi\u1eadn ph\u00e1t b\u1ec7nh ch\u1ebft. Quang To\u1ea3n phong con Nh\u1ea1c l\u00e0 Ti\u1ec3u tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ea3o l\u00e0m Hi\u1ebfu c\u00f4ng, c\u1eaft huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ly cho l\u00e0m th\u1ef1c \u1ea5p. \u00dd B\u1ea3o r\u1ea5t b\u1ea5t b\u00ecnh, m\u1eb9 B\u1ea3o n\u00f3i kh\u00edch r\u1eb1ng : \u201cM\u1edf mang b\u1edd c\u00f5i \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a cha m\u00e0y, nay Quang To\u1ea3n cho m\u00e0y \u0103n l\u1ed9c m\u1ed9t huy\u1ec7n, th\u00e0 ch\u1ebft c\u00f2n h\u01a1n ch\u1ecbu nh\u1ee5c\u201d. B\u1ea3o b\u00e8n c\u00f9ng Quang To\u1ea3n th\u1ea5t h\u00f2a.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i : \u201cM\u00f9a m\u01b0a l\u1ee5t, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0110\u00e0 Di\u1ec5n ch\u1ea3y g\u1ea5p, s\u1ee3 qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u1ea5n v\u00e0o, ti\u1ebfn tho\u00e1i \u0111\u1ec1u kh\u00f3, xin l\u00f9i v\u1ec1 s\u00f4ng B\u00e0n Th\u1ea1ch m\u00e0 \u0111\u00f3ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay \u0111\u1ed1i v\u1edbi X\u00e3 T\u1eafc v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n, m\u1ed1i lo c\u1ee7a ta t\u1ee9c l\u00e0 m\u1ed1i lo c\u1ee7a khanh v\u1eady. \u0110\u1ea5t Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ee9ng m\u0169i ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c khanh \u1edf \u0111\u00f3 ta m\u1edbi y\u00ean l\u00f2ng. Th\u1ebf m\u00e0 khanh l\u00e0 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng tr\u1ea5n n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu, th\u1ea5y gi\u1eb7c nh\u00f2m ng\u00f3 m\u00e0 \u0111\u00e3 s\u1ee3 kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn, l\u1ea1i v\u00f4 c\u1edb mu\u1ed1n lui qu\u00e2n, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ef1&nbsp; m\u00ecnh t\u1ecf ra h\u00e8n y\u1ebfu \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c c\u01b0\u1eddi sao. Hu\u1ed1ng chi th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o th\u00ec c\u00f3 Nguy\u00ean Long, h\u1ea1 \u0111\u1ea1o th\u00ec c\u00f3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, \u0111\u1ee7 gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau. N\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn m\u00e0 ch\u1ed1ng kh\u00f4ng n\u1ed5i, b\u1ea5y gi\u1edd lui c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n. Nay n\u1ebfu s\u1ee3 gi\u1eb7c m\u00e0 mu\u1ed1n l\u00e1nh th\u00ec \u0111em \u0111\u1ea7u v\u1ec1 hi\u1ebfn, t\u1ef1 c\u00f3 t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c thay ngay. Ta nghe khanh \u1edf trong qu\u00e2n ng\u00e0y \u0111\u00eam say m\u1ec1m, n\u1ebfu qu\u00e2n gi\u1eb7c bi\u1ebft, h\u00e1 ch\u1eb3ng h\u1ecfng vi\u1ec7c \u01b0 ? L\u1ea1i nghe qu\u00e2n s\u0129 xu\u1ed1ng l\u00e0ng c\u01b0\u1edbp ph\u00e1, kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ed7i \u1ea5y \u1edf ai ? Ph\u00e9p \u0111\u00e1ng tr\u1ecb n\u1eb7ng, nh\u01b0ng e ng\u01b0\u1eddi ta b\u00e0n t\u00e1n n\u00ean h\u00e3y t\u1ea1m tha. T\u1eeb nay ph\u1ea3i nghi\u00eam th\u00eam t\u01b0\u1edbng l\u1ec7nh m\u00e0 gi\u1eef y\u00ean l\u1ea5y d\u00e2n trong h\u1ea1t, c\u0169ng nh\u01b0 Do\u00e3n \u0110\u1ea1c &nbsp;(1. Do\u00e3n \u0110\u1ea1c v\u00e2ng l\u1ec7nh Tri\u1ec7u Gi\u1ea3n T\u1eed ra gi\u1eef \u1ea5p T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng, xin l\u00e0m ph\u00ean gi\u1eadu gi\u1eef d\u00e2n, ch\u00ednh khoan thu\u1ebf nh\u1eb9. Sau h\u1ecd Tri\u1ec7u b\u1ecb Tr\u00ed B\u00e1 \u0111\u00e1nh ph\u1ea3i ch\u1ea1y ra T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n d\u00e2n \u1ee7ng h\u1ed9, nh\u1edd \u0111\u00f3 h\u1ecd Tri\u1ec7u m\u1edbi l\u1eadp m\u01b0u gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c B\u00e1 Cao.) n\u01b0\u1edbc Tri\u1ec7u gi\u1eef \u0111\u1ea5t T\u00e2n D\u01b0\u01a1ng, \u00c1 Phu &nbsp;(2. Chu \u00c1 Phu l\u00e0 m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1eddi H\u00e1n V\u0103n \u0110\u1ebf, khi \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf dinh T\u1ebf Li\u1ec5u ch\u1ed1ng gi\u1eb7c Hung N\u00f4; vua \u0111\u1ebfn dinh kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00ean qu\u00e2n kh\u00f4ng m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh, sau ra l\u1ec7nh, xa gi\u00e1 vua m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o. Qu\u00e2n lu\u1eadt r\u1ea5t nghi\u00eam minh, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ph\u1ee5c.) nh\u00e0 H\u00e1n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n T\u1ebf Li\u1ec5u, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng v\u1edbi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee7y th\u00e1c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng Man \u1edf \u0110\u1ed3ng H\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 B\u00ecnh Khang \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i b\u00e1i y\u1ebft; ban cho y ph\u1ee5c, cho l\u1ec7 theo Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf tr\u1edf v\u1ec1 th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o, t\u1eadp h\u1ecdp d\u00e2n Man \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n ph\u00f2ng gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t 25 ng\u01b0\u1eddi mi\u1ebfu phu cho V\u0103n Mi\u1ebfu B\u00ecnh Khang.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy c\u1ea5p 3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu cho tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Khang l\u00e0 Nguy\u1ec5n K\u1ebf (N\u0103m \u1ea5t m\u00f9i, K\u1ebf tr\u1ea5n gi\u1eef B\u00ecnh Khang, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ch\u1ebft tr\u1eadn, t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng dinh).<\/p>\n\n\n\n<p>Truy&nbsp; l\u1ee5c c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 ch\u1ebft v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc \u1edf hai ph\u1ee7 Di\u00ean Kh\u00e1nh v\u00e0 B\u00ecnh Khang. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u00e1o \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec1n c\u00f4ng l\u00e0 \u0111i\u1ec3n h\u1eadu c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. T\u1eeb thu\u1edf T\u00e2y S\u01a1n g\u00e2y lo\u1ea1n, hai ph\u1ee7 B\u00ecnh Khang, Di\u00ean Kh\u00e1nh, cho \u0111\u1ebfn mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo ngh\u0129a l\u1eadp c\u00f4ng, v\u00ec n\u01b0\u1edbc b\u1ecf m\u00ecnh, th\u1ef1c&nbsp; l\u00e0 kh\u00f4ng \u00edt. Trong bu\u1ed5i can qua b\u1eadn r\u1ed9n ch\u01b0a k\u1ecbp ghi c\u00f4ng. Quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ee7 B\u00ecnh Khang c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi n\u00ean truy\u1ec1n kh\u1eafp cho d\u00e2n trong h\u1ea1t bi\u1ebft r\u1eb1ng, ph\u00e0m t\u1eeb n\u0103m K\u1ef7 d\u1eadu t\u1edbi nay ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ho\u1eb7c ch\u1ecbu ch\u1ec9 sai ch\u1ec9 truy\u1ec1n m\u00e0 chi\u00eau l\u1eadp ngh\u0129a binh, ho\u1eb7c theo quan qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c m\u00e0 b\u1ecb T\u00e2y S\u01a1n gi\u1ebft, ch\u1ebft v\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, th\u00ec cho cha m\u1eb9 anh em v\u1ee3 con c\u1ee9 th\u1ef1c b\u00e0y t\u1ecf, l\u1ea1i h\u1ecfi r\u00f5 con c\u00e1i anh em ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n nh\u1ea5t bi\u00ean r\u00f5 h\u1ecd t\u00ean, l\u00e0m s\u1ed5 chuy\u1ec3n n\u1ed9p, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n t\u00f9y c\u00f4ng m\u00e0 l\u1ee5c d\u1ee5ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u1ec1 gi\u1eef Di\u00ean Kh\u00e1nh, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c thay gi\u1eef B\u00ecnh Khang.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh. Khi thuy\u1ec1n ra bi\u1ec3n, gi\u00f3 to n\u1ed5i. Thuy\u1ec1n \u0111i theo c\u1ee7a Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ch\u00ed v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i t\u00fac tr\u1ef1c L\u01b0u V\u0103n Trung b\u1ecb l\u1eadt ch\u00ecm. Vua b\u00e8n ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u00e2n l\u00ean b\u1ed9 m\u00e0 v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi\u1ebfn Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc Ch\u1ea5t sang Xi\u00eam b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. (T\u1eb7ng Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n r\u1ed3ng, hai c\u00e2y hoa v\u00e0ng b\u1ea1c, m\u01b0\u1eddi l\u1ea1ng k\u00fd nam, s\u00e1p ong v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t \u0111\u1ec1u 500 c\u00e2n. Cho vua th\u1ee9 hai 2 c\u00e2y hoa v\u00e0ng b\u1ea1c, s\u00e1p ong v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t \u0111\u1ec1u 500 c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5 ch\u1ee9c nh\u1eefng qu\u00e2n l\u1ea1c t\u00f2ng v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 m\u1edbi h\u00e0ng l\u00e0m ba v\u1ec7 Uy v\u00f5, Trung k\u00edch v\u00e0 Ti\u1ec1n k\u00edch dinh H\u1eadu qu\u00e2n, l\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 V\u00f5 Di Minh l\u00e0m ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Uy V\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0m qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n, t\u1ea3 h\u1eefu, h\u1eadu l\u00e0m b\u1ed1n v\u1ec7 ti\u1ec1n, t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu l\u00e0m b\u1ed1n v\u1ec7 ti\u1ec1n, t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu, c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c l\u00e0m v\u1ec7 T\u00fac tr\u1ef1c, \u0111\u1ec1u l\u1ec7 v\u00e0o qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11, vua ngh\u0129 qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 theo \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, ra l\u1ec7nh cho chia l\u00e0m hai phi\u00ean \u0111\u1ec3 ngh\u1ec9 ng\u01a1i, c\u1ee9 15 ng\u00e0y m\u1ed9t h\u1ea1n, h\u1ebft h\u1ea1n l\u1ea1i \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Th\u00e1i gi\u00e1m L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0m thu\u1ed9c n\u1ed9i v\u1ec7 \u00fay. Duy\u1ec7t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, sinh ra thi\u1ebfu b\u1ed9 ph\u1eadn sinh d\u1ee5c, \u0111\u1ea7u sung l\u00e0m ch\u1ee9c Th\u00e1i gi\u00e1m, t\u1eebng \u0111em qu\u00e2n s\u1edf thu\u1ed9c theo ra tr\u1eadn, tr\u1ea7m m\u1eb7c \u0111\u00e1nh gi\u1ecfi. \u0110\u1ebfn nay v\u00ec t\u00f2ng chinh c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c trao ch\u1ee9c n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, l\u1ea5y qu\u00e2n ba \u0111\u1ed9i c\u1ee7a v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eadu m\u00e0 qu\u00ea \u1edf B\u1eafc H\u00e0 sung b\u1ed5 v\u00e0o. S\u1eafc r\u1eb1ng ph\u00e0m c\u00e1c chi hi\u1ec7u v\u1ec7 \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u00e0 \u0111\u1ec1u khi\u1ebfn tr\u00edch b\u1ed5 v\u00e0o. L\u1ea5y Thu\u1ed9c n\u1ed9i&nbsp; n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Tr\u1ea7n V\u0103n Huy l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai h\u00e0ng th\u1ea7n l\u00e0 Cai b\u1ea1 Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u00e1i hi\u1ec7p v\u1edbi Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Gi\u1ea3ng v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i Phan V\u0103n T\u00e0o coi c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u1ed3 gia v\u00e0 c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai k\u00e9n ph\u1ee7 binh \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 B\u00ecnh Khang, theo nh\u01b0 ph\u00e9p \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. R\u1ed3i l\u1ea1i cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u, b\u00e8n theo nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a d\u00e2n m\u00e0 l\u1eadp h\u01b0\u01a1ng binh, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e1ng \u0111\u00e1ng tr\u00f4ng coi, c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec g\u1ecdi ra.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00e0n v\u1ec1; l\u1ea5y Tham lu\u1eadn \u0111\u1ea1o Thanh Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Ki\u00eam thay.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Binh b\u1ed9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Khoan l\u00e0m Cai b\u1ea1 H\u1ed9 b\u1ed9 qu\u1ea3n Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u00e0, Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00e2u l\u00e0m Binh b\u1ed9, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o Hu\u1ef3nh Minh Kh\u00e1nh l\u00e0m T\u1ea3 tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, Tri b\u1ea1 Ch\u00ednh dinh Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 l\u00e0m T\u1ea3 tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, C\u00e2u k\u00ea tri \u0110\u1ed3 gia Nguy\u1ec5n K\u1ef3 K\u1ebf l\u00e0m H\u1eefu tham tri, Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc Tuy l\u00e0m T\u1ea3 tham tri Binh b\u1ed9, \u0110\u00f4ng cung th\u1ecb gi\u1ea3ng L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh l\u00e0m H\u1eefu tham tri, Nguy\u1ec5n C\u1eedu Hanh l\u00e0m Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 qu\u1ea3n Ti\u1ec3u sai \u0111\u1ed9i tri T\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt ki\u00eam qu\u1ea3n Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u1eadu qu\u00e2n Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 l\u00e0 Mai V\u0103n Hu\u1ec7 l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 H\u00f9ng phong, Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1ee3ng Giao l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ngh\u1ecb v\u00f5, T\u1ea3 qu\u00e2n Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef7 l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Th\u1ea7n v\u00f5, H\u1eefu qu\u00e2n Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u1eafng l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 V\u00f5 d\u0169ng.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5 ch\u1ee9c qu\u00e2n L\u1ee5c \u0111\u1ea1o Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m ba \u0111\u1ed9i Trung v\u00f5, T\u1ea3 v\u00f5, H\u1eefu v\u00f5 hi\u1ec7u Qu\u1ea3ng V\u0169 dinh Trung qu\u00e2n, l\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 \u0111\u1ed9i Tr\u1ecbnh Quang Chi\u00eau l\u00e0m tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n su\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai \u0111\u1ed9i Qu\u00e0ng N\u00f3i V\u00e8, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Pa \u0110\u01a1 Ch\u00ea (\u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y) sang th\u00e0nh C\u00f4 \u00c1 &nbsp;(1. C\u00f4 \u00c1 : Th\u00e0nh Goa \u1edf \u1ea5n \u0110\u1ed9, thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u1ee7a B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha.) v\u00e0 x\u1ee9 M\u00e3 La Kha &nbsp;(2. M\u00e3 La Kha : T\u1ee9c l\u00e0 Malacca.) \u0111\u1ec3 t\u00ecm mua \u0111\u1ed3 binh kh\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n th\u1ecb h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u1ec1. Sai \u0110\u00f4ng cung nguy\u00ean so\u00e1i C\u1ea3nh qu\u1eadn c\u00f4ng tr\u1ea5n th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, cho B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c v\u00e0 b\u1ecdn th\u1ecb h\u1ecdc \u0111i theo. Khi\u1ebfn Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n, Gi\u00e1m qu\u00e2n Trung dinh T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m, L\u01b0u th\u1ee7 cai c\u01a1 qu\u1ea3n su\u1ea5t Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4, Cai c\u01a1 \u0111\u1ea1o T\u00e2n Ch\u00e2u l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111i theo \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u b\u00e1t. Khi \u0111i nh\u00e0 vua d\u1ee5 \u0110\u00f4ng cung r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5t Di\u00ean Kh\u00e1nh b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ec1u l\u00e0 chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, d\u00e2n ch\u00fang l\u1ea7m than l\u1eafm r\u1ed3i. Ta ng\u00e0y \u0111\u00eam v\u1ea5t v\u1ea3, n\u1ebfm \u0111\u1ee7 \u0111\u1eafng cay m\u1edbi gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ebfng \u0111\u1ea5t \u1ea5y. Con n\u00ean chuy\u00ean t\u00e2m, trong gi\u1eef y\u00ean d\u00e2n, ngo\u00e0i lo ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p t\u1ea5m l\u00f2ng mong m\u1ecfi c\u1ee7a d\u00e2n v\u00e0 khi\u1ebfn qu\u00e2n gi\u1eb7c ph\u1ea3i s\u1ee3. Con ph\u1ea3i g\u1eafng l\u00e0m nh\u01b0 ch\u00ednh ta tr\u00f4ng th\u1ea5y\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng t\u1eeb x\u01b0a ch\u01b0a ai l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ecdc. Th\u1ebf cho n\u00ean Th\u00e1i Gi\u00e1p l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e1u hi\u1ec1n c\u1ee7a Vua Thang, Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vua gi\u1ecfi c\u1ee7a nh\u00e0 Chu, c\u0169ng \u0111\u1ec1u nh\u1edd h\u1ecdc m\u00e0 n\u00ean \u0111\u1ee9c. Khi vi\u1ec7c binh r\u1ed7i con n\u00ean v\u00e2ng theo s\u01b0 ph\u00f3, ch\u0103m \u0111\u1ecdc kinh s\u00e1ch, khi\u1ebfn cho s\u1ef1 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng t\u1ecf, nghi\u1ec7p \u0111\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn l\u00ean. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi xung quanh th\u00ec n\u00ean g\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng, xa k\u1ebb gian t\u00e0, th\u1ebf m\u1edbi g\u1ecdi l\u00e0 s\u00e1ng su\u1ed1t bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. \u0110i ra n\u00ean k\u00ednh nh\u1edb l\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m gi\u00fap \u0111\u1ee1 \u0110\u00f4ng cung, \u0111\u1ecbnh nghi\u00eam t\u01b0\u1edbng l\u1ec7nh, t\u1ef1 cai c\u01a1 tr\u1edf xu\u1ed1ng, kh\u00f4ng tu\u00e2n m\u1ec7nh th\u00ec ch\u00e9m.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c v\u1ec1, khi\u1ebfn l\u01b0u nh\u1eefng qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p, Ch\u00e0 V\u00e0 do \u0110\u1ee9c cai qu\u1ea3n, \u1edf l\u1ea1i Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u1ec3 sung sai b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i v\u1ec1, khi\u1ebfn V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Long hi\u1ec7p v\u1edbi L\u01b0u th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n \u0111\u1ec3 c\u00f9ng gi\u1eef Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng Cung C\u1ea3nh \u0111\u1ebfn Di\u00ean Kh\u00e1nh, l\u1ea1i sai M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4 v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh \u0111i Ph\u00fa Y\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ecdn V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng tr\u00f9 t\u00ednh vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea Th\u00e0nh L\u00fd tri T\u00e0u v\u1ee5, Tham m\u01b0u Trung dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean qu\u1ea3n vi\u1ec7c thu\u1ebf th\u1ee7y l\u1ee3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o B\u00ecnh Khang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u1ec7n v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Lu\u1eadt m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o chi\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00f4 l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, Th\u1ed1ng nhung cai c\u01a1 chi Ki\u1ebfn v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c dinh trong ngo\u00e0i v\u00e0 hai \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean, Ki\u00ean Giang, thu tr\u01b0\u1edbc t\u00f4 thu\u1ebf n\u0103m Gi\u00e1p d\u1ea7n, nh\u1eefng binh \u0111inh \u0111i t\u00f2ng chinh th\u00ec ho\u00e3n kh\u00f4ng thu. Ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ea7m ao ba dinh B\u00ecnh Thu\u1eadn, B\u00ecnh Khang, Ph\u00fa Y\u00ean th\u00ec \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, duy c\u00f3 thu\u1ebf sai d\u01b0 th\u00ec y theo ph\u00e9p s\u1eb5n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 g\u1eedi \u0111\u1ebfn m\u00e0 thi h\u00e0nh. (Tr\u00e1ng h\u1ea1ng thu ti\u1ec1n thu\u1ebf 2 quan 9 ti\u1ec1n, qu\u00e2n h\u1ea1ng 2 quan 4 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng, d\u00e2n h\u1ea1ng 2 quan, l\u00e3o h\u1ea1ng c\u0169ng nh\u01b0 d\u00e2n h\u1ea1ng, t\u00e0n t\u1eadt h\u1ea1ng 1 quan 6 ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e3i thu\u1ed9c t\u00ecm h\u01b0\u01a1ng (t\u00ecm k\u1ef3 nam) \u1edf B\u00ecnh Khang. Vua cho r\u1eb1ng trong khi \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c h\u01b0\u01a1ng th\u01a1m kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u00f3n c\u1ea7n d\u00f9ng cho n\u00ean b\u00e3i \u0111i, \u0111\u1ec3 cho c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n trong huy\u1ec7n ch\u1ecbu dao d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc c\u1ea7u V\u00e0m C\u1ecf [Th\u1ea3o C\u00e2u] (t\u1eeb b\u1edd s\u00f4ng L\u00f2 V\u00f4i ngang qua b\u1edd s\u00f4ng V\u00e0m C\u1ecf), sai Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, l\u1ea5y Cai c\u01a1 ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u01b0\u1ee3ng qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ki\u00ean Giang, Cai c\u01a1 \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn Nguy\u1ec5n Khoa C\u01b0\u01a1ng qu\u1ea3n hai \u0111\u1ea1o T\u00e2n Ch\u00e2u v\u00e0 Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, Cai c\u01a1 Ti\u1ec1n chi H\u1eadu th\u1ee7y dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00ecnh qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o C\u1ea7n Gi\u1edd, ki\u00eam hai \u0111\u1ea1o V\u0169ng T\u00e0u v\u00e0 \u0110\u1ed3ng Tranh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e2n Xi\u00eam La \u0111\u00f3i, xin mua g\u1ea1o \u1edf Ki\u00ean Giang, qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u01b0\u1ee3ng \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc ta v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u1ed1n c\u00f3 t\u00ecnh l\u00e1ng gi\u1ec1ng t\u1ed1t v\u1edbi nhau, d\u00e2n Xi\u00eam c\u0169ng nh\u01b0 d\u00e2n ta, sao n\u1ee1 th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00f3i k\u00e9m m\u00e0 kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng?\u201d. B\u00e8n ra l\u1ec7nh b\u00e1n g\u1ea1o cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n VII &#8211; Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/a><\/h1>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1p d\u1ea7n, n\u0103m th\u1ee9 15 [1794] (Thanh C\u00e0n Long n\u0103m th\u1ee9 59), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ch\u01b0\u1edfng dinh H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Di\u00ean Kh\u00e1nh, d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i r\u1eb1ng t\u01b0\u1edbng s\u0129 b\u1ed9 thu\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec1u xin l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0110\u00f4ng cung. Vua khen, sai \u0111em cho \u00e1o m\u00f9a xu\u00e2n, sau l\u1ea1i tri\u1ec7u v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea3y chi\u1ebfc thuy\u1ec1n sai tu\u1ea7n bi\u1ec3n c\u1ee7a Ph\u00fa Y\u00ean&nbsp; b\u1ecb gi\u1eb7c bi\u1ec3n T\u1ec1 Ng\u00f4i c\u01b0\u1edbp, L\u01b0u th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n b\u00e1o l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 nghi\u00eam tr\u00e1ch, sai tri\u1ec7t h\u1ebft thuy\u1ec1n v\u1ec1 Di\u00ean Kh\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u00f3ng th\u00eam chi\u1ebfn thuy\u1ec1n v\u00e0 \u0111\u00fac th\u00eam binh kh\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m quan qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n ng\u1ef1a cho ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, tr\u00e1i l\u1ec7nh kh\u00f4ng k\u1ec3 ng\u1ef1a t\u1ed1t hay x\u1ea5u, \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed9i bi\u1ec7t n\u1ea1p bu\u1ed3m l\u00e1 \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn (Ng\u01b0\u1eddi \u1edf ba \u1ea5p An H\u1ea3i, An H\u00f2a v\u00e0 Thi\u1ec7n Ch\u00ednh, m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p 50 t\u1ea5m bu\u1ed3m l\u00e1).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00fac tr\u1ef1c qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, sai \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh l\u1ec7 theo vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, b\u00e3i vi\u1ec7c k\u00e9n l\u1ea5y ph\u1ee7 binh \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, v\u00ec c\u1edb l\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c, c\u00f4ng vi\u1ec7c phi\u1ec1n t\u1ea1p n\u1eb7ng n\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 kh\u00f3 nh\u1ecdc c\u1ee7a c\u00e1c tr\u1ea1m d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, mu\u1ed1n cho h\u1ecd \u0111\u1ee1 s\u1ee9c, s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m nh\u00e2n vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u1ea3i c\u00f3 \u1ea5n c\u1ea5p c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng hay c\u1ee7a \u0110\u00f4ng cung m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1m chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7. Ai l\u1ea1m b\u1eaft m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec lu\u1eadn t\u1ed9i theo qu\u00e2n ph\u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban \u00e1o m\u00f9a xu\u00e2n cho Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Long, L\u01b0u th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, Hi\u1ec7u \u00fay T\u1ea3 chi V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u. L\u1ea1i l\u1ea5y \u1edf kho n\u1ed9i th\u1ea3ng 10 c\u00e2y g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n, cho \u0111em \u0111\u1ebfn Di\u00ean Kh\u00e1nh d\u1ee5 \u0110\u00f4ng cung r\u1eb1ng nh\u01b0 c\u00f3 t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00ea [\u00ca\u0111\u00ea] \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn th\u00ec ban c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t ch\u1ee9c ch\u00e1nh v\u00e0 ph\u00f3 tr\u1ea5n \u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh. Thu\u1eadn Th\u00e0nh t\u1eeb con ch\u00e1u vua Phi\u00ean l\u00e0 K\u1ebf B\u00e0 T\u1eed truy\u1ec1n nhau \u0111\u1ebfn ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u00e1 [Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1 \u962e\u6587\u4f50 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Po_Tisuntiraidapuran\">Po Tisuntiraidapuran<\/a>] m\u00e0 ch\u1ecbu m\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, coi gi\u1eef vi\u1ec7c tr\u1ea5n. N\u0103m Nh\u00e2m d\u1ea7n, T\u00e2y S\u01a1n v\u00e0o c\u01b0\u1edbp. T\u00e1 \u0111em h\u1ebft nh\u1eefng kh\u00ed b\u1ea3o truy\u1ec1n qu\u1ed1c h\u00e0ng gi\u1eb7c. N\u0103m M\u1eadu th\u00e2n, vua l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Gia \u0110\u1ecbnh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1ee5 b\u1ea3o, T\u00e1 s\u1ee3 t\u1ed9i kh\u00f4ng d\u00e1m ra, tr\u1ed9m gi\u1eef \u0111\u1ed9ng man. Qu\u00e2n ta qua B\u00ecnh Thu\u1eadn nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb \u0111\u00f3n gi\u1ebft. M\u00f9a h\u00e8 n\u0103m ngo\u00e1i, qu\u00e2n ta ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Phan R\u00ed, T\u00e1 theo \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n T\u1ef1 tr\u1ed1n l\u00ean mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o. Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o d\u1eabn qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, T\u00e1 th\u1ebf c\u00f9ng b\u1ecb b\u1eaft, sai x\u1eed t\u1ed9i gi\u1ebft \u0111i. T\u1eeb \u0111\u00f3 b\u00e8n b\u1ecf v\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7u Thu\u1eadn Th\u00e0nh, cho Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u1ea5n tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u1ea5n, cai qu\u1ea3n c\u00e1c quan phi\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch man, l\u1ec7 v\u00e0o dinh B\u00ecnh Thu\u1eadn. Sai m\u1ed9 10 ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp ty L\u1ec7nh s\u1eed \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u1ea5n. L\u1ea1i th\u1ea5y ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t trong tr\u1ea5n nhi\u1ec1u n\u01a1i b\u1ecf hoang v\u00e0 hay b\u1ecb h\u1ea1n l\u1ee5t, s\u1eafc cho dinh th\u1ea7n B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t m\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng tha thu\u1ebf. Ru\u1ed9ng \u1edf Tr\u00e0 N\u01b0\u01a1ng c\u00f3 b\u1ecf hoang th\u00ec c\u0169ng tha. (Ru\u1ed9ng n\u00e0y \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 Long H\u01b0\u01a1ng, Phan R\u00ed, Ph\u1ed1 H\u00e0i, l\u00e0 ru\u1ed9ng ng\u1ee5 l\u1ed9c c\u1ee7a vua Phi\u00ean, n\u0103m n\u00e0o c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u01b0\u1edbn c\u00e0y th\u00ec c\u1ee9 theo s\u1ed1 th\u00f3c gi\u1ed1ng m\u00e0 n\u1ed9p thu\u1ebf, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec mi\u1ec5n).<\/p>\n\n\n\n<p>Cho ch\u00e1u H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc Giai l\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc Trinh \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n dao d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai dinh th\u1ea7n Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh k\u00e9n l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tinh tr\u00e1ng \u1edf trong b\u1ed1n thuy\u1ec1n M\u00e3 \u0111\u1ed9i, Trung s\u00fang, Ti\u1ec1n s\u00fang, H\u1eadu s\u00fang \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5 v\u00e0o thuy\u1ec1n Uy b\u00ednh (60 ng\u01b0\u1eddi), sai chuy\u00ean t\u1eadp b\u1eafn s\u00fang, \u0111\u1ec3 gi\u1eef b\u1ea3o M\u1ef9 Tho.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n Ti\u00ean phong dinh Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh xin sai b\u1ecdn h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Cai c\u01a1 T\u1eeb V\u0103n Chi\u00eau v\u00e0 V\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd chi\u00eau t\u1eadp c\u00e1c qu\u00e2n Thi\u00ean tr\u01b0\u1eddng, Thi\u00ean s\u00e1ch, H\u1ed5 b\u00ed, H\u1ed5 h\u1ea7u c\u0169, cho theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Vua cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ki\u00ean Giang l\u00e0 Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u01b0\u1ee3ng m\u1ed9 l\u1eadp ba thuy\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u1ed9i Ki\u00ean D\u1ef1c tinh binh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7 trong h\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i V\u0103n Mi\u1ebfu. Mi\u1ebfu \u1edf dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean, do Hi\u1ec3n t\u00f4ng Hi\u1ebfu minh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf [Ph\u00fac Chu] d\u1ef1ng, l\u00e2u n\u0103m \u0111\u1ed5 n\u00e1t, nay nh\u00e2n n\u1ec1n c\u0169 m\u00e0 s\u1eeda sang l\u1ea1i. Sai L\u1ec5 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4 trong coi c\u00f4ng vi\u1ec7c. Th\u1ec3 ch\u1ebf th\u00ec \u1edf gi\u1eefa l\u00e0 \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i th\u00e0nh, c\u1eeda \u0110\u1ea1i th\u00e0nh, b\u00ean \u0111\u00f4ng l\u00e0 Th\u1ea7n kh\u1ed1, b\u00ean t\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1ec1n D\u1ee5c th\u00e1nh, b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 c\u1eeda Kim thanh, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 c\u1eeda Ng\u1ecdc ch\u1ea5n, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc d\u1ef1ng c\u00e1c Khu\u00ea v\u0103n, treo chu\u00f4ng tr\u1ed1ng \u1edf tr\u00ean, b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 nh\u00e0 S\u00f9ng v\u0103n, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 nh\u00e0 D\u1ee5y l\u1ec5, xung quanh c\u00f3 th\u00e0nh vu\u00f4ng, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 c\u1eeda V\u0103n Mi\u1ebfu v\u00e0 hai c\u1eeda Nghi m\u00f4n t\u1ea3 h\u1eefu. \u0110\u1eb7t 50 ng\u01b0\u1eddi l\u1ec5 sinh v\u00e0 50 ng\u01b0\u1eddi mi\u1ebfu phu.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng l\u0129nh th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Thanh Hoa l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng Th\u00e1i sai ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng bi\u1ec3u xin theo. Vua ban t\u1ee9 h\u1eadu r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1, khi\u1ebfn chi\u00eau t\u1eadp qu\u00e2n ngh\u0129a d\u0169ng \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng qu\u00e2n vua.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, l\u1ea5y Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 b\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n qu\u1ea3n H\u1eadu th\u1ee7y dinh v\u1eabn qu\u1ea3n chi T\u1ea3 thu\u1eadn, Kh\u00e2m sai \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u00ednh l\u00e0m Ph\u00f3 H\u1eadu th\u1ee7y dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n sai t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Th\u00e1i \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng v\u00e0 T\u1ed5ng qu\u1ea3n Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u \u0111em qu\u00e2n th\u1ee7y qu\u00e2n b\u1ed9 v\u00e0o th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n, gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p b\u00e1o tin.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n t\u01b0\u1edbng s\u0129, ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam c\u1ea9n. \u0110\u00f4ng cung d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng \u0103n l\u00e0m \u0111\u1ea7u, nay l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u1edf Di\u00ean Kh\u00e1nh ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng, s\u1ee3 thi\u1ebfu\u201d. Vua li\u1ec1n sai qu\u1ea3n Ti\u00ean phong dinh Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh th\u1ed1ng l\u0129nh binh thuy\u1ec1n ch\u1edf h\u01a1n 4 v\u1ea1n ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ebfn V\u0169ng T\u00e0u ng\u01b0\u1ee3c gi\u00f3 ch\u01b0a ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i s\u1eafc cho L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ch\u1edf 3.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o kho \u0111i su\u1ed1t ng\u00e0y \u0111\u00eam, \u0111\u1ec3 s\u1eb5n m\u00e0 chi ph\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai c\u01a1 chi T\u00fac v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i \u0111em qu\u00e2n s\u1edf thu\u1ed9c v\u00e0 qu\u00e2n chi Ki\u1ebfn V\u00f5 \u0111i B\u00ecnh Thu\u1eadn thay cho Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh m\u00e0 chia ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n ph\u00f2ng c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 tr\u1ecdng y\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u01a1n 60 du thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111\u1eadu \u1edf h\u00f2n \u0110\u1ed3i M\u1ed3i, ch\u1ee3t b\u1ecb b\u00e3o, m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u1ee7a qu\u00e1n qu\u00e2n L\u1ef1c (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) v\u1edbi 25 binh d\u1ea1t v\u00e0o c\u1eeda Ti\u1ec3u, s\u1edf t\u1ea1i b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng \u0111em 40.000 qu\u00e2n b\u1ed9 x\u00e2m ph\u1ea1m Ph\u00fa Y\u00ean. L\u01b0u th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n ch\u1ea1y b\u00e1o cho Di\u00ean Kh\u00e1nh. \u0110\u00f4ng cung ra l\u1ec7nh c\u1ed1 gi\u1eef \u0111\u1ec3 ch\u1edd vi\u1ec7n binh. Nh\u00e2n cho r\u1eb1ng qu\u00e2n \u00edt kh\u00f4ng ch\u1ed1ng n\u1ed5i, c\u00f9ng v\u1edbi V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng, M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh \u0111\u1ec1u r\u00fat lui. Ch\u1ee3t c\u00f3 tin gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p b\u00e1o r\u1eb1ng qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai xu\u1ed1ng Ba Ng\u00f2i \u0111\u1ec3 tri\u1ec7t \u0111\u01b0\u1eddng l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ta. \u0110\u00f4ng cung b\u00e8n sai b\u1ecdn Nh\u01a1n th\u1eb3ng v\u00e0o Mai N\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, Vua d\u1ee5 gi\u1ee5c Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u1ed1c c\u00e1c thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn v\u00e0o B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 v\u1eabn qu\u1ea3n hai chi T\u00fac Uy v\u00e0 Ki\u1ebfn V\u00f5 c\u1ee9 ch\u1edf g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn Di\u00ean Kh\u00e1nh. Sai Gi\u00e1m qu\u00e2n Trung dinh Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng thay l\u0129nh binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 nghi\u00eam vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, \u0111\u1eb7t hai v\u1ec7 T\u00fac V\u00f5 v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, l\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 l\u00e0 Cao V\u0103n L\u00fd l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00fac V\u00f5, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 chi Ch\u1ea5n V\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Tr\u1ea7n V\u0103n B\u1ea3o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng binh cai c\u01a1 H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110\u1eb1ng l\u00e0m Ch\u00ednh v\u1ec7 v\u1ec7 D\u0169ng V\u00f5, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Do l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u \u0111em th\u1ee7y binh v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n Nha Trang; b\u1ed9 binh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Khang; b\u00e8n h\u1ecdp qu\u00e2n ti\u1ebfn s\u00e1t th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, v\u00e2y ba m\u1eb7t. \u0110\u00f4ng cung tri\u1ec7u V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 th\u00e0nh ch\u1ed1ng gi\u1eef, sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n Long C\u01b0\u01a1ng [G\u00f2 R\u1ed3ng], M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4 v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf Ba Ng\u00f2i, Nguy\u1ec5n Long \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng cho gi\u1eb7c th\u00f4ng vi\u1ec7n. Qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn, b\u00e8n c\u00f9ng Nh\u01a1n ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 Phong L\u1ed9c v\u00e0 C\u1ea7u D\u00e0i [Tr\u01b0\u1eddng Ki\u1ec1u]. Gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh th\u00e0nh li\u1ec1n m\u1ea5y ng\u00e0y, s\u00fang trong th\u00e0nh b\u1eafn ra qu\u00e2n gi\u1eb7c ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin, b\u00e8n th\u00e2n c\u1eed \u0111\u1ea1i binh \u0111i \u0111\u00e1nh, sai ch\u1ea1y d\u1ee5 cho \u0110\u00f4ng cung r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c c\u1eady \u0111\u00f4ng m\u00e0 ki\u00eau, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo. Con n\u00ean c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng gi\u1eef th\u00e0nh cho v\u1eefng, kh\u00f4ng bao ng\u00e0y n\u1eefa \u0111\u1ea1i binh s\u1ebd t\u1edbi. N\u1ebfu b\u1ecf th\u00e0nh \u1ea5y th\u00ec t\u1eeb Ch\u00e1nh ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u l\u1ea5y qu\u00e2n ph\u00e1p tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, L\u1ec5 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4, Tham m\u01b0u Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean, H\u1ed9 b\u1ed9 Phan Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb \u1edf l\u1ea1i tr\u1ea5n gi\u1eef Gia \u0110\u1ecbnh, ki\u00eam coi c\u00e1c vi\u1ec7c binh d\u00e2n b\u1ed1n dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean, Phi\u00ean Tr\u1ea5n, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Tr\u1ea5n; V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu T\u00f4 V\u0103n \u0110o\u00e0i qu\u1ea3n qu\u00e2n c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef cung th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u00e2n \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n ti\u1ebfn ra. Sai Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i \u0111i\u1ec1u b\u00e1t dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y l\u00e0m ti\u00ean phong, Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n V\u00f5 T\u00e1nh \u0111i\u1ec1u b\u00e1t dinh H\u1eadu th\u1ee7y l\u00e0m h\u1eadu t\u1eadp, thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 V\u00f5 Di Nguy th\u1ed1ng su\u1ea5t dinh Trung th\u1ee7y \u0111\u1ec3 h\u1ed9 gi\u00e1, H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c Khoan, tham tri Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 v\u00e0 Nguy\u1ec5n K\u1ef3 K\u1ebf \u0111i theo tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn V\u0169ng Di\u00ean [Di\u00ean \u00e1o], nh\u00ecn xa th\u1ea5y du thuy\u1ec1n c\u1ee7a T\u00e2y S\u01a1n \u1edf H\u00f2n Ch\u00f4ng. \u0110\u1ea1o ti\u00ean phong \u0111u\u1ed5i theo kh\u00f4ng k\u1ecbp, b\u00e8n \u0111\u00f3ng l\u1ea1i v\u0169ng t\u00e0u Phan Rang.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c nghe tin \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ebfn, t\u1ee9c th\u00ec gi\u1ea3i v\u00e2y Di\u00ean Kh\u00e1nh, qu\u00e2n th\u1ee7y ch\u1ea1y v\u1ec1 Quy Nh\u01a1n, qu\u00e2n b\u1ed9 lui v\u1ec1 Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin li\u1ec1n d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u1ec1u \u0111em qu\u00e2n theo \u0110\u00f4ng cung \u0111i\u1ec1u b\u1eaft, \u0111u\u1ed5i ch\u1eb7n, \u0111\u1ec3 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u0103n c\u00e1c qu\u00e2n \u0111i tr\u1eadn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh b\u1ea1c, ai ph\u1ea1m th\u00ec t\u1ed9i ch\u1ebft, quan cai qu\u1ea3n b\u1ecb li\u00ean t\u1ecda.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Xu\u00e2n \u0110\u00e0i, sai V\u00f5 T\u00e1nh \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf ch\u1ee3 H\u1ed9i An, gi\u1eb7c tan v\u1ee1, b\u1ecf \u0111\u1ed3n l\u00f9i gi\u1eef Th\u1ecb D\u00e3. B\u1ed9 binh c\u1ee7a \u0110\u00f4ng cung v\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u1eeba \u0111\u1ebfn. Vua v\u1edbi T\u00e1nh v\u1ec1 m\u00e0 sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh ki\u00eam qu\u1ea3n c\u1ea3 Nguy\u1ec5n Long, V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng, M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i do c\u00e1c x\u1ee9 H\u00e0 Nha, An T\u01b0\u1ee3ng \u1edf th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o m\u00e0 \u0111\u00e1nh sau l\u01b0ng gi\u1eb7c, v\u1eabn theo l\u1ec7nh ti\u1ebft ch\u1ebf c\u1ee7a \u0110\u00f4ng cung.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Th\u1ecb N\u1ea1i. Sai T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i l\u00e3nh qu\u00e2n c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u00e1nh c\u00e1c b\u1ea3o Ti\u00eau C\u01a1, Mai N\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. Gi\u1eb7c tan ch\u1ea1y. Ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 40 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i b\u00e1c v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi kh\u00f4ng xi\u1ebft k\u1ec3. Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0 b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ea1n ch\u1ebft (Sau t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng dinh). H\u1ed9i sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc \u0111u\u1ed5i theo t\u1edbi n\u00fai Tam T\u00f2a, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 800 qu\u00e2n gi\u1eb7c. T\u1ed5ng qu\u1ea3n gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u v\u00e0 \u0110\u1ed5ng l\u00fd gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn \u0111em 8.000 qu\u00e2n chia \u0111\u00f3ng \u1edf Nh\u1ea1n Ch\u00e2u [B\u00e3i Nh\u1ea1n], S\u00e2m \u00e1o [V\u0169ng S\u00e2m]. Qu\u00e2n ta l\u1ea1i \u0111\u00e1nh v\u1ee1, gi\u1eb7c ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ee7y qu\u00e2n ta ch\u1eb7n ngang c\u1eeda bi\u1ec3n. Th\u00e1i \u00fay gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng, th\u1ed1ng l\u0129nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2n \u1edf trong c\u1eeda bi\u1ec3n ch\u1eb9n ch\u1ed7 hi\u1ec3m ch\u1ed1ng gi\u1eef. H\u1ed9 gi\u00e1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ea5n gi\u1eef ch\u1ee3 V\u00e2n S\u01a1n v\u00e0 \u0110i\u1ec3m Ki\u1ec3m Tr\u1ea5n Vi\u1ebft K\u1ebft gi\u1eef b\u1ea3o H\u00e0 Nha \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng b\u1ed9 binh ta. \u0110\u00f4ng cung d\u00e2ng bi\u1ec3u xin chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ee7y binh gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ed1n v\u1edbi ta, ti\u1ebfn lui \u0111\u1ec1u kh\u00f3. Th\u1ee7y thua th\u00ec b\u1ed9 c\u0169ng thua theo, vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 lo. Con n\u00ean ra l\u1ec7nh cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00f9y \u0111\u1ecba th\u1ebf \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u1edf kho\u1ea3ng La Thai v\u00e0 H\u00e0 Nha, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam tr\u1ecdng binh \u1edf C\u00f9 M\u00f4ng, h\u1ec5 gi\u1eb7c ti\u1ebfn th\u00ec ta l\u00f9i, gi\u1eb7c l\u00f9i th\u00ec ta ti\u1ebfn, l\u00e0m th\u1ebf \u201cb\u1ea1ng du\u1eadt t\u01b0\u01a1ng tr\u00ec\u201d, ch\u1edd khi ta ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7y binh gi\u1eb7c th\u00ec b\u1ea5y gi\u1edd s\u1ebd \u0111\u00e1nh \u00fap l\u1ea5y th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n, d\u1ec5 nh\u01b0 tr\u1edf b\u00e0n tay v\u1eady\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n An D\u1ee5, c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, th\u1eeba th\u1eafng ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ea1i C\u1ed5 L\u0169y (thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i), \u0111\u00e1nh kho Ph\u00fa \u0110\u0103ng. Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Gi\u00e1p thua ch\u1ea1y, [qu\u00e2n ta] v\u00e9t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 \u00fay Phan V\u0103n Tri\u1ec7u, \u00d4livi &nbsp;[<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Olivier_de_Puymanel\">Ollivier De Puymanel<\/a>], Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00edn, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, Cao V\u0103n L\u00fd c\u00f9ng Cai \u0111\u1ed9i qu\u1ea3n Xi\u00eam binh Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n v\u00e0 Cai c\u01a1 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u1ee5ng, \u0111\u1ec1u \u0111em qu\u00e2n b\u1ed9 thu\u1ed9c theo \u0110\u00f4ng cung \u0111i\u1ec1u b\u00e1t \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 binh c\u1ee7a \u0110\u00f4ng cung t\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o \u0111\u00e1nh \u00fap ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c ba b\u1ea3o H\u00e0 Nha, Th\u1ecb D\u00e3 v\u00e0 Ch\u1ee7 S\u01a1n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 2.000 qu\u00e2n gi\u1eb7c. \u0110i\u1ec3m ki\u1ec3m gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u1ea7n Vi\u1ebft K\u1ebft l\u00f9i ch\u1ea1y. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh khinh su\u1ea5t ti\u1ebfn theo, g\u1eb7p ph\u1ee5c binh n\u00ean b\u1ecb thua. Qu\u00e2n ta b\u00e8n gi\u1eef b\u1ea3o H\u00e0 Nha.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y th\u1ee7y binh gi\u1eb7c gi\u1eef th\u1ebf hi\u1ec3m, ch\u01b0a \u0111\u00e1nh ph\u00e1 v\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 l\u1ea1i gi\u00f3 to s\u00f3ng l\u1edbn, thuy\u1ec1n&nbsp; ghe kh\u00f3 \u1edf l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e8n sai T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i v\u00e0 V\u00f5 T\u00e1nh \u0111em h\u1ebft binh thuy\u1ec1n v\u1ec1 \u0111\u1eadu \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Xu\u00e2n \u0110\u00e0i, m\u1eadt d\u1ee5 \u0110\u00f4ng cung \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 b\u1ea3o T\u00e2n Th\u1ecb [Ch\u1ee3 M\u1edbi] \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ng\u1ef1 gi\u00e1. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh qu\u1ea3n c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u00f3ng \u1edf La Thai \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quan L\u01b0u tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i ch\u1edf g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng ra ch\u1ee9a \u1edf Di\u00ean Kh\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u1ef1 gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1 Di\u00ean Kh\u00e1nh. \u0110\u1ec3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u1edf l\u1ea1i ki\u00eam qu\u1ea3n binh thuy\u1ec1n hai v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu v\u00e0 Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u Ph\u00fa Y\u00ean, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt ki\u00eam qu\u1ea3n binh thuy\u1ec1n ba v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3, Ban tr\u1ef1c h\u1eefu, Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, \u0111\u00f3ng gi\u1eef V\u0169ng L\u1ea5m, r\u1ed3i l\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1 c\u1eeda bi\u1ec3n C\u00f9 Hu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i. Sai Nguy\u1ec5n Long v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng gi\u1eef Ph\u00fa Y\u00ean, Mai Ti\u1ebfn V\u1ea1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u1ec7n gi\u1eef Th\u1ea1ch Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n vi\u1ec7c b\u1eaft l\u00ednh cho Ph\u00fa Y\u00ean. C\u00f3 ai t\u00f2ng qu\u00e2n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n s\u01b0u thu\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda \u0111\u1eafp th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, xong vi\u1ec7c cho c\u00e1c qu\u00e2n \u0103n y\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho qu\u00e2n Xi\u00eam v\u1ec1. S\u1eafc cho quan L\u01b0u tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1t 1.000 quan ti\u1ec1n kho \u0111\u1ec3 c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, vua th\u1ea5y \u0110\u00f4ng cung \u1edf l\u00e2u ch\u1ed1n bi\u00ean th\u00e0nh, sai \u0111em t\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh T\u1ea3 qu\u00e2n v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban cho Nguy\u1ec5n Long v\u00e0 nh\u1eefng quan qu\u00e2n b\u1ed9 thu\u1ed9c qu\u00e1n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u00e1o chi\u1ebfn theo th\u1ee9 b\u1ef1c kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n thu\u1ebf ru\u1ed9ng tr\u1ed1n thi\u1ebfu n\u0103m nay cho d\u00e2n B\u00ecnh Khang.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho ph\u00e9p quan hai dinh B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 B\u00ecnh Khang \u0111\u1eb7t m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t l\u00f2 n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u1ec3 cung vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1. C\u1ea5m d\u00e2n gian kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00f2 ri\u00eang.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh v\u1ec1 B\u00ecnh Thu\u1eadn, v\u1eabn l\u00e0m vi\u1ec7c l\u01b0u th\u1ee7, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i v\u1ec1 B\u00e0 R\u1ecba, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c qu\u1ea3n th\u1ee7 nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m s\u1ed5 ru\u1ed9ng Thu\u1eadn Th\u00e0nh. Ru\u1ed9ng \u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh kh\u00f4ng c\u00f3 ranh gi\u1edbi, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb d\u00e2n H\u00e1n &nbsp;(1. T\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, ng\u01b0\u1eddi Kinh.) x\u00e2m chi\u1ebfm, ho\u1eb7c c\u00f3 ki\u1ec7n \u0111\u1ebfn quan c\u0169ng kh\u00f3 ph\u00e2n ph\u1ea3i tr\u00e1i. B\u00e8n s\u1eafc cho quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng B\u00ecnh Thu\u1eadn, c\u1ee9 l\u1eddi quan Phi\u00ean d\u00e2n Phi\u00ean b\u00e1o r\u00f5 v\u1ec1 s\u1ed1 ru\u1ed9ng, ch\u1ed7 t\u1ecda l\u1ea1c v\u00e0 \u0111\u00f4ng t\u00e2y b\u1ed1n m\u1eb7t m\u00e0 l\u00e0m s\u1ed5 n\u1ed9p l\u00ean \u0111\u1ec3 d\u1ee9t m\u1ed1i tranh nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, vua \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec3 Ch\u01b0\u1edfng h\u1eadu qu\u00e2n V\u00f5 T\u00e1nh \u1edf l\u1ea1i tr\u1ea5n th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t hai v\u1ec7 Ki\u00ean uy v\u00e0 Ph\u1ea5n uy qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, l\u1ea5y Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ki\u00ean uy, h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 ch\u1ec9 huy D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Kh\u00e1i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Hu\u1ef3nh Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n uy, h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 ch\u1ec9 huy Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1eadu l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 chi T\u00fac uy Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Doanh, Tham m\u01b0u chi Ki\u1ebfn v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang An qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ph\u1ed1 H\u00e0i v\u00e0 ki\u00eam l\u0129nh hai \u0111\u1ea1o Phan Thi\u1ebft v\u00e0 V\u1ecb N\u00ea [M\u0169i N\u00e9], m\u1ed9 nh\u1eefng d\u00e2n l\u1eadu v\u00e0 qu\u00e2n t\u00e0n \u0111\u1eb7t ba thuy\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u1ed9i B\u00ecnh Th\u1ee7y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng l\u00e0m Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 T\u00fac tr\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u01b0a vua n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 N\u1eb7c \u1ea4n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, \u1ea4n tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e0 V\u00e0 \u0111\u00e1nh, ch\u1ea1y sang Xi\u00eam. Vua t\u1eebng sai s\u1ee9 sang Xi\u00eam giao hi\u1ebfu, h\u1eb9n cho \u1ea4n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc l\u00e0m vua. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam m\u1edbi \u0111\u01b0a \u1ea4n v\u1ec1, m\u00e0 r\u00fat Chi\u00eau Th\u00f9y Bi\u1ec7n v\u1ec1 gi\u1eef B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n. Khi \u1ea4n \u0111\u00e3 v\u1ec1, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai B\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n v\u00e0 V\u1ec7 \u00fay L\u00ea Th\u00e0nh L\u00fd \u0111em c\u00e1c th\u1ee9 g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n tuy\u00ean \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a vua m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p, l\u1ea1i cho 4.000 h\u1ed9c th\u00f3c, 800 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban ph\u1ea9m v\u1eadt cho vua n\u01b0\u1edbc Th\u1ee7y X\u00e1. Vua Th\u1ee7y X\u00e1 m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, sai man thu\u1ed9c \u0111\u1ebfn th\u00f4ng hi\u1ebfu \u1edf th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Ph\u00fa Y\u00ean, xin l\u00e0m phi\u00ean thu\u1ed9c v\u00e0 xin ban \u01a1n cho. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n Long v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cH\u1ecd \u0111\u00e3 theo v\u1ec1 th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 ti\u1ebfc g\u00ec\u201d. Sai ban cho 2 chi\u1ebfc \u00e1o g\u1ea5m v\u00e0 nh\u1eefng v\u1eadt nh\u01b0 c\u1ed3ng thau theo nh\u01b0 l\u1eddi xin.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t v\u1ec7 H\u00f9ng uy qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch. Sai ch\u1ecdn \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i trong v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1n \u1edf B\u1eafc H\u00e0, c\u00f9ng nh\u1eefng qu\u00e2n m\u1edbi h\u00e0ng sung b\u1ed5 l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i, l\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc l\u00e0m v\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea \u0110\u00ecnh \u0110\u00e1n l\u00e0m ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay. \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc tr\u01b0\u1edbc v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i chi\u00eau d\u1ee5 h\u00e0o ki\u1ec7t \u1edf B\u1eafc H\u00e0, \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi theo. M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i v\u1ec1, \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c tr\u00ecnh b\u00e0y r\u1ea5t k\u1ef9, vua khen th\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, v\u00ec theo \u0111i \u0111\u00e1nh c\u00f3 c\u00f4ng n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u1ee7y cho b\u1ecdn h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng thu\u1ed9c quy\u1ec1n l\u00e0 qu\u00e1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ea1i, ch\u1ec9 huy Hu\u1ef3nh C\u00f4ng K\u1ef7, m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch g\u1ed3m v\u1edbi nh\u1eefng vi\u00ean v\u00e0 qu\u00e2n Thu\u1eadn H\u00f3a m\u1edbi h\u00e0ng, sung b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 Ch\u00e1nh H\u1eadu chi dinh Trung th\u1ee7y qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Thanh Ch\u00e2u l\u00e0 Ng\u00f4 C\u00f4ng Qu\u00fd ch\u1ebft. T\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1. L\u1ea5y Cai c\u01a1 Th\u1ee7y dinh Trung qu\u00e2n l\u00e0 C\u00f9 V\u0103n Li\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Thanh Ch\u00e2u, Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi dinh Trung th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y h\u00e0ng th\u1ea7n l\u00e0 Ph\u1ee5ng ngh\u1ecb \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, Nguy\u1ec5n Duy H\u00f2a l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o (Duy H\u00f2a ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3ng B\u00ecnh).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh gi\u1eef \u0111\u1ea1o T\u00e2n Ch\u00e2u, ki\u00eam qu\u1ea3n hai \u0111\u1ea1o H\u00f9ng Th\u1eafng v\u00e0 Chi\u1ebfn Sai.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng l\u00e0m H\u1eefu tham tri L\u1ea1i b\u1ed9. Th\u01b0\u1eddng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c x\u1ee9 S\u01a1n Nam Th\u01b0\u1ee3ng (nay thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i), \u0111\u1ed7 sinh \u0111\u1ed3 tri\u1ec1u L\u00ea, g\u1eb7p lo\u1ea1n ph\u1ea3i \u1ea9n t\u00edch, h\u0103ng h\u00e1i c\u00f3 ch\u00ed l\u1edbn. M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng qu\u1eadn \u1edf Thanh Oai l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Xuy\u1ebfn theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn. Khi qua th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, v\u00e1i \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh m\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cCh\u01b0a g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c vua n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1y\u201d \u0110\u00f4ng cung h\u1eadu \u0111\u00e3i. Khi \u0111\u1ebfn C\u1ea7n Gi\u1edd, \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc tr\u01b0\u1edbc sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em t\u1edd bi\u1ec3u c\u1ee7a Th\u01b0\u1eddng th\u1ea3o d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, gi\u1ee5c d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, h\u1ecfi v\u1ec1 s\u1ef1 th\u1ebf \u1edf B\u1eafc H\u00e0, Th\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ecdi \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec1u h\u1ee3p \u00fd vua. Vua cho 300 quan ti\u1ec1n, 100 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Trong chi\u1ebfn d\u1ecbch Th\u1ecb N\u1ea1i, Th\u01b0\u1eddng theo b\u00e0n vi\u1ec7c qu\u00e2n. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t l\u00ean&nbsp; ch\u1ee9c \u1ea5y. Nguy\u1ec5n B\u00e1 Xuy\u00ean c\u0169ng b\u1ed5 l\u00e0m cai \u0111\u1ed9i, sai v\u00e2ng ch\u1ec9 tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc H\u00e0 chi\u00eau d\u1ee5 h\u00e0o ki\u1ec7t.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, sai b\u1ecdn Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 ch\u00e1nh H\u1eadu hi\u1ec7u Ti\u1ec1n chi dinh Trung th\u1ee7y V\u00f5 V\u0103n Kh\u00e1ch sang Xi\u00eam th\u0103m h\u1ecfi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 T\u1ed5ng qu\u1ea3n Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u v\u00e0 T\u01b0 l\u1ec7 L\u00ea Trung \u0111em qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 l\u1ea1i x\u00e2m ph\u1ea1m Ph\u00fa Y\u00ean. Nguy\u1ec5n Long v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng lui \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00ecnh Khang. V\u00f5 T\u00e1nh \u0111em vi\u1ec7c b\u00e1o l\u00ean, v\u00e0 xin m\u1ed9t m\u00ecnh ch\u1ed1ng gi\u1eef c\u1ea3 m\u1eb7t \u1ea5y m\u00e0 sai b\u1ecdn Long v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh. Vua cho. L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u1edf xa l\u1ea1i l\u1ee3i \u1edf \u0111\u00e1nh ch\u00f3ng. Khanh n\u00ean b\u1ec1n gi\u1eef, l\u1ea5y m\u00ecnh thong th\u1ea3 \u0111\u1ee3i n\u00f3 m\u1ec7t nh\u1ecdc. \u0110\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch v\u1ea1n to\u00e0n. Ph\u1ea3i n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng th\u00eam kho t\u1ea1m \u1edf hai \u0111\u1ea1o Ph\u1ed1 H\u00e0i v\u00e0 Ma Li. Sai B\u00ecnh Thu\u1eadn thu tr\u01b0\u1edbc th\u00f3c thu\u1ebf n\u0103m \u1ea5t m\u00e3o xay th\u00e0nh g\u1ea1o 3.000 ph\u01b0\u01a1ng, ch\u1ee9a \u1edf kho Ph\u1ed1 H\u00e0i ; ch\u1edf 2.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em ch\u1ee9a \u1edf kho Ma Li.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n th\u1ecb h\u1ecdc Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc U\u1ea9n l\u00e0m T\u1ea3 tham tri H\u00ecnh b\u1ed9, C\u1ed1ng s\u0129 vi\u1ec7n Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc H\u1eadu l\u00e0m H\u1eefu tham tri, C\u1ed1ng s\u0129 vi\u1ec7n Nguy\u1ec5n B\u1ea3o Ti\u1ebfn l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o, C\u1ed1ng s\u0129 vi\u1ec7n Ph\u1ea1m Quang Tri\u1ec7t l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n th\u1ecb h\u1ecdc, Th\u1ecb th\u01b0 vi\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Chi\u00eau, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m th\u1ecb h\u1ecdc L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m v\u00e0 Phan Ti\u1ebfn D\u01b0\u1ee1ng sung H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n, theo s\u1ef1 b\u1ea3o c\u1eed c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng (B\u1ea3o Ti\u1ebfn l\u00e0 con L\u1ea1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n B\u1ea3o Tr\u00ed).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 H\u1eadu chi dinh Trung th\u1ee7y l\u00e0 L\u01b0u T\u1ea5n H\u00f2a qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ma Li, ki\u00eam l\u0129nh ba th\u1ee7 K\u00ea Kh\u00ea [Khe G\u00e0], La Di, Ph\u00f9 M\u0129, Cai c\u01a1 chi Ch\u1ea5n V\u00f5 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u00e2n qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Phan Rang ki\u00eam l\u0129nh hai th\u1ee7 Ma V\u1eb1n, Du Lai. S\u1eafc cho L\u01b0u T\u1ea5n H\u00f2a l\u1eadp \u0111\u1ed9i Tuy\u1ec3n phong, V\u00f5 V\u0103n L\u00e2n l\u1eadp \u0111\u1ed9i Chi\u1ebfn phong, m\u1ed9 nh\u1eefng d\u00e2n l\u1eadu v\u00e0 qu\u00e2n t\u00e0n sung v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i d\u1ef1ng kho ch\u1eeb s\u00fac [ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng] (150 gian). Sai b\u1ed1n dinh t\u00ednh s\u1ed1 ru\u1ed9ng m\u00e0 thu s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u00ea kho\u00e1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m, (thu\u1ebf ru\u1ed9ng th\u1ef1c tr\u01b0ng m\u1ed7i m\u1eabu 5 ti\u1ec1n, ru\u1ed9ng n\u00fai, ru\u1ed9ng c\u1ecf v\u00e0 ru\u1ed9ng hai thu\u1ed9c C\u1ea3nh D\u01b0\u01a1ng, Thi\u00ean M\u1ee5, m\u1ed7i h\u1ed9c n\u1ed9p 5 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4 l\u00e0m Hi\u1ec7u \u00fay H\u1eadu chi dinh Trung qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 H\u1ed3 \u0110\u1ee9c V\u1ea1n l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 V\u0129nh Tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fd l\u1ee5c V\u0129nh Tr\u1ea5n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n L\u1ed9c b\u1ecb t\u1ed9i b\u00e3i ch\u1ee9c; l\u1ea5y Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 L\u00ea \u0110\u0103ng Khoa thay. Ti\u1ebfn L\u1ed9c b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m th\u1ecb h\u1ecdc Nguy\u1ec5n C\u01b0 Tu\u1ea5n sung H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n th\u1ecb h\u1ecdc. (C\u01b0 Tu\u1ea5n l\u00e0 con L\u1ea1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh), Ph\u1ee7 l\u1ec5 sinh L\u00ea Qu\u00e1ch v\u00e0 Nhi\u00eau h\u1ecdc B\u00f9i C\u00f4ng Kim sung C\u1ed1ng s\u0129 vi\u1ec7n, Th\u1ecb h\u1ecdc \u0110\u1ed7 Th\u00e0nh L\u00e2m, Ng\u00f4 \u0110\u1ee9c Tu\u1ea5n, v\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy H\u00e0n sung H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n (B\u1ecdn Th\u00e0nh L\u00e2m \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Kinh B\u1eafc).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11, cho c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u1ec1 qu\u00e1n ngh\u1ec9 ng\u01a1i, h\u1ea1n 15 ng\u00e0y tr\u1edf l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169. Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Khang l\u00e0 Nguy\u1ec5n Y M\u00e2n, K\u00fd l\u1ee5c l\u00e0 \u0110\u1eb7ng H\u1eefu H\u00e0o, v\u00ec g\u1ea1o kho hao m\u1ea5t h\u01a1n 2.000 ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e9t ra, \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Tr\u1ea5n Bi\u00ean l\u00e0 Ng\u0169 Kh\u1eafc B\u1ea1n l\u00e0m Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Khang, K\u00fd l\u1ee5c Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Hu\u1ef3nh T\u00fa Chung &nbsp;l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh Khang.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 T\u00f4n Th\u1ecd Vinh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi chi Ki\u1ebfn v\u0169 Trung qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t ty bi\u1ec7t n\u1ea1p tr\u1eebu nam (1. Tr\u1eebu nam : M\u1ed9t th\u1ee9 h\u00e0ng t\u01a1 d\u00e0y.) \u1edf B\u00ecnh Khang (M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00e2n 1 quan 1 ti\u1ec1n, 1 t\u1ea5m tr\u1eebu kh\u1ed5 7 t\u1ea5c d\u00e0i 30 th\u01b0\u1edbc, dao d\u1ecbch \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n). S\u1eafc c\u00f3 ai mu\u1ed1n xin l\u1eadp c\u00e1c ty l\u0129nh s\u1ed1ng, l\u0129nh th\u00e2m, l\u0129nh tr\u00e1ng, nhi\u1ec5u tr\u1eafng, sa tr\u1eafng th\u00ec thu\u1ebf l\u1ec7 xem \u0111\u1ea5y l\u00e0m chu\u1ea9n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban qu\u1ea7n \u00e1o cho H\u1eadu qu\u00e2n dinh V\u00f5 T\u00e1nh v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 b\u1ed9 thu\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 nanh vu\u1ed1t c\u1ee7a ta \u0111\u00f3. M\u1edbi r\u1ed3i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ecb N\u1ea1i, ng\u00e0y m\u1eb7c gi\u00e1p s\u1eaft, \u0111\u00eam c\u1ea7m gi\u00e1o l\u1ea1nh, tr\u1ea3i 5, 6 th\u00e1ng m\u00e0 vi\u1ec7c vua kh\u00f4ng l\u1ed7i. Hu\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef bi\u00ean \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u, x\u00f4ng pha s\u01b0\u01a1ng tuy\u1ebft, kh\u00f3 nh\u1ecdc nh\u01b0 th\u1ebf, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng n\u00ean khen th\u01b0\u1edfng. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t ban cho qu\u1ea7n \u00e1o \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd vua t\u00f4i nh\u01b0 m\u1ed9t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed1n dinh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 dinh B\u00ecnh Khang thu tr\u01b0\u1edbc t\u00f4 thu\u1ebf n\u0103m \u1ea5t m\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda \u0111\u1eafp qu\u00e1ch ngo\u00e0i b\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, l\u1ea5y d\u00e2n b\u1ed1n dinh l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11 nhu\u1eadn, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed9i Am S\u01a1n \u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh (l\u1ea5y k\u1ef3 nam \u0111\u1ec3 n\u1ed9p).<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1m qu\u00e2n Trung dinh l\u00e0 Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m ch\u1ebft. \u0110\u1ea1m l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea7m t\u0129nh nhi\u1ec1u m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c t\u1eeb V\u1ecdng C\u00e1c h\u1ed3i loan do \u0110\u1ea1m h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb. Vua r\u1ea5t qu\u00fd tr\u1ecdng. M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, theo gi\u00fap \u0110\u00f4ng cung tr\u1ea5n th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, hi\u1ec7u l\u1ec7nh nghi\u00eam minh, kh\u00f4ng n\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n qu\u00fd. M\u00f9a thu n\u00e0y \u0110\u00f4ng cung tr\u1edf v\u1ec1, \u0110\u1ea1m v\u00ec c\u00f3 b\u1ec7nh \u1edf l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y ch\u1ebft, \u0111\u01b0a quan t\u00e0i v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, l\u00e0m l\u1ec5 h\u1eadu t\u00e1ng. C\u1ea5p cho 5 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu. (\u0110\u1ea1m ng\u01b0\u1eddi H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu, n\u0103m th\u1ee9 13 phong Tu\u00e2n ngh\u0129a h\u1ea7u).<\/p>\n\n\n\n<p>Tha thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay cho nh\u1eefng binh \u0111inh t\u00f2ng chinh, sau l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n \u0110\u00f4ng cung th\u1ecb gi\u1ea3ng l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng V\u00f5 C\u00f4ng Ch\u1ea5n l\u00e0m Cai b\u1ea1 Tr\u1ea5n Bi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c gi\u00e1m th\u00e0nh s\u1ee9 (Qu\u1ea3n su\u1ea5t c\u00e1c vi\u00ean qu\u00e2n tu\u1ea7n th\u00e0nh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef trong ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh), l\u1ea5y Cai c\u01a1 qu\u1ea3n v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu l\u00e0 T\u00f4 V\u0103n \u0110o\u00e0i l\u00e0m Gi\u00e1m th\u00e0nh s\u1ee9, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Y\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 gi\u00e1m th\u00e0nh s\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hi\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Cai c\u01a1 chi Ch\u1ea5n v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Xung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u1ea5n v\u00e0o \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u B\u00ecnh Khang, V\u00f5 T\u00e1nh b\u00e1o l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a gi\u00f3 b\u1ea5c, gi\u1eb7c nh\u00e2n thu\u1eadn gi\u00f3 \u0111em qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 v\u00e0o c\u01b0\u1edbp, \u00fd gi\u1eb7c l\u00e0 \u1edf Di\u00ean Kh\u00e1nh. Th\u00e0nh n\u00e0y ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 chi\u1ebfn c\u1ee5 nhi\u1ec1u, ch\u00ednh \u0111\u00e3 l\u00e0m k\u1ebf c\u1ed1 th\u1ee7. N\u1ebfu gi\u1eb7c x\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00ec c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u1eadn tr\u1ecdng, gi\u1eb7c kh\u00e9o \u0111\u00e1nh th\u00ec ta kh\u00e9o gi\u1eef, d\u1eabu c\u00f3 tr\u0103m ch\u01b0\u1edbc nh\u1eed ta c\u0169ng ch\u1edb n\u00ean khinh \u0111\u1ed9ng; \u0111\u1ee3i l\u00e2u ng\u00e0y, gi\u1eb7c sinh tr\u1ec5 n\u1ea3i, th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u00e1nh \u00fap t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. B\u00e8n sai l\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh \u0111em qu\u00e2n Ki\u1ebfn V\u00f5 \u0111i Di\u00ean Kh\u00e1nh theo V\u00f5 T\u00e1nh sai khi\u1ebfn, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i \u0111em qu\u00e2n chi T\u00fac uy thay gi\u1eef B\u00ecnh Thu\u1eadn; Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh \u0111em qu\u00e2n Phi\u00ean \u0111i ph\u00f2ng ng\u1ef1 mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111i\u1ec1u b\u00e1t b\u1ed9 binh, qu\u1ea3n Ti\u00ean phong Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m ph\u00f3, th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Phan Rang \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh \u1ee9ng \u1edf xa v\u1edbi th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, Hi\u1ec7u \u00fay M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4 v\u00e0 Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c theo. L\u1ea1i sai thu 5.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o th\u1ecb n\u1ea1p \u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh ch\u1ee9a \u1edf kho Mai N\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng qu\u1ea3n gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh. T\u01b0 l\u1ec7 l\u00e0 L\u00ea Trung l\u1ea5n v\u00e0o Du Lai (t\u00ean \u0111\u1ea5t), ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp vi\u1ec7n c\u1ee7a B\u00ecnh Thu\u1eadn. Qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh kh\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i k\u00e9o v\u1ec1. Vua nghe tin, khi\u1ebfn l\u1ec7 theo Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Sai Hi\u1ec7u \u00fay Ti\u1ec1n chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eafc qu\u1ea3n 10 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf V\u0169ng T\u00e0u.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng \u1edf \u0111\u1ed3ng T\u1eadp Tr\u1eadn, sai b\u1ed1n dinh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed5 \u0111inh, thu l\u1ea5y ti\u1ec1n thu\u1ebf kho\u00e1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 10 \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng12, l\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i Lu\u1eadt l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n uy, thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i V\u00f5 V\u0103n Trinh l\u00e0m Ph\u00f3&nbsp; v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Thu\u1eadn l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 L\u00ea Ti\u1ebfn S\u00e2m l\u00e0m ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi T\u1ea3 qu\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef1 l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi Trung qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p sai \u1ed1c nha Phi Bi\u1ec7t V\u1ecdng Sa \u0111\u1ebfn d\u00e2ng ph\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (\u0111\u1eadu kh\u1ea5u, s\u01a1n \u0111en).<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u c\u1eaft \u0111\u1ee9t \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh. V\u00f5 T\u00e1nh sai ba v\u1ec7 Ti\u1ec1n du, Ti\u1ec1n k\u00edch, Trung k\u00edch \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u0103n s\u00e1t v\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u00ean th\u00e0nh, b\u1ecb s\u00fang tr\u00ean th\u00e0nh b\u1eafn ch\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Gi\u1eb7c \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1eafp l\u0169y cao v\u00e2y b\u1ed1n m\u1eb7t. T\u00e1nh c\u1ed1 gi\u1eef, l\u1ea1i nh\u00e2n gi\u1eb7c s\u01a1 h\u1edf cho qu\u00e2n ra \u0111\u00e1nh \u00fap, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 \u0110\u1ecbnh (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd), qu\u00e2n c\u1ee7a gi\u1eb7c h\u00e0ng nhi\u1ec1u. Gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh c\u00e0ng g\u1ea5p. Trong th\u00e0nh thi\u1ebfu mu\u1ed1i, t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0103n u\u1ed1ng r\u1ea5t kh\u1ed5. T\u00e1nh l\u1ea5y \u0111i\u1ec1u trung ngh\u0129a m\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u xin c\u1ed1 ch\u1ebft [ch\u1ed1ng gi\u1eb7c]. B\u00e8n m\u1ed9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3m t\u1eed, nh\u00e2n \u0111\u00eam l\u1ecdt v\u00e2y ra ch\u1ea1y d\u00e2ng bi\u1ec3u b\u00e1o tin.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc vua \u0111\u00e3 nghe tin gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, m\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn b\u1ecb ng\u0103n \u0111\u01b0\u1eddng, tin b\u00e1o kh\u00f4ng th\u00f4ng. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u, vua r\u1ea5t m\u1eebng, h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u01b0\u1edbng s\u0129 trong th\u00e0nh. Vua khen r\u1eb1ng : \u201cT\u01b0\u1edbng s\u0129 nh\u01b0 th\u1ebf d\u1eabu ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi x\u01b0a c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n, th\u1ef1c l\u00e0 may l\u1edbn cho&nbsp; nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc\u201d. B\u00e8n d\u1ee5 T\u00e1nh r\u1eb1ng : \u0110\u1ea1o l\u00e0m \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng, qu\u00fd \u1edf m\u01b0u tr\u00ed m\u00e0 kh\u00f4ng qu\u00fd \u1edf s\u1ee9c m\u1ea1nh, kh\u00f4ng tham th\u1eafng nh\u1ecf m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng to. K\u1ebf ng\u00e0y nay ch\u00e9m t\u01b0\u1edbng nh\u1ed5 c\u1edd kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u00f3ng qu\u00e2n gi\u1eef v\u1eefng, \u0111\u1ee3i gi\u1eb7c hao m\u00f2n, ch\u1edd ta ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y th\u1eb3ng ti\u1ebfn, b\u1ea5y gi\u1edd trong ngo\u00e0i gi\u00e1p \u0111\u00e1nh, th\u1eeba th\u1ebf \u0111u\u1ed5i d\u00e0i, m\u1ed9t m\u1ebb l\u01b0\u1edbi th\u00ec b\u1eaft h\u1ebft, \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch. N\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ecdn qu\u00e2n \u1edf hai th\u00f4n An H\u00f2a \u0111\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2n H\u00f2a dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n. N\u0103m \u0110inh m\u00f9i tr\u01b0\u1edbc, d\u00e2n hai th\u00f4n n\u00e0y l\u1eadp th\u00e0nh hai v\u1ec7 V\u00f5 C\u1ef1 theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. \u0110\u1ebfn khi l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec cho v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n mi\u1ec5n cho dao d\u1ecbch. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, sai ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i theo s\u1ed5 \u0111inh m\u00e0 bi\u00ean th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, l\u1ea5y nh\u1eefng cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u0169 \u0111\u1ec3 cai qu\u1ea3n, cho theo vi\u1ec7c qu\u00e2n. (Ng\u01b0\u1eddi hai th\u00f4n l\u00e0 89 ng\u01b0\u1eddi, tr\u00e1ng h\u1ea1ng 54 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n H\u1eadu th\u1ee7y dinh l\u00e0 B\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n, Hi\u1ec7u \u00fay H\u1eefu chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n sung Ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9 sang Xi\u00eam (cho vua th\u1ee9 hai 20 c\u00e1i c\u00e1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n sai s\u1ee9 \u0111em v\u00e0ng b\u1ea1c l\u1ec5 h\u1eadu c\u1ea7u th\u00f4ng hi\u1ebfu v\u1edbi Xi\u00eam, l\u00e0m k\u1ebf \u201ch\u00f2a xa \u0111\u00e1nh g\u1ea7n\u201d. Ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam bi\u1ebft \u00fd, v\u1eeba g\u1eb7p s\u1ee9 ta \u0111\u1ebfn, \u0111em h\u1ebft vi\u1ec7c n\u00f3i cho ta bi\u1ebft. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cN\u1ebfu nay b\u1eaft s\u1ee9 \u1ea5y \u0111\u01b0a cho ta gi\u1ebft th\u00ec gi\u1eb7c c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ebft, chi b\u1eb1ng nh\u00e2n k\u1ebf l\u00e0m k\u1ebf khi\u1ebfn cho gi\u1eb7c tin, Ph\u00fa Xu\u00e2n t\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng\u201d. Nh\u00e2n c\u00f9ng ta h\u1eb9n ng\u00e0y c\u1ea5t qu\u00e2n. Qu\u00e2n Xi\u00eam theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai \u0111\u00e1nh m\u1eb7t sau, qu\u00e2n ta do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u00e1nh m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc. Ph\u00fa Xu\u00e2n \u0111\u00e3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec Quy Nh\u01a1n kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh c\u0169ng v\u1ee1. S\u1ee9 ta v\u1ec1 b\u00e1o c\u00e1o. Vua b\u00e8n sai b\u1ecdn Nh\u00e0n sang \u01b0\u1edbc ng\u00e0y ph\u00e1t qu\u00e2n. V\u1eeba n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u00f3 vi\u1ec7c v\u1edbi Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n n\u00ean vi\u1ec7c \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n. B\u1ecdn Nh\u00e0n tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf B\u00e0 R\u1ecba \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u b\u00e1t t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c \u0111\u1ea1o, t\u00f9y c\u01a1 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0 l\u1ec7 gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Trung \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp b\u1ea3o Phan R\u00ed. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c lui v\u1ec1 Ph\u1ed1 H\u00e0i, \u0111em vi\u1ec7c b\u00e1o l\u00ean. Vua d\u1ee5 sai Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n b\u1ed9 thu\u1ed9c v\u1ec1 gi\u1eef Ma Li, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh, M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4 v\u1eabn \u1edf l\u1ea1i Ph\u1ed1 H\u00e0i \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c. Vua r\u0103n b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cN\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i th\u00ec t\u1eeb t\u1eeb \u0111\u1eb7t ph\u1ee5c binh m\u00e0 r\u00fat lui. N\u1ebfu ch\u01b0a g\u1eb7p gi\u1eb7c m\u00e0 \u0111\u00e3 lui tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c khinh th\u00ec c\u00f3 qu\u00e2n ph\u00e1p \u0111\u00f3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u00e1n V\u0129nh Tr\u1ea5n l\u00e0 L\u00ea Vi\u1ebft Ngh\u0129a l\u00e0m tham lu\u1eadn v\u1ec7 T\u00fac tr\u1ef1c, Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Tr\u01b0ng, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Trinh, V\u00f5 V\u0103n Kh\u00e1nh, L\u00ea V\u0103n Hy sung Th\u1ecb th\u01b0 vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p 15 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb phu cho ngo\u1ea1i t\u1ea3 ch\u01b0\u1edfng dinh Ch\u00e2u V\u0103n Ti\u1ebfp (\u0110\u1ec1n \u1edf th\u00f4n An H\u1ed9i, ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n) v\u00e0 13 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu cho gia \u0111\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea4t m\u00e3o, n\u0103m th\u1ee9 16 [1795] (Thanh C\u00e0n Long n\u0103m th\u1ee9 60), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, l\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1i Ti\u1ebfn qu\u1ea3n c\u01a1 Trung t\u01b0\u1ee3ng, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn V\u0103n qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ea3 t\u01b0\u1ee3ng, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1i Ch\u00e2u qu\u1ea3n c\u01a1 Ti\u1ec1n t\u01b0\u1ee3ng, Hu\u1ef3nh V\u0103n Long qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eefu t\u01b0\u1ee3ng, V\u00f5 V\u0103n Ki\u00ean qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eadu t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban \u1ea5n th\u00f4ng h\u00e0nh \u1edf n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p (kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef tri\u1ec7n \u201cNg\u1ef1 t\u1ee9 th\u00f4ng h\u00e0nh\u201d). \u1ea4n&nbsp; c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean ch\u1ea1m kh\u1eafc h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi, th\u1eadt hay gi\u1ea3 kh\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c, s\u1ee3 k\u1ebb bu\u00f4n gian c\u00f3 l\u00e0m gi\u1ea3 m\u1ea1o n\u00ean cho \u1ea5n n\u00e0y. S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng thuy\u1ec1n sai c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean ch\u1edf mu\u1ed1i g\u1ea1o t\u1eeb Ba Th\u1eafc t\u1edbi Nam Vang, \u0111i qua c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u1ee7 Tr\u1ea5n Di v\u00e0 Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, kh\u00e1m th\u1ef1c th\u00ec cho \u0111i. Vua Phi\u00ean l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin cho thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111i t\u1eeb Ba Th\u1eafc t\u1edbi Nam Vang \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n. Vua cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u1eefu tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng l\u00e0m Kh\u00e2m sai t\u00e1n k\u00fd binh v\u1ee5, \u0111\u1ebfn B\u00e0 R\u1ecba, theo ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i \u0111\u1ec3 tr\u00f9 ho\u1ea1ch m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c trong qu\u00e2n. Vua d\u1ee5 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i r\u1eb1ng : \u201cTa nghe qu\u00e2n gi\u1eb7c v\u00e0o c\u01b0\u1edbp Phan R\u00ed ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 hai ngh\u00ecn, kh\u00ed th\u1ebf xem c\u0169ng h\u01a1i ch\u00f9n. Khanh n\u00ean \u0111em tr\u01b0\u1edbc h\u01a1n ngh\u00ecn qu\u00e2n ch\u1edf s\u00fang \u0111\u1ea1n \u0111\u1ebfn Ph\u1ed1 H\u00e0i v\u00e0 Phan Thi\u1ebft, hi\u1ec7p c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u00ean phong \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u, ch\u1edb \u0111\u1ec3 qu\u00e2n gi\u1eb7c v\u00e0o s\u00e2u. \u0110\u1ee3i c\u00f3 l\u1ec7nh t\u1ee9c th\u00ec \u0111em qu\u00e2n th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c B\u00ecnh Thu\u1eadn. Ta \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1eeda so\u1ea1n ghe thuy\u1ec1n, c\u0169ng \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y thu\u1eadn gi\u00f3 th\u00ec \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0 l\u1ec7 gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Trung l\u1ea5n v\u00e0o Ph\u1ed1 H\u00e0i. Qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh thua, l\u00f9i v\u1ec1 B\u00e0 R\u1ecba.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin, n\u00f3i : \u201cNguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, r\u00fat r\u00e1t ph\u1ea3i lui, ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng g\u00ec, kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1ed1ng gi\u1eb7c gi\u1eef bi\u00ean, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho vua ph\u1ea3i lo gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, t\u1ed9i n\u00f3i sao xi\u1ebft !\u201d. L\u1eadp t\u1ee9c sai gi\u00e1m th\u00e0nh s\u1ee9 T\u00f4 V\u0103n \u0110o\u00e0i \u0111em hai \u0111\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u N\u1ed9i tr\u1ef1c k\u00edp \u0111\u1ebfn b\u1eaft Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c v\u00e0 V\u0103n Th\u00e0nh v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, l\u1ea5y h\u1ebft qu\u00e2n \u0111\u1ed9i giao cho T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i th\u1ed1ng qu\u1ea3n, ti\u1ebfn gi\u1eef Ma Li.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai \u0111\u1ed9i qu\u1ea3n Xi\u00eam binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n xin l\u1eadp phi\u00ean binh ph\u1ee7 Tr\u00e0 Vinh l\u00e0m m\u1ed9t chi 5 hi\u1ec7u, phi\u00ean binh x\u1ee9 M\u00e2n Th\u00edt l\u00e0m \u0111\u1ea1o Ti\u1ec1n du, \u0111\u1eb7t c\u00e1c ch\u1ee9c ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u, cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 cai qu\u1ea3n. Vua y cho. B\u00e8n l\u1ea5y \u1ed1c nha Di\u1ec7p v\u00e0 \u1ed1c nha Oa, l\u00e0m ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi qu\u1ea3n c\u00e1c hi\u1ec7u \u0111\u1ed9i phi\u00ean binh 1.500 ng\u01b0\u1eddi, theo Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n \u0111\u1ebfn B\u00e0 R\u1ecba \u0111\u1ec3 theo vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, vua th\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1eadn, mi\u1ec5n cho tr\u0103m quan kh\u1ecfi ch\u1ea7u m\u1eebng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 \u0110o\u00e0n C\u1ea3nh C\u01b0 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 T\u1eeb V\u0103n Chi\u00eau l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Hu\u1ef3nh T\u1ea5n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00fac V\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai qu\u1ea3n Ti\u1ec3u sai \u0111\u1ed9i tri T\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt ki\u00eam qu\u1ea3n ba v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 h\u1eefu v\u00e0 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, \u0111em binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc ra B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, Hi\u1ec7u \u00fay Ti\u1ec1n chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eafc ki\u00eam qu\u1ea3n n\u0103m v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu, Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu, Long v\u00f5, T\u00fac v\u00f5, D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 \u0111\u1ec3 theo l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai m\u1eadt d\u1ee5 V\u00f5 T\u00e1nh r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i ta \u0111em qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 Di\u00ean Kh\u00e1nh, s\u1eeda \u0111\u1ed3n l\u0169y, ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, khanh \u0111\u00e3 li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc m\u00f9a gi\u00f3 b\u1ea5c \u0111\u1ebfn th\u00ec gi\u1eb7c h\u1eb3n tr\u1edf l\u1ea1i, t\u1ef1 xin m\u1ed9t m\u00ecnh ch\u1ed1ng gi\u1eef m\u1eb7t \u1ea5y, cho n\u00ean ta \u0111em th\u00e0nh \u1ea5y ph\u00f3 th\u00e1c cho khanh. R\u1ed3i vi\u1ec7c qu\u1ea3 nhi\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf. Nay qu\u00e2n th\u1ee7y qu\u00e2n b\u1ed9 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y ti\u1ebfn ph\u00e1t, khanh n\u00ean khuy\u1ebfn kh\u00edch t\u01b0\u1edbng s\u0129 m\u1ed9t l\u00f2ng d\u1ed1c s\u1ee9c, ch\u1edd khi th\u1ee7y s\u01b0 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn C\u00f9 Hu\u00e2n th\u00ec s\u1ebd \u00fap \u0111\u00e1nh, m\u1ed9t tr\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e3n duy\u1ec7t tuy\u1ec3n v\u00e0 khoa thi \u1edf&nbsp; b\u1ed1n dinh Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ee3i sau khi \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 s\u1ebd l\u00e0m. (N\u0103m ngo\u00e1i c\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh n\u0103m nay m\u00f9a xu\u00e2n th\u00e1ng 2 th\u00ec duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, th\u00e1ng 3 m\u1edf khoa thi).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, sai H\u1eefu tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n K\u1ef3 K\u1ebf \u0111\u1ed1c su\u1ea5t ch\u1edf g\u1ea1o mu\u1ed1i \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n T\u1eafc Kh\u00e1i \u0111\u1ec3 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho b\u1ed9 binh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi dinh Trung th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e1i qu\u1ea3n hi\u1ec7u T\u1ea3 khu\u00f4ng, Ph\u00f3 Ti\u1ec1n thu\u1eadn chi dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u1ecbnh l\u00e0m Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi qu\u1ea3n hi\u1ec7u H\u1eadu d\u1ef1c, Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi dinh H\u1eadu th\u1ee7y l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Qu\u00fd l\u00e0m ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi qu\u1ea3n hi\u1ec7u H\u1eadu khu\u00f4ng, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Ti\u1ec1n hi\u1ec7u chi T\u1ea3 thu\u1eadn l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi qu\u1ea3n hi\u1ec7u Trung d\u1ef1c, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Tho\u1ea1i qu\u1ea3n hi\u1ec7u Ti\u1ec1n d\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La hi\u1ebfn 20 th\u1edbt voi \u0111\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u00d4livi [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Olivier_de_Puymanel\">Ollivier De Puymanel<\/a>] sang H\u1ed3ng Mao [t\u1ee9c l\u00e0 n\u01b0\u1edbc Anh ho\u1eb7c c\u00e1c thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Anh] mua binh kh\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u00e2n \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n Di\u00ean Kh\u00e1nh, \u0111\u1ec3 \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh \u1edf l\u1ea1i tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh. L\u1ea5y&nbsp; Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n, Gi\u00e1m th\u00e0nh s\u1ee9 T\u00f4 V\u0103n \u0110o\u00e0i, L\u1ec5 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4, Tham m\u01b0u Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean, H\u1ed9 b\u1ed9 Phan Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb gi\u00fap.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Gi\u00e1m qu\u00e2n Trung dinh l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng qu\u1ea3n dinh Trung th\u1ee7y, ki\u00eam qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng s\u0129 hai dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y v\u00e0 H\u1eadu th\u1ee7y, theo Trung qu\u00e2n \u0111i\u1ec1u b\u00e1t \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua \u0111\u1eadu \u1edf V\u0169ng T\u00e0u, ch\u1edd thu\u1eadn gi\u00f3 th\u00ec \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i \u0111i\u1ec1u b\u00e1t b\u1ed9 binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Phan Thi\u1ebft. Nghe T\u01b0 l\u1ec7 L\u00ea Trung c\u00f2n gi\u1eef Phan R\u00ed, b\u00e8n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf Xuy M\u00edt (t\u00ean \u0111\u1ea5t) \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt \u0111i\u1ec1u b\u00e1t th\u1ee7y binh c\u00e1c v\u1ec7 ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf \u1ef6 Na, \u0111\u00e1nh kho Phan Rang c\u1ee7a gi\u1eb7c, c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ngh\u00ecn ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Ch\u1ee3t binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a gi\u1eb7c t\u1eeb V\u0169ng Di\u00ean [Di\u00ean \u00e1o] \u0111\u1ebfn, qu\u1ea3n v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc \u0111em v\u1ec7 binh \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u0129, \u0111\u00e1nh \u0111\u1eafm m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 7 chi\u1ebfc, c\u00f2n th\u00ec lui ch\u1ea1y c\u1ea3. Tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o d\u00f9ng binh qu\u00fd \u1edf v\u1ea1n to\u00e0n, tr\u1eadn th\u1eafng nh\u1ecf \u1ea5y ch\u01b0a \u0111\u1ee7 m\u1eebng. V\u1ea3 nghe s\u1ed1 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n c\u1ee7a gi\u1eb7c kh\u00e1 nhi\u1ec1u, m\u00e0 \u0111\u1ea1i binh ta th\u00ec c\u00f2n b\u1ecb gi\u00f3 c\u1ea3n, ch\u01b0a th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00ec thua ch\u01b0a ch\u1eafc g\u00ec. V\u1eady t\u1ea1m tr\u1edf v\u1ec1 V\u1ecb N\u00ea, gi\u1ea3 c\u00e1ch s\u1ee3 l\u00f9i \u0111\u1ec3 cho ch\u00ed gi\u1eb7c sinh ki\u00eau. \u0110\u1ee3i \u0111\u1ea1i binh thu\u1eadn gi\u00f3 th\u1eb3ng ti\u1ebfn, b\u00e2y gi\u1edd c\u00f9ng ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, ch\u01b0a mu\u1ed9n v\u1eady\u201d. R\u1ed3i Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c trao ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u01b0\u1edbc Ch\u00e0 V\u00e0 sai Ch\u1ebf Ph\u00fa (t\u00ean ng\u01b0\u1eddi) \u0111\u01b0a tr\u1ea3 nh\u1eefng qu\u00e2n b\u1ecb n\u1ea1n c\u1ee7a ta. Vua khen l\u00f2ng m\u1ed9 ngh\u0129a, t\u1eb7ng cho t\u00e0n, l\u1ecdng, c\u00e1ng c\u00f9ng m\u1ed9t chi\u1ebfc chi\u1ebfn thuy\u1ec1n; l\u1ea1i h\u1eadu c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho Ch\u1ebf Ph\u00fa r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Gi\u00e1m th\u00e0nh s\u1ee9 T\u00f4 V\u0103n \u0110o\u00e0i ki\u00eam qu\u1ea3n Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, tri\u1ec7u Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i, tha t\u1ed9i cho, l\u1ea1i sai l\u00e3nh qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9: Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c th\u00ec theo T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. V\u0103n Th\u00e0nh th\u00ec theo ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Vua ngh\u0129 hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng, kh\u00f4ng n\u1ee1 v\u00ec l\u1ed7i nh\u1ecf m\u00e0 b\u1ecf.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua ra c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd, sai V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Ch\u01b0\u01a1ng qu\u1ea3n 40 binh thuy\u1ec1n theo Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt l\u00e0m ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o. Khi \u0111\u1ebfn Cam Ranh th\u00ec th\u1ee7y binh gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n C\u00f9 Hu\u00e2n. T\u1ed5ng qu\u1ea3n Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u c\u00f9ng N\u1ed9i h\u1ea7u L\u00ea V\u0103n L\u1ee3i, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Gi\u00e1p, \u0110\u1ed5ng l\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn, \u0110i\u1ec3m ki\u1ec3m Tr\u1ea5n Vi\u1ebft K\u1ebft c\u00f2n v\u00e2y th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, ch\u01b0a ch\u1ecbu lui binh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u00e8n khi\u1ebfn qu\u1ea3n Ti\u00ean phong dinh Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 V\u1ec7 \u00fay L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00ean b\u1edd \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n gi\u1eef, b\u1eafn li\u1ec1n \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u0111\u1ec3 cho trong th\u00e0nh bi\u1ebft. \u0110\u1ea1i binh th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ch\u1eed Ch\u00e2u (thu\u1ed9c t\u1ec9nh&nbsp; Ph\u00fa Y\u00ean), xem kh\u1eafp h\u00ecnh th\u1ebf. Sai T\u1ea3 chi V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf \u0111\u00e8o Gian Nan [\u0111\u00e8o Gieo Neo ?], ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c v\u1ec1, \u0110\u1ed1c chi\u1ebfn Mai Ti\u1ebfn V\u1ea1n v\u00e0 Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u1ec7n gi\u1eef Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft c\u1ee7a gi\u1eb7c. L\u1ea1i t\u1eeb n\u00fai C\u1ed5 Ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn \u0110\u00e8o C\u1ea3 [\u0110\u1ea1i L\u0129nh] chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, \u1ee7y cho Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt qu\u1ea3n binh thuy\u1ec1n c\u00e1c v\u1ec7 \u1edf l\u1ea1i Ch\u1eed Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 gi\u1eef, r\u1ed3i k\u00e9o qu\u00e2n v\u1ec1. Qua V\u1ee5ng H\u00f2n Kh\u00f3i, sai Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eafc \u0111em ba v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu, Long V\u00f5 v\u00e0 T\u00fac V\u00f5 \u0111\u00e1nh b\u1ea3o L\u1ea1p Tr\u01b0\u1eddng, qu\u00e2n gi\u1eb7c v\u1ee1 ch\u1ea1y, ch\u00e9m \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Gia, Binh b\u1ed9 Ti\u1ebfn (\u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u1edf tr\u1eadn, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u1ed1t c\u1ea3 kho v\u1ef1a. T\u00e2y S\u01a1n do \u0111\u00f3 kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u1eef B\u00ecnh Khang n\u1eefa. V\u0103n \u0110\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c trao ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf C\u00f9 Hu\u00e2n. Gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u1edf Kh\u1ed1 S\u01a1n \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng qu\u00e2n ta.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u00e8n chia sai c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf n\u00fai Ng\u01b0 C\u1ed1t [X\u01b0\u01a1ng C\u00e1] cho \u0111\u1ebfn Tr\u00e0 Ph\u1ee5 [G\u00f2 Ch\u00e8], \u0111\u1ed1i l\u0169y v\u1edbi gi\u1eb7c. R\u0103n b\u1ea3o c\u00e1c qu\u00e2n \u0111i ki\u1ebfm c\u1ee7i kh\u00f4ng \u0111i qu\u00e1 s\u01a1n ph\u1eadn, n\u1ebfu kh\u00f4ng nghi\u00eam c\u1ea5m, \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec qu\u1ea3n quan b\u1ecb x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eafc c\u00f9ng v\u1edbi H\u00f9ng uy v\u1ec7 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc. Uy v\u00f5 v\u1ec7 V\u00f5 Di Minh \u0111\u00e1nh b\u1ea3o L\u00f2 R\u00e8n [D\u00e3 L\u00f4] ch\u01b0a h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t m\u1eadt b\u1ea3o Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean r\u1eb1ng : \u201cB\u1ea3o n\u00e0y nh\u1ecf nh\u01b0ng m\u00e0 v\u1eefng, \u0111\u00e1nh r\u1ea5t kh\u00f3. Nay n\u1ebfu l\u1ea5y hai v\u1ec7 qu\u00e2n c\u1ee7a ta, m\u1ed9t v\u1ec7 \u0111\u00e1nh sau b\u1ea3o khi\u1ebfn cho gi\u1eb7c ph\u1ea3i ch\u1ed1ng gi\u1eef, m\u1ed9t v\u1ec7 \u0111\u00e0o tr\u01b0\u1edbc b\u1ea3o cho l\u0169y \u0111\u1ed5, l\u0169y \u0111\u1ed5 th\u00ec ta th\u00fac tr\u1ed1ng reo h\u00f2 m\u00e0 ti\u1ebfn, th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Xuy\u00ean n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c binh nguy l\u1eafm, v\u1ea3 ch\u01b0a c\u00f3 m\u1ec7nh th\u00ec l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d Duy\u1ec7t n\u00f3i : \u201c\u0110\u00e3 c\u00f3 m\u1ec7nh r\u1ed3i, n\u1ebfu c\u00f3 t\u1ed9i Duy\u1ec7t xin ch\u1ecbu c\u1ea3\u201d. Duy\u1ec7t b\u00e8n \u0111em qu\u00e2n sang s\u00f4ng, \u0111\u00e1nh g\u1ea5p sau b\u1ea3o. Gi\u1eb7c qu\u1ea3 nhi\u00ean \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n ra ch\u1ed1ng. Xuy\u00ean t\u1ee9c th\u00ec \u0111em v\u1ec7 H\u00f9ng V\u00f5 k\u00edp t\u1edbi tr\u01b0\u1edbc b\u1ea3o \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o l\u0169y, m\u1ed9t l\u00e1t l\u0169y \u0111\u1ed5, li\u1ec1n th\u00fac qu\u00e2n v\u00e0o. T\u00e2y S\u01a1n v\u1ee1 ch\u1ea1y, b\u1ecb b\u1eaft r\u1ea5t nhi\u1ec1u. \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Danh Phong ch\u1ea1y tho\u00e1t th\u00e2n. Vua nghe tin th\u1eafng tr\u1eadn, t\u1edbi xem. Duy\u1ec7t v\u00e0 Xuy\u00ean xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e1nh gi\u1eb7c th\u1eafng tr\u1eadn th\u00ec t\u1ed9i g\u00ec ?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0 l\u1ec7 gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Trung t\u1ef1 Phan R\u00ed \u0111em qu\u00e2n x\u00e2m ph\u1ea1m b\u1ea3o Xuy M\u00edt. T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c ch\u1ea1y. Vi\u1ec7c b\u00e1o l\u00ean. Vua sai Kh\u00e2m sai \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c chi Hi\u1ec7u trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i, Hi\u1ec7u \u00fay H\u1eefu chi l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111\u00f3ng \u1edf Ba Ng\u00f2i \u0111\u1ec3 c\u1eaft \u0111\u1ee9t \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 c\u1ee7a gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u00ean, Ph\u01b0\u1ee3ng, Qu\u1ebf (\u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) gi\u1eef s\u00f4ng \u0110\u00e0 Di\u1ec5n &nbsp;(1. S\u00f4ng \u0110\u00e0 R\u1eb1ng, thu\u1ed9c Ph\u00fa Y\u00ean.). C\u00f3 V\u00f5 V\u0103n S\u1edf l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Ph\u00fa Y\u00ean t\u1ee5 h\u1ecdp qu\u00e2n Man, \u0111i theo V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Mai Ti\u1ebfn V\u1ea1n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ed3n v\u00e0 tr\u1eadn c\u1ee7a gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Ph\u01b0\u1ee3ng. Qu\u00e2n gi\u1eb7c t\u00e1n lo\u1ea1n, v\u1ee9t b\u1ecf kh\u00ed gi\u1edbi l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c m\u00e0 ch\u1ea1y. B\u1ecdn Nguy\u00ean l\u00f9i gi\u1eef ch\u1ee3 H\u1ed9i An. Vua nghe tin, khen ng\u1ee3i, cho S\u1edf l\u00e0m Kh\u00e2m sai cai c\u01a1, ban cho m\u1ed9t c\u00e2y s\u00fang c\u00f2 \u0111\u00e1 l\u1eeda c\u1ee7a T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9t thanh g\u01b0\u01a1m \u0111\u1ea7u h\u1ed5, m\u1ed9t t\u1ea5m nhi\u1ec5u \u0111\u1ecf, m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o chi\u1ebfn b\u1eb1ng tr\u1eebu b\u00e1ch hoa, 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh l\u00e2u ng\u00e0y, ph\u00ed t\u1ed5n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, s\u1eafc cho \u0110\u00f4ng cung v\u00e0 c\u00e1c quan l\u01b0u tr\u1ea5n theo s\u1ed5 \u0111inh s\u1ed5 \u0111i\u1ec1n b\u1ed1n dinh m\u00e0 thu s\u1ed1 g\u1ea1o th\u1ecb n\u1ea1p, ch\u1edf \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9. (\u0110i\u1ec1n h\u1ed9 th\u00ec thu th\u00eam m\u1ed9t k\u1ef3 g\u1ea1o th\u1ecb n\u1ea1p; c\u00e1c h\u1ea1ng d\u00e2n th\u1ef1c n\u1ea1p, bi\u1ec7t n\u1ea1p, bi\u1ec7t t\u00e1i &nbsp;(1. Bi\u1ec7t n\u1ea1p : D\u00e2n n\u1ed9p thu\u1ebf ri\u00eang. Bi\u1ec7t t\u00e1i : D\u00e2n n\u1ed9p thu\u1ebf ch\u1edf ri\u00eang.) c\u00f9ng ph\u1ee7 binh, thu\u1ed9c binh v\u00e0 l\u1ea1c t\u00f2ng qu\u00e2n m\u00e0 ch\u01b0a t\u00f2ng chinh th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0 l\u1ec7 gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Trung ch\u1ed1ng gi\u1eef v\u1edbi qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 l\u00e2u, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c thi\u1ebfu h\u1ee5t, m\u01b0u mu\u1ed1n lui gi\u1eef Phan Rang, sai ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y th\u01b0 cho Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u, qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n \u1edf Ba Ng\u00f2i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em d\u00e2ng v\u1ec1 h\u00e0nh t\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua li\u1ec1n sai Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eafc \u0111em binh thuy\u1ec1n ba v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu, Long V\u00f5, T\u00fac V\u00f5 \u0111\u1ebfn h\u1ecdp v\u1edbi Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i, ng\u1ea7m qua s\u00f4ng sang Phan Rang chi\u1ebfm \u0111\u1ecba th\u1ebf t\u1ed1t \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n ng\u0103n ch\u1eb7n. B\u1ecdn \u0110\u1eafc \u0111\u1ebfn n\u01a1i, \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp kho l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c \u1edf Mai N\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f3ng \u1edf ch\u1ee3 Kinh Dinh, \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u00e1o l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01a1i \u1ea5y xa n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, n\u1ebfu gi\u1eb7c nh\u00f2m bi\u1ebft th\u1ea5y qu\u00e2n ta \u00edt \u0111\u1ed5 \u0111\u1ebfn v\u00e2y \u0111\u00e1nh th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u1ee9ng ph\u00f3 ? N\u00ean ch\u1ecdn ngay n\u01a1i g\u1ea7n n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef, r\u1ed3i m\u1eadt b\u00e1o cho T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc gi\u1eb7c, m\u00e0 c\u00e1c khanh th\u00ec \u0111\u00e1nh \u00fap \u1edf sau, th\u1ebf m\u1edbi gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n th\u1eafng\u201d. D\u1ee5 ch\u01b0a t\u1edbi, th\u00ec qu\u1ea3 nhi\u00ean gi\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn, qu\u00e2n ta ph\u1ea3i l\u00f9i, b\u1ecb ph\u1ee5c binh \u0111\u00e1nh thua. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh r\u00fat v\u1ec1 Ba Ng\u00f2i \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt \u0111em binh thuy\u1ec1n c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u00e1nh Ph\u00fa Y\u00ean, V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng thay gi\u1eef Ch\u1eed Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u00e1ch \u1ee9ng. L\u01b0\u1ee3ng d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111em th\u1ee7y binh l\u1ea5y Quy Nh\u01a1n tr\u01b0\u1edbc. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n n\u00ean t\u1ee5 t\u1eadp, kh\u00f4ng n\u00ean ph\u00e2n t\u00e1n. Ph\u00fa Y\u00ean c\u00f2n c\u00f3 qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng, n\u00ean \u0111\u00e1nh \u00fap tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 c\u1eaft b\u1edbt v\u00e2y c\u00e1nh c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111i. Khi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 h\u1ecdp \u1edf m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 c\u00f9ng ti\u1ec5u tr\u1eeb gi\u1eb7c Di\u1ec7u. Di\u1ec7u m\u00e0 thua th\u00ec xa g\u1ea7n nghe tin \u0111\u1ec1u s\u1ee3, ch\u1eb3ng nh\u1eefng \u0111\u00e1nh l\u1ea5y Quy Nh\u01a1n, m\u00e0 \u0111\u00f4 c\u0169 c\u0169ng \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ea7n chi ph\u1ea3i b\u1ecf g\u1ea7n m\u00e0 m\u01b0u xa\u201d. R\u1ed3i Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt g\u1eb7p thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n c\u1ee7a gi\u1eb7c, \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t chi\u1ebfc d\u1eabn v\u1ec1. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf s\u00f4ng L\u0169y [L\u0169y Giang], \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi T\u01b0 l\u1ec7 gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Trung ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1ebft qu\u00e2n v\u00e0 voi c\u1ee7a gi\u1eb7c, th\u00e2y ch\u1ebft \u0111\u1ea7y \u0111\u1ed3ng. Trung \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef s\u00f4ng C\u1ea1n [H\u1ea1c Giang] (L\u0169y Giang v\u00e0 H\u1ea1c Giang \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o B\u00ecnh Thu\u1eadn). Phan R\u00ed kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb. H\u1ed9i b\u00e8n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin th\u00eam qu\u00e2n. Vua sai c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ee7y binh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eafc ng\u1ea7m v\u00e0o La H\u00e0n (2. T\u1ee5c g\u1ecdi l\u00e0 La G\u00e0n.), nh\u00e2n gi\u1eb7c s\u01a1 h\u1edf m\u00e0 \u0111\u00e1nh \u00fap. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c khanh t\u00e2u xin c\u0169ng l\u00e0 n\u00ean \u0111\u1ec3 th\u1eafng gi\u1eb7c. Nh\u01b0ng nay gi\u00f3 nam \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1ea1nh, V\u1ee5ng Di\u00ean kh\u00f3 \u0111i, ch\u1edd thu\u1eadn gi\u00f3 th\u00ec ch\u01b0a bi\u1ebft ng\u00e0y n\u00e0o, m\u00e0 t\u01b0\u1edbng s\u0129 H\u1eadu qu\u00e2n th\u00ec \u1edf trong th\u00e0nh ch\u1ecbu kh\u1ed5 \u0111\u00e3 l\u00e2u. Ch\u00ednh ta s\u1eafp tri\u1ec7u b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eafc h\u1ecdp qu\u00e2n b\u1ed1n m\u1eb7t x\u00f4ng \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i v\u00e2y cho Di\u00ean Kh\u00e1nh. Khanh t\u1ea1m h\u00e3y ch\u1ed1ng gi\u1eef, \u0111\u00e1nh v\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c Di\u1ec7u th\u00ec Trung c\u0169ng t\u1ef1 tan v\u1ee1 th\u00f4i\u201d. Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n c\u0169ng xin nh\u01b0 H\u1ed9i. Kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Long qu\u1ea3n su\u1ea5t b\u1ecdn Mai Ti\u1ebfn V\u1ea1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u1ec7n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, Tr\u1ea7n V\u0103n Lu\u1eadt, theo \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eafng th\u1eb3ng xu\u1ed1ng L\u1ed9 Kh\u00ea v\u00e0 Thanh Tuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ebf d\u1ef1a cho Di\u00ean Kh\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cBinh ph\u00e1p l\u1ea5y ph\u00e9p ch\u00ednh m\u00e0 h\u1ecdp, l\u1ea5y ph\u00e9p k\u1ef3 m\u00e0 th\u1eafng. B\u1ecdn khanh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y n\u00ean khi ra khi v\u00e0o, \u0111\u00eam th\u00ec \u0111\u1ed1t l\u1eeda th\u00fac tr\u1ed1ng, ng\u00e0y th\u00ec c\u1edd x\u00ed cho nhi\u1ec1u, gi\u1ea3 l\u00e0m nh\u01b0 s\u1eafp s\u1eeda ti\u1ebfn c\u00f4ng, gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn th\u00ec gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m m\u00e0 \u0111\u1eb7t qu\u00e2n ph\u1ee5c, gi\u1eb7c \u0111i th\u00ec ta \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, khi\u1ebfn cho n\u00f3 m\u1ec7t m\u1ecfi, th\u00ec ta c\u0169ng d\u1ec5 th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, V\u00f5 T\u00e1nh th\u00e2n \u0111em t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u00eam m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh, \u0111\u00e1nh N\u1ed9i h\u1ea7u gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u1ee3i, \u0111\u1ed1t tr\u1ea1i gi\u1eb7c t\u1eeb n\u00fai S\u0129 L\u00e2m \u0111\u1ebfn c\u1ea7u Hoa B\u00f4ng t\u1ea5t c\u1ea3 b\u1ed1n n\u01a1i. Qu\u00e2n gi\u1eb7c v\u1ee1 ch\u1ea1y, ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00f4 s\u1ed1, s\u00fang \u0111\u1ea1n v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec1u b\u1ecb qu\u00e2n ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u00e1nh b\u00e8n chia qu\u00e2n \u0111\u00f3ng c\u00e1c n\u01a1i, \u0111\u1eb7t b\u1ea3o \u0111\u1ec3 gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0 kh\u1ea5u gi\u1eb7c l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng gi\u1ebft Th\u00e1i s\u01b0 gi\u1eb7c l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1eafc Tuy\u00ean. \u0110\u1eafc Tuy\u00ean l\u00e0 c\u1eadu Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n, khi Hu\u1ec7 ch\u1ebft, ph\u00f3 th\u00e1c cho gi\u00fap Quang To\u1ea3n. \u0110\u1eafc Tuy\u00ean l\u00ean nhi\u1ebfp ch\u00ednh, s\u1ed1ng ch\u1ebft cho l\u1ea5y \u0111\u1ec1u \u1edf trong tay, t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi o\u00e1n. Trung th\u01b0 Tr\u1ea7n V\u0103n K\u1ef7 c\u00f3 t\u1ed9i, \u0110\u1eafc Tuy\u00ean x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3, \u0111\u00e0y ra tr\u1ea1m M\u1ef9 Xuy\u00ean. D\u0169ng t\u1eeb B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ec1, K\u1ef7 \u0111\u00f3n D\u0169ng n\u00f3i h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0110\u1eafc Tuy\u00ean chuy\u00ean ch\u1ebf l\u1ed9ng quy\u1ec1n, d\u1eb7n D\u0169ng d\u00f9ng k\u1ebf m\u00e0 gi\u1ebft. D\u0169ng \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Xu\u00e2n, b\u00e0n m\u01b0u v\u1edbi Th\u00e1i \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng v\u00e0 H\u1ed9 gi\u00e1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ea5n tuy\u00ean b\u1ed1 l\u00e0 ra c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng ph\u00eda nam \u0111\u1ec3 t\u1ebf c\u1edd, nh\u00e2n \u0111\u00eam \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng v\u00e2y \u0110\u1eafc Tuy\u00ean \u1edf ch\u00f9a Thi\u1ec1n L\u00e2m. (\u0110\u1eafc Tuy\u1ec1n d\u00f9ng ch\u00f9a Thi\u1ec1n L\u00e2m l\u00e0m dinh \u1edf ). \u0110\u1eafc Tuy\u00ean l\u1ea1i ng\u1eabu nhi\u00ean c\u00f3 vi\u1ec7c v\u00e0o ng\u1ee7 \u1edf ph\u1ee7 Quang To\u1ea3n. D\u0169ng b\u00e8n d\u1eddi qu\u00e2n \u0111\u1ebfn v\u00e2y ph\u1ee7 \u0110\u1eafc Tuy\u00ean. Quang To\u1ea3n b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i b\u1eaft \u0110\u1eafc Tuy\u00ean \u0111\u01b0a cho D\u0169ng. D\u0169ng d\u00ecm ch\u1ebft. Con \u0110\u1eafc Tuy\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eafc Th\u1eadn v\u00e0 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf, ng\u1ef1 s\u1eed Ch\u01b0\u01a1ng (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecb D\u0169ng gi\u1ebft. Quang To\u1ea3n l\u1ea1i cho K\u1ef7 l\u00e0m ph\u1ee5 ch\u00ednh. T\u01b0 l\u1ec7 L\u00ea Trung c\u0169ng l\u00e0 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a \u0110\u1eafc Tuy\u00ean. D\u0169ng b\u00e8n sai Hu\u1ea5n d\u1eabn 500 qu\u00e2n v\u00e0o th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n, gi\u1ea3 l\u00e0 \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp vi\u1ec7n, m\u00e0 l\u1eadp m\u01b0u tr\u1ecb Trung v\u00e0 Di\u1ec7u \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp binh quy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin b\u1ea3o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c gi\u1ebft l\u1eabn nhau, c\u01a1 h\u1ed9i c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 \u0111i\u1ec1u may cho ta v\u1eady\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u00f4n Th\u1ea5t N\u00f4ng (con Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u00f4n Th\u1ea5t Chi\u00eam) l\u00e0m Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i. N\u00f4ng t\u1eeb Thu\u1eadn H\u00f3a \u0111\u1ebfn b\u00e1i ki\u1ebfn \u1edf h\u00e0nh t\u1ea1i, xin ph\u1ee5c v\u1ee5. Vua khen l\u00e0 c\u00f3 ch\u00ed, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1i binh t\u1eeb n\u00fai L\u00e3o L\u00e3nh qua s\u00f4ng, \u0111\u00e1nh nh\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o T\u00e2y S\u01a1n \u1edf b\u1edd s\u00f4ng d\u01b0\u1edbi n\u00fai Th\u1ecb Nghi. V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu l\u00e0 \u0110o\u00e0n C\u1ea3nh C\u01b0 ch\u1ebft tr\u1eadn. T\u1ed5ng qu\u1ea3n gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u cho n\u01a1i n\u00e0y l\u00e0 ch\u1ed7 tr\u1ecdng y\u1ebfu, \u0111em h\u1ebft binh voi \u0111\u1ebfn tranh chi\u1ebfm. Qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh hai tr\u1eadn \u0111\u1ec1u th\u1eafng. Vua sai c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i li\u00ean ti\u1ebfp, gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea1m. T\u1eeb \u0111\u00f3 qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111em nhau v\u1ec1 h\u00e0ng, ng\u00e0y k\u1ec3 h\u00e0ng tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ebf Di\u1ec7u m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t nguy, m\u1eadt b\u00e1o cho L\u00ea Trung t\u00ecm m\u01b0u ch\u1ea1y tho\u00e1t. Vua bi\u1ebft th\u1ebf, b\u1ea3o T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i r\u1eb1ng trong l\u00fac Trung lui th\u00ec th\u00fac qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, khi\u1ebfn kh\u00f4ng cho ch\u00fang th\u00f4ng v\u1edbi nhau. L\u1ea1i d\u1ee5 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam nh\u1eb7t \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 \u0110\u00e8o C\u1ea3 v\u00e0 \u0111\u00e8o Gian Nan \u0111\u1ec3 c\u1eaft \u0111\u1ee9t \u0111\u01b0\u1eddng qu\u00e2n gi\u1eb7c ra v\u00e0o. (C\u1ea3nh C\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1).<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf L\u01b0\u01a1ng Giang. T\u01b0 l\u1ec7 gi\u1eb7c L\u00ea Trung \u0111em binh v\u00e0 voi \u0111\u00e1nh h\u0103ng li\u1ec1n m\u1ea5y ng\u00e0y, \u0111\u1ec1u b\u1ecb H\u1ed9i \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, \u0111\u00eam b\u1ecf tr\u1ed1n, H\u1ed9i \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn b\u1ea3o Mai N\u01b0\u01a1ng. Trung l\u00f9i gi\u1eef Du L\u00e2m (t\u00ean \u0111\u1ea5t).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00e1nh l\u0169y \u0111\u1ea5t c\u1ee7a gi\u1eb7c t\u1ef1 \u0110\u00e0o L\u00f4 [L\u00f2 G\u1ed1m] \u0111\u1ebfn ch\u00e2n n\u00fai Th\u1ecb Nghi, T\u00e2y S\u01a1n thua, ta thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u0111\u1ea1n kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u, qu\u00e2n ta b\u00e8n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ed9 gi\u00e1 gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ea5n \u0111em qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 v\u00e0o \u0110a Di\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt chia ph\u00e1i qu\u00e2n v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng V\u00f5 theo V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng gi\u1eef \u0111\u00e8o Gian Nan, qu\u00e2n v\u1ec7 Th\u1ea7n V\u00f5 theo T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc gi\u1eef \u0111\u00e8o C\u1ea3. L\u1ea1i sai V\u00f5 Di Nguy \u0111em 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n bi\u1ec3n ti\u1ebfn \u0111\u1ed7 \u1edf S\u1ea7m D\u1eef [H\u00f2n G\u1ea7m] hi\u1ec7p v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh gi\u1eef, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eafc v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n \u0111\u1ec1u \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn Ch\u1eed Ch\u00e2u theo Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 th\u00e1m t\u1eed t\u1ef1 trong th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh l\u1ea9n \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng V\u00f5 T\u00e1nh b\u1ecb \u1ed1m nh\u1eb9, t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u0169ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m. Vua l\u1ea5y l\u00e0m lo, t\u1ee9c th\u00ec l\u1ea5y thu\u1ed1c thang m\u1eadt g\u1eedi cho T\u00e1nh v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTrong 8 th\u00e1ng nay khanh c\u00f9ng t\u01b0\u1edbng s\u0129 gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh v\u1ea5t v\u1ea3 l\u1eafm v\u1eady. Ta c\u0169ng mu\u1ed1n g\u1ea5p gi\u1ea3i v\u00e2y \u0111\u1ec3 cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Duy qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng, li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ed1 \u0111\u00e1nh, cho n\u00ean ta d\u00f9ng tr\u00ed \u0111\u1ec3 th\u1eafng, nh\u00e2n l\u00fac nguy c\u1ee7a n\u00f3 m\u00e0 \u0111\u00e1nh ch\u1ed7 y\u1ebfu c\u1ee7a n\u00f3. Kh\u00f4ng bao l\u00e2u n\u00f3 t\u1ea5t t\u1ef1 v\u1ee1 th\u00f4i. Nay ch\u1ee3t nghe th\u00e1m t\u1eed n\u00f3i, l\u00f2ng ta th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Khanh n\u00ean kh\u00e9o t\u1ef1 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb cho s\u1edbm l\u00e0nh \u0111\u1ec3 c\u00f9ng ta tr\u1ea3 th\u00f9 cho t\u1ed5 t\u00f4ng X\u00e3 T\u1eafc, cho th\u1ea7n d\u00e2n h\u1ea3 gi\u1eadn, ch\u1ee9 l\u1ea1i ch\u1ec9 kh\u01b0 kh\u01b0 gi\u1eef l\u1ea5y m\u1ed9t c\u00e1i th\u00e0nh nh\u1ecf hay sao ? Ta ngh\u0129 m\u1ed9t m\u00ecnh khanh c\u00f2n h\u01a1n tr\u0103m th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh; ch\u1ec9 trong tu\u1ea7n nh\u1eadt ta ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh tan gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111\u1ec3 c\u00f9ng khanh g\u1eb7p m\u1eb7t\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ea7y t\u00f4i quan h\u1ec7 c\u1ee7a X\u00e3 T\u1eafc, duy c\u00f3 khanh v\u1edbi T\u00e1nh ! Nay Di\u00ean Kh\u00e1nh b\u1ecb v\u00e2y \u0111\u00e3 l\u00e2u, m\u00e0 T\u00e1nh l\u1ea1i \u1ed1m, n\u1ebfu mu\u00f4n m\u1ed9t th\u1ebf n\u00e0o th\u00ec vua t\u00f4i ta ch\u1eb3ng th\u1eb9n v\u1edbi t\u01b0\u1edbng s\u0129 l\u1eafm sao ? N\u00ean g\u1ea5p ti\u1ebfn binh, tr\u01b0\u1edbc sau gi\u00e1p \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i ngay nguy kh\u1ed5 cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 trong th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng uy Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u00ean qu\u00e2n c\u00e1c chi v\u1ec7 Ti\u1ec1n chi, Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n, Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, H\u1ed5 oai, Ki\u00ean oai \u0111i ra dinh B\u00ecnh Khang xem x\u00e9t \u0111\u1ecba th\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n. L\u1ea1i sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ti\u1ec1n chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ee9, Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi H\u1eadu th\u1ee7y l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u1ebf, Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc Tri, C\u1ef1u k\u00fd l\u1ee5c \u0110\u0103ng H\u1eefu \u0110\u00e0o \u0111i ra x\u1ee9 Ph\u1ea7n T\u00e2n dinh B\u00ecnh Khang, chia \u0111i v\u00e9t mua th\u00f3c g\u1ea1o cho d\u00e2n gian v\u00e0 thu ch\u1ee9a m\u1eafm mu\u1ed1i \u1edf \u0111\u1ea1o th\u1ee7 H\u00f2n Kh\u00f3i \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf thanh d\u00e3, \u0111\u1ee3i sau khi gi\u1eb7c y\u00ean th\u00ec s\u1ebd tr\u1ea3 l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n c\u1ee7a T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i \u0111\u1ebfn Du L\u00e2m, \u0111\u00e1nh th\u1eafng T\u01b0 l\u1ec7 L\u00ea Trung, r\u1ed3i th\u1eeba th\u1eafng l\u1ea1i \u0111\u00e1nh tan T\u00e2y S\u01a1n \u1edf B\u1ed3ng Bong, Trung ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u1ec3 h\u1ecdp qu\u00e2n v\u1edbi Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 gi\u1ee5c H\u1ed9i ti\u1ebfn mau \u0111\u1ebfn L\u1ea1p Qu\u00e1n, \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 h\u1ed9i \u0111\u00e1nh. (B\u1ed3ng Bong, L\u1ea1p Qu\u00e1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t).<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c ph\u1ea1m \u0111\u00e8o Gian Nan, V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n giao chi\u1ebfn m\u1ea5y h\u1ee3p, gi\u1ebft v\u00e0 \u0111\u1ea9y l\u00f9i gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c c\u00f2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed1i l\u0169y. L\u01b0\u1ee3ng xin th\u00eam qu\u00e2n. Vua li\u1ec1n ph\u00e1i th\u00eam qu\u00e2n v\u1ec7 Ki\u00ean uy H\u1eefu chi \u0111\u1ebfn \u1ee9ng vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Minh l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Trinh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eefu, H\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 ch\u1ec9 Tr\u1ea7n V\u0129nh Khoa l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n VIII &#8211; Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/a><\/h1>\n\n\n\n<p>\u1ea5t m\u00e3o, n\u0103m th\u1ee9 16 [1795], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, T\u00e2y S\u01a1n chi\u1ebfm gi\u1eef<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1ed1 S\u01a1n, \u0111\u1ed3n l\u0169y r\u1ea5t v\u1eefng, qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh m\u00e3i kh\u00f4ng ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eeba c\u00f3 m\u1ed9t l\u00ednh tu\u1ea7n gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Nho \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, vua sai m\u1eadt h\u1ecfi l\u1ed1i \u0111i t\u1eaft \u0111\u1ec3 ng\u1ea7m \u0111\u00e1nh \u00fap, Nho xin d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng. B\u00e8n k\u00e9n h\u01a1n 300 qu\u00e2n chi\u1ebfn t\u00e2m \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c v\u00e0 N\u1ed9i tr\u1ef1c, \u0111\u00eam sang s\u00f4ng Ng\u01b0 Tr\u01b0\u1eddng, s\u0129 t\u1ed1t \u0111\u1ec1u c\u1edfi qu\u1ea7n, b\u00f2 l\u00ean Kh\u1ed1 S\u01a1n, ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t b\u1ea3o. Vua t\u1ef1 \u0111em \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn, ti\u1ebfng h\u00e9t vang tr\u1eddi. Gi\u00f3 m\u1ea1nh l\u1eeda b\u1ed1c, gi\u1eb7c c\u1ea3 s\u1ee3 tan v\u1ee1. Qu\u00e2n ta ph\u00e1 li\u1ec1n 12 b\u1ea3o gi\u1eb7c. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u b\u1ecf v\u00e2y tr\u1ed1n ch\u1ea1y, b\u1ecf l\u1ea1i voi, \u0111\u1ea1i b\u00e1c h\u1ecfa xa v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi kh\u00f4ng xi\u1ebft k\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai qu\u1ea3n Ti\u00ean phong dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh ki\u00eam l\u0129nh t\u01b0\u1edbng s\u0129 [v\u1ec7] Ban tr\u1ef1c h\u1eadu, [v\u1ec7] T\u00fac V\u00f5, Ti\u1ec1n chi v\u00e0 [chi] Hi\u1ec7u trung \u0111u\u1ed5i theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng 1 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh H\u1eadu qu\u00e2n. Vua d\u1ee5 V\u00f5 T\u00e1nh r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb khi ta \u1ee7y cho khanh m\u1ed9t dinh t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec3 \u1edf gi\u1eef \u0111\u1ea5t n\u00e0y, \u0111\u00e3 9 th\u00e1ng nay, \u0111\u00f3i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n, nh\u1ecdc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9, l\u1ea1i th\u00eam d\u1ea7u d\u00e3i s\u01b0\u01a1ng gi\u00f3 l\u00e2u ng\u00e0y, sinh nhi\u1ec1u t\u1eadt b\u1ec7nh, m\u00e0 v\u1eabn g\u1eafng s\u1ee9c c\u00f9ng l\u00f2ng, trong gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n th\u00e0nh, ngo\u00e0i ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c d\u1eef, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea3o l\u00e0 c\u1ecf c\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc gi\u00f3 m\u1ea1nh, th\u00f4ng gi\u00e0 g\u1eb7p n\u0103m r\u00e9t gian nan trung trinh nh\u01b0 th\u1ebf, ngh\u0129 th\u1eadt l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng. Nay gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n lui, cho khanh c\u00f9ng t\u01b0\u1edbng s\u0129 y\u00ean d\u01b0\u1ee1ng ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u1edf trong th\u00e0nh\u201d. R\u1ed3i sai x\u00e9t trong b\u1ed9 kh\u00fac, t\u1eeb ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u, cho \u0111\u1ebfn cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m m\u1edf th\u00e0nh ra \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng, c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi tuy kh\u00f4ng ra \u0111\u00e1nh m\u00e0 h\u1ebft s\u1ee9c b\u1ec1n gi\u1eef v\u00e0 nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0, tham lu\u1eadn, th\u01b0 k\u00fd, ai c\u00f3 h\u1ecdc h\u01a1i th\u00f4ng, n\u00f3i n\u0103ng lanh l\u1eb9 c\u00f3 n\u1ebft \u0111\u00e1ng khen, c\u00f3 t\u00e0i \u0111\u00e1ng l\u1ea5y, th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch, ch\u1edd ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 b\u00e0n khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u00e2n \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ch\u1eed Ch\u00e2u, sai H\u00f9ng v\u00f5 v\u1ec7 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean, Long v\u00f5 v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Hi\u00ean, Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 v\u1ec7 L\u00ea Th\u00e0nh L\u00fd \u0111\u1ec1u \u0111em v\u1ec7 binh \u0111i g\u1ea5p t\u1edbi \u0111\u00e8o Gian Nan, \u0111\u1eb7t ba b\u1ea3o \u1edf ch\u00e2n n\u00fai \u0111\u1ec3 ng\u0103n gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn Tu H\u00e0, \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n v\u00e2y \u0111\u00e1nh b\u1ea3o, qu\u00e2n ta l\u1ea5y \u0111\u1ea1i b\u00e1c b\u1eafn, qu\u00e2n v\u00e0 voi T\u00e2y S\u01a1n ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u. Qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n&nbsp; Th\u00e0nh \u0111u\u1ed5i v\u1eeba t\u1edbi, gi\u1eb7c v\u1ee1 ch\u1ea1y. Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ti\u1ec1n chi Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eafc ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ea1n ch\u1ebft \u1edf tr\u1eadn. V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111em qu\u00e2n theo sau, \u0111\u00e1nh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng binh v\u00e0 voi ng\u1ef1a c\u1ee7a gi\u1eb7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u b\u00e8n theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai Nh\u00e0 C\u1eafp (1. Nh\u00e0 C\u1eafp : \u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed ch\u00e9p l\u00e0 Nh\u1ef1 Phi.) ch\u1ea1y v\u1ec1 Quy Nh\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua tr\u1edf v\u1ec1 c\u1eeda bi\u1ec3n C\u00f9 Hu\u00e2n, \u0111\u1ec3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt gi\u1eef Ch\u1eed Ch\u00e2u. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n Long gi\u1eef \u0110\u00e8o C\u1ea3 v\u00e0 \u0111\u00e8o Gian Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, tri\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi T\u00e2y S\u01a1n s\u1eafp lui \u0111em nhi\u1ec1u s\u00fang \u0111\u1ea1n ch\u00f4n gi\u1ea5u \u0111i. S\u1eafc cho quan dinh B\u00ecnh Khang truy\u1ec1n kh\u1eafp cho qu\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t, c\u00f3 ai \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em n\u1ed9p th\u00ec s\u1ebd t\u00f9y theo h\u1ea1ng l\u1edbn h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n cho.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u \u0111\u00e3 v\u1ec1 Quy Nh\u01a1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ea5n m\u01b0u kh\u00f4ng th\u00e0nh v\u1ec1 Thu\u1eadn H\u00f3a tr\u01b0\u1edbc, Di\u1ec7u c\u0169ng d\u1eabn qu\u00e2n \u0111i theo. \u0110\u1ebfn n\u01a1i, Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n \u0111em l\u1eddi gi\u1ea3ng gi\u1ea3i, b\u00e8n l\u1ea5y Di\u1ec7u l\u00e0m Thi\u1ebfu ph\u00f3, Hu\u1ea5n l\u00e0m Thi\u1ebfu b\u1ea3o, V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng l\u00e0m T\u01b0 \u0111\u1ed3, Nguy\u1ec5n V\u0103n Danh l\u00e0m T\u01b0 m\u00e3, g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ee9 tr\u1ee5. T\u1eeb \u0111\u00f3 b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c chia th\u00e0nh b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft l\u1eabn nhau, Quang To\u1ea3n kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Khang l\u00e0 Ng\u0169 Kh\u1eafc B\u1ea1n v\u00e0 K\u00fd l\u1ee5c l\u00e0 Hu\u1ef3nh T\u00fa Chung &nbsp;\u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft. L\u1ea1i l\u1ea5y Nguy\u1ec5n Y M\u00e2n l\u00e0m Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Khang, \u0110\u1eb7ng H\u1eefu \u0110\u00e0o l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, s\u1eeda l\u1ea1i th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, l\u00e0m th\u00eam kho t\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha t\u00f4 thu\u1ebf cho Di\u00ean Kh\u00e1nh v\u00e0 B\u00ecnh Khang. Vua th\u1ea5y m\u1edbi \u0111\u00e2y T\u00e2y S\u01a1n v\u00e0o \u0111\u00e1nh, Di\u00ean Kh\u00e1nh b\u1ecb h\u1ea1i nh\u1ea5t, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Khang, d\u1ee5 r\u1eb1ng n\u0103m nay Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n c\u1ea3 t\u00f4 thu\u1ebf, B\u00ecnh Khang th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u00f4. Nh\u1eefng nh\u00e0 d\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t ch\u00e1y th\u00ec s\u01b0u d\u1ecbch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1, \u0111\u1ec3 Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i \u1edf l\u1ea1i tr\u1ea5n th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh. Sai Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n V\u00f5 T\u00e1nh ki\u00eam qu\u1ea3n binh thuy\u1ec1n Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch c\u00f9ng c\u00e1c chi v\u1ec7 hi\u1ec7u \u0111\u1ed9i Ti\u00ean phong v\u00e0 H\u1eefu qu\u00e2n v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai c\u01a1 dinh Trung qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh t\u1ea1m qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng s\u0129 Ti\u1ec1n chi theo ng\u1ef1 gi\u00e1 kh\u1ea3i ho\u00e0n. Tr\u00edch b\u1ed5 chi Ti\u1ec1n du dinh Ti\u00ean phong l\u00e0m chi Ti\u1ec1n du dinh H\u1eadu qu\u00e2n, c\u00f9ng hai v\u1ec7 Trung k\u00edch, Ti\u1ec1n k\u00edch \u1edf l\u1ea1i Di\u00ean Kh\u00e1nh theo T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i sai khi\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111i qua B\u00ecnh Thu\u1eadn, d\u1ee5 nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ed5 quan \u0111\u1eb7t l\u1ea1i, ch\u1ec9 l\u00e0 v\u00ec d\u00e2n. Ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n d\u00e2n th\u00ec ph\u1ea3i v\u00e2ng m\u1ec7nh m\u00e0 tuy\u00ean truy\u1ec1n gi\u00e1o h\u00f3a khi\u1ebfn d\u00e2n y\u00ean nghi\u1ec7p. Duy k\u1ebb c\u00f4ng b\u1eb1ng th\u00ec \u00edt m\u00e0 k\u1ebb nh\u0169ng t\u1ec7 th\u00ec nhi\u1ec1u, cho n\u00ean d\u00e2n th\u01b0\u1eddng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ta th\u00e1n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 t\u1eebng nghe. Nay loan gi\u00e1 \u0111i qua, c\u0169ng mu\u1ed1n tr\u00fa l\u1ea1i v\u00e0i ng\u00e0y \u0111\u1ec3 ai c\u00f3 oan khu\u1ea5t th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean. Nh\u01b0ng v\u00ec qu\u00e2n nh\u00e0 vua nh\u1ecdc m\u1ec7t \u0111\u00e3 l\u00e2u, kh\u00f4ng ti\u1ec7n d\u1eebng l\u1ea1i. \u0110\u00e3 sai Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00e2u \u1edf l\u1ea1i, nh\u01b0 quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng nh\u0169ng l\u1ea1m h\u1ed1i l\u1ed9 c\u00f9ng quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111i l\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng t\u00ecnh t\u1ec7 l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp s\u00e1ch nhi\u1ec5u, th\u00ec cho l\u00e0m th\u01b0 k\u00edn cho Binh b\u1ed9 \u0111\u1ec7 l\u00ean \u0111\u1ee3i x\u00e9t \u0111\u1ec3 tr\u1eeb m\u1ed1i t\u1ec7 cho d\u00e2n kh\u1ecfi kh\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u1ea5n, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, ng\u1ef1 gi\u00e1 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1eb7t y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1ee7y l\u1ea1o t\u01b0\u1edbng s\u0129, lu\u1eadn c\u00f4ng ban th\u01b0\u1edfng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p d\u00e2ng 2 th\u1edbt voi \u0111\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i thu mua v\u1ea3i l\u1ee5a.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n tri T\u00e0u v\u1ee5 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n r\u1eb1ng : \u201cV\u1ea3i l\u1ee5a l\u00e0 v\u1eadt th\u1ed5 s\u1ea3n c\u1ee7a ta, r\u1ea5t c\u1ea7n thi\u1ebft cho nh\u00e2n d\u00e2n, n\u00ean \u0111\u1ec3 trao \u0111\u1ed5i nhau \u1edf trong n\u01b0\u1edbc m\u00e0 d\u00f9ng cho \u0111\u1ee7, n\u1ebfu tham l\u1ee3i m\u00e0 b\u00e1n ra n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c th\u00ec gi\u00e1 ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u1eaft, khi\u1ebfn r\u00e9t kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1o, ch\u1eb3ng h\u00f3a ra l\u1ee3i \u00edt m\u00e0 h\u1ea1i nhi\u1ec1u sao ? T\u1eeb nay thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh xu\u1ea5t c\u1ea3ng h\u1ec5 ch\u1edf t\u01a1 s\u1ed1ng t\u1eeb 5 c\u00e2n, v\u1ea3i l\u1ee5a t\u1eeb 5 t\u1ea5m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u c\u1ea5m. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec cho T\u1ea5n th\u1ee7 (T\u1ea5n th\u1ee7 : Quan gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n.) b\u1eaft gi\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i N\u1ed9i tr\u1ef1c qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Mai V\u0103n Ngh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng N\u1ed9i h\u1ea7u Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long V\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 10, m\u00f9a \u0111\u00f4ng, sai Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o \u0110\u00f4ng cung. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f4ng cung l\u00e0 ng\u00f4i tr\u1eeb nh\u1ecb ( Ng\u00f4i s\u1eb5n \u0111\u1ec3 l\u00e0m vua.), tu\u1ed5i c\u00f2n non tr\u1ebb, tuy c\u00f4ng phu h\u1ecdc v\u1ea5n v\u1ed1n nh\u1edd gi\u1ea3ng vi\u1ec7n, nh\u01b0ng nhi\u1ec7m v\u1ee5 gi\u00fap b\u1ea3o [ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o] l\u00e0 \u1edf \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. T\u01b0\u1edbng s\u0129 gi\u00e1p binh dinh T\u1ea3 qu\u00e2n cho khanh v\u1eabn qu\u1ea3n l\u00e3nh nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n vi\u1ec7c trong m\u00f4n \u0111\u00ecnh c\u1ee7a \u0110\u00f4ng cung, nh\u01b0 quan l\u1ea1i, li\u00eau thu\u1ed9c, th\u1ecb v\u1ec7, t\u00f4i t\u1edb, h\u1ebft th\u1ea3y m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u1ee7y cho khanh. C\u1ed1t sao gi\u00fap \u0111\u1ee1 Th\u00e1i t\u1eed, hun \u0111\u00fac \u0111\u1ee9c t\u1ed1t, ch\u1eb3ng nh\u1eefng trong khi n\u00f3i n\u0103ng ngh\u0129 ng\u1ee3i sao cho \u00edt l\u1ed7i, l\u1ea1i mong m\u1ecdi vi\u1ec7c qu\u1ed1c gia th\u1ea3y \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u1ea3, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 cho ch\u1ec9 Y Do\u00e3n nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Thi\u1ec7u c\u00f4ng nh\u00e0 Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng t\u1ed1t ri\u00eang v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n dinh V\u00f5 T\u00e1nh l\u00e0m Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n dinh b\u00ecnh T\u00e2y tham th\u1eb7ng \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng, Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 hi\u1ec7u \u00fay T\u1ea3 chi Trung qu\u00e2n dinh V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1. L\u1ea5y Kh\u00e2m sai \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c chi Hi\u1ec7u trung dinh Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i l\u00e0m Hi\u1ec7u \u00fay Ti\u1ec1n chi, Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 chi Ki\u00ean uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea C\u00f4ng C\u00fac l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban Tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc \u01af l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu, Cai \u0111\u1ed9i H\u1ed3 V\u0103n Hu\u1ec7 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n uy.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00e2u l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9, c\u1ef1u L\u01b0u th\u1ee7 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n l\u00e0m Binh b\u1ed9, Tham m\u01b0u Trung dinh Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 ki\u00eam vi\u1ec7c \u0111\u1ed1c h\u1ecdc, Tham lu\u1eadn v\u1ec7 H\u1ed5 uy Nguy\u1ec5n Ho\u00e0i Qu\u1ef3nh l\u00e0m H\u1eefu tham tri H\u00ecnh b\u1ed9, Kh\u00e2m sai tham m\u01b0u \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean B\u00f9i Ch\u00ed Th\u00e0nh l\u00e0m T\u1ea3 tham tri H\u00ecnh b\u1ed9, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng L\u00ea C\u00f4ng Xu\u00e2n l\u00e0m T\u1ea3 tham tri L\u1ec5 b\u1ed9, Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Th\u1ecb th\u01b0 vi\u1ec7n Ho\u00e0ng Kim C\u01a1 l\u00e0m Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n, Th\u1ecb th\u01b0 vi\u1ec7n Tr\u1ea7n Quang T\u0129nh, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Thi\u1ec7u, \u0110inh C\u00f4ng Khi\u00eam sung&nbsp; H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2 \u1edf Quy Nh\u01a1n l\u00e0 Ho\u00e0ng T\u1eed Cao l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n th\u1ecb h\u1ecdc, do L\u1ec5 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu v\u1ea3i tr\u1eafng c\u1ee7a d\u00e2n tr\u1ea1i \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n n\u1ed9p thay thu\u1ebf \u0111\u1ec3 may \u00e1o chi\u1ebfn cho qu\u00e2n s\u0129. (M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 1 t\u1ea5m v\u1ea3i tr\u1eafng, tr\u1ecb gi\u00e1 2 quan 5 ti\u1ec1n, kh\u1ea5u tr\u1eeb ti\u1ec1n thu\u1ebf n\u0103m B\u00ednh th\u00ecn).<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ecdn nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng s\u0129 b\u1ecb b\u1ec7nh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng \u1edf c\u00e1c dinh qu\u00e2n. Vua cho r\u1eb1ng li\u1ec1n n\u0103m chinh chi\u1ebfn, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 b\u1ecb b\u1ec7nh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n nhi\u1ec1u, m\u00e0 t\u00ean v\u1eabn c\u00f2n \u1edf cu\u1ed1i s\u1ed5, h\u01b0 th\u1ef1c ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng, s\u1eafc cho c\u00e1c quan cai qu\u1ea3n \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed5 binh, t\u1eeb n\u0103m Gi\u00e1p d\u1ea7n t\u1edbi nay, ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u00ean qu\u00e2n ng\u1ea1ch tinh binh k\u00e9n l\u1ef1a hay l\u1ea1c t\u00f2ng (1. L\u1ea1c t\u00f2ng : T\u1ee9c qu\u00e2n t\u00ecnh nguy\u1ec7n.), ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb b\u1ec7nh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh th\u1ea3i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc cho v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n, th\u00ec l\u00e0m m\u1ed9t s\u1ed5 ri\u00eang, h\u1ea1n \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng sau \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee3i tuy\u1ec3n \u0111\u1ec3 chia su\u1ea5t, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u01b0 t\u00ecnh h\u1ed1i l\u1ed9 tha cho kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn tuy\u1ec3n, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c th\u00ec x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e0n l\u00e0m duy\u1ec7t tuy\u1ec3n. B\u1ed1n dinh hai \u0111\u1ea1o \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec tuy\u1ec3n k\u1ef3 v\u00e0o th\u00e1ng 2 sang n\u0103m B\u00ecnh Khang, B\u00ecnh Thu\u1eadn th\u00ec v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m nay. Sai \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0m s\u1eb5n s\u1ed5 tuy\u1ec3n. (Ph\u00e0m d\u00e2n th\u1ef1c n\u1ea1p bi\u1ec7t n\u1ea1p c\u00e1c t\u1ed5ng x\u00e3 th\u00f4n ph\u01b0\u1eddng trong h\u1ea1t v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n thu\u1ed9c binh, c\u00e1c \u0111\u1ed9i n\u1eadu \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, c\u00e1c c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng ty, cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, x\u00e3 tr\u01b0\u1edfng, tri thu, cai tr\u1ea1i, c\u1ee9 theo s\u1ed5 ch\u1ea5p b\u1eb1ng n\u0103m nay m\u00e0 chia l\u00e0m ba h\u1ea1ng tr\u00e1ng qu\u00e2n d\u00e2n, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng h\u1ea1ng l\u00e3o, t\u00e0n t\u1eadt, c\u00f9ng, c\u1ed1 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i v\u00e0 \u0111\u1ebfn 17 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, c\u00f9ng nh\u1eefng h\u1ea1ng ngo\u1ea1i ti\u00eau sai v\u00e0 bi\u1ec7t t\u00ednh, c\u00f3 nh\u00e0 hay \u1edf ng\u1ee5, cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi v\u1ec1, m\u1edbi t\u1ee5c s\u1ed5, m\u1edbi \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i, \u0111\u1ec1u ghi v\u00e0o s\u1ed5, ch\u01b0a r\u00f5 h\u1ecd t\u00ean, tu\u1ed5i, qu\u00ea qu\u00e1n. Nh\u1eefng h\u1ea1ng l\u00e3o nhi\u00eau, nhi\u00eau&nbsp; t\u1eadt trong k\u1ef3 tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi khai tr\u1ed1n khai ch\u1ebft c\u00e1c n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u00ec ghi cu\u1ed1i s\u1ed5. L\u00e0m s\u1ed5 tuy\u1ec3n b\u00eca xanh ba b\u1ea3n Gi\u00e1p \u1ea5t B\u00ednh, t\u1edbi k\u1ef3 n\u1ed9p cho quan tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai B\u1ea3o h\u1ed9 qu\u1ea3n H\u1eadu th\u1ee7y dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n v\u00e2ng m\u1ec7nh sang s\u1ee9 Xi\u00eam b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. (T\u1eb7ng Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng 2 c\u00e0nh hoa v\u00e0ng hoa b\u1ea1c, 10 l\u1ea1ng k\u1ef3 nam, s\u00e1p ong, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t \u0111\u1ec1u 500 c\u00e2n ; cho vua th\u1ee9 hai 2 c\u00e0nh hoa v\u00e0ng hoa b\u1ea1c, s\u00e1p ong, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t \u0111\u1ec1u 500 c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Cai c\u01a1 thu\u1ed9c dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tri\u1ec7u, Ng\u00f4 V\u0103n B\u00ecnh, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea1i c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb gi\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 khi \u0111\u1ea1i binh xu\u1ea5t chinh, b\u1ecdn Tri\u1ec7u th\u00e1c b\u1ec7nh kh\u00f4ng theo, l\u1ea1i h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng \u0111i \u0103n c\u01b0\u1edbp, b\u1ecb c\u00e1c dinh Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh v\u00e0 V\u0129nh Tr\u1ea5n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i n\u1ed9p. Ra l\u1ec7nh ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u cho d\u00e2n ch\u00fang bi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Gi\u00e1m th\u00e0nh s\u1ee9 l\u00e0 T\u00f4 V\u0103n \u0110o\u00e0i ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i H\u00f9ng Di\u1ec7m v\u00e0 An C\u00f4ng tr\u00f4ng nom c\u00e1c vi\u1ec7c n\u1ea5u luy\u1ec7n v\u00e0 thu ph\u00e1t thu\u1ed1c s\u00fang, di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng, h\u1ecfa kh\u00ed, l\u1ea1i sai tr\u00f4ng nom c\u00e1c \u0111\u1ed9i n\u1eadu \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n ch\u0103n nu\u00f4i tr\u00e2u d\u00ea b\u00f2 \u0111\u1ec3 cung cho vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai c\u01a1 ph\u00f3 chi Ki\u1ebfn v\u0169 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ecd Vinh qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ph\u1ed1 H\u00e0i, ki\u00eam hai \u0111\u1ea1o Phan Thi\u1ebft v\u00e0 V\u1ecb N\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n qu\u1ea3n vi\u1ec7c thu\u1ebf th\u1ee7y l\u1ee3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng t\u1eeb nay thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111i c\u00e1c x\u1ee9 Nam Vang, Long Xuy\u00ean, Ki\u00ean Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, Ch\u00e2n B\u00f4n \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec do L\u1ea1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n B\u1ea3o Tr\u00ed ph\u00ea b\u1eb1ng \u0111\u00f3ng d\u1ea5u tri\u1ec7n Th\u00f4ng h\u00e0nh th\u1ee7 t\u00edn (1. Th\u00f4ng h\u00e0nh th\u1ee7 t\u00edn :&nbsp; Th\u00f4ng h\u00e0nh gi\u1eef l\u00e0m tin.) \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng s\u1ef1 gi\u1ea3 m\u1ea1o. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho ri\u00eang. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u. Ph\u00e0m l\u00f2 n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u kh\u00f4ng c\u1ee9 s\u1ed1 l\u00f2 bao nhi\u00eau, m\u1ed7i l\u00f2 m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 200 quan ti\u1ec1n thu\u1ebf. V\u00f5 t\u1eeb cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, v\u0103n t\u1eeb c\u00e2u k\u00ea, cai h\u1ee3p, cho \u0111\u1ebfn qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh n\u1ea5u, n\u1ed9p ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00ea b\u1eb1ng \u0111\u00f3ng d\u1ea5u tri\u1ec7n : D\u1eef d\u00e2n \u0111\u1ed3ng l\u1ee3i (1. D\u1eef d\u00e2n \u0111\u1ed3ng l\u1ee3i : C\u00f9ng h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i v\u1edbi d\u00e2n.). C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o n\u1ea5u tr\u1ed9m n\u1ea5u l\u1ea1m th\u00ec cho ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh n\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft gi\u1ea3i ; quan thu l\u1ea5y \u0111\u1ed3 n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u \u1ea5y \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft ; l\u1ea1i c\u1ee9 s\u1ed1 l\u00f2 n\u1ea5u tr\u1ed9m l\u1ea1m \u1ea5y m\u00e0 thu thu\u1ebf, m\u1ed9t n\u1eeda sung c\u00f4ng, m\u1ed9t n\u1eeda th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft ; l\u1ea1i \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i 100 roi. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n ti\u1ec1n ri\u00eang m\u00e0 tha v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh n\u1ea5u m\u00e0 t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1eaft t\u1ef1 ti\u1ec7n tha th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u1ef1 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eadu, Cai \u0111\u1ed9i D\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Qu\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i L\u00ea Nh\u01a1n S\u1eed l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i kh\u00e2m sai \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn cai c\u01a1 \u0110\u00e0o Duy D\u1ee5ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 cai \u0111\u1ed9i B\u00f9i C\u00f4ng T\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu, Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i T\u00f4n Th\u1ea5t Ho\u1ea3ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i T\u00f4n Th\u1ea5t N\u00f4ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1ed5 oai, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 cai \u0111\u1ed9i L\u00ea C\u00f4ng Th\u00e0nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng oai, Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u1ebft l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ki\u00ean \u00fay, Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n C\u00f4ng Minh l\u00e0m thu\u1ed9c n\u1ed9i Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5. S\u1eafc t\u1eeb nay ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay c\u00e1c v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ec1u th\u00eam hai ch\u1eef \u201cthu\u1ed9c n\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t v\u1ec7 V\u00f5 uy qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, l\u1ea5y nh\u1eefng h\u00e0ng binh ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u00e0 sung v\u00e0o. L\u1ea5y h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Hu\u1ef3nh V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m Thu\u1ed9c n\u1ed9i v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 V\u00f5 uy, Cai c\u01a1 V\u00f5 C\u00f4ng \u00c2n v\u00e0 ch\u1ec9 huy Ph\u1ea1m Xu\u00e2n C\u1ea3nh \u0111\u1ec1u l\u00e0m Thu\u1ed9c n\u1ed9i ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng ch\u1ec9 huy Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0 l\u00e0m Ph\u00f3 hi\u1ec7u \u00fay Ti\u1ec1n chi Trung qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Li\u00eam l\u00e0m Ph\u00f3 hi\u1ec7u \u00fay H\u1eadu chi, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i T\u1ea3 qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1eed, Trung dinh V\u00f5 Gi\u00e1p, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Phan M\u1ea1nh Ch\u00ednh, \u0111\u1ec1u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Th\u1ea7n v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Thu\u1eadn Th\u00e0nh Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o v\u00e0 Ch\u00e1nh tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n, c\u1ee9 theo ng\u1ea1ch c\u0169 m\u00e0 l\u1eadp c\u01a1 An t\u01b0\u1ee3ng 20 ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft voi hi\u1ebfn n\u1ed9p.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng kho t\u1ea1m \u1edf b\u1ea3o M\u1ef9 Tho dinh Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, sai dinh th\u1ea7n l\u1ea5y 15.000 ph\u01b0\u01a1ng th\u00f3c thu\u1ebf v\u00e0 1.600 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i \u1edf b\u1ea3o Tr\u1ea5n Di m\u00e0 ch\u1ee9a v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Ki\u00eam v\u00ec \u1ed1m mi\u1ec5n ch\u1ee9c ; l\u1ea5y c\u1ef1u Tri ph\u1ee7 Tr\u1ea7n V\u0103n Thuy\u00ean l\u00e0m Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n dinh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i l\u00e0m duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u1edf hai ph\u1ee7 B\u00ecnh Khang, Di\u00ean Kh\u00e1nh, qu\u1ea3n Ti\u00ean phong dinh Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng, H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n K\u1ef3 K\u1ebf l\u00e0m duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u1edf ph\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn. Tuy\u1ec3n xong l\u1ea1i k\u00e9n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tinh nhanh kh\u1ecfe m\u1ea1nh l\u00e0m h\u01b0\u01a1ng binh, bi\u1ebfn th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169. \u1edf hai ph\u1ee7 B\u00ecnh Khang v\u00e0 Di\u00ean Kh\u00e1nh<\/p>\n\n\n\n<p>th\u00ec \u0111\u1eb7t 36 \u0111\u1ed9i B\u00ecnh S\u01a1n, B\u00ecnh H\u00f2a, B\u00ecnh Y\u00ean, B\u00ecnh Th\u00e0nh, B\u00ecnh Th\u1ee7y. (B\u00ecnh S\u01a1n 10 \u0111\u1ed9i, B\u00ecnh H\u00f2a 10 \u0111\u1ed9i, B\u00ecnh Y\u00ean 6 \u0111\u1ed9i, B\u00ecnh Th\u00e0nh 2 \u0111\u1ed9i, B\u00ecnh Th\u1ee7y 8 \u0111\u1ed9i), ph\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn th\u00ec \u0111\u1eb7t 43 \u0111\u1ed9i Thu\u1eadn Ngh\u0129a, Thu\u1eadn H\u00f2a, Thu\u1eadn \u0110\u1ee9c, Thu\u1eadn An, Thu\u1eadn Th\u1ee7y (Thu\u1eadn Ngh\u0129a 11 \u0111\u1ed9i, Thu\u1eadn H\u00f2a 10 \u0111\u1ed9i, Thu\u1eadn \u0110\u1ee9c 8 \u0111\u1ed9i, Thu\u1eadn An 4 \u0111\u1ed9i, Thu\u1eadn Th\u1ee7y 10 \u0111\u1ed9i). M\u1ed7i \u0111\u1ed9i<\/p>\n\n\n\n<p>\u0111\u1eb7t 1 cai \u0111\u1ed9i, 1 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 d\u00e2n cho l\u00e0m. Binh l\u00ednh th\u00ec \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n dao d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, sai dinh B\u00ecnh Thu\u1eadn thu tr\u01b0\u1edbc s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u1ebf sai d\u01b0 n\u0103m B\u00ednh th\u00ecn c\u00f9ng s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u1ebf n\u0103m nay, ch\u1edf \u0111\u1ebfn ch\u1ee9a \u1edf Di\u00ean Kh\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 ch\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh l\u00e0m Hi\u1ec7u \u00fay H\u1eefu chi, Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Uy v\u00f5 H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 V\u00f5 Di Minh l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n V\u0103n B\u1ea3o, h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng ch\u1ec9 huy Phan V\u0103n \u0110\u1ee9c, \u0111\u1ec1u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Hu\u1ef3nh V\u0103n H\u00e1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i D\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn D\u1ef1c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eefu.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho vua n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 N\u1eb7c Ch\u0103n thuy\u1ec1n r\u1ed3ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 ng\u1ef1a, sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 H\u1ed3 V\u0103n L\u00e2n v\u00e0 Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 \u0111em ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111\u1ebfn c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m th\u1ecb h\u1ecdc Ho\u00e0ng Ng\u1ecdc U\u1ea9n, Hu\u1ef3nh C\u00f4ng Xu\u00e2n, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng H\u1ea1c, Nguy\u1ec5n Th\u1eeba Gia, Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u00e0n, Nguy\u1ec5n Ch\u00ednh Th\u1ecb, Nguy\u1ec5n V\u0103n Y\u00ean l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n th\u1ecb h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 ph\u00e9p thi. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 nh\u00e0 vua th\u1eafng tr\u1eadn kh\u1ea3i ho\u00e0n, s\u1eafc \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y th\u00e1ng 3 sang n\u0103m m\u1edf khoa thi H\u1ed9i g\u1ed3m ba k\u1ef3, \u0111\u1ec1u theo \u0111\u00fang \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 ti\u1ec1n tri\u1ec1u. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, L\u1ec5 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n B\u1ea3o Tr\u00ed, H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00e2u, Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n&nbsp; \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n ki\u1ebfn ngh\u1ecb r\u1eb1ng \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 thi H\u1ed9i khoa n\u00e0y c\u00f3 h\u01a1i kh\u00e1c v\u1edbi khoa T\u00e2n h\u1ee3i, e h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a r\u00f5, kh\u00f4ng kh\u1ecfi ng\u01a1 ng\u00e1c, xin ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p thi : K\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t 2 b\u00e0i kinh ngh\u0129a truy\u1ec7n ngh\u0129a, 2 b\u00e0i th\u01a1 v\u1ecbnh s\u1eed, v\u1ecbnh c\u1ea3nh ; k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb v\u0103n s\u1eed v\u00e0 v\u0103n t\u1ea3 c\u1ea3nh m\u1ed7i th\u1ee9 \u0111\u1ec1u 3 b\u00e0i ; k\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam th\u01a1 v\u00e0 ph\u00fa, v\u1ecbnh s\u1eed, v\u1ecbnh c\u1ea3nh \u0111\u1ec1u m\u1ed9t b\u00e0i. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 chia l\u00e0m ba h\u1ea1ng Gi\u00e1p \u1ea5t B\u00ednh, l\u01b0\u1ee3ng b\u1ed5 quan ch\u1ee9c v\u00e0 cho \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n binh d\u1ecbch dao d\u1ecbch theo th\u1ee9 b\u1ef1c. (K\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t kinh ngh\u0129a truy\u1ec7n ngh\u0129a 2 b\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang c\u00e1ch h\u1ea1ng gi\u00e1p th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n binh&nbsp; d\u1ecbch dao d\u1ecbch 6 n\u0103m, h\u1ea1ng \u1ea5t 5 n\u0103m, h\u1ea1ng b\u00ednh 4 n\u0103m ; th\u01a1 s\u1eed 2 \u0111\u1ec1, ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang c\u00e1ch h\u1ea1ng gi\u00e1p mi\u1ec5n binh d\u1ecbch dao d\u1ecbch 5 n\u0103m, h\u1ea1ng \u1ea5t 4 n\u0103m, h\u1ea1ng b\u00ednh 3 n\u0103m ; th\u01a1 c\u1ea3nh 2 b\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang c\u00e1ch h\u1ea1ng gi\u00e1p mi\u1ec5n binh dao 4 n\u0103m, h\u1ea1ng \u1ea5t 3 n\u0103m, h\u1ea1ng b\u00ednh 2 n\u0103m. Nh\u01b0 kinh ngh\u0129a kh\u00f4ng tr\u00fang c\u00e1ch m\u00e0 th\u01a1 tr\u00fang c\u00e1ch th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec1 nh\u1ecb. V\u00e0o thi k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb m\u00e0 tr\u00fang c\u00e1ch v\u1ec1 v\u0103n s\u1eed th\u00ec h\u1ea1ng gi\u00e1p b\u1ed5 l\u1ec5 sinh, h\u1ea1ng \u1ea5t l\u00e0m nhi\u00eau h\u1ecdc 6 n\u0103m, h\u1ea1ng b\u00ednh l\u00e0m nhi\u00eau h\u1ecdc 5 n\u0103m. V\u1ec1 v\u0103n c\u1ea3nh tr\u00fang c\u00e1ch th\u00ec h\u1ea1ng gi\u00e1p l\u00e0m nhi\u00eau h\u1ecdc 6 n\u0103m, h\u1ea1ng \u1ea5t l\u00e0m nhi\u00eau h\u1ecdc 5 n\u0103m, h\u1ea1ng b\u00ednh l\u00e0m nhi\u00eau h\u1ecdc 4 n\u0103m. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o khoa tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 tr\u00fang c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 b\u1ef1c g\u00ec th\u00ec th\u0103ng m\u1ed9t c\u1ea5p, n\u1ebfu kh\u00f4ng tr\u00fang c\u00e1ch th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o thi k\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam. V\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam thi th\u01a1 ph\u00fa v\u1ec1 s\u1eed m\u00e0 tr\u00fang c\u00e1ch th\u00ec h\u1ea1ng gi\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 c\u1ed1ng s\u0129, h\u1ea1ng \u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, h\u1ea1ng b\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u1ec5 sinh ; thi th\u01a1 ph\u00fa v\u1ec1 c\u1ea3nh m\u00e0 tr\u00fang c\u00e1ch th\u00ec h\u1ea1ng gi\u00e1p b\u1ed5 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, h\u1ea1ng \u1ea5t b\u1ed5 l\u1ec5 sinh, h\u1ea1ng b\u00ednh l\u00e0m nhi\u00eau h\u1ecdc su\u1ed1t \u0111\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o khoa tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 tr\u00fang c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 b\u1ef1c g\u00ec th\u00ec t\u00f9y b\u1ef1c m\u00e0 th\u0103ng m\u1ed9t c\u1ea5p). Ki\u1ebfn ngh\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean. Vua nghe theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe d\u00e2n tr\u1ea1i \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n tr\u1ed1n nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y, s\u1eafc cho H\u1ed9 b\u1ed9 b\u00e1o kh\u1eafp cho cai tr\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea1i ph\u1ea3i m\u1ed9 th\u00eam m\u00e0 b\u1ed5 sung, m\u1ed7i tr\u1ea1i l\u1ea5y 15 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u1ea1n. N\u1ebfu trong m\u1ed9t th\u00e1ng m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec cai tr\u1ea1i ph\u1ea3i sung l\u00e0m binh. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00e1i l\u1ec7 cho d\u00e2n th\u1ef1c n\u1ea1p m\u1ed9 l\u1eadp \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n l\u00e0m cai tr\u1ea1i v\u00e0 r\u00fat b\u1ecf t\u00ean \u1edf s\u1ed5 th\u00f4n \u0111i th\u00ec kh\u00f4ng cho l\u00e0m n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ednh th\u00ecn, n\u0103m th\u1ee9 17 [1796] (Thanh &#8211; Gia Kh\u00e1nh n\u0103m th\u1ee9 ), th\u00e1ng gi\u00eang, m\u00f9a xu\u00e2n, sai Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i sung Ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9 sang Xi\u00eam. (T\u1eb7ng Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t t\u00f2a b\u1ea3o th\u00e1p b\u1eb1ng&nbsp; \u0111\u00e1 tr\u1eafng, m\u1ed9t x\u00e2u \u0111\u00e8n th\u1ee7y tinh, 10 l\u1ea1ng k\u1ef3 nam, s\u00e1p ong, \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00e8n, \u0111\u01b0\u1eddng hoa, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t m\u1ed7i th\u1ee9 \u0111\u1ec1u 500 c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda b\u1ea3o M\u1ef9 Tho dinh Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 h\u00e0nh l\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a v\u1ec1. L\u1ea1i l\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 hi\u1ec7u \u00fay H\u1eefu chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai tr\u1ea1m \u0111\u01b0a ch\u00e8 b\u00e1nh \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u1ec3 ban cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n. Vua d\u1ee5 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e2y ta l\u1ea5y l\u00f2ng th\u00e0nh \u0111em qu\u00e0 cho t\u01b0\u1edbng s\u0129, khanh n\u00ean chia kh\u1eafp \u0111\u1ec3 c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c vinh h\u01b0\u1edfng \u01a1n vua\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, l\u00e0m duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u1edf b\u1ed1n dinh \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh. Sai Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2u, L\u01b0u th\u1ee7 V\u0129nh Tr\u1ea5n H\u1ed3 \u0110\u1ee9c V\u1ea1n, L\u1ec5 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean, T\u1ea3 tham tri Binh b\u1ed9 Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc Tri l\u00e0m quan tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng Tr\u1ea5n Bi\u00ean v\u00e0 Phi\u00ean Tr\u1ea5n ; L\u01b0u th\u1ee7 Phi\u00ean Tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u1ecbnh, Hi\u1ec7u \u00fay H\u1eefu chi Trung qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh, H\u1ed9 b\u1ed9 Phan Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, H\u1eefu tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 L\u00ea C\u00f4ng Xu\u00e2n l\u00e0m quan tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh v\u00e0 V\u0129nh Tr\u1ea5n. (Hai \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean v\u00e0 Ki\u00ean Giang ph\u1ee5 v\u00e0o \u0111\u00f3). Tuy\u1ec3n xong, sai theo s\u1ed5 ban c\u1ea5p gi\u1ea5y b\u1eb1ng t\u00edch, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t ph\u00f2ng gian d\u1ed1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n chia sai b\u00e8 \u0111\u1ea3ng \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn Quy Nh\u01a1n. Th\u00e1m t\u1eed v\u1ec1 b\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua m\u1eadt d\u1ee5 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i r\u1eb1ng : \u201cDi\u00ean Kh\u00e1nh ti\u1ebfp gi\u00e1p Quy Nh\u01a1n, khanh l\u01b0u tr\u1ea5n \u1edf \u0111\u00f3, t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c ch\u1eafc bi\u1ebft r\u00f5, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c \u0111i xa m\u00e0 th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c \u0111\u00e1nh g\u1ea7n m\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng, th\u00ec binh gi\u00e1p thuy\u1ec1n b\u00e8 c\u1ee7a ta \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 s\u1eb5n s\u00e0ng, ho\u1eb7c h\u00e3y xem th\u1eddi c\u01a1 r\u1ed3i sau h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, kh\u00f4ng n\u00ean v\u1ed9i v\u00e3, n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 s\u1ef1 th\u1ebf ngay, ch\u1ea1y bi\u1ec3u b\u00e1o l\u00ean\u201d. R\u1ed3i sai \u0111em \u00e1o m\u00e1t cho Ti\u1ec1n qu\u00e2n dinh v\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Long, Cai c\u01a1 chi Ki\u1ebfn ngh\u0129a Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, Cai c\u01a1 chi Ngh\u0129a d\u0169ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u1ec7n, c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f3ng 15 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n l\u1edbn hi\u1ec7u \u201cGia\u201d, x\u1ebfp theo tam t\u00e0i v\u00e0 th\u1eadp nh\u1ecb chi :<\/p>\n\n\n\n<p>1&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u2013 Thuy\u1ec1n Gia h\u01b0ng hi\u1ec7u ch\u1eef&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Thi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>2&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u2013 Thuy\u1ec1n Gia kh\u00e1nh hi\u1ec7u ch\u1eef&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0110\u1ecba<\/p>\n\n\n\n<p>3&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u2013 Thuy\u1ec1n Gia nguy\u00ean hi\u1ec7u ch\u1eef &nbsp;Nh\u01a1n<\/p>\n\n\n\n<p>4&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u2013 Thuy\u1ec1n Gia h\u1ea1nh hi\u1ec7u ch\u1eef&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;T\u00fd<\/p>\n\n\n\n<p>5&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u2013 Thuy\u1ec1n Gia trinh hi\u1ec7u ch\u1eef&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S\u1eedu<\/p>\n\n\n\n<p>6&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u2013 Thuy\u1ec1n Gia t\u01b0\u1eddng hi\u1ec7u ch\u1eef&nbsp;&nbsp;&nbsp; D\u1ea7n<\/p>\n\n\n\n<p>7&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u2013 Thuy\u1ec1n Gia minh hi\u1ec7u ch\u1eef&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; M\u00e3o<\/p>\n\n\n\n<p>8&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u2013 Thuy\u1ec1n Gia h\u00f2a hi\u1ec7u ch\u1eef&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Th\u00ecn<\/p>\n\n\n\n<p>9&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u2013 Thuy\u1ec1n Gia tr\u1ecb hi\u1ec7u ch\u1eef&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;T\u1ef5<\/p>\n\n\n\n<p>10 \u2013 Thuy\u1ec1n Gia th\u1ecbnh hi\u1ec7u ch\u1eef &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Ng\u1ecd<\/p>\n\n\n\n<p>11 \u2013 Thuy\u1ec1n Gia v\u0129nh hi\u1ec7u ch\u1eef&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; M\u00f9i<\/p>\n\n\n\n<p>12 \u2013 Thuy\u1ec1n Gia h\u1ef1u hi\u1ec7u ch\u1eef&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Th\u00e2n<\/p>\n\n\n\n<p>13 \u2013 Thuy\u1ec1n Gia hi hi\u1ec7u ch\u1eef&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; D\u1eadu<\/p>\n\n\n\n<p>14 \u2013 Thuy\u1ec1n Gia h\u1ed9i hi\u1ec7u ch\u1eef&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tu\u1ea5t<\/p>\n\n\n\n<p>15 \u2013 Thuy\u1ec1n Gia thi\u1ec7n hi\u1ec7u ch\u1eef&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; H\u1ee3i<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t 15 t\u0129nh h\u1ea3i \u00fay chia nhau cai qu\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuy\u00ean \u00fay s\u1ee9 th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u00e0nh L\u1ec5 b\u1ed9 s\u1ef1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4 ch\u1ebft (truy t\u1eb7ng L\u1ec5 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n \u0110\u1ed7 Th\u00e0nh L\u00e2m l\u00e0m Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, m\u1edf khoa thi l\u1ea5y \u0111\u1ed7 273 ng\u01b0\u1eddi. Tr\u00fang tam tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Ng\u0169 Kh\u1eafc Minh, Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng (14 ng\u01b0\u1eddi) ; tr\u00fang nh\u1ecb tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ea3n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Uy\u00ean (54 ng\u01b0\u1eddi) ; tr\u00fang nh\u1ea5t tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh, Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng V\u00e2n (205 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 thu\u1ebf sai d\u01b0 c\u1ee7a d\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ea1p. (Theo ph\u00e9p c\u0169, c\u00e1c tr\u1ea1i \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, c\u00e1c n\u1eadu s\u00e1p ong, m\u1ed7i n\u0103m thu m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan 4 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng, c\u00e1c \u0111\u1ed9i n\u1eadu s\u00e1i phu [phu qu\u00e9t d\u1ecdn], t\u00e2n s\u00e0i [ki\u1ebfm c\u1ee7i] m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan 3 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng, c\u00e1c ty nam tr\u1eebu [tr\u1eebu ta], quang l\u0103ng [l\u0129nh l\u00e1ng], h\u1eafc l\u0103ng [l\u0129nh th\u00e2m] m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 1 quan 1 ti\u1ec1n. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 3 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p th\u1ebb h\u1ee3p ph\u00f9 cho l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3. Vua th\u1ea5y qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n l\u1eabn l\u1ed9n, danh th\u1ef1c h\u1ed7n t\u1ea1p, c\u00f3 k\u1ebb gi\u1ea3 m\u1ea1o l\u00e0m c\u1ea5m v\u1ec7 \u0111i c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta, c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed1n ra th\u00f4n x\u00f3m \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi thu\u1ebf d\u1ecbch, b\u00e8n ra l\u1ec7nh ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n chi hi\u1ec7u th\u1ee7y b\u1ed9 trong ngo\u00e0i c\u1ee7a dinh Trung qu\u00e2n, c\u00f9ng thu\u1ed9c binh tinh binh k\u00e9n l\u1ef1a v\u00e0 l\u1ea1c t\u00f2ng c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ec7 c\u00e1c dinh v\u00e0 c\u00e1c c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng ty thu\u1ed9c Nh\u00e0 \u0111\u1ed3, c\u1ea5p cho th\u1ebb h\u1ee3p ph\u00f9 m\u00e0 \u0111eo \u0111\u1ec3 x\u00e9t th\u1ef1c gi\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t v\u1ec7 Uy v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, l\u1ea5y c\u1ef1u Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i T\u1ed1ng V\u0103n Th\u1ea1nh (con \u0111i\u1ec1u ki\u1ec3n T\u1ed1ng V\u0103n Kh\u00f4i) l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ed3ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban cho Ti\u1ec1n qu\u00e2n T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i 3 c\u00e2y g\u1ea5m hoa nho s\u00f3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0111\u1ed9i N\u1ed9i m\u00e3 ra \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n ch\u1ecdn ng\u1ef1a c\u00f4ng v\u1ec1 d\u00e2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed1n dinh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, s\u1eafc cho c\u00e1c dinh th\u1ea7n ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i x\u00e9t b\u1eaft cho d\u00e2n y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 4, m\u00f9a h\u1ea1, sai bi\u1ebfn 5 chi dinh H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0m Trung chi v\u00e0 H\u1eadu chi dinh H\u1eefu qu\u00e2n ; tr\u00edch b\u1ed5 H\u1eadu chi dinh Trung qu\u00e2n l\u00e0m Ti\u1ec1n chi dinh H\u1eefu qu\u00e2n, T\u1ea3 chi dinh Trung qu\u00e2n l\u00e0m T\u1ea3 chi dinh H\u1eefu qu\u00e2n, H\u1eefu chi dinh Trung qu\u00e2n l\u00e0m H\u1eefu chi dinh H\u1eefu qu\u00e2n ; bi\u00ean 5 \u0111\u1ed9i Trung ki\u00ean, Ti\u1ec1n k\u00edch, T\u1ea3 k\u00edch, H\u1eefu k\u00edch, H\u1eadu k\u00edch dinh Ti\u00ean phong v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng binh B\u00ecnh Thu\u1eadn 8 \u0111\u1ed9i Thu\u1eadn \u0111\u1ee9c, 2 \u0111\u1ed9i Thu\u1eadn h\u00f2a, t\u1ea5t c\u1ea3 15 \u0111\u1ed9i l\u00e0m Trung chi T\u00edn v\u00f5 dinh Ti\u00ean phong ; tr\u00edch b\u1ed5 chi T\u00fac uy dinh Trung qu\u00e2n l\u00e0m Ti\u1ec1n chi T\u00fac uy dinh Ti\u00ean phong, chi Ki\u1ebfn v\u0169 l\u00e0m h\u1eadu chi Ki\u1ebfn v\u0169 dinh Ti\u00ean phong. T\u00ean quan v\u00e0 hi\u1ec7u qu\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i theo danh s\u1eafc bi\u00ean ch\u1ebf m\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 hi\u1ec7u \u00fay T\u1ea3 chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 chi T\u00fac uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i, Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 chi Ki\u1ebfn v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u00ean phong, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 hi\u1ec7u \u00fay H\u1eadu chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4 qu\u1ea3n Ti\u1ec1n chi H\u1eefu qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 hi\u1ec7u \u00fay H\u1eefu chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh qu\u1ea3n H\u1eefu chi H\u1eefu qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 ph\u00f3 hi\u1ec7u \u00fay T\u1ea3 chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n S\u0129 l\u00e0m ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi H\u1eefu qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u H\u1eefu hi\u1ec7u l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u00e1o l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 chi Ch\u00e1nh t\u1ea3 H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u1ec3n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 chi Ph\u00f3 t\u1ea3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 chi Ch\u00e1nh ti\u1ec1n l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u1eafc Ch\u1ea5t l\u00e0m ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Ph\u00f3 ti\u1ec1n l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n C\u1eedu l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 chi Ch\u00e1nh ti\u1ec1n dinh Ti\u00ean phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi T\u00edn v\u00f5, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Ch\u00e1nh h\u1eefu l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ki\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u00e2n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi T\u00fac uy, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u T\u1ea3 hi\u1ec7u chi T\u00fac uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 ph\u00f3 chi Ki\u1ebfn v\u00f5 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ecd Vinh l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi Ki\u1ebfn v\u00f5, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u H\u1eadu hi\u1ec7u l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00f2ng l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u00ean phong Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh l\u1ea5y b\u1ea3n ch\u1ee9c h\u00e0nh L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t b\u1ed1n v\u1ec7 Th\u1ea7n uy, Th\u1ea7n d\u0169ng, Th\u1ea7n l\u01b0\u1ee3c, Th\u1ea7n to\u00e1n thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n. L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Th\u1ea7n uy, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00e2n, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 h\u1eadu hi\u1ec7u H\u1eefu chi T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ed1ng l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Th\u1ea7n d\u0169ng, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh \u0110i\u00eau l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2u l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Th\u1ea7n l\u01b0\u1ee3c, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 T\u1ea3 qu\u00e2n Ho\u00e0ng C\u1ed5ng Y\u00ean, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Mai V\u0103n B\u1ea3o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00f9y l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Th\u1ea7n to\u00e1n, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i T\u1ea3 qu\u00e2n B\u00f9i V\u0103n Hoan l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t 5 v\u1ec7 Nhu\u1ec7 phong, Chi\u1ebfn phong, Chi\u00eau v\u00f5, Tuy\u00ean v\u00f5, Ch\u01b0\u01a1ng v\u00f5 thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n. L\u1ea5y h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng \u0110\u00f4 \u00fay Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Nhu\u1ec7 phong [Tr\u00f9ng h\u1ecd t\u00ean v\u1edbi <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ng%C3%B4_V%C4%83n_S%E1%BB%9F\">Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf<\/a> nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n.], Cai \u0111\u1ed9i B\u00f9i V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n Tri\u00eam l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Kh\u00e2m sai tham t\u00e1 ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Chi\u1ebfn phong, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Quang Thu\u1eadn, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ee7 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u1ee5ng l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Chi\u00eau v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00fa, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea1o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, V\u0103n h\u00e0n cai h\u1ee3p L\u00ea Xu\u00e2n Th\u00e1i l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Tuy\u00ean v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n C\u00f4ng Th\u1ecbnh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Phan C\u00f4ng Minh l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ch\u01b0\u01a1ng v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00ecn, h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng ch\u1ec9 huy L\u00ea Nho Can l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 \u0110\u1eb7ng T\u1ea5n H\u00f2a l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ki\u00ean v\u00f5, \u0110o\u00e0n V\u0103n T\u00ecnh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u hi\u1ec7u Ti\u1ec1n du H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0m D\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1ee3p l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 d\u0169ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea Ti\u1ebfn Tham l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u T\u1ea3 hi\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1eef l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Cai \u0111\u1ed9i V\u00f5 d\u0169ng l\u00e0 Cao V\u0103n L\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Ti\u1ec1n hi\u1ec7u B\u1ea1ch V\u0103n \u0110o\u00e0i l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u T\u1ea3 hi\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 H\u00f9ng phong H\u1eadu qu\u00e2n Mai Ti\u1ebfn Hu\u1ec7 l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Ti\u1ec1n hi\u1ec7u L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ba l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u T\u1ea3 hi\u1ec7u T\u1ea3 chi \u0110\u1ed7 V\u0103n S\u00fang l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Ti\u1ec1n hi\u1ec7u Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u H\u1eefu hi\u1ec7u Ti\u1ec1n chi Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00edn l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi Tr\u1ea7n Ti\u1ebfn Voi l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u H\u1eefu hi\u1ec7u H\u1eefu chi Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi, Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 H\u00f9ng phong Ph\u1ea1m V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Tr\u1ea7n V\u0103n \u1ea5t l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Minh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 Ngh\u1ecb v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y nho h\u1ecdc Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u00e0n v\u00e0 Mai V\u0103n D\u1ee5 sung C\u00f4ng s\u0129 vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o v\u00e0 Ch\u00e1nh tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n hi\u1ebfn 20 th\u1edbt voi nh\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ngh\u0129 t\u01b0\u1edbng s\u0129 li\u1ec1n n\u0103m \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1eaft nh\u1ecdc m\u1ec7t n\u1eefa, b\u00e0n ngh\u1ec9 binh, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sang n\u0103m s\u1ebd \u0111\u00e1nh l\u1edbn. S\u1eafc cho c\u00e1c \u0111inh qu\u00e2n cho h\u1ebft qu\u00e2n l\u00ednh v\u1ec1 qu\u00ea \u0111\u1ec3 k\u1ecbp ng\u00e0y m\u00f9a.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng d\u00e2ng s\u1edb xin m\u1ed9 th\u00eam qu\u00e2n l\u1ea1c t\u00f2ng \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung cho v\u1ec7 V\u00f5 d\u1ef1c v\u00e0 2 \u0111\u1ed9i H\u00f9ng k\u1ef3 v\u00e0 Ti\u1ec7p sai. Vua cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ra l\u1ec7nh khuy\u1ebfn n\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1c dinh r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ec1 n\u00f4ng l\u00e0 g\u1ed1c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, \u0103n c\u00f3 \u0111\u1ee7 th\u00ec qu\u00e2n m\u1edbi m\u1ea1nh, cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a \u0111i th\u0103m d\u00e2n c\u00e0y, \u0111i th\u0103m d\u00e2n g\u1eb7t, l\u00e0 c\u1ed1t khuy\u00ean d\u00e2n bi\u1ebft ch\u0103m vi\u1ec7c g\u1ed1c. Nay \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a l\u00e0m ru\u1ed9ng, n\u00ean d\u1ee5 b\u1ea3o cho qu\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t, h\u1ebft s\u1ee9c ch\u0103m vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, ai kh\u00f4ng ru\u1ed9ng th\u00ec m\u01b0\u1edbn ru\u1ed9ng m\u00e0 c\u00e0y. L\u00fd d\u1ecbch s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i bi\u00ean s\u1ed5, \u0111\u1ee3i kh\u00e1m \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb si\u00eang ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u1ee7 l\u1ec5 sinh l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng sung C\u1ed1ng s\u0129 vi\u1ec7n, Ph\u1ee7 l\u1ec5 sinh Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n v\u00e0 Nhi\u00eau h\u1ecdc Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh sung Th\u1ecb th\u01b0 vi\u1ec7n. L\u1ea5y b\u1ecdn nho h\u1ecdc Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ee9, Ph\u1ee7 l\u1ec5 sinh Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u1ecbnh, Nhi\u00eau h\u1ecdc Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng V\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Quang, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ch\u00ed 17 ng\u01b0\u1eddi sung N\u1ed9i th\u1ecb th\u01b0 vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn n\u1ed9i vi\u1ec7n Ch\u00e2u V\u0103n Y\u00ean sang n\u01b0\u1edbc Thanh mua s\u00e1ch v\u00e0 h\u00e0ng h\u00f3a.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, c\u1ea3i b\u1ed5 10 \u0111\u1ed9i An ngh\u0129a thu\u1ed9c H\u1eadu chi c\u0169 c\u1ee7a Trung qu\u00e2n (nguy\u00ean l\u00e0 qu\u00e2n l\u1ea1c t\u00f2ng thu\u1ed9c M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4) l\u00e0m v\u1ec7 V\u00f5 l\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c Ti\u1ec1n chi H\u1eefu qu\u00e2n, 6 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c chi Ki\u00ean uy c\u0169 c\u1ee7a Trung qu\u00e2n (nguy\u00ean l\u00e0 tinh binh thu\u1ed9c Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh) l\u00e0m v\u1ec7 Ho\u00e0ng v\u00f5 thu\u1ed9c H\u1eefu chi H\u1eefu qu\u00e2n. L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Phan V\u0103n Th\u1ecbnh l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 V\u00f5 l\u01b0\u01a1ng, Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Phan V\u0103n Kh\u1ea3 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Ho\u1eb1ng v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Xi\u00eam La sai s\u1ee9 sang hi\u1ebfn voi \u0111\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ecdn quan chi\u00eam h\u1eadu l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c L\u1ed9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc L\u00e2n r\u1eb1ng: \u201cNh\u1eadt th\u1ef1c nguy\u1ec7t th\u1ef1c \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ed9 th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c, cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi t\u00ednh gi\u1ecfi th\u00ec kh\u00f4ng l\u1ea7m. Tr\u01b0\u1edbc kia h\u1ec5 c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c nguy\u1ec7t th\u1ef1c th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u1ee3i g\u1ea7n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1edbi b\u00e1o l\u00ean, b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ecbch nh\u00e0 Thanh \u0111em sang r\u1ed3i, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0103n c\u1eafp c\u00e1i gi\u1ecfi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u1ee7a m\u00ecnh \u01b0 ? Sao g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ef1c h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c ? T\u1eeb nay v\u1ec1 sau nh\u01b0 c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c nguy\u1ec7t th\u1ef1c \u1edf ng\u00e0y th\u00e1ng n\u0103m n\u00e0o, m\u1edbi khuy\u1ebft, khuy\u1ebft nhi\u1ec1u, l\u1ea1i tr\u00f2n v\u00e0o gi\u1edd n\u00e0o, ph\u1ea3i suy t\u00ednh \u0111\u1ed9 s\u1ed1 tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0o kho\u1ea3ng th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 10 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u1ed9t b\u1ea3n ri\u00eang ti\u1ebfn tr\u00ecnh, t\u1edbi k\u1ef3 x\u00e9t nghi\u1ec7m, t\u00ednh tr\u00fang th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng tr\u00fang th\u00ec c\u00f3 ph\u1ea1t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1edf ti\u1ec1n g\u1ea1o \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ebfn ch\u1ee9a \u1edf th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh (Gia \u0110\u1ecbnh g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng 11.400 ph\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n quan 30.000 quan. B\u00ecnh Thu\u1eadn g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng h\u01a1n 1.400 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Khang Nguy\u1ec5n Thoan k\u00e9n qu\u00e2n l\u1ea1c t\u00f2ng \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5 v\u00e0o 2 thuy\u1ec1n Nh\u01b0ng s\u00fang, Ki\u00ean s\u00fang c\u1ee7a b\u1ea3n dinh, m\u1ed7i thuy\u1ec1n 60 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i v\u1ec1, sai Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c thay Tr\u1ea5n th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng \u0111em b\u1ed9 kh\u00fac \u0111i theo, T\u00e1n l\u00fd \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng gi\u00fap vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, l\u1ea5y qu\u1ea3n H\u1eefu qu\u00e2n Ti\u1ec1n chi M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4 l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai b\u1ea1 tri \u0110\u1ed3 gia l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00e1i l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t 5 dinh th\u1ee7y qu\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc m\u1edbi \u0111\u1eb7t 3 dinh Trung th\u1ee7y, Ti\u1ec1n th\u1ee7y, H\u1eadu th\u1ee7y, ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n dinh ch\u1ec9 qu\u1ea3n m\u1ed9t chi, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y m\u1edbi \u0111\u1eb7t th\u00eam T\u1ea3 th\u1ee7y, H\u1eefu th\u1ee7y n\u1eefa l\u00e0m 5 dinh, l\u1ea5y chi hi\u1ec7u c\u00e1c v\u1ec7 Ng\u0169 ti\u1ec7p, Ng\u0169 thu\u1eadn, Ng\u0169 khu\u00f4ng, Ng\u0169 d\u1ef1c chia b\u1ed5 v\u00e0o, m\u1ed7i dinh \u0111\u1ec1u c\u00f3 3 chi trung, ti\u1ec1n, h\u1eadu. Ch\u00e1nh qu\u1ea3n dinh th\u1ed1ng l\u0129nh t\u01b0\u1edbng s\u0129 b\u1ea3n dinh, ph\u00f3 dinh chuy\u00ean qu\u1ea3n Trung chi. L\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 qu\u1ea3n thuy\u1ec1n N\u1ed9i th\u1ee7y Trung th\u1ee7y c\u1ee7a Trung qu\u00e2n l\u00e0 V\u00f5 Di Nguy qu\u1ea3n dinh Trung th\u1ee7y, hi\u1ec7p c\u00f9ng C\u00f4ng b\u1ed9 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00e1i ki\u00eam coi c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n ghe n\u0103m dinh, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 qu\u1ea3n chi Ti\u1ec1n thu\u1eadn dinh Ti\u1ec1n Th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ea5n qu\u1ea3n dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y, Kh\u00e2m sai \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn cai c\u01a1 ph\u00f3 dinh H\u1eadu th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u00ednh l\u00e0m ph\u00f3 dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 chi Ch\u00e1nh h\u1eadu dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh qu\u1ea3n dinh T\u1ea3 th\u1ee7y, Ph\u00f3 h\u1eadu chi dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ngh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 dinh T\u1ea3 th\u1ee7y, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nga qu\u1ea3n dinh H\u1eefu th\u1ee7y, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 ph\u00f3 chi Trung thu\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9m l\u00e0m Ph\u00f3 dinh H\u1eefu th\u1ee7y, Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 qu\u1ea3n chi T\u1ea3 thu\u1eadn qu\u1ea3n dinh H\u1eadu th\u1ee7y l\u00e0 B\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n qu\u1ea3n dinh H\u1eadu th\u1ee7y, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng nhung cai c\u01a1 ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi qu\u1ea3n hi\u1ec7u Trung d\u1ef1c dinh h\u1eadu th\u1ee7y l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m Ph\u00f3 dinh H\u1eadu th\u1ee7y, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 ch\u00e1nh H\u1eadu chi dinh Trung th\u1ee7y qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Thanh Ch\u00e2u l\u00e0 C\u00f9 V\u0103n Li\u00eam l\u00e0m Ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi dinh Trung th\u1ee7y, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 ph\u00f3 H\u1eadu chi qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Thanh Ch\u00e2u l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Kh\u00e1ch l\u00e0m Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi dinh Trung th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e1i l\u00e0m Ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi dinh Trung th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i l\u00e0m Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u1ecbnh l\u00e0m Ch\u00e1nh H\u1eadu chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u H\u1eadu hi\u1ec7u chi Ti\u1ec1n thu\u1eadn l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Th\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 H\u1eadu chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi chi H\u1eefu thu\u1eadn l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ngo\u1ea1n l\u00e0m Ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi dinh T\u1ea3 th\u1ee7y, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u chi H\u1eefu thu\u1eadn l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ph\u01b0\u1edbc Trung l\u00e0m Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u chi Hi\u1ec7u thu\u1eadn l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng L\u1ea1i l\u00e0m Ch\u00e1nh H\u1eadu chi, Cai \u0111\u1ed9i chi H\u1eadu thu\u1eadn l\u00e0 Phan V\u0103n Tam l\u00e0m Ph\u00f3 H\u1eadu chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u T\u1ea3&nbsp; hi\u1ec7u chi Trung thu\u1eadn l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi dinh H\u1eefu th\u1ee7y, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Ti\u1ec1n hi\u1ec7u chi Trung thu\u1eadn l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Ti\u1ec1n hi\u1ec7u chi Ti\u1ec1n thu\u1eadn l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung l\u00e0m Ch\u00e1nh H\u1eadu chi, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i hi\u1ec7u Ti\u1ec1n khu\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 H\u1eadu chi, Kh\u00e2m sai ch\u1ec9 huy ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi chi Quy thu\u1eadn l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi dinh H\u1eadu th\u1ee7y, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Tr\u1ea7n V\u0103n Gi\u00e1o l\u00e0m Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Qu\u00fd l\u00e0m Ch\u00e1nh H\u1eadu chi, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 qu\u1ea3n hi\u1ec7u Ti\u1ec1n d\u1ef1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tho\u1ea1i l\u00e0m Ph\u00f3 H\u1eadu chi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 ph\u00f3 Trung chi H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Th\u1eafng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n c\u00e2u k\u00ea Nguy\u1ec5n Th\u00e0nh Ch\u1ea9n l\u00e0m Cai b\u1ea1 Ch\u00ednh dinh hi\u1ec7p c\u00f9ng Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Gi\u1ea3ng v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i C\u00e1p V\u0103n Hi\u1ebfu coi c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e1c c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a Nh\u00e0 \u0111\u1ed3.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y C\u1ed1ng s\u0129 vi\u1ec7n Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng l\u00e0m Tham lu\u1eadn v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ph\u00f3 h\u1eadu chi dinh Trung th\u1ee7y qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ma Li l\u00e0 L\u01b0u T\u1ea5n H\u00f2a qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Phan Rang ki\u00eam hai th\u1ee7 Ma V\u1eb1n v\u00e0 Du Lai.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i \u0110\u1ed7 V\u0103n Huy l\u00e0m Kh\u00e2m sai \u0111\u00f4 th\u1ed1ng chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9. Huy d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cGi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n m\u1ea5y n\u0103m \u0111\u00e2y th\u01b0\u1eddng b\u1ecb qu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111\u00e1nh thua. Nay n\u00f3 d\u1ef1a l\u0169y cao h\u00e0o s\u00e2u cho qu\u00e2n s\u0129 ngh\u1ec9 ng\u01a1i, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 nu\u00f4i s\u1ee9c cho kh\u1ebbo m\u00e0 \u0111\u1ee3i qu\u00e2n ta m\u1ecfi m\u1ec7t, ch\u1edd xem th\u1ebf bi\u1ebfn. N\u1ebfu ta kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc th\u00ec e b\u1ecb tr\u00fang k\u1ebf gi\u1eb7c. Nh\u01b0ng th\u1ebf \u0111\u00e1nh hay gi\u1eef tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecba l\u1ee3i. Ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, xin tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y \u0111\u00e1nh \u00fap l\u1ea5y Qu\u1ea3ng Nam, chi\u1ebfm gi\u1eef ba \u1ea3i H\u1ea3i V\u00e2n, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp vi\u1ec7n c\u1ee7a \u0111\u1ecbch. Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u00e3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec Quy Nh\u01a1n, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i c\u00f3 th\u1ec3 truy\u1ec1n h\u1ecbch m\u00e0 \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua khen ph\u1ea3i, c\u1ea5t b\u1ed5 cho ch\u1ee9c \u1ea5y, sai c\u00f9ng b\u1ecdn Tuy\u00ean \u00fay s\u1ee9 Phan V\u0103n Loan, Tuy\u00ean \u00fay s\u1ee9 Phan V\u0103n Ph\u1ee5ng, Tuy\u00ean v\u00f5 s\u1ee9 Ph\u1ea1m V\u0103n Tuy, Tham hi\u1ec7p \u0110\u1ed7 V\u0103n Ch\u00e2n, Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u00fa, l\u1ea9n v\u1ec1 c\u00e1c ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng Nam, Thu\u1eadn H\u00f3a \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5 ngh\u0129a binh, ch\u1edd ng\u00e0y qu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111\u1ebfn s\u1ebd \u1ee9ng theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4 \u1ed1m, xin ngh\u1ec9. Sai Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc t\u1ea1m l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n, qu\u1ea3n c\u00e1c v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n, t\u1ea3, h\u1eadu, Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu, H\u1ed5 oai v\u00e0 H\u00f9ng v\u00f5, \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh theo L\u01b0u tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111i\u1ec1u b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nh\u00e2n d\u1ee5 Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng r\u1eb1ng : \u201c\u0110i\u1ec1u ch\u1ee7 y\u1ebfu trong vi\u1ec7c d\u1ee5ng binh l\u00e0 tr\u00ed v\u00e0 d\u0169ng gi\u00fap nhau. T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m, nh\u01b0ng t\u00ednh ch\u01b0a thu\u1ea7n, c\u00e1c khanh n\u00ean khuy\u00ean b\u1ea3o, khi\u1ebfn cho g\u1eb7p vi\u1ec7c bi\u1ebft s\u1ee3, l\u1ea5y m\u01b0u m\u00e0 th\u00e0nh. Ph\u1ecfng g\u1eb7p l\u00fac ho\u00e3n c\u1ea5p, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t tay gi\u00fap \u0111\u1ee1. C\u00f2n vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh c\u00e1c v\u1ec7 th\u00ec c\u0169ng n\u00ean nghi\u00eam ng\u1eb7t, tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec ch\u00e9m, \u0111\u1eebng cho l\u00e0 l\u00ednh trong l\u00ednh ngo\u00e0i m\u00e0 coi kh\u00e1c nhau. D\u00e2n l\u00e0 g\u1ed1c n\u01b0\u1edbc, qu\u00e2n c\u1ed1t ph\u1ea3i nghi\u00eam. \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean kh\u1ed5n l\u00e0 quy\u1ec1n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00f3i nhi\u1ec1u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 c\u00f3 17 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1eadu \u1edf H\u00f2n Tre, l\u1ea5y 3 chi\u1ebfc sam b\u1ea3n v\u00e0o c\u01b0\u1edbp Ki\u00ean Giang, qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea1o ng\u0103n \u0111\u00e1nh, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 5 th\u1ee7 c\u1ea5p, \u0111o\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t thuy\u1ec1n, \u0111\u00e1nh \u0111\u1eafm m\u1ed9t chi\u1ebfc, c\u00f2n m\u1ed9t chi\u1ebfc ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111em binh thuy\u1ec1n 10 v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 T\u1ea3 qu\u00e2n th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn H\u00f2n Tre. Xuy\u00ean chia qu\u00e2n l\u00e0m ba \u0111\u1ea1o \u0111\u00e1nh \u00fap, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng v\u00e0 qu\u00e2n gi\u1eb7c h\u01a1n 80 ng\u01b0\u1eddi, 15 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi kh\u00f4ng xi\u1ebft k\u1ec3. D\u00e2n bi\u00ean th\u00f9y b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 70 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u khi\u1ebfn tha cho v\u1ec1 h\u1ebft. T\u1eeb \u0111\u00f3 gi\u1eb7c Ch\u00e0 V\u00e0 khi\u1ebfp s\u1ee3 kh\u00f4ng d\u00e1m x\u00e2m ph\u1ea1m n\u1eefa, \u0111\u01b0\u1eddng bu\u00f4n b\u00e1n t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham lu\u1eadn qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1ea5n B\u1eedu l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c V\u0129nh Tr\u1ea5n, thu thu\u1ebf sai d\u01b0 c\u1ee7a qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n s\u1edf Ph\u00fa Qu\u1ed1c. (Ti\u1ec1n thu\u1ebf c\u1ee7a h\u1ea1ng tr\u00e1ng, qu\u00e2n, d\u00e2n th\u1ef1c n\u1ea1p v\u00e0 c\u1ee7a h\u1ea1ng l\u00e3o h\u1ea1ng t\u1eadt th\u00ec y theo l\u1ec7 b\u1ed1n dinh. Nh\u1eefng th\u00fa binh, m\u1ed9 phu, ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng [Hoa Ki\u1ec1u] th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 n\u1ed9p ti\u1ec1n \u1ea5n (ph\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u00e2u th\u1ecb [\u0111\u00f3ng d\u1ea5u son], nh\u01b0 c\u00e1c ty \u1edf Ch\u00ednh dinh v\u00e0 hai ty X\u00e1 sai v\u00e0 T\u01b0\u1edbng th\u1ea7n l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c dinh, c\u00e1c ch\u1ee9c c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t, b\u1ea3n hi\u1ec7u, \u0111\u1ec1u n\u1ed9p ti\u1ec1n 5 quan; c\u00e1c ty l\u0129nh l\u00e1ng, l\u0129nh th\u00e2m, tr\u1eebu nam, v\u1ea3i tr\u1eafng, b\u1ea3n ph\u1ee7 th\u00ec n\u1ed9p 10 quan ti\u1ec1n, x\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00ec 3 quan, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n d\u00e2ng t\u1ea1p \u0111\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng c\u1ea5p b\u1eb1ng cho l\u00e0m th\u1ee7 h\u1ee3p t\u1ea1i gia \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u00eau th\u00e2n (1. Nhi\u00eau th\u00e2n : \u0110\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n dao d\u1ecbch.) th\u00ec n\u1ed9p 10 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o \u0110o\u00e0n Tr\u1ecdng Vi\u1ec5n l\u00e0m H\u1eefu tham tri L\u1ea1i b\u1ed9, H\u1ed3 V\u0103n \u0110\u1ecbnh l\u00e0m Tham tri Binh b\u1ed9, Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o Tr\u1ea7n Minh \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tham m\u01b0u Nguy\u1ec5n B\u00e1 T\u1ed1n l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai qu\u1ea3n Ti\u00ean phong dinh Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m cai T\u00e0u v\u1ee5 ; l\u1ea5y Th\u00e1i y vi\u1ec7n Nguy\u1ec5n Th\u1eadn l\u00e0 Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i l\u00e0m Ph\u00f3 tri T\u00e0u v\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai qu\u1ea3n h\u1eadu th\u1ee7y dinh l\u00e0 B\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n&nbsp; Nh\u00e0n \u0111i Nam Vang v\u00e0 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn mua voi \u0111\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai l\u1ea5y 68 s\u1edf th\u1ee7y l\u1ee3i \u1edf H\u1eadu Di\u1ec7n thu\u1ed9c Ti\u1ec1n Giang v\u00e0 \u1edf Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c thu\u1ed9c H\u1eadu Giang tr\u1ea3 v\u1ec1 Ch\u00e2n L\u1ea1p, c\u1ea5m c\u00e1c ng\u01b0 h\u1ed9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m l\u1ea5n, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mua ri\u00eang, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam, Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc Tri, L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh v\u00e0 b\u1ecdn cai c\u01a1, cai \u0111\u1ed9i, tri b\u1ea1, tham lu\u1eadn th\u1ea5y vi\u1ec7c qu\u00e2n r\u1ed7i r\u00e3i, th\u01b0\u1eddng c\u00f9ng nhau ch\u01a1i c\u1edd b\u1ea1c [\u0111\u1ed5 b\u00e1c \u8ced\u535a], <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%C3%A1_g%C3%A0#Giai_tho%E1%BA%A1i\">ch\u1ecdi g\u00e0<\/a> [\u0111\u1ea5u k\u00ea \u9b2c\u9dc4], ch\u1ecdi c\u00e1 [\u0111\u1ea5u ng\u01b0 \u9b2c\u9b5a], \u0111\u01b0\u1ee3c thua k\u1ec3 c\u00f3 tr\u0103m ngh\u00ecn. Vua nghe bi\u1ebft, xu\u1ed1ng ch\u1ec9 qu\u1edf tr\u00e1ch. B\u1ecdn V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng s\u1ee3 h\u00e3i xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t r\u1ed9ng tha m\u00e0 r\u0103n b\u1ea3o th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, s\u1eeda mi\u1ebfu \u1edf H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u1edf Phi\u00ean Tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t mua \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t \u1edf Tr\u1ea5n Bi\u00ean, c\u1ee9 100 c\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng gi\u00e1 9 quan. D\u1ee5 quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u1eddng c\u00e1t d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i mua binh kh\u00ed, \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n, kh\u00f4ng b\u1eaft s\u1ea3n xu\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, cho n\u00ean ph\u1ea3i ph\u00e1t v\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 tr\u01b0ng mua. Th\u1ebf l\u00e0 c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u ti\u1ec7n l\u1ee3i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00e9t l\u1ee3i c\u1ee7a d\u00e2n m\u00e0 l\u00e0m l\u1ee3i cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2u. N\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed9 bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 chi Ch\u1ea5n v\u00f5 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u00e2n gi\u1eef \u0111\u1ea1o Ma Li v\u00e0 ki\u00eam ba th\u1ee7 Khe G\u00e0, La Di, Ph\u00f9 Mi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 hi\u1ec7u \u00fay T\u1ea3 chi Trung qu\u00e2n h\u00e0nh ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n, r\u1ed3i sai Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n chuy\u00ean qu\u1ea3n n\u0103m v\u1ec7 Th\u1ea7n v\u00f5, Th\u1ea7n uy, Th\u1ea7n d\u0169ng, Th\u1ea7n to\u00e1n, Th\u1ea7n l\u01b0\u1ee3c v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng chuy\u00ean qu\u1ea3n n\u0103m chi, \u0111\u1ec1u cho theo \u0110\u00f4ng cung \u0111i\u1ec1u b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb Ph\u00fa Y\u00ean tr\u1edf ra m\u1ea5t m\u00f9a, \u0111\u00f3i k\u00e9m.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ngh\u0129 \u0111\u00e3 t\u1edbi m\u00f9a gi\u00f3 b\u1ea5c, gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n thu\u1eadn gi\u00f3 \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp t\u00e0i v\u1eadt c\u1ee7a d\u00e2n, d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c t\u1ea5n th\u1ee7 c\u1eeda bi\u1ec3n ng\u00e0y \u0111\u00eam tu\u1ea7n x\u00e9t, v\u00e0 truy\u1ec1n kh\u1eafp cho c\u00e1c ph\u1ee7 B\u00ecnh Khang, Di\u00ean Kh\u00e1nh r\u1eb1ng m\u00f9a l\u00faa g\u1eb7t xong, ph\u1ea3i ch\u1ecdn n\u01a1i m\u00e0 c\u1ea5t, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 g\u1ea7n b\u00e3i bi\u1ec3n, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ea5t tr\u1eafc ; l\u1ea1i nghi\u00eam c\u1ea5m nh\u1eefng h\u1ed9 \u0111an bu\u1ed3m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n l\u00e9n cho \u0111\u1ecbch. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n IX &#8211; Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/a><\/h1>\n\n\n\n<p>B\u00ednh th\u00ecn, n\u0103m th\u1ee9 17 [1796], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y K\u1ef7 m\u00e3o, vua th\u00e2n \u0111em c\u00e1c quan b\u01b0ng s\u00e1ch v\u00e0ng \u1ea5n v\u00e0ng t\u00f4n m\u1eabu phi l\u00e0m Qu\u1ed1c m\u1eabu v\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i phi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1eddi s\u00e1ch r\u1eb1ng : \u201cC\u00fai ngh\u0129, l\u1ec5 c\u1ee7a th\u00e1nh \u0111\u1ebf minh v\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i l\u1ea5y ch\u00ednh danh l\u00e0m tr\u1ecdng ; l\u00f2ng c\u1ee7a nh\u00e2n nh\u00e2n hi\u1ebfu t\u1eed ph\u1ea3i t\u00f4n v\u1ecb hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean. Th\u1ebf cho n\u00ean H\u00e1n V\u0103n \u0111\u1ebf n\u1ed1i ng\u00f4i, li\u1ec1n t\u00f4n danh hi\u1ec7u cho B\u1ea1c h\u1eadu; T\u1ed1ng Th\u00e1i t\u1ed5 m\u1edf nghi\u1ec7p, b\u00e8n t\u00f4n v\u1ecb hi\u1ec7u cho \u0110\u1ed7 phi.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e1 ph\u1ea3i m\u1eb9 nh\u1edd con m\u1edbi qu\u00fd !.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ec9 v\u00ec \u0111\u1ea1o ph\u1ea3i tr\u1ecdng lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ednh ngh\u0129, m\u1eabu phi t\u00ednh v\u1ed1n nhu m\u00ec, n\u1ebft g\u1ed3m ch\u00edn ch\u1eafn. Th\u1edd Ho\u00e0ng kh\u1ea3o khi r\u1ed3ng \u1ea9n d\u1ea5u, nh\u01b0 v\u1ee3 vua Thu\u1ea5n, ch\u1ed1n cung quy\u1ebft v\u1eabn vui h\u00f2a, gi\u1eef con th\u01a1 thu\u1edf h\u1ed5 th\u00e9t g\u1ea7m, nh\u01b0 m\u1eb9 vua Nghi\u00eau, trong gia \u0111\u00ecnh l\u01b0u Ph\u01b0\u1edbc t\u1ed1t. C\u00f4ng \u0111\u1ee9c cao d\u00e0y nh\u01b0 th\u1ebf, suy t\u00f4n ch\u1eadm tr\u1ec5 sao n\u00ean ?<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u1eb7t v\u00ec \u0111\u01b0\u01a1ng khi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, b\u1edd c\u00f5i ch\u01b0a th\u1ed1ng nh\u1ea5t d\u01b0 \u0111\u1ed3. V\u1eeba nay, nh\u00e2n l\u00fac th\u01b0 nh\u00e0n, qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u. Cho n\u00ean t\u00ednh tr\u1eddi kh\u00f3 c\u1ea5m ; m\u1edbi hay d\u1ec5 h\u1ee3p t\u00ecnh d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Nay con th\u00e2n \u0111em qu\u1ea7n th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 b\u01b0ng s\u00e1ch v\u00e0ng \u1ea5n v\u00e0ng k\u00ednh t\u00f4n l\u00e0m Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng th\u00e1i phi, \u0111\u1ec3 theo ph\u00e9p c\u1ed5, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p \u00fd ng\u01b0\u1eddi. C\u00fai mong nh\u01b0 m\u1eb7t tr\u1eddi l\u00ean, nh\u01b0 tr\u0103ng th\u01b0\u1eddng t\u1ecf, s\u00e1ch v\u1edbi Th\u00e1i T\u1ef1, Th\u00e1i Nh\u00e2m ( Th\u00e1i T\u1ef1 \u0111\u1ebb ra Ch\u00e2u V\u00f5 v\u01b0\u01a1ng. Th\u00e1i Nh\u00e2m \u0111\u1ebb ra Ch\u00e2u V\u0103n v\u01b0\u01a1ng.); tu\u1ed5i c\u00e0ng cao m\u00e3i, \u0111\u1ee9c c\u00e0ng l\u1edbn th\u00eam, truy\u1ec1n Ph\u01b0\u1edbc cho con cho ch\u00e1u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ec5 xong, b\u1ed1 c\u00e1o trong ngo\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o th\u1ed1ng c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng hi\u1ebfu \u0111\u1ec5 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ; k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, danh ph\u1eadn l\u00e0m \u0111\u1ea7u. Cho n\u00ean H\u00e1n V\u0103n \u0111\u1ebf n\u1ed1i ng\u00f4i li\u1ec1n t\u00f4n danh hi\u1ec7u cho B\u1ea1c h\u1eadu ; T\u1ed1ng Th\u00e1i t\u1ed5 m\u1edf nghi\u1ec7p, b\u00e8n t\u00f4n hi\u1ec7u cho \u0110\u1ed7 phi.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea3i qua li\u1ec7t th\u00e1nh tri\u1ec1u ta, c\u00e1c \u0111\u1eddi \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn t\u00f4n qu\u1ed1c m\u1eabu th\u00e1i phu nh\u00e2n, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ea1o do tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, l\u1ec5 su\u1ed1t x\u01b0a nay.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ednh ngh\u0129 m\u1eabu phi : tr\u1ea3i th\u1edd Ho\u00e0ng kh\u1ea3o, m\u1ed9t nh\u00e0 vui h\u00f2a ; nu\u00f4i n\u1ea5ng con th\u01a1, tr\u0103m b\u1ec1 kh\u00f3 nh\u1ecdc. C\u00f4ng \u0111\u1ee9c nh\u01b0 th\u1ebf, gian nan nh\u01b0 th\u1ebf, ba m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n n\u0103m nay, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u m\u1eaft th\u1ea5y tai nghe.<\/p>\n\n\n\n<p>Mu\u1ed1n \u0111\u1ee3i th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed5 v\u0169, kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c giang s\u01a1n, r\u1ed3i sau l\u1ea5y c\u1ea3 thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec3 th\u1edd, l\u1ea5y c\u1ea3 thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng, m\u1edbi th\u1ef1c h\u1ea3 l\u00f2ng hi\u1ebfu k\u00ednh. Nh\u01b0ng nay m\u1eabu phi tu\u1ed5i c\u00e0ng cao, \u0111\u1ee9c c\u00e0ng th\u1ecbnh, m\u00e0 c\u00e1c quan \u1edf tri\u1ec1u l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb xin t\u00f4n, khi\u1ebfn ta ph\u1ea3i tin theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y. K\u00ednh l\u1ea5y ng\u00e0y m\u1ed3ng 7 th\u00e1ng 10 n\u0103m nay, th\u00e2n \u0111em c\u00e1c quan ti\u1ebfn s\u00e1ch \u1ea5n, d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u l\u00e0m Qu\u1ed1c m\u1eabu v\u01b0\u01a1ng th\u00e1i phi cho h\u1ee3p l\u1eddi t\u00e2u. Nay tuy\u00ean truy\u1ec1n cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n uy qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i Lu\u1eadt l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi H\u1eefu qu\u00e2n, Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i c\u1ef1u ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eefu l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u1ec7 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n uy, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ki\u00ean uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Ba Lang Hy v\u00e0 Ba La Di [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Laurent_Andr%C3%A9_Barisy\">Laurent Barisy<\/a>] (\u0111\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3ng Mao) \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u [Singapore] t\u00ecm mua binh kh\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham lu\u1eadn v\u1ec7 T\u00fac tr\u1ef1c qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea Vi\u1ebft Ngh\u0129a l\u00e0m th\u01b0 k\u00fd Ch\u00ednh dinh, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n c\u00e2u k\u00ea Tr\u1ea7n T\u1ea5n B\u1eedu, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n \u0110inh C\u00f4ng Khi\u00eam, Th\u1ecb th\u01b0 vi\u1ec7n L\u00ea Xu\u00e2n T\u1ea7n l\u00e0m Tri b\u1ea1 Ch\u00ednh dinh, c\u00f9ng coi N\u1ed9i \u0111\u1ed3 gia.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi dinh H\u1eadu th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tho\u1ea1i l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 su\u1ea5t Ti\u1ec1n d\u1ef1c hi\u1ec7u l\u00e0 Phan V\u0103n Ng\u0169 l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 H\u1eefu ti\u1ec7p dinh Trung th\u1ee7y l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Do\u00e3n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, Tr\u1ea7n V\u0103n Phan l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00e9n th\u00eam qu\u00e2n \u1edf ba huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc Long, T\u00e2n B\u00ecnh v\u00e0 Ki\u1ebfn An sung b\u1ed5 v\u00e0 Ti\u1ec1n chi T\u00fac uy dinh Ti\u00ean phong v\u00e0 b\u1ed1n chi Trung, Ti\u1ec1n, H\u1eefu, H\u1eadu dinh H\u1eefu qu\u00e2n ; sai b\u1ecdn Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u00ean phong Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i, Ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi H\u1eefu qu\u00e2n Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i Lu\u1eadt, T\u1ea3 tham tri Binh b\u1ed9 Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc Tri, H\u1eefu tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n K\u1ef3 K\u1ebf chia nhau \u0111i k\u00e9n. (D\u00e2n s\u1ed1 t\u1ed5ng Ph\u01b0\u1edbc An huy\u1ec7n Ph\u00fa Long l\u00e0 581 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec3m th\u00eam 170 ng\u01b0\u1eddi ; d\u00e2n s\u1ed1 t\u1ed5ng Long Th\u00e0nh l\u00e0 476 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec3m th\u00eam 130 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed5 v\u00e0o Ti\u1ec1n chi T\u00fac uy dinh Ti\u00ean phong ; d\u00e2n s\u1ed1 hai t\u1ed5ng B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, T\u00e2n Long huy\u1ec7n T\u00e2n B\u00ecnh l\u00e0 331 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec3m th\u00eam 100 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed5 v\u00e0o Ti\u1ec1n chi dinh H\u1eefu qu\u00e2n ; d\u00e2n s\u1ed1 t\u1ed5ng B\u00ecnh An l\u00e0 754 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec3m th\u00eam 250 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed5 v\u00e0o H\u1eefu chi dinh H\u1eefu qu\u00e2n ; d\u00e2n s\u1ed1 t\u1ed5ng Ki\u1ebfn H\u01b0ng huy\u1ec7n Ki\u1ebfn An l\u00e0 600 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec3m th\u00eam 200 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed5 v\u00e0o Trung chi v\u00e0 H\u1eadu chi dinh H\u1eefu qu\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 ph\u00f3 H\u1eefu chi T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 V\u00f5 Ti\u1ebfn \u0110\u1ea9u l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Th\u1ea7n v\u00f5 l\u00e0 \u0110\u00e0o Quang L\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 ph\u00f3 hi\u1ec7u \u00fay H\u1eadu chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Li\u00eam l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi H\u1eefu qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 h\u00e0nh l\u01b0u th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u01b0\u1ee3ng qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Tr\u1ea5n Giang.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n t\u1ea1m h\u00e0nh Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u00ean phong Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh qu\u1ea3n su\u1ea5t Ti\u1ec1n chi T\u00fac uy v\u00e0 H\u1eadu chi Ki\u1ebfn v\u00f5 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh t\u1ea1m h\u00e0nh ch\u1ee9c Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n, cho theo L\u01b0u tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111i\u1ec1u b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Phan Rang l\u00e0 L\u01b0u T\u1ea5n H\u00f2a thay Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh t\u1ea1m qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c dinh B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o v\u00e0 Ch\u00e1nh tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i r\u1eb1ng 38 s\u00e1ch man Tr\u00e0 N\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c tr\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb T\u00e2y S\u01a1n c\u01b0\u1edbp ph\u00e1, ph\u1ea3i d\u1eddi sang \u1edf ba \u0111\u1ea1o \u0110\u1ed3ng M\u00f4n, H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 L\u00e1 B\u00f4n [Bu\u00f4n], nay \u0111\u00e3 th\u00e0nh s\u1ea3n nghi\u1ec7p, xin \u0111\u1ed5i cho l\u1ec7 theo s\u1ed5 \u0111inh Tr\u1ea5n Bi\u00ean \u0111\u1ec3 h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf. Vua cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11, l\u1ea5y B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n l\u00e0m Tham lu\u1eadn v\u1ec7 Nhu\u1ec7 phong H\u1eadu qu\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 vua sai L\u1ec5 b\u1ed9 ki\u00eam \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean k\u00e9n trong h\u1ecdc tr\u00f2 thi n\u0103m \u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang v\u00e0o h\u1ea1ng t\u1ea1m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 12 ng\u01b0\u1eddi b\u1ed5 l\u00e0m tham lu\u1eadn c\u00e1c chi v\u1ec7 dinh H\u1eadu qu\u00e2n, \u0110\u1ee9c M\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o s\u1ed1 \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Trung qu\u00e2n qu\u1ea3n C\u00f4n L\u00f4n \u0111\u1ea3o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o C\u1ea7n Gi\u1edd, ki\u00eam hai \u0111\u1ea1o V\u0169ng T\u00e0u v\u00e0 \u0110\u1ed3ng Tranh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ed1ng H\u1eefu Xu\u00e2n l\u00e0m Kh\u00e2m sai chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 (Xu\u00e2n l\u00e0 con Th\u1ed1ng su\u1ea5t \u0111\u1ea1o L\u01b0u \u0110\u1ed3n T\u1ed1ng H\u1eefu Tr\u01b0\u1eddng), sai \u0111i m\u1eadt th\u00e1m mi\u1ec1n Quy Nh\u01a1n v\u00e0 Thu\u1eadn H\u00f3a \u0111\u1ec3 chi\u00eau l\u1eadp ngh\u0129a binh \u1ee9ng theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng Ba Ph\u1ee7 thu\u1ed9c Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 To\u00e0n Ph\u00f9 \u5168\u6276 [Tuan Phaow, Tuon Pha] t\u1ee5 h\u1ecdp h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb n\u00fai \u0110\u00e0n Linh ng\u1ea7m xu\u1ed1ng C\u00e0 Tr\u1eadp c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai t\u1ea1m qu\u1ea3n dinh B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 L\u01b0u T\u1ea5n H\u00f2a, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o, Ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111em qu\u00e2n \u0111i Phan Thi\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh ch\u1ed1ng. L\u1ea1i sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 qu\u1ea3n L\u1ee5c \u0111\u1ea1o l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u1ed9c, Cai \u0111\u1ed9i qu\u1ea3n Xi\u00eam binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n \u0111\u1ec1u \u0111em qu\u00e2n b\u1ed9 thu\u1ed9c \u0111i Ma Li theo qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o V\u00f5 V\u0103n L\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng tri\u1ec7t c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ecdng y\u1ebfu. Khi qu\u00e2n T\u1ea5n H\u00f2a \u0111\u1ebfn Ma Chi\u1ebft, qu\u00e2n man nghe bi\u1ebft, lui gi\u1eef Ph\u1ed1 Ch\u00e2m. Vua d\u1ee5 T\u1ea5n H\u00f2a tri\u1ec7t qu\u00e2n v\u1ec1, v\u1eabn \u1ee7y cho Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n binh l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef s\u00e1ch man \u0110\u00e0n Linh (C\u00e0 Tr\u1eadp, Ma Chi\u1ebft, Ph\u1ed1 Ch\u00e2m \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi T\u00edn v\u00f5 dinh Ti\u00ean phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ki\u00ean qu\u1ea3n su\u1ea5t chi binh&nbsp; \u0111\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Phan Thi\u1ebft, ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u1ee7 Ph\u1ed1 H\u00e0i v\u00e0 V\u1ecb N\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u H\u1eefu hi\u1ec7u T\u1ea3 chi T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc B\u1ea3n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai thu tr\u01b0\u1edbc th\u00f3c thu\u1ebf n\u0103m \u0110inh t\u1ef5 c\u1ee7a b\u1ed1n dinh \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 hai \u0111\u1ed9i Ph\u1ea5n d\u1ef1c dinh Trung th\u1ee7y l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Hu\u00e2n l\u00e0m ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi dinh T\u1ea1 th\u1ee7y.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, s\u1eeda nh\u00e0 Th\u00e1i mi\u1ebfu. Vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 k\u00ednh y\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ebfn dinh Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, cho qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Sa \u0110\u00e9c v\u00e0 Long H\u1ed3 v\u00e0i ng\u00e0y r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00fac ti\u1ec1n Gia H\u01b0ng th\u00f4ng b\u1ea3o \u5609\u8208\u901a\u5bf3.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai Ti\u1ec3u h\u1ea7u nhi\u1ec1u k\u1ebb gi\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c sai xu\u1ed1ng l\u00e0ng l\u1eeba d\u1ed1i ki\u1ebfm l\u1ee3i, \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh d\u00e2ng s\u1edb h\u1ebft s\u1ee9c tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1ec7 \u1ea5y, l\u1eddi r\u1ea5t thi\u1ebft \u0111\u00e1ng. Vua khen. Sai c\u1ee9 theo vi\u1ec7c m\u00e0 gi\u1ebft \u0111i ; ai nghe th\u1ea5y c\u0169ng \u0111\u1ec1u vui s\u01b0\u1edbng. Sau \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u h\u1ea7u xu\u1ed1ng dinh Phi\u00ean Tr\u1ea5n thu ti\u1ec1n chi\u1ebfu c\u1ee7a x\u00e3 d\u00e2n, H\u1eadu qu\u00e2n V\u00f5 T\u00e1nh nghe bi\u1ebft, n\u00f3i v\u1edbi \u0110\u00f4ng cung xin \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u00f4ng cung n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00f3 c\u00f3 n\u1ed9i ch\u1ec9, kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ef1 b\u1ecdn n\u00f3 l\u00e0m\u201d. T\u00e1nh n\u00f3i : \u201cS\u00fay ph\u1ee7 l\u00e0 ng\u00f4i th\u00e1i t\u1eed c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, b\u1ecdn T\u00e1nh l\u00e0m b\u1ea7y t\u00f4i th\u00e2n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c g\u00ec b\u1ea5t ti\u1ec7n th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u ngay, n\u1ebfu c\u1ee9 d\u1ea1 d\u1ea1 v\u00e2ng v\u00e2ng th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1ecdi r\u1eb1ng nh\u00e0 c\u00f3 con bi\u1ebft can, n\u01b0\u1edbc c\u00f3 t\u00f4i bi\u1ebft can \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu s\u00fay ph\u1ee7 kh\u00f4ng n\u00f3i th\u00ec T\u00e1nh c\u00f9ng Ti\u1ec1n qu\u00e2n H\u1ed9i c\u0169ng ph\u1ea3i n\u00f3i, quy\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m b\u01b0ng mi\u1ec7ng n\u00edn l\u1eb7ng \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Hu\u1ed1ng chi c\u00e1i t\u1ec7 ri\u00eang c\u1ee7a k\u1ebb sai d\u1ecbch ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc s\u00fay ph\u1ee7 \u0111\u00e3 xin tr\u1eeb, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00faa th\u01b0\u1ee3ng khen nh\u1eadn v\u00e0 xu\u1ed1ng l\u1ec7nh c\u1ea5m h\u1eb3n. Nay b\u1ecdn kia l\u1ea1i \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y m\u00e0 c\u1ea7u xin \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9, ch\u1eb3ng h\u00f3a ra \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng b\u1ecdn ti\u1ec3u sai ch\u1ed1ng l\u1ea1i s\u00fay ph\u1ee7 \u00e0?\u201d. \u0110\u00f4ng cung li\u1ec1n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u. Vua l\u1ea1i ra l\u1ec7nh c\u1ea5m.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf thuy\u1ec1n bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Thanh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3ng Mao mua ng\u00e0 voi, s\u1eebng t\u00ea, \u0111\u1eadu kh\u1ea5u, sa nh\u00e2n. (T\u00e0u v\u1ee5 chi\u1ebfu theo s\u1ed1 c\u00e2n v\u00e0 gi\u00e1 khai c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng c\u1ee9 gi\u00e1 mua 100 quan th\u00ec chi\u1ebft thu 5 quan ti\u1ec1n thu\u1ebf).<\/p>\n\n\n\n<p>Ban m\u0169 \u0111ai \u00e1o cho b\u1ecdn L\u01b0u tr\u1ea5n th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c c\u00f9ng \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng, Nguy\u1ec5n Long, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh (Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c m\u1ed9t b\u1ed9 m\u0169 \u0111\u1ea1i tr\u00e0o, m\u1ed9t \u00e1o r\u00e9t ; b\u1ecdn Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u00e1o r\u00e9t).<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda n\u0103m \u0111\u00e0i phong h\u1ecfa (1. \u0110\u00e0i phong h\u1ecfa : N\u01a1i \u0111\u1ed1t l\u1eeda \u0111\u1ec3 b\u00e1o tin nguy c\u1ea5p.) \u1edf V\u0169ng T\u00e0u, T\u1eafc Kh\u00e1i, Th\u00f9y V\u00e2n, X\u00edch Lam v\u00e0 Ma Li.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n T\u1ea3 th\u1ee7y dinh Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh c\u00e1o b\u1ec7nh ; sai Ph\u00f3 T\u1ea3 th\u1ee7y dinh Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ngh\u1ecb t\u1ea1m qu\u1ea3n T\u1ea3 th\u1ee7y dinh, Ch\u00e1nh H\u1eadu chi Tr\u1ea7n C\u00f4ng L\u1ea1i l\u00e0m Ph\u00f3 T\u1ea3 th\u1ee7y dinh t\u1ea1m qu\u1ea3n Trung chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 D\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tr\u1ea5n l\u00e0m Ph\u00f3 Trung chi.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c man Ba Ph\u1ee7 \u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u1ea5n qu\u1ea5y s\u00e1ch T\u00e0 L\u1ea1p ; b\u1ecdn Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o v\u00e0 Ch\u00e1nh tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i r\u1eb1ng nay \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1eeba ti\u1ebft m\u00f9a \u0111\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai kh\u00f4 r\u00e1o, xin ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00e1nh. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cNh\u01a1n thi\u00ean th\u1eddi kh\u00f4ng b\u1eb1ng chi\u1ebfm \u0111\u1ecba l\u1ee3i th\u00ec m\u1edbi d\u1ec5 th\u00e0nh c\u00f4ng. Nh\u01b0 nay ti\u1ebfn qu\u00e2n ho\u1eb7c do Ph\u1ed1 H\u00e0i \u0111i \u0110\u00e0n Linh, ho\u1eb7c do Ma Li \u0111i B\u00e0o T\u1ecfa, ho\u1eb7c ngo\u00e0i t\u1eeb Tr\u00e0 D\u00ea m\u00e0 v\u00e0o, trong t\u1eeb L\u1ea7y N\u1ee5c m\u00e0 l\u1ea1i, trong b\u1ed1n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3, \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o l\u00e0 l\u1ee3i v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 ra \u0111\u00e1nh sau l\u01b0ng gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u00ednh xem \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa g\u1ea7n hi\u1ec3m d\u1ec5 th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0&nbsp; t\u00e2u l\u00ean\u201d. (B\u00e0o T\u1ecfa, Tr\u00e0 D\u00ea, L\u1ea7y N\u1ee5c \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Hu\u1ef3nh T\u1ea5n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00e1nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ki\u00ean uy, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 T\u00fac tr\u1ef1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Qu\u1ef3nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Long v\u00f5 l\u00e0 \u0110inh&nbsp; V\u0103n Khoa l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 V\u00f5 uy, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Long v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 V\u00f5 uy, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 dinh Ti\u00ean phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0129nh H\u1ef1u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 T\u00fac tr\u1ef1c l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long l\u00e0m Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n Long gi\u1eef B\u00ecnh Khang, trong b\u1ed9 kh\u00fac ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng v\u1edbi gi\u1eb7c m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u0103n c\u1ea5m. Vua nghe tin, d\u1ee5 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c tri\u1ec7t Long v\u1ec1 Di\u00ean Kh\u00e1nh, sai Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Trung k\u00edch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u1eddng thay.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110inh t\u1ef5, n\u0103m th\u1ee9 18 [1797] (Thanh &#8211; Gia Kh\u00e1nh n\u0103m th\u1ee9 ), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, ban \u00e1o cho c\u00e1c quan theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0m Thu\u1ed9c n\u1ed9i v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5, h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Cai c\u01a1 Hu\u1ef3nh \u0110\u0103ng L\u00fd v\u00e0 ch\u1ec9 huy Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1t \u0111\u1ec1u l\u00e0m Thu\u1ed9c n\u1ed9i ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay. Duy\u1ec7t m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 500 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch xin l\u1eadp l\u00e0m m\u1ed9t v\u1ec7, cho n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n v\u1edbi Duy\u1ec7t. Duy\u1ec7t nh\u00e2n n\u00f3i Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u01b0u m\u00e0 \u00edt d\u0169ng, T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc d\u0169ng m\u00e0 \u00edt m\u01b0u, duy c\u00f3 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i th\u00ec tr\u00ed d\u0169ng ki\u00eam to\u00e0n, th\u1ef1c l\u00e0 t\u01b0\u1edbng gi\u1ecfi. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Trung chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ch\u1ea5n phong, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea9u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7. V\u00e2n l\u00e0 con Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng. M\u00f9a h\u1ea1, n\u0103m Qu\u00fd s\u1eedu [1793] theo th\u1ee7y s\u01b0 \u0111i \u0111\u00e1nh Quy Nh\u01a1n, g\u1eb7p gi\u00f3 gi\u1ea1t \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Xu\u00e2n b\u1ecb gi\u1eb7t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf l\u1ebbn v\u1ec1, m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 500 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch l\u1eadp l\u00e0m v\u1ec7 Ch\u1ea5n phong l\u1ec7 v\u00e0o Trung chi Trung qu\u00e2n, c\u00f3 nhi\u1ec1u chi\u1ebfn c\u00f4ng, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y v\u00ec Tr\u01b0\u01a1ng xin n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y. Con th\u1ee9 c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngo\u1ea1n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c trao Ch\u1ee9c Cai \u0111\u1ed9i n\u0103m \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Ch\u1ea5n phong.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn Ch\u00e1nh ph\u00f3 phi k\u1ef5 Tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng Trung \u0110\u1ed3ng [Hu\u1ef3nh Trung \u0110\u1ed3ng], La \u00c1 L\u1ee5c chia gi\u1eef 19 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u. (Long ng\u1ef1, Long h\u01b0ng, Long th\u01b0\u1ee3ng, Long \u0111\u1ea1i, Long nh\u1ea5t, Long nh\u1ecb, Long tam, Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1i, Ph\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecb, H\u1ed3ng \u0111\u1ea1i, H\u1ed3ng nh\u1ecb, H\u1ed3ng tam, Loan \u0111\u1ea1i, Loan nh\u1ea5t, Loan nh\u1ecb, B\u1eb1ng \u0111\u1ea1i, B\u1eb1ng nh\u1ea5t, B\u1eb1ng nh\u1ecb, B\u1eb1ng tam).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t n\u0103m hi\u1ec7u c\u1ee7a chi Qu\u1ea3ng v\u00f5 Trung qu\u00e2n (binh s\u1ed1 622 ng\u01b0\u1eddi). L\u1ea5y Kh\u00e2m sai \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c qu\u1ea3n chi H\u00f9ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n K\u1ebf Nhu\u1eadn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u1ea3, b\u1ecdn Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ee9, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 V\u00f5 V\u0103n S\u1edf, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n m\u1ed9t hi\u1ec7u, l\u1ec7 theo vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c hi\u1ec7u \u00fay Ti\u1ec1n chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i \u0111i\u1ec1u b\u00e1t qu\u00e2n v\u00e0 coi c\u00e1c \u0111\u1ea1o v\u00e0 qu\u00e2n Xi\u00eam, t\u1eeb Ma Li th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Ph\u1ed1 Ch\u00e2m \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u1ecdn gi\u1eb7c Xi\u00eam, t\u1eeb Ma Li \u0111\u1ebfn Ph\u1ed1 Ch\u00e2m \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u1ecdn gi\u1eb7c man Ba Ph\u1ee7. Kh\u00e2m sai \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c qu\u1ea3n chi H\u00f9ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n K\u1ebf Nhu\u1eadn l\u00e0m ph\u00f3 ; Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ph\u1ed1 H\u00e0i Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o, Ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n ti\u1ebfn t\u1eeb \u0110\u00e0n Linh l\u00ean, Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Nhu\u1ec7 phong Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf [Tr\u00f9ng h\u1ecd t\u00ean v\u1edbi <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ng%C3%B4_V%C4%83n_S%E1%BB%9F\">Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf<\/a> nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n.], Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o \u0110\u00f4ng M\u00f4n Cao V\u0103n C\u1eedu \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft ra sau l\u01b0ng gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7nh C\u00f4ng Th\u00e1i \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1edf 3.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Ma Li \u0111\u1ec3 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho qu\u00e2n. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u1edf c\u00e1c tr\u1ea1m d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb X\u00edch Lam \u0111\u1ebfn Ma Li, cho tin t\u1ee9c ngo\u00e0i bi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e2n Man thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o \u0110\u1ed3ng M\u00f4n c\u0169ng l\u00e0m ph\u1ea3n. Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc \u0111em qu\u00e2n gi\u1eef b\u1ea3o Giao Loan \u0111\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1 ng\u0103n gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 hi\u1ec7u \u00fay T\u1ea3 chi Trung qu\u00e2n h\u00e0nh ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng ch\u1ebft, t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng dinh. Sai qu\u1ea3n Ti\u00ean phong dinh Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh t\u1ea1m h\u00e0nh Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n hi\u1ec7p c\u00f9ng Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n theo \u0110\u00f4ng cung sai b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 h\u00e0nh L\u01b0u th\u1ee7 V\u0129nh Tr\u1ea5n l\u00e0 H\u1ed3 \u0110\u1ee9c V\u1ea1n l\u00e0m Hi\u1ec7u \u00fay T\u1ea3 chi Trung qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00e2u l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 V\u0129nh Tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4 b\u1ec7nh kh\u1ecfi, sai \u0111i th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng s\u0129 Ti\u1ec1n chi H\u1eefu qu\u00e2n, theo Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c m\u00e0 tr\u1ea5n gi\u1eef. Tri\u1ec7u ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i Lu\u1eadt v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ph\u1ed1 Ch\u00e2m, \u0111\u00e1nh \u00fap ph\u00e1 tan gi\u1eb7c man Ba Ph\u1ee7. T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng man l\u00e0 To\u00e0n Ph\u00f9 v\u01b0\u1ee3t n\u00fai tr\u1ed1n ch\u1ea1y. Qu\u00e2n ta \u0111\u1ed1t tr\u1ea1i kho v\u1ef1a, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi man v\u1ec1 tr\u00fa \u1edf b\u1ea3o \u0110\u0103ng Tr\u1ea1i. \u0110\u01b0\u1ee3c tin th\u1eafng tr\u1eadn, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed9i ph\u1ea3n tr\u1eafc c\u1ee7a Ba Ph\u1ee7 v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng khoan dung, nh\u01b0ng ngh\u0129 b\u1ecdn man m\u1ecdi ngu d\u1ea1i, ch\u01b0a th\u1ea5m nhu\u1ea7n phong h\u00f3a, v\u00ec To\u00e0n Ph\u00f9 l\u1eeba d\u1ed1i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb t\u1ed9i, sao n\u1ee1 kh\u00e9p v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt ! V\u1eady tha cho h\u1ebft. V\u00e0 nay t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng ngh\u1ecbch c\u00f2n ch\u1ea1y tr\u1ed1n xa, s\u1ee3 khi b\u00e8o tan l\u1ea1i h\u1ee3p, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t hi\u1ec3m y\u1ebfu \u1edf hai b\u00ean s\u00f4ng D\u00e3 D\u01b0\u01a1ng m\u00e0 \u0111\u1eb7t ba s\u1edf b\u1ea3o \u0111\u1ec3 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o \u1edf l\u1ea1i, chia nhau \u0111\u00f3ng gi\u1eef v\u00e0 d\u1ed7 b\u1ea3o c\u00e1c s\u00e1ch d\u00e2n \u0110\u00ea khi\u1ebfn h\u1ecd h\u00e0ng ph\u1ee5c, c\u00f2n th\u00ec cho tri\u1ec7t v\u1ec1\u201d. Sau H\u00e0o \u1ed1m, sai Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Trung qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ni\u1ec7m thay gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Ni\u1ec7m t\u1edbi b\u1ea3o \u0110\u0103ng Tr\u1ea1i, tuy\u00ean r\u00f5 \u0111\u1ee9c \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. D\u00e2n Man d\u1ea7n d\u1ea7n tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng h\u01a1n 480 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i b\u1ecdn thu\u1ed9c man \u1edf \u0110\u1ed3ng M\u00f4n ngang ng\u1ea1nh ch\u01b0a ph\u1ee5c, xin \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u00f3 ch\u01b0a ph\u1ee5c, v\u00ec ch\u01b0a nghe tin \u0111\u1ea3ng n\u00f3 \u1edf Ba Ph\u1ee7 \u0111\u00e3 v\u1ee1, ch\u1eb3ng m\u1ea5y ng\u00e0y n\u1eefa c\u0169ng s\u1ebd t\u1ef1 tan v\u1ee1, c\u1ea7n g\u00ec phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn qu\u00e2n n\u1eefa !\u201d Li\u1ec1n sai Qu\u1ed1c th\u00fac l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u0103ng \u0111\u1ebfn b\u1ea3o \u0110\u1ed3ng M\u00f4n, Cai c\u01a1 h\u00e0nh L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00faa qu\u1ea3n ba v\u1ec7 Thi\u1ebft k\u1ef5, C\u01b0\u1eddng uy, T\u00edn uy theo \u0111i. Th\u0103ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i, kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y m\u1ed9t tu\u1ea7n m\u00e0 qu\u00e2n man qu\u1ea3 tan. Ra l\u1ec7nh chi\u00eau v\u1ed7 cho \u1edf y\u00ean nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc D\u0129nh qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng l\u0129nh Cai c\u01a1 ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec7n v\u00e0 Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng \u0110\u1ec1 l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eadu qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng nhung cai c\u01a1 ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tri\u1ec7u l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Ti\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n Ba l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 H\u00f9ng phong.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha thu\u1ebf sai d\u01b0 t\u1eeb n\u0103m nay v\u1ec1 sau cho s\u1edf Ph\u00fa Qu\u1ed1c. Vua ngh\u0129 s\u1edf \u1ea5y \u1edf tr\u00ean h\u1ea3i \u0111\u1ea3o h\u1ebbo l\u00e1nh, \u0111\u1ea5t x\u1ea5u d\u00e2n ngh\u00e8o, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tha thu\u1ebf, c\u00f2n s\u01b0u d\u1ecbch th\u00ec ch\u1ecbu nh\u01b0 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn cai c\u01a1 ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n B\u1eedu, Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi l\u00e0 Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 V\u00f5 V\u0103n Ki\u00ean v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Ti\u1ec1n du l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ee9 l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n D\u0129nh v\u00e0 h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 V\u1ec7 \u00fay L\u00ea Ti\u1ebfn V\u1ea1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 H\u1eadu k\u00edch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tri\u1ec7u l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7, h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 H\u1ed9 qu\u00e2n Ph\u1ea1m H\u1eefu L\u1ed9c v\u00e0 Qu\u00e1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00ed l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 v\u1ec7 Ph\u1ea5n k\u00edch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Vi\u1ec7n l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Thu\u1eadt v\u00e0 Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi l\u00e0 Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn Tu\u1ea5n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u l\u00e0 B\u1ea1ch D\u01b0\u01a1ng Huy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00e2n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u l\u00e0 L\u00ea C\u00f4ng Nh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi, Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u L\u00ea C\u00f4ng L\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi h\u1eadu chi l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy l\u00e0m tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi. Sau \u0111\u1ed5i v\u1ec7 Ti\u1ec1n du l\u00e0m v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh V\u00f5, v\u1ec7 H\u1eadu k\u00edch l\u00e0m v\u1ec7 Qu\u1ea3ng V\u00f5, v\u1ec7 Ph\u1ea5n k\u00edch l\u00e0m v\u1ec7 Ti\u1ec7p V\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 \u0110\u00e0o Quang L\u00fd l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nghi\u00eam l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai N\u1ed9i vi\u1ec7n T\u0103ng Quang L\u01b0 sang n\u01b0\u1edbc Nhu Ph\u1eadt (1. N\u01b0\u1edbc Johore \u1edf \u0111\u1ea7u ph\u00eda nam b\u00e1n \u0111\u1ea3o M\u00e3 Lai.) t\u00ecm&nbsp; mua binh kh\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Phan V\u0103n Tri\u1ec7u ki\u00eam qu\u1ea3n ba v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu, Ki\u00ean uy, V\u00f5 uy, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n l\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc ki\u00eam qu\u1ea3n ba v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu, T\u00fac v\u00f5, Ph\u1ea5n v\u00f5, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 l\u00e0 Mai \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb ki\u00eam qu\u1ea3n ba v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, H\u00f9ng v\u00f5, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc ki\u00eam qu\u1ea3n ba v\u1ec7 Long v\u00f5, Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eadu, Uy v\u00f5, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eefu l\u00e0 Hu\u1ef3nh Vi\u1ebft To\u00e0n ki\u00eam qu\u1ea3n ba v\u1ec7 T\u00fac tr\u1ef1c, Di\u1ec7u v\u00f5, H\u1ed5 oai.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean gi\u1eef k\u1ef7 lu\u1eadt nghi\u00eam minh, thao luy\u1ec7n cho thu\u1ed9c, \u0111\u1ee3i ng\u00e0y ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Duy ch\u1ec9 theo m\u1ec7nh, c\u1ed1t \u1edf m\u1ed9t l\u00f2ng, \u0111\u1ec3 h\u00f2a v\u1edbi \u00fd ch\u00ed m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e0 V\u00e0 sai s\u1ee9 l\u1ea1i c\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, l\u1ea5y Kh\u00e2m sai \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c hi\u1ec7u \u00fay Ti\u1ec1n chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 qu\u1ea3n T\u1ea3 th\u1ee7y dinh l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh l\u00e0m Hi\u1ec7u \u00fay Ti\u1ec1n chi Trung qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham t\u00e1n V\u00f5 B\u00e1 Di\u00ean l\u00e0m Kh\u00e2m sai tham t\u00e1n qu\u00e2n c\u01a1 Trung dinh, hi\u1ec7p c\u00f9ng Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i qu\u1ea3n su\u1ea5t t\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh T\u1ea3 qu\u00e2n, theo \u0110\u00f4ng cung \u0111i\u1ec1u b\u00e1t, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n B\u00e1 Xuy\u1ebfn l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ho\u1eb1ng, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Hi\u1ec7u, Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Qu\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Nguy\u1ec5n Tr\u00ed H\u00f2a, H\u1ed3 S\u0129 Thu l\u00e0m Tham lu\u1eadn binh v\u1ee5, \u0111\u1ec1u theo B\u00e1 Di\u00ean sai khi\u1ebfn. (B\u1ecdn \u0110\u00ecnh Ho\u1eb1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u00e0).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u T\u1ea3 chi Trung qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ngh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 hi\u1ec7u \u00fay T\u1ea3 chi, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 l\u00e0 Phan V\u0103n T\u1ef1 l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 V\u00f5 d\u1ef1c T\u1ea3 chi, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1i v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Long l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ph\u1ea1m Nh\u01b0 \u0110\u0103ng l\u00e0m T\u1ea3 tham tri H\u00ecnh b\u1ed9, Tham lu\u1eadn v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eefu l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng \u0110\u1ecbch l\u00e0m Cai b\u1ea1 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n L\u1ed9c l\u00e0m Cai b\u1ea1 Tr\u1ea5n Bi\u00ean, Tham lu\u1eadn v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ee9c l\u00e0m Cai b\u1ea1 Ch\u00ednh dinh tri \u0110\u1ed3 gia.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tri\u1ec1u l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi dinh Trung th\u1ee7y qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Thanh Ch\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i Lu\u1eadt l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Uy v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 T\u1ea3 chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u00e1o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu l\u00e0 \u0110o\u00e0n Quang S\u0129 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu, Cai \u0111\u1ed9i H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n H\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Nhu\u1ec7 phong.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y C\u00e2u k\u00ea Ch\u00ednh dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00fa l\u00e0m Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, C\u1ed1ng s\u0129 vi\u1ec7n B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh l\u00e0m Tham lu\u1eadn v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eefu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ee5c l\u00e0m Tham lu\u1eadn v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5, Nguy\u1ec5n Ho\u00e0i Ch\u00e2u l\u00e0m Tham lu\u1eadn v\u1ec7 Long v\u00f5, Hu\u1ef3nh V\u0103n Vi\u1ec5n l\u00e0m Tham lu\u1eadn v\u1ec7 H\u1ed5 oai, Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Anh l\u00e0m Tham lu\u1eadn v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eefu.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh t\u1ea1m qu\u1ea3n c\u00e1c vi\u1ec7c qu\u00e2n d\u00e2n dinh B\u00ecnh Thu\u1eadn, Ph\u00f3 H\u1eadu chi dinh Trung th\u1ee7y l\u00e0 L\u01b0u T\u1ea5n H\u00f2a l\u1ea1i qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Phan Rang.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn Tu\u1ea5n qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ph\u1ed1 H\u00e0i, ki\u00eam hai th\u1ee7 Phan Thi\u1ebft v\u00e0 V\u1ecb N\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, \u0111\u1ed5i \u0111\u1ed9i N\u1ed9i d\u1ef1c c\u1ee7a T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0m v\u1ec7 N\u1ed9i d\u1ef1c, l\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Nguy\u1ec5n \u0110\u1eb7ng v\u00e0 L\u00ea Tr\u1ef1c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay. L\u1ea1i tr\u00edch Ti\u1ec1n chi c\u1ee7a Trung qu\u00e2n b\u1ed5 l\u00e0m v\u1ec7 Trung uy c\u1ee7a T\u1ea3&nbsp; qu\u00e2n, l\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 B\u00f9i V\u0103n Thu\u1eadn l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Hu\u1ef3nh V\u0103n Nga v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tho\u1ea1i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o Nguy\u1ec5n B\u1ea3o Ti\u1ebfn v\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 T\u1ed1n l\u00e0m Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tr\u1ea7n H\u01b0ng \u0110\u1ea1t l\u00e0m Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 hi\u1ec7u \u00fay H\u1eefu chi Trung qu\u00e2n h\u00e0nh L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n v\u1ec1 ; l\u1ea1i l\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 l\u01b0u th\u1ee7 h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1o t\u1ea1m h\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n th\u1ecb h\u1ecdc Tr\u1ea7n T\u1eed Cao, C\u1ed1ng s\u0129 vi\u1ec7n Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u00e0n, Mai V\u0103n D\u1ee5, Ng\u0169 Kh\u1eafc Minh, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ec5 b\u1ed9 ki\u00eam \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam ch\u00ednh tr\u1ef1c, nh\u01b0ng t\u00ednh th\u00edch r\u01b0\u1ee3u. Vua th\u01b0\u1eddng khi\u1ec3n tr\u00e1ch \u0111i\u1ec1u \u1ea5y. Nguy\u00ean xin ch\u1eeba u\u1ed1ng, r\u1ed3i l\u1ea1i ph\u1ea1m. Vua ngh\u0129 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng v\u00e0 gi\u00e0 c\u1ea3, kh\u00f4ng n\u1ee1 xa b\u1ecf, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho ngh\u1ec9 vi\u1ec7c b\u1ed9, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m ki\u00eam vi\u1ec7c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Tr\u1ea5n Bi\u00ean l\u00e0 Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9, Cai b\u1ea1 Ch\u00ednh dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ee9c l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Tr\u1ea5n Bi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n H\u00e1n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eadu, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u00e1o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n B\u1ea3o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u00e2n \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111i \u0111\u00e1nh Quy Nh\u01a1n. \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh \u0111i theo. Sai ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i l\u01b0u tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh, b\u1ecdn Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, H\u1ed9 b\u1ed9 Phan Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Khoan, L\u1ec5 b\u1ed9 Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u, tham bi\u1ec7n c\u01a1 v\u1ee5 ; Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n K\u1ef3 K\u1ebf v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00fa \u0111\u1ed1c su\u1ea5t thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng, theo qu\u00e2n \u0111\u1ec3 chi c\u1ea5p. (G\u1ea1o 12.700 ph\u01b0\u01a1ng, mu\u1ed1i 500 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n C\u00f9 Hu\u00e2n, tri\u1ec7u ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111em t\u01b0\u1edbng s\u0129 b\u1ed9 thu\u1ed9c theo ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111em binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Thi\u00eam (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u1edf Ti\u00ean Ch\u00e2u (thu\u1ed9c t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean). Thi\u00eam thua ch\u1ea1y. L\u1ea1i ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 T\u00ednh (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u1edf \u0110\u1ea1m Th\u1ee7y (thu\u1ed9c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh), b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n V\u00f5 T\u00e1nh v\u00e0 qu\u1ea3n Ti\u00ean phong dinh Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111em b\u1ed9 binh \u0111\u00e1nh T\u00e2y S\u01a1n \u1edf ch\u1ee3 H\u1ed9i An, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n, \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Hi\u1ebfu l\u00f9i ch\u1ea1y v\u1ec1 La Thai.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Th\u1ecb N\u1ea1i, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 T\u01b0 l\u1ec7 gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Trung, b\u1eaft h\u1ebft thuy\u1ec1n ghe, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi. Trung lui qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, ban qu\u00e2n gi\u1edbi (1. Qu\u00e2n gi\u1edbi : Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ea5m qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, t\u1ee9c k\u1ef7 lu\u1eadt.) cho c\u00e1c dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u1ed1t \u1edf y\u00ean d\u00e2n, m\u00e0 qu\u00e2n nh\u00e2n ngh\u0129a c\u1ea7n r\u00f5 k\u1ef7 lu\u1eadt. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe c\u00e1c \u0111\u1ea1o, nh\u00e2n th\u1eafng tr\u1eadn, nhi\u1ec1u n\u01a1i dung t\u00fang s\u0129 t\u1ed1t t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u00e0o l\u00e0ng, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u1ee7a c\u1ea3i, th\u1ef1c l\u00e0 tr\u00e1i v\u1edbi b\u1ea3n \u00fd d\u1eb9p gi\u1eb7c y\u00ean d\u00e2n c\u1ee7a ta. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m qu\u00e2n th\u1ee7y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eadu thuy\u1ec1n \u1edf b\u1ebfn \u0111\u00f2. N\u1ebfu bu\u1ed3m ch\u00e8o c\u00f3 h\u01b0 h\u1ecfng th\u00ec ph\u1ea3i tr\u00ecnh quan cai qu\u1ea3n x\u00e9t th\u1ef1c, r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1ea1i s\u1eeda ch\u1eefa. Qu\u00e2n b\u1ed9 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ebd v\u00e0o nh\u00e0 d\u00e2n ; c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng th\u00ec n\u00ean \u0111\u1ebfn g\u1ea7n r\u1eebng r\u00fa m\u00e0 l\u1ea5y c\u1ee7i l\u1ea5y c\u1ecf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ch nhi\u1ec5u \u1edf d\u00e2n. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u, t\u1ed9i \u0111\u1ebfn c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n\u201d. R\u1ed3i sai H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00e2u \u0111i tu\u1ea7n xem x\u00e9t.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho r\u1eb1ng th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00f3ng nhi\u1ec1u, th\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n th\u00e2n \u0111em h\u01a1n 100 chi\u1ebfc chi\u1ebfn thuy\u1ec1n ti\u1ebfn ra c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng \u1edf Qu\u1ea3ng Nam. Th\u1ed1ng l\u0129nh gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2n \u0111em h\u1ebft t\u00e0u thuy\u1ec1n l\u00f9i \u0111\u1eadu v\u00e0o trong c\u1ea3ng, Thi\u1ebfu b\u1ea3o gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ea5n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf hai b\u00ean b\u1edd, qu\u00e2n th\u1ee7y qu\u00e2n b\u1ed9 ti\u1ebfp nhau \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng qu\u00e2n ta.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai c\u00e1c qu\u00e2n d\u00e0n thuy\u1ec1n bao v\u00e2y \u1edf ngo\u00e0i c\u1ea3ng. L\u1ea1i chia qu\u00e2n l\u00ean b\u1ed9 \u0111\u1ebfn s\u00e1t l\u0169y gi\u1eb7c m\u00e0 \u0111\u00e1nh, hai l\u1ea7n giao chi\u1ebfn, gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft nhi\u1ec1u, \u0111\u1ea7u h\u00e0ng c\u0169ng l\u1eafm.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ki\u00ean uy Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh, Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ee9 v\u00e0 Cai c\u01a1 Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00faa, chia nhau \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda Cu \u0110\u00ea (t\u00ean \u0111\u1ea5t), \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u1ea3i H\u1ea3i V\u00e2n, theo ch\u1ed7 hi\u1ec3m m\u00e0 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n gi\u1eef. Gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n nghe tin r\u1ea5t s\u1ee3, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Thi\u1ebfu ph\u00f3 Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u gi\u1eef c\u1eeda Eo v\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n An \u0111em qu\u00e2n Thu\u1eadn H\u00f3a v\u00e0o c\u1ee9u vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh \u0111em t\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh T\u1ea3 qu\u00e2n v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ea1i Chi\u00eam \u0111\u00e1nh l\u1ea5y Chi\u00eam Dinh (t\u1ee9c l\u00e0 dinh Qu\u1ea3ng Nam), tri\u1ec7u V\u00f5 T\u00e1nh \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u1ecdp.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c nay \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n ra gi\u1eef \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, Chi\u00eam Dinh kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb. Khanh n\u00ean k\u00edp ti\u1ebfn c\u00f9ng \u0110\u00f4ng cung chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t \u0111\u1ea5t \u1ea5y, r\u1ed3i sau \u0111em qu\u00e2n ra m\u1eb7t sau \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec qu\u00e2n gi\u1eb7c sau l\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc b\u1ee5ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh, l\u1ea5y d\u1ec5 nh\u01b0 tr\u1edf b\u00e0n tay\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i ra l\u1ec7nh trong qu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n m\u1ea1nh \u1edf \u0111\u00e1nh gi\u1ebft. Ng\u00e0y n\u00e0y qu\u00e2n gi\u1eb7c ch\u1ec9 \u0111\u00e1nh b\u1ed9, c\u1eady c\u00f3 nhi\u1ec1u voi. T\u1eeb nay g\u1eb7p gi\u1eb7c ai \u0111\u00e2m gi\u1ebft&nbsp; \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i \u0111\u1ea7u voi v\u00e0 trong b\u00e0nh voi, gi\u1ebft m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1edfng 50 quan ti\u1ec1n, l\u1ea1i th\u0103ng m\u1ed9t c\u1ea5p (nh\u01b0 cai \u0111\u1ed9i th\u00ec th\u0103ng l\u00ean cai c\u01a1, ph\u00f3 \u0111\u1ed9i th\u00ec th\u0103ng l\u00ean cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ec th\u0103ng l\u00ean ph\u00f3 \u0111\u1ed9i [ph\u00f3 ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng], binh \u0111inh th\u00ec th\u0103ng \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh ti\u1ebfn qu\u00e2n l\u1ea5y ch\u1ee3 \u0110\u00f4ng An \u1edf H\u1ed9i An, th\u1eb3ng t\u1edbi Chi\u00eam Dinh, chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n s\u1edf \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00f5 T\u00e1nh d\u1eabn qu\u00e2n ra \u0110\u1ea1i Chi\u00eam, g\u1eb7p \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ng\u0169 v\u00e0 thuy\u1ec1n c\u1ee7a b\u1ecdn gi\u1eb7c bi\u1ec3n T\u1ec1 Ng\u00f4i \u1edf ngo\u00e0i kh\u01a1i, \u0111\u00e1nh v\u1ee1, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 \u0110\u1ea1i, D\u01b0\u01a1ng Long Ph\u00e1t, thu \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n chi\u1ebfn v\u00e0 t\u00e0u \u00d4 h\u01a1n 30 chi\u1ebfc. Khi \u0111\u1ebfn th\u00ec \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 Th\u00e2n, thanh th\u1ebf l\u1eebng l\u1eaby.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0 l\u1ec7 gi\u1eb7c L\u00ea Trung \u0111em th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea3o H\u1ed9i An.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin, d\u1ee5 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh tri\u1ec7t qu\u00e2n v\u1ec1 B\u00ecnh Khang, ph\u00f2ng gi\u1eef n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai tham m\u01b0u V\u00f5 T\u1ea5n Trung l\u00e0m Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Trung Ch\u1ea5n. T\u1ea5n Trung tr\u01b0\u1edbc v\u00e2ng m\u1eadt sai \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam ng\u1ea7m h\u1ecdp \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 300 ngh\u0129a qu\u00e2n. T\u1edbi \u0111\u00e2y \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i b\u00e1i y\u1ebft, xin l\u1eadp l\u00e0m 6 hi\u1ec7u \u0111\u1ea1o Trung Ch\u1ea5n (Ti\u1ec1n du, Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y cho v\u00e0 sai l\u1ec7 theo V\u00f5 T\u00e1nh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh vi\u1ec7n binh c\u1ee7a \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n An \u1edf g\u00f2 Ph\u00fa Gia, An lui ch\u1ea1y v\u1ec1 Cu Thai (t\u00ean \u0111\u1ea5t).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u00f5 T\u00e1nh ch\u1edf qu\u00e2n sang M\u1ef9 Kh\u00ea (t\u00ean x\u00e3) \u0111\u00e1nh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Gi\u00e1p. L\u1ea1i th\u1ea5y Tham tri Binh b\u1ed9 H\u1ed3 V\u0103n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 Kh\u00ea c\u00f3 bi\u1ebft vi\u1ec7c binh, sai \u0111i v\u1edbi T\u00e1nh tham bi\u1ec7n nhung v\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh cho qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf La Qua, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c voi gi\u1eb7c, gi\u1eb7c v\u1ee1 ch\u1ea1y. B\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, vua th\u01b0\u1edfng cho 1.000 quan ti\u1ec1n. M\u1eadt d\u1ee5 Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n qu\u1ea3n chi\u1ebfn thuy\u1ec1n gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ea1i Chi\u00eam, V\u00f5 B\u00e1 Di\u00ean theo \u0110\u00f4ng cung \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf Ph\u00fa Chi\u00eam, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf Tam Thai, ch\u1edd c\u00f3 ch\u1ec9 th\u00ec \u0111\u00e1nh \u00fap sau l\u01b0ng gi\u1eb7c. (La Qua, Ph\u00fa Chi\u00eam \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t, Tam Thai l\u00e0 t\u00ean n\u00fai).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00fac tr\u1ef1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam v\u00e0 Thu\u1ed9c n\u1ed9i v\u1ec7 \u00fay \u00d4 Li Vi [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Olivier_de_Puymanel\">Ollivier De Puymanel<\/a>] \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n \u0111\u00e1nh h\u1ecfa c\u00f4ng, k\u00e9n qu\u00e2n chi\u1ebfn t\u00e2m c\u01b0\u1ee1i thuy\u1ec1n \u1ea5y, \u0111\u00eam ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u1ee7a gi\u1eb7c, gi\u1eb7c do \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u1ed1 ch\u1ebft m\u00e0 gi\u1eef \u0111\u1ec3 xin qu\u00e2n \u1edf Quy Nh\u01a1n. T\u01b0 l\u1ec7 gi\u1eb7c L\u00ea Trung sai b\u1ecdn \u0111\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u00ea Ch\u1ea5t v\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u00e1t, \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n v\u00e0 H\u00e0n (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111em 2.000 qu\u00e2n v\u00e0 40 th\u1edbt voi \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. Qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh v\u1edbi ch\u00fang m\u1ea5y tr\u1eadn, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u voi gi\u1eb7c, b\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c H\u00e0n ch\u1ebft ngay \u1edf tr\u1eadn, qu\u00e2n gi\u1eb7c s\u1ee3 h\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan L\u01b0u tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i ch\u1edf ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n C\u00f9 Hu\u00e2n (ti\u1ec1n 12.000 quan, g\u1ea1o 12.800 ph\u01b0\u01a1ng), r\u1ed3i sai Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt h\u1ed9 v\u1ec7 ch\u1edf \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 k\u1ebf ti\u1ebfp c\u1ea5p ph\u00e1t cho qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u00f5 Nguy\u00ean L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Kh\u00e2m sai chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9. L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh Ngh\u1ec7 An, m\u1edbi \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e2ng gi\u1eef ch\u1ee9c n\u1ea1p ng\u00f4n (1. N\u1ea1p ng\u00f4n : \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh vua \u0111\u1ec3 t\u00e2u b\u00e0y.), \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y cho l\u00e0m ch\u1ee9c n\u00e0y, sai c\u00f9ng v\u1edbi tham m\u01b0u Tr\u1ea7n Trung B\u00ecnh ra B\u1eafc H\u00e0 chi\u00eau d\u1ee5 h\u00e0o ki\u1ec7t. Gi\u1eb7c d\u00f2 bi\u1ebft, b\u1eaft gi\u1ebft \u0111i. V\u1ee3 l\u00e0 Ho\u00e0ng Th\u1ecb H\u00e2n l\u1ebbn \u0111\u1ebfn \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i xin v\u1ec1 B\u1eafc d\u00f2 t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c. Vi\u1ec7c ti\u1ebft l\u1ed9, b\u1ecb gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n Quang Th\u00f9y gi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi man Ba Ph\u1ee7 l\u00e0 To\u00e0n Ph\u00f9 \u5168\u6276 [Tuon Pha] l\u1ea1i h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh b\u1ea3o Ma \u0110\u1ebf. Th\u1ee7 binh Thu\u1eadn Th\u00e0nh ch\u1ed1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i b\u1ecf b\u1ea3o ch\u1ea1y. Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng qu\u1ea3n dinh B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh nghe tin b\u00e1o \u0111em qu\u00e2n th\u1eb3ng t\u1edbi, g\u1eb7p gi\u1eb7c \u1edf C\u00e0 T\u00e1n (t\u00ean \u0111\u1ea5t), b\u1eafn ch\u1ebft m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi. Gi\u1eb7c lui. G\u1eb7p tr\u1eddi m\u01b0a d\u1ea7m, Hu\u1ef3nh b\u00e8n chia qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n gi\u1eef c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ecdng y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, sai Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eadu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec7n v\u00e0 Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n \u0111em qu\u00e2n v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n Hi\u1ec7p H\u00f2a, \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf B\u1ebfn V\u00e1n [B\u1ea3n T\u00e2n] \u0111\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee9u vi\u1ec7n c\u1ee7a gi\u1eb7c t\u1eeb Quy Nh\u01a1n \u0111\u1ebfn. Vua m\u1eadt d\u1ee5 Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng Khanh v\u00e0 Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1ecbch \u0111em chi qu\u00e2n \u1ee9ng ngh\u0129a Qu\u1ea3ng Nam l\u1ec7 theo \u0111\u1ec3 sai b\u00e1t. B\u1ecdn Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n So\u1ea1n v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Nh\u1ecb c\u0169ng xin v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i chi\u00eau l\u1eadp ngh\u0129a binh \u0111\u1ec3 theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn l\u1ea5y Ph\u00fa Y\u00ean. B\u1ecdn Th\u00e0nh d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i : \u201cTh\u1ebf \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i \u1ee9ng nhau m\u1edbi d\u1ec5 th\u00e0nh c\u00f4ng. Nay m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng ti\u1ebfn, ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 ch\u1ed1ng gi\u1eef, s\u1ee3 ho\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng m\u00e0 b\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n v\u00e0 voi \u1edf Quy Nh\u01a1n \u0111\u00e3 h\u1ecdp h\u1ebft \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, m\u00e0 Ph\u00fa Y\u00ean ch\u1ec9 c\u00f2n m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c Hi\u1ebfu, qu\u00e2n c\u0169ng kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, h\u1ec5 \u0111\u00e1nh l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n c\u00f3 t\u1ed9i g\u00ec ? N\u00ean s\u1eafp qu\u00e2n ti\u1ebfn ngay, ch\u1edb ng\u1ea7n ng\u1ea1i n\u1eefa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n An l\u1ea1i \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea3o Tr\u1ea1m D\u00e3 [\u0110\u1ed3ng Tr\u1ea1m]. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1eb7c ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, b\u00e8n&nbsp; ph\u1ea3i r\u00fat lui, kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea1m n\u1eefa. Vua khen l\u00e0 d\u0169ng c\u1ea3m, th\u01b0\u1edfng cho 1.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec7n v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n \u0111\u00e1nh v\u1ee1 qu\u00e2n \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Gia (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u1edf Th\u1ea1ch \u0110\u1eadu, \u0111\u1eb7t b\u1ea3o \u0111\u00f3ng gi\u1eef, d\u00e2ng bi\u1ec3u b\u00e1o tin v\u00e0 xin ti\u1ebfn l\u1ea5y kho gi\u1eb7c \u1edf Tr\u00e0 Kh\u00fac \u0111\u1ec3 d\u00f9ng l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u1edf Tr\u00e0 Kh\u00fac&nbsp; gi\u1eb7c c\u00f2n nhi\u1ec1u qu\u00e2n, \u0111\u00e1nh ch\u01b0a ch\u1eafc l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u00e3y \u1edf y\u00ean \u0111\u1ee3i, b\u1ea5t nh\u1eadt qu\u00e2n b\u1ed9 ta ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Y\u00ean, t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00ea Trung t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1ea5y binh \u1edf Tr\u00e0 Kh\u00fac, b\u1ea5y gi\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u00f3 l\u1ea5y c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d. B\u00e8n sai Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i \u0111em qu\u00e2n b\u1ed1n v\u1ec7 Trung uy, Th\u1ea7n l\u01b0\u1ee3c, Th\u1ea7n to\u00e1n, Th\u1ea7n d\u0169ng \u0111\u1ebfn h\u1ecdp v\u1edbi. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng d\u00e2n Th\u0103ng Hoa t\u00edch tr\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, l\u01b0\u01a1ng gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u1edf \u0111\u00f3, d\u1ee5 b\u1ecdn Bi\u1ec7n ph\u00e1i qu\u00e2n gi\u1eef Tam K\u1ef3 \u0111\u1ec3 tri\u1ec7t \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c. L\u1ea1i sai tr\u01b0\u1edfng chi L\u00ea Ti\u1ebfn Tham \u0111em binh thuy\u1ec1n n\u0103m chi T\u1ea3 qu\u00e2n t\u1eeb Thanh H\u00e0 m\u00e0 ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u1ed1t b\u1ea3o gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u01b0\u01a1ng gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c ph\u1ea3i kh\u1ed1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai ng\u01b0\u1eddi m\u1eadt b\u1ea3o Tham t\u00e1n gi\u1eb7c l\u00e0 T\u1eeb V\u0103n T\u00fa khuy\u00ean Ti\u1ec3u tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNay qu\u00e2n ta ti\u1ebfn l\u1ea5y Qu\u1ea3ng Nam, sau t\u1edbi Quy Nh\u01a1n, ng\u01b0\u01a1i mu\u1ed1n r\u1eeda th\u00f9 cho cha th\u00ec n\u00ean chi\u00eau t\u1eadp qu\u00e2n c\u0169, ch\u1edd qu\u00e2n ta t\u1edbi d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh th\u00ec gi\u1ebft L\u00ea Trung \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n qu\u00e2n vua, mang t\u1ed9i l\u1eadp c\u00f4ng. L\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c \u1ea5y th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean ng\u1edd t\u1ed9i cha s\u1ebd l\u00e2y t\u1edbi con. Ta quy\u1ebft kh\u00f4ng gi\u1ebft k\u1ebb \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. N\u00ean li\u1ec7u \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ki\u00eam qu\u1ea3n ba v\u1ec7 Long v\u00f5, Ki\u00ean uy, D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, gi\u1eef b\u1ea3o Tr\u1ea1m D\u00e3, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean ki\u00eam qu\u1ea3n ba v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5, Thi\u1ebft k\u1ef5, C\u01b0\u1eddng uy, gi\u1eef b\u1ea3o Ph\u01b0\u1eddng L\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt h\u1ed9 v\u1ec7 thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ng\u01b0\u1ee3c gi\u00f3, l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ch\u1ea1y ra bi\u1ec3n l\u1ea1i b\u1ecb gi\u1eb7c bi\u1ec3n ng\u0103n ch\u1eb7n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. Trong qu\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00f3 5 ng\u00e0y l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea1i binh v\u00e0o s\u00e2u \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c m\u00e0 qu\u00e2n nhu kh\u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n d\u1ee5 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1. Sai l\u00e0m l\u1eddi c\u1ee7a c\u00e1c quan Gia \u0110\u1ecbnh b\u1ea3o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c r\u1eb1ng :<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cPh\u00e0m chuy\u1ec3n v\u1ea7n th\u1ebf thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 \u1edf th\u1eddi c\u01a1 m\u00e0 kh\u00f4ng \u1edf s\u1ee9c kh\u1ecfe, thu ph\u1ee5c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 l\u1ea5y nh\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng l\u1ea5y b\u1ea1o. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y qu\u00e2n ta th\u1eeba th\u1eafng th\u1eb3ng t\u1edbi tr\u01b0\u1edbc l\u0169y \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, ch\u01b0a c\u00f3 m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u00e1nh l\u1edbn \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh s\u1ed1ng m\u00e1i, \u0111\u00f3 l\u00e0 vua ta th\u01b0\u01a1ng tr\u0103m h\u1ecd t\u1ef1 nhi\u00ean m\u1eafc ph\u1ea3i n\u1ea1n binh \u0111ao n\u00ean ch\u1ec9 c\u00f3 3, 4 tr\u1eadn giao binh nho nh\u1ecf m\u00e0 th\u00f4i, ai \u0111\u01b0\u1ee3c ai thua th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 tai nghe m\u1eaft th\u1ea5y. Hi\u1ec7n nay th\u1eddi c\u01a1 ch\u01b0a ti\u1ec7n, t\u1ea1m \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y m\u1ea1nh y\u1ebfu m\u00e0 lu\u1eadn. V\u1ea3 n\u00f3i m\u1ea5y th\u00e1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c \u00f4ng c\u1ee9 kh\u01b0 kh\u01b0 t\u1ef1 gi\u1eef, n\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc kia kh\u00f4ng nh\u1edd \u1edf d\u00e2n Th\u0103ng, \u0110i\u1ec7n th\u00ec sao c\u00f3 ng\u00e0y nay ? N\u00ean y\u00eau d\u00e2n \u1ea5y nh\u01b0 con, xem d\u00e2n \u1ea5y nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i d\u00e2n nh\u1ecf c\u00f2n bi\u1ebft l\u1ebd tr\u1eddi l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u1ea5y th\u1ebf l\u1ea1i coi l\u00e0 \u0111i\u00ean d\u1ea1i ph\u1ea3n ngh\u1ecbch th\u00ec c\u0169ng n\u00ean khoan dung, kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5y th\u1ebf l\u00e0m hi\u1ec1m m\u00e0 d\u00e0y x\u00e9o th\u00eam t\u00e0n kh\u1ed1c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh Ph\u00fa Y\u00ean, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u00f4n c\u00e1c b\u1ea3o H\u1ed9i An v\u00e0 La Thai c\u1ee7a gi\u1eb7c. Tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cQu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c g\u1ea7n nguy, m\u00e0 tin thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng l\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ea5y, nay \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1. \u0110\u1ea5t Ph\u00fa Y\u00ean kia c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef, n\u00ean r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 7 nhu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Hi\u1ec7p H\u00f2a. Nghe tin thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn V\u0169ng Qu\u00fdt [Qu\u1ea5t \u00e1o] (thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i), b\u1ea3o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ebf m\u1edbi bi\u1ebft m\u01b0u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u00fd tr\u1eddi\u201d. B\u00e8n l\u00f9i v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf Di\u00ean Kh\u00e1nh. Th\u1ea5y qu\u00e2n s\u0129 theo \u0111i chinh chi\u1ebfn l\u00e2u ng\u00e0y, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111au \u1ed1m, sai ch\u1edf 1.500 c\u00e2n thu\u1ed1c \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 ch\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 qu\u00e2n chi\u1ebfn t\u00e2m l\u00e0m v\u1ec7 N\u1ed9i tr\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn Kh\u00e2m sai tham m\u01b0u \u0110\u00e0o Duy M\u1eabn (ch\u00e1u b\u1ed1n \u0111\u1eddi n\u1ed9i t\u00e1n \u0110\u00e0o Duy T\u1eeb) v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i M\u1eadt sai Ph\u1ea1m V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111i t\u1eeb Quy Nh\u01a1n \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn H\u00f3a d\u00f2 x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong Ti\u1ec1n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0129nh H\u1ef1u l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi chi Ti\u1ec1n du H\u1eadu qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng K\u1ebf l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eafc l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 V\u00f5 V\u0103n H\u1ed9i l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Trung k\u00edch.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, sai \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n t\u1ebf t\u01b0\u1edbng s\u0129 tr\u1eadn vong.<\/p>\n\n\n\n<p>Xa gi\u00e1 vua tr\u1edf v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh. Trao cho Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 Ti\u00ean phong dinh b\u00ecnh T\u00e2y ti\u1ec1n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 ch\u01b0\u1edfng Ti\u00ean phong dinh b\u00ecnh T\u00e2y ti\u1ec1n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n L\u01b0u tr\u1ea5n th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, T\u00e1n l\u00fd \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng l\u01b0u tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 tr\u00f9 bi\u1ec7n vi\u1ec7c qu\u00e2n, Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u00ean phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh, Hi\u1ec7u \u00fay Ti\u1ec1n chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh, Ph\u00f3 hi\u1ec7u \u00fay<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea3 chi l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ngh\u1ecb, Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 V\u00f5 d\u1ef1c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u1ef1 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c quy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y binh l\u00ednh chi hi\u1ec7u c\u00e1c qu\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0103n ch\u01a1i d\u00f4ng d\u00e0i, l\u1ea9n tr\u1ed1n trong l\u00e0ng x\u00f3m, b\u1ea3o Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh truy\u1ec1n kh\u1eafp c\u00e1c t\u1ed5ng x\u00e3 hai ph\u1ee7 B\u00ecnh Khang, Di\u00ean Kh\u00e1nh b\u1eaft n\u1ed9p, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed7i m\u1ed9t t\u00ean th\u01b0\u1edfng 10 quan ti\u1ec1n. Ai d\u00e1m ch\u1ee9a nu\u00f4i m\u00e0 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o th\u00ec l\u00fd d\u1ecbch b\u1ecb x\u1eed 100 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u1ea1i ph\u1ea3i n\u1ed9p ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 chi D\u0169ng ngh\u0129a th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u1ec7n c\u00e1c th\u1ee9 sa \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ec3 chia c\u1ea5p cho b\u1ed9 kh\u00fac. (Tr\u1eebu b\u1ea3o lam 1 t\u1ea5m, sa \u0111\u1ecba \u0111en 4 t\u1ea5m, nhi\u1ec5u h\u1ed3ng, nhi\u1ec5u lam \u0111\u1ec1u 1 t\u1ea5m). D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb khi khanh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u00e8o Gian Nan, gi\u1eef v\u1eefng b\u1edd c\u00f5i, kh\u00f4ng ph\u1ee5 \u1ee7y th\u00e1c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ta khen ng\u1ee3i. V\u1ea3 l\u1ea1i g\u1ea7n n\u01b0\u1edbc bi\u1ebft c\u00e1, g\u1ea7n n\u00fai bi\u1ebft chim, nay n\u00ean k\u00e9n ng\u01b0\u1eddi t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m th\u00e1m t\u1eed \u0111\u1ec3 \u0111i d\u00f2 x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, Quy Nh\u01a1n v\u00e0 chi\u00eau d\u1ee5 nh\u1eefng s\u00e1ch Man \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n khi\u1ebfn h\u1ecd quy thu\u1eadn. C\u00f2n vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb ngo\u00e0i bi\u00ean th\u00ec n\u00ean gia \u00fd canh gi\u1eef. Ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u1ea3i mu\u00f4n k\u1ebb kh\u00f3 \u0111\u1ecbch, khanh n\u00ean ngh\u0129 \u0111\u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc Ch\u1ea5t mang qu\u1ed1c th\u01b0 sang Xi\u00eam \u0111\u1ec3 b\u00e1o vi\u1ec7c binh, v\u00e0 n\u00f3i c\u00f3 nghe tin Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n m\u01b0\u1ee3n th\u1ee7y binh H\u1ed3ng Mao \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh Xi\u00eam, n\u1ebfu n\u00f3 \u0111\u00e1nh th\u1ef1c th\u00ec ta \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh. Ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam vi\u1ebft th\u01b0 c\u1ea3m t\u1ea1, hi\u1ebfn 10 v\u1ea1n c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, trong th\u01b0 n\u00f3i : Ng\u00e0y n\u00e0o qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh T\u00e2y S\u01a1n, n\u1ebfu thi\u1ebfu qu\u00e2n d\u1ee5ng s\u1ebd xin gi\u00fap. L\u1ea1i xin ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi h\u1ed9i v\u1edbi b\u1ed9 binh Xi\u00eam theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o th\u1eb3ng t\u1edbi V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u00fap l\u1ea5y Ngh\u1ec7 An, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng vi\u1ec7n binh t\u1eeb B\u1eafc H\u00e0, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh sau l\u01b0ng Thu\u1eadn H\u00f3a, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u th\u00ec qu\u00e2n nhu s\u1ebd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Man L\u00e0o cung \u1ee9ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua tr\u01b0\u1edbc kia mu\u1ed1n th\u00f4ng v\u1edbi V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, t\u1eebng sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n h\u1ecfi Chi\u00eau Ch\u00f9y Bi\u1ec7n xem \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o xa g\u1ea7n th\u1ebf n\u00e0o. \u0110\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 r\u1ea5t m\u1eebng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi dinh Trung th\u1ee7y, qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Thanh Ch\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9. Chi hi\u1ec7u c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf Di\u00ean Kh\u00e1nh, ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng c\u1ee7a tr\u01b0\u1edfng chi ho\u1eb7c c\u00f3 kh\u00e1c nhau, L\u01b0u tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y n\u00f3i l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ee9c tr\u01b0\u1edfng chi c\u00f9ng nh\u01b0 nhau m\u00e0 c\u00f4ng lao c\u00f3 kh\u00e1c, xem c\u00f4ng m\u00e0 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t ? V\u1ea3 l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi \u1edf xa c\u00f3 l\u00f2ng \u0111\u1ebfn theo, nh\u00e0 c\u1eeda c\u00e1ch xa th\u00ec c\u0169ng n\u00ean \u01b0u \u0111\u00e3i. \u0110\u00f3 l\u00e0 h\u1eadu \u00fd \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, sao l\u1ea1i suy b\u00ec ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n&nbsp; V\u0103n M\u1ef9 ch\u1ebft. M\u1ef9 tr\u01b0\u1edbc h\u1ed9 v\u1ec7 dinh ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, khi tr\u1edf v\u1ec1 ch\u1ebft d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng. Dinh th\u1ea7n B\u00ecnh Thu\u1eadn t\u00e2u l\u00ean. Sai \u0111\u01b0a quan t\u00e0i v\u1ec1 h\u1eadu t\u00e1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0129nh Th\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 cai \u0111\u1ed9i Mai V\u0103n \u0110\u1ea1o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eadu, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1ed5 oai, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 kh\u00e2m sai cai c\u01a1 H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi, Tr\u1ecbnh V\u0103n S\u0129 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 H\u00f9ng phong.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00fa \u0111i B\u00ecnh Thu\u1eadn, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m x\u00e9t nh\u1eefng s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u1ebf, th\u00f3c t\u00f4, g\u1ea1o th\u1ecb n\u1ea1p trong h\u1ea1t b\u1ed1n n\u0103m, t\u1eeb n\u0103m Qu\u00fd s\u1eedu \u0111\u1ebfn n\u0103m B\u00ednh th\u00ecn, thu chi c\u00f2n thi\u1ebfu th\u1ebf n\u00e0o, l\u00e0m s\u1ed5 n\u1ed9p l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh thuy\u1ec1n bu\u00f4n Xi\u00eam La t\u1eeb sau c\u00f3 sang bu\u00f4n \u1edf n\u01b0\u1edbc ta, h\u1ea1ng thuy\u1ec1n l\u1edbn ph\u1ea3i ch\u1edf 30.000 c\u00e2n s\u1eaft, h\u1ea1ng trung 20.000 c\u00e2n, h\u1ea1ng nh\u1ecf 10.000 tr\u1edf l\u00ean ; c\u00f2n di\u00eam ti\u00eau th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ef3 nhi\u1ec1u \u00edt, \u0111\u1ec1u n\u1ed9p v\u00e0o quan, theo gi\u00e1 tr\u1ea3 ti\u1ec1n, th\u00ec m\u1edbi cho \u0111\u1ed5i mua c\u00e1c th\u1ee9 s\u1ea3n v\u1eadt th\u1ed5 nghi, nh\u01b0 t\u01a1 v\u1ea3i, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec c\u1ea5m kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 Ph\u1ea1m Nh\u01b0 N\u0103ng \u0111i V\u0129nh Tr\u1ea5n so\u00e1t l\u1ee5c nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m c\u00f2n giam t\u1eeb th\u00e1ng 2 n\u0103m B\u00ednh th\u00ecn tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ch\u01b0a x\u1eed, k\u1ebb n\u00e0o t\u00ecnh l\u00fd \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 nh\u1eb9 n\u1eb7ng \u0111\u1ec1u cho x\u00e9t x\u1eed, n\u1ebfu c\u00f2n ng\u1edd th\u00ec gi\u1ea3i cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u00e9t x\u1eed, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1m h\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u th\u1ee7 V\u0129nh Tr\u1ea5n l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00e2u c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c, l\u1ea5y V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ki\u00ean uy qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 V\u0129nh Tr\u1ea5n, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1eadu l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ki\u00ean uy.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c Man Ba Ph\u1ee7 l\u00e0 To\u00e0n Ph\u00f9 \u0111em qu\u00e2n v\u00e2y b\u1ea3o T\u00e0 L\u1ea1p, l\u1ea1i \u1ee7y cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea3ng gi\u1eef n\u00fai La A \u0111\u1ec3 ng\u0103n qu\u00e2n vi\u1ec7n c\u1ee7a ta. Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh th\u1ed1ng qu\u1ea3n qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 v\u00e0 quan binh Thu\u1eadn Th\u00e0nh, chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn La A. Hu\u1ef3nh c\u00f9ng Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ph\u1ed1 H\u00e0i l\u00e0 Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn Tu\u1ea5n \u0111\u00e1nh m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, Cai c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Ni\u1ec7m \u0111\u00e1nh m\u1eb7t sau. Gi\u1eb7c thua v\u1ee1 to. Qu\u00e2n ta th\u1eeba th\u1eafng ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn Th\u00e0nh. B\u1ecdn Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u1edf T\u00e0 L\u1ea1p nghe tin qu\u00e2n vi\u1ec7n \u0111\u1ebfn, m\u1edf b\u1ea3o ra \u0111\u00e1nh, To\u00e0n Ph\u00f9 b\u00e8n gi\u1ea3i v\u00e2y, v\u01b0\u1ee3t n\u00fai ch\u1ea1y. Hu\u1ef3nh th\u1ea5y x\u1ee9 \u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai hi\u1ec3m xa, chuy\u1ec3n v\u1eadn r\u1ea5t kh\u00f3, l\u1ea1i th\u00eam m\u01b0a l\u1ee5t lam ch\u01b0\u1edbng, qu\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m, b\u00e8n r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, \u0111\u1ec3 qu\u00e2n Thu\u1eadn Th\u00e0nh \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c b\u1ea3o \u0110\u0103ng Tr\u1ea1i, C\u00e0 T\u00e1n, d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng t\u1ea1nh r\u00e1o s\u1ebd c\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Vua cho.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, s\u1eeda b\u1ea3o V\u00e0m C\u1ecf [Th\u1ea3o C\u00e2u]. \u0110\u1eb7t l\u1ec7nh s\u1eed ty C\u00f4ng b\u1ed9 \u1edf Ch\u00ednh dinh, sai qu\u1ea3n Trung th\u1ee7y dinh l\u00e0 V\u00f5 Di Nguy v\u00e0 C\u00f4ng b\u1ed9 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00e1i m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi sung v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 T\u00fac tr\u1ef1c qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ch\u1eed l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ki\u00ean uy, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Uy l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7nh c\u1ee9u h\u1ecfa. (Ph\u00e0m quan qu\u00e2n c\u00e1c v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf trong th\u00e0nh ban ng\u00e0y th\u1ea5y tr\u00ean c\u1ed9t c\u1edd treo c\u1edd c\u1ee9u h\u1ecfa, ban \u0111\u00eam th\u1ea5y treo \u0111\u00e8n l\u1ed3ng, nghe m\u1ed9t h\u1ed3i thanh la v\u00e0 ba h\u1ed3i tr\u1ed1ng l\u1ec7nh c\u1ee7a Trung qu\u00e2n, th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 th\u1ed5i t\u00f9 v\u00e0, \u0111em qu\u00e2n c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi, ho\u1eb7c \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh, ho\u1eb7c \u1edf ngo\u00e0i qu\u00e1ch, b\u00e0y h\u00e0ng nghi\u00eam ch\u1ec9nh, \u0111\u1ee3i khi k\u1ef3 \u0111\u00e0i ng\u00e0y th\u00ec c\u1edd k\u00e9o xu\u1ed1ng, \u0111\u00eam th\u00ec t\u1eaft \u0111\u00e8n l\u1ed3ng, m\u1edbi lui v\u1ec1 tr\u1ea1i. Quan qu\u00e2n c\u1ee9u h\u1ecfa \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh th\u00ec ph\u00e0m ng\u00e0y \u0111\u00eam nghe \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01a1i n\u00e0o b\u1ecb ch\u00e1y, t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u00e1nh ba ti\u1ebfng tr\u1ed1ng l\u1ec7nh, \u0111\u1ebfn n\u01a1i m\u00e0 c\u1ee9u ch\u1eefa, l\u1eeda t\u1eaft m\u1edbi v\u1ec1. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i l\u1ea5y qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Phan Rang l\u00e0 L\u01b0u T\u1ea5n H\u00f2a t\u1ea1m h\u00e0nh vi\u1ec7c L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn, Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh qu\u1ea3n c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 s\u1edf b\u1ed9 ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng B\u00ecnh Thu\u1eadn ; v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u1ee7 ph\u00e0m binh d\u00e2n \u0111\u1ec1u theo quy\u1ec1n qu\u1ea3n h\u1ea1t, ki\u1ec7n t\u1ee5ng thu\u1ebf m\u00e1 th\u00ec do quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e9t x\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ma Li l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u00e2n qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Phan Rang, ki\u00eam hai th\u1ee7 Ma V\u1eb1n v\u00e0 Du Lai, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 c\u1ef1u ch\u00e1nh H\u1eadu chi H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9m qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ma Li, ki\u00eam ba th\u1ee7 Khe G\u00e0, La Di v\u00e0 Ph\u00f9 Mi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Man hoang \u1edf Ch\u00e2n L\u1ea1p h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Uy. Sai Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 \u0111\u1ea1o Ti\u1ec1n du Trung qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u1ef1, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 ch\u00e1nh H\u1eefu chi H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u1eafc Ch\u1ea5t qu\u1ea3n su\u1ea5t binh thuy\u1ec1n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7nh b\u1eaft tr\u1ed9m. Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u1ecdn c\u00f4n \u0111\u1ed3 v\u00f4 l\u1ea1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u1edf tr\u00ean b\u1ed9 v\u00e0 d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb \u0111eo hi\u1ec7u qu\u00e2n. Vua mu\u1ed1n v\u00ec d\u00e2n tr\u1eeb h\u1ea1i, b\u00e8n sai T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i v\u00e0 V\u00f5 T\u00e1nh m\u1eadt sai quan qu\u00e2n \u0111\u00eam \u0111i tu\u1ea7n t\u1eeb C\u00e1t Ngang \u0111\u1ebfn Nghi Giang \u5100\u6c5f [s\u00f4ng Th\u1ecb Ngh\u00e8], ph\u00e0m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp v\u00e0 k\u1ebb c\u1eafp c\u00f3 th\u1ef1c tang th\u00ec \u0111\u1ec1u cho ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u \u1edf n\u01a1i \u1ea5y ; nh\u00e2n d\u00e2n b\u1eaft n\u1ed9p qu\u1ea3 tang th\u00ec c\u0169ng cho ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u \u1edf n\u01a1i s\u1edf ph\u00e1t, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ph\u1ea3i t\u00e2u b\u1ea9m. C\u00e1ch th\u01b0\u1edfng th\u00ec theo l\u1ec7 n\u0103m Qu\u00fd s\u1eedu. K\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb b\u1eaft thu\u1ed9c chi hi\u1ec7u n\u00e0o th\u00ec ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n b\u1ecb li\u00ean can. L\u1ea1i sai qu\u1ea3n quan \u1edf c\u00e1c dinh th\u1ee7y b\u1ed9 trong ngo\u00e0i c\u1ee9 theo nh\u1eefng n\u01a1i tu\u1ea7n ph\u00f2ng c\u0169 m\u00e0 ph\u00e1i ch\u1ecdn cai \u0111\u1ed9i \u0111em qu\u00e2n \u0111i d\u1eb9p b\u1eaft. Hai dinh Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh v\u00e0 V\u0129nh Tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u c\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ed9ng t\u0129nh trong h\u1ea1t, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o cho b\u1ecdn H\u1ed9i chuy\u1ec3n \u0111\u1ea1t l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban \u00e1o m\u00f9a \u0111\u00f4ng cho L\u01b0u tr\u1ea5n Di\u00ean Kh\u00e1nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u (V\u0103n Th\u00e0nh, Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u m\u1ed9t \u00e1o m\u1ed9t ch\u0103n, ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh, Cai c\u01a1 Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh, T\u00f4n Th\u1ecd Vinh, L\u00ea V\u0103n L\u00e2n, Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u00e1o). D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn khanh \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u1ed1c gia, ngh\u0129a l\u00e0 vua t\u00f4i, nh\u01b0ng t\u00ecnh nh\u01b0 cha con. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m cha m\u1eb9 l\u00f2ng y\u00eau con kh\u00f4ng c\u00e1i g\u00ec kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o. Nay ti\u1ebft m\u00f9a \u0111\u00f4ng r\u00e9t l\u1ea1nh, ta \u1edf ch\u1ed1n th\u00e2m cung m\u00e0 trong m\u00ecnh c\u00f2n th\u1ea5y r\u00e9t, hu\u1ed1ng b\u1ecdn khanh \u0111i th\u00fa xa x\u00f4i \u1edf bi\u00ean th\u00e0nh, gi\u00f3 b\u1ea5c m\u01b0a tuy\u1ebft ch\u1ecbu l\u00e0m sao n\u1ed5i. V\u1eady ban cho \u00e1o ch\u1ed1ng r\u00e9t, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd vua t\u00f4i th\u00e2n nhau nh\u01b0 m\u1ed9t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i cho Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng qu\u1ea3n dinh B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o, Cai c\u01a1 gi\u1eef \u0110\u1ea1i L\u0129nh l\u00e0 Mai Ti\u1ebfn V\u1ea1n, Cai c\u01a1 gi\u1eef \u0111\u00e8o S\u1ea7m D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, Cai c\u01a1 gi\u1eef \u0111\u00e8o Gian Nan l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u1ec7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o r\u00e9t.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Man \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 Thu\u1eadn Th\u00e0nh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ecdn Man Ba Ph\u1ee7 th\u01b0\u1eddng qu\u1ea5y r\u1ed1i ngo\u00e0i bi\u00ean, quan qu\u00e2n b\u1ed9 thu\u1ed9c c\u1ee7a Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o \u0111u\u1ed5i b\u1eaft c\u0169ng c\u00f3 kh\u00f3 nh\u1ecdc. Vua ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eb7c sai T\u1ea3 tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Hanh \u0111em \u00e1o v\u00f3c \u0111o\u1ea1n cho b\u1ecdn Ti\u1ebfn Hu\u1ef3nh, t\u00f9y theo c\u00f4ng tr\u1ea1ng m\u00e0 c\u1ea5p kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1edf 1.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em ch\u1ee9a \u1edf \u0111\u1ea1o Ma Li.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u tr\u1ea5n Di\u00ean Kh\u00e1nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng s\u1edb r\u1eb1ng : \u201cB\u00ecnh Thu\u1eadn ph\u00eda ngo\u00e0i gi\u00e1p v\u1edbi Di\u00ean Kh\u00e1nh, ph\u00eda trong th\u00f4ng v\u1edbi Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i l\u1ea1i \u1eaft ph\u1ea3i qua \u0111\u00f3. Nay b\u1ecdn Man Ba Ph\u1ee7 th\u00f3i c\u0169 ch\u1eb3ng ch\u1eeba, ch\u1ea1y nh\u01b0 lang, ch\u0169i nh\u01b0 l\u1ee3n, tuy ch\u1ec9 l\u00e0 gh\u1ebb ngo\u00e0i da m\u00e0 th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed1i lo \u1edf t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu \u0111\u00e1nh th\u00ec n\u00f3 tr\u1ed1n, m\u00ecnh ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 \u0111u\u1ed5i th\u00fa c\u00f9ng r\u1eebng ; m\u00e0 gi\u1eef th\u00ec ch\u1eb3ng quen th\u1ee7y th\u1ed5, ch\u1ec9 m\u1ec7t m\u1ecfi qu\u00e2n ta. V\u1eady xin m\u1eadt k\u00e9n v\u00e0i ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi quen thu\u1ed9c t\u00ednh t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi Man, cho gi\u1ea3 l\u00e0m qu\u00e2n tr\u1ed1n m\u00e0 theo gi\u1eb7c, \u0111\u1ee3i qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh s\u00e1t \u0111\u1ebfn th\u00ec trong \u1ee9ng ngo\u00e0i h\u1ee3p \u0111\u1ec3 cho th\u00e0nh c\u00f4ng. Ho\u1eb7c l\u00e0 d\u1ed7 t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng \u0111i xa nh\u00e0 l\u00e1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t ph\u1ee5c binh m\u00e0 b\u1eaft, r\u1ed3i sau c\u00e0n b\u1eeba s\u00e0o huy\u1ec7t, c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ed1i lo bi\u00ean gi\u1edbi m\u1edbi y\u00ean. S\u1edb t\u00e2u v\u00e0o, kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11. Sai L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1o \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh d\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u1ea3o \u0110\u1ed3ng M\u00f4n, d\u1ef1ng ch\u00f2i canh [thang tr\u00f4ng] s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng quan, \u0111\u1ec3 nghi\u00eam vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb. Vua \u0111\u1ebfn xem 10 ng\u00e0y r\u1ed3i v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai c\u01a1 qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o \u0110\u1ed3ng M\u00f4n l\u00e0 Cao V\u0103n C\u1eedu v\u00e0 Tri b\u1ea1 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n L\u1ee3i xin m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch 40 ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp l\u00e0m m\u1ed9t thuy\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u1ed9i Du l\u00e2m thu\u1ed9c binh, chia ph\u00e1i \u0111i ph\u00f2ng th\u1ee7. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 N\u1eb7c \u1ea4n \u533f\u5370 ch\u1ebft. Con l\u00e0 N\u1eb7c Ch\u0103n \u533f\ud85d\udf16 n\u1ed1i ng\u00f4i. Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 Tr\u1ea7n H\u01b0ng \u0110\u1ea1t sang ph\u00fang (100 c\u00e2n s\u00e1p ong, 500 c\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u00f3ng th\u00eam 50 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111i bi\u1ec3n, 100 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n sai v\u00e0 200 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n chi\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Nh\u1eadm, Ph\u00f3 Trung chi l\u00e0 B\u1ea1ch D\u01b0\u01a1ng Huy\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111em chi binh \u0111i B\u00ecnh Thu\u1eadn h\u1ee3p c\u00f9ng Ch\u00e1nh Trung chi qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ph\u1ed1 H\u00e0i l\u00e0 Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn Tu\u1ea5n, theo Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh sai b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp b\u1ea3o Kinh Dinh \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn (thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o Phan Rang, c\u00f9ng b\u1ea3o Mai N\u01b0\u01a1ng l\u00e0m th\u1ebf d\u1ef1a nhau), sai Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, c\u1ea5m sai phu tr\u1ea1m l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1eaft phu tr\u1ea1m ki\u00eang ch\u1edf c\u1ee7a ri\u00eang v\u00e0 \u0111\u00f2i cung \u0111\u1ed1n \u0103n u\u1ed1ng, ng\u01b0\u1eddi ta l\u1ea5y l\u00e0m kh\u1ed5. Vua nghe t\u1ec7 \u1ea5y, s\u1eafc r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay h\u1ec5 c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u1ea9n y\u1ebfu m\u1edbi cho l\u1ea5y phu tr\u1ea1m, \u0111i qua \u0111\u00e2u ph\u1ea3i ghi s\u1ed5, cu\u1ed1i th\u00e1ng do \u0111\u1ea1o chuy\u1ec3n \u0111\u1ea1t. Sai vi\u1ec7c t\u01b0 v\u00e0 y\u00eau s\u00e1ch th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh \u0111em t\u01b0\u1edbng s\u0129 Ti\u1ec1n chi v\u00e0 Trung chi Ti\u1ec1n qu\u00e2n c\u00f9ng Xi\u00eam binh v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng binh h\u01a1n 1.600 ng\u01b0\u1eddi, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Man Ba Ph\u1ee7. Khi qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Ph\u1ed1 Ch\u00e2m th\u00ec To\u00e0n Ph\u00f9 tr\u1ed1n xa, d\u01b0 ch\u00fang ra h\u00e0ng nhi\u1ec1u. B\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi H\u1eefu qu\u00e2n, l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi D\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng B\u1ea3o l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u V\u00f5 Danh Th\u00ecn l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y L\u01b0u V\u0103n V\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng C\u1ed1ng s\u0129 vi\u1ec7n, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh sung C\u1ed1ng s\u0129 vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1eadp \u0111\u1ec1n Tinh Trung \u1edf n\u00fai H\u00e0 La ph\u1ee7 Di\u00ean Kh\u00e1nh (\u1edf ph\u00eda b\u1eafc c\u1eeda bi\u1ec3n C\u00f9 Hu\u00e2n). Trong chi\u1ebfn d\u1ecbch Di\u00ean Kh\u00e1nh n\u0103m \u1ea5t m\u00e3o, t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u1eadn v\u00e0 \u1ed1m ch\u1ebft. Vua nh\u1edb \u0111\u1ebfn sai l\u1eadp \u0111\u1ec1n \u1edf n\u00fai H\u00e0 La \u0111\u1ec3 th\u1edd c\u00fang, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ec1n Tinh Trung, h\u1eb1ng n\u0103m m\u00f9a xu\u00e2n, m\u00f9a thu c\u00fang t\u1ebf, \u0111\u1eb7t 20 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb phu v\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 th\u1eeba. (Ch\u00ednh gi\u1eefa \u0111\u1ec1n th\u1edd nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1eadn vong l\u00e0 : Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 chi Trung du dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 V\u00f5 V\u0103n An, Nguy\u1ec5n L\u00e2n, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eafc, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 \u0111\u1ed9i H\u00f9ng k\u1ef3 th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Lan, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 hi\u1ec7u H\u1eefu du dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2u, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 chi Ch\u00ednh trung dinh H\u1eadu qu\u00e2n t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n&nbsp; Uy, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 ch\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Ti\u1ec1n hi\u1ec7u, H\u1eadu chi t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ng\u00f4 V\u0103n L\u1ec5, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng chi dinh H\u1eefu qu\u00e2n t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Minh. Cai c\u01a1 chi hi\u1ec7u trung dinh Trung qu\u00e2n t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea5n. Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i cai c\u01a1 H\u1eefu chi dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn c\u1ed9ng 10 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu li\u1ec7t th\u1edd [d\u1ef1 th\u1edd] nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1eadn vong l\u00e0 :<\/p>\n\n\n\n<p>Cai \u0111\u1ed9i t\u1eb7ng Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Th\u01b0, Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u1ea3n, Ch\u00e2u V\u0103n T\u1ee9, Ph\u1ea1m V\u0103n D\u1ee5, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7n, Tr\u1ea7n V\u0103n Ch\u1ea5n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Sinh, \u0110\u00e0o V\u0103n Long, L\u00ea V\u0103n Tr\u00ed, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Hi\u1ec1n, H\u1ed3 V\u0103n H\u00f3a, Hu\u1ef3nh V\u0103n Ph\u00e1p, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e2m, Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ecnh, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea3nh, L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Tri, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n, Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110i\u1ec3u, Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u01b0\u01a1ng, L\u00ea C\u00f4ng An, V\u00f5 V\u0103n Linh, Ph\u1ea1m V\u0103n H\u00f3a, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u00fd, L\u00ea V\u0103n B\u1ee9a, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng H\u1ef1u, V\u00f5 V\u0103n \u0110\u1ed9ng, L\u00ea V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, Phan V\u0103n Ch\u1eed, V\u00f5 V\u0103n Thi\u00eam, Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5u, Ng\u00f4 V\u0103n Hi\u1ebfn, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0, Nguy\u1ec5n V\u0103n Gia, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u00ed, V\u00f5 V\u0103n Hi\u1ebfu, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec1, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Huy\u00ean, \u0110\u1eb7ng V\u0103n T\u01b0, \u0110\u1ed7 V\u0103n Di\u1ec7u, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed, Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5u, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Th\u00e0nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Di\u1ec7u, Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c Lu\u1eadt, L\u01b0u Th\u1eadm Th\u00f9y, Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u00f9 ; Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i t\u1eb7ng Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n B\u1ea3o, Hu\u1ef3nh V\u0103n C\u1ea7n, H\u1ed3 V\u0103n Tu\u1ea5n, Tr\u1ea7n V\u0103n Y\u1ec3n, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed, \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh Th\u01b0\u1eddng, Phan V\u0103n Khoa, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ec1n, H\u1ed3 Vi\u1ebft T\u1ed1ng, Hu\u1ef3nh V\u0103n Th\u1ea3n, L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a ; Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng t\u1eb7ng Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00ea, Tr\u1ea7n V\u0103n M\u00e3n, \u0110inh C\u00f4ng Ph\u01b0\u1ee3ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ed3ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1eeb, Tr\u1ecbnh V\u0103n D\u1ee5ng, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u1ea1n, Hu\u1ef3nh V\u0103n S\u00e1ch, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Quy\u1ebfn, L\u00ea V\u0103n \u0110\u01a1, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u1ea1n, Ph\u1ea1m V\u0103n Tr\u00ec, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Trung, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e0ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00f2ng, Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1eadm, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea3i, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ec, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ec7, L\u00ea V\u0103n \u0110i\u1ec7n, Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u01b0\u1ee1ng, Tr\u1ea7n V\u0103n Khoa, Phan V\u0103n Thanh, B\u00f9i V\u0103n C\u1ea3, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a, Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u00fa, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u00c2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Kim, Hu\u1ef3nh V\u0103n B\u00f4ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hoan, L\u00ea V\u0103n Nhi\u00ean, Hu\u1ef3nh V\u0103n Li\u1ec5u, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thoan, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ba, Hu\u1ef3nh V\u0103n Ngh\u1ecb, Cao V\u0103n B\u00faa, Hu\u1ef3nh V\u0103n Ch\u01b0, Tr\u1ea7n V\u0103n Thu\u1eadn, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh, Phan V\u0103n Tho\u1ea1i, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u1ea1n, Phan V\u0103n Duy\u00ean, Nguy\u1ec5n T\u1eed Nh\u00e0n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec1u, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3c, Nguy\u1ec5n V\u0103n Di\u1ec5m, Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u1ea5n, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ed9i, L\u00ea V\u0103n Xa, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00edn, Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Huy, Ph\u1ea1m V\u0103n Ng\u00f4n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00e1nh, B\u00f9i V\u0103n Trinh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00f4ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n, \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Khi\u00eam, Tr\u1ea7n V\u0103n S\u1ea1, H\u1ed3 V\u0103n T\u00f2ng, Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ea1nh, L\u00ea V\u0103n \u0110\u01a1, L\u00ea V\u0103n T\u00e2y, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ee9, Nguy\u1ec5n V\u0103n Loan, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Thi\u00eam, L\u00ea Ti\u1ebfn L\u1ed9c, V\u00f5 V\u0103n B\u00faa, Nguy\u1ec5n V\u0103n Di\u1ec7u, L\u00ea V\u0103n Chi\u00eam, Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong, L\u00ea V\u0103n Gia, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00fa, Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1eadn, L\u00ea V\u0103n Giao, c\u1ed9ng 141 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft b\u1ec7nh l\u00e0 :&nbsp; Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Mai V\u1ea1n, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 V\u00f5 Ng\u1ecdc Qu\u1ef3nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00fa, Hu\u1ef3nh V\u0103n Th\u1eafng, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ee9, Nguy\u1ec5n V\u0103n X\u1ea1, Phan Long D\u1ed1c, B\u00f9i V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea T\u01b0\u1eddng, Ng\u00f4 V\u0103n Gi\u1ea3ng, Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00ecnh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, \u0110\u00e0o V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng, L\u00ea V\u0103n Ngh\u1ecb, Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ee3p, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nghi\u00eam, Nguy\u1ec5n V\u0103n Long, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ed3ng, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Kh\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea7n V\u0103n B\u1ea3o, L\u00ea V\u0103n Y\u1ebfn, Nguy\u1ec5n V\u0103n Y\u1ec3n, Ho\u00e0ng Ph\u00fa L\u1ee5c, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Tri\u1ec7u, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00fay, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u1ea7u, Nguy\u1ec5n Lu\u1eadn, Nguy\u1ec5n V\u0103n Trinh, H\u1ed3 V\u0103n H\u1ec1, L\u00ea V\u0103n C\u1ed1i, L\u00ea H\u1eefu T\u1eed, Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u00ecn, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ef1c, Ph\u1ea1m V\u0103n V\u0129nh, Si\u00eau \u0110\u1ee9c, Si\u00eau T\u00e0i, T\u1eeb V\u0103n Ngh\u1ecb, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Nho, Ng\u00f4 V\u0103n C\u1ea7n, Hu\u1ef3nh V\u0103n Duy, Nguy\u1ec5n Thuy\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u01b0, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00e1n, Tr\u1ea7n V\u0103n Tinh, Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00ecnh, L\u00ea V\u0103n Tr\u00ed, Tr\u1ea7n V\u0103n Di\u1ec7p, Cai b\u1ea1 dinh B\u00ecnh Khang t\u1eb7ng Cai b\u1ea1 dinh Qu\u1ea3ng Nam Ng\u0169 Kh\u1eafc B\u1ea1n. K\u00fd l\u1ee5c dinh B\u00ecnh Khang t\u1eb7ng K\u00fd l\u1ee5c dinh Qu\u1ea3ng Nam Hu\u1ef3nh T\u00fa Chung , Cai \u00e1n tham lu\u1eadn Trung chi Trung dinh t\u1eb7ng Cai b\u1ea1 T\u1ed1ng V\u0103n B\u1ea3o, Trung \u00fay Ph\u1ea1m V\u0103n&nbsp; V\u0129nh, Tr\u1ea7n V\u0103n Thuy\u1ebft, Nguy\u1ec5n Ti\u1ec1n Ph\u00fa, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhi, \u0110\u1eb7ng V\u0103n An, Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i L\u1ee5c \u0111\u1ed9i v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch Nguy\u1ec5n \u0110\u00e0i, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n V\u0103n Trung, Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ea5n, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Ph\u1ea1m \u0110\u1eb7ng Tho\u1ea1i, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e2m, V\u00f5 V\u0103n \u0110i\u1ec1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecd, Ng\u00f4 V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, \u0110\u1eb7ng V\u0103n T\u1ee9, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1edbc, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tri\u1ec1u, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c, Nguy\u1ec5n V\u0103n Chi, Mai V\u0103n Thi\u1ebft, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u1edbng, L\u1eef V\u0103n T\u00e2m, \u0110\u00e0o V\u0103n Qu\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngo\u1ea1n, Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ef1c, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tri\u1ec7u, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb, L\u00ea V\u0103n C\u00f4ng, L\u00ea V\u0103n L\u1ed9c, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Nguy\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng H\u01b0\u01a1ng, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec1n, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ng\u1eef, V\u00f5 V\u0103n Tr\u00ed, Hu\u1ef3nh V\u0103n Si\u00eau, Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00e1ch, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1eadt, Ch\u1ebf V\u0103n T\u1ea5n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn, Hu\u1ef3nh V\u0103n Y\u1ebfn, Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u1ed9t, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1ed7, c\u1ed9ng 99 ng\u01b0\u1eddi. C\u1ed9ng t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 250 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 V\u0129nh Tr\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Ch\u01b0\u01a1ng v\u00ec \u1ed1m y\u1ebfu xin v\u1ec1 h\u01b0u. Kh\u1edfi ph\u1ee5c c\u1ef1u Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc U\u1ea9n l\u00e0m Cai b\u1ea1 V\u0129nh Tr\u1ea5n. (Ng\u1ecdc U\u1ea9n tr\u01b0\u1edbc v\u00ec c\u00f3 l\u1ed7i b\u1ecb tru\u1ea5t, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u1ea1i).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc cai T\u00e0u v\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i bi\u1ec3n B\u00ecnh Khang c\u00f3 m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u1ee7a b\u1ecdn gi\u1eb7c bi\u1ec3n T\u1ec1 Ng\u00f4i \u0111\u1eadu \u1edf H\u00f2n Tre, L\u01b0u tr\u1ea5n Di\u00ean Kh\u00e1nh Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh sai Cai c\u01a1 L\u00ea Quang T\u01b0\u1eddng \u0111em binh \u0111\u1ed9i th\u1eafng th\u1ee7y \u0111\u00e1nh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u01b0\u1edfng cho 3 t\u1ea5m sa \u0111o\u1ea1n v\u00e0 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n X &#8211; Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/a><\/h1>\n\n\n\n<p>M\u1eadu ng\u1ecd, n\u0103m th\u1ee9 19 [1798] (Thanh Gia Kh\u00e1nh n\u0103m th\u1ee9 3), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, l\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c n\u1ed9i Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecd qu\u1ea3n hai \u0111\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u v\u00e0 Th\u1ecb tr\u00e0, ph\u1ee5ng gi\u1eef ch\u00eca kh\u00f3a h\u00f2m \u1ea5n v\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai ph\u1ee7 t\u00e0u Ch\u00ednh dinh l\u00e0 D\u01b0 H\u1ea3i Quan \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u t\u00ecm mua \u0111\u1ed3 binh kh\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea3i b\u1ed5 v\u1ec7 V\u00f5 d\u1ef1c T\u1ea3 chi Trung qu\u00e2n l\u1ec7 v\u00e0o dinh Ti\u00ean phong, r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u1ed5i l\u00e0m v\u1ec7 \u0110\u1ecbch v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, t\u1ebf xu\u00e2n \u1edf V\u0103n Mi\u1ebfu, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>Xi\u00eam La b\u1ecb Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n \u0111\u00e1nh, sai s\u1ee9 xin ta gi\u00fap qu\u00e2n. Vua sai Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c v\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111em h\u01a1n&nbsp; 7.000 th\u1ee7y binh, h\u01a1n 100 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n tr\u1ee3. Khi qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn C\u00f4n L\u00f4n th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u00e3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n Di\u1ebfn sang b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 vua sai Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c c\u00f9ng v\u1edbi B\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n \u0111em v\u00e0i chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n sang Xi\u00eam n\u00f3i chuy\u1ec7n vi\u1ec7c binh, c\u00f2n th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 Ch\u01b0\u01a1ng v\u00f5 H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea Nho Can l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n oai qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, Cai \u0111\u1ed9i V\u00f5 V\u0103n To\u00e1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Tuy\u00ean v\u00f5 H\u1eadu qu\u00e2n, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n L\u1ed9c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Nhu\u1ec7 phong.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i th\u00e0nh M\u1ef9 Tho dinh Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, sai ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00fa c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c ; Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh b\u1ecb gi\u00e1ng xu\u1ed1ng h\u00e0m T\u1ed5ng nhung cai \u0111\u1ed9i, v\u1eabn qu\u1ea3n dinh B\u00ecnh Thu\u1eadn. Tr\u01b0\u1edbc Ph\u00fa ph\u1ee5ng m\u1ec7nh ki\u1ec3m tra ti\u1ec1n th\u00f3c \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, c\u00f9ng h\u1ecdp l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi Hu\u1ef3nh, qu\u00e1 nghe b\u1ecdn thu\u1ed9c l\u1ea1i \u1edf dinh vu c\u00e1o K\u00fd l\u1ee5c H\u1ed3 V\u0103n Gi\u00e1o l\u1ea5y c\u1eafp ti\u1ec1n kho, xin b\u00e3i ch\u1ee9c Giao v\u00e0 t\u1ecbch thu gia t\u00e0i. Giao kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1eaft t\u1ed9i Ph\u00fa 100 roi v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c. Hu\u1ef3nh th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecb c\u00f4ng (1. Ngh\u1ecb c\u00f4ng : Theo l\u1ec7 b\u00e1t ngh\u1ecb c\u1ee7a ph\u00e1p lu\u1eadt, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc m\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m mi\u1ec5n.) n\u00ean ch\u1ec9 b\u1ecb gi\u00e1ng. Giao \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n b\u1ed5 K\u00fd l\u1ee5c \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0129 t\u1ed1t c\u00e1c dinh qu\u00e2n v\u00e0 qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e0 Thu\u1eadn H\u00f3a m\u1edbi ph\u1ee5, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n ra \u1edf th\u00f4n x\u00f3m \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh dao d\u1ecbch. Vua b\u00e8n s\u1eafc cho quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed1n dinh Gia \u0110\u1ecbnh truy\u1ec1n kh\u1eafp cho c\u00e1c t\u1ed5ng x\u00e3 trong h\u1ea1t n\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i. Ai d\u00e1m ch\u1ee9a gi\u1ea5u, h\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edfng x\u00e3 tr\u01b0\u1edfng s\u1edf t\u1ea1i th\u00ec x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p, d\u00e2n th\u00ec sung l\u00e0m binh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c \u0111\u1ed9i m\u1ed9c \u0111\u0129nh [xu\u1ed3ng g\u1ed7] \u1edf Ch\u00ednh dinh \u0111i Quang H\u00f3a t\u00ecm ch\u1edf v\u00e1n g\u1ed7 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng chi\u1ebfn thuy\u1ec1n l\u1edbn v\u00e0 thuy\u1ec1n ki\u1ec3u T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. Vua \u0111\u1ebfn xem.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c bi\u1ec3n T\u1ec1 Ng\u00f4i v\u00e0o v\u1ee5ng Th\u00f9y V\u00e2n dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean xin h\u00e0ng. H\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u01b0a v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n th\u1ecb h\u1ecdc Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1edf 1.000 ph\u01b0\u01a1ng th\u00f3c \u1edf Long Xuy\u00ean \u0111em ch\u1ee9a \u1edf \u0111\u1ea1o Ki\u00ean Giang.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh xin l\u00e0m s\u00e1ch Hi\u1ec3n trung ch\u01b0 th\u1ea7n li\u1ec7t truy\u1ec7n \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. Vua l\u1ea5y l\u00e0m ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3ng Mao \u0111\u1ebfn hi\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o v\u00ec suy y\u1ebfu xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c tr\u1ea5n. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c bi\u1ec3n T\u1ec1 Ng\u00f4i \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u1ea7n bi\u1ec3n C\u00f9 Hu\u00e2n. L\u01b0u tr\u1ea5n Di\u00ean Kh\u00e1nh Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh nghe b\u00e1o, sai b\u1ecdn Cai c\u01a1 L\u00ea Quang T\u01b0\u1eddng \u0111em qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i theo b\u1eaft, t\u1edbi Di\u00ean \u00e1o [V\u0169ng Di\u00ean] b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, c\u00f2n th\u00ec ch\u1ea1y th\u1eb3ng v\u1ec1 \u0111\u00f4ng. Vua th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn T\u01b0\u1eddng c\u00e1c th\u1ee9 nhi\u1ec5u 2 t\u1ea5m, sa m\u00e1t 4 t\u1ea5m v\u00e0 ti\u1ec1n 100 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban \u00e1o m\u00f9a xu\u00e2n cho L\u01b0u tr\u1ea5n Di\u00ean Kh\u00e1nh Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u00ean phong Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh theo vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u00e3 l\u00e2u, ra l\u1ec7nh cho \u0111em hai chi T\u00fac oai v\u00e0 Ki\u1ebfn v\u00f5 s\u1edf thu\u1ed9c v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, cho V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0129nh H\u1ef1u l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 \u0111\u00fac ti\u1ec1n. C\u1ee9 100 c\u00e2n k\u1ebdm th\u00ec \u0111\u00fac th\u00e0nh ti\u1ec1n 35 quan, m\u1ed7i quan ti\u1ec1n c\u00e2n n\u1eb7ng 1 c\u00e2n 14 l\u1ea1ng l\u00e0m h\u1ea1n. Sai tri \u0110\u1ed3 gia l\u00e0 b\u1ecdn C\u00e1p V\u0103n Hi\u1ebfu v\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u00e0nh Ch\u1ea9n m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng [Hoa Ki\u1ec1u] \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai L\u1ec5 b\u1ed9 Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u hi\u1ec7p c\u00f9ng nguy\u00ean L\u1ec5 b\u1ed9 ki\u00eam \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o \u0110\u00f4ng cung. T\u00f9ng Ch\u00e2u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n B\u00ecnh dinh Phi\u00ean Tr\u1ea5n, ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam, h\u1ecdc h\u1ea1nh thu\u1ea7n ch\u00ednh, vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ec3 \u00fd, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y. T\u00f9ng Ch\u00e2u t\u1eeb n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n t\u00e0i s\u01a1 \u0111\u1ee9c m\u1ecfng, l\u1ea1m d\u1ef1 v\u0103n ban c\u00f2n s\u1ee3 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ee9ng ch\u1ee9c, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o, th\u1ea7n s\u1ee3 l\u00e0m kh\u00f4ng n\u1ed5i\u201d. Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u00f4ng cung l\u00e0 ng\u00f4i tr\u1eeb nh\u1ecb c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, k\u00e9n ng\u01b0\u1eddi s\u01b0 ph\u00f3, kh\u00f4ng ph\u1ea3i khanh th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1eebng n\u00ean ch\u1ed1i n\u1eefa\u201d. T\u00f9ng Ch\u00e2u v\u00e2ng m\u1ec7nh, h\u1ebft l\u00f2ng u\u1ed1n n\u1eafn, n\u00f3i th\u1eb3ng kh\u00f4ng gi\u1ea5u gi\u1ebfm. \u0110\u00f4ng cung r\u1ea5t k\u00ednh tr\u1ecdng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u1eefu tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 \u0110o\u00e0n Tr\u1ecdng Vi\u1ec5n ki\u00eam Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ednh tr\u1ed1n \u1edf c\u00e1c dinh qu\u00e2n, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1eaft v\u1ee3 con \u0111em giam \u1edf qu\u00e2n x\u00e1. \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh th\u1ea5y th\u1ebf, n\u00f3i v\u1edbi vua r\u1eb1ng : \u201cTrai g\u00e1i c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t, \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 x\u01b0a, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 b\u1ecb giam k\u00edn m\u1ed9t \u0111\u00eam, tr\u1ecdn \u0111\u1eddi kh\u00f3 l\u00f2ng bi\u1ec7n b\u1ea1ch. Nay v\u1ee3 con l\u00ednh tr\u1ed1n b\u1eaft giam l\u1eabn l\u1ed9n, s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n bi\u1ec7t, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho h\u1eefu ty l\u00e0m ch\u1ed1n giam ri\u00eang\u201d. Vua khen l\u1eddi n\u00f3i ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai tham t\u00e1 ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Chi\u1ebfn phong H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m H\u1eadu qu\u00e2n, Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Chi\u1ebfn phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ee7 l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1ea3m l\u1ec7 thu\u1ebf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean. L\u1ec7 c\u0169 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 8 h\u1ed9c th\u00f3c s\u01b0u, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y gi\u1ea3m 2 h\u1ed9c, y theo l\u1ec7 thu\u1ebf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n Gia \u0110\u1ecbnh m\u00e0 thu.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, l\u1ea5y Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Trung chi H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u00e0i l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Y l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Cai c\u01a1 Hu\u1ef3nh V\u0103n Long l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u tr\u1ea5n Di\u00ean Kh\u00e1nh Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cHi\u1ec7n nay ta v\u1edbi T\u00e2y S\u01a1n ch\u00ednh l\u00e0 n\u01b0\u1edbc n\u1ecd \u0111\u1ecbch v\u1edbi n\u01b0\u1edbc kia, th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh v\u1ec1 ngo\u1ea1i giao \u0111\u1ec3 c\u1ea7u vi\u1ec7n, khi\u1ebfn cho th\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng c\u1ed1, th\u1ebf m\u1edbi l\u00e0 m\u01b0u hay v\u1ea1n to\u00e0n. V\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi Thanh t\u1eeb khi c\u00f3 chuy\u1ec7n v\u1edbi B\u1eafc H\u00e0, b\u1ecb T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111au l\u00f2ng nh\u1ee9c \u00f3c, ch\u1ee9a th\u1eb9n ng\u1eadm h\u1eddn, t\u1ea1m \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3 ch\u1edd c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t. Nay vua Gia Kh\u00e1nh nh\u00e0 Thanh n\u1ed1i ng\u00f4i, bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u h\u0103ng h\u00e1i, t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eddi C\u00e0n Long. V\u1ea3 l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi Thanh lo gi\u1eb7c bi\u1ec3n ch\u01b0a c\u00f3 c\u00e1ch kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u00e3 t\u1eebng th\u00f4ng h\u1ecbch cho T\u00e2y S\u01a1n t\u00ecm b\u1eaft, nh\u01b0ng n\u00f3 l\u01a1 \u0111i th\u00ec m\u1ed1i c\u0103m gi\u1eadn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00e0 \u1edf gi\u1eb7c bi\u1ec3n m\u00e0 c\u0169ng lan \u0111\u1ebfn T\u00e2y S\u01a1n. Duy v\u00ec non s\u00f4ng hi\u1ec3m tr\u1edf, phong t\u1ee5c v\u00e0 ti\u1ebfng n\u00f3i kh\u00e1c nhau, n\u1ebfu l\u1ea1i d\u00f9ng binh, s\u1ee3 kh\u00f3 th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 Nam B\u1eafc \u0111\u01b0\u1eddng xa d\u1eb7m c\u00e1ch, s\u1ef1 th\u1ebf kh\u00f3 hi\u1ec3u, h\u1ecd c\u0169ng cho T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00e3 chi\u1ebfm c\u1ea3 b\u1edd c\u00f5i Nam Vi\u1ec7t, kh\u00f4ng ai \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, s\u1ef1 th\u1ef1c h\u01b0 m\u1ea1nh y\u1ebfu ch\u1ec9 nghe b\u1ecdn kh\u00e1ch bu\u00f4n truy\u1ec1n tin, ch\u01b0a l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m ch\u1eafc, n\u00ean v\u1eabn b\u1ed3i h\u1ed3i ng\u00f3ng tr\u00f4ng, ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y xu\u1ea5t qu\u00e2n ho\u1eb7c gi\u1ea3 \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u1edb. Ng\u00e0y nay t\u1eeb khi qu\u00e2n ta th\u1eafng tr\u1eadn \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, b\u1ecdn gi\u1eb7c bi\u1ec3n T\u00e0u \u00d4 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, b\u1ecdn th\u1ea7n mu\u1ed1n nh\u00e2n vi\u1ec7c l\u00e0m vi\u1ec7c, so\u1ea1n m\u1ed9t b\u00e0i bi\u1ec3u, l\u1ea5y m\u1ea5y chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111em d\u00e2ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1ed1i l\u00e1i, t\u1ea5t vua Thanh ph\u1ea3i khen nh\u1eadn, kh\u00f4ng n\u1ee1 cho ta l\u00e0 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng m\u00e0 l\u01a1. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u t\u1eadn n\u01a1i, th\u00ec t\u00f9y nghi m\u1edf \u0111\u00f3ng, bi\u1ec7n b\u1ea1ch ph\u1ea3i tr\u00e1i. M\u1ed9t l\u00e0 n\u00f3i r\u00f5 T\u00e2y S\u01a1n x\u01b0ng th\u1ea7n \u1edf Trung Qu\u1ed1c m\u00e0 x\u01b0ng \u0111\u1ebf \u1edf ngo\u00e0i, \u0111\u1eadp v\u00e0o ch\u1ed7 k\u1ef5 c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ec3 g\u00e2y s\u1ef1 hi\u1ec1m kh\u00edch. Hai l\u00e0 ta th\u0103m h\u1ecfi vua L\u00ea, ng\u1ea7m th\u00f4ng tin t\u1ee9c, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng n\u00e0i xin. N\u1ebfu h\u1ecd c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i th\u00f3i l\u1ec5 ngh\u0129a li\u00eam s\u1ec9 th\u00ec sao n\u1ee1 b\u1ecf \u0111\u1ea5y m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ecfi ! L\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf th\u00ec l\u1ee3i c\u00f3 nh\u1ecf \u0111\u00e2u ? V\u00ed h\u1ecd l\u1ea1i l\u1ea7n ch\u1ea7n, l\u1ea5y ngh\u0129a n\u00f3i kh\u00edch m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng, th\u00ec c\u0169ng t\u1ecf r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c danh ti\u1ebft c\u1ee7a ta, l\u00e0m n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u0103n hi\u1ebfn, \u0111\u1ee7 l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta k\u00ednh s\u1ee3, \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec. Nh\u01b0ng ngh\u0129 vi\u1ec7c \u0111i s\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eb9, ch\u1ec9 nh\u1edd m\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i m\u00e0 l\u00e0m hay cho n\u01b0\u1edbc, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi r\u1ed9ng h\u1ecdc su\u1ed1t l\u00fd th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m n\u1ed5i. B\u1ecdn th\u1ea7n xin c\u1eed hai ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t l\u00e0 \u0110\u00f4ng cung th\u1ecb h\u1ecdc h\u1ecd Ng\u00f4 t\u00ean T\u0129nh, hai l\u00e0 V\u0129nh Tr\u1ea5n k\u00fd l\u1ee5c h\u1ecd Ph\u1ea1m t\u00ean Th\u1eadn, d\u1eabu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00e0i l\u01b0\u01a1ng s\u1ee9 \u0111\u1eddi x\u01b0a, nh\u01b0ng l\u00f2ng tr\u00ec th\u1ee7 kh\u00e1 ch\u1eafc, h\u1ecdc v\u1ea5n kh\u00e1 r\u1ed9ng, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nh\u1ee5c qu\u00e2n m\u1ec7nh \u0111\u00e2u\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Ti\u1ec7p v\u00f5 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i V\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1ecdc v\u00e0 h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng Phan V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i Th\u00e1i V\u0103n Qu\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 t\u1ea1m h\u00e0nh L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1o c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c ; l\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 tri \u0110\u1ed3 gia l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Gi\u1ea3ng l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1edf 300 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em ch\u1ee9a \u1edf \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai tri T\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh ki\u00eam Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0 s\u1ef1 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt ch\u1ebft ; l\u1ea5y Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n C\u1eedu K\u1ef7 qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai ki\u00eam su\u1ea5t c\u00e1c thuy\u1ec1n Trung h\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t n\u0103m \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch. (Trung \u0111\u1ed3n c\u00f3 4 v\u1ec7 T\u00fac tr\u1ef1c, H\u00f9ng uy, Ph\u1ea5n uy v\u00e0 V\u00f5 uy ; Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n c\u00f3 4 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n, Ban tr\u1ef1c h\u1eadu, Long v\u00f5 v\u00e0 Ki\u00ean uy ; T\u1ea3 \u0111\u1ed3n c\u00f3 4 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eefu, Di\u1ec7u v\u00f5, D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 v\u00e0 T\u00fac v\u00f5 ; H\u1eefu \u0111\u1ed3n c\u00f3 4 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu, Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, H\u1ed5 oai v\u00e0 Uy v\u00f5 ; H\u1eadu \u0111\u1ed3n c\u00f3 4 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3, Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eadu v\u00e0 H\u00f9ng v\u00f5). M\u1ed7i \u0111\u1ed3n \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Ch\u00e1nh th\u1ed1ng v\u00e0 m\u1ed9t Ph\u00f3 th\u1ed1ng. Ch\u00e1nh th\u1ed1ng th\u00ec th\u1ed1ng qu\u1ea3n 4 v\u1ec7, ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u00ec qu\u1ea3n m\u1ed9t v\u1ec7 m\u00ecnh v\u00e0 ki\u00eam 3 v\u1ec7 kh\u00e1c, theo ch\u00e1nh th\u1ed1ng sai b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 h\u00e0nh ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 gi\u00e1m qu\u00e2n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng s\u0129 n\u0103m \u0111\u1ed3n, ki\u00eam tri T\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh M\u00e3 ch\u00ednh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i B\u1ea3 c\u00e1i, Ti\u1ec3u h\u1ea7u, B\u1ea3 l\u1ec7nh, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n l\u00e0 Phan V\u0103n Tri\u1ec7u l\u00e0m Ch\u00e1nh th\u1ed1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0m Ch\u00e1nh th\u1ed1ng T\u1ea3 \u0111\u1ed3n, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eefu l\u00e0 Hu\u1ef3nh Vi\u1ebft To\u1ea3n l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1ed5 oai l\u00e0 Tr\u1ea5n V\u0103n T\u00edn l\u00e0m Ch\u00e1nh th\u1ed1ng H\u1eefu \u0111\u1ed3n, V\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c h\u1eefu l\u00e0 Phan V\u0103n K\u1ef3 l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 l\u00e0 Mai \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb l\u00e0m Ch\u00e1nh th\u1ed1ng H\u1eadu \u0111\u1ed3n, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng Trung \u0111\u1ed3n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc mang h\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u th\u0103ng Cai c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1ed5 oai qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Phan V\u0103n Th\u00fay l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n C\u1eedu An l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u00e0i l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1t l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Phong l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0129nh Khoa l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c T\u1ea7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng uy l\u00e0 \u0110\u1ed7 Th\u00e0nh L\u00e2m l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0129nh H\u1ef1u l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n l\u00e0 V\u00f5 \u0110\u1ee9c Trinh l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i \u0110inh C\u00f4ng \u0110\u00f4ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n l\u00e0 T\u1eeb V\u0103n Chi\u00eau l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u00eam l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Di l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Uy v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng voi \u0111\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho r\u1eb1ng ti\u1ebft tr\u1eddi g\u1ea7n \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu, n\u1eafng m\u01b0a b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, s\u1eafc cho c\u00e1c dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean, V\u0129nh Tr\u1ea5n v\u00e0 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i kh\u1eafp trong h\u1ea1t xem ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc m\u01b0a kh\u00f4ng, c\u1ee9 10 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ecnh Thu\u1eadn b\u1ecb h\u1ea1n, sai dinh th\u1ea7n \u0111\u1ea3o v\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n th\u1ecb h\u1ecdc Ng\u00f4 Nh\u01a1n T\u0129nh l\u00e0m Tham tri Binh b\u1ed9, \u0111em qu\u1ed1c th\u01b0 theo thuy\u1ec1n bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Thanh sang Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecfi th\u0103m tin t\u1ee9c vua L\u00ea. Nh\u00e2n T\u0129nh \u0111\u1ebfn, nghe \u0111\u01b0\u1ee3c tin vua L\u00ea \u0111\u00e3 ch\u1ebft, b\u00e8n tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u00e1nh ph\u00f3 th\u1ed1ng T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 Hu\u1ef3nh Vi\u1ebft To\u1ea3n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t ch\u1edf th\u00f3c g\u1ea1o v\u00e0 thu\u1ed1c men \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em ch\u1ee9a \u1edf Di\u00ean Kh\u00e1nh (G\u1ea1o 22.100 ph\u01b0\u01a1ng, th\u00f3c 53.500 ph\u01b0\u01a1ng, v\u1ecb thu\u1ed1c 300 c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, tri\u1ec7u L\u01b0u tr\u1ea5n Di\u00ean Kh\u00e1nh Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh th\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb vi\u1ec7c binh. Sai L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ki\u00eam qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh Ti\u00ean phong hi\u1ec7p c\u00f9ng \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng t\u1ea1m tr\u1ea5n Di\u00ean Kh\u00e1nh, h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng th\u00ec Th\u00e0nh ra tr\u1ea5n, l\u1ea1i g\u1ecdi Duy\u1ec7t v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ed9 b\u1ed9 Phan Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc tu\u1ed5i gi\u00e0 xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c. Vua ngh\u0129 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi k\u1ef3 c\u1ef1u \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho ngh\u1ec9 vi\u1ec7c b\u1ed9, v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean h\u00e0m coi thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec3 c\u00f3 l\u1ed9c \u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n qu\u1ea3n Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0 ki\u00eam h\u00e0nh vi\u1ec7c H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi T\u00fac uy dinh Ti\u00ean phong l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u00e2n qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e2n Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u00f3i, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u00ecu gi\u00e0 d\u1eaft tr\u1ebb \u0111\u1ebfn ki\u1ebfm \u0103n \u1edf Di\u00ean Kh\u00e1nh. Vua sai ph\u00e1t ti\u1ec1n g\u1ea1o ch\u1ea9n c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t v\u1ec7 L\u01b0\u01a1ng v\u00f5 \u1edf dinh Ti\u00ean phong, l\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ecdng l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7, Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ea1i v\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n S\u0129 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p \u1edf mi\u1ec1n H\u1eadu Giang dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb d\u00e2n H\u00e1n [ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t] x\u00e2m chi\u1ebfm v\u01b0\u1eddn \u0111\u1ea5t, ki\u1ec7n \u1edf quan. Sai Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 H\u1ed3 V\u0103n L\u00e2n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Cai b\u1ea1 Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc U\u1ea9n \u0111i kh\u00e1m, h\u1ec5 n\u01a1i n\u00e0o d\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p c\u00f3 tr\u1ed3ng c\u00e2y r\u1ed3i th\u00ec tr\u1ea3 cho ng\u01b0\u1eddi ta l\u00e0m \u0103n, c\u00f2n \u0111\u1ea5t hoang nh\u00e0n th\u00ec cho d\u00e2n H\u00e1n l\u1eadp l\u00e0m v\u01b0\u1eddn t\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u chia v\u1ea1ch gi\u1edbi h\u1ea1n, cho d\u1ee9t m\u1ed1i tranh nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Tham tri Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u1edd \u1edf \u0111\u1ec1n Hi\u1ec3n Trung. Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cM\u1ef9 khi l\u00e0m quan ch\u1ec9 ham v\u01a1 v\u00e9t, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi o\u00e1n. \u0110\u1eb7t \u0111\u1ec1n Hi\u1ec3n Trung l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u00ean ng\u01b0\u1eddi trung, M\u1ef9 l\u00e0 ti\u1ec3u nh\u00e2n nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, xin \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c \u1ea5y\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cL\u1eddi khanh ngh\u1ecb lu\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00fang, nh\u01b0ng M\u1ef9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng theo h\u1ea7u b\u00ean ng\u1ef1a [trong khi b\u00f4n ba], v\u00ec c\u00e1i v\u1ebft m\u00e0 b\u1ecf m\u1ea5t h\u00f2n ng\u1ecdc, l\u00f2ng ta kh\u00f4ng n\u1ee1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed9i d\u1ec7t th\u1ea3m [c\u00f3i] \u1edf dinh B\u00ecnh Khang. (\u0110\u1ed9i g\u1ed3m 10 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 3 \u0111\u00f4i th\u1ea3m c\u00f3i d\u00e0i 5 th\u01b0\u1edbc ngang 4 th\u01b0\u1edbc, n\u0103m h\u1ea1n kh\u00f4ng tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 15 quan, thu\u1ebf th\u00e2n th\u00ec theo h\u1ea1ng bi\u1ec7t n\u1ea1p).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, t\u1ebf thu \u1edf V\u0103n Mi\u1ebfu. Vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0m H\u1eefu tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, Th\u01b0 k\u00fd Ch\u00ednh dinh tri \u0110\u1ed3 gia l\u00e0 L\u00ea Vi\u1ebft Ngh\u0129a l\u00e0m Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Khang l\u00e0 Nguy\u1ec5n Y M\u00e2n l\u00e0m H\u1eefu tham tri L\u1ec5 b\u1ed9, Tham lu\u1eadn v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eed Trinh l\u00e0m T\u1ea3 tham tri C\u00f4ng b\u1ed9, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n th\u1ecb h\u1ecdc Ho\u00e0ng Ng\u1ecdc U\u1ea9n l\u00e0m Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Khang, Th\u1ecb th\u01b0 Tr\u1ea7n \u0110inh Tr\u01b0ng l\u00e0m Th\u1ecb th\u01b0 vi\u1ec7n ph\u1ee5ng ch\u1ec9, C\u1ed1ng s\u0129 vi\u1ec7n Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n sung H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ee5c Gia \u0110\u1ecbnh hay th\u1edd Ph\u1eadt. C\u00f3 v\u1ecb cao t\u0103ng ph\u1ea1m t\u1ed9i, vua mu\u1ed1n gi\u1ebft ngay, c\u00f3 k\u1ebb n\u00f3i s\u01b0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2n tu, vua n\u00f3i : \u201cC\u00f3 ch\u00e2n tu n\u1eefa th\u00ec \u00edch g\u00ec cho n\u01b0\u1edbc ?\u201d. Sai c\u00e1c dinh th\u1ea7n x\u00e9t h\u1ebft nh\u1eefng ch\u00f9a trong h\u1ea1t, t\u1eeb h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng cho \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o \u0111\u1ed3ng ph\u1ea3i ghi h\u1ebft s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 d\u00e2ng, r\u1ed3i sai L\u1ea1i b\u1ed9 truy\u1ec1n b\u1ea3o r\u1eb1ng : Ph\u00e0m t\u0103ng \u0111\u1ed3 tu\u1ed5i t\u1eeb 50 tr\u1edf l\u00ean th\u00ec v\u1eabn mi\u1ec5n dao d\u1ecbch, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 50 th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1ecbu dao d\u1ecbch nh\u01b0 d\u00e2n, k\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m tr\u1ed1n l\u00e1nh th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i. B\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n ra n\u00f3i v\u00e0o nhi\u1ec1u, vua c\u00f2n ch\u01b0a quy\u1ebft. L\u1ec5 b\u1ed9 Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u n\u00f3i v\u1edbi \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 vua b\u00e0i tr\u1eeb \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt l\u00e0m vi\u1ec7c r\u1ea5t hay, b\u1ea7y t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00e1n th\u00e0nh l\u1ea1i c\u00f2n r\u01b0\u1eddm l\u1eddi. T\u00f4i s\u1ee3 vi\u1ec7c n\u00e0y m\u00e0 n\u1eeda ch\u1eebng b\u1ecf th\u00ec k\u1ebb kia l\u1ea1i ng\u00f4ng cu\u1ed3ng h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc. T\u00f4i kh\u00f4ng gh\u00e9t ri\u00eang g\u00ec nh\u00e0 s\u01b0. Nh\u01b0ng m\u1ed1i h\u1ea1i c\u1ee7a Ph\u1eadt L\u00e3o \u4f5b\u8001 [Ph\u1eadt gi\u00e1o v\u00e0 L\u00e3o gi\u00e1o] c\u00f2n qu\u00e1 h\u01a1n D\u01b0\u01a1ng M\u1eb7c \u63da\u58a8 [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/D%C6%B0%C6%A1ng_Chu\">D\u01b0\u01a1ng Chu<\/a> \u694a\u6731 (\u0110\u1ea1o gi\u00e1o) v\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/M%E1%BA%B7c_T%E1%BB%AD\">M\u1eb7c T\u1eed<\/a> (<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/M%E1%BA%B7c_gia\">M\u1eb7c gi\u00e1o<\/a>)], kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. \u0110\u00f4ng cung n\u00f3i : \u201cPh\u1ea3i \u0111\u1ea5y\u201d. T\u00f9ng Ch\u00e2u b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb, ch\u1ec9 tr\u00edch c\u00e1i b\u1eady c\u1ee7a nh\u00e0 s\u01b0. Vua b\u00e8n quy\u1ebft \u00fd. B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c nghe T\u00f9ng Ch\u00e2u b\u00e0i x\u00edch t\u1ea3 \u0111\u1ea1o, trong l\u00f2ng c\u0169ng gh\u00e9t.<\/p>\n\n\n\n<p>Chi Ti\u1ec1n du c\u1ee7a 2 v\u1ec7 Ti\u1ec1n k\u00edch v\u00e0 Trung k\u00edch c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n nhi\u1ec1u binh tr\u1ed1n, s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u1ea1i th\u01b0a th\u1edbt. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho h\u01b0\u01a1ng binh hai ph\u1ee7 B\u00ecnh Khang Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f3 ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n xin v\u00e0o th\u00ec cho ghi t\u00ean sung v\u00e0o qu\u00e2n ng\u1ea1ch; l\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00edn cho ki\u00eam qu\u1ea3n, theo quan l\u01b0u tr\u1ea5n sai b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh v\u00e0 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0i Qu\u1ef3nh \u0111i s\u1ee9 sang Xi\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai c\u01a1 Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong gi\u1eef s\u00e1ch C\u00e0 H\u00f4 m\u01b0u n\u1ed5i lo\u1ea1n. Dinh th\u1ea7n B\u00ecnh Thu\u1eadn sai b\u1ecdn Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng \u0111em qu\u00e2n \u1eadp \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c b\u00e1o l\u00ean. Th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn H\u01b0ng ba c\u00e1i \u00e1o chi\u1ebfn g\u1ea5m hoa v\u00e0 50 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, l\u1ea5y Thu\u1ed9c n\u1ed9i n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 T\u00fac tr\u1ef1c c\u0169 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Giao qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ki\u00ean Giang, Cai \u0111\u1ed9i Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ng\u0169 qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ki\u00ean \u0110\u1ed3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y s\u1ed1 thuy\u1ec1n Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0 c\u00f3 \u00edt, ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng th\u00eam chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 chuy\u00ean ch\u1edf, s\u1eafc cho c\u00e1c dinh th\u1ea7n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh c\u1ee9 chi\u1ebfu d\u00e2n s\u1ed1 c\u00e1c h\u1ea1ng thu l\u1ea5y ti\u1ec1n thu\u00ea kho\u00e1n \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng. (C\u00e1c h\u1ea1ng th\u1ef1c n\u1ea1p, tr\u00e1ng, qu\u00e2n, d\u00e2n, c\u00f9ng, c\u1ed1 c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec7t t\u00ednh, bi\u1ec7t n\u1ea1p, \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, tr\u1ea1i n\u1eadu, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 3 quan 1 ti\u1ec1n 20 \u0111\u1ed3ng, h\u1ea1ng l\u00e3o v\u00e0 t\u1eadt th\u00ec n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda).<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, l\u1ea5y Cai c\u01a1 ph\u00f3 dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u00ednh l\u00e0m qu\u1ea3n dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y, Cai c\u01a1 ph\u00f3 dinh H\u1eadu th\u1ee7y l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u1ebf qu\u1ea3n dinh H\u1eadu th\u1ee7y.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c dinh thu tr\u01b0\u1edbc thu\u1ebf t\u00f4 n\u0103m K\u1ef7 m\u00f9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng v\u1ec1. Cho \u0110\u00f4ng cung nguy\u00ean s\u00fay C\u1ea3nh qu\u1eadn C\u00f4ng th\u1ed1ng qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh T\u1ea3 qu\u00e2n v\u00e0 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n qu\u1eadn Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n gi\u1eef Di\u00ean Kh\u00e1nh, cho B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c \u0111i theo, Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i \u0111\u1ec1u l\u1ec7 theo.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u00e0i phong h\u1ecfa \u1edf c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 B\u00ecnh Khang. (B\u00ecnh Thu\u1eadn th\u00ec t\u1eeb V\u0169ng T\u00e0u \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u B\u00ecnh Khang, B\u00ecnh Khang th\u00ec t\u1eeb H\u00f2n G\u1ea7m \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u00ecnh Thu\u1eadn).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i Lu\u1eadt l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng uy, Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Th\u1ea7n d\u0169ng T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1eefu l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng nhung cai c\u01a1 Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y C\u1ef1u H\u00e0n l\u00e2m \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Si\u00eau l\u00e0m Tham m\u01b0u Trung dinh. Si\u00eau l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u0103n h\u1ecdc s\u00fac t\u00edch, g\u1eb7p lo\u1ea1n \u0111i \u1edf \u1ea9n. Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n th\u1ea5y l\u00e0 danh s\u0129, v\u1eddi ra kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. N\u0103m T\u00e2n h\u1ee3i, vua th\u1ea5y Si\u00eau l\u00e0 c\u1ef1u th\u1ea7n m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn tri\u1ec7u. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y Si\u00eau l\u1ebbn v\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh, hi\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh T\u00e2y S\u01a1n. Vua khen nh\u1eadn, b\u00e8n trao cho ch\u1ee9c n\u00e0y. T\u1eeb \u0111\u00f3 Si\u00eau th\u01b0\u1eddng theo vua \u1edf ch\u1ed1n binh nhung, d\u1ef1 m\u01b0u c\u01a1 m\u1eadt, c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c vua y\u00eau.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11, l\u1ea5y t\u1ea1m Qu\u1ea3n dinh T\u1ea3 th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ngh\u1ecb qu\u1ea3n dinh T\u1ea3 th\u1ee7y, Ch\u00e1nh H\u1eadu chi dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ecbnh l\u00e0m Ph\u00f3 dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y, Ch\u00e1nh H\u1eadu chi dinh T\u1ea3 th\u1ee7y l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng L\u1ea1i l\u00e0m Ph\u00f3 dinh T\u1ea3 th\u1ee7y, Ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi dinh Trung th\u1ee7y qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Thanh Ch\u00e2u l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i l\u00e0m Ph\u00f3 dinh H\u1eadu th\u1ee7y, Ch\u00e1nh ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi dinh H\u1eadu th\u1ee7y l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Gi\u00e1o l\u00e0m Ch\u00e1nh ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi dinh Trung th\u1ee7y, Ph\u00f3 dinh H\u1eefu th\u1ee7y c\u0169 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9m l\u00e0m Ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i l\u00e0m Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi, Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u0129 l\u00e0m Ch\u00e1nh H\u1eadu chi, Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi dinh T\u1ea3 th\u1ee7y l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ph\u01b0\u1edbc Trung l\u00e0m Ch\u00e1nh h\u1eadu chi, Ph\u00f3 H\u1eadu chi Phan V\u0103n Tam l\u00e0m Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi, Ph\u00f3 Trung chi D\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tr\u1ea5n l\u00e0m Ph\u00f3 H\u1eadu chi, Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi dinh H\u1eefu th\u1ee7y l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m Ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi, Ph\u00f3 H\u1eadu chi Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi, Cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n V\u0103n Ngh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 H\u1eadu chi, Ph\u00f3 H\u1eadu chi dinh H\u1eadu th\u1ee7y l\u00e0 Phan V\u0103n Ng\u0169 l\u00e0m Ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ea3o l\u00e0m Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi, Cai c\u01a1 T\u1ed1ng V\u0103n Kh\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ch\u00e1nh H\u1eadu chi, Cai \u0111\u1ed9i T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Duy\u1ec7t l\u00e0m Ph\u00f3 H\u1eadu chi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng dinh Ti\u00ean phong Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 T\u00e1n l\u00fd \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf s\u00f4ng \u0110\u00e0 Di\u1ec5n thu\u1ed9c Ph\u00fa Y\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc kia gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0 Ti\u1ec3u tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ea3o \u0111\u00e1nh \u00fap th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n, b\u1ecdn Th\u00e1i \u00fay gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng thua ch\u1ea1y, B\u1ea3o sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea3ng l\u00e0 \u0111\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u00e1t v\u00e0 \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u gi\u1eef ch\u1ee3 H\u1ed9i An, sai ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng bi\u1ec3u xin h\u00e0ng, v\u00e0 n\u00f3i : X\u01b0a Vi T\u1eed (1. Vi T\u1eed : Anh vua Tr\u1ee5 nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng th\u1ea5y Tr\u1ee5 b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, t\u1ea5t m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, \u0111em \u0111\u1ed3 t\u1ebf kh\u00ed ch\u1ea1y v\u1ec1 nh\u00e0 Chu.) v\u1ec1 nh\u00e0 Chu, Tr\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u01a1ng (2. Tr\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u01a1ng : Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc H\u00e0n, bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc H\u00e1n Cao T\u1ed5 c\u00f3 th\u1ec3 n\u00ean nghi\u1ec7p \u0111\u1ebf n\u00ean theo&nbsp; gi\u00fap \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 th\u00f9 cho H\u00e0n m\u00e0 \u0111\u00e1nh T\u1ea7n.) v\u1ec1 nh\u00e0 H\u00e1n, th\u1ef1c v\u00ec m\u1ec7nh tr\u1eddi \u0111\u00e3 cho nh\u00e0 Ch\u00e2u nh\u00e0 H\u00e1n. Xin qu\u00e2n nh\u00e0 vua c\u1ee9 \u0111\u1ebfn, nguy\u1ec7n l\u00e0m qu\u00e2n \u0111i tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai b\u1ecdn Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng. Qu\u00e2n ta ch\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u00ec gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n \u0111\u00e3 \u0111em qu\u00e2n v\u00e2y th\u00e0nh, b\u1eaft B\u1ea3o gi\u1ebft \u0111i m\u00e0 sai \u0111\u1ea1i t\u1ed5ng qu\u1ea3n L\u00ea V\u0103n Thanh l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7. C\u00e1t v\u00e0 Thi\u1ec7u \u0111\u1ebfn Di\u00ean Kh\u00e1nh l\u1eady xin theo, b\u1ecdn Th\u00e0nh d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n t\u00ednh hay nghi k\u1ef5, nghe l\u1eddi gi\u00e8m pha. Trong vi\u1ec7c bi\u1ebfn Ti\u1ec3u tri\u1ec1u, To\u1ea3n ng\u1edd T\u01b0 l\u1ec7 L\u00ea Trung \u1edf Tr\u00e0 Kh\u00fac c\u00f3 d\u1ef1 m\u01b0u, g\u1ecdi Trung v\u1ec1 Thu\u1eadn H\u00f3a, r\u1ed3i h\u1ecfi ph\u1ee5ng ch\u00ednh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n K\u1ef7 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed9i Trung c\u00f3 \u0111\u00e1ng kh\u00f4ng ?\u201d K\u1ef7 n\u00f3i : \u201c\u0110\u00e1ng\u201d. To\u1ea3n b\u00e8n gi\u1ebft Trung. L\u1ea1i nghe l\u1eddi n\u00f3i vu c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed3 C\u00f4ng Di\u1ec7n m\u00e0 gi\u1ebft Thi\u1ebfu b\u1ea3o Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ea5n. T\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111\u00e2m l\u00f2ng ly t\u00e1n, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u00ed b\u1ecf ch\u1ed7 t\u1ed1i v\u1ec1 ch\u1ed7 s\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0111i\u1ec1u b\u00e1t ch\u01b0 \u0111\u1ea1o b\u1ed9 binh b\u00ecnh T\u00e2y \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i ch\u1ebft. H\u1ed9i hai l\u1ea7n h\u1ed9 gi\u00e1 sang th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c, khi v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u00f4ng tr\u1ea1ng r\u1ef1c r\u1ee1, t\u00ednh nghi\u00eam trang, gi\u1eef g\u00ecn l\u1ec5 \u0111\u1ed9, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u k\u00ednh m\u00e0 s\u1ee3. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd ch\u1ebft, vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc truy t\u1eb7ng Nguy\u00ean ph\u1ee5 c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1eb7c ti\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee5 qu\u1ed1c Ch\u01b0\u1edfng dinh (N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u1ebf Mi\u1ebfu, \u0111\u1ebfn n\u0103m th\u1ee9 12 \u0111\u01b0\u1ee3c phong L\u1ea1ng Giang qu\u1eadn c\u00f4ng).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng dinh Ti\u00ean phong Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n, Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u00ean phong Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh qu\u1ea3n dinh Ti\u00ean phong.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ch\u00e1nh th\u1ed1ng Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Phan V\u0103n Tri\u1ec7u qu\u1ea3n T\u00e0u v\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Nhu Ph\u1eadt (1. N\u01b0\u1edbc Johore \u1edf \u0111\u1ea7u ph\u00eda nam b\u00e1n \u0111\u1ea3o M\u00e3 Lai.) sai s\u1ee9 l\u00e0 A B\u0103ng C\u00e0 Tr\u1ea1c \u0111\u1ebfn d\u00e2ng ph\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vua t\u1eb7ng r\u1ea5t h\u1eadu cho v\u1ec1. (T\u1eb7ng qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng g\u1ea5m \u0111\u1ecf hoa v\u00e0ng v\u00e0 g\u1ea5m b\u1ea3o lam hoa v\u00e0ng m\u1ed7i th\u1ee9 2 c\u00e2y, nhi\u1ec5u \u0111\u1ecf v\u00e0 nhi\u1ec5u ng\u1ecdc lam m\u1ed7i th\u1ee9 2 t\u1ea5m, l\u0129nh th\u00e2m 4 t\u1ea5m).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, ban \u00e1o r\u00e9t cho \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u theo th\u00fa \u1edf Di\u00ean Kh\u00e1nh l\u00e0 b\u1ecdn Cai c\u01a1 th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Mai Ti\u1ebfn V\u1ea1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n&nbsp; Nguy\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em t\u1edd kh\u1ea3i (2. Kh\u1ea3i :&nbsp; N\u00f3i l\u00ean vua g\u1ecdi l\u00e0 t\u00e2u, n\u00f3i l\u00ean th\u00e1i t\u1eed, ho\u1eb7c l\u00ean vua ch\u01b0 h\u1ea7u th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 kh\u1ea3i.) \u0111\u1ebfn Di\u00ean Kh\u00e1nh ti\u1ebfn l\u1ec5 m\u1eebng ti\u1ebft Ch\u1ea1p cho \u0110\u00f4ng cung. (Trong t\u1edd kh\u1ea3i ho\u00e0ng t\u1eed x\u01b0ng l\u00e0 b\u1ecdn em, qu\u1ea7n th\u1ea7n x\u01b0ng l\u00e0 v\u0103n v\u00f5 th\u1ea7n).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i v\u1ec7 \u00fay \u00d4 Li Vi [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Olivier_de_Puymanel\">Ollivier De Puymanel<\/a>] \u0111i thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Thanh t\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn H\u1ea1 Ch\u00e2u (3. H\u1ea1 Ch\u00e2u : Singapore hay T\u00e2n Gia Ba) t\u00ecm mua binh kh\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu g\u1ea1o th\u1ecb n\u1ea1p \u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh m\u1ed9t v\u1ea1n ph\u01b0\u01a1ng \u0111em ch\u1ee9a \u1edf kho B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed9i bi\u1ec7t n\u1ea1p s\u1ee3i gai \u1edf&nbsp; B\u00ecnh Khang. (\u0110\u1ed9i g\u1ed3m 30 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p v\u1ecf gai 50 c\u00e2n, thu\u1ebf sai d\u01b0 3 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Ti\u1ec7p v\u00f5 Ti\u1ec1n qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ef7 m\u00f9i, n\u0103m th\u1ee9 20 [1799] (Thanh Gia Kh\u00e1nh n\u0103m th\u1ee9 4), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a t\u1edd kh\u1ea3i \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eebng t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n cho \u0110\u00f4ng cung.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e2n Man B\u00e0n H\u00e0n \u1edf th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Ph\u00fa Y\u00ean v\u1ec1 theo. Vua sai Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u1ec7n \u0111em \u00e1o chi\u1ebfn cho c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 tuy\u00ean ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Nh\u01a1n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 v\u1ec7 Ngh\u1ecb v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Do\u00e3n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai tr\u1ea1m \u0111\u01b0a nh\u1eefng tr\u00e0 qu\u1ea3 th\u01b0\u1ee3ng ph\u01b0\u01a1ng(4. Th\u01b0\u1ee3ng ph\u01b0\u01a1ng : Nh\u1eefng ph\u1ea9m v\u1eadt vua d\u00f9ng g\u1ecdi l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng ph\u01b0\u01a1ng) \u0111\u1ebfn Di\u00ean Kh\u00e1nh cho \u0110\u00f4ng cung v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng ba kho t\u1ea1m \u1edf C\u00f9 Hu\u00e2n, ch\u1edf 169.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn ch\u1ee9a. S\u1eafc r\u1eb1ng c\u00e1c thuy\u1ec1n ch\u1edf g\u1ea1o c\u00f4ng, c\u1ee9 m\u1ed7i 100 ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec c\u1ea5p cho tr\u01b0\u1edbc 1 ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ee5 hao, thi\u1ebfu th\u00ec ph\u1ea3i b\u1ed3i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110i\u1ec1n l\u00e0m Kh\u00e2m sai ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng cai c\u01a1 H\u1eadu qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Ho\u00e0ng H\u1eefu \u0110\u1ee9c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Ti\u1ec7p v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2u l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng uy, \u0110\u00e0o Duy Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 T\u00edn uy, L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc M\u1ef9 v\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu Hi\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7. (Hai v\u1ec7 \u1ea5y thu\u1ed9c Qu\u1ed1c th\u00fac Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u0103ng cai qu\u1ea3n).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eau r\u00f5 l\u1ec7nh c\u1ea5m gi\u1ebft tr\u00e2u. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u01a1n d\u00e2n c\u00e0y b\u1eeba ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ee9a c\u1ea5t kho t\u00e0ng, \u0111\u1ec1u nh\u1edd s\u1ee9c tr\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7nh nghi\u00eam c\u1ea5m m\u00e0 th\u00f3i quen v\u1eabn ch\u01b0a tr\u1eeb, c\u1ee9 m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng c\u00fang t\u1ebf h\u00e1t x\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3 gi\u1ebft tr\u00e2u c\u1ea7u l\u1ee3i, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n gi\u1ea3 r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng. Nay l\u1ea1i n\u00eau r\u00f5 l\u1ec7nh c\u1ea5m, ph\u00e0m quan v\u0103n t\u1eeb L\u1ee5c b\u1ed9 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1c dinh, quan v\u00f5 t\u1eeb ch\u00e1nh ph\u00f3 dinh \u0111\u1ebfn th\u1ed1ng \u0111\u1ed3n, ch\u00e1nh v\u1ec7, tr\u01b0\u1edfng chi, h\u1ec5 c\u00f3 l\u1ec5 l\u1edbn ph\u1ea3i d\u00f9ng th\u00e1i lao (1. Th\u00e1i lao : Nguy\u00ean l\u00e0 l\u1ec5 tam sinh, \u0111\u1ee7 b\u00f2 d\u00ea l\u1ee3n. N\u01b0\u1edbc ta th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ch\u1eef th\u00e1i lao \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 tr\u00e2u.) th\u00ec&nbsp; ph\u1ea3i b\u1ea9m tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n \u0111\u1ec1u c\u1ea5m h\u1ebft, ai ph\u1ea1m c\u1ea5m th\u00ec tr\u1ecb n\u1eb7ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 n\u01a1i ch\u1ee3 b\u00faa \u1edf d\u00e2n gian c\u00f3 ph\u1ea1m th\u00ec x\u1eed 70 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 thu ti\u1ec1n 10 quan th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o. Quan s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng x\u00e9t bi\u1ebft c\u0169ng b\u1ecb t\u1ed9i l\u00e2y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 th\u1ed1ng H\u1eadu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 v\u00e0 ki\u00eam 5 c\u01a1 t\u01b0\u1ee3ng, Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi v\u1ec7 Ki\u1ebfn v\u00f5 dinh Ti\u00ean phong l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ecd Vinh l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng H\u1eadu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi v\u1ec7 Ki\u1ebfn v\u00f5 Ph\u1ea1m V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 N\u1ed9i d\u1ef1c T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ch\u00e1nh qu\u1ea3n, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i n\u1ed9i v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c Th\u1ee7y dinh Trung qu\u00e2n kh\u00e2m sai cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n So\u1ea1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc v\u1ec1. T\u00ednh Ph\u01b0\u1edbc n\u00f3ng n\u1ea3y, \u1edf Di\u00ean Kh\u00e1nh h\u1ec5 t\u00ec t\u01b0\u1edbng c\u00f3 l\u1ed7i l\u00e0 l\u1ea5y roi \u0111\u00e1nh l\u00e0m nh\u1ee5c, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi o\u00e1n gi\u1eadn, th\u01b0\u1eddng khi nh\u00e2n gi\u1eadn d\u00f9ng nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i h\u1ed7n v\u1edbi B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c. Vua nghe tin xu\u1ed1ng ch\u1ec9 qu\u1edf m\u1eafng, b\u1eaft ngh\u1ec9 vi\u1ec7c qu\u00e2n v\u1ec1 ngay. L\u1ea1i d\u1ee5 \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m nh\u00e2n h\u1eadu ph\u1ea3i c\u00f3 c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m nguy\u00ean so\u00e1i tr\u1ea5n gi\u1eef Di\u00ean Kh\u00e1nh, c\u00f4ng vi\u1ec7c ngo\u00e0i kh\u1ed5n \u0111\u1ec1u t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, th\u1ebf m\u00e0 Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u00e0m oai, sau l\u1ea1i v\u00f4 l\u1ec5 v\u1edbi s\u01b0 ph\u00f3 m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng m\u1ed9t ni\u1ec1m n\u00edn nh\u1ecbn, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u00e0 qu\u00e1 nh\u00e2n h\u1eadu \u01b0? T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, t\u1eeb ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng tr\u1edf xu\u1ed1ng, k\u1ebb n\u00e0o kh\u00f4ng v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111\u1ec1u ch\u00e9m \u0111\u1ec3 nghi\u00eam t\u01b0\u1edbng l\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 Ti\u1ec1n qu\u00e2n c\u0169 l\u1ec7 v\u00e0o Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 l\u1ec7 v\u00e0o T\u1ea3 \u0111\u1ed3n, v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 l\u1ec7 v\u00e0o H\u1eadu \u0111\u1ed3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, t\u1ebf xu\u00e2n \u1edf V\u0103n Mi\u1ebfu. Vua th\u00e2n h\u00e0nh l\u00e0m l\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t n\u0103m chi \u1edf dinh Ti\u00ean phong : Nguy\u00ean H\u1eadu chi Ki\u1ebfn v\u00f5 \u0111\u1ed5i l\u00e0m Trung chi Ki\u1ebfn v\u00f5, Ti\u1ec1n chi T\u00fac uy \u0111\u1ed5i l\u00e0m T\u1ea3 chi T\u00fac uy. L\u1ea1i b\u1ed5 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Thu\u1eadn H\u00f2a, Thu\u1eadn \u0110\u1ee9c, Thu\u1eadn An, Thu\u1eadn Th\u1ee7y c\u1ee7a h\u01b0\u01a1ng binh B\u00ecnh Thu\u1eadn, ph\u00e0m thu\u1ed9c v\u1ec1 Phan R\u00ed v\u00e0 qu\u00e2n H\u00f9ng di\u00eam th\u00ec l\u00e0m Ti\u1ec1n chi Tr\u00e1ng v\u00f5, thu\u1ed9c v\u1ec1 Ph\u1ed1 H\u00e0i, Phan Thi\u1ebft, V\u1ecb N\u00ea (nguy\u00ean b\u1ed5 10 \u0111\u1ed9i c\u1ee7a Trung chi T\u00edn v\u00f5) th\u00ec l\u00e0m H\u1eefu chi Thi\u1ec7n v\u00f5, thu\u1ed9c v\u1ec1 Phan Rang th\u00ec l\u00e0m H\u1eadu chi D\u1ef1c v\u00f5, m\u1ed7i chi \u0111\u1ec1u 500 ng\u01b0\u1eddi. C\u1ea3i b\u1ed5 Ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi Ki\u1ebfn v\u00f5 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00f2ng v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m Ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Trung Ki\u1ebfn v\u00f5, Ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi T\u00fac uy l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u00e2n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi T\u00fac uy, l\u1ea5y Ph\u00f3 H\u1eadu chi dinh Trung th\u1ee7y t\u1ea1m h\u00e0nh L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 L\u01b0u T\u1ea5n H\u00f2a l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi Tr\u00e1ng v\u00f5, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u0129nh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Ch\u00e1nh Trung chi Ti\u1ec1n qu\u00e2n qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ph\u1ed1 H\u00e0i l\u00e0 Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn Tu\u1ea5n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi Thi\u1ec7n v\u00f5, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u0169ng l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 Trung qu\u00e2n qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Phan Rang l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u00e2n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi D\u1ef1c v\u00f5, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1i l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n Ti\u00ean phong dinh Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh l\u1ea1i xin l\u1ea5y 4 \u0111\u1ed9i H\u00f9ng v\u1ec7 thu\u1ed9c qu\u00e2n l\u1eadp l\u00e0m v\u1ec7 Nhu\u1ec7 v\u00f5. Vua y cho. B\u00e8n l\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7. R\u1ed3i sai Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u00e1n l\u00fd \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng \u0111i B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t nh\u1eefng vi\u00ean qu\u00e2n \u1edf n\u0103m chi cho \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch v\u00e0 ch\u1ec9nh b\u1ecb kh\u00ed gi\u1edbi, \u1edf ch\u1edd qu\u00e2n c\u1ee7a Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111i qua th\u00ec theo \u0111i th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, \u0111\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 Tr\u1ea7n V\u0103n M\u1eabn t\u1ea1m h\u00e0nh vi\u1ec7c L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn, Cai c\u01a1 ph\u00f3 T\u1ea3 chi H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Trung qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ph\u1ed1 H\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 ph\u00f3 dinh H\u1eefu th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i v\u00e0 Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i L\u01b0u Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1eddng sung ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111em qu\u1ed1c th\u01b0 sang Xi\u00eam. (T\u1eb7ng Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u Ph\u1ee5 qu\u1ed1c, k\u00e8m theo 10 c\u1ed7 s\u00fang l\u1edbn b\u1eb1ng ngang). Th\u01b0 n\u00f3i : \u201cHi\u1ec7n nay gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ed1t nh\u1ee5c h\u1ea1i nhau, l\u1ea1i th\u00eam ng\u1edd v\u1ef1c gi\u1ebft c\u1ea3 nh\u1eefng quan c\u0169 t\u01b0\u1edbng c\u0169, \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u1eddi gi\u1ee5c t\u1edbi ng\u00e0y ti\u00eau di\u1ec7t. N\u01b0\u1edbc t\u00f4i \u0111\u00e3 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n binh gi\u00e1p, \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y ti\u1ebfn c\u00f4ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i r\u1ea5t t\u1ed1t. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Xi\u00eam \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng nh\u1eefng qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u00e0 V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o m\u00e0 xu\u1ed1ng Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ec3 gi\u00fap thanh th\u1ebf cho t\u00f4i, th\u00ec gi\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc b\u1ee5ng sau l\u01b0ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh, kh\u00f4ng r\u1ea3nh m\u00e0 m\u01b0u t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n th\u1eafng \u0111u\u1ed5i d\u00e0i, thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t c\u0169 ch\u1ec9 \u1edf m\u1ed9t tr\u1eadn n\u00e0y\u201d. Vua Xi\u00eam b\u1eb1ng l\u00f2ng, truy\u1ec1n h\u1ecbch tr\u01b0\u1edbc cho c\u00e1c Man \u1edf th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o d\u1ef1 b\u1ecb qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111\u1ec3 ch\u1edd \u0111\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea3i b\u1ed5 Trung chi dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0m Ti\u1ec1n chi, Ti\u1ec1n chi l\u00e0m Trung chi, l\u1ea5y Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi c\u0169 l\u00e0 B\u1ea1ch D\u01b0\u01a1ng Huy\u00ean l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi Hu\u1ef3nh V\u0103n Long l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef1 l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Ti\u1ec1n chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u1ee9 l\u00e0m ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi trung chi T\u00edn v\u00f5 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ki\u00ean l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u B\u00f9i V\u0103n Th\u00e1i l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, V\u1ec7 \u00fay kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n B\u00e1 Xuy\u00ean l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ki\u00ean v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Ph\u1ea1m V\u0103n Qu\u1ef3nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n qu\u1ea3n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o l\u00e0 Nguy\u1ec5n Long \u0111em qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 \u0111\u1ebfn ba \u0111\u00e8o (\u0111\u00e8o \u0110\u1ea1i L\u00e3nh, \u0111\u00e8o S\u1ea7m D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u00e8o Gian Nan) \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t vi\u00ean qu\u00e2n ba chi Ch\u1ea5n v\u00f5, Ki\u1ebfn ngh\u0129a v\u00e0 D\u0169ng ngh\u0129a, r\u1ed3i l\u1ea1i v\u1ec1 Di\u00ean Kh\u00e1nh theo \u0110\u00f4ng cung \u0111i\u1ec1u b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 Tr\u1ea7n C\u00f4ng T\u00edn l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi chi An v\u00f5, Cai c\u01a1 Cao V\u0103n Qu\u1ebf v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Nh\u1eabn l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u, theo s\u1ef1 th\u1ed1ng qu\u1ea3n c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n Long.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0111\u1ea1i \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Lu\u00e2n m\u1ed9 nh\u1eefng d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Ma Li \u0111\u1ebfn Ph\u00f9 My l\u1eadp l\u00e0m thu\u1ed9c qu\u00e2n, theo Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh sai khi\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u th\u1ee7 Phi\u00ean Tr\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u1ecbnh tu\u1ed5i gi\u00e0 xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c; l\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi dinh T\u1ea3 th\u1ee7y l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ngo\u1ea1n thay.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh h\u1ea1n ra th\u00fa cho l\u00ednh tr\u1ed1n. [Ai tr\u1ed1n] t\u1eeb m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m M\u1eadu ng\u1ecd v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, trong m\u1ed9t th\u00e1ng n\u1ebfu \u0111\u1ebfn th\u00fa \u1edf qu\u00e2n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c sung \u0111\u1ed9i ng\u0169 c\u0169. Qu\u00e1 k\u1ef3 m\u00e0 kh\u00f4ng ra th\u00fa th\u00ec cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i b\u1eaft ra, l\u1ea5y qu\u00e2n ph\u00e1p tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em t\u1edd kh\u1ea3i \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, ti\u1ebfn l\u1ec5 m\u1eebng kh\u00e1nh \u0111\u1ea3n (1. Kh\u00e1nh \u0111\u1ea3n: L\u1ec5 sinh nh\u1eadt.) (ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng \u1ea5y) c\u1ee7a \u0110\u00f4ng cung (20 c\u00e2n s\u00e1p ong).<\/p>\n\n\n\n<p>Ban 32 \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n ch\u00ednh. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c binh l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb l\u1edbn c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i r\u1eb1ng :&nbsp; Qu\u00e2n c\u00f3 ti\u1ebft ch\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 thua. Cho n\u00ean sai t\u01b0\u1edbng t\u1ea5t ph\u1ea3i k\u1ef7 lu\u1eadt. Nay qu\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u00e3 s\u1eeda \u0111\u1ecbnh, t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i n\u00ean k\u00ednh v\u00e2ng, ch\u1edb c\u00f3 v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1. Ph\u00e0m k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc duy c\u00f3 th\u01b0\u1edfng v\u1edbi ph\u1ea1t. Ai ph\u1ea1m ph\u00e9p ta, d\u00f9 l\u00e0 k\u1ebb c\u00f4ng lao hay h\u1ecd h\u00e0ng c\u0169ng kh\u00f4ng tha, ch\u1edb b\u1ea3o l\u00e0 ta kh\u00f4ng r\u0103n s\u1edbm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>1. Trong qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c la \u1ed3n. L\u00e0m tr\u00e1i, \u1edf di\u1ec5n tr\u01b0\u1eddng th\u00ec tr\u1ecb 100 roi, ra tr\u1eadn th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Khi h\u00e0nh qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u00eca b\u1ecf h\u00e0ng ng\u0169. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u1eabn v\u00e0o \u0111\u1ed9i ng\u0169 n\u00e0o th\u00ec \u0111\u1ed9i ng\u0169 \u1ea5y ph\u1ea3i gi\u1ea3i n\u1ed9p ngay ; ho\u1eb7c binh \u0111inh \u1edf ng\u0169 n\u00e0o tr\u1ed1n thi\u1ebfu, th\u00ec ng\u0169 tr\u01b0\u1edfng ph\u1ea3i tr\u00ecnh v\u1edbi qu\u1ea3n quan \u0111\u1ec3 l\u1ea5y t\u00ean kh\u00e1c sung v\u00e0o, ai \u1ea9n gi\u1ea5u th\u00ec \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i. L\u00e0m tr\u00e1i, \u1edf di\u1ec5n tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 \u0111\u1ed3n s\u1edf th\u00ec tr\u1ecb 100 roi, ra tr\u1eadn th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Khi h\u00e0nh qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang theo \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thu\u1eadt s\u0129 t\u00e1n nh\u1ea3m v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t x\u1ea5u l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n qu\u00e2n t\u00ecnh. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>4. Th\u1eafng \u0111\u1ecbch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft ch\u00f3c th\u1eb3ng tay. Nh\u01b0 \u0111\u1ecbch h\u00e0ng ph\u1ee5c, b\u1eaft gi\u1ea3i n\u1ed9p th\u00ec c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng, t\u1ef1 ti\u1ec7n gi\u1ebft th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>5. Khi th\u1eafng tr\u1eadn v\u00e0o dinh l\u0169y gi\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u00eca kh\u1ecfi h\u00e0ng ng\u0169, t\u1ea3n ra c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. C\u1ee7a c\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u1ee3i sau chia \u0111\u1ec1u. Voi ng\u1ef1a, kh\u00ed gi\u1edbi, thuy\u1ec1n ghe, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c th\u00ec sung c\u00f4ng \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e2n vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>6. Qu\u00e2n gi\u1eb7c tan v\u1ee1 ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o trong th\u00f4n x\u00f3m th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm b\u1eaft gi\u1ebft ch\u00f3c, h\u1ea1i \u0111\u1ebfn d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>7. Ph\u00e0m \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i v\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3i c\u1ee7a d\u00e2n gian kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>8. Ph\u00e0m ra tr\u1eadn b\u1ecb ch\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 quan ch\u1ee9c th\u00ec con \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m, t\u00f9y t\u00e0i b\u1ed5 d\u1ee5ng, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 quan ch\u1ee9c th\u00ec con \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n binh dao.<\/p>\n\n\n\n<p>9. Qu\u00e2n s\u1ed1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thay \u0111\u1ed5i gi\u1ea3 d\u1ed1i. S\u1ed5 ng\u1ea1ch c\u00e1c \u0111\u1ed9i giao cho l\u1ea1i d\u1ecbch coi gi\u1eef, l\u1ea1i d\u1ecbch thay \u0111\u1ed5i gi\u1ea3 d\u1ed1i th\u00ec b\u1ecb t\u1ed9i ch\u00e9m; ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n d\u1ee5ng t\u00ecnh thay \u0111\u1ed5i gi\u1ea3 d\u1ed1i, l\u1ea1i d\u1ecbch bi\u1ebft m\u00e0 t\u1ed1 c\u00e1o ngay th\u00ec mi\u1ec5n t\u1ed9i, t\u1ed9i \u1edf ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p>10. Trong qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh b\u1ea1c u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u. Nh\u01b0 \u0111\u00e1nh b\u1ea1c \u1edf<\/p>\n\n\n\n<p>\u0111\u1ed3n s\u1edf th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 quan hay d\u00e2n, \u0111\u1ec1u tr\u1ecb 100 roi, ti\u1ec1n m\u1eb7t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c trong s\u00f2ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o. U\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u th\u00ec quan b\u1ecb x\u1eed n\u1eb7ng, l\u00ednh c\u0169ng tr\u1ecb 100 roi v\u00e0 sung l\u00e0m \u0111\u1ea7u b\u1ebfp. Ra tr\u1eadn th\u00ec \u0111\u1ec1u ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o<\/p>\n\n\n\n<p>m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>11. Th\u00e1m t\u1eed \u1edf \u0111\u1ea5t \u0111\u1ecbch v\u1ec1, t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ecfi chuy\u1ec7n, th\u00e1m t\u1eed c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebft l\u1ed9 c\u00f4ng vi\u1ec7c. L\u00e0m tr\u00e1i \u0111\u1ec1u ch\u00e9m. Nh\u01b0&nbsp; vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 c\u01a1 m\u1eadt m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i th\u00e1m t\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>12. Trong qu\u00e2n ki\u1ec7n nhau th\u00ec cho \u0111\u1ea7u \u0111\u01a1n \u1edf ng\u01b0\u1eddi s\u1edf qu\u1ea3n, x\u1eed \u0111o\u00e1n kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng th\u00ec t\u00f9y vi\u1ec7c n\u1eb7ng nh\u1eb9 m\u00e0 x\u1eed ph\u1ea1t. Nh\u01b0 trong qu\u00e2n m\u00e0 ch\u1eedi nhau \u0111\u00e1nh nhau th\u00ec ngo\u00e0i x\u1eed ph\u1ea1t. Nh\u01b0 trong qu\u00e2n m\u00e0 ch\u1eedi nhau \u0111\u00e1nh nhau th\u00ec ngo\u00e0i s\u1ef1 x\u00e9t x\u1eed ph\u1ea3i tr\u00e1i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecb 100 roi \u0111\u1ec3 r\u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>13. Khi h\u00e0nh qu\u00e2n m\u00e0 b\u1ecf m\u1ea5t kh\u00ed gi\u1edbi, ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ph\u1ea3i n\u1ed9p quan, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf m\u1ea5t th\u00ec tr\u1ecb 100 roi, \u0111\u00ecnh ti\u1ec1n g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>14. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n \u0111\u1ecbch hay ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, h\u1ecd c\u00f3 mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn b\u00e0y t\u1ecf t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a \u0111\u1ecbch th\u00ec ph\u1ea3i gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn th\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng ngay. L\u00fac th\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng h\u1ecfi nh\u1ecf, tr\u01b0\u1edfng chi tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 nghe. L\u00e0m tr\u00e1i \u0111\u1ec1u ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>15. Khi tr\u1eddi t\u1ed1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, h\u1ec5 g\u1ea7n \u0111\u1ea5t \u0111\u1ecbch th\u00ec l\u00e0m \u0111\u1ed3n th\u1ef1c, xa th\u00ec l\u00e0m \u0111\u1ed3n t\u1ea1m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1eabn nh\u00e0 d\u00e2n m\u00e0 kh\u00f3 \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi \u0111\u1ecbch. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec quan s\u1edf qu\u1ea3n b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>16. Ra tr\u1eadn m\u00e0 l\u00f9i ch\u1ea1y th\u00ec ch\u00e9m. Nh\u1eefng chi, hi\u1ec7u, \u0111\u1ed9i, th\u1eadp, ng\u0169 n\u00e0o m\u00e0 l\u00f9i ch\u1ea1y th\u00ec ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng chi, tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u, cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ng\u0169 tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu Tr\u01b0\u1edfng chi b\u1ecb th\u1ea5t l\u1ea1c, th\u00ec c\u00e1c Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u c\u00f9ng thu\u1ed9c vi\u00ean trong chi ph\u1ea3i ch\u1ecbu \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i; Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u, Cai \u0111\u1ed9i, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Ng\u0169 tr\u01b0\u1edfng b\u1ecb th\u1ea5t l\u1ea1c, th\u00ec Cai \u0111\u1ed9i \u1edf trong hi\u1ec7u, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf trong \u0111\u1ed9i, Ng\u0169 tr\u01b0\u1edfng \u1edf trong th\u1eadp, binh \u0111inh \u1edf trong ng\u0169, \u0111\u1ec1u ch\u1ecbu \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i. B\u1ecb t\u00ean \u0111\u1ea1n m\u00e0 ch\u1ebft th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p>17. Binh \u0111inh ra tr\u1eadn m\u00e0 co l\u00f9i th\u00ec cho ng\u0169 tr\u01b0\u1edfng ch\u00e9m ngay tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n. Ng\u0169 tr\u01b0\u1edfng m\u00e0 co l\u00f9i th\u00ec cho \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ch\u00e9m ngay tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n. Cai \u0111\u1ed9i, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u, Tr\u01b0\u1edfng chi \u0111\u1ec1u theo ph\u00e9p \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m, ai dung tha th\u00ec b\u1ecb \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>18. Ra tr\u1eadn khi ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb t\u00ean \u0111\u1ea1n b\u1eafn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u1ea3ng ch\u1ea1y, ph\u1ea3i \u0111em ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng \u0111i ch\u1eefa thu\u1ed1c. L\u00e0m tr\u00e1i c\u0169ng ch\u00e9m.<\/p>\n\n\n\n<p>19. Khi ra qu\u00e2n th\u00ec ph\u1ea3i chi\u1ebfu theo qu\u00e2n t\u1ecbch tra \u0111i\u1ec3m to\u00e0n s\u1ed1. N\u1ebfu quan s\u1edf qu\u1ea3n d\u1ee5ng t\u00ecnh che gi\u1ea5u th\u00ec \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n kh\u00f4ng ra tr\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>20. Nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn xa, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 quan ch\u1ee9c th\u00ec v\u1ee3 con giao cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng gi\u00fap \u0111\u1ee1, binh l\u00ednh th\u00ec v\u1ee3 con giao cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i gi\u00fap \u0111\u1ee1. N\u1ebfu mang theo l\u00e0m b\u1eadn r\u1ed9n \u1edf n\u01a1i \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>21. Nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, h\u1ebft th\u1ea3y thuy\u1ec1n bu\u00f4n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eadu l\u1eabn l\u1ed9n v\u00e0o, ai c\u00f3 v\u1ee3 con l\u00e0m ngh\u1ec1 bu\u00f4n b\u00e1n c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho \u1edf l\u1eabn. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>22. Qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n v\u00e0 qu\u00e2n mai ph\u1ee5c, khi g\u1eb7p gi\u1eb7c t\u1ee9c th\u00ec n\u1ed5 s\u00fang b\u00e1o hi\u1ec7u, \u1edf n\u01b0\u1edbc th\u00ec sai m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ch\u1ea1y b\u00e1o, \u1edf b\u1ed9 th\u00ec m\u1ed9t ng\u0169 qu\u00e2n ch\u1ea1y b\u00e1o. Ph\u00e0m \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n dinh th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00e9o th\u1eb3ng v\u00e0o c\u1eeda qu\u00e2n, ph\u1ea3i do ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u1eeda x\u00e9t th\u1ef1c, ch\u1ec9 cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c v\u00e0o b\u00e1o th\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng, thu\u1ed9c t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi ri\u00eang. L\u00e0m tr\u00e1i \u0111\u1ec1u ch\u00e9m \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>23. Khi th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00e1nh nhau, n\u1ebfu gi\u1eb7c l\u00f9i ch\u1ea1y xu\u1ed1ng s\u00f4ng th\u00ec ph\u1ea3i nh\u1ea3y xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc v\u1edbt l\u00ean \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i n\u1ed9p. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>24. B\u1ecdn gi\u1eb7c b\u1ecf thuy\u1ec1n m\u00e0 ch\u1ea1y v\u00e0 v\u1ee9t b\u1ecf c\u1ee7a c\u1ea3i, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau th\u00ec do trung qu\u00e2n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi thu gi\u1eef, \u0111\u1ee3i sau ph\u00e2n c\u1ea5p, n\u1ebfu ai gi\u00e0nh l\u1ea5y m\u00e0 b\u1ecf gi\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111u\u1ed5i th\u00ec ch\u00e9m ngay \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>25. T\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111au \u1ed1m, t\u1eeb tr\u01b0\u1edfng chi tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i th\u0103m h\u1ecfi ch\u1eefa thu\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p>26. Qu\u00e2n kh\u00ed c\u00f3 h\u01b0 h\u1ecfng, s\u00fang c\u00f3 b\u1ecb th\u1ea5m \u01b0\u1edbt, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>27. T\u01b0\u1edbng s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u00eca b\u1ecf dinh ng\u0169, t\u1eeb Th\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng cho \u0111\u1ebfn Tr\u01b0\u1edfng chi Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c m\u00e0 ph\u1ea3i l\u00eca b\u1ecf dinh c\u00e1ch \u0111\u00eam th\u00ec cho c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1m qu\u1ea3n. L\u00e0m tr\u00e1i, \u1edf \u0111\u1ed3n s\u1edf th\u00ec t\u1ed9i n\u1eb7ng, ra tr\u1eadn th\u00ec d\u00f9ng qu\u00e2n ph\u00e1p. Cai \u0111\u1ed9i, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 binh l\u00ednh \u0111i trong 1 ng\u00e0y, Cai \u0111\u1ed9i, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ec do Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u, binh l\u00ednh th\u00ec do \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u1ea5p b\u00e0i; \u0111i c\u00e1ch 1 \u0111\u00eam, th\u00ec Cai \u0111\u1ed9i, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng do Tr\u01b0\u1edfng chi, binh l\u00ednh do Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u c\u1ea5p b\u1eb1ng; \u0111\u1ed9i th\u1eadp \u0111\u1ec1u c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1m qu\u1ea3n. Qu\u00e1 k\u1ef3 m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i; ai t\u01b0 t\u00ecnh dung t\u00fang th\u00ec \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>28. Trong dinh qu\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam c\u00f3 b\u00e1o \u0111\u1ed9ng c\u00f9ng c\u00f3 h\u1ecfa tai th\u00ec c\u00e1c dinh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i mang kh\u00ed gi\u1edbi, s\u1eafp b\u00e0y h\u00e0ng tr\u1eadn, ch\u1edd nghe sai ph\u00e1i, n\u1ebfu l\u00e0m huy\u00ean n\u00e1o r\u1ed1i lo\u1ea1n th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>29. C\u00e1c qu\u00e2n di\u1ec5n t\u1eadp, c\u1ea7n ph\u1ea3i tinh t\u01b0\u1eddng ch\u00edn ch\u1eafn, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n kh\u1ea3o duy\u1ec7t, c\u00f3 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t theo th\u1ee9 b\u1ef1c kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>30. T\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai ri\u00eang qu\u00e2n s\u0129, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i; nh\u01b0 vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 sai \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec cho h\u1ecfi tr\u01b0\u1edfng chi tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>31. T\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebft l\u1eadu c\u01a1 s\u1ef1. C\u00e1c qu\u00e2n trong ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u00ec kh\u00ed gi\u1edbi l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u1ef1 b\u1ecb \u0111\u1ec3 ch\u1edd khi c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i. Nh\u01b0 c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh th\u00ec ch\u1ec9 th\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng v\u00e2ng theo, c\u00e1c s\u0129 t\u1ed1t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 nghe v\u00e0 b\u00e0n b\u1ea1c lung tung. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>32. H\u1eb9n h\u1ecdp m\u00e0 \u0111\u1ebfn sau th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi; \u1edf tr\u01b0\u1eddng thao di\u1ec5n c\u0169ng tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh r\u00f5 th\u00eam 4 \u0111i\u1ec1u n\u1eefa:<\/p>\n\n\n\n<p>1. S\u0129 t\u1ed1t t\u00f2ng chinh, n\u1ebfu ai t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u00e0o nh\u00e0 d\u00e2n, h\u00e3m hi\u1ebfp \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i v\u00e0 c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y c\u1ee7a c\u1ea3i, th\u00ec ch\u00e9m ngay, rao trong qu\u00e2n. N\u1ebfu v\u00e0o \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c m\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111em c\u1ee7a c\u1ea3i bi\u1ebfu ri\u00eang, d\u00e1m c\u00f4ng nhi\u00ean nh\u1eadn l\u1ea5y, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1nh ph\u1ea1m b\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m ngay. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u00ean ti\u1ebfp nh\u1eadn, t\u1eeb tr\u01b0\u1edfng chi tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u tr\u1ecb 50 roi v\u00e0 gi\u00e1ng m\u1ed9t b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Ra tr\u1eadn \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch, t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00f3 ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c, c\u1ee9 m\u1ed7i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 5 quan, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed9 qu\u00e2n, qu\u00e1n qu\u00e2n, \u0111\u00f4 ty, \u0111\u00f4 \u00fay c\u1ee7a gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 20 quan, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 100 quan, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1eadn c\u00f4ng gi\u1eb7c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 1.000 quan; nh\u01b0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 quan ch\u1ee9c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u1ea3n binh th\u00ec th\u01b0\u1edfng 1 ph\u1ea7n 3. Ngo\u00e0i ra b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ed9c t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a gi\u1eb7c th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u0111\u00f3 m\u00e0 suy ra. Ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p c\u0169ng y l\u1ec7 m\u00e0 th\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i th\u00eam cho t\u01b0\u1edbc tr\u1eadt theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. N\u1ebfu gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00ec t\u00ean \u0111\u1ea1n m\u00e0 nh\u1eadn l\u00e0m c\u00f4ng m\u00ecnh v\u00e0 n\u00f3 t\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed v\u1eadt m\u00e0 t\u1ef1 ti\u1ec7n qu\u1eb3ng \u0111i th\u00ec tr\u1ecb 100 roi, tru\u1ea5t l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u1ea7u b\u1ebfp. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac ra tr\u1eadn m\u00e0 t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi th\u00ec chi\u1ebfu theo qu\u00e2n ch\u00ednh tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ec3 s\u00e1t v\u00e0 tham qu\u00e2n, nh\u01b0 th\u1ea5y s\u0129 t\u1ed1t th\u1eadt c\u00f3 t\u1ed9i l\u1ed7i m\u00e0 che gi\u1ea5u ri\u00eang cho nhau, kh\u00f4ng \u0111em t\u1ed1 ra, th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i v\u1edbi k\u1ebb ph\u1ea1m.<\/p>\n\n\n\n<p>4. B\u1ea3n qu\u00e2n ch\u00ednh m\u1edbi \u0111\u1ecbnh, ban h\u00e0nh cho c\u00e1c qu\u00e2n m\u1ed7i v\u1ec7 m\u1ed9t \u0111\u1ea1o. C\u1ee9 10 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n, quan qu\u1ea3n ph\u1ea3i h\u1ecdp qu\u00e2n s\u1edf thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 gi\u1ea3ng r\u00f5 \u00fd ngh\u0129a, khi\u1ebfn s\u0129 t\u1ed1t th\u00eam nh\u1edb, \u1edf \u0111\u1ed3n b\u1ea3o ho\u1eb7c \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169ng th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 th\u1ebf. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec t\u1ed9i \u1edf ng\u01b0\u1eddi s\u1edf qu\u1ea3n. Thi\u1ebfu m\u1eb7t m\u1ed9t l\u1ea7n l\u00e0 tr\u1ecb 100 roi. Tr\u1ea3i ba l\u1ea7n m\u00e0 s\u0129 t\u1ed1t v\u1eabn l\u1edd m\u1edd kh\u00f4ng nh\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec t\u1ed9i c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u1ecb th\u01b0 vi\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Th\u00e0nh l\u00e0m Th\u1ecb th\u01b0 vi\u1ec7n ph\u1ee5ng ch\u1ec9, C\u00e2u k\u00ea Ch\u00ednh dinh l\u00e0 Phan Ti\u1ebfn C\u1ea9n l\u00e0m Cai b\u1ea1 Ch\u00ednh dinh \u0110\u1ed3 gia.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh th\u1ed1ng H\u1eefu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00edn c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c; l\u1ea5y T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m Ch\u00e1nh th\u1ed1ng H\u1eefu \u0111\u1ed3n. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cL\u00e0m vua d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y s\u1edf tr\u01b0\u1eddng m\u00e0 b\u1ecf s\u1edf \u0111o\u1ea3n. Ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc v\u00ec c\u00e2u n\u00f3i m\u00e0 m\u1eafc l\u1ed7i, ta h\u00e3y tha cho. Sau n\u00ean t\u1ef1 tu t\u1ec9nh, c\u00e1i \u01a1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u00f4n. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ngh\u0129 \u0111\u00f3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Trung qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Hi\u1ebfn l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u00f9ng v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Nguy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 \u0110\u1ecbch v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 h\u00e0nh l\u01b0u th\u1ee7 V\u0129nh Tr\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh v\u1ec1; l\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7n l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 V\u0129nh Tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y d\u00e2n Phi\u00ean Tr\u1ea5n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi hay ki\u1ec7n v\u01b0\u1ee3t b\u1ef1c, s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay ph\u00e0m ki\u1ec7n t\u1ee5ng ph\u1ea3i do quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e9t x\u1eed. N\u1ebfu c\u00f2n c\u00f3 oan u\u1ed5ng ch\u01b0a ph\u1ee5c t\u00ecnh th\u00ec m\u1edbi cho t\u1edbi H\u00ecnh b\u1ed9 xin x\u1eed l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua c\u1eed \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh Quy Nh\u01a1n, l\u01b0u Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 hai l\u00e0 Hy [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Hy\">Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Hy<\/a> \u962e\u798f\u66e6] tr\u1ea5n th\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh. Cho Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 qu\u1ea3n Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0 ki\u00eam H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0m Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, hi\u1ec7p c\u00f9ng H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00e2u v\u00e0 nguy\u00ean L\u1ec5 b\u1ed9 ki\u00eam \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u00f9ng gi\u00fap m\u1ecdi vi\u1ec7c binh d\u00e2n. Sai C\u00f4ng b\u1ed9 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00e1i \u0111\u1ed1c th\u00fac \u0111\u00f3ng chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 s\u1eb5n chuy\u00ean ch\u1edf, H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c Khoan tr\u00f4ng nom ti\u1ec1n th\u00f3c thu\u1ebf l\u1ec7, Gi\u00e1m th\u00e0nh s\u1ee9 T\u00f4 V\u0103n \u0110o\u00e0i h\u1ed9 v\u1ec7 cung th\u00e0nh, Hi\u1ec7u \u00fay Ti\u1ec1n chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh v\u00e0 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng uy l\u00e0m Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i Lu\u1eadt ph\u00f2ng gi\u1eef n\u1ed9i ngo\u1ea1i kinh th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 ho\u00e0ng t\u1eed Hy v\u00e0 c\u00e1c th\u1ea7n li\u00eau r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng vi\u1ec7c v\u00e0 quy\u1ec1n h\u00e0nh c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, binh d\u00e2n l\u00e0m tr\u1ecdng nh\u1ea5t. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a h\u1ecdp b\u00e0n \u1edf \u0111\u00e0i, \u1edf c\u00e1c, m\u01b0u \u0111o\u00e1n gi\u00fap nhau, l\u00e0 b\u1edfi th\u1ebf \u0111\u00f3. Nay xa gi\u00e1 \u0111i xa, tr\u1ecdng \u0111\u1ecba c\u0103n b\u1ea3n \u1ee7y cho th\u1ea7n li\u00eau c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i. V\u1eady n\u00ean khuya s\u1edbm si\u00eang n\u0103ng, sao cho c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1ed5n th\u1ecfa. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, quan v\u00f5 t\u1eeb h\u00e0ng V\u1ec7 \u00fay hi\u1ec7u \u00fay, quan v\u0103n t\u1eeb h\u00e0ng H\u00e0n l\u00e2m ch\u1ebf c\u00e1o tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed7i bu\u1ed5i s\u00e1ng v\u00e0o kh\u1eafc \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 th\u1ee9 nh\u1ea5t ph\u1ea3i t\u1ec1 t\u1eadp \u1edf c\u00f4ng th\u1ef1 m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c, cu\u1ed1i gi\u1edd t\u1ef5 th\u00ec lui, n\u1ebfu g\u1eb7p ph\u1ea3i vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng h\u01a1n th\u00ec kh\u00f4ng theo h\u1ea1n \u1ea5y. L\u1ea1i \u0111\u1ec1u theo t\u1eebng ng\u00e0y m\u00e0 ghi ch\u00e9p, chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 cho ta xem \u0111\u1ec3 x\u00e9t vi\u1ec7c ch\u0103m hay l\u01b0\u1eddi, r\u00f5 vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c hay h\u1ecfng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n r\u1eb1ng : \u201cTa kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1eb1ng ng\u00e0y ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng T\u1eeb cung, b\u1ecdn khanh n\u00ean c\u00f9ng con ta thay m\u1eb7t, c\u1ee9 ba ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n th\u0103m s\u1ee9c kh\u1ecfe cho y\u00ean l\u00f2ng ng\u00e0i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ed3i \u0111\u00f3 xa gi\u00e1 xu\u1ea5t chinh. B\u1ecdn Nh\u01a1n gi\u00fap Ho\u00e0ng t\u1eed Hy gi\u1eef then kh\u00f3a, v\u1eefng c\u0103n b\u1ea3n, \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng t\u1eebng thi\u1ebfu th\u1ed1n ; l\u1ea1i khuy\u00ean vi\u1ec7c n\u00f4ng tang, nghi\u00eam c\u1ea5m u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, trong h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u b\u00e1t b\u1ed9 binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111i tr\u01b0\u1edbc ra Di\u00ean Kh\u00e1nh; s\u1eafc cho \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u1edf ba \u0111\u00e8o c\u1ea9n th\u1eadn vi\u1ec7c quan ph\u00f2ng, c\u1ea5m vi\u1ec7c \u0111i l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 l\u1ed9 t\u0103m h\u01a1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u00e2n \u0111\u1ed1c binh thuy\u1ec1n ra c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd. Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111em binh thuy\u1ec1n s\u1edf b\u1ed9 ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh v\u00e0 Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c ch\u1edf qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u0111i theo.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, thuy\u1ec1n vua \u0111\u1ebfn v\u0169ng C\u00f9 Hu\u00e2n, d\u1eebng \u1edf th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, khi\u1ebfn \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai d\u00e2ng bi\u1ec3u v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 th\u0103m s\u1ee9c kh\u1ecfe T\u1eeb cung. T\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ea1i binh t\u1edbi \u0111\u00e2u th\u1eb3ng \u0111\u00f3, b\u00e8n d\u00e2ng th\u01b0 ch\u1ea1y v\u1ec1 tr\u00ecnh b\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh th\u1ed1ng qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng s\u0129 Ti\u1ec1n qu\u00e2n ki\u00eam dinh Ti\u00ean phong v\u00e0 n\u0103m c\u01a1 voi thu\u1ed9c v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, c\u00f9ng c\u1ea3 qu\u00e2n Xi\u00eam, ti\u1ebfn l\u1ea5y Ph\u00fa Y\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh, \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111\u1ec1u theo \u0111i\u1ec1u b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 th\u1ed1ng Trung \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n, hi\u1ec7p c\u00f9ng ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i qu\u1ea3n su\u1ea5t t\u01b0\u1edbng s\u0129 dinh T\u1ea3 qu\u00e2n, cho theo \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh \u0111i\u1ec1u b\u00e1t \u0111\u1ec3 h\u1ed9 gi\u00e1 \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c; l\u01b0u t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n Long \u1edf tr\u1ea5n gi\u1eef Di\u00ean Kh\u00e1nh, L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Khang l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xuy\u1ec1n gi\u1eef kho t\u1ea1m C\u00f9 Hu\u00e2n, tr\u01b0ng g\u1ecdi h\u01b0\u01a1ng binh hai ph\u1ee7 B\u00ecnh Khang v\u00e0 Di\u00ean Kh\u00e1nh chia nhau ph\u00f2ng th\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Th\u1ecb N\u1ea1i, th\u1eb3ng v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n. Sai Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n V\u00f5 T\u00e1nh v\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf Ph\u00fa Trung. L\u1ea1i sai qu\u00e2n c\u00e1c v\u1ec7 H\u1eefu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch qua \u0111\u00f2 C\u00e0n D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf C\u1ef1u Ph\u1ee5 [G\u00f2 c\u0169] hai tr\u1eadn \u0111\u1ec1u th\u1eafng. Qu\u00e2n ta th\u1eeba th\u1eafng ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u00fac Kh\u00ea. Th\u00e1i ph\u1ee7 gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u1ee8ng gi\u1eef qu\u00e2n \u1edf Th\u1ed1c L\u1ed9c kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u00e1nh. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Thi\u1ebfu ph\u00f3 gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u v\u00e0 T\u01b0 \u0111\u1ed3 V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng th\u1ea5y \u1ee8ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i y\u00eau c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n c\u1eady th\u1ebf ki\u00eau ng\u1ea1o l\u1ed9ng quy\u1ec1n, m\u01b0u mu\u1ed1n gi\u1ebft \u0111i. Quang To\u1ea3n sai \u0110\u1ea1i t\u1ed5ng qu\u1ea3n L\u00ea V\u0103n Thanh l\u01b0u gi\u1eef Quy Nh\u01a1n, Di\u1ec7u m\u01b0u v\u1edbi D\u0169ng r\u1eb1ng: \u201cThanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng ta, \u1ee8ng l\u00e0 th\u00f9 c\u1ee7a ta. Nay Thanh gi\u1eef Quy Nh\u01a1n, n\u1ebfu l\u1ea1i sai \u1ee8ng \u0111\u1ebfn th\u00ec \u1ee9ng t\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f4ng l\u1ee3i cho Thanh. B\u1ecdn ta theo \u0111\u1ea5y \u0111em qu\u00e2n v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n Th\u1ecb N\u1ea1i, m\u1eadt h\u1eb9n v\u1edbi Thanh, h\u1ec5 nghe hi\u1ec7u s\u00fang \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n th\u00ec n\u00f3i d\u1ed1i \u1ee8ng \u0111\u00f3 l\u00e0 qu\u00e2n Gia \u0110\u1ecbnh, khi\u1ebfn \u1ee8ng \u0111i ra m\u1ed9t m\u00ecnh, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u00e1nh \u00fap, th\u00ec s\u1ebd gi\u1ebft ngay \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee8ng\u201d. Di\u1ec7u b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi Quang To\u1ea3n r\u1eb1ng Quy Nh\u01a1n l\u00e0 n\u01a1i tr\u1ecdng \u0111\u1ecba c\u0103n b\u1ea3n, n\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ecb th\u00e2n th\u1ea7n tr\u1ea5n gi\u1eef, xin sai \u1ee8ng. Khi \u1ee8ng \u0111\u00e3 \u0111i, Di\u1ec7u, D\u0169ng l\u1ea1i xin \u0111em th\u1ee7y binh ti\u1ebfn theo, \u0111em m\u01b0u \u1ea5y b\u1ea3o Thanh tr\u01b0\u1edbc. Ch\u1ee3t qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn c\u1eeda Th\u1ecb N\u1ea1i n\u1ed5 ba ti\u1ebfng s\u00fang. Thanh ng\u1edd l\u00e0 qu\u00e2n c\u1ee7a Di\u1ec7u, D\u0169ng n\u00ean kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb. Xin \u1ee8ng \u0111i c\u1ef1 chi\u1ebfn. \u1ee8ng ra th\u00e0nh ng\u1ea7n ng\u1eeb kh\u00f4ng ti\u1ebfn. Do \u0111\u00f3 qu\u00e2n ta ti\u1ebfn, kh\u00f4ng b\u1ecb g\u00ec ng\u0103n c\u1ea3n. K\u1ecbp khi Thanh bi\u1ebft th\u00ec tr\u1edf tay kh\u00f4ng k\u1ecbp n\u1eefa, b\u00e8n c\u00f9ng \u1ee8ng \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng chia \u0111\u00f3ng \u1edf Th\u1ed1c L\u1ed9c v\u00e0 \u0110\u00ea Ph\u1ee5 \u0111\u1ec3 c\u00f9ng qu\u00e2n ta ch\u1ed1ng gi\u1eef. (Ph\u00fa Trung, C\u00e0n D\u01b0\u01a1ng, C\u1ef1u Ph\u1ee5, Tr\u00fac Kh\u00ea, Th\u1ed1c L\u1ed9c, \u0110\u00ea Ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin qu\u00e2n c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam, b\u1ea3o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng : \u201cMu\u1ed1n l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n\u201d. B\u00e8n sai Ch\u00e1nh th\u1ed1ng T\u1ea3 \u0111\u1ed3n H\u1eadu qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n \u0111em t\u01b0\u1edbng s\u0129 T\u1ea3 \u0111\u1ed3n v\u00e0 H\u1eadu \u0111\u1ed3n th\u1eb3ng t\u1edbi T\u00e2n Quan (1. T\u00e2n Quan: T\u1ee9c l\u00e0 Tam Quan t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.), \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u00e8o Cung Qu\u0103ng v\u00e0 Th\u1ea1ch T\u00e2n [B\u1ebfn \u0110\u00e1] \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n vi\u1ec7n binh c\u1ee7a gi\u1eb7c, \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c qu\u1ea3n chi Hi\u1ec3n v\u00f5 l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u00e1t \u0111em qu\u00e2n s\u1edf thu\u1ed9c gi\u1eef hai b\u1ea3o Th\u00e1i An v\u00e0 V\u0129nh Thu\u1eadn \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh th\u1ebf xa, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111em th\u1ee7y binh chia cho c\u00e1c thuy\u1ec1n sai \u0111i tu\u1ea7n \u1edf ph\u1ea7n bi\u1ec3n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 tri \u0110\u1ed3 gia l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Nhung v\u00e0 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Hanh \u0111i kh\u1eafp b\u1ed1n thu\u1ed9c (An Ngh\u0129a, Nh\u01a1n \u00c2n, H\u00e0 Nghi\u00eau, H\u00e0 B\u1ea1c) huy\u1ec7n Tuy Vi\u1ec5n ph\u00e0m th\u00f3c l\u01b0\u01a1ng \u1edf c\u00e1c tr\u1ea1i c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n bi\u1ec7t th\u1ef1c (2. C\u00f4ng \u0111i\u1ec1n bi\u1ec7t th\u1ef1c: C\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ru\u1ed9ng c\u00f4ng do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc h\u01b0\u1edfng ch\u1ee9 kh\u00f4ng qu\u00e2n c\u1ea5p cho d\u00e2n, t\u1ee9c nh\u01b0 quan \u0111i\u1ec1n.) c\u1ee7a gi\u1eb7c ch\u01b0a n\u1ed9p cho gi\u1eb7c th\u00ec y theo l\u1ec7 n\u0103m B\u00ednh th\u00ecn m\u00e0 tr\u01b0ng thu, t\u1ea1m ch\u1ee9a \u1edf \u0111\u1ed3n H\u00e0m Th\u1ee7y [N\u01b0\u1edbc m\u1eb7n].<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00f5 T\u00e1nh v\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf Th\u1ecb D\u00e3 [\u0110\u1ed3ng Th\u1ecb]. Thi\u1ebfu \u00fay gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n Th\u00fay thua ch\u1ea1y. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 13 th\u1edbt voi. Qu\u00e2n gi\u1eb7c ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u. \u0110u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u1ea7u T\u00e2n An, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ef1c. V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t N\u00f4ng ch\u1ebft tr\u1eadn (n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 truy t\u1eb7ng Th\u1ed1ng ch\u1ebf).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t h\u00e0ng. Ch\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ly, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, l\u00e0 thu\u1ed9c t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a T\u01b0 l\u1ec7 gi\u1eb7c L\u00ea Trung, t\u1eeb khi Trung b\u1ecb gi\u1ebft, Ch\u1ea5t s\u1ee3 v\u1ea1 t\u1edbi m\u00ecnh, ng\u1ea7m v\u00e0o Quy Nh\u01a1n theo \u0110\u1ea1i t\u1ed5ng qu\u1ea3n L\u00ea V\u0103n Thanh. Thanh v\u1ed1n tr\u1ecdng t\u00e0i c\u1ee7a Ch\u1ea5t, gi\u1eef \u1edf d\u01b0\u1edbi m\u00e0n. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd \u0111em 200 ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 thu\u1ed9c \u0111\u1ebfn qu\u00e2n V\u00f5 T\u00e1nh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. (M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m \u0110inh t\u1ef5, Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u00ean phong Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh \u0111\u00f3ng gi\u1eef Di\u00ean Kh\u00e1nh, Ch\u1ea5t sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a th\u01b0 cho T\u00e1nh xin l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng, r\u1ed3i vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u00e0nh, t\u1edbi nay th\u1ebf c\u00f9ng xin h\u00e0ng). Ch\u1ea5t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t thi\u1ec7n chi\u1ebfn \u1edf trong \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c. Vua \u0111\u00e3 t\u1eebng nghe ti\u1ebfng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, sai theo V\u00f5 T\u00e1nh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. T\u1eeb \u0111\u00f3 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u1ea1i \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c V\u00f5 \u0110\u00ecnh Giai, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3m, \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n Ni\u1ec7m, H\u1ed3 V\u0103n Vi\u1ec7n, Tr\u1ea7n V\u0103n L\u00e2n, \u0111\u00f4 \u00fay Mai Gia C\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed, n\u1ed1i nhau \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua \u0111\u1ec1u sai chi\u00eau t\u1eadp qu\u00e2n c\u0169 \u0111\u1ec3 theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1m Th\u1ee7y [N\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt] \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed1t kho l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n Gi\u1ea3ng (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd), g\u1eedi th\u1ee7 c\u1ea5p \u0111\u1ebfn th\u00e0nh t\u1ea1i b\u00e1o th\u1eafng tr\u1eadn. Vua th\u01b0\u1edfng cho 1.000 quan ti\u1ec1n. Duy\u1ec7t l\u1ea1i ti\u1ebfn binh \u0111\u1ebfn Th\u1ea1ch T\u00e2n [B\u1ebfn \u0110\u00e1], chia \u0111\u1eb7t c\u00e1c \u0111\u1ed3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 chi \u1ee9ng ngh\u0129a l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1ea5n Huy\u00ean v\u00e0 Tham m\u01b0u Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00ednh \u0111\u1ebfn b\u1ea3o Th\u1ea1ch T\u00e2n theo L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u1ec3 gi\u1eef hai x\u1ee9 l\u00e0 H\u00f4n C\u1ed1c [Hang t\u1ed1i] v\u00e0 Sa Lung (t\u00ean n\u00fai), ph\u1ee7 d\u1ee5 nh\u1eefng s\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00ea [\u00ca\u0111\u00ea] \u0111\u1ec3 nghi\u00eam ph\u00f2ng qu\u00e2n ngo\u1ea1i vi\u1ec7n [c\u1ee7a gi\u1eb7c].<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u00e1nh b\u1ea3o H\u1ed9i An c\u1ee7a gi\u1eb7c ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c, Tham \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec1m \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c dinh Ph\u00fa Y\u00ean. Tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn, vua d\u1ee5 gi\u1ee5c Th\u00e0nh ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp nhau v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a V\u00f5 T\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi Ti\u1ec1n qu\u00e2n, Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 Phan T\u1ea5n B\u1eedu l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi Phan T\u1ea5n Qu\u00fd l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Tr\u1ea7n V\u0103n H\u00f2a l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi Hu\u1ef3nh V\u0103n Long l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 Phan T\u1ea5n S\u01a1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 L\u01b0\u01a1ng v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c qu\u1ea3n chi H\u00f9ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n K\u1ebf Nhu\u1eadn c\u1ee9 ng\u1ea1ch qu\u00e2n c\u0169 c\u1ee7a ba x\u00e3 Nha Phi\u00ean, \u0110\u00e0n L\u00e2m v\u00e0 S\u01a1n Qu\u1ea3 \u0111\u00f2i \u0111\u1ebfn bi\u00ean th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, cho \u0111\u1ebfn b\u1ea3o Tr\u00fac Kh\u00ea theo Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c sai b\u00e1t \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i [Th\u1ee5y] l\u00e0m Kh\u00e2m sai th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Cai \u0111\u1ed9i L\u01b0u Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Kh\u00e2m sai \u0111i\u1ec3n qu\u00e2n, hi\u1ec7p c\u00f9ng Tham m\u01b0u Nguy\u1ec5n Ho\u00e0i Ch\u00e2u v\u00e0 Tham qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Xu\u00e2n \u0111em qu\u00e2n s\u1edf thu\u1ed9c 150 ng\u01b0\u1eddi mang qu\u1ed1c th\u01b0 v\u00e0 quan v\u1eadt (c\u00e1c th\u1ee9 nhi\u1ec5u sa g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n) theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o sang chi\u00eau d\u1ee5 n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng. B\u1ecdn Tho\u1ea1i m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, vua Xi\u00eam s\u1eafp sai t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3 c\u00f9ng \u0111i v\u1edbi Tho\u1ea1i, ch\u1ee3t x\u1ea3y vi\u1ec7c v\u1edbi Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, b\u00e8n hi\u1ebfn 5 v\u1ea1n c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau \u0111\u1ec3 gi\u00fap qu\u00e2n d\u1ee5ng, l\u1ea1i c\u1ea5p cho gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh qua th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o v\u00e0 n\u00f3i: \u201cGi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh n\u00e0y r\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ef1c, ta sai ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m gi\u1ea5y \u0111i, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cung \u1ee9ng h\u1ed9 t\u1ed1ng kh\u00f4ng tr\u1edf ng\u1ea1i g\u00ec\u201d. B\u1ecdn Tho\u1ea1i v\u1ec1 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai \u0111i ngay, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c qu\u00e2n kh\u00f4ng n\u1ec1 d\u1ed1i tr\u00e1, ch\u00ednh c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n c\u01a1 m\u00e0 l\u00e0m. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng n\u00ean phao ti\u1ebfng l\u00e0 qu\u00e2n Xi\u00eam c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n ta do \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o \u0111\u00e1nh Ngh\u1ec7 An, khi\u1ebfn cho qu\u00e2n gi\u1eb7c kinh s\u1ee3 ng\u1edd v\u1ef1c, kh\u00f4ng d\u00e1m v\u00e9t h\u1ebft qu\u00e2n ra B\u1eafc H\u00e0 v\u00e0o c\u1ee9u vi\u1ec7n, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n b\u1ecb c\u00f4 l\u1eadp, s\u1edbm chi\u1ec1u h\u1eb3n v\u1ee1. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i k\u1ebf c\u1ee7a H\u00e1n Cao t\u1ed5 l\u01b0u H\u1ea1ng V\u0169 v\u00e0i th\u00e1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n to\u00e0n\u201d. B\u00e8n cho b\u1ecdn Tho\u1ea1i \u00e1o m\u0169 \u0111\u1ec1u m\u1ed9t b\u1ed9, 400 quan ti\u1ec1n, 1.000 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c Phi\u00ean [T\u00e2y]. B\u1ecdn Tho\u1ea1i t\u1eeb t\u1ea1 ra \u0111i, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 \u1ed1c nha B\u00f4 D\u1ecbch L\u1ea1ch l\u00e0m h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111i t\u1eeb b\u1ebfn T\u1ea7m B\u00f4ng Me (\u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p), qua Khu Kh\u1ea3ng \u0111\u1ebfn U B\u00f4n (\u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng). B\u1ecdn t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng Man \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng. Ng\u01b0\u1eddi Man Khu Kh\u1ea3ng l\u1ea1i sai s\u1ee9 l\u00e0 Kh\u00f4n Thi\u00eam Man T\u00f4n \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng (2 th\u1edbt voi \u0111\u1ef1c, 6 t\u00f2a t\u00ea gi\u00e1c).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, qu\u00e2n ta ti\u1ebfn s\u00e1t th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn b\u1ea3o L\u00e3nh V\u1ea1n chia sai qu\u00e2n hai dinh H\u1eadu qu\u00e2n v\u00e0 H\u1eefu qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc, qu\u00e2n 2 dinh Ti\u1ec1n qu\u00e2n v\u00e0 Ti\u00ean phong \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam, \u0111\u1ec1u theo V\u00f5 T\u00e1nh \u0111i\u1ec1u b\u00e1t, t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh ti\u1ec5u. Vua th\u00e2n c\u1ea7m qu\u00e2n binh ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf T\u00e2n Quan, ph\u00e1i th\u00eam Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc, Ch\u00e1nh ph\u00f3 th\u1ed1ng H\u1eadu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 Phan V\u0103n K\u1ef3 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n t\u1eeb Cung Qu\u0103ng \u0111\u1ebfn Sa Lung, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng qu\u00e2n gi\u1eb7c v\u00e0o ti\u1ebfp vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh v\u00e0o b\u1ea3o Sa Y\u1ec3n. Qu\u00e2n Xi\u00eam c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ti\u1ec1n qu\u00e2n r\u00fat lui. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh sai Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi x\u00f4ng v\u00e0o tr\u1eadn gi\u1eb7c, \u0111\u1ea1n bay tr\u00fang tr\u00e1n Xuy\u00ean, Xuy\u00ean li\u1ec1n b\u1ecdc v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u00e1nh. Gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 th\u1edbt voi. Gi\u1eb7c l\u1ea1i \u0111\u00e1nh v\u00e0o b\u1ea3o Ph\u01b0\u1edbc H\u1eadu. [Qu\u00e2n ta] l\u1ea1i \u0111\u00e1nh v\u1ee1, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 ch\u00e9m ch\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean. Vua th\u01b0\u1edfng cho Xuy\u00ean 600 quan ti\u1ec1n, cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 4.000 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i g\u1ecdi h\u1ecdp \u0111\u1ed9i binh ( \u0110\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u1ed5i \u1ea5p l\u00e0m \u0111\u1ed9i, bi\u1ebfn d\u00e2n l\u00e0m binh.) c\u00e1c x\u00e3 ba thu\u1ed9c huy\u1ec7n Tuy Vi\u1ec5n \u0111\u1ec3 theo vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u01b0 k\u00fd Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Quang l\u00e0m Tham m\u01b0u dinh H\u1eadu qu\u00e2n, Th\u01b0 k\u00fd \u0111i\u1ec3n qu\u00e2n Tr\u1ea7n Quang Th\u00e1i v\u00e0 Tham lu\u1eadn B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ecbnh theo l\u1ec7 n\u0103m<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ednh th\u00ecn m\u00e0 thu thu\u1ebf ru\u1ed9ng \u1edf huy\u1ec7n Tuy Vi\u1ec5n, Ph\u00f9 Ly v\u00e0 B\u1ed3ng S\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng dinh Ph\u00fa Y\u00ean, l\u1ea5y Hi\u1ec7u \u00fay T\u1ea3 chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 H\u1ed3 \u0110\u1ee9c V\u1ea1n l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7, Tr\u1ea7n Minh \u0110\u1ee9c l\u00e0m Cai b\u1ea1, V\u00f5 \u0110\u1ee9c Th\u00f4ng l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c (\u0110\u1ee9c Th\u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fa Y\u00ean).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu H\u1eefu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Uy l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u0103ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0110\u00f4 \u00fay Ph\u1ea1m V\u0103n Ch\u1ea5t l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Uy v\u00f5, \u0110\u00f4 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed qu\u1ea3n v\u1ec7 T\u00edn uy.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111em qu\u00e2n qua s\u00f4ng \u0110\u00e0o L\u00f4 [L\u00f2 g\u1ed1m?], \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp b\u1ea3o \u01afu \u0110\u00e0m c\u1ee7a gi\u1eb7c. L\u1ea1i sai Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n B\u1eedu v\u00e0 c\u00e1c chi dinh Ti\u00ean phong ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf An Gi\u00e1 v\u00e0 Ng\u1ea1c \u0110\u00e0m (\u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t), \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh tan, gi\u1eb7c b\u1ecf b\u1ea3o ch\u1ea1y.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, nghe qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 gi\u1eef T\u00e2n Quan, li\u1ec1n b\u1ecf thuy\u1ec1n l\u00ean b\u1ed9 \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn, c\u00f3 m\u1ea5y v\u1ea1n qu\u00e2n, cu\u1ed1n \u0111\u1ea5t m\u00e0 \u0111\u1ebfn. Vua lo s\u1ed1 qu\u00e2n ta \u00edt, m\u1eadt khi\u1ebfn lui m\u1ed9t \u00edt. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u n\u00f3i: \u201cHai ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang t\u00f4i \u1edf \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ph\u1ea3i lo!\u201d. R\u1ed3i \u0111\u00f3 Di\u1ec7u \u1edf ph\u00eda ngo\u00e0i n\u00fai Th\u1ea1ch T\u00e2n [B\u1ebfn \u0110\u00e1] gi\u1ea3 l\u00e0m thanh th\u1ebf; D\u0169ng th\u00ec \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng t\u1eeb Ch\u00f4ng H\u00e0m (t\u00ean \u0111\u1ea5t) \u0111i t\u1eaft m\u00e0 xu\u1ed1ng, toan \u0111\u00e1nh \u00fap qu\u00e2n ta. Ban \u0111\u00eam l\u1ed9i qua khe nh\u1ecf, trong r\u1eebng c\u00f3 m\u1ed9t con nai ch\u1ea1y ra, ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u01b0\u1edbc tr\u00f4ng th\u1ea5y k\u00eau to l\u00ean r\u1eb1ng : \u201cNai!\u201d Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi sau ho\u1ea3ng h\u1ed1t k\u00eau chuy\u1ec1n r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n \u0110\u1ed3ng Nai\u201d (T\u1ee5c g\u1ecdi l\u1ed9c \u9e7f l\u00e0 nai \u72d4, b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi qu\u00e2n ta l\u00e0 qu\u00e2n \u0110\u1ed3ng Nai \u540c\u72d4. L\u1ed9c D\u00e3 \u9e7f\u91ce t\u1ee9c \u0110\u1ed3ng Nai, thu\u1ed9c Tr\u1ea5n Bi\u00ean m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi chung \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110\u1ed3ng Nai, cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi Thanh c\u0169ng nh\u00e2n ti\u1ebfng th\u1ed5 \u00e2m c\u1ee7a ta m\u00e0 g\u1ecdi Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 N\u00f4ng N\u1ea1i \u8fb2\u8010, t\u1ee9c na n\u00e1 v\u1edbi \u0110\u1ed3ng Nai). Qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u s\u1ee3 ch\u1ea1y c\u1ea3, r\u01a1i v\u00e0o hang h\u1ed1 r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc bi\u1ebft gi\u1eb7c s\u1ee3 \u0111\u00eam, t\u1ef1 \u0111em qu\u00e2n v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111u\u1ed5i. Gi\u1eb7c c\u1ea3 v\u1ee1, d\u00e0y \u0111\u1ea1p l\u1eabn nhau m\u00e0 ch\u1ebft. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n l\u00ednh v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi kh\u00f4ng xi\u1ebft k\u1ec3. Tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean. Vua khen r\u1eb1ng: \u201cL\u00e0m t\u01b0\u1edbng ph\u1ea3i n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf\u201d. Th\u01b0\u1edfng cho Ph\u01b0\u1edbc 3.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y nh\u1eefng qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i m\u0169 mo cau th\u00ec h\u1ecfi. H\u1ecd \u0111\u1ec1u tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u00f3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc d\u00f9ng l\u00e0m n\u00f3n cho qu\u00e2n. B\u00e8n sai \u0111\u01b0a t\u00f9 binh \u0111\u1ebfn cho V\u00f5 T\u00e1nh \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c bi\u1ebft. Trong th\u00e0nh tr\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u1ec1u m\u1ea5t v\u00eda.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00fac tr\u1ef1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam \u0111em binh thuy\u1ec1n 20 chi\u1ebfc ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u1ee7y binh c\u1ee7a gi\u1eb7c \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n M\u1ef9 \u00fd (1. T\u1ee9c M\u1ef9 \u00e1.) (thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i), ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn Sa K\u1ef3 r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Th\u1ea1ch T\u00e2n. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng lui qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t Thanh H\u1ea3o. B\u1ecdn Ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Vi\u1ebft K\u1ebft l\u1ea1i t\u1eeb Thu\u1eadn H\u00f3a \u0111em chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn h\u1ecdp. Vua b\u1ea3o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng : V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng c\u1ee7a gi\u1eb7c ra tr\u1ea5n B\u1eafc H\u00e0 v\u1ed1n \u0111\u00e3 n\u1ed5i ti\u1ebfng, nay b\u1ecb qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh thua, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u0103m th\u1eb9n, th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng m\u01b0u \u0111\u1ed3 c\u00e1ch kh\u00e1c. Nh\u01b0ng h\u1eafn d\u00f9ng th\u1ee7y qu\u00e2n hay \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u1ea3i n\u00ean ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam c\u1ea9n \u0111\u1ec3 ch\u1edd\u201d. B\u00e8n sai Phan V\u0103n K\u1ef3 qu\u1ea3n hai v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 \u0111\u1ec3 gi\u1eef b\u1ea3o Ch\u00f4ng H\u00e0m, T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc qu\u1ea3n m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t v\u1ec7 H\u1eefu \u0111\u1ed3n v\u00e0 Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n, chia \u0111i chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1eadu \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n M\u00e2n Kh\u00ea (t\u00ean \u0111\u1ea7m) \u0111\u1ec3 ng\u0103n th\u1ee7y binh c\u1ee7a gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed1ng binh gi\u1eb7c bi\u1ec3n T\u1ec1 Ng\u00f4i l\u00e0 Ph\u00e0n V\u0103n T\u00e0i \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Kim B\u1ed3ng, \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Y\u00ean l\u1ea1i \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n chi\u00eau n\u1ea1p b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c bi\u1ec3n, trao cho ch\u1ee9c th\u1ed1ng binh, mu\u1ed1n l\u1ee3i d\u1ee5ng c\u00e1i ngh\u1ec1 th\u1ee7y chi\u1ebfn c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng qu\u00e2n ta, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y b\u1ecb qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh thua, th\u1ebf gi\u1eb7c th\u00eam nh\u1ee5t.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00f5 T\u00e1nh \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1i ph\u1ee7 gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u1ee8ng. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u1ee8ng nghe tin vi\u1ec7n binh gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, li\u1ec1n \u0111em 6.000 qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 v\u00e0 h\u01a1n 50 th\u1edbt voi, m\u01b0u \u0111\u1ebfn \u1ea5p T\u00e2y S\u01a1n Th\u01b0\u1ee3ng thu ch\u1edf qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ebf d\u1ef1a nhau. T\u00e1nh bi\u1ebft tin, truy\u1ec1n h\u1ecbch cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh k\u00e9o qu\u00e2n v\u00e0 voi, \u1ee7y cho Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean l\u00e0m T\u1ea3 \u0111\u1ea1o, Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110i\u1ec1n v\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u00ea Ch\u1ea5t l\u00e0m h\u1eefu \u0111\u1ea1o, m\u00ecnh t\u1ef1 c\u1ea7m trung \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ecbnh h\u1eb9n \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh \u1ee8ng \u1edf C\u00e0 \u0110\u00e1o, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft qu\u00e2n v\u00e0 voi. \u1ee8ng ch\u1ec9 tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n tr\u1ed1n. Tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean. Vua th\u01b0\u1edfng 1 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n ta l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n. Th\u00e1i ph\u1ee7 gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u1ee8ng \u0111\u00e3 thua, trong th\u00e0nh qu\u00e2n \u00edt l\u01b0\u01a1ng c\u1ea1n. \u0110\u1ea1i t\u1ed5ng qu\u1ea3n gi\u1eb7c L\u00ea V\u0103n Thanh, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1i Ph\u00e1c v\u00e0 Thi\u1ebfu \u00fay Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n Th\u00fay d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111em th\u00e0nh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Vua sai Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n B\u1ea3o Ti\u1ebfn v\u00e0 Tham m\u01b0u Tr\u1ea7n Quang Th\u00e1i \u0111\u01b0a ch\u1ec9 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 bi\u1ebft quy thu\u1eadn, ta c\u0169ng l\u1ea5y l\u00f2ng th\u00e0nh ti\u1ebfp \u0111\u00e3i, ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 c\u1eebu \u0111\u1ecbch, ng\u00e0y nay l\u00e0 vua t\u00f4i, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng n\u00ean ng\u1edd s\u1ee3 g\u00ec n\u1eefa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e8n cho xa gi\u00e1 v\u00e0o th\u00e0nh. B\u1ecdn Thanh c\u00f9ng t\u01b0\u1edbng t\u1ed1t 1 v\u1ea1n 3 tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u t\u1ef1 tr\u00f3i c\u1ed5 l\u1ea1y ph\u1ee5c. Vua sai tuy\u00ean ch\u1ec9 y\u00ean \u1ee7i, v\u00e0 cho 5.000 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 chia nhau. \u0110\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh l\u00e0m th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. S\u1eafc r\u1eb1ng ph\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng d\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ea1p, b\u1ea3 canh [c\u00e0y ru\u1ed9ng quan], b\u1ed1i y\u1ec3n [coi \u0111\u1eadp c\u1ed1ng] c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ea1ng l\u00e3o, t\u1eadt, d\u00e2n \u0111inh trong h\u1ea1t m\u00e0 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng b\u1eaft t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u1ec1u tha v\u1ec1 h\u1ebft. Nh\u00e0 d\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh c\u00f3 b\u1ecb thi\u00eau h\u1ee7y th\u00ec cho mi\u1ec5n s\u01b0u d\u1ecbch m\u1ed9t n\u0103m. Sai chi\u1ebfu s\u1ed1 binh d\u00e2n trong s\u1ed5 tuy\u1ec3n c\u0169 k\u1ef3 th\u00e1ng 3 n\u0103m nay, nh\u01b0 h\u1ea1ng l\u00e3o nhi\u00eau, h\u1ea1ng nhi\u00eau t\u1eadt th\u00ec mi\u1ec5n binh dao, h\u1ea1ng l\u00e3o, h\u1ea1ng t\u1eadt th\u00ec ch\u1ecbu n\u1eeda s\u01b0u d\u1ecbch v\u00e0 binh th\u1ea3i v\u1ec1 l\u00e0m tr\u00e1ng \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u01a1n tr\u00ecnh th\u00ec \u0111\u1ec1u cho chua v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u00f5 T\u00e1nh bi\u00ean h\u1ebft c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 m\u1edbi h\u00e0ng v\u00e0 voi ng\u1ef1a, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, cho r\u00f5 th\u1ef1c s\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u D\u00e3, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u1ec1 t\u1eadp \u1edf h\u00e0nh t\u1ea1i l\u1ea1y m\u1eebng. B\u00e8n sai Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111\u00f3ng \u1edf Th\u1ea1ch T\u00e2n [B\u1ebfn \u0110\u00e1], Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00f4n C\u1ed1c, [Hang t\u1ed1i], Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh \u0111\u00f3ng \u1edf Sa Lung, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi theo \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh \u0111i gi\u1eef Ch\u00e2u D\u00e3. R\u1ed3i vua tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e3i qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p. Tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 sai c\u00e1c quan l\u01b0u tr\u1ea5n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u b\u00e1t th\u00eam 600 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n Phi\u00ean \u0111\u01b0a ra qu\u00e2n th\u1ee9. Qu\u00e2n ch\u01b0a ph\u00e1t, v\u1eeba th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean th\u00f4i. Ch\u00e2n L\u1ea1p sai s\u1ee9 sang t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho d\u00e2n th\u1ee9 ba huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 h\u1ea1t Quy Nh\u01a1n, k\u1ec3 t\u1eeb l\u00fac lo\u1ea1n ly \u0111\u1ebfn gi\u1edd, c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u01a1 nh\u1edbp theo gi\u1eb7c, v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u01b0\u1edbng ngh\u0129a m\u00e0 b\u1ecb h\u1ea1i, th\u00ec cho s\u1edf t\u1ea1i k\u00ea r\u00f5 s\u1ef1 tr\u1ea1ng v\u00e0 t\u00ean tu\u1ed5i qu\u00ea qu\u00e1n ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, \u0111\u1ec3 L\u1ec5 b\u1ed9 Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u x\u00e9t th\u1ef1c, th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t v\u00e0o \u0111i\u1ec3n th\u1edd, \u0111\u1ec3 th\u1ecfa h\u1ed3n trung ; con ch\u00e1u th\u00ec t\u00f9y t\u00e0i l\u1ee5c d\u1ee5ng, b\u1ea5t t\u00e0i th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n dao d\u1ecbch ; ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a c\u1ea3i c\u00f3 b\u1ecb chi\u1ebfm m\u1ea5t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p tr\u1ea3 l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n XI &#8211; Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/a><\/h1>\n\n\n\n<p>K\u1ef7 m\u00f9i, n\u0103m th\u1ee9 20 [1799], th\u00e1ng 7, m\u00f9a thu, vua tr\u00fa \u1edf th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh . Tha ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Ph\u00fa Y\u00ean v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u1eafp b\u1ea3o Th\u1ea1ch T\u00e2n [B\u1ebfn \u0110\u00e1], b\u1eaft d\u00e2n \u1ee9ng d\u1ecbch, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd vi\u1ec7c \u0111\u00e3 h\u01a1i d\u00e3n n\u00ean cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n K\u1ef3 K\u1ebf v\u00e0 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c ch\u1edf g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u1edf kho \u0110\u1ea1i La (\u1edf N\u01b0\u1edbc M\u1eb7n) v\u1ec1 ch\u1ee9a \u1edf kho C\u1ef1 T\u00edch (\u1edf trong th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh), Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh, Tham tri&nbsp; C\u00f4ng b\u1ed9 Nguy\u1ec5n T\u1eed Trinh, Tham m\u01b0u Tr\u1ea7n Long H\u1ef1u chia coi thuy\u1ec1n ghe ch\u1edf g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u1edf C\u00f9 Hu\u00e2n \u0111\u1ebfn Th\u1ecb N\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 chi Trung ch\u1ea5n Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u1ed9c v\u00e0 Tham m\u01b0u \u0111i\u1ec3n qu\u00e2n L\u00ea Nguy\u00ean \u0111em qu\u00e2n b\u1ed9 thu\u1ed9c gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n Kim B\u1ed3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai s\u1ee9 sang Xi\u00eam b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y quan qu\u00e2n theo v\u1ec1, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u00f4ng th\u00eam, s\u1ee3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 c\u1ea5p, sai T\u1ea3 tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Hanh, T\u1ea3 tham tr\u1ecb H\u00ecnh b\u1ed9 Ph\u1ea1m Nh\u01b0 \u0110\u0103ng, H\u1eefu tham tri Binh b\u1ed9 L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh thu g\u1ea1o th\u1ecb n\u1ea1p c\u1ee7a d\u00e2n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh (m\u1ed7i m\u1eabu 17 th\u01b0ng r\u01b0\u1ee1i). Ph\u00fa Y\u00ean c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u00e0n \u0111\u00e1nh thu\u1ebf th\u00e2n d\u00e2n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Tham m\u01b0u \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Si\u00eau d\u00e2ng m\u1eadt s\u1edb n\u00f3i: \u201cT\u00f4i nghe binh ph\u00e1p n\u00f3i: C\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang m\u1ed9t l\u00f2ng y\u00eau th\u00ec kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng th\u00e0nh, c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang m\u1ed9t l\u00f2ng gh\u00e9t th\u00ec kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ed5. T\u1eeb x\u01b0a b\u1ef1c \u0111\u1ea1i th\u00e1nh&nbsp; nh\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1edbn ch\u01b0a bao gi\u1edd l\u00e0 kh\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc thu\u1eadn l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi n\u00ean c\u00f4ng vi\u1ec7c. D\u1ea7u b\u1ecdn gian h\u00f9ng ti\u1ebfm ngh\u1ecbch c\u0169ng ph\u1ea3i nh\u00e2n theo nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a d\u00e2n th\u00ec m\u1edbi t\u1ea1m y\u00ean. Anh em Nh\u1ea1c Hu\u1ec7 l\u00e0 d\u00e2n \u00e1o v\u1ea3i, kh\u00f4ng c\u00f3 mi\u1ebfng \u0111\u1ea5t c\u1eafm d\u00f9i, th\u1ebf m\u00e0 gi\u01a1 tay h\u00f4 m\u1ed9t ti\u1ebfng, ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo h\u00e0ng v\u1ea1n, kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y n\u0103m s\u00e1u n\u0103m tr\u1eddi m\u00e0 chi\u1ebfm c\u1ea3 giang s\u01a1n. Ch\u00fang kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f3 t\u00e0i \u0111\u1ee9c h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 sao n\u1ed5i d\u1eady ch\u00f3ng nh\u01b0 th\u1ebf ? Ch\u1eb3ng qua ch\u00fang nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng d\u00e2n ta o\u00e1n gh\u00e9t quy\u1ec1n th\u1ea7n, d\u00e2n nh\u00e0 L\u00ea o\u00e1n gh\u00e9t h\u1ecd Tr\u1ecbnh \u0111\u1ea5y th\u00f4i. Ph\u00e0m ph\u00e9p d\u00f9ng \u0111\u1eddi lo\u1ea1n c\u00f9ng v\u1edbi ph\u00e9p d\u00f9ng \u0111\u1eddi tr\u1ecb kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, ch\u1ec9 n\u00ean theo th\u1ebf m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i, theo vi\u1ec7c m\u00e0 bi\u1ebfn h\u00f3a. Ng\u00e0y x\u01b0a Ho\u00e0i Th\u00e1i (1. Ho\u00e0i, Th\u00e1i: Ho\u00e0i T\u00e2y v\u00e0 Th\u00e1i Th\u00e0nh l\u00e0 ch\u1ed7 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ng%C3%B4_Nguy%C3%AAn_T%E1%BA%BF\">Ng\u00f4 Nguy\u00ean T\u1ebf<\/a> chi\u1ebfm c\u1ee9 ch\u1ed1ng nhau v\u1edbi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng.) b\u01b0\u1edbng ng\u1ea1nh, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, vua Hi\u1ebfn t\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1edf kho l\u1ea5y b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c l\u1ea5y \u0111\u1ea5t Ng\u1ee5y B\u00e1c (2. <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Hi%E1%BA%BFn_T%C3%B4ng#Phi%C3%AAn_tr%E1%BA%A5n_quy_ph%E1%BB%A5c\">Ng\u1ee5y B\u00e1c<\/a>: T\u00ean \u0111\u1ea5t th\u1eddi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, b\u1ecb phi\u00ean tr\u1ea5n chi\u1ebfm c\u1ee9. Vua \u0110\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i d\u00f9ng ti\u1ec1n mua chu\u1ed9c qu\u00e2n Ng\u1ee5y B\u00e1c \u0111\u1ec3 c\u00f9ng \u0111\u00e1nh l\u1ea5y \u0111\u1ea5t Ho\u00e0i Th\u00e1i.); U Y\u00ean (3. <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Y%C3%AAn_V%C3%A2n_th%E1%BA%ADp_l%E1%BB%A5c_ch%C3%A2u\">U Y\u00ean<\/a>: m\u01b0\u1eddi s\u00e1u ch\u00e2u c\u1ee7a nh\u00e0 T\u1ed1ng, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an chi\u1ebfm c\u1ee9.) ch\u00ecm \u0111\u1eafm, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 nh\u00e0 T\u1ed1ng, vua Th\u00e1i T\u1ed5 ph\u1ea3i ch\u1ee9a ti\u1ec1n \u1edf kho Phong Thung (4. Phong Thung: Kho Phong Thung c\u1ee7a T\u1ed1ng Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a ti\u1ec1n ph\u00f2ng b\u1ecb vi\u1ec7c chi\u1ebfn tranh.) v\u00e0i tr\u0103m v\u1ea1n \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c U Y\u00ean. Vua Hi\u1ebfn T\u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebft ki\u1ec7m, t\u1eebng m\u1eb7c \u00e1o gi\u1eb7t hai l\u1ea7n, vua Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00e0 b\u1ef1c anh h\u00f9ng, m\u1ea5t c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00ed c\u0169ng ti\u1ebfc, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0m nh\u1eefng&nbsp; vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c l\u00e0 lo vi\u1ec7c l\u1edbn kh\u00f4ng k\u1ec3 ph\u00ed nh\u1ecf, t\u00ednh vi\u1ec7c xa kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u1ee3i g\u1ea7n. Nay th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n b\u1ecb lo\u1ea1n g\u1ea7n ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m, kh\u00f4ng th\u1ea5y th\u00e0nh ph\u00e1p \u0111\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u r\u1ed3i, n\u00ean ch\u1ec9 kh\u00e1t v\u1ecdng qu\u00e2n nh\u00e0 vua, c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1edfi d\u00e2y treo ng\u01b0\u1ee3c m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac d\u1ee5ng binh, ta ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 ba \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc ph\u00e1p nh\u01b0 H\u00e1n Cao T\u1ed5 (5. Ba \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc ph\u00e1p (tam ch\u01b0\u01a1ng): H\u00e1n Cao t\u1ed5 m\u1edbi l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c Quan Trung, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A1n_Cao_T%E1%BB%95#Lui_b%C6%B0%E1%BB%9Bc_tr%C6%B0%E1%BB%9Bc_H%E1%BA%A1ng_V%C5%A9\">\u01b0\u1edbc v\u1edbi d\u00e2n nh\u00e0 T\u1ea7n ba \u0111i\u1ec1u<\/a>: Gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1ebft, \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0103n tr\u1ed9m th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i.) v\u00e0 tr\u1eeb <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/V%C6%B0%C6%A1ng_M%C3%A3ng#N%E1%BB%99i_dung_c%E1%BA%A3i_c%C3%A1ch\">ph\u00e9p d\u1eef c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng M\u00e3ng<\/a> [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A1n_Quang_V%C5%A9_%C4%90%E1%BA%BF#Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_thu%E1%BA%BF\">nh\u01b0 H\u00e1n Quang V\u0169<\/a>] m\u00e0 thu thu\u1ebf \u0111i\u1ec3m qu\u00e2n th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0m, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i g\u00e2y o\u00e1n v\u1edbi d\u00e2n. Nh\u01b0ng Quy Nh\u01a1n t\u1eeb \u0111\u1eddi Th\u00e1i \u0110\u1ee9c \u0111\u1ebfn n\u0103m \u0111\u1eddi C\u1ea3nh Th\u1ecbnh c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1ed5i \u1ea5p l\u00e0m \u0111\u1ed9i, bi\u00ean h\u1ebft d\u00e2n l\u00e0m binh m\u00e0 mi\u1ec5n cho thu\u1ebf th\u00e2n, n\u1ebfu ta l\u1ea1i \u0111\u00e1nh thu\u1ebf th\u00e2n h\u1ebft c\u1ea3 th\u00ec m\u1ed9t n\u0103m thu v\u00e0o b\u1ea5t qu\u00e1 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 3 v\u1ea1n quan, m\u00e0 qu\u00e2n gi\u1eb7c ch\u00fang ta ph\u1ea3i tranh, ch\u1ec9 c\u00e1ch m\u1ed9t l\u1ea7n n\u00fai Th\u1ea1ch T\u00e2n, nh\u1eefng d\u00e2n hai l\u00f2ng ho\u1eb7c nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 b\u1ecf \u0111i v\u1edbi gi\u1eb7c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u00edt m\u00e0 m\u1ea5t th\u00ec nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n c\u1ea5p v\u1eady. Th\u1ea7n t\u1eebng nh\u1edb bu\u1ed5i qu\u1ed1c s\u01a1 Chi\u00eau V\u00f5 h\u1ea7u Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y huy\u1ec7n Ngh\u1ec7 An, \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf \u0111\u1ea5y 7 n\u0103m, nh\u00e2n t\u00ecnh r\u1ea5t \u00eam th\u1ea5m. Sau v\u00ec qu\u00e2n nhu kh\u00f4ng k\u1ebf ti\u1ebfp, ph\u1ea3i h\u1ea1 m\u1ed9c b\u00e0i \u0111\u1ec3 thu ti\u1ec1n th\u00f3c c\u1ee7a d\u00e2n, nh\u00e2n t\u00ecnh xao xuy\u1ebfn, h\u1ecd Tr\u1ecbnh nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111\u00e1nh th\u1eafng, \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, kh\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc sang \u0111\u1ea5t B\u1ed1 Ch\u00ednh B\u1eafc H\u00e0. Vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc \u1ea5y th\u1ef1c l\u00e0 g\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng. K\u1ebf ng\u00e0y nay xin tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y k\u00e9n qu\u00e2n m\u00e0 mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n m\u1ed9t n\u0103m, \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t h\u1ea1t cho d\u00e2n b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng tr\u00f4ng v\u00e0o\u201d. Vua khen ph\u1ea3i v\u00e0 nh\u1eadn l\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh Ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m Tr\u1ea7n Vi\u1ebft K\u1ebft \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n M\u1ef9 \u00fd, gi\u1eb7c ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u, \u0111em binh thuy\u1ec1n lui ch\u1ea1y.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n c\u1eed \u0111\u1ea1i binh t\u1eeb Thu\u1eadn H\u00f3a v\u00e0o c\u1ee9u vi\u1ec7n, \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u00e0 Kh\u00fac, sai N\u1ed9i h\u1ea7u L\u00ea V\u0103n L\u1ee3i \u0111em m\u1ed9t ngh\u00ecn qu\u00e2n v\u00e0 20 th\u1edbt voi \u0111\u00e1nh b\u1ea3o M\u00e2n Kh\u00ea. Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i \u0111\u00f3ng ch\u1eb7t th\u00e0nh ch\u1ed1ng gi\u1eef. Gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh lu\u00f4n 3 ng\u00e0y, qu\u00e2n ta \u1edf trong th\u00e0nh d\u00f9ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c h\u1ecfa xa b\u1eafn gi\u1ebft qu\u00e2n gi\u1eb7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m Tr\u1ea7n Vi\u1ebft K\u1ebft \u0111em h\u01a1n tr\u0103m chi\u1ebfn thuy\u1ec1n v\u00e0o Sa Hu\u1ef3nh, m\u01b0u \u0111\u00e1nh \u00fap sau l\u01b0ng b\u1ea3o. \u0110\u00eam h\u00f4m \u1ea5y b\u00e3o to n\u1ed5i l\u00ean, thuy\u1ec1n gi\u1eb7c ch\u00ecm \u0111\u1eafm nhi\u1ec1u. K\u1ebft lui v\u1ec1 C\u1ed5 L\u0169y. L\u1ee3i c\u0169ng lui v\u1ec1 Tr\u00e0 C\u00e2u, kh\u00f4ng d\u00e1m x\u00e2m ph\u1ea1m n\u1eefa. Vua nghe tin, th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 1.000 quan ti\u1ec1n (Tr\u00e0 Kh\u00fac, Tr\u00e0 C\u00e2u \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t, Sa Hu\u1ef3nh, C\u1ed5 L\u0169y \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean c\u1eeda bi\u1ec3n, thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn B\u1ea1ch C\u00e2u (t\u00ean \u0111\u1ea5t) ph\u00e1t 2.000 qu\u00e2n dinh H\u1eadu qu\u00e2n \u0111\u1eafp b\u1ea3o L\u1ec5 D\u01b0\u01a1ng. Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec7n th\u1ea3 cho qu\u00e2n s\u1edf thu\u1ed9c \u0111i l\u1ea5y g\u1ed7 c\u1ee7a d\u00e2n. Vua nghe tin, xu\u1ed1ng ch\u1ec9 nghi\u00eam tr\u00e1ch, sai \u0111em tr\u1ea3 d\u00e2n, v\u00e0 r\u0103n b\u1ea3o t\u1eeb sau c\u00f2n c\u00f3 t\u1ec7 \u1ea5y th\u00ec s\u1ebd tr\u1ecb n\u1eb7ng kh\u00f4ng tha.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc D\u0129nh l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i. D\u0129nh \u1edf Long Xuy\u00ean t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng, \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 cho qu\u00e2n ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, vi\u1ec7c v\u1ee1 ra, L\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh d\u00e2ng bi\u1ec3u xin tru\u1ea5t ch\u1ee9c. L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Phan C\u00f4ng Nh\u00e2m qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u1ed1m, sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh thay gi\u1eef Th\u1ea1ch T\u00e2n, t\u01b0\u1edbng s\u0129 hai dinh H\u1eefu qu\u00e2n v\u00e0 Ti\u00ean phong \u0111\u1ec1u theo \u0111i\u1ec1u b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c dinh qu\u00e2n r\u1eb1ng; ph\u00e0m nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng v\u00e0 qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 h\u00e0ng ho\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft t\u00f9 m\u00e0 l\u00e0 d\u00e2n Thu\u1eadn H\u00f3a v\u00e0 B\u1eafc H\u00e0 th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 ch\u01b0a c\u00f3 hay \u0111\u00e3 c\u00f3 n\u1ed9p \u0111\u01a1n xin v\u00e0o ng\u1ea1ch, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a sang Binh b\u1ed9 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 theo \u0111\u1ed9i ng\u0169, khi\u1ebfn cho li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi nhau. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh d\u00e2ng bi\u1ec3u xin l\u1ea5y 60 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n Thu\u1eadn H\u00f3a m\u1edbi h\u00e0ng l\u1eadp l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i L\u00f4i t\u00f9y v\u00e0 \u0110i\u1ec7n ti\u1ec7p, d\u00f9ng l\u00e0m qu\u00e2n nanh vu\u1ed1t. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i v\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c qu\u1ea3n chi H\u00f9ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ebf Nhu\u1eadn \u0111em h\u1ebft b\u1ea3n qu\u00e2n m\u1edbi th\u00e0nh l\u1eadp \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110i\u1ec1n c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb gi\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 trong tr\u1eadn C\u00e0 \u0110\u00e1o, \u0110i\u1ec1n t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u00e0o nh\u00e0 d\u00e2n \u1ea5p T\u00e2y S\u01a1n c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y con g\u00e1i v\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3i, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd vi\u1ec7c ph\u00e1t, sai ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n, v\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i con g\u00e1i v\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3i cho d\u00e2n; truy\u1ec1n d\u1ee5 cho nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3&nbsp; t\u01b0\u1ee3ng Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn V\u0103n qu\u1ea3n c\u01a1 Trung t\u01b0\u1ee3ng, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 c\u01a1 H\u1eadu t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Ki\u00ean qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ea3 t\u01b0\u1ee3ng, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi c\u0169 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Phan T\u1ea5n B\u1eedu qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eadu t\u01b0\u1ee3ng, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 c\u01a1 N\u1ed9i t\u01b0\u1ee3ng Ch\u00ednh dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ng\u0169 qu\u1ea3n c\u01a1 Trung t\u01b0\u1ee3ng B\u00ecnh Khang.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00e9n ph\u1ee7 binh \u1edf Quy Nh\u01a1n, sai b\u1ecdn Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n, C\u00f4ng b\u1ed9 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00e1i, H\u1eefu tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0i Qu\u1ef3nh, Tham tr\u1ecb Binh b\u1ed9 H\u1ed3 V\u0103n \u0110\u1ecbnh, Tham m\u01b0u Trung dinh \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Si\u00eau, V\u1ec7 \u00fay Di\u1ec7u v\u00f5 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1t, V\u1ec7 \u00fay D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 T\u1eeb V\u0103n Chi\u00eau, h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u1ea1i \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u00e1t, L\u00ea Ch\u1ea5t, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c H\u1ed3 V\u0103n Vi\u1ec7n, c\u1ee9 theo ng\u1ea1ch binh c\u0169 \u1edf s\u00e1u thu\u1ed9c (An Ngh\u0129a, Nh\u01a1n \u00c2n, Ngh\u0129a H\u00f2a, S\u01a1n \u0110i\u1ec1n, V\u00f5ng Nhi, H\u00e0 B\u1ea1c) c\u1ee7a ba huy\u1ec7n l\u00e0 h\u01a1n 18.900 ng\u01b0\u1eddi chia nhau \u0111i \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t, k\u00e9n l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tinh nhanh kh\u1ecfe m\u1ea1nh, chi\u1ebfu theo s\u1ed5 c\u0169, bi\u00ean th\u00e0nh chi hi\u1ec7u \u0111\u1ed9i ng\u0169, l\u00e0m s\u1ed5 n\u1ed9p l\u00ean. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra tr\u1eadn m\u00e0 b\u1ecb tr\u1ecdng th\u01b0\u01a1ng th\u00ec ghi s\u1ed5 ri\u00eang ch\u1edd tuy\u1ec3n. L\u1ea1i k\u00e9n ch\u1ecdn nh\u1eefng vi\u00ean qu\u1ea3n su\u1ea5t c\u0169 \u0111\u1eb7t l\u00e0m ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u, cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng. Th\u1eeba ra, t\u1eeb h\u00e0ng ph\u00f3 v\u1ec7 tr\u1edf l\u00ean c\u0169ng ghi s\u1ed5 ri\u00eang \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i b\u1ed5 khuy\u1ebft sau. S\u1eafc r\u1eb1ng ph\u00e0m ng\u1ea1ch binh \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i m\u00e0 ai d\u00e1m ri\u00eang t\u00e2y thay \u0111\u1ed5i, t\u1eeb m\u1ed9t th\u00f4n m\u1ed9t \u1ea5p&nbsp; \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ecb t\u1ed9i. L\u1ea1i sai tr\u00edch nh\u1eefng tinh binh v\u1ec7 H\u1eadu d\u1ef1c, \u0111\u1ea1o H\u1eadu t\u1eadp, c\u01a1 Ng\u0169 m\u00f4n, v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, v\u1ec7 Trung nh\u1ecb c\u0169, chia b\u1ed5 cho coi gi\u1eef s\u00fang \u1ed1ng \u1edf trong th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Trung uy T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Nga l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i V\u00f5 V\u0103n \u0110\u1ed9 v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Y l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n nhi\u1ec1u l\u1ea7n gi\u1ee5c c\u00e1c t\u01b0\u1edbng theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 l\u1ea5n chi\u1ebfm. Tr\u1ea7n Vi\u1ebft K\u1ebft n\u00f3i: \u201cTr\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng gi\u00f3 ng\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e1nh th\u1ee7y kh\u00f4ng ti\u1ec7n\u201d. Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng \u0111\u1ec1u khuy\u00ean Quang To\u1ea3n v\u1ec1 Thu\u1eadn H\u00f3a \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn h\u1ecd t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh gi\u1eef. Quang To\u1ea3n b\u00e8n v\u1ec1. R\u1ed3i Di\u1ec7u, D\u0169ng c\u0169ng \u0111em qu\u00e2n lui v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Nam, L\u01b0u ti\u1ebft \u0111\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Gi\u00e1p \u0111\u00f3ng gi\u1eef Tr\u00e0 Kh\u00fac.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00e3 lui, sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh li\u1ec7u \u0111\u1ec3 qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u1edf l\u1ea1i theo Th\u00e0nh \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n gi\u1eef, c\u00f2n th\u00ec r\u00fat h\u1ebft v\u1ec1 h\u00e0nh t\u1ea1i. Th\u00e0nh d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ti\u1ebfn qu\u00e2n l\u1ea5y Thu\u1eadn H\u00f3a, nh\u01b0ng V\u00f5 T\u00e1nh c\u1ed1 s\u1ee9c ng\u0103n. Vua c\u0169ng ngh\u0129 qu\u00e2n \u0111i l\u00e2u ng\u00e0y, kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1eaft kh\u00f3 nh\u1ecdc qu\u00e1, b\u00e8n th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 chi \u1ee9ng ngh\u0129a l\u00e0 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng Kh\u00e1nh v\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1ea5n Huy\u00ean c\u00f9ng Tham hi\u1ec7p Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u01b0\u01a1ng \u0111em qu\u00e2n c\u1ee7a chi \u0111i gi\u1eef hai b\u1ea3o \u0110\u1ed1c Me v\u00e0 M\u00e2n Kh\u00ea, theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh sai khi\u1ebfn. Cho 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe t\u01b0\u1edbng v\u00e0 qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n qu\u00ea \u1edf B\u1eafc H\u00e0, Thu\u1eadn H\u00f3a, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i c\u00f2n c\u00f3 k\u1ebb l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n \u0111\u1ec3 m\u01b0u v\u1ec1 v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u00e8n s\u1eafc cho ph\u1ee7 h\u1ea1t Quy Nh\u01a1n r\u1eb1ng ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i n\u1ea1p th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n binh dao, n\u1ebfu ai d\u00e1m ch\u1ee9a ch\u1ea5p th\u00ec c\u00f9ng v\u1edbi k\u1ebb ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p ; ai bi\u1ebft s\u1ef1 gian m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ed1 c\u00e1o c\u0169ng c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i v\u00e0 \u0110i\u1ec3n qu\u00e2n L\u01b0u Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1eddng t\u1edbi th\u00e0nh Vi\u00ean Ch\u0103n (qu\u1ed1c \u0111\u00f4 n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng). Tr\u01b0\u1edbc kia vua \u1edf th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c, vua n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 Chi\u00eau \u1ea4n [\u662d\u5370 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Inthavong\">Inthavong<\/a>] sang ch\u1ea7u n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, nh\u00e2n \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn vua, l\u00f2ng r\u1ea5t k\u00ednh m\u1ebfn. Khi tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, nghe tin vua l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Gia \u0110\u1ecbnh, t\u1eebng mu\u1ed1n sai s\u1ee9 x\u01b0ng th\u1ea7n, nh\u01b0ng b\u1ecb \u0111\u01b0\u1eddng ngh\u1ebdn kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c tin [c\u00f3 s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn] r\u1ea5t m\u1eebng, th\u00e2n \u0111em li\u00eau thu\u1ed9c ra l\u1ea1y r\u01b0\u1edbc qu\u1ed1c th\u01b0, ti\u1ebfp \u0111\u00f3n quan v\u00e0 qu\u00e2n ta r\u1ea5t h\u1eadu, n\u00f3i v\u1edbi b\u1ecdn Tho\u1ea1i r\u1eb1ng: \u201cT\u00e2y S\u01a1n l\u00e0 c\u1eebu \u0111\u1ecbch c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng. Ng\u00e0y n\u1ecd nghe tin qu\u00e2n Thanh H\u00f3a v\u00e0 Ngh\u1ec7 An gi\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111em h\u1ebft v\u1ec1 Thu\u1eadn H\u00f3a, nay nh\u00e2n s\u01a1 h\u1edf m\u00e0 \u1eadp \u0111\u00e1nh t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00f3. Nh\u01b0ng m\u00f9a gi\u00f3 nam mu\u1ed9n r\u1ed3i, ch\u01b0a bi\u1ebft qu\u00e2n nh\u00e0 vua ti\u1ebfn tho\u00e1i th\u1ebf n\u00e0o? N\u1ebfu l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c. Chi b\u1eb1ng sai m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf v\u1ec1 t\u00e2u k\u00edn vi\u1ec7c binh, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sang n\u0103m \u0111\u1ecbnh h\u1eb9n, h\u1ec5 qu\u00e2n nh\u00e0 vua ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Thu\u1eadn H\u00f3a, th\u00ec \u1ea4n s\u1ebd xin \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n trong n\u01b0\u1edbc th\u1eb3ng xu\u1ed1ng Ngh\u1ec7 An quy\u1ebft \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u1ec3 gi\u1ebft h\u1ebft T\u00e2y S\u01a1n, b\u1eaft l\u1ea5y \u0111\u1ea3ng n\u00f3 l\u00e0m n\u00f4 \u0111\u1ec3 r\u1eeda nh\u1ee5c cho ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00f2ng mong m\u1ecfi c\u1ee7a \u1ea5n\u201d. B\u1ecdn Tho\u1ea1i b\u00e8n \u1ee7y cho Tham qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Xu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1, l\u1ea1i sai Tham m\u01b0u Nguy\u1ec5n Ho\u00e0i Ch\u00e2u, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n U\u1ea9n \u0111i hi\u1ec3u d\u1ee5 c\u00e1c s\u00e1ch Man \u1edf Tr\u1ea5n Ninh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7, t\u1edbi \u0111\u00e2u ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng nghe theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, \u0111\u1eb7t quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng dinh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, l\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7, Tham m\u01b0u Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00ednh l\u00e0m Cai b\u1ea1, h\u00e0ng th\u1ea7n l\u00e0 H\u00ecnh b\u1ed9 t\u1ea3 ph\u1ee5ng ngh\u1ecb Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea5n l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i \u0110\u00e0o V\u0103n Th\u00e1i qu\u1ea3n ngu\u1ed3n Th\u1ea1ch Th\u00e0nh \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Tr\u1ea7n V\u0103n An v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tri\u1ebft l\u00e0m th\u1ee7 ng\u1ef1 binh nhung, \u0111em h\u01b0\u01a1ng binh c\u00e1c \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 gi\u1eef c\u00e1c s\u1edf Tr\u00fac D\u00e3, H\u00e0 L\u00e3o, T\u00e2y S\u01a1n, V\u1ea1n Kh\u01b0 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng ng\u1ef1 b\u1ecdn Man d\u1eef, ch\u1ec9 huy Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ea1o l\u00e0m b\u00ecnh nhung \u1edf ngu\u1ed3n Tr\u00e0 \u0110inh, tr\u00f4ng coi thu\u1ebf ngu\u1ed3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n Bi\u00ean c\u00f3 l\u1ee5t l\u1edbn, l\u00faa ru\u1ed9ng ng\u1eadp h\u1ebft, nh\u00e0 d\u00e2n tr\u00f4i m\u1ea5t h\u01a1n ngh\u00ecn n\u00f3c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Dinh th\u1ea7n b\u00e1o l\u00ean. Vua sai ph\u00e1t g\u1ea1o kho \u0111\u1ec3 ch\u1ea9n c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai qu\u1ea3n n\u0103m \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n, qu\u1ea3n dinh Trung th\u1ee7y l\u00e0 V\u00f5 Di Nguy v\u00e0 C\u00f4ng b\u1ed9 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00e1i th\u1ed1ng l\u00e3nh c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n ghe, theo \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc: \u0110\u1eb7t n\u0103m \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m, m\u1ed7i \u0111\u1ed3n 5 chi, m\u1ed7i chi 5 hi\u1ec7u, m\u1ed7i hi\u1ec7u 2 \u0111\u1ed9i, l\u1ea5y qu\u00e2n m\u1edbi k\u00e9n \u1edf b\u1ed1n thu\u1ed9c (An Ngh\u0129a, Nh\u01a1n \u00c2n, Ngh\u0129a H\u00f2a v\u00e0 S\u01a1n \u0110i\u1ec1n) trong ba huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 chia b\u1ed5 v\u00e0o, c\u00f2n hai thu\u1ed9c (V\u00f5ng Nhi v\u00e0 H\u00e0 B\u1ea1c) v\u1edbi c\u00e1c x\u00e3 \u1edf mi\u1ec1n d\u01b0\u1edbi th\u00ec b\u1ed5 l\u00e0m th\u1ee7y qu\u00e2n. Nh\u00e2n s\u1eafc cho n\u0103m \u0111\u1ed3n t\u1eeb \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u, n\u1ebfu ai c\u00f3 anh em ru\u1ed9t v\u00e0 con \u0111\u1ebb b\u1ed5 \u1edf \u0111\u1ed3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u cho khai r\u00f5 \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n b\u1ed5 v\u1ec1 chi hi\u1ec7u \u0111\u1ed3n m\u00ecnh, cho \u0111\u01b0\u1ee3c theo nhau, c\u00f2n anh em c\u00f9ng m\u1eb9 kh\u00e1c cha v\u00e0 con k\u1ebf (1. K\u1ebf t\u1eed: Con ri\u00eang c\u1ee7a v\u1ee3 m\u00ecnh nu\u00f4i nh\u01b0 con.) con nu\u00f4i th\u00ec&nbsp; kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Binh \u1edf \u0111\u1ed3n h\u1ec5 c\u00f3 ba anh em ru\u1ed9t c\u00f9ng \u1edf qu\u00e2n ng\u0169 th\u00ec \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n cho 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 \u1edf nh\u00e0 nu\u00f4i cha m\u1eb9 gi\u1eef m\u1ed3 m\u1ea3 ; anh&nbsp; em c\u00f9ng m\u1eb9 kh\u00e1c cha th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng t\u1ed5ng nhung cai \u0111\u1ed9i Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m, Thu\u1ed9c n\u1ed9i v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 V\u00f5 uy Trung \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng Thanh l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf, h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u00e1t l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n Ni\u1ec7m l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf, \u0110\u1ea1i \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u00ea Ch\u1ea5t l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 \u0111\u1ed3n, \u0110\u1ea1i \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c V\u00f5 \u0110\u00ecnh Nhai l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u1eeb V\u0103n Chi\u00eau l\u00e0m th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu \u0111\u1ed3n, \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3m l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng ch\u1ebf, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu \u0111\u1ed3n, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c H\u1ed3 V\u0103n Vi\u1ec7n l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng ch\u1ebf, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Th\u00e1i V\u0103n Du\u1eadt l\u00e0m tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi Trung \u0111\u1ed3n, Tham \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n Tuy l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Hoa l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, ch\u1ec9 huy Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c V\u00f5 V\u0103n T\u1ea5n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Cai c\u01a1 Tr\u1ea7n V\u0103n Gi\u00e1o l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00f9y l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ee9 l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Tr\u1ea7n V\u0103n Nh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1ed7 V\u0103n Trung l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n, \u0110\u00f4 ty \u0110\u1ed7 V\u0103n H\u1eadu l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea7u l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi, \u0110\u00f4 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110oan l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Cai c\u01a1 ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi chi H\u00f9ng v\u00f5 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi, \u0110\u00f4 ty Ng\u00f4 T\u00f2ng C\u00f9 l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3ng l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi, \u0110\u00f4 \u00fay \u0110\u1eb7ng V\u0103n Ngh\u0129a l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, \u0110\u00f4 \u00fay Giang C\u1ea3nh Th\u1ef1c l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi T\u1ea3 \u0111\u1ed3n, Tham \u0111\u1ed1c \u0110\u1ed7 V\u0103n Ph\u00e1p l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c V\u00f5 \u0110\u00ecnh Duy\u00ean l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi, \u0110\u00f4 \u00fay Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Ng\u00f4 V\u0103n Ng\u1eef l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c B\u00f9i V\u0103n B\u1ec9nh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c H\u1ed3 V\u0103n Thi\u00eam l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi, \u0110\u00f4 \u00fay L\u01b0\u01a1ng V\u0103n C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Ng\u00f4 V\u0103n Tu\u1ea5n l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, \u0110\u00f4 ty L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Tr\u1ea1c l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, \u0110\u00f4 ty L\u00ea V\u0103n Tho\u1ea1i l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi H\u1eefu \u0111\u1ed3n, \u0110\u00f4 \u00fay V\u00f5 Do\u00e3n T\u01b0 l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, c\u1ef1u Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Ti\u1ec7p v\u00f5 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Phan V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi, \u0110\u00f4 ty Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Cai c\u01a1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n H\u1ed3 H\u1eefu An l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi, \u0110\u00f4 \u00fay D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Hi\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, \u0110\u00f4 \u00fay \u0110inh V\u0103n T\u00e1 l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi, \u0110\u00f4 ty \u0110inh V\u0103n S\u0129 l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, \u0110\u00f4 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00e2n l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, Qu\u00e1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1 l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c V\u00f5 V\u0103n S\u1ef1 l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi H\u1eadu \u0111\u1ed3n, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Di\u1ec7u V\u00f5 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c B\u00ednh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c V\u00f5 V\u0103n Trung l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi, \u0110\u00f4 \u00fay Hu\u1ef3nh V\u0103n Lu\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c H\u00e0 V\u0103n Qu\u1ea3ng l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Chinh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n B\u00e1 Phong l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi, \u0110\u00f4 \u00fay L\u1eef \u0110\u1eafc Ngo\u1ea1n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea Ti\u1ebfn V\u1ea1n l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, \u0110\u00f4 ty Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u01a1 l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi. R\u1ed3i l\u1ea5y Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi Trung \u0111\u1ed3n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ba l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n M\u1eadu Tr\u1ef1c l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y b\u1ecdn h\u00e0ng th\u1ea7n l\u00e0 \u0110\u00f4 c\u1ea5p s\u1ef1 trung Tr\u1ea7n Duy An, C\u1ea5p s\u1ef1 trung L\u00ea Quang Tr\u1ea1ch, Lang trung Mai Huy Minh, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00ea H\u1eefu \u0110\u1ed9, t\u01b0 v\u1ee5 Tr\u1ecbnh Danh Qu\u00e1n, 24 ng\u01b0\u1eddi, chia b\u1ed5 l\u00e0m Tham lu\u1eadn, Tri b\u1ea1, Cai \u00e1n \u1edf n\u0103m \u0111\u1ed3n.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00e9n binh t\u00e1m v\u1ec7 (4 v\u1ec7 Long b\u00e0n, 4 v\u1ec7 H\u1ed5 c\u1ee9) qu\u00e2n Thi\u00ean tr\u01b0\u1eddng c\u0169 l\u1eadp l\u00e0m v\u1ec7 Thi\u00ean tr\u01b0\u1eddng, qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch ; k\u00e9n binh m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c x\u00e3 Nha \u0110\u0103ng (x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ly) l\u1eadp l\u00e0m v\u1ec7 T\u00edn tr\u1ef1c dinh H\u1eadu qu\u00e2n. L\u1ea5y h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Tr\u1ea7n V\u0103n L\u00e2n, l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Thi\u00ean tr\u01b0\u1eddng, Tr\u1ea7n V\u0103n Vi\u00ean v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00e1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 T\u00edn tr\u1ef1c, Nguy\u1ec5n V\u0103n Chi v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110i\u1ec1u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Duy\u1ec7t n\u0103m \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m v\u00e0 qu\u00e2n hai v\u1ec7 Thi\u00ean tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 T\u00edn tr\u1ef1c \u1edf Tam Th\u00e1p. S\u1eafc cho c\u00e1c quan ph\u1ee5ng tuy\u1ec3n r\u1eb1ng ph\u00e0m nh\u1eefng t\u00ean b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ghi trong s\u1ed5 ri\u00eang, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u1eeb ng\u00e0y v\u00e2y th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n \u0111\u00f3ng gi\u1eef ch\u1ed7 n\u00e0o, \u0111\u00e1nh \u1edf tr\u1eadn n\u00e0o, ho\u1eb7c s\u1eeda \u0111\u1eafp th\u00e0nh l\u0169y \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o m\u00e0 b\u1ecb trong th\u00e0nh b\u1eafn tr\u00fang v\u00e0 b\u1ecb tr\u1ecdng th\u01b0\u01a1ng \u0111ao g\u01b0\u01a1m th\u00ec cho vi\u00ean qu\u1ea3n su\u1ea5t x\u00e9t th\u1ef1c, tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1edbi Binh b\u1ed9 cho th\u1ea3i v\u1ec1 v\u00e0 cho mi\u1ec5n s\u01b0u thu\u1ebf ; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong th\u00e0nh b\u1ecb qu\u00e2n ta b\u1eafn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ta b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo l\u1ec7 n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u1ee9 theo ng\u1ea1ch c\u0169 c\u00e1c \u0111\u1ed9i bi\u1ec7t n\u1ea1p di\u00eam ti\u00eau l\u00e0 1.086 ng\u01b0\u1eddi tuy\u1ec3n l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nhanh nh\u1eb9n kh\u1ecfe m\u1ea1nh b\u1ed5 l\u00e0m 5 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 60 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 \u1edf trong th\u00e0nh cho coi gi\u1eef s\u00fang \u1ed1ng, c\u00f2n th\u00ec k\u00e9n l\u1ea1i l\u00e0m qu\u00e2n thu\u1ed9c dinh \u0111\u1ec3 sung sai ph\u00e1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o t\u1eadt \u1edf s\u1ed5 ri\u00eang th\u00ec cho ph\u1ee5 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua s\u1eafp kh\u1ea3i ho\u00e0n, sai ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n V\u00f5 T\u00e1nh th\u1ed1ng l\u00e3nh b\u1ea3n dinh v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u1ec7 V\u00f5 l\u01b0\u01a1ng Trung chi H\u1eefu qu\u00e2n, \u0111\u1ed9i Thu\u1ed9c vi\u00ean Trung chi Ti\u1ec1n qu\u00e2n, T\u1ea3 chi T\u00fac uy dinh Ti\u00ean phong, n\u0103m \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m, hai v\u1ec7 Thi\u00ean tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 T\u00edn tr\u1ef1c, c\u00f9ng m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n Xi\u00eam, hi\u1ec7p c\u00f9ng L\u1ec5 b\u1ed9 Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u l\u01b0u tr\u1ea5n th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, b\u1ecdn Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n C\u1eedu H\u00e0nh, Tham tri Binh b\u1ed9 H\u1ed3 V\u0103n \u0110\u1ecbnh, Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0i Qu\u1ef3nh \u0111\u1ec1u theo l\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n, tr\u00f4ng coi c\u00e1c vi\u1ec7c binh d\u00e2n, ti\u1ec1n th\u00f3c v\u00e0 ki\u1ec7n t\u1ee5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y h\u00e0ng th\u1ea7n l\u00e0 T\u1ea3 ph\u1ee5ng ngh\u1ecb H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u1ea7n H\u1eefu Thi\u1ec1n l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9, T\u1ea3 th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 Ng\u00f4 Tri\u1ec1u Cao, H\u1eefu th\u1ecb lang Tr\u1ea7n Ti\u1ebfn Tr\u1ee3 l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9, T\u1ea3 th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Chi\u1ec7u, T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 H\u1ed3 V\u0103n Thu\u1eadt l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9, T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 H\u1eefu th\u1ecb lang T\u00f4 M\u1eadu Kim l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 \u0111\u1ec1u \u1edf l\u1ea1i theo c\u00e1c b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng l\u00e0m vi\u1ec7c ; T\u1ea3 \u0111\u1ed3ng ngh\u1ecb H\u1ed9 b\u1ed9 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh \u00c2n v\u00e0 H\u1eefu th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 H\u1ed3 V\u0103n S\u0129 l\u1ec7 theo dinh H\u1eadu qu\u00e2n, T\u1ea3 th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 Hu\u1ef3nh V\u0103n Trinh, H\u1eefu th\u1ecb lang Nguy\u1ec5n Vinh T\u1ef5 l\u1ec7 theo \u0110\u1ed3 gia \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Ch\u1ea5n uy Trung qu\u00e2n, ki\u00eam Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u00e1c thuy\u1ec1n Trung h\u1ea7u, n\u1ed9i \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thuy\u1ec1n T\u1ea3 h\u1ea7u l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tuy\u00ean l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, coi thuy\u1ec1n T\u00e2n h\u1ea7u nh\u1ea5t, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thuy\u1ec1n H\u1eefu h\u1ea7u l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00edn l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, coi thuy\u1ec1n T\u00e2n h\u1ea7u th\u1ea5t, theo Vi\u1ebft B\u1ea3o \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi s\u00fang \u1ed1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u1edf trong th\u00e0nh ; Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 \u0111\u1ed9i H\u00f9ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ch\u00e1nh qu\u1ea3n qu\u1ea3n su\u1ea5t qu\u00e2n c\u1ee7a \u0111\u1ed9i v\u00e0 20 th\u1edbt voi \u0111\u1ef1c, theo l\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n sai khi\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 \u0110inh V\u0103n D\u1ee5 ki\u00eam qu\u1ea3n hai v\u1ec7 Trung k\u00edch, Ti\u1ec1n k\u00edch v\u00e0 chi Ti\u1ec1n du, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u v\u1ec7 Trung k\u00edch L\u00ea C\u00f4ng \u0110i\u1ec1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Ti\u1ec1n k\u00edch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea1i l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea C\u00f4ng L\u1ea1i v\u00e0 Ch\u00e2u Ph\u01b0\u1edbc C\u1eedu l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi chi Ti\u1ec1n du l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eafc l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e1n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, \u0111\u1ec1u theo D\u1ee5 qu\u1ea3n h\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c dinh Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Khang v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec1u x\u00e9t nh\u1eefng n\u01a1i nh\u00e0 tr\u1ea1m d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 tr\u01b0a ngh\u1ec9 t\u1ed1i ng\u1ee7 m\u00e0 d\u1ef1ng nh\u00e0 quan c\u01b0, s\u1eeda c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng, d\u1ef1 b\u1ecb d\u00e2n phu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c (m\u1ed7i tr\u1ea1m d\u00e2n phu 200 ng\u01b0\u1eddi, g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng 500 ph\u01b0\u01a1ng), ch\u1edd xa gi\u00e1 \u0111i qua d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u1ec1 h\u00e0nh t\u1ea1i, sai Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eadu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec7n \u0111em qu\u00e2n gi\u1eef thay b\u1ea3o Th\u1ea1ch T\u00e2n, l\u1ea5y Tham m\u01b0u Tr\u1ea7n Long H\u1ef1u l\u00e0m Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, theo l\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Vi\u00ean xin l\u1eadp 3 \u0111\u1ed9i Chi\u1ebfn v\u00f5 qu\u00e2n l\u1ea1c t\u00f2ng. Vua y cho. L\u1ea1i cho n\u0103m \u0111\u1ed3n v\u00e0 hai v\u1ec7 Thi\u00ean tr\u01b0\u1eddng T\u00edn tr\u1ef1c, t\u1eeb \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng tham lu\u1eadn, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9 l\u1eadp thu\u1ed9c qu\u00e2n theo m\u00ecnh sai s\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng qu\u1ea3n qu\u00e2n s\u1edf thu\u1ed9c v\u00e0 thuy\u1ec1n sai \u0111\u1ec3 gi\u1eef bi\u1ec3n Th\u1ecb N\u1ea1i ch\u1ed1ng ng\u0103n gi\u1eb7c bi\u1ec3n ; Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o B\u00ecnh Khang qu\u1ea3n chi Ki\u00ean ngh\u0129a l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf v\u00e0 Kh\u00e2m sai \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn cai c\u01a1 Mai Ti\u1ebfn V\u1ea1n \u0111\u1ec1u \u0111em qu\u00e2n s\u1edf thu\u1ed9c gi\u1eef ba \u0111\u00e8o \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n x\u00e9t k\u1ebb gian t\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Ph\u00fa Lang Sa ch\u1ebft. \u0110a L\u1ed9c tr\u01b0\u1edbc theo gi\u00fap vi\u1ec7c qu\u00e2n, tham d\u1ef1 b\u00e0n b\u1ea1c, \u0111\u1ebfn khi \u0111em \u0110\u00f4ng cung sang T\u00e2y, h\u1ebft l\u00f2ng g\u00ecn gi\u1eef tr\u00f4ng nom. Vua b\u1ea3o \u0110\u00f4ng cung \u0111\u00e3i theo l\u1ec5 s\u01b0 ph\u00f3. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd ch\u1ebft, t\u1eb7ng th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i ph\u00f3 Bi Nhu qu\u1eadn c\u00f4ng, th\u1ee5y l\u00e0 Trung \u00fd, d\u00f9ng h\u1eadu l\u1ec5 \u0111\u1ec3 ch\u00f4n c\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Xa gi\u00e1 v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh. Khi qua Ph\u00fa Y\u00ean gi\u1ea3m ho\u00e3n cho d\u00e2n s\u1ed1 g\u1ea1o th\u1ecb n\u1ea1p c\u00f2n thi\u1ebfu. (Ph\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u00f3ng thu\u1ebf nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng th\u00ec cho ho\u00e3n \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ru\u1ed9ng tam \u0111\u1eb3ng c\u00f9ng ru\u1ed9ng m\u00f9a thu th\u00ec \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n).<\/p>\n\n\n\n<p>Dinh th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u00e1 g\u1ea1o trong h\u1ea1t \u0111\u1eaft m\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb d\u00e2n tr\u1ee5c l\u1ee3i l\u1ea1i hay n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u t\u1ed1n th\u00f3c, xin cho ph\u00e9p \u0111\u1eb7t hai l\u00f2 r\u01b0\u1ee3u, y theo l\u1ec7 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e1nh thu\u1ebf m\u1ed7i l\u00f2 200 quan. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1eebng \u1edf th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, sai t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n Long theo xa gi\u00e1 v\u1ec1, l\u1ea5y qu\u1ea3n dinh Ti\u00ean phong Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh qu\u1ea3n su\u1ea5t t\u01b0\u1edbng s\u0129 b\u1ea3n dinh, hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u00e1n l\u00fd binh v\u1ee5 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng l\u01b0u tr\u1ea5n th\u00e0nh \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Khang Nguy\u1ec5n Thoan ch\u1ebft. Cho ti\u1ec1n 200 quan. L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi Tr\u00e1ng v\u00f5 dinh Ti\u00ean phong l\u00e0 L\u01b0u T\u1ea5n H\u00f2a l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Khang.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. Cho qu\u00e2n c\u00e1c dinh v\u1ec1 qu\u00ea ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f3ng th\u00eam m\u1ed9t tr\u0103m chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, chia khi\u1ebfn nh\u1eefng tinh binh thu\u1ed9c binh l\u1ea1c t\u00f2ng v\u00e0 thu\u1ed9c ki\u00ean c\u00e1c nha v\u0103n v\u00f5 v\u00e0 th\u1ee7 qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111i l\u1ea5y g\u1ed7 \u0111\u1ec3 n\u1ed9p (c\u1ee9 50 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i m\u1ed9t thuy\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0ng d\u1ee5ng th\u1ee3 \u0111\u00fac th\u1ee3 b\u1ea1c \u1edf c\u00e1c dinh Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Khang v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn, h\u1ecdp c\u1ea3 v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 binh kh\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00e2n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ea7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Ti\u1ec7p v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o ch\u1ebft. Cho ti\u1ec1n 200 quan, g\u1ea5m 1 c\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1eefu tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh ki\u1ec3m tra c\u00e1c th\u1ee9 quan v\u1eadt \u1edf nh\u00e0 \u0111\u1ed3 n\u1ed9i, t\u1eeb n\u0103m K\u1ef7 d\u1eadu \u0111\u1ebfn nay, xu\u1ea5t nh\u1eadp v\u00e0 c\u00f2n l\u1ea1i bao nhi\u00eau, l\u00e0m s\u1ed5 d\u00e2ng n\u1ed9p.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea3i bi\u00ean n\u0103m \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch (4 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu, Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Uy v\u00f5 v\u00e0 T\u00edn uy c\u00f9ng v\u1edbi v\u1ec7 Th\u1ecb long c\u0169 \u0111\u1ed5i l\u00e0m v\u1ec7 Trung v\u00f5, c\u1ed9ng 5 v\u1ec7 l\u00e0m Trung \u0111\u1ed3n; 4 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n, Long v\u00f5, Ki\u00ean uy v\u00e0 Ph\u1ea5n v\u00f5 c\u00f9ng v\u1edbi v\u1ec7 Th\u1ecb loan c\u0169 \u0111\u1ed5i l\u00e0m v\u1ec7 Minh v\u00f5, c\u1ed9ng 5 v\u1ec7 l\u00e0m Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n; 4 v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu, Di\u1ec7u v\u00f5, D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 v\u00e0 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 c\u00f9ng v\u1edbi v\u1ec7 Th\u1ecb l\u00e2n c\u0169 \u0111\u1ed5i l\u00e0m v\u1ec7 To\u00e0n v\u00f5, c\u1ed9ng 5 v\u1ec7 l\u00e0m T\u1ea3 \u0111\u1ed3n ; 5 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu, Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, H\u1ed5 uy, T\u00fac uy v\u00e0 V\u00f5 uy l\u00e0m H\u1eefu \u0111\u1ed3n ; 4 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3, Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu, Qu\u1ea3ng v\u00f5 v\u00e0 C\u01b0\u1eddng uy, c\u00f9ng v\u1edbi hai v\u1ec7 Th\u1ecb loan c\u0169 \u0111\u1ed5i l\u00e0m v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5, c\u1ed9ng 5 v\u1ec7 l\u00e0m H\u1eadu \u0111\u1ed3n).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u00e1nh th\u1ed1ng h\u1eefu \u0111\u1ed3n T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m Ch\u00e1nh th\u1ed1ng Trung \u0111\u1ed3n, Ph\u00f3 th\u1ed1ng H\u1eefu \u0111\u1ed3n Phan V\u0103n K\u1ef3 l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng Trung \u0111\u1ed3n, Ph\u00f3 th\u1ed1ng Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n T\u00f4n Th\u1ea5t Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ch\u00e1nh th\u1ed1ng H\u1eefu \u0111\u1ed3n; kh\u1edfi ph\u1ee5c cho Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00edn l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng H\u1eefu \u0111\u1ed3n, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ki\u1ebfn uy Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1eadu l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n, c\u00f2n bao nhi\u00eau \u0111\u1ec1u c\u1ee9 th\u1ed1ng qu\u1ea3n nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Trung \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Hu\u1ef3nh Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Uy v\u00f5, h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Tham \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1eadt l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadt l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Tham \u0111\u1ed1c H\u1ed3 V\u0103n Di\u1ec7u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, \u0110\u00f4 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00edn uy, Tham \u0111\u1ed1c Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ecbnh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ki\u00ean uy Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ch\u1ec9 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c V\u00f5 V\u0103n Nh\u00e0n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n H\u01b0ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Minh v\u00f5, \u0110\u00f4 \u00fay Mai \u0110\u00ecnh Do v\u00e0 \u0110\u00f4 ty Tr\u1ea7n V\u0103n Trung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, \u0110\u00f4 \u00fay Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n B\u00ecnh l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 T\u1ea3 \u0111\u1ed3n, \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Tr\u1ea7n V\u0103n Kh\u01b0\u01a1ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, Tham \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ec3 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5, Tham \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh B\u1ea3o l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 To\u00e0n v\u00f5, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c H\u1ed3 V\u0103n L\u0169 v\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Thanh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu H\u1eefu \u0111\u1ed3n l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc \u01af l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n V\u1ecbnh v\u00e0 Tham \u0111\u1ed1c M\u1ea1c V\u0103n S\u01a1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng T\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 V\u00f5 uy, h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Phan V\u0103n Kim l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng uy H\u1eadu \u0111\u1ed3n, Tham \u0111\u1ed1c H\u00e0 B\u00e1 Bi\u1ec7n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5, \u0110\u00f4 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Di\u00ean v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Cao l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham lu\u1eadn L\u00ea V\u0103n Minh l\u00e0m Tham qu\u00e2n Trung \u0111\u1ed3n, Nguy\u1ec5n Tr\u00ed H\u00f2a l\u00e0m Tham qu\u00e2n H\u1eadu \u0111\u1ed3n, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Nguy\u1ec5n Duy H\u00e1n l\u00e0m Tham qu\u1ea7n Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n, Ng\u00f4 \u0110\u1ee9c Tu\u1ea5n l\u00e0m Tham qu\u00e2n T\u1ea3 \u0111\u1ed3n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 ba v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5, H\u00f9ng uy, Ph\u1ea5n uy qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0m t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3n, do Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean qu\u1ea3n l\u00e3nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t chi Ti\u1ec1n du Th\u1eafng v\u00f5 dinh Ti\u00ean phong (nguy\u00ean thu\u1ed9c Nguy\u00ean Thoan l\u00e0 nguy\u00ean L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Khang, ch\u1ecdn nh\u1eefng vi\u00ean v\u00e0 qu\u00e2n l\u1ea1c t\u00f2ng b\u1ed5 v\u00e0o), chi c\u00f3 ba hi\u1ec7u (Trung, Ti\u1ec1n, H\u1eadu), hi\u1ec7u c\u00f3 3 \u0111\u1ed9i (3 \u0111\u1ed9i Ngh\u0129a v\u00f5 nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam th\u00ec thu\u1ed9c Trung hi\u1ec7u, 3 \u0111\u1ed9i Ngh\u0129a v\u00f5 t\u1ee9 ng\u0169 l\u1ee5c th\u00ec thu\u1ed9c Ti\u1ec1n hi\u1ec7u, 3 \u0111\u1ed9i Ngh\u0129a v\u00f5 th\u1ea5t b\u00e1t c\u1eedu th\u00ec thu\u1ed9c H\u1eadu hi\u1ec7u), l\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Ch\u00e2u l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n V\u0103n Duy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Hanh c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Hanh tr\u01b0\u1edbc kia thu th\u00f3c l\u01b0\u01a1ng \u1edf c\u00e1c tr\u1ea1i c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n bi\u1ec7t th\u1ef1c c\u1ee7a gi\u1eb7c, l\u1ea1i t\u1ef1 ti\u1ec7n thu c\u1ea3 th\u00f3c l\u01b0\u01a1ng ru\u1ed9ng d\u00e2n l\u1ea5y ri\u00eang cho m\u00ecnh, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd vi\u1ec7c v\u1ee1, L\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh sai L\u01b0u th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh v\u00e0 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0i Qu\u1ef3nh x\u00e9t h\u1ecfi, Hanh \u0111\u1ec1u th\u00fa nh\u1eadn. \u00e1n \u0111\u1ec7 l\u00ean, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u01b0a b\u1ecdn M\u1ea1c T\u1eed Thi\u00eam, M\u1ea1c C\u00f4ng Du v\u1ec1 tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean, T\u1eed Thi\u00eam \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh b\u00e1i ch\u1ea7u. Trao cho ch\u1ee9c Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng l\u0129nh cai c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ph\u00f2ng l\u1eeda v\u00e0 b\u1eaft tr\u1ed9m cho d\u00e2n gian :<\/p>\n\n\n\n<p>1. M\u1ed7i th\u00f4n ph\u1ea3i l\u1eadp m\u1ed9t \u0111i\u1ebfm canh [x\u00edch h\u1eadu] d\u1ef1 b\u1ecb nh\u1eefng \u0111\u1ed3 c\u1ee9u h\u1ecfa. Ban \u0111\u00eam, khi \u0111\u1ea7u tr\u1ed1ng canh hai, tr\u01b0\u1edfng th\u00f4n, v\u00e0 d\u00e2n trong th\u00f4n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn c\u1ea3 \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec3m m\u1ee5c, chia phen \u0111i tu\u1ea7n. Nh\u01b0 \u1edf trong th\u00f4n hay h\u01b0\u01a1ng \u1ea5p b\u1ecb ch\u00e1y, kh\u00f4ng k\u1ec3 ng\u00e0y \u0111\u00eam, nghe m\u00f5 b\u00e1o hi\u1ec7u th\u00ec ph\u1ea3i d\u1ee5c nhau \u0111i c\u1ee9u. Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 nh\u00e0 ch\u00e1y th\u00ec gi\u1ea3i l\u00ean quan tr\u1eebng ch\u1ecb. Ph\u1ecfng c\u00f3 k\u1ebb v\u00ec th\u00f9 h\u1eb1n m\u00e0 \u0111\u1ed1t th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i n\u1ed9p, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean ph\u1ea1m th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 50 quan. K\u1ebb ph\u1ea1m th\u00ec ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Trong th\u00f4n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb c\u01b0\u1edbp h\u00f4 ho\u00e1n, tr\u01b0\u1edfng th\u00f4n t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u00e1nh m\u00f5, \u0111em d\u00e2n t\u1edbi n\u01a1i n\u00e3 b\u1eaft, l\u00e0m sao cho b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1edbp gi\u1ea3i l\u00ean quan, r\u1ed3i ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u ngay ch\u1ed7 \u1ea5y. Vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng c\u0169ng nh\u01b0 l\u1ec7 n\u0103m Qu\u00fd s\u1eedu. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, \u0111\u1ec3 nh\u00e0 b\u1ecb c\u01b0\u1edbp m\u1ea5t c\u1ee7a, th\u00ec tr\u01b0\u1edfng th\u00f4n v\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed 90 roi,&nbsp; m\u00e0 ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng cho ch\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Khi \u1edf trong th\u00f4n b\u1ecb m\u1ea5t tr\u1ed9m, tr\u01b0\u1edfng th\u00f4n \u0111em d\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3 tang th\u00ec k\u1ebb ph\u1ea1m c\u0169ng b\u1ecb ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u, c\u0169ng th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 l\u1ec7. N\u1ebfu bi\u1ebft r\u00f5 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o quen tr\u1ed9m c\u1eafp, kh\u00f4ng k\u1ec3 qu\u00e2n hay d\u00e2n, \u0111\u1ec1u cho b\u1eaft n\u1ed9p, x\u00e9t n\u1ebfu k\u1ebb \u1ea5y l\u00e0 t\u00f9 tr\u1ed1n th\u00ec c\u0169ng ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u. N\u1ebfu dung tha \u0111\u1ec3 cho n\u00f3 l\u1ea1i \u0111i \u0103n tr\u1ed9m, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta b\u1eaft, th\u00ec nh\u00e0 ch\u1ee9a ch\u1ea5p ph\u1ea3i x\u1eed t\u1ed9i n\u1eb7ng, tr\u01b0\u1edfng th\u00f4n x\u1eed 70 roi.<\/p>\n\n\n\n<p>4. \u1edf trong th\u00f4n, c\u1ee9 c\u00f3 h\u1ecd h\u00e0ng \u0111\u1ebfn th\u0103m, ph\u1ea3i tr\u00ecnh tr\u01b0\u1edfng th\u00f4n bi\u1ebft, \u0111\u00eam c\u00f3 vi\u1ec7c b\u00e1o \u0111\u1ed9ng, ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y ph\u1ea3i t\u1edbi \u0111i\u1ebfm canh \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec3m di\u1ec7n, n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec gi\u1ea3i quan, t\u00f9y n\u1eb7ng nh\u1eb9 tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>5. Ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u, ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, c\u00f9ng c\u00e1c ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh \u0111\u1ea1i vi\u00ean, c\u00f3 nh\u00e0 ri\u00eang \u1edf th\u00f4n n\u00e0o, h\u1ec5 nghe ng\u01b0\u1eddi trong th\u00f4n b\u1ecb c\u01b0\u1edbp, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i \u0111em qu\u00e2n l\u00ednh c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ph\u1ea1m<\/p>\n\n\n\n<p>th\u00ec th\u01b0\u1edfng y l\u1ec7. N\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m th\u1ebf th\u00ec quan s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111o t\u1eeb nh\u00e0 m\u1ea5t c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ebfn nh\u00e0 ri\u00eang c\u1ee7a vi\u00ean quan \u0111\u00f3, h\u1ec5 c\u00e1ch 10 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u1ea1i th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n c\u1ee7a c\u1ea3i b\u1ecb m\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>6. Quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 h\u1ebft phi\u00ean v\u1ec1 qu\u00ea, qu\u00e2n l\u00ednh c\u00f9ng \u1edf v\u1edbi qu\u1ea3n quan m\u1ed9t nh\u00e0 hay m\u1ed9t \u1ea5p m\u00e0 th\u1ea3 cho tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp b\u1ecb tr\u01b0\u1edfng th\u00f4n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quan, th\u00ec qu\u1ea3n quan c\u0169ng b\u1ecb t\u1ed9i l\u00e2y. Qu\u1ea3n quan \u1edf l\u00e0ng kh\u00e1c th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>7. Qu\u00e2n l\u00ednh \u1edf \u0111\u1ed9i, v\u1ec7, chi, hi\u1ec7u ban \u0111\u00eam \u0111\u1ea7u tr\u1ed1ng canh hai, n\u1ebfu c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111i c\u00f4ng sai th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 t\u1edd tr\u00e1t c\u1ee7a qu\u1ea3n quan, b\u1eb1ng c\u00f3 vi\u1ec7c ri\u00eang kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec ch\u1ec9 cho 1, 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111i, \u0111i ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111\u00e8n \u0111u\u1ed1c, qua th\u00f4n \u1ea5p n\u00e0o ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ebfm canh, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec gi\u1ea3i tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>8. Quan qu\u00e2n \u1edf qu\u00e1n, t\u1eeb ph\u00f3 \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh, ban \u0111\u00eam c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ebfm canh \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec3m m\u1ee5c. N\u1ebfu x\u1ea3y ra vi\u1ec7c b\u00e1o \u0111\u1ed9ng, h\u1ec5 nghe ti\u1ebfng m\u00f5, c\u0169ng \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec3m di\u1ec7n, ai thi\u1ebfu th\u00ec cho tr\u01b0\u1edfng th\u00f4n b\u1eaft n\u1ed9p.<\/p>\n\n\n\n<p>9. Tr\u01b0\u1edfng th\u00f4n gi\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn quan, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c giam gi\u1eef v\u00e0 s\u00e1ch nhi\u1ec5u, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11, thu thu\u1ebf sai d\u01b0 \u1edf hai dinh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ph\u00fa Y\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cC\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 c\u00f3 thu\u1ebf th\u00e2n [dung], \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng x\u01b0a nay. Tri\u1ec1u ta t\u1eeb khi khai s\u00e1ng, thu\u1ebf sai d\u01b0 \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 s\u1eb5n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi thu ph\u1ee5c c\u00e1c ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Di\u00ean Kh\u00e1nh, B\u00ecnh Khang, \u0111\u1ec1u nh\u1ea5t lu\u1eadt thi h\u00e0nh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169. Nay Ph\u00fa Y\u00ean v\u00e0 Quy Nh\u01a1n, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p m\u1edbi y\u00ean, \u01a1n \u0111\u1ee9c ch\u01b0a kh\u1eafp, ch\u00ednh n\u00ean ban h\u00e0nh ch\u00ednh s\u00e1ch r\u1ed9ng r\u00e3i \u0111\u1ec3 th\u1ecfa l\u00f2ng mong s\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n. Nh\u01b0ng xa g\u1ea7n l\u00e0 m\u1ed9t, d\u00e2n n\u00e0o c\u0169ng l\u00e0 d\u00e2n, nh\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i b\u00ean n\u1eb7ng b\u00ean nh\u1eb9. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho ch\u00ednh h\u1ed9 kh\u00e1ch h\u1ed9 \u1edf c\u00e1c t\u1ed5ng x\u00e3 th\u00f4n ph\u01b0\u1eddng hai dinh \u0111\u1ec1u nh\u1ea5t lu\u1eadt chia l\u00e0m ba h\u1ea1ng tr\u00e1ng qu\u00e2n d\u00e2n, c\u00f9ng h\u1ea1ng l\u00e3o, h\u1ea1ng t\u00e0n t\u1eadt, chi\u1ebfu theo s\u1ed5 \u0111\u01b0a v\u1ec1 m\u00e0 thu thu\u1ebf. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec3m v\u00e0o tinh binh th\u00ec \u0111\u1ec1u v\u00e0o s\u1ed5, v\u1ec1 h\u1ea1ng bi\u1ec7t t\u00ednh m\u00e0 mi\u1ec5n thu\u1ebf ; ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n hay ch\u1ebft th\u00ec cho tr\u01b0\u1edfng th\u00f4n l\u00e0m \u0111\u01a1n tr\u00ecnh, ch\u01b0a v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 thu thu\u1ebf n\u1ed9p \u0111\u1ec1n, m\u1ed9t n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00f3a ng\u1ea1ch. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u1ec7 thu\u1ebf bi\u1ec7t n\u1ea1p c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ed9i n\u1eadu th\u00ec \u0111\u1ec1u theo c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. (Tr\u1eebu nam, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u m\u1ed9t t\u1ea5m, d\u00e0i 30 th\u01b0\u1edbc r\u1ed9ng 7 t\u1ea5c; l\u0129nh th\u00e2m, b\u00e1t ty, nhi\u1ec5u tr\u1eafng, sa tr\u1eafng th\u00ec n\u1ed9p thay b\u1eb1ng tr\u1eebu nam, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m ; v\u1ea3i tr\u1eafng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 4 t\u1ea5m, d\u00e0i, r\u1ed9ng nh\u01b0 tr\u00ean; ngh\u1ec1 s\u1eaft, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 150 c\u00e2n; d\u1ea7u r\u00e1i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 6 v\u00f2; n\u1ebfn tr\u00e1m h\u1ea1ng l\u1edbn, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1eeda c\u00e2y, h\u1ea1ng nh\u1ecf 50 c\u00e2y; d\u1ea7u l\u1ea1c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 90 c\u00e2n ; th\u1ea3m c\u00f3i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 4 \u0111\u00f4i; chi\u1ebfu tr\u01a1n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfu d\u00e0i ng\u1eafn \u0111\u1ec1u 4 \u0111\u00f4i). Thu\u1ebf sai d\u01b0 th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 3 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed1n dinh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 c\u00e1c dinh B\u00ecnh Khang, B\u00ecnh Thu\u1eadn, thu tr\u01b0\u1edbc thu\u1ebf n\u0103m Canh th\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5 Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Mai V\u0103n Ki\u00eam l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t v\u1ec7 H\u00f9ng d\u0169ng qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, l\u1ea5y h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m C\u00f4ng Ngh\u0129a l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 chi Trung ch\u1ea5n Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u1ed9c v\u00e0 Kh\u00e2m sai tham m\u01b0u \u0111i\u1ec3n qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 h\u00e0nh L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n M\u1eabn v\u1ec1; l\u1ea5y Ch\u00e1nh h\u1eadu chi dinh Ti\u00ean phong qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Phan Rang l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u00e2n l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean l\u00e0m tri T\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh, qu\u1ea3n 4 v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5, H\u00f9ng uy, Ph\u1ea5n uy, H\u00f9ng d\u0169ng v\u00e0 10 t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 [voi].<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u00e1nh th\u1ed1ng T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t cai T\u00e0u v\u1ee5, Ch\u00e1nh th\u1ed1ng Trung \u0111\u1ed3n T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc qu\u1ea3n thu\u1ebf v\u1ee5 th\u1ee7y l\u1ee3i, C\u00f4ng b\u1ed9 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00e1i qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i M\u1ed9c \u0111\u0129nh, Thuy\u1ec1n ban v\u00e0 Tri\u1ec1u h\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u1ea7n Minh Ngh\u0129a v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tri\u1ec3n l\u00e0m V\u0103n h\u00e0n tri b\u1ea1 H\u1eadu qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u1ecbnh t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Thanh v\u1ec1. Tr\u01b0\u1edbc kia qu\u00e2n ta th\u1eafng tr\u1eadn kh\u1ea3i ho\u00e0n, b\u1ecdn \u0110\u1ecbnh \u0111i thuy\u1ec1n bi\u1ec3n g\u1eb7p b\u00e3o xi\u00eau d\u1ea1t v\u00e0o ph\u1ea7n bi\u1ec3n Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng Gi\u00e1c La C\u00e1t h\u1eadu c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o qu\u1ea7n \u00e1o r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1ea3o h\u1ea1ch h\u1ecdc tr\u00f2 \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, d\u1ef1 tr\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi, cho mi\u1ec5n binh dao theo th\u1ee9 b\u1ef1c kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 \u0110\u1ee9c V\u1ea1n xin \u0111em qu\u00e2n s\u1edf thu\u1ed9c l\u00e0 ba \u0111\u1ed9i v\u1ec7 \u0110\u1ecbch v\u00f5 c\u0169, m\u1ed9t \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c vi\u00ean, hai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ea1o Trung ngh\u0129a c\u0169 c\u00f9ng 300 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 th\u00eam trong b\u1ecdn qu\u00e2n t\u00e0n trong h\u1ea1t l\u1eadp l\u00e0m v\u1ec7 Ti\u1ec1n chi\u1ebfn. Vua cho theo l\u1eddi xin, sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m chi Ti\u1ec1n chi\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La sai s\u1ee9 l\u00e0 Kh\u00f4n S\u0129 Thi Na \u0111\u1ebfn m\u1eebng. Vua c\u1ea5p t\u1ee9 r\u1ea5t h\u1eadu, r\u1ed3i cho v\u1ec1. Sai b\u1ecdn Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n v\u00e0 Tham tri Binh b\u1ed9 Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc Tri ph\u1ee5ng m\u1ec7nh sang s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng l\u1ea1i m\u01b0u \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Di\u1ec7u, D\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u01b0\u1edbng gi\u1ecfi c\u1ee7a gi\u1eb7c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u g\u00e2y phe \u0111\u1ea3ng, quy\u1ec1n th\u1ebf ngang nhau, ngo\u00e0i tuy h\u00f2a thu\u1eadn, trong th\u1ef1c gh\u00e9t nhau. \u0110\u1ebfn tr\u1eadn Th\u1ea1ch T\u00e2n, qu\u00e2n c\u1ee7a D\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u00e1nh \u0111\u00e3 v\u1ee1, D\u0169ng s\u1ee3, xin Di\u1ec7u gi\u1ea5u vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111i, t\u1eeb b\u1ea5y gi\u1edd hai ng\u01b0\u1eddi k\u1ebft \u01b0\u1edbc l\u00e0m b\u1ea1n s\u1ed1ng ch\u1ebft v\u1edbi nhau. B\u1ecdn Ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u1ea7n Vi\u1ebft K\u1ebft, Ph\u1ee5ng ch\u00ednh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n K\u1ef7, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 H\u1ed3 C\u00f4ng Di\u00eau, v\u1ed1n gh\u00e9t Di\u1ec7u, mu\u1ed1n gi\u1ebft \u0111i, m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft D\u0169ng v\u1edbi Di\u1ec7u \u0111\u00e3 k\u1ebft \u0111\u1ea3ng v\u1edbi nhau, v\u1eeba khi Di\u1ec7u v\u1edbi D\u0169ng lui gi\u1eef Qu\u1ea3ng Nam, b\u1ecdn K\u1ebft gi\u1ea3 l\u00e0m th\u01b0 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n, l\u1ea5y c\u1edb th\u00e0nh Quy Nh\u01a1n th\u1ea5t th\u1ee7 v\u00ec Di\u1ec7u \u0111\u00f3ng qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh, m\u1eadt b\u1ea3o D\u0169ng b\u1eaft Di\u1ec7u gi\u1ebft \u0111i. D\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 b\u1ea3o Di\u1ec7u, Di\u1ec7u gi\u1eadn l\u1eafm, l\u1eadp t\u1ee9c c\u00f9ng D\u0169ng \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 Ph\u00fa Xu\u00e2n, \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf b\u1edd ph\u00eda nam s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng, chia qu\u00e2n v\u00e2y chung quanh th\u00e0nh, n\u00f3i r\u00f5 c\u00e1i l\u1ed7i c\u1ee7a Quang To\u1ea3n tin l\u1eddi gi\u00e8m m\u00e0 gi\u1ebft c\u00f4ng th\u1ea7n, mu\u1ed1n \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ec3 can. Quang To\u1ea3n t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch u\u00fd l\u1ea1o v\u00e0 gi\u1ea3ng gi\u1ea3i. K\u1ef7 \u0111\u1ed5 t\u1ed9i cho Tr\u1ea7n Vi\u1ebft K\u1ebft v\u00e0 H\u1ed3 C\u00f4ng Di\u00eau giao cho Di\u1ec7u D\u0169ng tr\u1ecb t\u1ed9i, Di\u1ec7u D\u0169ng m\u1edbi r\u00fat qu\u00e2n. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd nghe tin V\u00f5 T\u00e1nh gi\u1eef th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Di\u1ec7u c\u00f9ng D\u0169ng b\u00e0n r\u1eb1ng: \u201cTa nghe ti\u1ebfng T\u00e1nh \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng ai \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, nay gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, ti\u1ebfn lui \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e2n vi\u1ec7n tr\u1ee3. Ta d\u00f9ng b\u1ed9 binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u1edf tr\u00ean, d\u00f9ng th\u1ee7y binh ch\u1eb9n \u1edf c\u1eeda Th\u1ecb N\u1ea1i, vi\u1ec7n binh Gia \u0110\u1ecbnh b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, ch\u1eafc h\u1eb3n l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. B\u00e8n xin v\u1edbi Quang To\u1ea3n cho Di\u1ec7u \u0111em qu\u00e2n b\u1ed9, D\u0169ng \u0111em qu\u00e2n th\u1ee7y, \u0111\u1ecbnh th\u00e1ng 12 chia \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng ti\u1ebfn. Th\u00e1m t\u1eed \u0111em tin b\u00e1o l\u00ean. Vua ngh\u0129 r\u1eb1ng: \u201c Th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh l\u00e0 n\u01a1i xung y\u1ebfu, b\u1ecdn gi\u1eb7c ho\u1eb7c c\u00f3 nh\u00f2m ng\u00f3; b\u00e8n m\u1eadt d\u1ee5 cho L\u01b0u tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng s\u1eeda sang th\u00e0nh tr\u00ec, ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam m\u1eadt. L\u1ea1i sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111em binh thuy\u1ec1n \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Th\u1ecb N\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 C\u00f9 Hu\u00e2n \u0111\u1ec3 hi\u1ec7p l\u1ef1c tr\u1ea5n gi\u1eef. L\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 cho L\u01b0u tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 V\u00f5 T\u00e1nh r\u1eb1ng: \u201cTrong ng\u00e0y xa gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1, ta \u0111\u00e3 c\u00f9ng khanh c\u0103n d\u1eb7n, n\u1ebfu sau qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u00f3 v\u00e0o th\u00ec hai \u0111\u1ed3n T\u1ea3 H\u1eefu qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m n\u00ean tr\u01b0\u1edbc sai qua n\u00fai \u0111\u00f3ng \u0111\u1ec3 cho g\u1ea7n v\u1edbi th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh. Gi\u1eb7c nay qu\u1ea3 \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn cho \u0111\u00f3, khanh n\u00ean y theo k\u1ebf \u1ea5y m\u00e0 x\u1eed tr\u00ed. N\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m th\u1ebf th\u00ec ch\u1edb \u0111\u1ec3 h\u1edf kh\u00eda c\u1ea1nh; c\u1ea7n ph\u1ea3i nh\u0169n nh\u1eb7n \u01b0u \u0111\u00e3i, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng qu\u00e2n, \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u01b0\u1edbc gi\u1eef th\u00e0nh hay nh\u1ea5t\u201d. R\u1ed3i tri\u1ec7u L\u00ea Ch\u1ea5t v\u00e0 qu\u00e2n hai \u0111\u1ed3n T\u1ea3 H\u1eefu s\u1edf thu\u1ed9c \u0111\u00f3ng gi\u1eef dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu th\u00eam g\u1ea1o th\u1ecb n\u1ea1p \u1edf b\u1ed1n dinh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c dinh B\u00ecnh Thu\u1eadn, B\u00ecnh Khang, Ph\u00fa Y\u00ean \u0111o \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa g\u1ea7n \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. (B\u00ecnh Thu\u1eadn t\u1eeb tr\u1ea1m Du Qu\u00e2n \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m X\u00edch Lam d\u00e0i 79.680 tr\u01b0\u1ee3ng, B\u00ecnh Khang t\u1eeb m\u1ed1c gi\u1edbi \u0111\u1ec9nh \u0111\u00e8o \u0110\u1ea1i L\u00e3nh \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Du Qu\u00e2n d\u00e0i h\u01a1n 39.317 tr\u01b0\u1ee3ng, Ph\u00fa Y\u00ean t\u1eeb \u0111\u1ec9nh n\u00fai C\u00f9 M\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ed1c gi\u1edbi \u0111\u1ec9nh \u0111\u00e8o \u0110\u1ea1i L\u00e3nh d\u00e0i h\u01a1n 20.737 tr\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, tri\u1ec7u K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean Tr\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ef1u v\u1ec1. L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o Nguy\u1ec5n Duy H\u00f2a l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean Tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham lu\u1eadn v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Huy\u00ean l\u00e0m T\u1ea3 tham tri C\u00f4ng b\u1ed9, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Thi\u1ec7u l\u00e0m H\u1eefu tham tri, Tham lu\u1eadn v\u1ec7 Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n l\u00e0m Tri b\u1ea1 Ch\u00ednh dinh coi Nh\u00e0 \u0111\u1ed3 n\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1edf 3.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o v\u00e0 7.000 quan ti\u1ec1n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em ch\u1ee9a \u1edf \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda b\u1ea3o M\u1ef9 Tho dinh Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, sai Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho L\u01b0u tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh V\u00f5 T\u00e1nh 13 c\u00e1i \u00e1o ng\u1ef1 y (\u00e1o k\u00e9p b\u00e1t ty m\u00e0u b\u1ea3o lam v\u00e0 b\u00e1t ty m\u00e0u \u0111\u00e1n thanh m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e1i, \u00e1o the m\u00e0u b\u1ea3o lam 2 c\u00e1i, m\u00e0u nguy\u1ec7t b\u1ea1ch 2 c\u00e1i, \u00e1o sa hoa m\u01a1 v\u00e0 \u00e1o sa th\u00e2m m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e1i, \u00e1o v\u1ea3i t\u00e2y m\u00e1y th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1ng 3 c\u00e1i) v\u00e0 cho qu\u1ea7n \u00e1o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 tr\u1ea5n gi\u1eef hai th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Di\u00ean Kh\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1t v\u00e0 Tham tri Binh b\u1ed9 H\u1ed3 V\u0103n \u0110\u1ecbnh c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc kia l\u1ea5y qu\u00e2n tr\u1ed1n \u1edf \u0111\u1ed3n m\u00ecnh l\u00e0m qu\u00e2n l\u1ea1c t\u00f2ng, \u0110\u1ecbnh th\u00ec ch\u1eefa l\u1ea1i s\u1ed5 tuy\u1ec3n d\u00f9m, \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1eadp h\u1ea1ng bi\u1ec7t t\u00ednh l\u00e0m qu\u00e2n thu\u1ed9c ki\u00ean, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. L\u1ea5y Th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung \u0111\u1ed3n l\u00e0 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng Th\u00e0nh qu\u1ea3n l\u00e3nh H\u1eadu \u0111\u1ed3n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi t\u1ea3 chi T\u00fac uy dinh Ti\u00ean phong qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u00ean b\u1ed5 nh\u1eefng \u0111\u1ea1o Trung ngh\u0129a c\u0169 \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec7t t\u00ednh trong h\u1ea1t l\u00e0m ba chi Ti\u1ec1n du, H\u1eefu v\u00e0 H\u1eadu dinh Trung qu\u00e2n, m\u1ed7i chi 5 hi\u1ec7u, m\u1ed7i hi\u1ec7u 2 \u0111\u1ed9i. L\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 chi Ki\u00ean ngh\u0129a th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o l\u00e0 Th\u00e1i V\u0103n Long v\u00e0 h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Tham \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec1m l\u00e0m Ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n du, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 ch\u00e1nh v\u1ec7 c\u0169 v\u1ec7 \u0110\u1ecbch v\u00f5 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Phan V\u0103n T\u1ef1, Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 chi Ti\u1ec1n du c\u0169 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 chi D\u0169ng ngh\u0129a th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u00ean v\u00e0 Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ed9c l\u00e0m Ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, l\u1ec7 theo L\u01b0u th\u1ee7 H\u1ed3 \u0110\u1ee9c V\u1ea1n sai ph\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u H\u1eefu tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u00e0 c\u00e1c Thi\u00eam s\u1ef1 Tr\u1ea7n H\u1eefu Thi\u1ec7n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng, Ng\u00f4 Tri\u1ec1u Cao tr\u1edf v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 hi\u1ec7u \u00fay T\u1ea3 chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ngh\u1ecb l\u00e0m Hi\u1ec7u \u00fay, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 \u0110\u1ed7 V\u0103n Nh\u1ea1n l\u00e0m Ph\u00f3 hi\u1ec7u u\u00fd, sai c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi chi An v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng T\u1ed1n \u0111\u1ec1u \u0111em qu\u00e2n chi m\u00ecnh \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u1ec3 theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh sai b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng \u0111em \u0111\u1ea1i binh th\u1ee7y b\u1ed9 m\u1ea5y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u c\u00f5i B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. L\u01b0u tr\u1ea5n V\u00f5 T\u00e1nh ch\u1ea1y th\u01b0 b\u00e1o tin. Vua b\u1ea3o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: \u201cL\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c trong th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng m\u1ed9t n\u0103m, \u0111\u1ee3i xu\u00e2n sang n\u0103m thu\u1eadn gi\u00f3 s\u1ebd \u0111em qu\u00e2n c\u1ee9u, c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n XII &#8211; Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/a><\/h1>\n\n\n\n<p>Canh th\u00e2n, n\u0103m th\u1ee9 21 [1800] (Thanh Gia Kh\u00e1nh n\u0103m th\u1ee9 5), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, l\u1ea5y Tham lu\u1eadn v\u1ec7 Ph\u1ea5n uy qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng l\u00e0m Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9, h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Th\u1ecb lang Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ea1c l\u00e0m Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 binh c\u1ee7a Thi\u1ebfu ph\u00f3 gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u l\u1ea5n Th\u1ea1ch T\u00e2n, th\u1ee7y binh c\u1ee7a T\u01b0 \u0111\u1ed3 gi\u1eb7c V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng v\u00e0o c\u1eeda Th\u1ecb N\u1ea1i, th\u1ebf qu\u00e2n r\u1ea5t m\u1ea1nh. Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eadu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec7n r\u00fat qu\u00e2n v\u00e0o th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Qu\u00e2n gi\u1eb7c ti\u1ebfn s\u00e1t d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh. L\u01b0u tr\u1ea5n V\u00f5 T\u00e1nh chia qu\u00e2n gi\u1eef ch\u1eb7t. Gi\u1eb7c nhi\u1ec1u l\u1ea7n khi\u00eau chi\u1ebfn T\u00e1nh c\u1ee9 \u0111\u00f3ng ch\u1eb7t c\u1eeda th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n. Di\u1ec7u b\u1ea3o D\u0169ng r\u1eb1ng: \u201cT\u00e1nh kh\u00f4ng ra \u0111\u00e1nh l\u00e0 mu\u1ed1n l\u00e0m gi\u00e0 y\u1ebfu qu\u00e2n ta\u201d. B\u00e8n \u0111\u1eafp l\u0169y d\u00e0i v\u00e2y b\u1ecdc c\u1ea3 b\u1ed1n m\u1eb7t ngo\u00e0i th\u00e0nh, l\u00e0m k\u1ebf \u0111\u00f3ng gi\u1eef l\u00e2u d\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi chi Ti\u1ec1n du Trung qu\u00e2n Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec1m l\u00e0m ph\u1ea3n, chi\u1ebfm gi\u1eef Ph\u00fa Y\u00ean. Khi qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, V\u00f5 T\u00e1nh truy\u1ec1n h\u1ecbch tri\u1ec7u h\u1ebft quan qu\u00e2n \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean v\u1ec1 h\u1ecdp. Tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u1ec7n \u0111\u00e3 ch\u1edf ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u0111i tr\u01b0\u1edbc. L\u01b0u th\u1ee7 H\u1ed3 \u0110\u1ee9c V\u1ea1n b\u00e8n sai \u0110i\u1ec1m c\u00f9ng Tr\u01b0\u1edfng chi Th\u00e1i V\u0103n Long \u0111em qu\u00e2n chi Ti\u1ec1n du ti\u1ebfn theo, c\u00f2n t\u1ef1 m\u00ecnh mang thu\u1ed9c qu\u00e2n \u0111i sau, \u0111\u00eam v\u01b0\u1ee3t \u0111\u00e8o C\u00f9 M\u00f4ng. \u0110i\u1ec1m c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ea3ng l\u00e0 b\u1ecdn \u0110\u00f4 \u00fay \u0110\u1ed7 V\u0103n Nguy\u1ec7t, Ng\u00f4 V\u0103n Huy\u1ec1n, \u0110\u00f4 ty Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00fay, Hu\u1ef3nh V\u0103n Trang m\u01b0u ph\u1ea3n, nh\u00e2n l\u00fac V\u1ea1n kh\u00f4ng ng\u1edd m\u00e0 \u0111\u00e1nh \u00fap. Long ch\u1ea1y v\u1ec1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, V\u1ea1n kh\u00f4ng bi\u1ebft k\u1ebft li\u1ec5u th\u1ebf n\u00e0o. Cai b\u1ea1 Tr\u1ea7n Minh \u0110\u1ee9c, K\u00fd l\u1ee5c V\u00f5 \u0110\u1ee9c Th\u00f4ng v\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi Phan V\u0103n T\u1ef1 \u0111\u1ec1u \u1edf sau, nghe c\u00f3 bi\u1ebfn th\u00ec lui ch\u1ea1y v\u1ec1 th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh. \u0110i\u1ec1m b\u00e8n gi\u1eef Ph\u00fa Y\u00ean, th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c. Di\u1ec7u, D\u0169ng sai \u0110i\u1ec1m l\u00e0m \u00e1n tr\u1ea5n, bi\u00ean h\u1ebft d\u00e2n l\u00e0m binh, chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n s\u1edf \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng vi\u1ec7n binh c\u1ee7a ta.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u tr\u1ea5n Di\u00ean Kh\u00e1nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a gi\u1eb7c ch\u1ea1y b\u00e1o l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i: \u201cPh\u00fa Y\u00ean l\u00e0 ch\u1ed7 th\u1ebf n\u00e0o gi\u1eb7c c\u0169ng \u0111\u00e1nh, \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng m\u1eebng, m\u1ea5t c\u0169ng kh\u00f4ng lo. N\u1ebfu \u0111em tr\u1ecdng binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, th\u00ec s\u1ef1 ph\u00f2ng b\u1ecb Di\u00ean Kh\u00e1nh \u1eaft \u0111\u1ebfn s\u01a1 h\u1edf, s\u1ee3 c\u00f3 s\u1ef1 lo \u1edf \u0111\u1eb1ng sau. \u0110\u00e3 sai Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi chi Ti\u1ec1n du Th\u1eafng v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Duy\u00ean hi\u1ec7p c\u00f9ng b\u1ecdn Mai Ti\u1ebfn V\u1ea1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u1ea9n th\u1eadn ba \u0111\u00e8o, d\u1eb7n ch\u1edb khinh \u0111\u1ed9ng\u201d. Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i xin t\u1ef1 \u0111em qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n C\u00f9 Hu\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7y binh c\u1ee7a gi\u1eb7c v\u00e0o \u0111\u00e1nh. Vua y cho. Nh\u00e2n b\u1ea3o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: \u201cTh\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 n\u01a1i c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a gi\u1eb7c, b\u1ecb ta l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ebf t\u1ea5t gi\u1eb7c ph\u1ea3i tranh l\u1ea1i. N\u1ebfu n\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00ec ta c\u0169ng \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 thu to\u00e0n c\u00f5i. Nay trong th\u00e0nh qu\u00e2n tinh l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee7, c\u00f3 V\u00f5 T\u00e1nh \u1edf \u0111\u00f3, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng lo. Duy \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a gi\u00f3 b\u1ea5c th\u1ed5i m\u1ea1nh, ho\u1eb7c th\u1ee7y binh c\u1ee7a n\u00f3 nh\u00e2n thu\u1eadn gi\u00f3 v\u00e0o c\u01b0\u1edbp c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft ch\u1eebng, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb\u201d. B\u00e8n sai Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh ki\u00eam qu\u1ea3n T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m \u0111\u00f3ng gi\u1eef Tr\u1ea5n Bi\u00ean, Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c ki\u00eam qu\u1ea3n H\u1eefu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m \u0111\u00f3ng gi\u1eef M\u1ef9 Tho, Ph\u00f3 th\u1ed1ng T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch Hu\u1ef3nh Vi\u1ebft To\u00e0n \u0111em binh thuy\u1ec1n gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd, nghi\u00eam vi\u1ec7c tu\u1ea7n x\u00e9t. L\u1ea1i th\u1ea5y s\u1ed1 qu\u00e2n B\u00ecnh Thu\u1eadn \u00edt, s\u1eafc cho dinh th\u1ea7n chuy\u1ec3n v\u1eadn h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n v\u1ec1 ch\u1ee9a \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n gi\u1eb7c x\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu g\u1ea1o th\u1ecb n\u1ea1p c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ea1ng qu\u00e2n d\u00e2n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, v\u00e0 g\u1ea1o th\u1ecb m\u00e3i c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ea1ng ru\u1ed9ng. (Thu\u1ed9c qu\u00e2n c\u00e1c nha v\u0103n v\u00f5, c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec7t n\u1ea1p, \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi Thanh, ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, c\u00e1c h\u1ea1ng tr\u00e1ng, qu\u00e2n, d\u00e2n, c\u00f9ng h\u1ea1ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i \u1edf c\u00e1c dinh c\u00e1c \u0111\u1ea1o, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi g\u1ea1o th\u1ecb n\u1ea1p 2 ph\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c h\u1ea1ng l\u00e3o t\u1eadt th\u00ec m\u1ed9t n\u1eeda. Ru\u1ed9ng thu\u1ebf th\u00ec m\u1ed7i m\u1eabu 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o th\u1ecb m\u00e3i; ru\u1ed9ng n\u00fai ru\u1ed9ng l\u1ea7y l\u1ec7 n\u1ed9p m\u1ed7i m\u1eabu 1 h\u1ed9c l\u00faa, th\u00ec g\u1ea1o th\u1ecb m\u00e3i l\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i ph\u01b0\u01a1ng tr\u1ecb gi\u00e1 7 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 M\u1ea1c T\u1eed Thi\u00eam l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u00ean c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 m\u1edbi h\u00e0ng c\u1ee7a n\u0103m t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 dinh Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m n\u0103m t\u01b0\u1ee3ng chi, l\u1ea5y \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi chi T\u1ea3 t\u01b0\u1ee3ng, \u0110\u00f4 \u00fay Nguy\u1ec5n \u0110inh \u0110\u1ec1 l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi chi Ti\u1ec1n t\u01b0\u1ee3ng, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00e2n l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi chi H\u1eefu t\u01b0\u1ee3ng, Qu\u1ea3n c\u01a1 Trung t\u01b0\u1ee3ng dinh B\u00ecnh Khang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ng\u0169 l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi chi H\u1eadu t\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec1u theo tri T\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean th\u1ed1ng qu\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t v\u1ec7 H\u01b0ng v\u00f5 T\u1ea3 \u0111\u1ed3n v\u00e0 v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5 H\u1eefu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m, l\u1ea5y h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i H\u1ed3 V\u0103n Hi\u1ec7u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 H\u01b0ng v\u00f5, Cai c\u01a1 Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u00ean l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5, Tham \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n K\u1ebf l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t v\u1ec7 Thu\u1eadn v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, l\u1ea5y h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Thi\u1ebfu \u00fay Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n Th\u00fay l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n Li\u00eam v\u00e0 Tham \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e0, Thu\u1eadn H\u00f3a m\u1edbi h\u00e0ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0o ng\u0169, l\u1ea9n l\u00fat trong th\u00f4n \u1ea5p. S\u1eafc cho l\u00fd d\u1ecbch s\u1edf t\u1ea1i \u1edf c\u00e1c dinh Gia \u0110\u1ecbnh d\u00f2 x\u00e9t b\u1eaft gi\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i. N\u1ebfu dung t\u00fang \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec l\u00fd d\u1ecbch n\u01a1i \u1ea5y c\u00f9ng nh\u00e0 ch\u1ee9a ch\u1ea5p \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i sung l\u00e0m binh. Nh\u00e0 quan ch\u1ee9a ch\u1ea5p th\u00ec t\u1ed9i ch\u1ebft. Th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 10 quan ti\u1ec1n. Ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft m\u00e0 t\u1ed1 gi\u00e1c c\u0169ng th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, \u0111\u1eb7t v\u1ec7 Cung v\u00f5 dinh Trung qu\u00e2n, l\u1ea5y Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u1ee9 l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i T\u1ed1ng V\u0103n Lu\u1eadt v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ea1o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 hai l\u00e0 Hy [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Hy\">Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Hy<\/a> \u962e\u798f\u66e6] qu\u1ea3n su\u1ea5t Ti\u1ec1n chi v\u00e0 v\u1ec7 Cung v\u00f5 dinh Trung qu\u00e2n, Hi\u1ec7u \u00fay Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh l\u00e0m ph\u00f3, \u0111i thuy\u1ec1n sai th\u1eb3ng t\u1edbi V\u1ee5ng T\u00e0u chia ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n. N\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, ph\u1ea3i \u0111\u1ed1t l\u1eeda \u1edf tr\u00ean \u0111\u00e0i b\u00e1o hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 t\u1ee9c kh\u1eafc ch\u1ea1y b\u00e1o tin.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u00fat binh c\u1ee7a Hu\u1ef3nh Vi\u1ebft To\u1ea3n v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3ng Mao quen th\u1ee7y chi\u1ebfn, s\u1eafc cho thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Ba La Di [<a href=\"http:\/\/thuykhue.free.fr\/stt\/gl\/Chuong22-Barisy.html\">Laurent Barisy<\/a>] t\u1eadp h\u1ecdp c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n l\u1ea1i, khi\u1ebfn d\u1ef1 b\u1ecb qu\u00e2n nhu v\u00e0 chi\u1ebfn c\u1ee5 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i b\u1eaft 5.000 binh Ch\u00e2n L\u1ea1p, h\u1eb9n ng\u00e0y h\u1ecdp \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 theo vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Philippe_Vannier\">Philippe Vannier<\/a>] qu\u1ea3n t\u00e0u \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u Ph\u01b0\u01a1ng phi, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng qu\u1ea3n t\u00e0u \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u Long phi, L\u00ea V\u0103n L\u0103ng qu\u1ea3n t\u00e0u \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u B\u1eb1ng phi, theo Trung qu\u00e2n sai ph\u00e1i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. (B\u1ecdn Ch\u1ea5n \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fa L\u00e3ng Sa).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Qu\u1ed1c T\u1eed gi\u00e1m th\u1ecb h\u1ecdc l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n D\u01b0\u1ee1ng, L\u00ea Xu\u00e2n Nghi, Phan V\u0103n Minh v\u00e0 N\u1ed9i th\u1ecb th\u01b0 vi\u1ec7n l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n T\u1ea7n, \u0110o\u00e0n C\u00f4ng Nghi l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n th\u1ecb h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai b\u1ea1 V\u0129nh Tr\u1ea5n l\u00e0 Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc U\u1ea9n l\u00e0m T\u1ea3 tham tri L\u1ea1i b\u1ed9, Tri b\u1ea1 Phi\u00ean Tr\u1ea5n l\u00e0 Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u00c2n l\u00e0m Cai b\u1ea1 V\u0129nh Tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t phu tr\u1ea1m c\u00e1c tr\u1ea1m \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 B\u00ecnh Khang. Sai V\u00f5 gi\u00e1p cai c\u01a1 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Thu\u1eadn v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Phan Ti\u1ebfn D\u01b0\u1ee1ng \u0111i h\u1ed9i v\u1edbi c\u00e1c dinh th\u1ea7n, xem \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa g\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 phu nhi\u1ec1u \u00edt. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m phu tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n dao d\u1ecbch. (Dinh B\u00ecnh Thu\u1eadn 14 tr\u1ea1m l\u00e0 Th\u1ecb Kh\u1ebf, Ph\u00f9 Mi, Th\u1ea1ch H\u1ed3, Ma Li, \u0110\u1ea1i Kh\u00ea, Phan Thi\u1ebft, V\u1ecb N\u00ea, B\u00e0o Ch\u1ea5n, Thanh Tu, Long H\u01b0\u01a1ng, Kh\u00ea Th\u1ee7y, Ma B\u1ed1, Mai N\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Du Lai; dinh B\u00ecnh Khang 9 tr\u1ea1m l\u00e0 Du Qu\u00e2n, Da Kh\u00ea, \u0110\u1ea1i An, Ph\u00fa M\u1ef9, Sa Qu\u00e1n, To\u00e0n Th\u1ecbnh, T\u1ef1 Qu\u00e1n, T\u00f4 H\u00e0 v\u00e0 Ch\u1eed Ch\u00e2u).<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eadu H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n H\u00e1n ch\u1ebft. Cho 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng v\u00e0 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 \u0110inh \u0110\u1ea1t Bi\u1ec3u (ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n, Thanh H\u00f3a) d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: \u201cK\u1ef3 xu\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, xin theo&nbsp; \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o v\u1ec1 c\u00e1c x\u1ee9 Thanh Ngh\u1ec7 c\u0169 h\u1ee3p qu\u00e2n ngh\u0129a d\u0169ng, \u0111\u1ee3i qu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111\u1ebfn s\u1ebd theo\u201d. Vua y cho. \u0110\u1ea1t Bi\u1ec3u \u0111i B\u1eafc H\u00e0 chi\u00eau t\u1eadp ngh\u0129a binh, g\u1eb7p gi\u1eb7c, ch\u1ed1ng c\u1ef1 r\u1ea5t h\u0103ng r\u1ed3i ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f3ng th\u00eam s\u00e1u thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u v\u00e0 h\u01a1n tr\u0103m chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, ph\u00e1t quan qu\u00e2n \u1edf T\u1ea3 qu\u00e2n, Ti\u1ec1n qu\u00e2n, H\u1eefu qu\u00e2n v\u00e0 hai \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n Ba Can v\u1eadn ch\u1edf g\u1ed7 v\u00e1n c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ed9i M\u1ed9c \u0110\u0129nh; l\u1ea1i s\u1eafc cho c\u00e1c nh\u00e0 quan qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n ai c\u00f3 g\u1ed7 v\u00e1n, kh\u00f4ng k\u1ec3 d\u00e0i ng\u1eafn l\u1edbn nh\u1ecf, \u0111\u1ec1u \u0111em h\u1ebft n\u1ed9p quan, gi\u1ea5u th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, ng\u01b0\u1eddi Man hoang c\u00e1c s\u00e1ch B\u0103ng L\u1ed7 v\u00e0 Nha D\u1ea1 \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed1t \u0111\u1ed3n Ph\u1ed1 Ch\u00e2m \u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh. Ch\u00e1nh tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n cho qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn \u1ea5y h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi \u0111em gi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i t\u1eeb n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf v\u1ec1, m\u1eadt b\u00e0y vi\u1ec7c binh. Vua d\u1ee5 sai sang h\u1ed9i v\u1edbi qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh l\u1ea5y Ngh\u1ec7 An. Tho\u1ea1i xin ph\u00e1i th\u00eam Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Phan V\u0103n K\u00fd \u0111em 150 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh m\u1ed9 theo \u0111\u1ec3 sai b\u00e1t v\u00e0 Tham lu\u1eadn Tr\u1ea7n Th\u00e1i T\u00edn theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1i duy\u1ec7t c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3ng T\u1eadp Tr\u1eadn. D\u1ee5 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129: \u201cBinh c\u00e1ch kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c th\u00e1nh nh\u00e2n mu\u1ed1n \u0111\u00e2u, ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u d\u00e2n kh\u1ecfi v\u00f2ng n\u01b0\u1edbc l\u1eeda m\u00e0 th\u00f4i. T\u1eeb thu\u1edf T\u00e2y S\u01a1n n\u1ed5i lo\u1ea1n, v\u1eadn n\u01b0\u1edbc suy vi, ta ng\u00e0y \u0111\u00eam nh\u1ecdc m\u1ec7t, ch\u1ec9 lo tr\u1ea3 th\u00f9 v\u00e0 y\u00ean d\u00e2n. Kinh dinh tr\u0103m tr\u1eadn \u0111\u00e3 13 n\u0103m nay, c\u0103m gi\u1eadn x\u00f4ng pha \u0111\u1ec1u nh\u1edd s\u1ee9c c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u1ea3. M\u1edbi \u0111\u00e2y ta l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, c\u0169ng mu\u1ed1n x\u1ebfp gi\u00e1p ngh\u1ec9 qu\u00e2n. Nh\u01b0ng v\u00ec gi\u1eb7c l\u1ea1i \u0111\u1ebfn v\u00e2y th\u00e0nh kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh tan ngay \u0111i. Ta s\u1eafp th\u00e2n \u0111em s\u00e1u qu\u00e2n, ti\u1ec5u tr\u1eeb \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u00f9ng l\u00f2ng g\u1eafng s\u1ee9c, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 tr\u00ean th\u00ec th\u1ecfa h\u1ed3n t\u1ed5 ti\u00ean, d\u01b0\u1edbi th\u00ec h\u1ea3 gi\u1eadn d\u00e2n ch\u00fang. Sau khi c\u00f4ng vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i, s\u1ebd \u0111\u1ecbnh c\u00f4ng phong th\u01b0\u1edfng, \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu l\u00f2ng c\u00f2n do d\u1ef1, nh\u00e1t s\u1ee3 kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn th\u00ec c\u00f3 qu\u00e2n ph\u00e1p \u1edf \u0111\u00f3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i n\u0103m \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0m n\u0103m dinh. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0m Gi\u00e1m qu\u00e2n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng s\u0129 ng\u0169 dinh ki\u00eam tri M\u00e3 ch\u00ednh ch\u00e1nh th\u1ed1ng Trung \u0111\u1ed3n l\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh, Ph\u00f3 th\u1ed1ng Phan V\u0103n K\u1ef3 l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf, Ch\u00e1nh th\u1ed1ng Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n Phan V\u0103n&nbsp; Tri\u1ec7u l\u00e0 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh, Ph\u00f3 th\u1ed1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1eadu l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Ch\u00e1nh th\u1ed1ng T\u1ea3 \u0111\u1ed3n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh, Ph\u00f3 th\u1ed1ng Hu\u1ef3nh Vi\u1ebft To\u1ea3n l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf, Ch\u00e1nh th\u1ed1ng H\u1eefu \u0111\u1ed3n T\u00f4n Th\u1ea5t Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng H\u1eefu dinh, Ph\u00f3 th\u1ed1ng Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00edn l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf, Ch\u00e1nh th\u1ed1ng H\u1eadu \u0111\u1ed3n Mai \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh, Ph\u00f3 th\u1ed1ng T\u00f4n Th\u1ecd Vinh l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tri T\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf, Cai \u0111\u1ed9i c\u01a1 H\u1eadu t\u01b0\u1ee3ng Trung qu\u00e2n l\u00e0m Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef1 qu\u1ea3n c\u01a1 Trung t\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i chi H\u1eefu t\u01b0\u1ee3ng dinh Qu\u1ea3ng Nam qu\u1ea3n c\u01a1 Ti\u1ec1n t\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i H\u1eefu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Long l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i H\u1eadu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng Xuy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam L\u1ec7nh s\u1eed ty L\u1ea1i b\u1ed9 \u1edf Ch\u00ednh dinh (ty c\u00f3 19 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n L\u00fd qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Quang Phong, ki\u00eam hai \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a v\u00e0 Thu\u1eadn Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, l\u1ea5y h\u00e0ng th\u1ea7n l\u00e0 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Nguy\u1ec5n Gia C\u00e1t l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc, h\u1ea7u \u0110\u00f4ng cung, Th\u1ecb lang Mai Huy \u0110\u01b0\u1eddng, L\u00ea \u0110\u00ecnh K\u1ef3, Nguy\u1ec5n Danh X\u00e1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n Nhu, C\u1ea5p s\u1ef1 trung Nguy\u1ec5n Huy H\u00e0n v\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy B\u1ea3o, H\u00e0n l\u00e2m V\u00f5 Th\u1ebf Nho, sung H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n. (Gia C\u00e1t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Kinh B\u1eafc, Ti\u1ebfn s\u0129 nh\u00e0 L\u00ea c\u0169; Huy \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u00ecnh K\u1ef3, Danh X\u00e1n l\u00e0 H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng nh\u00e0 L\u00ea c\u0169 ; Nguy\u1ec5n Nhu, Huy H\u00e0n l\u00e0 sinh \u0111\u1ed3 nh\u00e0 L\u00ea c\u0169; Huy B\u1ea3o l\u00e0 H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng \u0111\u1eddi Ng\u1ee5y T\u00e2y, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thanh H\u00f3a; Th\u1ebf Nho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, sinh \u0111\u1ed3 nh\u00e0 L\u00ea c\u0169).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i T\u1ea3 v\u1ec7, H\u1eefu v\u1ec7 v\u00e0 ba thuy\u1ec1n N\u1ed9i ho\u00e0ng ki\u1ebfm qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0m \u0111\u1ed9i, l\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i B\u00f9i V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7, Hu\u1ef3nh V\u0103n Th\u1eafng l\u00e0m Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i H\u1eefu v\u1ec7, Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc Trung l\u00e0m Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i N\u1ed9i ho\u00e0ng ki\u1ebfm.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai s\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi Man dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean l\u00e0 V\u00f5 C\u1ea7n Xa v\u00e0 V\u00f5 C\u1ea7n Dung h\u1ecdp nhau \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp s\u00e1ch V\u0169 Vi\u1ec7t. An ph\u1ee7 l\u00e0 C\u00e0 L\u0103ng ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o n\u00fai r\u1eebng, sai \u1ed1c nha X\u00e0 C\u1ed1t \u0111em hi\u1ebfn m\u1ed9t th\u1edbt voi v\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i chi\u00eang \u0111\u1ec3 xin qu\u00e2n, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e0 L\u0103ng thu h\u1ecdp d\u00e2n Man, gi\u1eef ngh\u0129a tri\u1ec1u c\u1ed1ng. B\u1ea5y gi\u1edd c\u00e1c s\u00e1ch B\u00e0o L\u00f4i, B\u00e0o D\u1ef1ng, \u0110\u1ed3ng Nhai v\u00e0 An C\u00f4n \u0111em nhau theo ph\u1ee5c, h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c dinh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh khuy\u00ean vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng tr\u1ed3ng d\u00e2u. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cNgh\u1ec1 n\u00f4ng l\u00e0 g\u1ed1c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc; s\u1ef1 \u0103n tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 l\u1ec7nh khuy\u1ebfn n\u00f4ng, nh\u01b0ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n th\u00edch theo \u0111u\u1ed5i ngh\u1ec1 ng\u1ecdn m\u00e0 ch\u01b0a ch\u0103m ngh\u1ec1 g\u1ed1c. Nh\u1eefng d\u00e2n \u0103n ch\u01a1i ch\u01b0a ch\u1ecbu v\u1ec1 h\u1ebft l\u00e0m ru\u1ed9ng. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c dinh th\u1ea7n \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c huy\u1ec7n v\u00e0 l\u00e0ng \u1ea5p m\u00e0 th\u00e2n h\u00e0nh khuy\u1ebfn kh\u00edch, khi\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi si\u00eang n\u0103ng l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1eebng ti\u1ebfc c\u00f4ng l\u00e0m c\u1ecf, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 h\u00e1t m\u1eebng th\u00f3c l\u00faa \u0111\u1ea7y kho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Phi\u00ean th\u1ea7n Thanh H\u00f3a l\u00e0 Kh\u00e2m sai ch\u00e1nh th\u1ed1ng l\u00e3nh qu\u1eadn c\u00f4ng H\u00e0 C\u00f4ng Th\u00e1i sai ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng bi\u1ebfu, xin t\u1eadp h\u1ecdp b\u1ecdn th\u1ed5 t\u00f9 v\u00e0 s\u1eeda sang binh kh\u00ed \u0111\u1ec3 theo b\u1ecdn th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Vua khen t\u1ed1t, cho b\u1ecdn thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 Ph\u1ea1m C\u00f4ng Th\u1ecd, H\u00e0 C\u00f4ng H\u1ee3p 14 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m cai c\u01a1 v\u00e0 cai \u0111\u1ed9i theo th\u1ee9 b\u1ef1c kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam sai Phi Nh\u00e3 Ph\u00ec Ph\u1ea1t \u0111em d\u00e2ng 30 xe th\u00f3c. Vua h\u1eadu t\u1ee9 r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng \u1edf th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi H\u1eadu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m V\u00f5 V\u0103n S\u1ef1 v\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi Nguy\u1ec5n B\u00e1 Phong \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e0m ph\u1ea3n, gi\u1ebft qu\u00e2n ta, m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng gi\u1eb7c. V\u00f5 T\u00e1nh sai v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Nhu\u1ec7 Phong l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf chi\u1ebfm gi\u1eef c\u1eeda, b\u1ecdn qu\u00e2n ph\u1ea3n \u0111\u00e3 ra tr\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i th\u00e0nh h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n d\u01b0 th\u00ec kh\u00f4ng d\u00e1m ra. T\u00e1nh li\u1ec1n x\u00e9t b\u1ecdn \u0111\u1ed3ng m\u01b0u \u0111em gi\u1ebft h\u1ebft, ph\u00f2ng gi\u1eef nghi\u00eam m\u1eadt h\u01a1n. L\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c tin th\u00e1m t\u1eed b\u00e1o, ch\u1ea1y bi\u1ec3u b\u00e1o l\u00ean. Vua b\u00e8n c\u1eed \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n, l\u01b0u \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh tr\u1ea5n gi\u1eef Gia \u0110\u1ecbnh, l\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 qu\u1ea3n Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0 ki\u00eam H\u1ed9 b\u1ed9 s\u1ef1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00e2u gi\u00fap vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 gi\u1eb7c bi\u1ec3n T\u1ec1 Ng\u00f4i \u0111em 12 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1ea5n v\u00e0o v\u0169ng H\u00f2n Kh\u00f3i. Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi chi Ti\u1ec1n du Th\u1eafng v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Duy\u00ean \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c kh\u00f4ng l\u00ean b\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i \u0111em thuy\u1ec1n ra bi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh th\u00ec qu\u00e2n gi\u1eef Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f2n \u00edt, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c dinh s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam \u0111i\u1ebfm canh \u0111\u1ec3 gi\u1eef gian t\u1ebf. L\u1ea1i th\u1ea5y qu\u00e2n l\u00ednh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n, sai \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean chia \u0111i tu\u1ea7n c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ecdng y\u1ebfu \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi. Vua th\u00e2n \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n ra V\u0169ng T\u00e0u, cho ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 t\u01b0 \u0111i theo; sai Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean qu\u1ea3n binh v\u00e0 voi ti\u1ebfn theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 4 nhu\u1eadn, qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111\u1ebfn Di\u00ean Kh\u00e1nh, nghe tin th\u00e1m t\u1eed b\u00e1o b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1eeb Ph\u00fa Y\u00ean tr\u1edf ra ngo\u00e0i \u0111\u1eafp b\u1ea3o h\u01a1n ch\u00edn ch\u1ee5c s\u1edf, th\u1ebf qu\u00e2n r\u1ea5t l\u1edbn. Xuy\u00ean th\u1ea5y qu\u00e2n gi\u1eb7c nhi\u1ec1u m\u00e0 qu\u00e2n ta \u00edt, ch\u01b0a th\u1ec3 v\u1ed9i ti\u1ebfn, b\u00e8n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5t M\u00e0n M\u00e0n, d\u00e2ng s\u1edb xin lui v\u1ec1 Phan R\u00ed \u0111\u1ec3 ch\u1edd th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, r\u1ed3i s\u1ebd c\u00f9ng ti\u1ebfn. Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho l\u01b0u qu\u00e2n \u1edf Di\u00ean Kh\u00e1nh m\u00e0 ch\u1edd l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n C\u00f9 Hu\u00e2n. Sai ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 hai l\u00e0 Hy [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Hy\">Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Hy<\/a> \u962e\u798f\u66e6], l\u01b0u tr\u1ea5n Di\u00ean Kh\u00e1nh, T\u1ea3 tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n K\u1ef3 K\u1ebf theo c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c, sai Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean c\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh, \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn l\u1ea5y Ph\u00fa Y\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n Long \u1ed1m, xin \u1edf l\u1ea1i Di\u00ean Kh\u00e1nh m\u00e0 cho thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi An v\u00f5 Tr\u1ea7n C\u00f4ng T\u00edn \u0111em binh b\u1ea3n chi theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c dinh th\u1ee7y b\u1ed9. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cTrong khi ra tr\u1eadn, th\u00e0nh b\u1ea1i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh trong gi\u00e2y ph\u00fat, \u0111\u01b0\u1ee3c thua ph\u00e2n nhau trong ch\u1ed1t l\u00e1t, \u0111i\u1ec1u \u1ea5y quan h\u1ec7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ecf. Ta nay th\u00e2n c\u1ea7m s\u00e1u qu\u00e2n, ti\u1ec5u tr\u1eeb ngh\u1ecbch t\u1eb7c l\u00e0 \u1edf m\u1ed9t tr\u1eadn n\u00e0y. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng. Ai c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u, V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng, th\u00ec ch\u00e1nh qu\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, ph\u00f3 qu\u1ea3n tr\u1edf xu\u1ed1ng gia cho m\u1ed9t h\u00e0m v\u00e0 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n m\u1ed9t v\u1ea1n quan; c\u00f2n b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ed9c t\u01b0\u1edbng th\u00ec th\u01b0\u1edfng theo nh\u01b0 l\u1ec7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi Thi\u1ec7n v\u00f5 dinh Ti\u00ean phong l\u00e0 Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn Tu\u1ea5n l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng d\u0169ng qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Phan C\u00f4ng Ngh\u0129a l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng d\u0169ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u1ed9c l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i Tr\u00e2n V\u0103n T\u1ea1i v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u nghe tin \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ebfn Di\u00ean Kh\u00e1nh, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea3ng l\u00e0 b\u1ecdn \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u00e0o C\u00f4ng Gi\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Tu\u1ea5n (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111em qu\u00e2n H\u1ed5 h\u1ea7u v\u00e0o Ph\u00fa Y\u00ean, h\u1ecdp v\u1edbi Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3m \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c b\u1ea3o H\u1ed9i An v\u00e0 La Thai.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn T\u00edch \u00e1o [V\u0169ng T\u00edch] (thu\u1ed9c t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean), sai Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u b\u00e1t qu\u00e2n b\u1ea3n dinh v\u00e0 t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u1ec7 Ng\u0169 th\u1ea7n T\u1ea3 qu\u00e2n v\u00e0 T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Xu\u00e2n \u0110\u00e0i ti\u1ebfn theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, b\u1ed9 binh c\u1ee7a b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111\u1ec1u theo Th\u00e0nh ti\u1ebft ch\u1ebf, H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c Khoan th\u00ec theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, quan phi\u00ean n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 Cao La H\u00e2m S\u00e2m \u0111em 5.000 qu\u00e2n Phi\u00ean v\u00e0 h\u01a1n 10 th\u1edbt voi \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh \u1ee7y cho L\u01b0u th\u1ee7 Phi\u00ean Tr\u1ea5n l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ngo\u1ea1n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn Xu\u00e2n \u0110\u00e0i, ph\u00e2n ph\u00e1i c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf L\u00ea Ch\u1ea5t, Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n B\u1eedu, ba \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, c\u00f9ng qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau \u1edf X\u00edch Th\u1ed5 v\u00e0 Thanh K\u1ef3 (\u0111\u1ec1u t\u00ean \u0111\u1ea5t), th\u1eafng to. Qu\u00e2n ta l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o H\u1ed9i An. \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Tu\u1ea5n v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec1m ch\u1ea1y ra g\u00f2 \u00c1i Th\u1ea1ch, d\u1ef1a th\u1ebf n\u00fai \u0111\u1ec3 gi\u1eef. B\u1ed9 binh c\u1ee7a b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean v\u1eeba t\u1edbi. Th\u00e0nh l\u1ea1i th\u00e2n \u0111\u1ed1c c\u00e1c qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o L\u00ea Ch\u1ea5t b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ea1n, c\u00e0ng h\u0103ng m\u00e1u \u0111\u00e1nh kh\u1ecfe. \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean gi\u1ee5c qu\u00e2n v\u00e0 voi ti\u1ebfp \u1ee9ng, c\u00e1c qu\u00e2n th\u1eeba th\u1ebf \u0111\u00e1nh theo. Qu\u00e2n gi\u1eb7c thua to, l\u00f9i v\u1ec1 \u0111\u1ed3n La Thai. Th\u00e0nh b\u00e8n \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n dinh Ti\u00ean phong Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf Chi Ph\u1ee5, r\u1ed3i chia qu\u00e2n l\u00e0m hai \u0111\u1ea1o, theo \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft v\u01b0\u1ee3t \u0111\u00e8o m\u00e0 ti\u1ebfn, \u0111\u00e1nh \u00fap sau l\u01b0ng gi\u1eb7c. Qu\u00e2n gi\u1eb7c s\u1ee3 h\u00e3i c\u1ea3 v\u1ee1. \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 \u0110\u00e0o C\u00f4ng Gi\u1ea3n b\u1ecf \u0111\u1ed3n ch\u1ea1y. T\u00e1nh \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n Tu\u1ea5n v\u00e0 \u0110i\u1ec1m th\u00ec ch\u1ea1y tho\u00e1t. Qu\u00e2n ta b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1edd tr\u1ed1ng s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi kh\u00f4ng xi\u1ebft k\u1ec3. Tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean. Th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 3.000 quan ti\u1ec1n. T\u00f9 gi\u1eb7c l\u00e0 \u0110\u00e0o C\u00f4ng Gi\u1ea3n th\u00ec giam \u1edf trong qu\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1ebft. R\u1ed3i Gi\u1ea3n b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, sai \u0111em x\u00e1c g\u1eedi cho gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh r\u1eb1ng: \u201cQu\u00e2n ta c\u00f9ng gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau, \u0111\u00e1nh ba tr\u1eadn th\u1eafng ba tr\u1eadn, b\u1ecdn gi\u1eb7c ch\u1ea1y tan, ta l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c La Thai. Tuy ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft b\u1ecdn hung \u0111\u1ed3, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 to\u00e0n th\u1eafng. \u0110\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 do \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng gi\u1ecfi c\u1ea7m qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n vui theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh. Ta r\u1ea5t khen. Nh\u01b0ng ph\u00e0m th\u1eafng tr\u1eadn lu\u00f4n, tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i d\u00e8 s\u1ef1 t\u01b0\u1edbng sinh ki\u00eau, qu\u00e2n sinh l\u01b0\u1eddi. Nay qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u1ecb ta \u0111\u00e1nh thua, th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i th\u00eam qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 \u0111\u1ec3 b\u00e1o th\u00f9. Khanh n\u00ean c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng c\u00f9ng l\u00f2ng c\u00f9ng \u0111\u1ee9c, c\u1ea9n th\u1eadn gi\u1eef g\u00ecn, t\u00f9y c\u01a1 m\u00e0 ch\u1ebf bi\u1ebfn \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng to, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00f2ng ta mong m\u1ecfi\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i: \u201cM\u1ed9t h\u1ea1t Ph\u00fa Y\u00ean, nh\u00e2n d\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi h\u00e1o ngh\u0129a, v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng trung h\u1eadu. Tr\u01b0\u1edbc kia Ch\u00e2u V\u0103n Ti\u1ebfp x\u01b0\u1edbng ngh\u0129a c\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u nh\u1edd t\u00e0i l\u1ef1c c\u1ee7a h\u1ecd. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi cho ng\u01b0\u1eddi theo, ta thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t \u1ea5y, d\u00e2n ta m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean vui. Kh\u00f4ng ng\u1edd b\u1ecdn ph\u1ea3n t\u1eb7c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec1m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nay l\u1ea1i sinh l\u00f2ng ph\u1ea3n tr\u1eafc, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n nh\u1ecf th\u1ebf b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i theo. Ta nay \u0111em qu\u00e2n ra \u0111\u00e1nh, c\u1ed1t lo gi\u1ea3i v\u00e2y B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 c\u1ee9u kh\u1ed5 cho nh\u00e2n d\u00e2n. B\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf c\u1ee7a gi\u1eb7c n\u1ebfu bi\u1ebft \u0103n n\u0103n \u0111\u1ed5i m\u1edbi th\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng tha, hu\u1ed1ng l\u00e0 d\u00e2n c\u1ee7a ta. T\u1eeb nay ra tr\u1eadn h\u1ec5 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c quan qu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fa Y\u00ean th\u00ec cho gi\u1ea3i v\u1ec1 h\u00e0nh t\u1ea1i \u0111\u1ec3 tha. Sau tr\u1eadn th\u00ec nghi\u00eam c\u1ea5m c\u00e1c chi hi\u1ec7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft b\u1edb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec l\u1ea5y qu\u00e2n ph\u00e1p tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh n\u0103m b\u1ea3n ng\u1ef1 b\u00e0i, khi\u1ebfn h\u1ec5 c\u00f3 sai ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y b\u00e1o vi\u1ec7c qu\u00e2n th\u00ec c\u1ea5m th\u1ebb n\u00e0y l\u00e0m tin. T\u00ecnh tr\u1ea1ng trong qu\u00e2n c\u1ee9 ba ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o, vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec b\u00e1o l\u1eadp t\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe r\u1eb1ng binh T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n, L\u00ea Ch\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m lo. Vua xu\u1ed1ng ch\u1ec9 d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cVua t\u00f4i g\u1eb7p nhau, x\u01b0a v\u1eabn kh\u00f3. Khanh d\u1eabu \u1edf b\u00ean gi\u1eb7c v\u1ec1 h\u00e0ng, ta v\u1eabn l\u1ea5y l\u00f2ng th\u00e0nh \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i, m\u00e0 khanh c\u0169ng \u0111em l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1edd ta, b\u1ea7y t\u00f4i c\u0169 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n th\u1ebf. Nay khanh v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, h\u0103ng h\u00e1i qu\u00ean m\u00ecnh, ta \u0111\u00e3 nghe bi\u1ebft, kh\u00f4ng xi\u1ebft khen ng\u1ee3i. Trong b\u1ed9 kh\u00fac ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb qu\u00e1 nh\u1edb l\u00e0ng m\u00e0 tr\u1ed1n, ta c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd, \u0111\u1eebng lo\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn v\u0169ng Ph\u1ee7 \u00e1o [V\u0169ng \u0110u\u1ed1i]. Sai Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u nh\u1ea5t l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng qu\u1ea3n su\u1ea5t c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai, N\u1ed9i tr\u1ef1c, T\u1ea3 v\u1ec7, H\u1eefu v\u1ec7, Ho\u00e0ng ki\u1ebfm, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 3 ng\u01b0\u1eddi, chia \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ea1o b\u1ed9 binh \u0111\u1ec3 xem vi\u1ec7c t\u00e1c chi\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 ghi ch\u00e9p chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 v\u1ec1 h\u00e0nh t\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n dinh Ti\u00ean phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh \u1ed1m, \u1edf l\u1ea1i b\u1ea3o H\u1ed9i An. Sai Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ecd Vinh hi\u1ec7p c\u00f9ng \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng thay c\u1ea7m qu\u00e2n theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai L\u01b0u ph\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn Tu\u1ea5n, Cai b\u1ea1 Tr\u1ea7n Minh \u0110\u1ee9c, K\u00fd l\u1ee5c V\u00f5 \u0110\u1ee9c Th\u00f4ng \u0111\u00f2i b\u1eaft d\u00e2n trong h\u1ea1t ch\u1edf g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u1edf kho t\u1ea1m Xu\u00e2n \u0110\u00e0i \u0111\u1ec3 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m l\u00e0 T\u1eeb V\u0103n Chi\u00eau v\u00e0 Ph\u00f3 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3m \u0111em qu\u00e2n b\u1ea3n \u0111\u1ed3n v\u01b0\u1ee3t n\u00fai C\u00f9 M\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n tham bi\u1ec7n vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Hu\u1ef3nh Vi\u1ebft To\u1ea3n hi\u1ec7p c\u00f9ng qu\u1ea3n Trung th\u1ee7y V\u00f5 Di Nguy m\u00e0 qu\u1ea3n dinh Ng\u0169 th\u1ee7y, theo Trung qu\u00e2n \u0111i\u1ec1u b\u00e1t \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ea3 cho thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3ng Mao l\u00e0 Ba La Di [<a href=\"http:\/\/thuykhue.free.fr\/stt\/gl\/Chuong22-Barisy.html\">Laurent Barisy<\/a>] v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, cho m\u1ed9t chi\u1ebfc chi\u1ebfn thuy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00f5 T\u00e1nh th\u00e2n \u0111em t\u01b0\u1edbng s\u0129 trong th\u00e0nh m\u1edf c\u1eeda Nam, c\u00f9ng v\u1edbi gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh l\u1edbn \u1edf n\u00fai Tam Th\u00e1p, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 l\u0169y gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn chi\u1ec1u t\u1ed1i l\u1ea1i thu qu\u00e2n v\u00e0o th\u00e0nh. Qu\u00e2n gi\u1eb7c t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u00e2y gi\u1eef c\u00e0ng ch\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111em qu\u00e2n b\u1ea3n dinh \u0111\u1ebfn C\u00f9 M\u00f4ng ki\u00eam qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng s\u0129 H\u1eefu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m, chia ph\u00e1i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh&nbsp; \u0111em 500 qu\u00e2n tinh binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef L\u1eef Qu\u00e1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n v\u1ec1 dinh Ph\u00fa Y\u00ean, qu\u1ea3n c\u00e1c quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 v\u1ed7 y\u00ean qu\u00e2n d\u00e2n, khi\u1ebfn tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0ng m\u1ea1c. C\u00e1c dinh th\u1ee7y b\u1ed9 c\u00f3 ai t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u00e0o nh\u00e0 d\u00e2n s\u00e1ch nhi\u1ec5u th\u00ec&nbsp; cho ch\u00e9m tr\u01b0\u1edbc t\u00e2u sau.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1eefu tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u0111\u1ed1c ch\u1edf thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u1edf C\u00f9 Hu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Xu\u00e2n \u0110\u00e0i \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ebf cho qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn H\u00e0 Nha. Qu\u00e2n gi\u1eb7c gi\u1eef n\u00fai L\u00e3o H\u01b0\u01a1ng ch\u1ed1ng c\u1ef1. Th\u00e0nh sai k\u1ef3 binh ra H\u00e0 Nghi\u00eau, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc v\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t chia l\u00e0m hai c\u00e1nh t\u1ea3 h\u1eefu ; Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n B\u1eedu ti\u1ebfn theo \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eefa, Th\u00e0nh v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi ti\u1ebfp \u1ee9ng. B\u1ea3o th\u00fac qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t gi\u1eb7c, hai c\u00e1nh t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u00e1nh gi\u00e1p hai b\u00ean, qu\u00e2n gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn b\u1ea3o Ch\u1ee7 S\u01a1n. B\u1ea3o \u1ea5y r\u1ea5t b\u1ec1n ch\u1eafc, gi\u1eb7c l\u1ea1i l\u1ea5y th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Th\u00e0nh \u0111\u00f3ng \u1edf Th\u1ecb D\u00e3, b\u00e0y tr\u1eadn \u0111\u1ed1i l\u0169y v\u1edbi \u0111\u1ecbch, cho c\u00e1c qu\u00e2n do s\u00e1u \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng ti\u1ebfn. Gi\u1eb7c \u1edf trong b\u1ea3o b\u1eafn ra, ti\u1ebfng s\u00fang kh\u00f4ng ng\u1edbt, qu\u00e2n ta h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, t\u1eeb gi\u1edd d\u1ea7n \u0111\u1ebfn gi\u1edd t\u00fd kh\u00f4ng ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Th\u1ea7n v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1eed ch\u1ebft tr\u1eadn. S\u0129 t\u1ed1t b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft c\u0169ng nhi\u1ec1u. Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u H\u1eadu chi l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n \u0111em h\u01a1n 200 qu\u00e2n ch\u1ea1y sang v\u1edbi gi\u1eb7c. Th\u00e0nh th\u1ea5y binh c\u01a1 c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u00e3 ti\u1ebft l\u1ed9 m\u00e0 s\u1ee9c qu\u00e2n c\u0169ng m\u1ecfi, b\u00e8n k\u00e9o qu\u00e2n v\u1ec1 Th\u1ecb D\u00e3, \u0111\u1eb7t th\u00eam \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u1edf L\u00e3o H\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 Nha \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eef v\u1edbi gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 hai l\u00e0 Hy \u0111em qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf b\u1ea3o H\u1ed9i An v\u00e0 Nguy\u1ec5n K\u1ef3 K\u1ebf \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i ch\u1edd l\u1ec7nh, \u1ee7y cho quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng dinh B\u00ecnh Khang l\u00e0 b\u1ecdn L\u01b0u T\u1ea5n H\u00f2a gi\u1eef th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Khoan ch\u1ebft; l\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Thi\u1ec7n l\u00e0m Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, h\u00e0ng th\u1ea7n l\u00e0 Th\u1ecb lang H\u1ed3 Th\u1ebf H\u1ecdc l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i v\u00e0 \u0110i\u1ec3n qu\u00e2n L\u01b0u Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1eddng \u0111em qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 v\u00e0 qu\u00e2n V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf Ngh\u1ec7 An, cho Cai c\u01a1 Phan V\u0103n K\u00fd, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n U\u1ea9n l\u00e0m ti\u00ean phong, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Doanh Nh\u1ea1c \u1edf B\u1ed1 \u0110\u1ed3n, l\u1ea1i \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ph\u00f2 m\u00e3 gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecb \u1edf Lam \u0110\u1ed3n. Tr\u1ecb thua to ch\u1ea1y. B\u1ea5y gi\u1edd phi\u00ean th\u1ea7n Thanh H\u00f3a l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng Th\u00e1i, th\u1ed5 ty H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Phan B\u00e1 Ph\u1ee5ng \u0111\u1ec1u n\u1ed5i ngh\u0129a binh h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng. \u1ede B\u1eafc H\u00e0 kh\u1eafp n\u01a1i n\u00e1o \u0111\u1ed9ng, qu\u00e2n gi\u1eb7c m\u1ec7t v\u00ec ch\u1ea1y v\u1ea1y \u0111\u1ed1i ph\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n Long kh\u1ecfi b\u1ec7nh, sai qu\u1ea3n qu\u00e2n chi An V\u00f5 gi\u1eef b\u1ea3o La Thai, chi\u00eau d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00ea [\u00ca\u0111\u00ea] \u1edf H\u00e0 Di, m\u1ed9 l\u1ea1i binh trung ngh\u0129a c\u0169 v\u00e0 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u0111\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam s\u1ed1 qu\u00e2n. Long \u0111\u1ebfn, t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c s\u00e1ch \u0111em nhau \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ph\u1ee5c. Long sai \u0111em cho c\u1ed3ng, thau v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt, mu\u1ed1i g\u1ea1o, r\u1ed3i sai ph\u00f2ng gi\u1eef nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng xung y\u1ebfu \u1edf th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i. Sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111em qu\u00e2n theo \u0111\u01b0\u1eddng C\u00f9 M\u00f4ng, ki\u00eam qu\u1ea3n ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4 v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh c\u00f9ng t\u01b0\u1edbng s\u0129&nbsp; H\u1eefu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m, th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Trung (t\u00ean \u0111\u1ea5t) \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. L\u1ea1i b\u1ea3o Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh chia t\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0m hai, m\u1ed9t n\u1eeda \u0111\u1ec3 l\u1ea1i Th\u1ecb D\u00e3, m\u1ed9t n\u1eeda giao cho Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean qu\u1ea3n l\u00e3nh \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi Duy\u1ec7t. Th\u00e0nh d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: \u201cS\u1ed1 qu\u00e2n c\u1ee7a gi\u1eb7c hi\u1ec7n nay th\u00eam nhi\u1ec1u, ch\u00fang d\u1ef1a n\u00fai \u0111\u1eafp l\u0169y, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qua sau l\u01b0ng qu\u00e2n ta, m\u00e0 qu\u00e2n ta th\u00ec b\u1ecb \u1ed1m, con s\u1ed1 c\u00f3 ph\u1ea7n s\u00fat k\u00e9m. H\u01a1n n\u1eefa, qu\u00e2n T\u1ea3 \u0111\u1ed3n th\u00ec m\u1ed7i ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ra \u0111\u1ea7u h\u00e0ng gi\u1eb7c, trong qu\u00e2n h\u01b0 th\u1ef1c th\u1ebf n\u00e0o gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u1ea3. S\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tin, n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m sai khi\u1ebfn. Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u01a1ng t\u00ednh th\u1ebf gi\u1eb7c, l\u00e1nh ch\u1ed7 kh\u1ecfe, \u0111\u00e1nh ch\u1ed7 y\u1ebfu, \u0111em c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, qu\u00e2n voi ng\u0103n \u0111\u1eb1ng sau. N\u1ebfu nay l\u1ea1i chia t\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0m hai, s\u1ee3 qu\u00e2n chia th\u00ec s\u1ee9c y\u1ebfu, ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf v\u1ea1n to\u00e0n\u201d. Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb theo xin \u1edf l\u1ea1i m\u00e0 r\u00fat qu\u00e2n T\u1ea3 \u0111\u1ed3n v\u1ec1 h\u00e0nh t\u1ea1i \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi lo v\u1ec1 sau.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cVi\u1ec7c d\u1ee5ng binh c\u1ea7n ph\u1ea3i bi\u1ebft \u0111\u1ecba h\u00ecnh. Th\u1ecb D\u00e3 l\u00e0 n\u01a1i n\u00fai r\u1eebng hi\u1ec3m h\u00f3c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i d\u00f9ng voi; m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng C\u00f9 M\u00f4ng th\u00ec t\u1eeb D\u1ef1 Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn V\u00e2n S\u01a1n Ph\u00fa Trung, \u0111\u1ecba th\u1ebf b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, r\u1ea5t l\u1ee3i vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng voi. Hu\u1ed1ng chi b\u1ecdn gi\u1eb7c ch\u1ec9 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng h\u00e3o \u1edf \u0111\u1ea5y, kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb g\u00ec, ch\u00ednh n\u00ean nh\u00e2n m\u00e0 \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm l\u1ea5y. Ph\u1ea3i k\u00e9n ng\u00e0y voi \u0111\u1ef1c nh\u1eefng con \u0111\u00e3 t\u1eebng ra tr\u1eadn, c\u00f9ng 100 t\u01b0\u1ee3ng binh m\u00e0 sai \u0111i. C\u00f2n qu\u00e2n T\u1ea3 \u0111\u1ed3n th\u00ec h\u00e3y \u0111\u1ee3i khi qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ebfn, s\u1ebd c\u00f3 c\u00e1ch x\u1eed tr\u00ed ri\u00eang, \u0111\u1ed9ng g\u1ea5p kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 hay\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Ch\u01b0\u01a1ng \u0111em qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 theo L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Binh \u0111i tu\u1ea7n c\u1ee7a H\u1eefu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1n qu\u00e2n v\u00e0 hai ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u0111em n\u1ed9p. Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 100 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n C\u00f9 M\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n c\u1ee7a Cao La H\u00e2m S\u00e2m n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ebfn b\u1ea3o H\u1ed9i An. Vua sai Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c tuy\u00ean d\u1ee5 \u0111\u1ec3 \u1ee7y l\u1ea1o, ban cho qu\u1ea7n \u00e1o v\u00e0 ti\u1ec1n, gi\u1ee5c ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Th\u1ecb D\u00e3 theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u L\u01b0u th\u1ee7 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ngo\u1ea1n \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i, r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n chi\u1ebfn c\u1ee7a Ph\u00f3 gi\u00e1m th\u00e0nh s\u1ee9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Y\u00ean ch\u1edf thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n v\u00e0 v\u1eadt c\u00f4ng t\u1eeb C\u00f9 Hu\u00e2n ra, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p b\u1ecdn gi\u1eb7c bi\u1ec3n T\u1ec1 Ng\u00f4i c\u01b0\u1edbp; thuy\u1ec1n sai B\u00ecnh Thu\u1eadn ch\u1edf c\u00e1 m\u1eafm c\u0169ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp.&nbsp; Nghe tin b\u00e1o, vua sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111em 50 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n sai \u0111i ra Th\u1ed5 D\u1eef [H\u00f2n \u0110\u1ea5t] d\u00f2 b\u1eaft.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Khang l\u00e0 L\u01b0u T\u1ea5n H\u00f2a th\u1ea5y th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111em 500 h\u01b0\u01a1ng binh theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Vua y l\u1eddi. L\u1ea5y L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u00e2n \u0111\u1ebfn thay, v\u00e0 h\u1ea1 l\u1ec7nh cho H\u00f2a hi\u1ec7p c\u00f9ng Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m Nh\u01b0 \u0110\u0103ng h\u1ed9 t\u1ed1ng thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 C\u00f9 Hu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh l\u1ea1i ti\u1ebfn c\u00f4ng b\u1ea3o Ch\u1ee7 S\u01a1n. Tr\u01b0\u1edbc sai \u0111\u00e0o h\u1ea7m b\u00ean b\u1ea3o gi\u1eb7c \u0111\u1eb7t ng\u1ea7m thu\u1ed1c s\u00fang l\u00e0m k\u1ebf \u0111\u00e1nh \u0111\u1ecba l\u00f4i, khi hai qu\u00e2n d\u00e0n tr\u1eadn \u0111\u1ed1i nhau th\u00ec ph\u00f3ng l\u1eeda. Ti\u1ebfng n\u1ed5 vang nh\u01b0 s\u1ea5m. B\u1ea3o \u0111\u1ed5 h\u01a1n hai tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n ra li\u1ec1u gi\u1eef. Qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh m\u00e3i kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 L\u01b0\u01a1ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ecdng b\u1ecb s\u00fang gi\u1eb7c b\u1eaft ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn (truy t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n c\u00f9ng v\u1edbi \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc, \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh l\u00e0 Mai&nbsp; \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb, chia qu\u1ea3n c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n ghe gi\u1eef c\u1ea3ng C\u00f9 M\u00f4ng, sai Qu\u1ea3n dinh Ng\u0169 th\u1ee7y l\u00e0 V\u00f5 Di Nguy ki\u00eam Qu\u1ea3n b\u1ed9 binh c\u00e1c v\u1ec7 Trung dinh v\u00e0 H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n Th\u01b0\u1edbc \u00e1o [V\u0169ng?], Qu\u1ea3n dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u00ednh ki\u00eam Qu\u1ea3n b\u1ed9 binh c\u00e1c v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, gi\u1eef b\u1ea3o h\u1eefu ng\u1ea1n C\u00f9 M\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn L\u1eef Qu\u00e1n. Sai L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u00e1nh t\u01b0 kh\u1ea5u gi\u1eb7c l\u00e0 \u0110\u1ecbnh \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng n\u00fai Hoa An, Hoa L\u1ed9c, \u0111\u1ea1i ph\u00e1, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Qu\u00e2n ta b\u00e8n chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u0111\u1ed1i l\u0169y v\u1edbi gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu th\u00e1ng 7, h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m T\u1eeb V\u0103n Chi\u00eau l\u00e0m ph\u1ea3n. Chi\u00eau tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a gi\u1eb7c, nh\u00e2n vi\u1ec7c t\u01b0 th\u00f4ng v\u1edbi v\u1ee3 l\u1ebd c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1c, s\u1ee3 t\u1ed9i tr\u1ed1n \u0111i, l\u1ebbn v\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh theo ta, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u1ea5t nh\u1eafc. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y th\u1ea7m \u00f4m ch\u00ed kh\u00e1c, b\u00e8n c\u00f9ng Ph\u00f3 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3m \u0111em 500 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n theo gi\u1eb7c. Vua sai m\u1eadt d\u1ee5 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n gi\u1edf gi\u00f3i, d\u00f9 c\u00f3 hay kh\u00f4ng c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111\u1ee7 g\u00ec. Duy ngh\u0129 binh c\u01a1 c\u1ee7a ta b\u1ecb ch\u00fang ti\u1ebft l\u1ed9, n\u1ebfu ta kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc t\u1ea5t kh\u00f3 ch\u1ed1ng ch\u1ebf. B\u1ecdn khanh n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn\u201d. Sau khi Chi\u00eau \u0111i, li\u1ec1u \u0111\u00e1nh cho gi\u1eb7c, nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u1ea3n qu\u00e2n ta, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u nghi\u1ebfn r\u0103ng c\u0103m t\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Xa gi\u00e1 vua tr\u1edf v\u1ec1 C\u00f9 M\u00f4ng. Tri\u1ec7u ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 hai l\u00e0 Hy \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i, \u1ee7y cho Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n c\u00f9ng v\u1edbi quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng Ph\u00fa Y\u00ean gi\u1eef b\u1ea3o H\u1ed9i An.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu t\u00f4 ru\u1ed9ng \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, sai quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee9 s\u1ed5 \u0111i\u1ec1n n\u0103m M\u1eadu ng\u1ecd theo l\u1ec7 m\u00e0 thu, \u0111em ch\u1ee9a \u1edf kho c\u00e1c b\u1ea3o La Thai, H\u1ed9i An.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Ph\u00e1p c\u00f9ng v\u1edbi h\u01a1n 150 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u1ed1m thu\u1ed9c \u0111\u1ed3n \u1edf l\u1ea1i b\u1ea3o H\u1ed9i An, nh\u00e2n ban \u0111\u00eam tr\u1ed1n \u0111i. Vua nghe tin, h\u1ea1 l\u1ec7nh h\u1ebft th\u1ea3y nh\u1eefng l\u00ednh \u1ed1m thu\u1ed9c T\u1ea3 \u0111\u1ed3n, H\u1eefu \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec1u th\u1ea3 cho v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0. L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cTh\u01b0\u01a1ng nh\u1edb qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, ai kh\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf. B\u1ecdn c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i v\u1ec1 th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, n\u0103m nay l\u1ea1i theo \u0111\u1ea1i binh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, tr\u1ea3i t\u1eeb H\u1ed9i An \u0111\u1ebfn Th\u1ecb D\u00e3, t\u1eeb L\u1eef Qu\u00e1n \u0111\u1ebfn Hoa L\u1ed9c, gian kh\u1ed5 ch\u1eb3ng t\u1eeb, ho\u1eb7c v\u00ec t\u00ean \u0111\u1ea1n m\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c nhi\u1ec5m gi\u00f3 s\u01b0\u01a1ng m\u00e0 m\u1eafc b\u1ec7nh, thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi nu\u00f4i n\u1ea5ng, l\u00f2ng v\u1ec1 l\u1ea1i c\u00e0ng thi\u1ebft tha, cho n\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t th\u1ea3 cho v\u1ec1. N\u00ean v\u1ec1 n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, c\u0169ng v\u00ec n\u00f3ng v\u1ec1, tr\u00ean \u0111\u00e3 soi x\u00e9t, n\u00ean b\u1ea3o ban nhau, ch\u1edb n\u00ean ng\u1edd s\u1ee3, s\u1edbm mu\u1ed9n ta c\u0169ng l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Quy Nh\u01a1n, kh\u00f4ng b\u1eaft t\u1ed9i \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u, V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng nghe tin Ngh\u1ec7 An b\u1ecb qu\u00e2n V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1nh, m\u00e0 B\u1eafc H\u00e0 th\u00ec gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean nh\u01b0 ong, m\u01b0u h\u1ecdp c\u1ea3 qu\u00e2n th\u1ee7y qu\u00e2n b\u1ed9 v\u00e0 l\u00f9a voi tr\u1eadn xu\u1ed1ng Hoa An, \u0111\u00e1nh d\u1ed1c t\u00fai m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec m\u1edbi d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u c\u0103n b\u1ea3n. Th\u00e1m t\u1eed b\u00e1o tin. Vua b\u00e8n tri\u1ec7u Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111em h\u1ebft t\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n, c\u00f9ng qu\u00e2n T\u1ea3 \u0111\u1ed3n c\u1ee7a L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i, d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh ph\u00e1i qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ebfn gi\u1eef b\u1ea3o thay. \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111\u00e3 \u0111i, gi\u1eb7c \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea3o r\u1ea5t g\u1ea5p. Cao La H\u00e2m S\u00e2m ng\u1ea7m th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c. Th\u00e0nh bi\u1ebft chuy\u1ec7n, m\u1eadt b\u00e1o l\u00ean. Vua l\u1ea1i sai \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n v\u00e0 voi, theo \u0111\u01b0\u1eddng H\u00e0 Nghi\u00eau ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Th\u1ecb D\u00e3, theo Th\u00e0nh m\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u1eef. L\u1ea1i sai Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111i tri\u1ec7u binh t\u01b0\u1edbng Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u1ec1 C\u00f9 M\u00f4ng \u0111\u1ec3 nghe l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn cai c\u01a1 chi Ch\u1ea5n v\u00f5 Trung qu\u00e2n l\u00e0 Mai Ti\u1ebfn V\u1ea1n \u0111\u00f3ng gi\u1eef ba \u0111\u00e8o \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi l\u00ednh tr\u1ed1n v\u00e0 b\u1ecdn gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p ra v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 th\u1ed1ng l\u00e3nh gi\u1eb7c l\u00e0 Tho\u1ea1i (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111em 150 thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u1edf B\u1eafc H\u00e0, Thu\u1eadn H\u00f3a v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ec1 Di (thu\u1ed9c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh). Qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n c\u1ee7a ta d\u00f2 bi\u1ebft. Vua th\u00e2n \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef ngo\u00e0i c\u1eeda bi\u1ec3n Th\u1ecb N\u1ea1i, sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng Hi\u1ec7u \u00fay Ti\u1ec1n chi Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh, V\u1ec7 \u00fay Ph\u1ea5n d\u1ef1c T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay T\u00fac tr\u1ef1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam \u0111em binh thuy\u1ec1n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. Tho\u1ea1i b\u1ecf thuy\u1ec1n l\u00ean b\u1edd ch\u1ea1y. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u01a1n 40 ng\u01b0\u1eddi, thu \u0111\u01b0\u1ee3c 30.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n kh\u00ed gi\u1edbi kh\u00f4ng xi\u1ebft k\u1ec3. Tr\u01b0\u01a1ng b\u00e8n ch\u1ecdn l\u1ea5y 70 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n b\u1ec1n t\u1ed1t \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, c\u00f2n d\u01b0 th\u00ec \u0111\u1ed1t h\u1ebft r\u1ed3i v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e2n B\u00ecnh Khang thi\u1ebfu \u0103n. L\u01b0u th\u1ee7 V\u00f5 V\u0103n L\u00e2n xin ho\u00e3n t\u1ea1p d\u1ecbch \u0111\u1ec3 th\u01b0 l\u00fac ng\u1eb7t ngh\u00e8o cho d\u00e2n. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u00f3i, M\u1ea1c T\u1eed Thi\u00eam sai d\u00e2n \u0111ong th\u00f3c \u1edf Ki\u00ean Giang, vi\u00ean qu\u1ea3n th\u1ee7 kh\u00f4ng cho.&nbsp; T\u1eed Thi\u00eam xin \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh n\u00f3i: \u201cBu\u00f4n th\u00f3c ra ngo\u00e0i bi\u1ec3n th\u00ec c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m. Nh\u01b0ng d\u00e2n \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean c\u0169ng l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, sao n\u1ee1 th\u1ea5y \u0111\u00f3i k\u00e9m m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ee9u?\u201d. B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean b\u00e1n cho 10 xe th\u00f3c. Vua nghe tin, khen l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La sai s\u1ee9 sang hi\u1ebfn hai th\u1edbt voi \u0111\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf Ngh\u1ec7 An, sai ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng bi\u1ec3u \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i \u0111\u1ec3 b\u00e1o. Vua cho th\u01b0 khen ng\u1ee3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai c\u01a1 \u0111\u1ed9i V\u00f5 d\u0169ng l\u1ea1c t\u00f2ng qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Y\u1ec3n \u0111i ch\u1edf 16.000 quan ti\u1ec1n \u1edf Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 C\u00f9 M\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai L\u01b0u th\u1ee7 L\u01b0u T\u1ea5n H\u00f2a \u0111em qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 \u0111\u1ebfn Th\u1ecb D\u00e3, theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh sai b\u00e1t \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, trong c\u00f5i y\u00ean \u1ed5n. \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u v\u00e0 n\u00f3i: \u201cNh\u01a1n nay m\u00f9a r\u1ed7i, xin b\u1eaft 10.000 d\u00e2n phu v\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n l\u1ea5y ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, \u1ee7y cho C\u00f4ng b\u1ed9 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00e1i \u0111em \u0111i Quang H\u00f3a l\u1ea5y g\u1ed7 v\u00e1n ch\u1edf v\u1ec1, \u0111\u00f3ng th\u00eam 50 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111i bi\u1ec3n, \u0111\u1ec3 s\u1eb5n cho qu\u00e2n d\u00f9ng\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu g\u1ea1o th\u1ecb n\u1ea1p c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ea1ng ru\u1ed9ng \u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 2 v\u1ea1n ph\u01b0\u01a1ng ch\u1edf v\u1ec1 Di\u00ean Kh\u00e1nh. Sai Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Thi\u1ec7n v\u00e0 Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu thu\u1ebf sai d\u01b0 \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean. Theo l\u1ec7 c\u0169 ti\u1ec1n thu\u1ebf c\u1ee7a ba h\u1ea1ng tr\u00e1ng qu\u00e2n d\u00e2n th\u00ec h\u1ea1ng tr\u00e1ng 2 quan 9 ti\u1ec1n, h\u1ea1ng qu\u00e2n 2 quan 4 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng, h\u1ea1ng d\u00e2n 2 quan. Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1eadn, m\u00e0 Ph\u00fa Y\u00ean th\u00ec m\u1edbi l\u1ea5y l\u1ea1i, sai quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee9 chi\u1ebfu theo s\u1ed1 d\u00e2n \u1edf s\u1ed5 \u0111inh n\u0103m M\u1eadu ng\u1ecd m\u00e0 thu thu\u1ebf n\u0103m nay, h\u1ebft th\u1ea3y theo nh\u01b0 h\u1ea1ng qu\u00e2n; l\u00e3o t\u1eadt th\u00ec thu m\u1ed9t n\u1eeda; c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec7t n\u1ea1p th\u00ec thu 3 quan; ngo\u00e0i l\u1ec7 \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u00f3c quy\u1ec1n l\u00e3nh cho d\u00e2n Ph\u00fa Y\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 khi Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec1m g\u00e2y bi\u1ebfn, Cai b\u1ea1 Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c Minh v\u00e0 K\u00fd l\u1ee5c V\u00f5 \u0110\u1ee9c Th\u00f4ng trong l\u00fac v\u1ed9i v\u00e0ng \u0111em s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u00f3c ch\u1ee9a trong kho cho d\u00e2n quy\u1ec1n l\u00e3nh. Qu\u00e2n gi\u1eb7c bi\u1ebft, \u0111\u00f2i l\u1ea5y \u1edf d\u00e2n, d\u00e2n kh\u1ed5 kh\u00f4ng xi\u1ebft. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd b\u1ecdn \u0110\u1ee9c l\u1ea1i \u0111\u00f2i \u0111\u00fang s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u00f3c \u1ea5y. Vua xu\u1ed1ng ch\u1ec9 khi\u1ec3n tr\u00e1ch, h\u1ea1 l\u1ec7nh r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 n\u1ed9p r\u1ed3i th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea5u tr\u1eeb v\u00e0o s\u1ed1 thu\u1ebf ch\u00ednh cung n\u0103m nay, th\u1eeba th\u00ec tr\u1ea3 l\u1ea1i, c\u00f2n ch\u01b0a n\u1ed9p th\u00ec tha h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i. Sai Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111em qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ebfn b\u1ea3o L\u1eef Qu\u00e1n, thay [Duy\u1ec7t] qu\u1ea3n c\u00e1c qu\u00e2n m\u00e0 chia \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n gi\u1eef; sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Mai \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb ki\u00eam qu\u1ea3n b\u1ed1n v\u1ec7 Ki\u00ean uy, Ph\u1ea5n v\u00f5 thu\u1ed9c Ti\u1ec1m dinh, Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 v\u00e0 V\u00f5 uy thu\u1ed9c H\u1eefu dinh, l\u1ec7 theo \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n; sai Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c chuy\u1ec3n v\u1eadn qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110\u00e0o Duy D\u1ee5ng l\u00e0 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Minh v\u00f5, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 \u0110\u00e0o Duy Th\u00ecn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n, Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n \u0110i\u1ec1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ki\u00ean uy.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai T\u00e0u v\u1ee5 T\u00f4 V\u0103n \u0110o\u00e0i v\u00e0 Cai b\u1ea1 t\u00e0u Ph\u1ea1m V\u0103n Lu\u1eadn \u0111\u1ec7 s\u1ed5 thu thu\u1ebf c\u1ea3ng c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c n\u0103m nay (h\u01a1n 489.790 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, vua d\u1eebng t\u1ea1i Nan D\u1eef [H\u00f2n Nan] (\u1edf trong c\u1eeda bi\u1ec3n C\u00f9 M\u00f4ng). Sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho K\u00fd l\u1ee5c Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 V\u00f5 \u0110\u1ee9c Th\u00f4ng r\u1eb1ng: \u201cNh\u1eefng qu\u00e2n Trung ngh\u0129a c\u0169 c\u0169ng l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc h\u1ecd b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u00e9p, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng theo. Ta \u0111\u00e3 t\u1eebng nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra l\u1ec7nh x\u00e1 t\u1ed9i, nh\u01b0ng l\u00f2ng h\u1ecd h\u00e3y c\u00f2n ho\u00e0i nghi. Khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n \u0111\u1ecba, v\u1ed1n c\u00f9ng quen bi\u1ebft, n\u00ean th\u1ec3 theo l\u00f2ng t\u1ed1t c\u1ee7a ta m\u00e0 kh\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u1ec3 cho l\u00f2ng h\u1ecd y\u00ean \u1ed5n; n\u1ebfu c\u00f3 ai t\u1eeb \u1edf trong gi\u1eb7c tr\u1ed1n v\u1ec1, hi\u1ec3u bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a gi\u1eb7c, th\u00ec d\u1eabn h\u1ecd \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i \u0111\u1ec3 h\u1ecfi r\u00f5 r\u1ed3i th\u1ea3 v\u1ec1. C\u1ea9n th\u1eadn, ch\u1edb l\u00e0m cho h\u1ecd s\u1ee3 h\u00e3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 gi\u1eb7c bi\u1ec3n T\u1ec1 Ng\u00f4i \u0111em 11 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1eadu \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n T\u00e2n Quan, g\u1eb7p b\u00e3o, c\u1ed9t bu\u1ed3m g\u1eaby h\u1ebft, l\u00eanh \u0111\u00eanh ngo\u00e0i bi\u1ec3n, c\u00f3 m\u1ed9t chi\u1ebfc d\u1ea1t v\u00e0o Ph\u1ee7 \u00e1o [V\u0169ng \u0110u\u1ed1i], qu\u00e2n tu\u1ea7n bi\u1ec3n c\u1ee7a ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua s\u1eafc cho c\u00e1c tr\u1ea5n gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n thu\u1ed9c Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ec1u s\u1eeda so\u1ea1n binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n b\u1eaft.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf Th\u1ecb D\u00e3 nh\u1ecdc m\u1ec7t l\u00e2u ng\u00e0y, sai Tham tri Binh b\u1ed9 Ng\u00f4 Nh\u01a1n T\u0129nh l\u00e3nh \u0111em c\u00e1c th\u1ee9c ch\u00e8 T\u00e0u, thu\u1ed1c l\u00e1 Xi\u00eam, c\u00e1c kh\u00f4 t\u00f4m kh\u00f4 chia c\u1ea5p cho. L\u1ea1i ph\u00e1t 2 t\u1ea5m nhi\u1ec5u \u0111\u1ecf, 10 c\u00e1i \u00e1o g\u1ea5m, g\u1eedi cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh x\u00e9t m\u00e0 cho nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u c\u00f3 c\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ee7y s\u01b0 c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1eadu trong c\u1eeda bi\u1ec3n Th\u1ecb N\u1ea1i, nghi\u00eam \u0111\u1eb7t ph\u00f2ng gi\u1eef. Vua th\u01b0\u1eddng \u0111i thuy\u1ec1n ngo\u00e0i bi\u1ec3n, sai k\u1ef3 binh nh\u1eed ra \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh, nh\u01b0ng ch\u00fang kh\u00f4ng d\u00e1m ra. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c tin th\u00e1m t\u1eed b\u00e1o r\u1eb1ng gi\u1eb7c l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda th\u1ee7y binh h\u1ee3p v\u1edbi b\u1ed9 binh. Vua b\u00e8n \u0111em th\u1ee7y binh \u0111\u1ecbnh ban \u0111\u00eam \u0111\u00e1nh \u00fap. M\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng, b\u1ecb ng\u01b0\u1ee3c gi\u00f3, l\u1ea1i ph\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1. H\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0110\u1ea1i t\u1ed5ng qu\u1ea3n L\u00ea V\u0103n Thanh b\u00e8n l\u00ean m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n tr\u1ed1n \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u00e1nh v\u00e2y b\u1ea3o Ch\u1ee7 S\u01a1n c\u1ee7a gi\u1eb7c. Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n uy l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Hu\u1ec7 b\u1ecb s\u00fang b\u1eafn ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u r\u1eb1ng: \u201cQu\u00e2n ta trong kho\u1ea3ng th\u00e1ng 6 th\u00e1ng 7 th\u00ec l\u1ee3i \u1edf s\u1ef1 \u0111\u00e1nh ch\u00f3ng, gi\u1ea3i v\u00e2y s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u00ec nh\u00e2n thu\u1eadn gi\u00f3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Ph\u00fa Xu\u00e2n \u0111\u1ec3 thu to\u00e0n c\u00f5i. Nh\u01b0ng t\u1eeb th\u00e1ng 8 t\u1edbi nay, gi\u00f3 nam sai k\u1ef3, th\u1ee7y qu\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 d\u00f9ng, th\u00ec l\u1ea1i l\u1ee3i \u1edf \u0111\u00e1nh ch\u1eadm. V\u1ea3 l\u1ea1i B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh b\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee7, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u1eddi r\u00e0ng bu\u1ed9c qu\u00e2n m\u1ea1nh c\u1ee7a Di\u1ec7u, D\u0169ng \u0111\u1ec3 cho ta c\u00f3 th\u1ec3 m\u1eb7c \u00fd \u0111\u00e1nh ch\u1ed7 kh\u00e1c. C\u1ea7n g\u00ec v\u1ed9i \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 c\u1ea7u may \u1edf m\u1ed9t tr\u1eadn th\u1eafng? Nay xin tr\u00edch lo\u1ea1i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7y y\u1ebfu trong c\u00e1c \u0111\u1ea1o v\u00e0 nh\u1eefng b\u1ecdn h\u00e0ng binh kh\u00f4ng tin \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, cho \u0111\u1ee1 \u0103n t\u1ed1n, l\u1ea1i \u0111i\u1ec3m th\u00eam binh \u0111inh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 th\u00eam sinh l\u1ef1c v\u00e0 l\u1ea5y h\u1ebft nh\u1eefng \u0111inh tr\u00e1ng \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam th\u1ee7y qu\u00e2n, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sang xu\u00e2n chi\u1ec1u gi\u00f3 h\u01a1i thu\u1eadn th\u00ec s\u1ebd th\u1ee7y b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn l\u1edbn th\u00ec c\u00f3 c\u01a1 thu \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n th\u1eafng. N\u1ebfu ti\u1ebft tr\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac m\u01b0a l\u1ee5t m\u00e0 ta c\u1ee9 th\u00fac qu\u00e2n m\u1ea1o hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 tranh phong v\u1edbi gi\u1eb7c, th\u00ec \u0111\u1ecba th\u1ebf x\u1ee9 n\u00e0y ch\u00fang \u0111\u00e3 t\u1eebng am hi\u1ec3u, ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 giao th\u00f4ng, kh\u00f4ng ch\u1ed7 n\u00e0o l\u00e0 ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u0111\u1ec3 canh ph\u00f2ng. N\u1ebfu qu\u00e2n ta gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o n\u00e0y th\u00ec ch\u00fang l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ea3o kh\u00e1c, li\u1ec1u ch\u1ebft \u0111\u1ec3 gi\u1eef, h\u1eb3n kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u1ecf thuy\u1ec1n ghe \u1edf Th\u1ecb N\u1ea1i m\u00e0 r\u00fat \u0111i\u201d. S\u1edb d\u00e2ng v\u00e0o, kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n B\u1eedu \u1ed1m, sai Ph\u00f3 chi An v\u00f5 Tr\u1ea7n C\u00f4ng T\u00edn thay coi qu\u00e2n, theo Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean sai b\u00e1t \u0111\u00e1nh gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ea3 l\u00ednh \u1ed1m Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u1ec1. L\u1ea1i s\u1eafc cho l\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ch\u1edf 5.000 c\u00e2n thu\u1ed1c \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ea7n s\u00e1ch Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n uy, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i T\u1ea3 qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00e1ch l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Th\u1ea7n v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 L\u01b0\u01a1ng v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00e1ng 10, sai b\u1ed1n dinh Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u00ecnh Khang, B\u00ecnh Thu\u1eadn thu tr\u01b0\u1edbc thu\u1ebf n\u0103m T\u00e2n d\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00f5 T\u00e1nh m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn mang t\u1edd bi\u1ec3u l\u00e9n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh t\u1ea1i. Vua l\u1ea1i sai th\u00e1m t\u1eeb l\u1ebbn v\u00e0o trong th\u00e0nh th\u0103m h\u1ecfi t\u01b0\u1edbng s\u0129; m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng ph\u1ea5n kh\u1edfi, nguy\u1ec7n xin ra s\u1ee9c li\u1ec1u ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t n\u0103m chi b\u00ecnh tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 binh h\u00f9ng tr\u1ea5n \u1edf b\u1ed1n dinh, m\u1ed7i dinh m\u1ed9t chi. \u0110\u00f4ng cung C\u1ea3nh th\u1ea5y xa gi\u00e1 \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, binh c\u00e1c dinh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u \u0111i\u1ec1u \u0111i c\u1ea3, xin l\u1eadp th\u00eam chi binh, chi\u00eau m\u1ed9 nh\u1eefng qu\u00e2n tr\u1ed1n v\u00e0 nh\u1eefng d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch b\u1ed5 v\u00e0o cho \u0111\u1ee7 canh gi\u1eef. Vua y cho. R\u1ed3i \u0111\u00f3, dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n l\u1ea5y c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 18 tu\u1ed5i, d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i. \u0110\u00f4ng cung nghe tin qu\u1edf tr\u00e1ch, ra l\u1ec7nh ph\u1ea3i theo \u00fd nguy\u1ec7n c\u1ee7a d\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m s\u1ee3 h\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n l\u01b0\u1eddng ph\u00e1i binh Th\u1ea7n s\u00e1ch gi\u1eef b\u1ea3o n\u00fai M\u00e3 C\u1ea3nh [C\u1ed5 Ng\u1ef1a]. R\u0103n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1ecf b\u1ea3o&nbsp; s\u1edf m\u00e0 \u0111i qu\u1ea5y nhi\u1ec5u nh\u00e2n d\u00e2n. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ecnh Thu\u1eadn b\u1ecb b\u00e3o. Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i coi ch\u1edf ti\u1ec1n g\u1ea1o \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u1eeba \u0111\u1ebfn v\u0169ng Ma V\u1eb1n th\u00ec thuy\u1ec1n b\u1ecb \u00fap \u0111\u1eafm h\u1ebft (m\u1ea5t h\u01a1n 1 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n v\u00e0 h\u01a1n 4 v\u1ea1n ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o). Qu\u00e2n ch\u1edf ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi. L\u1ee3i d\u00e2ng s\u1edb xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. Vua cho l\u00e0 s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ea3n n\u1ed5i, n\u00ean \u0111\u1eb7t c\u00e1ch tha cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Dinh th\u1ea7n B\u00ecnh Khang d\u00e2ng bi\u1ec3u xin l\u1ea5y g\u1ea1o th\u1ecb n\u1ea1p c\u1ee7a b\u1ea3y s\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00ea [\u00ca\u0111\u00ea] \u1edf \u0110\u1ed3ng H\u01b0\u01a1ng l\u00e0 10.000 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap qu\u00e2n nhu. Vua cho l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 Ph\u1ea1m Nh\u01b0 \u0110\u0103ng v\u00e0 Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 H\u1ed3 Th\u1ebf H\u1ecdc h\u1ed9i l\u00e0m. Nh\u01b0ng th\u1ea5y s\u00e1ch C\u00e0 Tu\u00e2n r\u1ed1i \u0111\u1ed9ng l\u1ea1i th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n dinh Ti\u00ean phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh b\u1ec7nh kh\u1ecfi. Sai \u0111em thu\u1ed9c qu\u00e2n v\u00e0 ba \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7, H\u1eefu v\u1ec7 v\u00e0 Ho\u00e0ng ki\u1ebfm \u0111i gi\u1eef b\u1ea3o La Thai, ki\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1eadn ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y qu\u00e2n ta c\u1ea7m c\u1ef1 v\u1edbi gi\u1eb7c, qu\u00e2n nhu \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n c\u1ea5p, b\u00e8n sai L\u01b0u th\u1ee7 L\u01b0u T\u1ea5n H\u00f2a \u0111\u1ebfn dinh B\u00ecnh Thu\u1eadn qu\u1ea3n c\u00e1c quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c thu thu\u1ebf v\u00e0 g\u1ea1o th\u1ecb n\u1ea1p m\u00e0 ch\u1edf n\u1ed9p. D\u1ee5 r\u1eb1ng l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho c\u00f3 th\u00eam l\u01b0\u01a1ng th\u00ec c\u1ee9 ti\u1ec7n nghi m\u00e0 l\u00e0m, kh\u00f4ng b\u00f3 bu\u1ed9c theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. H\u00f2a \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, d\u00e2ng s\u1edb xin quy\u1ec1n thu g\u1ea1o th\u1ecb n\u1ea1p \u1edf c\u00e1c nh\u00e0 gi\u00e0u v\u00e0 d\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ea1p bi\u1ec7t t\u00ednh. Dinh th\u1ea7n B\u00ecnh Khang c\u0169ng xin nh\u01b0 th\u1ebf. Vua \u0111\u1ec1u y cho (s\u1ed1 g\u1ea1o th\u1ecb n\u1ea1p \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn h\u01a1n 6.700 ph\u01b0\u01a1ng, \u1edf B\u00ecnh Khang h\u01a1n 6.500 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u00c2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 T\u1ea3 dinh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Phong l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ed1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 l\u00e0 V\u00f5 Th\u00e0nh V\u0103n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n V\u0103n Khoa l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi Ki\u1ebfn v\u00f5 dinh Ti\u00ean phong l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Chinh l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1eadu l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Nhu\u1ec7 v\u00f5 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi Tr\u00e1ng v\u00f5, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Ngo\u1ea1n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Cao V\u0103n Lai l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi D\u1ef1c v\u00f5, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f3a l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00fa l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Nhu\u1ec7 v\u00f5, Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u1ee5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11, K\u00fd l\u1ee5c V\u0129nh Tr\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1ea5n B\u1eedu ch\u1ebft; l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ho\u00e0ng Kim \u0110i\u1ec1m l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c V\u0129nh Tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5 H\u1eefu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 V\u00f5 uy, Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m l\u00e0 V\u00f5 \u0110\u00ecnh Duy\u00ean l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u H\u1ed3 V\u0103n U\u1ea9n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u H\u1ed3 V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u T\u1ea3 chi Man \u0110\u1ee9c Di\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi Mai Gia C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c B\u00e0nh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Tr\u1ea1c l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n Tam v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u1ea1t l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u01b0ng v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Ho\u1eb1ng V\u0129 H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Minh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 V\u00f5 d\u0169ng l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Do l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n Minh \u0110\u1ee9c \u1ed1m, sai Tham tri Binh b\u1ed9 Ng\u00f4 Nh\u01a1n T\u0129nh hi\u1ec7p c\u00f9ng L\u01b0u th\u1ee7 v\u00e0 K\u00fd l\u1ee5c t\u1ea1m h\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, tr\u00f4ng nom c\u00e1c vi\u1ec7c ti\u1ec1n th\u00f3c. Nh\u00e2n T\u0129nh d\u00e2ng s\u1edb xin theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec7t n\u1ea1p bi\u1ec7t t\u00ednh trong s\u1ed5 \u0111inh \u0111\u1ec3 quy\u1ec1n thu g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng gi\u00fap (h\u01a1n 15.800 ph\u01b0\u01a1ng). Vua y l\u1eddi t\u00e2u, l\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh thu th\u00eam t\u00f4 ru\u1ed9ng gi\u00fap, theo s\u1ed1 ch\u00ednh cung m\u00e0 thu.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Phan V\u0103n T\u1ef1 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1eddng H\u00e0 Nghi\u00eau. H\u00e0 Nghi\u00eau l\u00e0 n\u01a1i n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, \u0111\u01b0\u1eddng ngo\u1eb7t ngh\u00e8o nh\u01b0 ru\u1ed9t d\u00ea, nhi\u1ec1u ng\u00e3 \u0111i th\u00f4ng, b\u1ecdn gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng qua l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00f3, cho n\u00ean h\u1ea1 l\u1ec7nh nghi\u00eam ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u00e1nh b\u1ea3o Ch\u1ee7 S\u01a1n c\u1ee7a gi\u1eb7c, m\u00e3i kh\u00f4ng ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c, sai ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi Man d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft \u1edf ph\u00eda t\u00e2y nam c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u00fap v\u00e0o l\u01b0ng gi\u1eb7c, b\u00e8n v\u1ebd \u0111\u1ecba h\u00ecnh r\u1ed3i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 h\u1ecdp \u0111\u00e1nh. Vua xem bi\u1ec3u, m\u1eebng n\u00f3i: \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf trong m\u1eaft ta r\u1ed3i\u201d. T\u1ee9c th\u00ec sai T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u1ec1u \u0111em qu\u00e2n b\u1ea3n dinh v\u00e0 ki\u00eam l\u00e3nh t\u01b0\u1edbng s\u0129 H\u1eefu dinh v\u00e0 Ti\u1ec1n dinh, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Th\u1ecb D\u00e3 theo ti\u1ebft ch\u1ebf c\u1ee7a Th\u00e0nh; d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c v\u00e0 Mai \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb \u1edf \u0111\u1ea1o C\u00f9 M\u00f4ng s\u1eafp qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ch\u1edd. L\u1ea1i sai L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111i La Thai qu\u1ea3n l\u00e3nh ba \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7, H\u1eefu v\u1ec7 v\u00e0 Ho\u00e0ng ki\u1ebfm, sai Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh \u0111em qu\u00e2n s\u1edf thu\u1ed9c, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u1ecb D\u00e3 theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ; Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn Tu\u1ea5n th\u00ec thay gi\u1eef b\u1ea3o La Thai, l\u00e0m vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n b\u1ecdn T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u1ebfn Th\u1ecb D\u00e3. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh sai Duy\u1ec7t gi\u1eef b\u1ea3o l\u00e0m ch\u00ednh binh, t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111em c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n l\u00e0m k\u1ef3 binh \u0111\u00eam theo \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft v\u01b0\u1ee3t n\u00fai B\u1ecdt Kh\u00ea, nh\u00e2n m\u01b0a d\u1ea7m xuy\u00ean qua \u0110\u0103ng Tr\u1ea1i [Tr\u1ea1i \u0110\u00e8n], quanh ra ph\u00eda sau gi\u1eb7c, ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t tr\u1ea1i s\u00e1ch. Gi\u1eb7c th\u1ea3ng th\u1ed1t quay \u0111\u00e1nh. Duy\u1ec7t huy \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n ti\u1ebfn s\u00e1t tr\u01b0\u1edbc b\u1ea3o. \u0110\u1ea7u v\u00e0 \u0111u\u00f4i gi\u00e1p \u0111\u00e1nh. Gi\u1eb7c v\u1ee1 ch\u1ea1y v\u00e0o K\u1ef3 Nguy\u00ean. C\u00e1c qu\u00e2n th\u1eeba th\u1eafng \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, \u0111\u00e1nh ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Hoan (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd), \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn Tu\u1ea7n D\u00e3 [\u0110\u1ed3ng Tu\u1ea7n]. T\u01b0\u1edbng l\u00e0m ph\u1ea3n l\u00e0 T\u1eeb V\u0103n Chi\u00eau quay qu\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1, qu\u00e2n ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o ta h\u01a1i l\u00f9i. Th\u00e0nh v\u00e0 Duy\u1ec7t t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u1ed1c su\u1ea5t qu\u00e2n v\u00e0 voi s\u1ea5n l\u1ea1i \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Chi\u00eau tho\u00e1t ch\u1ea1y. \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thu \u0111em thu\u1ed9c h\u1ea1 h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi ra h\u00e0ng. Qu\u00e2n ta thu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c voi ng\u1ef1a s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi, gi\u1ebft v\u00e0 \u0111\u00e1nh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u kh\u00f4ng xi\u1ebft k\u1ec3. Tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean. Vua r\u1ea5t khen ng\u1ee3i, tuy\u00ean d\u1ee5 \u0111\u1ec3 \u1ee7y l\u1ea1o, th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c qu\u00e2n 5.000 quan ti\u1ec1n, 200 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c t\u00e2y, th\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi Man d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng 5 c\u00e1i \u00e1o g\u1ea5m, 3 t\u1ea5m nhi\u1ec5u, 5 t\u1ea5m v\u1ea3i m\u00e0u, v\u00e0 m\u1eafm mu\u1ed1i c\u00e1c v\u1eadt. Trong tr\u1eadn n\u00e0y Th\u00e0nh v\u00e0 Duy\u1ec7t \u0111\u1ec1u c\u1eafm c\u1edd t\u01b0\u1edbng tr\u00ean b\u00e0nh voi m\u00e0 ch\u1ec9 huy c\u00e1c qu\u00e2n. Th\u00e0nh v\u1ed1n th\u00edch r\u01b0\u1ee3u, s\u1eafp ra tr\u1eadn th\u00ec \u0111em b\u1ea7u ra t\u1ef1 r\u00f3t u\u1ed1ng, r\u00f3t m\u1ed9t ch\u00e9n \u0111\u01b0a cho Duy\u1ec7t. Duy\u1ec7t kh\u00f4ng ch\u1ecbu u\u1ed1ng, Th\u00e0nh c\u1ed1 \u00e9p n\u00f3i: \u201cNay tr\u1eddi l\u1ea1nh, u\u1ed1ng m\u1ed9t ch\u00e9n cho m\u1ea1nh th\u00eam l\u00ean!\u201d. Duy\u1ec7t n\u00f3i: \u201cAi y\u1ebfu nh\u00e1t m\u1edbi ph\u1ea3i m\u01b0\u1ee3n r\u01b0\u1ee3u. C\u00f2n t\u00f4i th\u00ec tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 gi\u1eb7c n\u00e0o m\u1ea1nh, c\u1ea7n g\u00ec \u0111\u1ebfn r\u01b0\u1ee3u\u201d. Th\u00e0nh c\u00f3 v\u1ebb x\u1ea5u h\u1ed5, do \u0111\u00f3 c\u0103m Duy\u1ec7t.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Tr\u01b0\u1eddng D\u00e3 [\u0110\u1ed3ng D\u00e0i], sai T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf n\u00fai Y\u00ean T\u01b0\u1ee3ng, l\u1ea5y lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n b\u1ea3o. L\u1ea1i \u0111\u00e1nh c\u00e1c b\u1ea3o Sinh \u0110\u00e0m v\u00e0 S\u01a1n Tr\u00e0 c\u1ee7a gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Do \u0111\u00f3 t\u1eeb n\u00fai L\u1ec7 Th\u1ea1ch \u0111\u1ebfn Hoa An, Hoa L\u1ed9c, qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u b\u1ecf b\u1ea3o, \u0111\u00eam tr\u1ed1n \u0111i. B\u1ed9 binh ta hai \u0111\u01b0\u1eddng li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi nhau, b\u00e8n chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u1edf L\u1ea1p Qu\u00e1n v\u00e0 V\u00e2n S\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thu theo Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean sai ph\u00e1i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. (Thu l\u00e0 em c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean). B\u1ecdn l\u00e0m ph\u1ea3n \u1edf H\u1eefu \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m l\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u V\u00f5 V\u0103n T\u1ee5c v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1p (\u0111\u00f4 ty c\u0169 c\u1ee7a gi\u1eb7c) \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u1eaft t\u1ea1i tr\u1eadn ti\u1ec1n. Vua cho l\u00e0 ch\u1ee9c b\u00e9 nh\u1ecf kh\u00f4ng th\u00e8m gi\u1ebft, tha cho v\u1ec1 l\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y trong b\u1ecdn h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n l\u00e0m ph\u1ea3n, duy L\u00ea Ch\u1ea5t b\u1ec1n l\u00f2ng quy thu\u1eadn, kh\u00f4ng nh\u01b0 b\u1ecdn kia, cho ti\u1ec3u sai \u0111i tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 th\u0103m h\u1ecfi ; m\u1eb9 gi\u00e0 v\u00e0 v\u1ee3 con Ch\u1ea5t \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec d\u1ee5 cho l\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n th\u0103m h\u1ecfi v\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng nu\u00f4i n\u1ea5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m l\u00e0 V\u00f5 \u0110\u00ecnh Giai \u0111em qu\u00e2n b\u1ea3n \u0111\u1ed3n theo L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t sai b\u00e1t \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ra l\u1ec7nh c\u1ea5m c\u00e1c qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. D\u1ee5 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e9p binh c\u1ed1t \u1edf uy nghi\u00eam, tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc c\u1ed1t \u1edf nh\u00e2n th\u1ee9, cho n\u00ean v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 d\u1ee5ng binh ch\u1ec9 c\u1ea7n d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c cho d\u00e2n y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, ra tr\u1eadn ph\u1ea3i ch\u00e9m gi\u1ebft l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. Nay qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n trong h\u1ea1t Quy Nh\u01a1n kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ebd thu\u1eadn ngh\u1ecbch m\u00e0 ch\u1ed1ng c\u1ef1 qu\u00e2n ta, ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 v\u00ec m\u1ed9t hai \u0111\u1ee9a \u0111\u1ea7u s\u1ecf l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u1ebf th\u00f4i. B\u1ecdn khanh n\u00ean th\u1ec3 l\u00f2ng ta, nghi\u00eam r\u0103n t\u01b0\u1edbng s\u0129, ph\u00e0m \u0111\u1ed1i tr\u1eadn \u0111\u00e1nh nhau m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9m gi\u1ebft, b\u1eb1ng sau tr\u1eadn b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft b\u1eady m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o. C\u00f2n nh\u01b0 qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u ho\u1eb7c ph\u00f3ng l\u1eeda hi\u1ec7u \u0111\u1ec3 cho trong th\u00e0nh \u1ee9ng theo th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ed1t \u1edf n\u01a1i r\u1eebng r\u00fa v\u1eafng ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1t ph\u00e1 nh\u00e0 d\u00e2n, \u0111\u1ec3 cho quan d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00e0nh. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec l\u1ea5y qu\u00e2n ph\u00e1p tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n B\u1ea3o Tr\u00ed ch\u1ebft. Cho 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 300 quan ti\u1ec1n, sai con l\u00e0 Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n B\u1ea3o Bang \u0111\u01b0a tang v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh. S\u1eafc cho b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00e2u r\u1eb1ng ph\u00e0m chi ph\u00ed v\u1ec1 vi\u1ec7c tang \u0111\u1ec1u l\u1ea5y c\u1ee7a c\u00f4ng m\u00e0 h\u1eadu c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Gi\u1ea3ng c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb gi\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch Man \u1edf Tr\u1ea5n Bi\u00ean quy ph\u1ee5c, Gi\u1ea3ng ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00eau s\u00e1ch qu\u00e1 ch\u1eebng, d\u00e2n Man kh\u1ed5 qu\u00e1 l\u00e0m ph\u1ea3n, \u0111\u00e1nh \u00fap Gi\u1ea3ng, Gi\u1ea3ng thua ch\u1ea1y. L\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n b\u1eaft Gi\u1ea3ng b\u1ecf ng\u1ee5c, t\u1ecbch bi\u00ean gia s\u1ea3n r\u1ed3i \u0111em t\u1ed9i tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean. Vua sai gi\u1ebft, v\u00e0 d\u1ee5 c\u00e1c s\u00e1ch Man r\u1eb1ng: \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u1ea5y d\u00e2n Man kh\u00f4ng y\u00ean, n\u00ean sai quan \u0111\u1ebfn v\u1ed7 v\u1ec1. Gi\u1ea3ng kh\u00f4ng tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c h\u00f3a c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u1ec9 c\u1ea7u l\u1ea5y l\u1eddi, v\u1ed1n l\u00e0 c\u1ed1 t\u1ed9i. Nh\u01b0ng d\u00e2n Man c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, d\u00e1m n\u1ed5i l\u00ean l\u00e0m lo\u1ea1n, th\u00ec t\u1ed9i \u1ea5y c\u0169ng \u0111\u00e1ng gi\u1ebft. Nay t\u1ea1m xem l\u00e0 v\u00ec ho\u1ea3ng h\u1ed1t m\u00e0 tha th\u1ee9 cho. Ph\u1ea1m k\u1ebb n\u00e0o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng kh\u00ed gi\u1edbi t\u00e0i v\u1eadt c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u1ee9c th\u00ec ph\u1ea3i \u0111em n\u1ed9p tr\u1ea3. N\u1ebfu kh\u00f4ng tu\u00e2n m\u1ec7nh th\u00ec gi\u1ebft kh\u00f4ng tha\u201d. D\u1ee5 \u0111\u1ebfn, d\u00e2n Man l\u1ea1i y\u00ean. B\u00e8n l\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 V\u00f5 Ti\u1ebfn \u0110\u1ea9u l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Ty Chi\u00eam h\u1eadu d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cTh\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ea7u n\u0103m c\u00f3 l\u1ec7 ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t \u0111\u1ec3 ra qu\u00e2n. X\u00e9t t\u1eeb ng\u00e0y 15 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u00e0y K\u1ef7 m\u00f9i m\u1ed3ng 6 l\u00e0 t\u1ed1t h\u01a1n c\u1ea3, nh\u01b0ng l\u1ea1i hi\u1ec1m c\u00f3 l\u1ee5c h\u1ea1i n\u00ean ch\u01b0a d\u00e1m quy\u1ebft\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho L\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng: \u201cVi\u1ec7c xu\u1ea5t qu\u00e2n l\u00e0 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng, b\u1eb1ng ch\u01b0a xu\u1ea5t qu\u00e2n th\u00ec ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd kh\u00f4ng d\u00e1m n\u1ed5 s\u00fang, nh\u01b0 th\u1ebf sao cho th\u00e0nh l\u1ec5. V\u1ea3 ng\u00e0y l\u1ee5c h\u1ea1i ( L\u1ee5c h\u1ea1i: Hi\u1ec7p k\u1ef7 bi\u1ec7n ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 n\u00f3i: L\u1ee5c h\u1ea1i l\u00e0 b\u1ea5t h\u00f2a nh\u01b0 D\u1ea7n d\u1eef T\u1ef5 h\u1ea1i. M\u00e3o d\u1eef Th\u00ecn h\u1ea1i v\u00e0 T\u00fd d\u1eef M\u00f9i h\u1ea1i.) l\u00e0 t\u00fd h\u1ea1i m\u00f9i. Nay \u0110\u00f4ng cung l\u00e0m ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, t\u01b0\u1edbng m\u1ec7nh \u1edf t\u00fd th\u00ec c\u00f3 ng\u1ea1i g\u00ec. C\u1ee9 d\u00f9ng ng\u00e0y \u1ea5y ra qu\u00e2n, \u0111\u1eebng c\u00e2u n\u1ec7 qu\u00e1. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c vi\u1ec7c ti\u1ebfn l\u1ecbch v\u00e0 ban l\u1ecbch th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u1ec7 m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, l\u1ea1i sai Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n t\u1edbi dinh Ph\u00fa Y\u00ean qu\u1ea3n quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c l\u00e0m c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u01b0ng thu t\u00f4 thu\u1ebf v\u00e0 v\u1eadn ch\u1edf qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng. Vua nghe tin c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n do Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c qu\u1ea3n v\u00e0 qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201c\u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac can qua v\u1ed9i v\u00e3, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c kh\u00f4ng ti\u1ec7n cho d\u00e2n, cho n\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1eadp qu\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u1ec3 r\u0103n s\u0129 t\u1ed1t. T\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 l\u1ec7nh th\u00ec l\u00e0m, \u0111\u00e3 c\u1ea5m th\u00ec th\u00f4i, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m m\u1ea3y may c\u1ee7a d\u00e2n, m\u1edbi l\u00e0 qu\u00e2n c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3. N\u1ebfu \u1edf ch\u1ed1n n\u00e0y kh\u00f4ng bi\u1ebft nghi\u00eam c\u1ea5m, th\u00ec ch\u1ed1n kh\u00e1c nghe tin, trong l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3. Tuy c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 m\u00e0 xem l\u00e0 l\u1eddi su\u00f4ng th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 tin \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady t\u1eeb nay n\u00ean \u0111em l\u00f2ng xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, k\u1ebb n\u00e0o tr\u00e1i ph\u00e9p th\u00ec tr\u1ecb b\u1eb1ng qu\u00e2n ph\u00e1p, cho th\u1ecfa l\u00f2ng mong m\u1ecfi c\u1ee7a d\u00e2n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ecd Vinh ch\u1ebft. Cho m\u1ed9t c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng v\u00e0 sai dinh th\u1ea7n Ph\u00fa Y\u00ean chi ti\u1ec1n kho \u0111\u1ec3 bi\u1ec7n vi\u1ec7c tang.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n \u0111em qu\u00e2n s\u1edf thu\u1ed9c v\u00e0 v\u1ec7 Cung v\u00f5 gi\u1eef b\u1ea3o L\u00e3o M\u00e1c, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c r\u00fat qu\u00e2n \u1edf b\u1ea3o L\u1eef Qu\u00e1n v\u1ec1, chia b\u1eaft c\u00e1c \u0111\u1ea1o b\u1eafc c\u1ea7u Tu\u1ea7n Giang \u0111\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec7n vi\u1ec7c qu\u00e2n b\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m l\u00e0 V\u00f5 \u0110\u00ecnh Giai \u1ed1m; l\u1ea5y ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi l\u00e0 V\u00f5 \u0110\u00ecnh Duy\u00ean t\u1ea1m L\u00e3nh qu\u00e2n, theo L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho r\u1eb1ng thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u0111i bi\u1ec3n r\u1ea5t nhanh ti\u1ec7n, s\u1eafc cho Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn ph\u00e0m nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 trong h\u1ea1t ch\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c 70 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u cho x\u1ebfp g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee3i khi ti\u1ec7n gi\u00f3 th\u00ec ch\u1edf \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, thuy\u1ec1n n\u00e0o \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng. T\u1eeb \u0111\u00f3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u lo c\u1ed1 g\u1eafng, l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n kh\u00f4ng thi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh b\u1ea3o Ng\u0169 th\u1ea7n v\u1ec7 c\u1ee7a T\u1ea3 qu\u00e2n. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh sai Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111\u00e1p \u00fap sau l\u01b0ng gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. Gi\u1eb7c l\u1ea1i ph\u1ea1m b\u1ea3o H\u1eefu dinh, V\u1ec7 \u00fay H\u00f9ng uy l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i Lu\u1eadt v\u00e0 V\u1ec7 \u00fay H\u00f9ng d\u0169ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u1ed9c \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfp chi\u1ebfn, gi\u1eb7c thua to.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh b\u1ecb v\u00e2y l\u00e2u ch\u01b0a gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 c\u1eeda bi\u1ec3n Th\u1ecb N\u1ea1i<\/p>\n\n\n\n<p>th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng gi\u1eef th\u00eam v\u1eefng. Vua th\u01b0\u1eddng bu\u1ed3n b\u1ef1c kh\u00f4ng vui, than r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eddi ch\u01b0a mu\u1ed1n di\u1ec7t gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n ch\u0103ng! Sao \u0111\u1ec3 cho t\u01b0\u1edbng gi\u1ecfi c\u1ee7a ta b\u1ecb kh\u1ed1n m\u00e3i \u1edf \u0111\u00e2y!\u201d. B\u00e0n d\u00f9ng k\u1ebf h\u1ecfa c\u00f4ng: Sai c\u00e1c qu\u00e2n l\u1ea5y nh\u1ef1a tr\u00e1m r\u01b0\u1edbi v\u00e0o c\u1ee7i v\u00e0 ch\u1ee9a v\u00e0o h\u01a1n 20 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n con, \u0111\u1ea7u thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u0111inh s\u1eaft, \u0111\u1ec3 ch\u1edd ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ; tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean \u0111i thuy\u1ec1n v\u00e0o gi\u1eefa gi\u1eb7c, l\u1ea5y m\u00f3c c\u00e2u m\u00f3c thuy\u1ec1n c\u1ee7a ch\u00fang r\u1ed3i ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t. H\u1ecfi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, ai c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y. T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc xin \u0111i. Vua s\u1eafp y cho, m\u1eadt b\u00e1o v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh r\u1eb1ng: \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1eef h\u1ecfa \u1edf trong b\u00e0n tay ta\u201d ( Chi\u1ebfn thu\u1eadt c\u1ee7a Kh\u1ed5ng Minh v\u00e0 Ch\u00e2u Du b\u00e0n t\u00ednh trong cu\u1ed9c \u0111\u00e1nh tr\u1eadn h\u1ecfa c\u00f4ng \u1edf X\u00edch B\u00edch v\u1edbi T\u00e0o Th\u00e1i. Khi b\u00e0n th\u00ec Ch\u00e2u Du v\u00e0 Kh\u1ed5ng Minh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft ch\u1eef \u201ch\u1ecfa\u201d \u1edf trong b\u00e0n tay r\u1ed3i ch\u00eca ra. (Xem Tam qu\u1ed1c ch\u00ed di\u1ec5n ngh\u0129a).). L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh ban \u0111\u00eam b\u00e0y b\u1ed9 binh l\u00e0m ra v\u1ebb c\u01b0\u1edbp tr\u1ea1i, khi\u1ebfn gi\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn m\u1eb7t th\u1ee7y. Th\u00e0nh m\u1eadt b\u00e1o cho Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean. V\u1eeba Xuy\u00ean b\u1ecb \u1ed1m, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu K\u1ef7 \u0111em cho nh\u00e2n s\u00e2m vua ban, Xuy\u00ean b\u1ea3o K\u1ef7 r\u1eb1ng: \u201cTa nghe ch\u00faa th\u01b0\u1ee3ng mu\u1ed1n d\u00f9ng h\u1ecfa c\u00f4ng, T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc xin \u0111i. Theo \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a Xuy\u00ean, th\u00ec Ph\u01b0\u1edbc d\u1eabu d\u0169ng nh\u01b0ng ph\u1ea3i c\u00e1i v\u1ed9i ti\u1ebfn, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t th\u00ec d\u0169ng m\u00e0 c\u00f3 m\u01b0u, n\u1ebfu sai Duy\u1ec7t \u0111i th\u00ec vi\u1ec7c ch\u1eafc th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d. K\u1ef7 v\u1ec1 t\u00e2u vua, vua b\u00e8n tri\u1ec7u Duy\u1ec7t \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: \u201cV\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 l\u00e0 Phan C\u00f4ng Ngh\u0129a, v\u00ec qu\u00e2n t\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ee5c, xin cho ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay V\u00f5 V\u0103n Gi\u00e1o thay\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Mai \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb ch\u1ebft. Sai \u0111\u01b0a v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh h\u1eadu t\u00e1ng. Tr\u01b0\u1edbc kia \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb theo xa gi\u00e1 sang Xi\u00eam, trong l\u00fac b\u00f4n ba, b\u1ecdn t\u00f2ng th\u1ea7n nh\u01b0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t n\u00f3i n\u0103ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng gi\u1eef l\u1ec5 \u0111\u1ed9, \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb \u1edf sau thuy\u1ec1n, m\u00ecnh m\u1eb7c \u00e1o r\u00e1ch m\u00e0 lui t\u1edbi v\u00e2ng th\u01b0a, ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5t l\u1ec5. Vua r\u1ea5t q\u00fay tr\u1ecdng. K\u1ecbp khi l\u1ea5y l\u1ea1i thi\u00ean h\u1ea1, vua t\u1eebng d\u1ee5 b\u1ea3o ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 t\u01b0 [Minh M\u1ea1ng] r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia ta c\u00f2n b\u00f4n ba, nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i theo h\u1ea7u l\u1eafm k\u1ebb ho\u1ea3ng h\u1ed1t nh\u1ea7m l\u1eabn, duy m\u1ed9t m\u00ecnh \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb l\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec5 \u0111\u1ed9, kh\u00f4ng v\u00ec \u0111i\u00ean b\u00e1i ( \u0110i\u00ean b\u00e1i: nghi\u00eang ch\u00fac xu\u1ed1ng (\u0111i\u00ean: ng\u00e3 nh\u00e0o, b\u00e1i: th\u1ecbnh l\u1edbn)) v\u1ed9i v\u00e0ng m\u00e0 \u0111\u1ed5i th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a m\u00ecnh. Th\u1eddi x\u01b0a Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng T\u1eed b\u00e0n vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 d\u1ef1 tr\u1eadn T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng ((3) T\u01b0\u01a1ng T\u1eed n\u01b0\u1edbc Tri\u1ec7u (\u0111\u1eddi Xu\u00e2n Thu) b\u1ecb Tr\u00ed B\u00e1 \u0111\u00e1nh ph\u1ea3i ch\u1ea1y ra T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng. Sau gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u00ed B\u00e1 \u1edf T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng (T\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m, quy\u1ec3n I, \u201cChu k\u1ef7\u201d)) th\u00ec cho <a href=\"https:\/\/nhasachmienphi.com\/doc-online\/dong-chu-liet-quoc-169327\">Cao H\u00e1ch l\u00e0 b\u1ef1c nh\u1ea5t<\/a>. Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ea1nh \u0110\u00e0m n\u00f3i: \u201cCao H\u00e1ch \u1edf trong th\u00e0nh b\u1ecb v\u00e2y, ch\u1eeda nghe th\u1ea5y c\u00f3 b\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u01b0\u1edbc g\u00ec hay l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t vi\u1ec7c g\u00ec, m\u00e0 chi\u1ebfm c\u00f4ng \u0111\u1ea7u, nh\u1eadn th\u01b0\u1edfng l\u1edbn, t\u00f4i tr\u1ed9m kh\u00f4ng hi\u1ec3u\u201d. T\u01b0\u01a1ng T\u1eed n\u00f3i: \u201cTa trong khi kh\u1ed1n \u00e1ch, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ho\u1ea3ng h\u1ed1t nh\u1ea7m l\u1eabn, ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u00ecnh Cao H\u00e1ch c\u1eed \u0111\u1ed9ng k\u00ednh c\u1ea9n, kh\u00f4ng m\u1ea5t c\u00e1i l\u1ec5 \u0111\u1ed9 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i. C\u00f4ng lao th\u00ec c\u1ea7n \u1edf ng\u00e0y nay, m\u00e0 l\u1ec5 \u0111\u1ed9 th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i mu\u00f4n \u0111\u1eddi, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec Cao H\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng tr\u00ean ch\u1eb3ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng sao?\u201d. Nay \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb m\u1ed9t l\u00f2ng c\u1ea9n tr\u1ecdng, kh\u00f4ng k\u00e9m g\u00ec Cao H\u00e1ch, ta r\u1ea5t q\u00fay\u201d. (\u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u1ebf Mi\u1ebfu, n\u0103m th\u1ee9 12 \u0111\u01b0\u1ee3c phong V\u0129nh L\u1ea1i h\u1ea7u).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai c\u01a1 Ng\u00f4 V\u0103n Hi\u1ebfn \u0111em \u0111\u1ed9i To\u00e0n th\u1eafng ra \u0111\u00f3ng gi\u1eef mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 thu thu\u1ebf ng\u01b0\u1eddi Man.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n XIII &#8211; Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/a><\/h1>\n\n\n\n<p>T\u00e2n d\u1eadu, n\u0103m th\u1ee9 22 [1801] (Thanh Gia Kh\u00e1nh n\u0103m th\u1ee9 6), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, vua d\u1eebng \u1edf h\u00e0nh t\u1ea1i H\u00f2n Nan. Ban ph\u00e1t qu\u00e2n ph\u1ee5c cho c\u00e1c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Hu\u1ef3nh Vi\u1ebft To\u1ea3n l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5 Ti\u1ec1n dinh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n B\u1ea3o l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n V\u0103n Kh\u00e1nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Ki\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3m l\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay,&nbsp; Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 T\u1ea3 dinh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Thuy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh ti\u1ebft ch\u1ebf b\u1ed9 binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o. Vua d\u1ee5 Th\u00e0nh r\u1eb1ng: \u201cM\u1edbi \u0111\u00e2y \u0111\u1ea1i binh t\u1eeb Th\u1ecb D\u00e3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh tr\u00e8o non v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1edbng s\u00e1 c\u00e1ch tr\u1edf, s\u1ee3 kh\u00f3 qu\u1ea3n c\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u1ea1 ch\u1ec9 cho T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ki\u00eam l\u0129nh hai dinh Ti\u1ec1n v\u00e0 H\u1eefu \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 th\u1ed1ng thu\u1ed9c. Nay l\u0169y gi\u1eb7c \u0111\u00e3 san b\u1eb1ng, c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 li\u00ean l\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu quy\u1ec1n ch\u1ec9 huy kh\u00f4ng c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch, hi\u1ec7u l\u1ec7nh kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, th\u00ec c\u00e1c qu\u00e2n v\u00e2ng l\u1ec7nh \u1edf \u0111\u00e2u? T\u1eeb nay v\u1ec1 sau b\u1ed1n dinh Trung Ti\u1ec1n H\u1eefu H\u1eadu \u0111\u1ebfn \u0111em qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 theo quy\u1ec1n ti\u1ebft ch\u1ebf c\u1ee7a khanh, T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00eam l\u0129nh nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa. L\u1ea1i nh\u01b0 qu\u00e2n \u0111\u1ea1o C\u00f9 M\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u1ee7y cho Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c m\u1ed9t m\u00ecnh c\u00e1ng \u0111\u00e1ng m\u1ed9t m\u1eb7t, nay \u0111\u1ecba th\u1ebf \u0111\u00e3 n\u1ed1i li\u1ec1n, c\u0169ng cho khanh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 c\u1ea3. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111\u00e1nh gi\u1eef th\u00ec n\u00ean \u0111i\u1ec1u b\u00e1t t\u01b0\u1edbng s\u0129 to\u00e0n dinh, ch\u1edb n\u00ean l\u1ebb t\u1ebb. K\u1ebb n\u00e0o tr\u00e1i m\u1ec7nh l\u1ec7nh th\u00ec x\u1eed ngay theo qu\u00e2n ph\u00e1p\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng: \u201cKhanh l\u00e0 c\u1ef1u t\u01b0\u1edbng l\u00e3o th\u00e0nh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed1n tr\u00f4ng c\u1eady. Nh\u01b0ng nay quy\u1ec1n ti\u1ebft ch\u1ebf b\u1ed9 binh \u0111\u00e3 chuy\u00ean \u1ee7y cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, v\u1eady t\u1eeb sau c\u00f3 s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n th\u00ec khanh n\u00ean l\u1ea5y X\u00e3 T\u1eafc l\u00e0m tr\u1ecdng m\u00e0 nghe theo, ch\u1edb n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 k\u1ebb cao ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5p\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c v\u00e2y th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh m\u1ea5y v\u00f2ng. V\u00f5 T\u00e1nh th\u1eeba ban \u0111\u00eam m\u1edf c\u1eeda \u0111\u00f4ng ra \u1eadp \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ed1t tr\u1ea1i gi\u1eb7c ch\u00e1y li\u1ec1n ch\u1eebng m\u1ed9t d\u1eb7m. Qu\u00e2n gi\u1eb7c s\u1ee3 l\u00f9i, s\u00e1ng s\u1edbm l\u1ea1i h\u1ecdp th\u00eam qu\u00e2n v\u00e2y th\u00e0nh. Tin th\u00e1m t\u1eed b\u00e1o l\u00ean. Vua d\u1ee5 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m, t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u00e1nh lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u00f4n, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i d\u1eebng qu\u00e2n th\u00ec n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbp m\u00e0 \u0111\u1eafp th\u00e0nh cao \u0111\u00e0o h\u00e0o s\u00e2u \u0111\u1ec3 t\u1ef1 v\u1ec7. L\u1ea5y \u0111\u00f3 m\u00e0 nghi\u1ec7m, th\u00ec ta kh\u00f4ng s\u1ee3 kh\u00f4ng th\u1eafng, ch\u1ec9 s\u1ee3 kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u00e1nh th\u00f4i. Nay trong th\u00e0nh d\u00e1m x\u00f4ng v\u00e2y ra \u0111\u00e1nh l\u00e0 tr\u00f4ng c\u1eady c\u00f3 qu\u00e2n ta ngo\u1ea1i vi\u1ec7n. N\u1ebfu ta c\u1ee9 d\u1eebng qu\u00e2n m\u00e3i th\u00ec trong ngo\u00e0i c\u00e1ch h\u1eb3n, nh\u00e2n t\u00e2m t\u1ea5t l\u00e0 ch\u1edd ng\u00f3ng. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n n\u00ean nh\u1eafm c\u01a1 h\u1ed9i m\u00e0 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i kh\u1ed5 cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 trong th\u00e0nh, th\u1ecfa t\u1ea5m l\u00f2ng g\u1ea7n xa quy ph\u1ee5. C\u00e1i c\u00f4ng b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh tr\u00f4ng c\u1ea3 v\u00e0o t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. Ta l\u1ea1i ch\u1ec9nh b\u1ecb th\u1ee7y binh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i. N\u00ean s\u1edbm li\u1ec7u \u0111i\u201d. L\u1ea1i sai ghi t\u00ean nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a gi\u1eb7c&nbsp; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u1ec1 h\u00e0nh t\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u00f9y t\u00e0i l\u1ee5c d\u1ee5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e3i b\u1ecf s\u01b0u ru\u1ed9ng \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc kia qu\u00e2n ta m\u1edbi \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Y\u00ean, d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i t\u1ea3n \u0111i, vi\u1ec7c khi\u00eang ch\u1edf qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, b\u1ecdn l\u01b0u th\u1ee7 Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn Tu\u1ea5n, chi\u1ebfu theo s\u1ed1 \u0111inh s\u1ed1 \u0111i\u1ec1n b\u1eaft phu k\u1ec3 h\u00e0ng v\u1ea1n, d\u00e2n m\u1ec7t nh\u1ecdc v\u1ec1 v\u1eadn chuy\u1ec3n, tr\u1ed1n tr\u00e1nh ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u. Vua nghe tin qu\u1edf r\u1eb1ng: \u201c\u0110\u00e3 b\u1eaft phu theo ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i b\u1eaft phu theo ru\u1ed9ng th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ecbu sao n\u1ed5i?\u201d B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh b\u00e3i \u0111i, khi\u1ebfn ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed5 \u0111inh, tr\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 gi\u00fap g\u1ea1o v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi phu tr\u1ea1m, c\u00f2n ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft \u0111\u1ebfn 2.000 ng\u01b0\u1eddi phu \u0111\u00e0i t\u1ea3i l\u00e0 c\u00f9ng, ngo\u00e0i s\u1ed1 \u1ea5y th\u00ec thay phi\u00ean, \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p ti\u1ec1n cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c qu\u00e2n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng \u1edf m\u1eb7t tr\u1eadn l\u01b0u d\u01b0\u1ee1ng \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, theo th\u1ee9 b\u1ef1c kh\u00e1c nhau (Ph\u00f3 v\u1ec7 5 quan, cai \u0111\u1ed9i 3 quan, ph\u00f3 \u0111\u1ed9i 2 quan, l\u00ednh 1 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Tham m\u01b0u H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Th\u00e1i qu\u1ea3n \u0111em binh c\u00e1c chi v\u1ec7 H\u1eadu qu\u00e2n l\u01b0u c\u01b0 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 cho l\u1ec7 theo Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea3 tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc Tuy ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Cao La H\u00e2m S\u00e2m ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ee7y qu\u00e2n c\u1ea3 ph\u00e1 qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf c\u1eeda Th\u1ecb N\u1ea1i. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 T\u01b0 \u0111\u1ed3 gi\u1eb7c V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng d\u00f9ng hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u \u0110\u1ecbnh qu\u1ed1c v\u00e0 h\u01a1n tr\u0103m chi\u1ebfc thuy\u1ec1n chi\u1ebfn ch\u1eb7n \u0111\u00f3ng ngang c\u1eeda bi\u1ec3n, l\u1ea1i d\u1ef1ng hai b\u1ea3o \u1edf b\u00e3i Nh\u1ea1n Ch\u00e2u b\u00ean t\u1ea3 v\u00e0 \u1edf n\u00fai Tam T\u00f2a b\u00ean h\u1eefu c\u1eeda bi\u1ec3n, \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u s\u00fang l\u1edbn, d\u1ef1a th\u1ebf cao ch\u1eb9n ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng qu\u00e2n ta. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y c\u00e1c qu\u00e2n l\u00e0m xong chi\u1ebfn c\u1ee5 h\u1ecfa c\u00f4ng, vua m\u1eadt \u0111\u1ecbnh \u0111\u00eam h\u00f4m 16 c\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u00fap. Sai Ti\u1ec1n chi Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh \u0111em b\u1ed9 binh l\u1ebbn xu\u1ed1ng Da \u00e1o [V\u0169ng D\u1eeba], ch\u1edd khi hi\u1ec7u l\u1eeda \u1edf Ti\u00eau C\u01a1 ph\u00e1t th\u00ec \u0111\u00e1nh h\u00e3m l\u0169y gi\u1eb7c, \u0111\u1eb7t mai ph\u1ee5c \u1edf sau n\u00fai \u0111\u1ec3 ng\u0103n gi\u1eb7c. L\u01b0u Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n gi\u1eef C\u00f9 M\u00f4ng. Vua b\u00e8n th\u00e2n \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n ti\u1ebfn ph\u00e1t. Tr\u1ed1ng canh ba qua Ti\u00eau C\u01a1, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ednh \u0111i tu\u1ea7n c\u1ee7a gi\u1eb7c, bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea9u hi\u1ec7u, t\u1ee9c th\u00ec sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng thuy\u1ec1n nh\u1ecf l\u1ebbn tr\u01b0\u1edbc v\u00e0o H\u1ed5 C\u01a1 \u0111\u1ed1t \u0111\u1ed3n th\u1ee7y c\u1ee7a gi\u1eb7c. L\u1ea1i sai V\u00f5 Di Nguy \u0111i thuy\u1ec1n ch\u1ea5p l\u1ec7nh th\u1eb3ng ti\u1ebfn, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u1ed1c qu\u00e2n ti\u1ebfp theo. Gi\u1eb7c gi\u1eef b\u1ea3o c\u1ef1 chi\u1ebfn, t\u1eeb gi\u1edd d\u1ea7n \u0111\u1ebfn gi\u1edd ng\u1ecd, ti\u1ebfng s\u00fang vang tr\u1eddi, \u0111\u1ea1n bay nh\u01b0 m\u01b0a. Di Nguy b\u1ecb b\u1eafn ch\u1ebft. Duy\u1ec7t c\u1ee9 m\u1eb7c k\u1ec7, c\u00e0ng th\u00fac \u0111\u00e1nh h\u0103ng. Vua th\u1ea5y s\u0129 t\u1ed1t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u1eed th\u01b0\u01a1ng, cho ti\u1ec3u sai \u0111\u1ebfn d\u1ee5 cho t\u1ea1m lui. Duy\u1ec7t th\u1ec1 ch\u1ebft, v\u1eaby qu\u00e2n x\u00f4ng l\u00ean, gi\u1edd th\u00e2n v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eeda bi\u1ec3n, d\u00f9ng \u0111u\u1ed1c h\u1ecfa chi\u1ebfn th\u1eeba chi\u1ec1u gi\u00f3 ph\u00f3ng \u0111\u00e1nh thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u c\u1ee7a gi\u1eb7c. Qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n c\u1ea3 v\u1ee1, ch\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u. D\u0169ng thua ch\u1ea1y. Thuy\u1ec1n T\u00e2y S\u01a1n b\u1ecb \u0111\u1ed1t ch\u00e1y g\u1ea7n h\u1ebft. Qu\u00e2n ta b\u00e8n gi\u1eef c\u1eeda Th\u1ecb N\u1ea1i. Ng\u01b0\u1eddi ta khen tr\u1eadn n\u00e0y l\u00e0 v\u00f5 c\u00f4ng to nh\u1ea5t. (Di Nguy ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fa Vang, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u1ebf Mi\u1ebfu, n\u0103m th\u1ee9 12 phong B\u00ecnh Giang qu\u1eadn c\u00f4ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh nghe tin th\u1eafng tr\u1eadn, sai b\u1ed9 binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o chia \u0111\u00e1nh c\u00e1c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u1edf V\u00e2n S\u01a1n v\u00e0 Ph\u00fa Trung. Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c t\u1ea1i tr\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ea1ch, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 th\u1edbt voi v\u00e0 s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi v\u00f4 k\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1eebng \u1edf tr\u1ea5n Th\u1ecb N\u1ea1i, sai phi b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn cho Gia \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Khang v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec1u bi\u1ebft; l\u1ea1i sai L\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh vi\u1ebft th\u01b0 b\u00e1o tin cho c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La v\u00e0 Ch\u00e2n L\u1ea1p.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01a1n d\u00e2n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh nghe tin Th\u1ecb N\u1ea1i \u0111\u00e3 v\u1ee1, s\u1ee3 h\u00e3i ch\u1ea1y tr\u1ed1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cM\u1ed9t n\u0103m nay b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c, d\u00e2n b\u1ecb l\u1ea7m than. Ta s\u1edf d\u0129 d\u1ea5y qu\u00e2n l\u00e0 v\u00ec tr\u0103m h\u1ecd, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u00edch d\u1ee5ng binh m\u00e0 c\u1ed1t l\u00e0 \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u1ee9 y\u00ean \u0111\u1eebng s\u1ee3. N\u1ebfu quan qu\u00e2n c\u00f3 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn t\u1ed1 c\u00e1o, s\u1ebd theo qu\u00e2n ph\u00e1p tr\u1ecb t\u1ed9i ngay\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eadt sai cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n B\u1ea3n \u0111\u1ebfn hai v\u0169ng Nam B\u1eafc ng\u1eafm \u0111\u1ecba th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n th\u1ee7 \u0111\u1ec3 ng\u00e0y \u0111\u00eam tu\u1ea7n x\u00e9t, c\u00f3 g\u00ec g\u1ea5p th\u00ec b\u00e1o ngay.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng \u0111\u00e3 thua, thu nh\u1eb7t t\u00e0n qu\u00e2n h\u1ee3p l\u1ea1i v\u1edbi Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u, r\u1ed3i sai T\u01b0 kh\u1ea5u \u0110\u1ecbnh gi\u1eef Th\u1ea1ch T\u00e2n, \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Ng\u0169 gi\u1eef \u0110\u1ea1m Th\u1ee7y [N\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt], \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c V\u00f5 V\u0103n S\u1ef1 gi\u1eef T\u00e2n Quan, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng qu\u00e2n ta t\u1eadp h\u1eadu, l\u1ea1i phao ng\u00f4n l\u00e0 th\u1ec1 qu\u00e2n h\u1eb9n h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, sai ng\u01b0\u1eddi l\u1ebbn v\u00e0o trong th\u00e0nh d\u1ee5 V\u00f5 T\u00e1nh v\u00e0 Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u r\u1eb1ng: \u201cQu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh \u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ecb N\u1ea1i, bao nhi\u00eau thuy\u1ec1n ghe c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u00e3 th\u00e0nh tro t\u00e0n. Nay th\u1ebf n\u00f3 \u0111\u00e3 c\u00f9ng, t\u1ea5t s\u1ebd c\u1eafn l\u1ea1i. B\u1ecdn khanh n\u00ean khuy\u1ebfn kh\u00edch qu\u00e2n l\u00ednh, ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam nh\u1eb7t th\u00eam, ch\u1edb v\u00ec th\u1eafng m\u00e0 ki\u00eau, ch\u1edb th\u1ea5y l\u00e2u m\u00e0 n\u1ea3n, ch\u1edd ta th\u1eeba c\u01a1 t\u00ednh li\u1ec7u, quy\u1ebft m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u1ec3 th\u00f4ng v\u1edbi th\u00e0nh. N\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ghi c\u00f4ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 tr\u1eadn vong \u1edf Th\u1ecb N\u1ea1i. T\u1eb7ng V\u00f5 Di Nguy 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 2 tr\u0103m quan ti\u1ec1n, \u0111\u01b0a tang v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh. Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00e2u th\u00e2n tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c tang. Cho ph\u00e1t ti\u1ec1n c\u00f4ng v\u1eadt c\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1eadu t\u00e1ng. Cai c\u01a1 ph\u00f3 dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u1ecbnh, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n Vinh H\u1ef1u v\u00e0 binh l\u00ednh ch\u1ebft tr\u1eadn, t\u1ea5t c\u1ea3 h\u01a1n 600 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p tu\u1ea5t \u01b0u h\u1eadu theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Cai \u0111\u1ed9i H\u1eefu hi\u1ec7u Trung chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n M\u00f4n l\u00e0m Tr\u01b0\u1eddng hi\u1ec7u kh\u00e2m sai cai c\u01a1. V\u1eeba r\u1ed3i \u1edf tr\u1eadn Th\u1ecb N\u1ea1i, t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec1u m\u1ea1o hi\u1ec3m, ai c\u0169ng nguy\u1ec7n li\u1ec1u ch\u1ebft. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh \u1edf trong qu\u00e2n r\u1eb1ng: \u201cT\u01b0\u1edbng s\u0129 b\u00e1o \u01a1n n\u01b0\u1edbc, ch\u00ednh \u1edf l\u00fac n\u00e0y. S\u1ed1ng th\u00ec chung h\u01b0\u1edfng gi\u00e0u sang, ch\u1ebft th\u00ec kh\u00f4ng qu\u00ean \u00e2n \u0111i\u1ec3n. N\u1ebfu anh em c\u00f9ng \u1edf trong qu\u00e2n m\u00e0 c\u00f3 quan ch\u1ee9c th\u00ec anh m\u1ea5t em \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf t\u1eadp, em ch\u1ebft anh \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf t\u1eadp\u201d. M\u00f4n c\u00f9ng anh l\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u cai c\u01a1 Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec1u t\u00f2ng qu\u00e2n. Nay \u0110\u1ea1o ch\u1ebft tr\u1eadn n\u00ean cho M\u00f4n t\u1eadp ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n Minh \u0110\u1ee9c kh\u1ecfi b\u1ec7nh, cho l\u00e0m vi\u1ec7c dinh nh\u01b0 c\u0169. Tri\u1ec7u Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n v\u00e0 Tham tri Ng\u00f4 Nh\u01a1n T\u0129nh \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai L\u01b0u T\u1ea5n H\u00f2a tr\u1edf v\u1ec1 B\u00ecnh Khang, V\u00f5 V\u0103n L\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111\u1ec1u h\u00e0nh vi\u1ec7c l\u01b0u th\u1ee7 nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 dinh T\u1ea3 th\u1ee7y l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng L\u1ea1i l\u00e0m Qu\u1ea3n dinh T\u1ea3 th\u1ee7y, Ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi Hu\u1ef3nh V\u0103n Hu\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 dinh T\u1ea3 th\u1ee7y, Ch\u00e1nh H\u1eadu chi dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u0129 l\u00e0m Ph\u00f3 dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y, Ch\u00e1nh Ti\u00ean chi dinh H\u1eefu th\u1ee7y l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0 Ph\u00f3 dinh H\u1eefu th\u1ee7y, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi dinh Trung th\u1ee7y l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Phan l\u00e0 Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Duy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Cai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n chi l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n Xu\u1ea9n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi, Cai \u0111\u1ed9i Trung chi dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00e2n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi, L\u1ea1i Th\u1ebf Nguy\u1ec5n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, Cai \u0111\u1ed9i H\u1eadu chi Cao V\u0103n H\u00e2n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ebfn l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi dinh T\u1ea3 th\u1ee7y l\u00e0 Phan V\u0103n Tam l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Cai \u0111\u1ed9i T\u1ed1ng V\u0103n Hi\u1ec7p l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tr\u1ea5n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00fa l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi dinh H\u1eefu th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Cai c\u01a1 L\u00ea V\u0103n T\u00ecnh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Cai c\u01a1 dinh H\u1eefu th\u1ee7y l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n T\u1ea5n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, Phan V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh sai T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf C\u00e0n D\u01b0\u01a1ng. Gi\u1eb7c chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh \u00fap. V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Xung \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, ch\u1ebft \u1edf ch\u1ee3 Ch\u00ednh L\u1ed9c. Ph\u01b0\u1edbc th\u00fac qu\u00e2n ti\u1ebfp \u1ee9ng, gi\u1eb7c h\u01a1i l\u00f9i, \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn Th\u1ea1ch C\u1ed1c, g\u1eb7p qu\u00e2n mai ph\u1ee5c c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c T\u1eeb V\u0103n Chi\u00eau n\u1ed5i d\u1eady, qu\u00e2n ta v\u1ee1 ch\u1ea1y. Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Phan V\u0103n K\u1ef3 v\u00e0 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00edn uy Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Uy v\u00f5 Hu\u1ef3nh Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o v\u00e0 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Cung v\u00f5 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u1ee9 \u0111\u1ec1u ch\u1ebft tr\u1eadn. Ph\u01b0\u1edbc b\u00e8n b\u1ecf b\u1ea3o C\u00e0n D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. Vua tha cho, sai \u0111em qu\u00e2n gi\u1eef b\u1ea3o H\u00e0m Th\u1ee7y [N\u01b0\u1edbc m\u1eb7n].<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ebfn V\u00e2n S\u01a1n, th\u0103m kh\u1eafp \u0111\u1ed3n b\u1ea3o c\u00e1c qu\u00e2n, ng\u00e0y h\u00f4m sau l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n thu g\u1ea1o gi\u00fap [th\u1ecb m\u1ec5] c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ea1ng d\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ea1p, bi\u1ec7t t\u00ednh \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Khang v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng do thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u00e1c dinh ch\u1edf \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u00e3 d\u1ed3i d\u00e0o, s\u1eafc r\u1eb1ng s\u1ed1 g\u1ea1o gi\u00fap c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 n\u1ed9p r\u1ed3i th\u00ec \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd x\u1eed tr\u00ed, ch\u01b0a n\u1ed9p hay n\u1ed9p ch\u01b0a xong th\u00ec \u0111\u1ec1u cho mi\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ed1 qu\u00e2n \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean c\u00f2n \u00edt, sai dinh th\u1ea7n c\u1ee9 trong h\u1ea1t ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n l\u00e0m l\u00ednh th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 qu\u00e2n trung ngh\u0129a c\u0169 hay l\u00e0 d\u00e2n th\u1ef1c n\u1ea1p \u0111\u1ec1u cho g\u1ecdi \u0111\u1ebfn l\u1eadp th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169 l\u1ec7 theo sai ph\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110i\u1ec3n qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o l\u00e0 L\u01b0u Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1eddng t\u1eeb n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i b\u00e1i y\u1ebft. Vua cho \u1edf l\u1ea1i qu\u00e2n th\u1ee9 ch\u1edd l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, k\u00e9n th\u00eam binh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. Sai Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00e2u tr\u1edf v\u1ec1 hi\u1ec7p c\u00f9ng b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, theo ng\u1ea1ch c\u0169 c\u1ee7a n\u0103m chi Trung qu\u00e2n v\u00e0 c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u1ea7n, T\u1ea3 qu\u00e2n, H\u1eefu qu\u00e2n, H\u1eadu qu\u00e2n, qu\u00e2n Ti\u00ean phong, qu\u00e2n Ng\u0169 th\u1ee7y, c\u00f9ng c\u00e1c chi Tr\u1ea5n th\u00e0nh v\u00e0 H\u00f9ng tr\u1ea5n m\u1edbi l\u1eadp, c\u00e1c thuy\u1ec1n c\u1ee7a t\u00e2n dinh m\u00e0 tuy\u1ec3n th\u00eam l\u1ea5y m\u1ed9t v\u1ea1n tr\u1edf l\u00ean, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec l\u1ea5y d\u00e2n \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n sung v\u00e0o, bi\u00ean th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. D\u1ee5 cho d\u00e2n ch\u00fang b\u1ed1n dinh r\u1eb1ng: \u201cT\u1eeb khi v\u1eadn n\u01b0\u1edbc suy vi, ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i v\u00e0o Nam, \u0111\u00f3ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, chi d\u1ee5ng v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u1edf d\u00e2n. Khi ta t\u1eeb Long Xuy\u00ean mang qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1, d\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng vui v\u1ebb, b\u00f4n t\u1ea9u ph\u1ee5c d\u1ecbch, binh l\u00ednh ti\u1ec1n c\u1ee7a, cho \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, \u0111\u00fac s\u00fang, d\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng h\u1ebft. Nay tr\u1eddi m\u1edf v\u1eadn trung h\u01b0ng, qu\u00e2n ta ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, tr\u1eadn th\u1eafng Th\u1ecb N\u1ea1i thuy\u1ec1n c\u1ee7a gi\u1eb7c m\u1ed9t m\u1ea3nh v\u00e1n kh\u00f4ng c\u00f2n. Th\u1eeba c\u01a1 chuy\u1ec3n \u0111\u00e1nh t\u1edbi th\u1eb3ng Ph\u00fa Xu\u00e2n ch\u00ednh l\u00e0 \u1edf ng\u00e0y nay. Nh\u01b0ng ta ngh\u0129 qu\u00e2n l\u00ednh c\u00e1c \u0111\u1ea1o theo v\u1ec1 d\u1eabu nhi\u1ec1u, m\u00e0 c\u1eady l\u00e0m ch\u00e2n tay nanh vu\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec kh\u00f4ng b\u1eb1ng d\u00e2n Gia \u0110\u1ecbnh c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, anh d\u0169ng v\u00e0 ngh\u0129a kh\u00ed. Trong vi\u1ec7c th\u00eam qu\u00e2n ng\u00e0y nay, d\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u00f4n vua, \u0111\u1eebng n\u00ean tr\u1ed1n tr\u00e1nh, sau khi th\u00e0nh c\u00f4ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u00f4 mi\u1ec5n thu\u1ebf, c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng th\u00e1i b\u00ecnh, th\u00ec vui m\u1eebng sung s\u01b0\u1edbng n\u00e0o s\u00e1nh b\u1eb1ng\u201d. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed1n dinh m\u1ed7i dinh b\u1eaft 600 d\u00e2n cho theo ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i \u0111\u1ec3 h\u1ed9 v\u1eadn thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn Th\u1ecb N\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n [Gia \u0110\u1ecbnh] d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: \u201cTi\u1ec1n thu\u1ebf tr\u1eef \u1edf trong kho, hi\u1ec7n nay kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y, xin t\u1ea1m quy\u00ean c\u00e1c nh\u00e0 gi\u00e0u \u0111\u1ec3 ch\u1edf\u201d. Vua y cho. (\u0110\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20.300 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Mai V\u0103n Ngh\u1ecb l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng uy l\u00e0 \u0110\u00e0o Duy Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Mai Ph\u01b0\u1edbc H\u1ef1u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 Ph\u1ea1m H\u1eefu L\u1ed9c V\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i H\u1ed3 V\u0103n B\u00f4i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e2n Man B\u00e0n H\u00e0n \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean t\u1ee5 \u0111\u1ea3ng l\u1ea5n xu\u1ed1ng ngu\u1ed3n H\u00e0 Di, c\u01b0\u1edbp b\u1ea3o La Thai. L\u01b0u th\u1ee7 Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn Tu\u1ea5n \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u1ea1y. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Sai t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o l\u00e0 Nguy\u1ec5n Long \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 d\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0m T\u01b0\u1ee3ng dinh, chi Ng\u0169 t\u01b0\u1ee3ng Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m c\u01a1 Ng\u0169 t\u01b0\u1ee3ng, l\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Phan B\u00e1 \u0110\u1ed3ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n uy T\u01b0\u1ee3ng dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00e9n binh \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean. Sai Ti\u1ec1n chi Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh, Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n, Tham tri Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ea1c \u0111\u1ebfn b\u1ea3o H\u1ed9i An, c\u1ee9 th\u1ef1c ng\u1ea1ch qu\u00e2n d\u00e2n \u0111inh tr\u00e1ng trong h\u1ea1t v\u00e0 nh\u1eefng h\u1ea1ng d\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ea1p bi\u1ec7t t\u00ednh m\u00e0 tuy\u1ec3n ch\u1ea5m l\u00e0m binh, bi\u00ean th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn. D\u1ee5 cho d\u00e2n ch\u00fang trong dinh h\u1ea1t r\u1eb1ng: \u201cBinh \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, d\u00e2n \u0111\u1ec3 nu\u00f4i binh, k\u1ebb l\u00e0m vua m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc, trong hai c\u00e1i thi\u1ebfu m\u1ed9t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i ri\u00eang tr\u1ecdng binh m\u00e0 xem khinh d\u00e2n! Ng\u00e0y nay \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f3 vi\u1ec7c chinh chi\u1ebfn, s\u1ef1 k\u00e9n binh l\u00e0 xu\u1ea5t \u01b0 t\u00f2ng quy\u1ec1n. Khi Quy Nh\u01a1n \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i th\u00ec binh t\u1ef1 l\u00e0 binh, d\u00e2n t\u1ef1 l\u00e0 d\u00e2n, l\u1ea1i v\u1ec1 y\u00ean c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean vui l\u00f2ng ra, ch\u1edb c\u00f3 ng\u1edd s\u1ee3\u201d. L\u1ea1i sai dinh th\u1ea7n B\u00ecnh Khang v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn ch\u1ecdn nh\u1eefng binh dinh ng\u1ea1ch c\u0169, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh trong c\u00e1c h\u1ea1ng d\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ea1p bi\u1ec7t t\u00ednh v\u00e0 phu l\u0169y m\u1ed7i h\u1ea1t 500 ng\u01b0\u1eddi, d\u1eabn \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i ch\u1edd l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng sai s\u1ee9 sang c\u1ed1ng (chi\u00eang \u0111\u1ed3ng 10 c\u00e1i, s\u1eebng t\u00ea tr\u1eafng 1 t\u00f2a), d\u00e2ng \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 Ngh\u1ec7 An v\u00e0 Ph\u00fa Xu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 h\u1ed9i qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. S\u1ee9 gi\u1ea3 t\u1edbi Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i b\u00e1i y\u1ebft. Vua sai vi\u1ebft th\u01b0 tr\u1ea3 l\u1eddi. H\u1eadu \u0111\u00e3i s\u1ee9 gi\u1ea3 r\u1ed3i cho v\u1ec1. (T\u1eb7ng qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng 4 h\u1ea1ng k\u1ef3 nam, 2 c\u00e2y s\u00fang tay, ch\u00ec v\u00e0 thi\u1ebfc m\u1ed7i th\u1ee9 100 c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1u b\u00e1t th\u1ee7y qu\u00e2n ti\u1ebfn ra Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Phan V\u0103n \u0110\u1ee9c, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c Trung qu\u00e2n l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Thu\u1eadn v\u00f5 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1ecdc v\u00e0 c\u00e1c ch\u00faa t\u00e0u hi\u1ec7u Long phi, Ph\u01b0\u1ee3ng phi, B\u1eb1ng phi l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng, L\u00ea V\u0103n L\u0103ng, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c quy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cHai x\u1ee9 \u1ea5y ch\u1ecbu kh\u1ed5 d\u01b0\u1edbi ng\u1ecdn l\u1eeda t\u00e0n b\u1ea1o c\u1ee7a gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00e3 l\u00e2u, d\u00e2n kh\u00f4ng s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Khanh ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh ph\u1ea3i n\u00eau r\u00f5 qu\u00e2n ch\u00ednh, c\u1ea5m ng\u0103n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c l\u00f2ng d\u00e2n. N\u1ebfu t\u01b0\u1edbng l\u1ec7nh kh\u00f4ng nghi\u00eam, th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111i\u1ec1u b\u00e1t s\u1ebd c\u00f3 c\u00f4ng ngh\u1ecb c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha m\u00f3n g\u1ea1o d\u00e2n vay cho d\u00e2n B\u00ecnh Thu\u1eadn. M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i thuy\u1ec1n t\u1ea3i g\u1ea1o b\u1ecb \u0111\u1eafm \u1edf Ma V\u1ea7n, sai \u0111em g\u1ea1o \u01b0\u1edbt cho d\u00e2n vay. T\u1edbi nay nh\u00e2n d\u00e2n thi\u1ebfu \u0103n, kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec tr\u1ea3 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tha cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u00e1nh phi k\u1ef5 \u00fay Ho\u00e0ng Trung \u0110\u00f4ng l\u00e0 Ph\u00f3 Tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd s\u1eedu, \u0110\u00f4ng cung nguy\u00ean s\u00fay qu\u1eadn c\u00f4ng C\u1ea3nh m\u1ea5t. Tr\u01b0\u1edbc kia \u0110\u00f4ng cung t\u1eeb T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng v\u1ec1, t\u1eebng theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn nay l\u01b0u tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh, b\u1ecb b\u1ec7nh \u0111\u1eadu m\u00f9a m\u1ea5t, 22 tu\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00e2u, hi\u1ec7p c\u00f9ng L\u1ec5 b\u1ed9 lo vi\u1ec7c tang. S\u1eafc cho Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00ecnh m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u00fang l\u1ec5 l\u1edbn nh\u1ecf cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y an t\u00e1ng m\u1edbi th\u00f4i, B\u00ecnh Khang, B\u00ecnh Thu\u1eadn th\u00ec \u0111\u00ecnh 13 ng\u00e0y. Vi\u1ec7c gi\u00e1 th\u00fa th\u00ec Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00ecnh 60 ng\u00e0y, B\u00ecnh Khang, B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u00ecnh 30 ng\u00e0y. (N\u0103m Gia Long th\u1ee9 4, truy \u0111\u1eb7t th\u1ee5y l\u00e0 Anh du\u1ec7 ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, l\u1eadp v\u01b0\u1eddn t\u1ea1m \u1edf x\u00e3 V\u1ef9 D\u00e3).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00e2u h\u00e0nh vi\u1ec7c l\u01b0u tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m Nh\u01b0 \u0110\u0103ng l\u00e0m Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9, Qu\u1ed1c T\u1eed gi\u00e1m th\u1ecb h\u1ecdc l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n D\u01b0\u1ee1ng l\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n th\u1ecb h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u qu\u1ed1c th\u00fac [ch\u00fa ru\u1ed9t vua] Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u0103ng \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua m\u1eadt d\u1ee5 L\u01b0u tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n r\u1eb1ng: \u201cTr\u00e1nh ch\u1ed7 th\u1ef1c \u0111\u00e1nh ch\u1ed7 h\u01b0, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u01b0u cao c\u1ee7a binh gia. Nay gi\u1eb7c \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n v\u00e2y th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Xu\u00e2n \u0111\u01a1n nh\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c trong th\u00e0nh [B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh] th\u00ec c\u00f2n \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng 5,6 th\u00e1ng n\u1eefa, t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng c\u1ed1 gi\u1eef, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng lo. Ta ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1eafp th\u1eeba c\u01a1 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u1ea5t c\u0169, n\u00ean \u0111\u1eb7c m\u1ec7nh v\u1eddi qu\u1ed1c th\u00fac t\u1edbi qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 nghe l\u1ec7nh. B\u1ecdn khanh n\u00ean th\u00f4i th\u00fac k\u00e9n th\u00eam qu\u00e2n cho c\u00f9ng \u0111i v\u1edbi thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u th\u00eam 800 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng [th\u1ee3] 300 ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i H\u00f9ng Di\u00eam, An C\u00f4ng, \u0111\u1ebfn tu\u1ea7n th\u00e1ng 3 th\u00ec t\u1ec1 t\u1eadp \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9. N\u1ebfu B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ch\u01b0a gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e2y, ta c\u0169ng th\u1eb3ng t\u1edbi Ph\u00fa Xu\u00e2n \u0111\u1ec3 di\u1ec7t tr\u1eeb b\u1ecdn ngh\u1ecbch. Gi\u1ea3 s\u1eed m\u1ea5y v\u1ea1n qu\u00e2n b\u1ea1i t\u00e0n c\u00e1c Di\u1ec7u, D\u0169ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i th\u00e0nh kh\u00f4ng \u1ea5y c\u0169ng ch\u1ea3 l\u00e0m g\u00ec. \u00fd ta \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, n\u00ean cho khanh bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec1m \u0111em 500 qu\u00e2n x\u00e2m ph\u1ea1m Ph\u00fa Y\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 b\u1ed9 binh c\u1ee7a ta ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf V\u00e2n S\u01a1n v\u00e0 Ph\u00fa Trung, t\u1eeb Ph\u00fa Y\u00ean tr\u1edf v\u00e0o trong, \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ebfm b\u1ecf kh\u00f4ng. \u0110i\u1ec1m nh\u00e2n s\u01a1 h\u1edf l\u1ebbn \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ed1t c\u01b0\u1edbp b\u1ea3o H\u1ed9i An. Tuy\u1ec3n quan (1. Tuy\u1ec3n quan: Quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n.) l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ea1c c\u00f9ng L\u01b0u th\u1ee7 Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn Tu\u1ea5n, lui gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n Xu\u00e2n \u0110\u00e0i. Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh b\u1ecb T\u00e2y S\u01a1n b\u1eaft, tr\u1ed1n v\u1ec1 b\u00e1o tin. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean v\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc \u0111em qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n v\u1ee1 tr\u1ed1n. Ta l\u1ea1i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111em th\u1ee7y binh ti\u1ebfn v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ed5 L\u0169y \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 kho Tr\u00e0 Kh\u00fac, \u0111\u1ed1t h\u1ebft c\u1ee7a ch\u1ee9a, \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Tu\u1ea5n b\u1ecf b\u1ea3o ch\u1ea1y.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, qu\u00e2n ta l\u1ea5y l\u1ea1i dinh Qu\u1ea3ng Nam. Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u00e0 Kh\u00fac, th\u1eeba th\u1eafng ti\u1ebfn v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ea1i Chi\u00eam, \u0111\u00e1nh \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 H\u1ed9i An v\u00e0 Ph\u00fa Tri\u00eam, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3. \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c qu\u1ea3n chi Ki\u00ean v\u00f5 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u1ef1 \u0111em binh \u1ee9ng ngh\u0129a \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 24 th\u1edbt voi c\u1ee7a gi\u1eb7c. \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n c\u00f9ng v\u1edbi Tr\u1ea5n th\u1ee7 thi\u1ebfu \u00fay V\u0103n T\u1ea5n Th\u1ec3 gi\u1eef \u1ea3i La Qua. Tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u00fap, b\u1ecdn Xu\u00e2n thua ch\u1ea1y, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 80 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i b\u00e1c v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n v\u00f4 k\u1ec3. B\u00e8n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u00e1n gi\u1eef \u0111\u1ea5t \u1ea5y. Tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xu\u1ed1ng ch\u1ec9 khen ng\u1ee3i. T\u1ee9c th\u00ec sai T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc qu\u1ea3n h\u01a1n 30 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u00e0 h\u01a1n 1.000 qu\u00e2n \u0111\u1ebfn gi\u00fap; sai Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n qu\u1ea3n 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u [t\u00e0u] ti\u1ebfn v\u00e0o \u0110\u00e0 N\u1eb5ng v\u00e0 ki\u00eam qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c thuy\u1ec1n hi\u1ec7u [t\u00e0u] Long phi, Ph\u01b0\u1ee3ng phi, B\u1eb1ng phi \u0111\u1ec3 c\u00f9ng s\u00e1ch \u1ee9ng. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng tham qu\u00e2n T\u01b0\u1ee3ng dinh L\u00ea Nguy\u1ec5n qu\u00ea \u1edf Qu\u1ea3ng Nam th\u00ec thu\u1ed9c r\u00f5 d\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u1ecba th\u1ebf \u0111\u1ea5t \u1ea5y, n\u00ean sai \u0111em binh s\u1edf thu\u1ed9c theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n Nh\u01a1n d\u1ee5 Tr\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng: \u201cNg\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi d\u00f9ng qu\u00e2n, ph\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u1eadp th\u1ebf kh\u00f4ng ai th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eafng c\u1ee7a \u0111\u1ecbch. Nay Qu\u1ea3ng Nam m\u1edbi thu ph\u1ee5c, t\u1ea5t t\u1ef1 ta ph\u1ea3i ph\u00f2ng b\u1ecb, m\u1edbi kh\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi ta nh\u00f2m ng\u00f3. Khanh n\u00ean ch\u1ecdn n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, \u0111\u1eb7t ba b\u1ea3o theo h\u00ecnh ch\u1eef ph\u1ea9m (2. H\u00ecnh ch\u1eef ph\u1ea9m&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; : T\u1ee9c gi\u1ed1ng h\u00ecnh tam gi\u00e1c.), sau b\u1ea3o l\u1ea1i c\u00f3 Tr\u01b0\u1eddng giang(3. Tr\u01b0\u01a1ng giang: Gi\u1ea3i s\u00f4ng l\u1edbn, n\u01b0\u1edbc l\u0169 ph\u00e1, n\u1ed1i c\u1eeda \u0110\u1ea1i Chi\u00eam v\u1edbi Tam K\u1ef3.), khi\u1ebfn cho th\u1ee7y b\u1ed9 ti\u1ebfp nhau. H\u00ecnh th\u1ebf b\u1ed1 tr\u00ed, ta \u0111\u00e3 d\u1eb7n b\u1ea3o L\u00ea Nguy\u1ec5n r\u1ed3i. Ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1eeba c\u01a1 chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t th\u00ec c\u1ee9 h\u00e0o s\u00e2u l\u0169y cao m\u00e0 gi\u1eef cho v\u1eefng l\u00e0 h\u01a1n. Ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn. T\u1eeb nay, trong qu\u00e2n b\u1ea5t lu\u1eadn c\u00f3 vi\u1ec7c hay kh\u00f4ng, c\u1ee9 n\u0103m ng\u00e0y ph\u1ea3i b\u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n, n\u1ebfu c\u00f3 chuy\u1ec7n g\u1ea5p th\u00ec b\u00e1o l\u1eadp t\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn Tu\u1ea5n \u1ed1m; sai L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Khang l\u00e0 L\u01b0u T\u1ea5n H\u00f2a&nbsp; \u0111em qu\u00e2n b\u1ea3n dinh \u0111\u1ebfn gi\u1eef b\u1ea3o H\u1ed9i An, ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c binh d\u00e2n \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m l\u00e0 V\u00f5 \u0110\u00ecnh Duy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 \u0111\u1ed3n, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi H\u1ed3 V\u0103n U\u1ea9n l\u00e0m Ch\u00e1nh&nbsp; tr\u01b0\u1edfng chi, Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7&nbsp; H\u01b0ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u1ea1t l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Hu\u1ef3nh V\u0103n L\u1ef1u l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea C\u00f4ng C\u00fac l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u01b0\u1ee3ng dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i t\u1eeb n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh. Vua cho l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh tri\u1ec7u m\u00e0 v\u1ec1, nghi\u00eam tr\u00e1ch v\u00e0 giao cho l\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n ngh\u1ecb t\u1ed9i, r\u1ed3i d\u1ee5 sai Tham qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Xu\u00e2n thay l\u0129nh qu\u00e2n s\u1edf thu\u1ed9c h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, h\u1ed9i v\u1edbi V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh T\u00e2y S\u01a1n. Tho\u1ea1i b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Thanh Ch\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng sai \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n b\u1ea3o li\u00ean ti\u1ebfp \u1edf Ph\u00fa H\u00f2a, c\u1ea7u \u0110\u00f4ng Giang, c\u1ea7u T\u00e2n H\u1ed9i \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1 qu\u00e2n ta.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eef, m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u00e1nh b\u1ed1n \u0111\u1ee3t \u0111\u1ec1u th\u1eafng, qu\u00e2n gi\u1eb7c t\u00e1n lo\u1ea1n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Phong v\u00e0 binh s\u0129 r\u1ea5t nhi\u1ec1u. V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u00e0i tr\u00fang \u0111\u1ea1n ch\u1ebft \u1edf \u0111\u1ed3ng B\u00ecnh Th\u1ecbnh (truy t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ebfn c\u1ea7u T\u00e2n H\u1ed9i, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u00e2n chia \u0111\u1eafp \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, \u0111\u1ed1i l\u0169y v\u1edbi gi\u1eb7c. S\u1eafc t\u1eeb nay h\u1ec5 c\u00f3 b\u00e1o \u0111\u1ed9ng ban ng\u00e0y th\u00ec treo c\u1edd hi\u1ec7u \u1edf tr\u00ean n\u00fai, ban \u0111\u00eam th\u00ec \u0111\u1ed1t \u0111\u00e0i l\u1eeda hi\u1ec7u, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft m\u00e0 ti\u1ebfp \u1ee9ng nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u1ea1m b\u1ea3o V\u00e2n S\u01a1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh sai L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, \u0111u\u1ed5i ch\u1ea1y.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec1m l\u1ea1i \u0111\u00e1nh Ph\u00fa Y\u00ean. Sai Nguy\u1ec5n Long l\u00e0m Ch\u00e1nh th\u1ed1ng su\u1ea5t, L\u01b0u T\u1ea5n H\u00f2a l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng su\u1ea5t, qu\u1ea3n l\u0129nh 2 chi Ch\u1ea5n v\u00f5, An v\u00f5 v\u00e0 qu\u00e2n hai dinh B\u00ecnh Thu\u1eadn Ph\u00fa Y\u00ean, chia \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 gi\u1eef. L\u1ea1i s\u1eafc cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh sai th\u00eam T\u1ea3 chi c\u1ee7a Trung qu\u00e2n v\u00e0 chi Kh\u00e1nh v\u00f5 c\u1ee7a B\u00ecnh Khang cho l\u1ec7 theo sai b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n Long ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf La Thai, l\u01b0u L\u01b0u T\u1ea5n H\u00f2a gi\u1eef b\u1ea3o H\u1ed9i An. Gi\u1eb7c l\u1ebbn xu\u1ed1ng V\u0169ng L\u1ea5m \u0111\u1ed1t ph\u00e1 \u0111\u00e0i l\u1eeda hi\u1ec7u. H\u00f2a ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111em qu\u00e2n ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, g\u1eb7p mai ph\u1ee5c n\u00ean thua, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft. Long nghe tin b\u00e1o, \u0111em qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 H\u1ed9i An. Gi\u1eb7c \u1eadp \u0111\u1ebfn, Long ch\u1ed1ng kh\u00f4ng n\u1ed5i, lui ch\u1ea1y v\u1ec1 s\u00f4ng \u0110\u00e0 Di\u1ec5n, kh\u00ed gi\u1edbi l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c b\u1ecb gi\u1eb7c l\u1ea5y h\u1ebft. Vi\u1ec7c b\u00e1o l\u00ean. Vua d\u1ee5 sai thu th\u1eadp c\u00e1c chi, r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ba \u0111\u00e8o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. R\u1ed3i sai Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh thay l\u0129nh&nbsp; qu\u00e2n, m\u00e0 \u0111\u00f3ng g\u00f4ng Long \u0111\u01b0a v\u1ec1 h\u00e0nh t\u1ea1i tr\u1ecb t\u1ed9i. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh \u0111\u1ec1u xin cho, b\u00e8n tha.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean chia voi tr\u1eadn v\u00e0 qu\u1ea3n m\u1ee5c l\u00e0m ba h\u1ea1ng: Voi tr\u1eadn chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u kho\u1ebb l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ea5t, k\u00e9m l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u00ec, k\u00e9m n\u1eefa l\u00e0 h\u1ea1ng ba. Qu\u1ea3n m\u1ee5c d\u0169ng c\u1ea3m gi\u1ecfi c\u01b0\u1ee1i th\u00ec c\u01b0\u1ee1i voi h\u1ea1ng nh\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m th\u00ec c\u01b0\u1ee1i voi h\u1ea1ng nh\u00ec, k\u00e9m n\u1eefa th\u00ec c\u01b0\u1ee1i voi h\u1ea1ng ba. Cho 500 quan ti\u1ec1n, c\u1ea5p theo th\u1ee9 b\u1eadc. Nh\u00e2n d\u1ee5 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh r\u1eb1ng: \u201cNg\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng ch\u1ec9 huy ba qu\u00e2n, c\u00f2n ph\u00e1 tr\u1eadn xung phong l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u1ebb. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m ra tr\u1eadn th\u00ec n\u00ean ch\u1ecdn voi chi\u1ebfn cao l\u1edbn m\u00e0 c\u01b0\u1ee1i \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ed3i cao tr\u00f4ng xu\u1ed1ng m\u00e0 ph\u00e1t l\u1ec7nh ch\u1ec9 huy. Nh\u1eefng voi chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u gi\u1ecfi th\u00ec chia cho thu\u1ed9c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3 h\u1ecd m\u1ea1nh d\u1ea1n x\u00f4ng l\u00ean, gi\u1eadt c\u1edd ch\u00e9m gi\u1eb7c. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec v\u1eadt theo ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, ng\u01b0\u1eddi nh\u1edd v\u1eadt m\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng, k\u1ef3 th\u1eafng tr\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 ng\u1ed3i m\u00e0 \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai L\u01b0u th\u1ee7 V\u0129nh Tr\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7n v\u00e0 Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Thi\u1ec7u sang Xi\u00eam b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. (T\u1eb7ng Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng 2 c\u00e2y hoa v\u00e0ng hoa b\u1ea1c, 10 l\u1ea1ng k\u1ef3 nam, s\u00e1p ong, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t m\u1ed7i th\u1ee9 500 c\u00e2n, t\u1eb7ng vua th\u1ee9 hai 2 c\u00e2y hoa v\u00e0ng hoa b\u1ea1c, s\u00e1p ong, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t, m\u1ed7i th\u1ee9 500 c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ea1c \u0111em theo Thi\u00eam s\u1ef1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam hi\u1ec7p c\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c qu\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cX\u1ee9 n\u00e0y l\u00f2ng d\u00e2n m\u1edbi quy ph\u1ee5, c\u1ea7n v\u1ed7 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft. Ph\u00e0m c\u00e1c s\u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, quan tr\u1ea1i, c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n bi\u1ec7t th\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i theo l\u1ec7 m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, c\u00f2n nh\u01b0 sai d\u01b0 thu\u1ebf ru\u1ed9ng, thu\u1ebf ngu\u1ed3n, thu\u1ebf \u0111\u1ea7m, nh\u1ea5t thi\u1ebft l\u1ec7 thu\u1ebf th\u00ec h\u00e3y t\u1ea1m \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3. B\u1ecdn quan qu\u00e2n c\u1ee7a gi\u1eb7c n\u1ebfu c\u00f3 v\u1ee3 con h\u1ecd m\u1ea1c \u1edf \u0111\u1ea5y th\u00ec c\u0169ng m\u1eb7c kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn. R\u0103n c\u1ea5m qu\u00e2n l\u00ednh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp hung b\u1ea1o, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng ph\u1ea3n tr\u1eafc\u201d. Th\u1ebf r\u1ed3i c\u00f3 vi\u00ean quan \u0111\u1ed9i m\u1eadt sai qu\u1ea5y c\u01b0\u1edbp nh\u00e2n d\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 b\u1eaft r\u1ed3i l\u1ea1i tha. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cL\u1ec7nh kh\u00f4ng thi h\u00e0nh th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 r\u0103n ng\u01b0\u1eddi\u201d. B\u00e8n sai ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u [t\u00ean cai \u0111\u1ed9i \u1ea5y] \u1edf trong qu\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho k\u1ebb kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t n\u0103m chi c\u1ee7a T\u01b0\u1ee3ng dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch (C\u01a1 Trung t\u01b0\u1ee3ng Trung qu\u00e2n v\u00e0 c\u01a1 Trung t\u01b0\u1ee3ng Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m Trung chi, c\u01a1 Ti\u1ec1n t\u01b0\u1ee3ng Trung qu\u00e2n v\u00e0 c\u01a1 Ti\u1ec1n t\u01b0\u1ee3ng Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m Ti\u1ec1n chi, c\u01a1 T\u1ea3 t\u01b0\u1ee3ng Trung qu\u00e2n v\u00e0 c\u01a1 T\u1ea3 t\u01b0\u1ee3ng Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m T\u1ea3 chi, c\u01a1 H\u1eefu t\u01b0\u1ee3ng Trung qu\u00e2n v\u00e0 c\u01a1 H\u1eefu t\u01b0\u1ee3ng Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m H\u1eefu chi, C\u01a1 H\u1eadu t\u01b0\u1ee3ng Trung qu\u00e2n v\u00e0 C\u01a1 H\u1eadu t\u01b0\u1ee3ng Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m H\u1eadu chi). L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 c\u01a1 Trung t\u01b0\u1ee3ng Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn V\u0103n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi, Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea C\u00f4ng Thi\u1ec7u l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi c\u01a1 Ti\u1ec1n t\u01b0\u1ee3ng Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Trung l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi, Kh\u00e2m sai c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n t\u01b0\u1ee3ng Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ch\u00e2u l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 T\u1ea3 t\u01b0\u1ee3ng Trung qu\u00e2n l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Ki\u00ean l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi, C\u1ef1u cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Cai \u0111\u1ed9i c\u01a1 H\u1eefu t\u01b0\u1ee3ng Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi, Cai \u0111\u1ed9i c\u01a1 H\u1eadu t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi c\u01a1 H\u1eadu t\u01b0\u1ee3ng Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ng\u0169 l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea3n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai qu\u1ea3n dinh H\u1eefu th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nga \u0111em 15 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n Ng\u0169 th\u1ee7y ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t t\u1eeb c\u1ea7u T\u00e2n H\u1ed9i \u0111\u1ebfn c\u00e1c x\u1ee9 \u0111\u1ea7m H\u00e0m Th\u1ee7y [N\u01b0\u1edbc m\u1eb7n] s\u00f4ng Tam K\u1ef3 v\u00e0 b\u00e3i Ph\u00f9 Sa s\u00f4ng Dinh, c\u1ea5m qu\u00e2n d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qua l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n v\u00e0 Thi\u1ebfu \u00fay V\u0103n T\u1ea5n Th\u1ec3 \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng ph\u1ea1m b\u1ea3o La Qua. Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc tung qu\u00e2n \u1eadp \u0111\u00e1nh, \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn Thi H\u1ed3 v\u00e0 La \u0110\u1edbi \u0111\u1ec1u ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Xu\u00e2n ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn Ph\u1ed1 Hoa, Th\u1ec3 ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn Ph\u01b0\u1eddng Tr\u00e1ng. B\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng b\u00e8n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Ph\u00fa Tri\u00eam, Kim B\u1ed3ng, d\u1ef1a Tr\u01b0\u1eddng Giang l\u00e0m th\u1ebf hi\u1ec3m, r\u1ed3i phi b\u00e1o cho Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n ph\u00e1i qu\u00e2n th\u0103m d\u00f2 V\u00e2n Quan v\u00e0 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 c\u1ee7a gi\u1eb7c. (Thi B\u1ed3, La \u0110\u1edbi, Ph\u1ed1 Hoa, Ph\u01b0\u1eddng Tr\u00e1ng, Ph\u00fa Tri\u00eam, Kim B\u1ed3ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t).<\/p>\n\n\n\n<p>Tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean. Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u00f4n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe tin xi\u1ebft bao khen ng\u1ee3i vui m\u1eebng. Duy Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111i l\u1ea1i, th\u1ebf t\u1ea5t n\u00f3 ph\u1ea3i tranh, m\u00e0 qu\u00e2n ta v\u00e0o s\u00e2u trong \u0111\u1ecba l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 s\u00e1ch \u1ee9ng. Nay n\u00ean gi\u1eef n\u01a1i hi\u1ec3m m\u00e0 ch\u1ee9a nhi\u1ec1u l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u00e0m th\u1ebf gi\u1eef l\u00e2u, l\u1ea1i chi\u00eau an nh\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 chi\u00eau n\u1ea1p h\u00e0ng binh. N\u1ebfu ch\u00fang \u0111em tr\u1ecdng binh \u0111\u1ebfn th\u00ec ra s\u1ee9c gi\u1eef v\u1eefng, c\u1ed1t sao \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n to\u00e0n, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ea5y gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m th\u1eafng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi T\u01b0\u1ee3ng dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam, qu\u1ea3n l\u0129nh s\u1ed1 voi tr\u1eadn b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 theo qu\u00e2n \u0111\u00e1nh T\u00e2y S\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec1m gi\u1eef b\u1ea3o H\u1ed9i An. Sai L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111em qu\u00e2n T\u1ea3 \u0111\u1ed3n v\u00e0 ki\u00eam l\u0129nh c\u00e1c \u0111\u1ed9i v\u1ec7 T\u00fac tr\u1ef1c \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh. L\u1ea1i gi\u1ee5c Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh ti\u1ebfn l\u00ean h\u1ed9i ti\u1ec5u. Ch\u1ea5t \u0111\u1ebfn, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf M\u1ec5 T\u00e2n [B\u1ebfn G\u1ea1o], b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u00f4 ty gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nhi\u1ec5u. \u0110i\u1ec1m thua ch\u1ea1y. Ch\u1ea5t b\u00e8n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf H\u1ed9i An, chia sai \u0111u\u1ed5i b\u1eaft.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, l\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u \u0110\u1eb7ng V\u0103n Trinh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7&nbsp; \u0110\u1ecbch v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7&nbsp; Th\u1ea7n d\u0169ng T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh \u0110i\u00eau l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7&nbsp; Th\u1ea7n uy, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Ph\u00f9ng V\u0103n S\u00fay l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7&nbsp; Th\u1ea7n d\u0169ng, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Ph\u1ea1m V\u0103n Kh\u00e1ch l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7&nbsp; Th\u1ea7n v\u00f5, L\u00ea C\u00f4ng K\u1ebf l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7&nbsp; Th\u1ea7n l\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ea1c d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1ea1m thu ru\u1ed9ng c\u00f4ng ru\u1ed9ng t\u01b0 \u1edf Qu\u1ea3ng Nam m\u1ed7i m\u1eabu 5 th\u0103ng g\u1ea1o \u0111\u1ec3 sung l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n. Vua y cho. L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cVi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc ch\u00ednh c\u1ea7n ph\u1ea3i m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng t\u00ecm ki\u1ebfm [nh\u00e2n t\u00e0i] \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng nguy\u1ec7n v\u1ecdng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. V\u1ea3 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ef1u \u0111\u00f4, nh\u00e2n t\u00e0i \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban cho 100 t\u1edd s\u1eafc l\u01b0u th\u00f4ng, h\u1ec5 c\u00f3 ai quy thu\u1eadn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng m\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111i\u1ec1n vi\u1ebft quan h\u00e0m v\u00e0o m\u00e0 c\u1ea5p cho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em th\u01b0 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt m\u00e0 xin mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u1ea3ng cho thuy\u1ec1n bu\u00f4n. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho L\u01b0u tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh vi\u1ebft th\u01b0 tr\u1ea3 l\u1eddi, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf theo nh\u01b0 th\u1ec3 l\u1ec7 thuy\u1ec1n bu\u00f4n Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c bi\u1ec3n T\u1ec1 Ng\u00f4i b\u1ecb gi\u00f3 d\u1ea1t \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i bi\u1ec3n Th\u1ecb N\u1ea1i. Sai hai v\u1ec7 N\u1ed9i tr\u1ef1c v\u00e0 T\u00fac tr\u1ef1c \u0111u\u1ed5i theo, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u00f4ng H\u1ea3i v\u01b0\u01a1ng ngu\u1ef5 l\u00e0 M\u1ea1c Quan Ph\u00f9, th\u1ed1ng binh l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Canh v\u00e0 Phan V\u0103n T\u00e0i c\u00f9ng b\u00e8 \u0111\u1ea3ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 L\u00ea V\u0103n V\u1ea1n l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh Khang.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, C\u1ef1u tham \u0111\u1ed1c \u0110\u1ed7 V\u0103n Nhi\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n So\u1ea1n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Uy v\u00f5, C\u1ef1u tham \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5 v\u00e0 \u0110\u00f4 \u00fay L\u00ea Ng\u1ecdc Tu\u1ea5n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung v\u00f5 l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Tr\u00e0 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Nghi\u00eam l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 l\u00e0 Phan C\u00f4ng Ngh\u0129a l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00edn uy, C\u1ef1u \u0111\u00f4 \u00fay Phan V\u0103n L\u1ee3i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1ed5 uy H\u1eefu dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ki\u00ean uy, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u00eam l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 To\u00e0n v\u00f5 T\u1ea3 dinh, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n V\u00e3n l\u00e0m ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c h\u1eadu H\u1eefu dinh, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1ed5 uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu An l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Cai \u0111\u1ed9i D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Tr\u1eadn v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Uy l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i Ph\u1ea1m V\u0103n To\u00e0n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1ed5 uy, L\u00ea V\u0103n Trinh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 H\u1eadu dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Chi l\u00e0 V\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>Binh m\u1edbi tuy\u1ec3n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Th\u1ecb N\u1ea1i. Vua sai Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i \u0111em qu\u00e2n Ng\u0169 d\u1ef1c t\u1edbi V\u00e2n S\u01a1n theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh sai b\u00e1t. L\u1ea1i th\u1ea5y trong qu\u00e2n c\u00f2n nhi\u1ec1u t\u1ea1p nh\u1ea1p, qu\u00e2n lu\u1eadt ch\u01b0a thu\u1ed9c, h\u1ea1 l\u1ec7nh chia Ti\u1ec1n d\u1ef1c, H\u1eadu d\u1ef1c, H\u1eefu d\u1ef1c b\u1ed5 v\u00e0o Ti\u1ec1n qu\u00e2n, Trung d\u1ef1c, T\u1ea3 d\u1ef1c b\u1ed5 v\u00e0o T\u1ea3 qu\u00e2n, khi\u1ebfn cho l\u00ednh c\u0169 l\u00ednh m\u1edbi gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau m\u00e0 t\u1eadp k\u1ef7 lu\u1eadt (Trung d\u1ef1c l\u00e0 qu\u00e2n chi H\u01b0ng v\u00f5, T\u1ea3 d\u1ef1c l\u00e0 qu\u00e2n Phi\u1ebfn Tr\u1ea5n, Ti\u1ec1n d\u1ef1c l\u00e0 qu\u00e2n V\u0129nh Tr\u1ea5n, H\u1eefu d\u1ef1c l\u00e0 qu\u00e2n Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, H\u1eadu d\u1ef1c l\u00e0 qu\u00e2n Tr\u1ea5n Bi\u00ean).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai c\u01a1 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00e2u qu\u1ea3n dinh Trung thu\u1ef7.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 hai l\u00e0 Hy [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Hy\">Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Hy<\/a> \u962e\u798f\u66e6] m\u1ea5t. Hy tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 ch\u1ee9c Cai \u0111\u1ed9i, n\u0103m K\u1ef7 m\u00f9i l\u00e0m L\u01b0u tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ebfn nay theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, b\u1ecb b\u1ec7nh m\u1ea5t \u1edf trong qu\u00e2n, 20 tu\u1ed5i, t\u1eb7ng Thi\u1ebfu \u00fay, thu\u1ef5 l\u00e0 \u0110\u00f4n M\u1eabn. Sai \u0111\u01b0a tang v\u1ec1 t\u00e1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. (N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13, phong Thu\u1eadn An c\u00f4ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u L\u00ea Ch\u1ea5t v\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i. Sai qu\u1ea3n Ti\u00ean phong dinh Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh \u0111em qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Y\u00ean, qu\u1ea3n l\u0129nh qu\u00e2n thu\u1ef7 b\u1ed9 c\u00e1c chi, chia sai \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eef, theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh ti\u1ebft ch\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e3n khoa thi v\u00e0 vi\u1ec7c duy\u1ec7t&nbsp; tuy\u1ec3n n\u0103m nay \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. Vua th\u1ea5y li\u1ec1n n\u0103m \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, nh\u1eefng vi\u1ec7c \u1ea5y ch\u01b0a r\u1ed7i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t nghi\u1ec7m nh\u1eefng h\u1ea1ng l\u00e3o t\u1eadt v\u00e0 cho quan \u0111\u1ed1c h\u1ecdc kh\u1ea3o h\u1ea1ch h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u1ec3 mi\u1ec5n tr\u1eeb binh dao theo l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c g\u1ea7n h\u1ebft. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng bao v\u00e2y c\u00e0ng ch\u1eb7t. Vua li\u1ec7u th\u1ebf ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i v\u00e2y ngay \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ea3o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: \u201cTh\u00e0 m\u1ea5t th\u00e0nh ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u1ea5t t\u01b0\u1edbng gi\u1ecfi c\u1ee7a ta\u201d. B\u00e8n sai ng\u01b0\u1eddi mang th\u01b0 l\u1eb7n n\u01b0\u1edbc l\u1ebbn v\u00e0o trong th\u00e0nh, b\u1ea3o V\u00f5 T\u00e1nh b\u1ecf th\u00e0nh t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng ra h\u1ed9i v\u1edbi \u0111\u1ea1i qu\u00e2n. Nh\u01b0ng T\u00e1nh d\u00e2ng bi\u1ec3u tr\u1ea3 l\u1eddi xin li\u1ec1u ch\u1ebft gi\u1eef t\u1edbi c\u00f9ng, m\u00e0 khuy\u00ean vua nh\u00e2n s\u01a1 h\u1edf \u0111\u00e1nh \u00fap Ph\u00fa Xu\u00e2n. T\u00e1nh n\u00f3i: \u201cL\u1ea5y th\u00e0nh Ph\u00fa Xu\u00e2n thay m\u1ed9t m\u1ea1ng th\u1ea7n, th\u1ea7n th\u1ecfa nguy\u1ec7n r\u1ed3i\u201d. Vua xem bi\u1ec3u, than th\u1edf h\u1ed3i l\u00e2u, r\u1ed3i g\u1ecdi b\u00e0y t\u00f4i t\u1edbi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cGi\u1eb7c s\u1ee3 V\u00f5 T\u00e1nh cho n\u00ean d\u1ed1c l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn v\u00e2y th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, v\u1eefng nh\u01b0 th\u00f9ng s\u1eaft. Nay mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh g\u1ea5p c\u0169ng ch\u01b0a d\u1ec5 \u0111\u00e2u. Chi b\u1eb1ng gi\u00e3 th\u1eb3ng v\u00e0o Ph\u00fa Xu\u00e2n, \u0111\u00e1nh v\u00e0o ch\u1ed7 x\u00f3t xa c\u1ee7a ch\u00fang, th\u1ebf t\u1ea5t ch\u00fang ph\u1ea3i tri\u1ec7t v\u00e2y v\u1ec1 c\u1ee9u c\u0103n b\u1ea3n. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i k\u1ebf \u0111\u00e1nh Ng\u1ee5y \u0111\u1ec3 c\u1ee9u H\u00e0n (1. Ng\u1ee5y sai B\u00e0ng Quy\u00ean \u0111\u00e1nh H\u00e0n. H\u00e0n c\u1ea7u c\u1ee9u n\u01b0\u1edbc T\u1ec1. T\u1ec1 sai T\u00f4n T\u1eabn \u0111i c\u1ee9u H\u00e0n. T\u00f4n T\u1eabn \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o kinh \u0111\u00f4 Ng\u1ee5y, l\u00e0m cho B\u00e0ng Quy\u00ean ph\u1ea3i r\u00fat qu\u00e2n \u1edf H\u00e0n v\u1ec1 c\u1ee9u Ng\u1ee5y. Quy\u00ean v\u1ec1 gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb ph\u1ee5c binh c\u1ee7a T\u00f4n T\u1eabn gi\u1ebft ch\u1ebft.), kh\u00f4ng gi\u1ea3i m\u00e0 h\u00f3a gi\u1ea3i v\u00e2y\u201d. B\u00e8n \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y kh\u1edfi qu\u00e2n. L\u01b0u Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u1edf l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u b\u00e1t b\u1ed9 binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o c\u1ea7m c\u1ef1 v\u1edbi Di\u1ec7u, D\u0169ng, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c qu\u1ea3n l\u0129nh binh thuy\u1ec1n \u0111\u00f3ng gi\u1eef Th\u1ecb N\u1ea1i. Sai ch\u1ea1y b\u00e1o vi\u1ec7c \u1ea5y cho Gia \u0110\u1ecbnh. L\u1ea1i tri\u1ec7u Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh m\u01b0u vi\u1ec7c c\u1ea9n th\u1eadn k\u00edn \u0111\u00e1o, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u1eb7t. Nh\u01b0ng hay ki\u00eau ng\u1ea1o, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0m m\u1ea5t l\u00f2ng t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng, n\u00ean l\u01b0u khanh \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 u\u1ed1n n\u1eafn ch\u1ed7 sai m\u00e0 gi\u00fap vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc\u201d. B\u00e8n \u0111\u01b0a cho u\u1ed1ng m\u1ed9t ch\u00e9n r\u01b0\u1ee3u ng\u1ef1, l\u1ea1i cho m\u1ed9t chi\u1ebfc qu\u00e2n ph\u1ee5c ng\u1ef1 d\u1ee5ng. \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean r\u1eadp \u0111\u1ea7u t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 l\u1ea1i cho c\u00e1c qu\u00e2n v\u1ec1 c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng b\u1eaft gi\u1eb7c. (B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 10.000 quan, em gi\u1eb7c tu\u1ed5i \u0111\u00e3 th\u00e0nh ni\u00ean th\u01b0\u1edfng 1.000 quan, tu\u1ed5i ch\u01b0a th\u00e0nh ni\u00ean th\u00ec 500 quan, em g\u00e1i gi\u1eb7c 300 quan; T\u01b0 m\u00e3 gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ee9, Ph\u1ee5ng ch\u00ednh Tr\u1ea7n V\u0103n K\u1ef7 \u0111\u1ec1u 3.000 quan, n\u1ed9i h\u1ea7u L\u00ea V\u0103n L\u1ee3i, ph\u00f2 m\u00e3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecb v\u00e0 cha m\u1eb9 v\u1ee3 con c\u1ee7a Di\u1ec7u, D\u0169ng th\u00ec \u0111\u1ec1u 1.000 quan, qu\u1eadn c\u00f4ng gi\u1eb7c 500 quan. Ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u01b0\u1edfng kh\u00e1c).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh ng\u1ecd, vua th\u00e2n \u0111\u1ed1c th\u1ee7y qu\u00e2n ra c\u1eeda bi\u1ec3n Th\u1ecb N\u1ea1i. \u0110\u00eam \u1ea5y cho \u0111\u1ed1t l\u1eeda hi\u1ec7u t\u1ea1i n\u00fai \u0110\u1ed9c (t\u1ee9c l\u00e0 n\u00fai H\u01b0ng Th\u1ecbnh ng\u00e0y nay) cho qu\u00e2n th\u1ee9 V\u00e2n S\u01a1n v\u00e0 trong th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh bi\u1ebft. Ng\u00e0y Nh\u00e2m th\u00e2n, thuy\u1ec1n vua t\u1edbi Chi\u00eam D\u1eef [C\u00f9 Lao Ch\u00e0m]. D\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c chi v\u1ec7 v\u00e0 h\u01a1n 1.000 binh m\u1edbi tuy\u1ec3n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam t\u1edbi \u0110\u00e0 N\u1eb5ng ch\u1edd l\u1ec7nh, T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ea1c th\u00ec l\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Nam. Ng\u00e0y Q\u00fay d\u1eadu, vua d\u1eebng \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, v\u1eddi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn b\u00e0n b\u1ea1c. \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u1ef1 v\u00e0o b\u00e1i y\u1ebft, nh\u00e2n b\u00e0n \u0111\u1ebfn tr\u1eadn \u0110\u1ea1i Chi\u00eam ng\u00e0y n\u1ecd. Th\u01b0\u1edfng cho 2 t\u1ea5m nhi\u1ec5u, 1 c\u00e1i \u00e1o chi\u1ebfn v\u00e0 200 quan ti\u1ec1n. Ng\u00e0y Gi\u00e1p tu\u1ea5t chia c\u1eaft c\u00e1c t\u01b0\u1edbng. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n \u0111em binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfn ra c\u1eeda Eo (t\u1ee9c c\u1eeda Thu\u1eadn An ng\u00e0y nay), Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u1ef1 c\u00f9ng Ch\u00e1nh T\u1ea3&nbsp; chi T\u1ea3 qu\u00e2n B\u1ea1ch V\u0103n \u0110o\u00e0i \u0111em binh v\u00e0 voi ti\u1ebfn theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 Cu \u0110\u00ea. Thuy\u1ec1n vua ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf v\u1ee5ng Ch\u00e2u M\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n XIV &#8211; Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/a><\/h1>\n\n\n\n<p>T\u00e2n d\u1eadu, n\u0103m th\u1ee9 22 [1801], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5, ng\u00e0y B\u00ednh t\u00fd, m\u1ed3ng 1 \u0111\u1ea1i binh v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung (t\u1ee9c c\u1eeda T\u01b0 \u0110i\u1ec1n ng\u00e0y nay). Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n sai Ph\u00f2 m\u00e3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecb v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ea1 gi\u1eef n\u00fai Quy S\u01a1n (t\u1ee9c n\u00fai Linh Th\u00e1i ng\u00e0y nay), cho \u0111\u00f3ng c\u1ecdc g\u1ed7 \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1ch \u0111\u1ec3 ng\u0103n qu\u00e2n ta. Vua sai L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Gi\u1eb7c d\u1ef1a th\u1ebf cao b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c xu\u1ed1ng, qu\u00e2n ta nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1nh su\u1ed1t ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn \u0111\u00eam b\u00e8n ng\u1ea7m \u0111\u1ed9i m\u1ea5y ch\u1ee5c chi\u1ebfc thuy\u1ec1n chi\u1ebfn v\u01b0\u1ee3t b\u00e3i c\u00e1t v\u00e0o ph\u00e1 H\u00e0 Trung ph\u00eda sau l\u01b0ng gi\u1eb7c, l\u1ea1i chia qu\u00e2n theo \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1ch nh\u1ed5 c\u1ecdc g\u1ed7 m\u00e0 ti\u1ebfn. Gi\u1eb7c c\u1ea3 s\u1ee3 v\u1ee1 ch\u1ea1y.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh s\u1eedu, vua th\u00e2n \u0111\u1ed1c c\u00e1c qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn b\u1ebfn \u0111\u00f2 Tr\u1eebng H\u00e0, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecb v\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c Phan V\u0103n S\u00e1ch. Gi\u1eb7c h\u00e0ng h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi, [Qu\u00e2n ta] b\u00e8n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u1eeda Eo.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu d\u1ea7n, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c kinh \u0111\u00f4 c\u0169. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n nghe tin \u0111\u1ea1i binh k\u00e9o \u0111\u1ebfn, li\u1ec1n \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n ta c\u1eeda Eo ch\u1ed1ng gi\u1eef. Qu\u00e2n ta th\u1eeba th\u1eafng ti\u1ebfn l\u00ean. Qu\u00e2n ch\u01b0a giao chi\u1ebfn, Quang To\u1ea3n v\u00e0 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng nghe tin tan ch\u1ea1y. Qu\u00e2n gi\u1eb7c quay gi\u00e1o xin h\u00e0ng. Ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft c\u1ea3 thuy\u1ec1n ghe s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi. \u0110\u1ea1i binh th\u1eb3ng t\u1edbi Ph\u00fa Xu\u00e2n. Quang To\u1ea3n \u0111\u00e3 mang \u0111\u1ed3 b\u00e1u b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc ra B\u1eafc. Xa gi\u00e1 v\u00e0o th\u00e0nh. Xem kh\u1eafp c\u00e1c n\u01a1i cung \u0111i\u1ec7n, thu \u0111\u01b0\u1ee3c 13 qu\u1ea3 \u1ea5n ng\u1ee5y v\u00e0 33 b\u1ea3n s\u00e1ch ng\u1ee5y. Ni\u00eam phong kho t\u00e0ng, t\u1ecbch bi\u00ean c\u1ee7a c\u1ea3i v\u1eadt ph\u1ea9m, c\u1ea5m c\u01b0\u1edbp b\u00f3c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, cho d\u00e2n c\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111em b\u1ed9 binh \u0111u\u1ed5i Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n. Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111em th\u1ee7y binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Linh Giang [s\u00f4ng Gianh] ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y c\u1ee7a gi\u1eb7c, Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n gi\u1eef c\u1eeda Eo, Phan V\u0103n Tri\u1ec7u v\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00e2u gi\u1eef T\u1ea3 tr\u1ea1ch nguy\u00ean v\u00e0 Tam \u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ng\u1ef1 \u1edf Long C\u00e1c. Th\u1ea7n d\u00e2n xa g\u1ea7n ti\u1ebfp nhau \u0111\u1ebfn l\u1ea1y m\u1eebng, ai d\u00e2ng bi\u1ebfu g\u00ec \u0111\u1ec1u tr\u1ea3 l\u1ea1i c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u00f4ng d\u1ee5 cho hai ph\u1ee7 Tri\u1ec7u Phong v\u00e0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh r\u1eb1ng ph\u00e0m b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f3 l\u1ea9n tr\u1ed1n trong d\u00e2n gian, ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em n\u1ed9p th\u00ec c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu che gi\u1ea5u th\u00ec x\u1eed t\u1eed. Quan d\u00e2n li\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c em trai Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n l\u00e0 Quang C\u01b0\u01a1ng, Quang T\u1ef1, Quang \u0110i\u1ec7n v\u00e0 h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111em n\u1ed9p. Chi\u1ebfu theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n b\u1ea1c theo th\u1ee9 b\u1ef1c kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai mang bi\u1ec3u \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111em tin th\u1eafng tr\u1eadn, t\u00e2u qu\u1ed1c m\u1eabu v\u00e0 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c qu\u00e2n th\u1ee9 \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh bi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i n\u1ed9i h\u1ea7u Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef1 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 Trung qu\u00e2n, T\u1ed1ng V\u0103n T\u1ea5n v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Thanh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Thu\u1ed9c n\u1ed9i n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c th\u1ea5t l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Cung v\u00f5 Trung qu\u00e2n, Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i Hu\u1ef3nh C\u00f4ng L\u00fd l\u00e0m Thu\u1ed9c n\u1ed9i n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c nh\u1ecb, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m Thu\u1ed9c n\u1ed9i n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c tam, Cai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Tung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n, Nguy\u1ec5n Huy\u00ean v\u00e0 Mai V\u0103n Ch\u00e2u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u H\u1eadu chi Ta \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m l\u00e0 Ch\u00e2u V\u0103n T\u1ec9nh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi\u1ebfu ph\u00f3 gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u, sai \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 b\u1ecd \u0110\u00f4 ngu (ch\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed3 c\u0169) Nguy\u1ec5n V\u0103n Gi\u00e1p, \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u00ea Danh Phong, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00f4n, Tham \u0111\u1ed1c H\u1ed3 V\u0103n T\u00fa, \u0111em h\u01a1n 7.000 qu\u00e2n v\u00e0 40 th\u1edbt voi \u0111\u1ec3 x\u00e2m ph\u1ea1m Qu\u1ea3ng Nam, \u0111\u00f3ng \u1edf L\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u00e0 Ph\u1ed1 Hoa. Qu\u00e2n ta ch\u1ed1ng c\u1ef1. T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc d\u00e2ng bi\u1ec3u xin th\u00eam qu\u00e2n v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng gi\u1eb7c hi\u1ec7n nay \u0111\u00f3ng gi\u1eef v\u00f9ng th\u01b0\u1ee3ng du, th\u1ebf s\u1eafp l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp \u0110i\u1ec7n B\u00e0n \u0111\u1ec3 c\u1ea3n \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp \u1ee9ng c\u1ee7a ta, n\u1ebfu kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u00eam qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u00ec Qu\u1ea3ng Nam l\u1ea1i s\u1ebd l\u00e0 n\u01a1i ch\u00fang t\u1ea5t tranh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cQu\u00e2n ta sau khi \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u00fa Xu\u00e2n ph\u1ea3i chia ph\u00e1i \u0111i nhi\u1ec1u ng\u1ea3, ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng chi\u00eau t\u1eadp nh\u1eefng qu\u00e2n t\u00e0n \u0111\u1ec3 b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u1ed9i ng\u0169 cho \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. Khanh n\u00ean v\u1eefng th\u00e0nh b\u1ec1n gi\u1eef, ch\u1edb n\u00ean \u0111\u00e1nh. N\u1ebfu ch\u00fang ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0110i\u1ec7n B\u00e0n, th\u00ec khanh c\u1ee9 theo ph\u00eda sau, trong tu\u1ea7n nh\u1eadt ta s\u1ebd ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, trong ngo\u00e0i gi\u00e1p \u0111\u00e1nh th\u00ec gi\u1eb7c t\u1ea5t ph\u1ea3i v\u1ee1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u L\u00ea Ch\u1ea5t v\u1ec1. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u0111em qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n, khua tr\u1ed1ng m\u00e0 \u0111i thong th\u1ea3. Khi qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Nam B\u1ed1 Ch\u00ednh th\u00ec Quang To\u1ea3n \u0111\u00e3 qua s\u00f4ng \u0111i r\u1ed3i. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y b\u1ecb g\u1ecdi v\u1ec1, \u0111em d\u00e2ng hai qu\u1ea3 \u1ea5n ng\u1ee5y. Vua c\u00f9ng c\u00e1c quan b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh T\u00e2y S\u01a1n, n\u00f3i r\u1eb1ng. \u201cQuang To\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t l\u00e0 t\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ef1 tr\u1eddi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ee7y binh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn Linh Giang [s\u00f4ng Gianh] thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c thuy\u1ec1n ghe s\u00fang \u0111\u1ea1n c\u1ee7a gi\u1eb7c b\u1ecf l\u1ea1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u. T\u00e0n qu\u00e2n c\u1ee7a gi\u1eb7c quy h\u00e0ng h\u01a1n 2.000 ng\u01b0\u1eddi. Vua d\u1ee5 sai Tr\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 gi\u1eef b\u1ea3o \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i, hi\u1ec7p c\u00f9ng Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m Nh\u01b0 \u0110\u0103ng tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c binh d\u00e2n l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, l\u01b0u Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110i\u1ec3m qu\u1ea3n binh thuy\u1ec1n gi\u1eef Linh Giang [s\u00f4ng Gianh], m\u1eadt sai Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef ch\u1ee3 R\u00f2n, C\u1ef1u \u0111\u00f4 ty L\u00ea V\u0103n H\u1ee3p gi\u1eef Ho\u00e0nh S\u01a1n, \u0111\u1eb7t b\u1ea3o \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n, m\u1ed9 th\u00eam d\u00e2n l\u00e0m binh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ghi chi\u1ebfn c\u00f4ng b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf T\u01b0 Dung; th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 T\u1ea3 dinh 1.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c, sai L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t chia c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u00ean b\u1ed5 t\u00e2n binh v\u00e0 h\u00e0ng binh \u1edf Thu\u1eadn H\u00f3a l\u00e0m 5 v\u1ec7 Thi\u1ec7n v\u00f5, Kham v\u00f5, Trang v\u00f5, T\u00fac uy, Ki\u1ec7n uy c\u1ee7a Trung qu\u00e2n ; l\u1ea5y V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Thi\u1ec7n v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u1ecdng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, C\u1ef1u \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thu l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Kham v\u00f5, L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec3n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Du l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i T\u00f4n th\u1ea5t L\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trang v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n H\u1eefu C\u1eedu v\u00e0 C\u1ef1u qu\u1ea3n th\u1ecb L\u00e2n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u00e3m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Thu\u1ed9c n\u1ed9i n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00fac uy, Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi Tr\u1ea5n th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u00eam v\u00e0 H\u1eefu hi\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea5n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Thu\u1ed9c n\u1ed9i n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c th\u1eadp l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ng\u1ecdc Tr\u00ed l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ki\u1ec7n uy, Ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi Tr\u1ea5n th\u00e0nh l\u00e0 Ho\u00e0ng An V\u0129nh v\u00e0 Trung hi\u1ec7u H\u1ed3 V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u00ean b\u1ed5 Ti\u1ec1n chi Trung qu\u00e2n l\u00e0m v\u1ec7 T\u1ec1 v\u00f5, n\u0103m chi T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0m v\u1ec7 Ch\u1ea5n v\u00f5 Trung qu\u00e2n. L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Trung qu\u00e2n l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u1ec1 v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Mai V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00f4 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Ch\u00e1nh T\u1ea3 chi T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 B\u1ea1ch V\u0103n \u0110o\u00e0i l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ch\u1ea5n v\u00f5, Ph\u00f3 Ti\u1ec1n chi Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00fd v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i T\u1ed1ng V\u0103n H\u00f3a l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i B\u1ed5 v\u1ec7 N\u1ed9i d\u1ef1c T\u1ea3 qu\u00e2n cho l\u1ec7 v\u00e0o qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch. L\u1ea5y Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Hi\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i D\u01b0\u01a1ng V\u0129nh C\u1ea7u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, theo Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n chia \u0111i chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 sai b\u00e1t vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Chia b\u1ed5 qu\u00e2n c\u0169 c\u1ee7a v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c Th\u1ee7y dinh Trung qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7 th\u1ee7y binh m\u1edbi t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u00e0m ba v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam. L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c nh\u1ea5t, Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i l\u1ee5c l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ea3o, Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i th\u1ea5t l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i nh\u1ecb l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n S\u0129 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c nh\u1ecb, Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i tam l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i th\u1eadp l\u00e0 \u0110o\u00e0n S\u00f9ng \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i ng\u0169 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1nh l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c tam, Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i c\u1eedu l\u00e0 L\u00ea V\u0103n C\u01b0 v\u00e0 C\u1ef1u \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c V\u00f5 V\u0103n Thi\u1ec7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5ng l\u00fd T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn tr\u1ea5n gi\u1eef Ngh\u1ec7 An, \u0111\u01b0a th\u01b0 chi\u00eau d\u1ee5 nh\u1eefng s\u00e1ch Man \u1edf Tr\u1ea5n Ninh. Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 Chi\u00eau \u1ea4n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0, sai Cai \u0111\u1ed9i th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Uy\u1ec3n \u0111em v\u1ec1 kinh d\u00e2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai \u0110i\u1ec3n qu\u00e2n L\u01b0u Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1eddng \u0111em qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 theo \u0111\u01b0\u1eddng Cam L\u1ed9 \u0111\u01b0a th\u01b0 cho V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 d\u1ee5 c\u00e1c Man ch\u1eb9n gi\u1eef nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m y\u1ebfu, ng\u0103n ph\u00f2ng b\u1ecdn gi\u1eb7c ch\u1ea1y tr\u1ed1n. T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn, v\u1eeba g\u1eb7p Tham qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Xu\u00e2n \u1ed1m ch\u1ebft, b\u00e8n ki\u00eam l\u0129nh qu\u00e2n c\u1ee7a Xu\u00e2n, \u0111\u1eb7t l\u00e0m s\u00e1u chi: Ti\u1ec1n du v\u00e0 Trung \u0111\u1ecbnh, Ti\u1ec1n \u0111\u1ecbnh, T\u1ea3 \u0111\u1ecbnh, H\u1eefu \u0111\u1ecbnh, H\u1eadu \u0111\u1ecbnh, c\u00f9ng v\u1edbi Chi\u00eau \u1ea4n \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 th\u1eb3ng xu\u1ed1ng Ngh\u1ec7 An \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng l\u0129nh th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Thanh Hoa l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng Th\u00e1i sai ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng bi\u1ec3u m\u1eadt n\u00f3i vi\u1ec7c qu\u00e2n. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cTa nay \u0111\u00e3 thu ph\u1ee5c kinh \u0111\u00f4 c\u0169, gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n \u0111\u00e3 ch\u1ea1y v\u1ec1 B\u1eafc. \u0110\u00e3 \u1ee7y cho \u0110i\u1ec3n qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o L\u01b0u Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1eddng h\u1ed9i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1nh Ngh\u1ec7 An. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111em qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u00e1nh Thanh Hoa, \u0111\u1ee3i ta x\u1ebfp \u0111\u1eb7t t\u1ea1m xong s\u1ebd ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh B\u1eafc H\u00e0 \u0111\u1ec3 nh\u1ea5t th\u1ed1ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u00e0 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng V\u1ef9 \u0111em m\u1eadt ch\u1ec9 \u0111i chi\u00eau d\u1ee5 h\u00e0o ki\u1ec7t. Ph\u00f3 v\u1ec7 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ho\u1eb1ng c\u0169ng xin \u0111i Thanh&nbsp; Hoa, Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ec3 chi\u00eau t\u1eadp ngh\u0129a binh. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thu\u1ed9c n\u1ed9i n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i N\u1ed9i tr\u1ef1c nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u00edn l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 N\u1ed9i tr\u1ef1c, Thu\u1ed9c n\u1ed9i n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i nh\u1ecb l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Thu\u1ed9c n\u1ed9i n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i tam l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n C\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, qu\u1ea3n 10 \u0111\u1ed5i l\u00e0 N\u1ed9i tr\u1ef1c nh\u1ea5t, N\u1ed9i tr\u1ef1c nh\u00ec, N\u1ed9i tr\u1ef1c tam, Th\u1ecb tr\u00e0 nh\u1ecb, T\u1ea3 v\u1ec7, H\u1eefu v\u1ec7, Ho\u00e0ng ki\u1ebfm, N\u1ed9i v\u00f5 nh\u1ea5t, N\u1ed9i v\u00f5 nh\u1ecb, Long v\u00f5, theo Trung qu\u00e2n \u0111i\u1ec1u b\u00e1t \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u1ed9i h\u1ea7u gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u1ee3i, Thi\u1ebfu \u00fay V\u0103n T\u1ea5n Th\u1ec3, ph\u1ee5ng ch\u00ednh Trung th\u01b0 Tr\u1ea7n V\u0103n K\u1ef7, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 H\u1ed3 C\u00f4ng Di\u1ec7u v\u00e0 quan v\u0103n th\u00ec B\u1ed9 th\u1ecb lang ph\u1ee5ng ngh\u1ecb, quan v\u00f5 th\u00ec b\u1ecdn \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0111\u00f4 ty, \u0111em&nbsp; nhau \u0111\u1ebfn quy thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y \u0111\u1ea1i th\u1ec3 m\u1edbi \u0111\u1ecbnh, s\u1eed d\u1ee5ng c\u00f2n thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, b\u00e8n cho \u0111\u01b0\u1ee3c theo sai ph\u00e1i. \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, T\u00f4n Th\u1ea5t Ch\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean, Hu\u1ef3nh Vi\u1ebft To\u1ea3n, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n B\u1eedu, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00e1i, \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng nghe tin, b\u00e8n m\u1eadt d\u00e2ng bi\u1ec3u cho r\u1eb1ng: \u201cNg\u00e0y nay Th\u1ea7n kinh m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c, nh\u00e2n d\u00e2n m\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng l\u1ea1i, v\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1ee3ng m\u1edf l\u01b0\u1ee3ng r\u1ed9ng nh\u01b0 bi\u1ec3n, nhu\u1ea7n nh\u01b0 xu\u00e2n, \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t l\u00f2ng nh\u00e2n, b\u1ef1c anh qu\u00e2n \u0111\u1eddi x\u01b0a c\u0169ng ch\u1eb3ng h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy b\u1ecdn h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c qu\u1eadn c\u00f4ng, t\u1eeb khi T\u00e2y S\u01a1n kh\u1edfi lo\u1ea1n gi\u1eef v\u1ecb tr\u00ed ph\u00fa qu\u00fd m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trung ngh\u0129a \u1edf Thu\u1eadn H\u00f3a, B\u1eafc H\u00e0 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ph\u1ea3i khu\u1ea5t m\u00ecnh n\u01a1i qu\u00e2n ng\u0169, b\u1ecb ch\u00fang sai khi\u1ebfn, h\u1eb1ng ng\u00e0y ng\u00f3ng tr\u00f4ng qu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 thay v\u1ebft xe c\u0169, th\u1ebf m\u00e0 nay l\u1ea1i cho ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea7m qu\u00e2n nh\u01b0 c\u0169, ngh\u1ec7u ngh\u1ec5n \u1edf tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi, ch\u00fang t\u00f4i e r\u1ea5t ph\u1ee5 l\u00f2ng mong m\u1ecfi c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9 ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 mu\u1ed1n t\u1ecf l\u00f2ng trung ti\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng t\u1ecf v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi b\u1ecdn kia \u0111\u1ed1i v\u1edbi T\u00e2y S\u01a1n, r\u1ec5 s\u00e2u g\u1ed1c ch\u1eb7t kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t ng\u00e0y, nay \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng m\u1edbi ch\u1ea1y v\u1ec1 ta, c\u00f3 ph\u1ea3i th\u1ef1c l\u00f2ng \u0111\u00e2u. N\u1ebfu cho d\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a ch\u00fang c\u00f2n nhi\u1ec1u, v\u1ed9i kh\u00e9p v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt s\u1ebd khi\u1ebfn l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ng\u1edd s\u1ee3 th\u00ec cho h\u1ecd kh\u1ecfi ch\u1ebft l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u00ean giao cho binh quy\u1ec1n. Vi\u1ec7c c\u0169 C\u00f9 M\u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng l\u1edbn \u0111\u00f3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecdn khanh tr\u00ecnh b\u00e0y, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 c\u00f3 \u00fd ph\u00f2ng ng\u1eeba t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0ng t\u1eeb khi ta l\u1ea5y l\u1ea1i Ph\u00fa Xu\u00e2n, b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111\u1ea7u h\u00e0ng c\u00f3, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng c\u00f3, ta \u0111\u00e3 tu\u1ef3 nghi x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, qu\u00e2n c\u1ee7a ch\u00fang cho xen l\u1eabn v\u1edbi qu\u00e2n ta, d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n quan ta cai qu\u1ea3n. B\u1ecdn ch\u00fang b\u1ea5t qu\u00e1 cai qu\u1ea3n n\u0103m ba t\u00ean thu\u1ed9c binh m\u00e0 l\u1ec7 theo s\u00fay ph\u1ee7, ph\u1ecfng c\u00f3 mang l\u00f2ng ph\u1ea3n tr\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng thi h\u00e0nh v\u00e0o \u0111\u00e2u. B\u1ecdn khanh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 xa, ch\u01b0a r\u00f5 s\u1ef1 c\u01a1, n\u00ean \u0111\u1eb7c d\u1ee5&nbsp; cho bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ea3 X\u1eed s\u0129 \u1edf Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Thi\u1ebfp v\u1ec1. Thi\u1ebfp l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 Nguy\u1ec7t<\/p>\n\n\n\n<p>\u00e1o huy\u1ec7n La S\u01a1n, \u0111\u1eadu H\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn \u0111\u1eddi L\u00ea, l\u00e0m quan huy\u1ec7n Thanh Ch\u01b0\u01a1ng, b\u1ecf quan v\u1ec1 nh\u00e0. Khi nh\u00e0 L\u00ea m\u1ea5t, theo l\u1eddi m\u1eddi c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n m\u00e0 \u1edf l\u1ea1i Ph\u00fa Xu\u00e2n. T\u1edbi nay v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, xin tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0ng. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cKhanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i t\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ta tr\u00f4ng c\u1eady. Sau khi tr\u1edf v\u1ec1 n\u00fai n\u00ean kh\u00e9o \u0111\u00e0o t\u1ea1o l\u1ea5y nhi\u1ec1u h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c ph\u00f2 gi\u00fap th\u1ecbnh tri\u1ec1u, kh\u1ecfi ph\u1ee5 t\u1ea5m l\u00f2ng r\u1ea5t m\u1ef1c m\u1ebfn l\u00e3o k\u00ednh hi\u1ec1n c\u1ee7a ta\u201d. B\u00e8n sai quan qu\u00e2n \u0111\u01b0a v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t th\u1ed1ng l\u0129nh b\u1ed9 binh v\u00e0o Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc th\u1ed1ng l\u0129nh th\u1ee7y binh, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 c\u1ee9u th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh; sai L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111em qu\u00e2n T\u1ea3 \u0111\u1ed3n v\u00e0 hai v\u1ec7 T\u1ec1 v\u00f5 Ch\u1ea5n v\u00f5 theo thuy\u1ec1n Duy\u1ec7t ti\u1ebft ch\u1ebf. Duy\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc v\u1ed1n th\u00e2n v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh. Th\u00e0nh h\u01a1n tu\u1ed5i v\u00e0 l\u00e0m t\u01b0\u1edbng s\u1edbm, m\u1ed7i khi ra tr\u1eadn, t\u00ednh tr\u00ec tr\u1ecdng kh\u00f4ng v\u1ed9i ti\u1ebfn. Duy\u1ec7t xu\u1ea5t th\u00e2n l\u00e0 t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng d\u0169ng c\u1ea3m&nbsp; \u0111\u00e1nh gi\u1ecfi, h\u1eb1ng l\u1eadp c\u00f4ng l\u1edbn, t\u1eebng n\u00f3i kh\u00edch Th\u00e0nh, Th\u00e0nh kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i, hai ng\u01b0\u1eddi&nbsp; do \u0111\u00f3 sinh b\u1ea5t h\u00f2a. Vua hi\u1ec3u r\u00f5 chuy\u1ec7n \u1ea5y n\u00ean khi [Duy\u1ec7t]&nbsp; \u0111i th\u00ec d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c Qu\u00e2n m\u00e0 th\u1eafng tr\u1eadn l\u00e0 do \u1edf h\u00f2a thu\u1eadn ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i do nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. Ng\u01b0\u01a1i \u0111i l\u1ea7n n\u00e0y n\u00ean b\u00ecnh t\u00e2m v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh. G\u1eb7p vi\u1ec7c ph\u1ea3i b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc cho nhau, trong ngo\u00e0i c\u00f9ng \u1ee9ng \u0111\u1ec3 s\u1edbm tr\u1eeb \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c m\u00e0 mau th\u00e0nh c\u00f4ng l\u1edbn. Ta ng\u00e0y \u0111\u00eam kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o kh\u00f4ng lo ngh\u0129 \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u01b0u t\u00e2m\u201d. Duy\u1ec7t l\u1ea1y v\u00e2ng m\u1ec7nh. Qu\u00e2n \u0111i r\u1ed3i, vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh ch\u1ec9nh b\u1ecb binh m\u00e3 \u0111\u1ec3 ch\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Thi\u1ec7n v\u00f5 Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef1, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Thu\u1eadn v\u00f5 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1ecdc \u0111\u1ec1u \u0111em v\u1ec7 binh \u0111i thuy\u1ec1n tr\u00ean bi\u1ec3n theo T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc sai ph\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u00e1nh th\u1eafng vi\u1ec7n binh c\u1ee7a gi\u1eb7c \u1edf Cao \u0110\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u s\u1ee3 \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Xu\u00e2n, sai \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111em 1.000 qu\u00e2n dinh Ki\u1ec1n thanh, T\u01b0 kh\u1ea5u \u0110\u1ecbnh, \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n An, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u00ea Qu\u1ed1c C\u1ea7u, L\u00ea V\u0103n T\u1eeb, Tham l\u0129nh Ngo\u1ea1n, Tham l\u0129nh Tu\u00e2n (hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111em 4.000 tinh binh Quy Nh\u01a1n v\u00e0 1.000 binh Thu\u1eadn H\u00f3a v\u00e0 B\u1eafc H\u00e0, \u0111\u1ec1u do \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai v\u1ec1 c\u1ee9u vi\u1ec7n. Ch\u00fang b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Man \u0111\u00e1nh l\u1eeba, \u0111i quanh co h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng. Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc T\u1ea3 Tr\u1ea1ch nguy\u00ean, qu\u00e2n \u0111\u00e3 m\u1ec7t l\u1eafm, b\u00e8n \u0111\u1ebfn qu\u00e2n Phan V\u0103n Tri\u1ec7u \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. B\u1ecdn \u0110\u1ecbnh theo \u0111\u01b0\u1eddng Th\u01b0\u1ee3ng \u1ea3i xu\u1ed1ng Cao \u0110\u00f4i, ch\u1ee3t g\u1eb7p qu\u00e2n c\u1ee7a Duy\u1ec7t v\u00e0 Ch\u1ea5t. \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e1nh thua, ch\u1ea1y v\u00e0o ch\u1ebft \u1edf trong \u0111\u1ea5t Man. B\u1ecdn L\u00ea V\u0103n An b\u1ecb qu\u00e2n Nguy\u1ec5n b\u1eaft h\u1ebft. D\u01b0 ch\u00fang \u0111\u1ec1u h\u00e0ng. Tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean. Vua cho th\u01b0 khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c qu\u00e2n 2.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Sai \u0111\u01b0a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng v\u00e0 qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft v\u1ec1 kinh; duy nh\u1eefng binh Thu\u1eadn H\u00f3a v\u00e0 B\u1eafc H\u00e0 b\u1ecb b\u1eaft th\u00ec cho ph\u00e2n l\u1ec7 v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169, th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111i Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Tri\u1ec7u&nbsp; Phan V\u0103n Tri\u1ec7u v\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00e2u v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c tam l\u00e0 L\u00ea V\u0103n C\u01b0 \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111\u00f3ng c\u0169i Nguy\u1ec5n Quang C\u01b0\u01a1ng, Tham l\u0129nh Ngo\u1ea1n, Tham l\u0129nh Tu\u00e2n, gi\u1ea3i v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 cho T\u00e2y S\u01a1n bi\u1ebft; Nguy\u1ec5n Quang T\u1ef1, Nguy\u1ec5n Quang \u0110i\u1ec7n, Ph\u00f2 m\u00e3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecb th\u00ec gi\u1ea3i v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 cho th\u1ea7n d\u00e2n trong h\u1ea1t bi\u1ebft. R\u1ed3i sai gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin \u1edf c\u00e1c dinh qu\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1 s\u1ef1 h\u1ed1ng h\u00e1ch, l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean, b\u00e8n s\u1eafc r\u1eb1ng: \u201cPh\u00e0m quan qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00e3 quy thu\u1eadn, ho\u1eb7c c\u00f2n \u1edf Quy Nh\u01a1n hay B\u1eafc Th\u00e0nh, th\u00ec nh\u00e0 c\u1eeda v\u01b0\u1eddn t\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a h\u1ecd ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 cho v\u1ee3 con h\u1ecd h\u00e0ng h\u1ecd \u1edf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp. Ru\u1ed9ng v\u01b0\u1eddn c\u00e2y c\u1ed1i c\u1ee7a d\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb5n ch\u1eb7t. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 H\u1ed3 Th\u1ebf H\u1ecdc v\u00e0 Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 Tri\u1ec1u Cao tra ki\u1ec3m nh\u1eefng v\u1eadt c\u00f4ng \u1edf Nh\u00e0 \u0111\u1ed3 nh\u01b0 kh\u00ed gi\u1edbi s\u00fang \u0111\u1ea1n, v\u00e0 c\u1ee9 quan l\u1ea1i C\u00f4ng b\u1ed9 c\u0169 m\u00e0 \u0111\u00f2i g\u1ecdi c\u00e1c th\u1ee3 b\u00e1ch c\u00f4ng \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Ch\u1ea5n \u0111\u1ebfn kho Th\u01b0\u1ee3ng L\u1eadp, C\u1ef1u tham \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n H\u1eefu Hy \u0111\u1ebfn kho C\u00e1t Dinh \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c m\u00e0 b\u00e1o l\u00ean. L\u1ea1i sai c\u00e1c h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 theo ng\u1ea1ch c\u0169 n\u0103m Canh th\u00e2n m\u00e0 \u0111\u00f2i g\u1ecdi binh l\u00ednh \u0111\u1ec3 chia b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea1m \u0111\u1eb7t tri ph\u1ee7 tri huy\u1ec7n hai ph\u1ee7 Tri\u1ec7u Phong Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, 8 huy\u1ec7n 1 ch\u00e2u. (Ph\u1ee7 Tri\u1ec7u Phong 5 huy\u1ec7n: H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n, Ph\u00fa Vang, \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng v\u00e0 H\u1ea3i L\u0103ng; ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 3 huy\u1ec7n: Minh Linh, L\u1ec7 Th\u1ee7y, Phong L\u1ed9c v\u00e0 ch\u00e2u Nam B\u1ed1 Ch\u00ednh). Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a gi\u1eb7c, ph\u1ee7 Tri\u1ec7u Phong \u0111\u1eb7t l\u1ec7nh do\u00e3n v\u00e0 thi\u1ebfu do\u00e3n, ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1eb7t t\u1ea3 h\u1eefu tuy\u00ean ph\u1ee7, c\u00e1c huy\u1ec7n ch\u00e2u \u0111\u1eb7t t\u1ea3 h\u1eefu qu\u1ea3n l\u00fd. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u1ed5i l\u00e0m tri ph\u1ee7, tri huy\u1ec7n, v\u1eabn l\u1ea5y l\u1ec7nh do\u00e3n c\u0169 ph\u1ee7 Tri\u1ec7u Phong l\u00e0 H\u1ed3 \u0110\u0103ng S\u0129, thi\u1ebfu do\u00e3n c\u0169 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Khoa, t\u1ea3 h\u1eefu tuy\u00ean ph\u1ee7 c\u0169 ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Ng\u1eef v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i Thuy\u00ean v\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu qu\u1ea3n l\u00fd c\u0169 c\u00e1c huy\u1ec7n ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Hi\u1ebfn, L\u00ea V\u0103n Chi\u00eam t\u1ea5t c\u1ea3 18 ng\u01b0\u1eddi, cho t\u1ea1m l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c tri ph\u1ee7 tri huy\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh, d\u00e2n \u1edf li\u00ean ti\u1ebfp, th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra h\u1ecfa tai. S\u1eafc cho \u1ea5p tr\u01b0\u1edfng s\u1edf t\u1ea1i khi\u1ebfn c\u00e1c nh\u00e0 ph\u1ea3i l\u00e0m b\u1ebfp ri\u00eang, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi tr\u00e1t b\u00f9n. L\u1ea1i \u0111\u1ec3 s\u1eb5n \u0111\u1ed3 c\u1ee9u h\u1ecfa \u1edf \u0111i\u1ebfm canh. Khi th\u1ea5y c\u00f3 ph\u00e1t h\u1ecfa ph\u1ea3i \u0111em d\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u. \u1ea5p tr\u01b0\u1edfng tu\u1ea7n x\u00e9t kh\u00f4ng nghi\u00eam th\u00ec c\u00f9ng t\u1ed9i v\u1edbi nh\u00e0 th\u1ea5t h\u1ecfa.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh b\u1ecb v\u00e2y l\u00e2u h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng. Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n binh T\u00e2y tham th\u1eb7ng \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng V\u00f5 T\u00e1nh v\u00e0 L\u1ec5 b\u1ed9 Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u ch\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 qu\u00e2n gi\u1eb7c v\u00e2y th\u00e0nh, T\u00e1nh t\u00f9y ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1, qu\u00e2n l\u1ec7nh nghi\u00eam minh, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng s\u0129 li\u1ec1u ch\u1ebft \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh, l\u1edbn nh\u1ecf h\u01a1n v\u00e0 ch\u1ee5c tr\u1eadn, ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecb nh\u1ee5t ch\u00fat n\u00e0o. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi khuy\u00ean T\u00e1nh ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y m\u00e0 ra. T\u00e1nh kh\u00f4ng nghe n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTa v\u00e2ng m\u1ec7nh gi\u1eef th\u00e0nh, ph\u1ea3i c\u00f9ng c\u00f2n m\u1ea5t v\u1edbi th\u00e0nh, nay b\u1ecf th\u00e0nh m\u00e0 c\u1ea7u l\u1ea5y s\u1ed1ng th\u00ec c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o nh\u00ecn th\u1ea5y ch\u00faa th\u01b0\u1ee3ng n\u1eefa !\u201d. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y l\u01b0\u01a1ng h\u1ebft, ph\u1ea3i gi\u1ebft voi ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 \u0103n m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng ph\u1ea3n. T\u00e1nh lo th\u00e0nh b\u1ecb h\u00e3m qu\u00e2n l\u00ednh kh\u00f4ng kh\u1ecfi t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u. B\u00e8n sai c\u00e1c qu\u00e2n l\u1ea5y c\u1ee7i kh\u00f4 ch\u1ea5t quanh d\u01b0\u1edbi l\u1ea7u b\u00e1t gi\u00e1c. M\u1ed9t bu\u1ed5i s\u1edbm T\u00f9ng Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn h\u1ecfi k\u1ebf th\u00ec T\u00e1nh tr\u1ecf v\u00e0o l\u1ea7u b\u00e1t gi\u00e1c m\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e2y l\u00e0 k\u1ebf c\u1ee7a t\u00f4i !\u201d. Nh\u00e2n b\u1ea3o T\u00f9ng Ch\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u00f4i l\u00e0m ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, ngh\u0129a kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f9ng s\u1ed1ng v\u1edbi gi\u1eb7c. \u00d4ng l\u00e0 v\u0103n th\u1ea7n, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch t\u1ea5t kh\u00f4ng h\u1ea1i \u0111\u00e2u, n\u00ean t\u00ednh c\u00e1ch t\u1ef1 to\u00e0n\u201d. T\u00f9ng Ch\u00e2u c\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 g\u00ec v\u0103n hay v\u00f5, l\u00f2ng trung c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t th\u00f4i. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n bi\u1ebft ch\u1ebft theo n\u1ea1n n\u01b0\u1edbc, Ch\u00e2u n\u00e0y kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m t\u00f4i ch\u1ebft v\u1edbi trung sao ?\u201d. Th\u1ebf r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 m\u1eb7c m\u0169 \u00e1o, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 c\u1eeda khuy\u1ebft b\u00e1i v\u1ecdng r\u1ed3i u\u1ed1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c m\u00e0 ch\u1ebft. T\u00e1nh ng\u1eadm ng\u00f9i than r\u1eb1ng : \u201cNg\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u00e3 h\u01a1n ta m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc r\u1ed3i !\u201d. T\u1ee9c th\u00ec t\u1edbi th\u0103m v\u00e0 kh\u00e2m li\u1ec7m t\u1ed1ng t\u00e1ng. Xong r\u1ed3i k\u00edp g\u1eedi th\u01b0 cho Di\u1ec7u n\u00f3i : \u201cT\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ngh\u0129a ph\u1ea3i ch\u1ebft l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a ta, qu\u00e2n s\u0129 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i g\u00ec, kh\u00f4ng n\u00ean gi\u1ebft h\u1ea1i\u201d. B\u00e8n l\u1ea5y thu\u1ed1c s\u00fang b\u1ecf v\u00e0o l\u1ea7u b\u00e1t gi\u00e1c, m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c l\u00ean tr\u00ean l\u1ea7u, g\u1ecdi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTa t\u1eeb khi ph\u1ee5ng m\u1ec7nh gi\u1eef th\u00e0nh n\u00e0y, gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n \u0111em l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc v\u00e2y \u0111\u00e1nh b\u1ed1n m\u1eb7t, \u0111\u00e3 hai n\u0103m nay, th\u1ef1c nh\u1edd t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ed3ng t\u00e2m n\u00ean gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh m\u00e0 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c. Nay l\u01b0\u01a1ng h\u1ebft s\u1ee9c ki\u1ec7t, gi\u1eef kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa m\u00e0 \u0111\u00e1nh c\u0169ng v\u00f4 \u00edch, n\u00ean ta ch\u1ebft, k\u1ebbo \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbng s\u0129 kh\u1ed5 m\u00e3i\u201d. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng v\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ec1u r\u1ea1p xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t k\u00eau kh\u00f3c. T\u00e1nh v\u1eaby l\u00f9i ra. B\u00e8n ph\u00f3ng l\u1eeda t\u1ef1 \u0111\u1ed1t. Cai c\u01a1 qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o \u1ee9ng ngh\u0129a l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1ea5n Huy\u00ean c\u0169ng gieo m\u00ecnh v\u00e0o l\u1eeda \u0111\u1ec3 ch\u1ebft. Sau khi T\u00e1nh v\u00e0 T\u00f9ng Ch\u00e2u \u0111\u00e3 t\u1eed ti\u1ebft, Di\u1ec7u \u0111em qu\u00e2n v\u00e0o th\u00e0nh, d\u00f9ng l\u1ec5 ch\u00f4n c\u1ea5t (N\u1ec1n c\u0169 l\u1ea7u b\u00e1t gi\u00e1c \u1edf trong th\u00e0nh, sau khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh th\u00ec l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd \u1edf \u0111\u00f3. N\u0103m Gia Long th\u1ee9 5 [1806], cho t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 [1824] \u0111\u1ed5i t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu ; n\u0103m th\u1ee9 12, [1831] truy phong T\u00e1nh l\u00e0 Ho\u00e0i qu\u1ed1c c\u00f4ng, T\u00f9ng Ch\u00e2u l\u00e0 Ninh H\u00f2a qu\u1eadn c\u00f4ng). T\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf trong th\u00e0nh kh\u00f4ng b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft. V\u1ec1 sau h\u1ecd th\u1eeba c\u01a1 v\u1ec1 v\u1edbi ta, kh\u00f4ng ai ch\u1ecbu l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>[b\u1ea3n <a href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b54100439h\">Duy Minh Th\u1ecb 1873<\/a> ghi th\u00eam:<\/p>\n\n\n\n<p>\u4e2d\u81e3\u7fa9\u58eb\u4f55\u4ee3\u7121\u4e4b\u5728\u4e0a\u6709\u4ee5\u9047\u4e4b\u8033\u4eca\u5e73\u5b9a\u57ce\u4e4b\u6b7b\u7fa9\u4f7f\u5e72\u8f09\u4e4b\u89c0\u8005\u70ba\u4e4b\u58ae\u6dda\u7109<\/p>\n\n\n\n<p>Trung th\u1ea7n ngh\u0129a s\u0129 h\u00e0 \u0111\u1ea1i v\u00f4 chi t\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng h\u1eefu d\u0129 ng\u1ed9 chi nh\u0129 kim B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh chi t\u1eed ngh\u0129a s\u1ee9 can t\u00e1i chi quan gi\u1ea3 vi chi \u0111\u1ecda l\u1ec7 y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>]<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 binh c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam. \u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Gi\u00e1p \u0111\u00e3 lui ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc b\u00e8n \u0111em th\u1ee7y binh h\u1eb9n ng\u00e0y \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn B\u1ea3n T\u00e2n [B\u1ebfn V\u00e1n] \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, l\u01b0u Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ea1c \u1edf l\u1ea1i qu\u1ea3n v\u1ec7 T\u00edn v\u00f5 m\u1edbi l\u1eadp, \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c b\u1ea3o Kim B\u1ed3ng v\u00e0 Ph\u00fa Tri\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n ch\u1ea1y ra B\u1eafc Th\u00e0nh, \u0111\u1ed5i ng\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0m B\u1ea3o H\u01b0ng, sai ng\u01b0\u1eddi sang nh\u00e0 Thanh xin qu\u00e2n. Ng\u01b0\u1eddi Thanh kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Phan V\u0103n Tri\u1ec7u \u1ed1m, l\u1ea5y qu\u1ea3n T\u1ea3 th\u1ee7y dinh l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng L\u1ea1i l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh, qu\u1ea3n su\u1ea5t 5 v\u1ec7 qu\u00e2n b\u1ea3n dinh v\u00e0 v\u1ec7 Kham v\u00f5, \u0111i h\u01a1n 20 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n chi\u1ebfn, theo T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u00e0i l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 Trung qu\u00e2n, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Tr\u00ed v\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u L\u00ea V\u0103n V\u0129nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, C\u1ef1u \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u00ea Vi\u1ebft H\u1eadu l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t dinh Ph\u1ea5n d\u1ef1c qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch. (N\u0103m v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c nh\u1ea5t, Ph\u1ea5n d\u1ef1c nh\u1ecb, Ph\u1ea5n d\u1ef1c tam, T\u00fac uy, Trang v\u00f5). L\u1ea5y T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf, L\u01b0\u01a1ng xin bi\u1ebfn qu\u00e2n l\u1ea1c t\u00f2ng c\u0169 v\u00e0 m\u1edbi l\u00e0m n\u0103m \u0111\u1ed9i c\u1ee7a v\u1ec7 H\u1ed5 d\u1ef1c. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y C\u1ef1u tham m\u01b0u Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e0n, \u0110\u00f4 \u00fay Nguy\u1ec5n C\u00f4ng C\u00f4n qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng M\u1eabn qu\u1ea3n Tam \u1ea3i \u1edf ngu\u1ed3n En \u0110\u00ea, \u0111\u1ec3 chi\u00eau v\u1ed7 d\u00e2n \u0110\u00ea, ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t nh\u00e0 tr\u1ea1m d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng quan t\u1eeb c\u1eeda H\u1ea3i V\u00e2n \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Gianh, l\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u0169 v\u1eabn coi phu tr\u1ea1m \u0111\u1ec3 ch\u1ea1y tr\u1ea1m.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin V\u00f5 T\u00e1nh v\u00e0 Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u ch\u1ebft, \u0111au bu\u1ed3n th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, kh\u00f3c m\u00e3i kh\u00f4ng th\u00f4i, b\u1ea3o b\u00e0y t\u00f4i r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecdn T\u00e1nh ch\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 v\u1eb9n ti\u1ebft, tuy b\u1ef1c trung li\u1ec7t \u0111\u1eddi x\u01b0a nh\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u1ea7n, H\u1ee9a Vi\u1ec5n (1. Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u1ea7n, H\u1ee9a Vi\u1ec5n: Hai ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan \u0111\u1eddi Huy\u1ec1n t\u00f4ng v\u00e0 T\u00fac t\u00f4ng nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111i \u0111\u00e1nh An L\u1ed9c S\u01a1n v\u00e0 S\u1eed T\u01b0 Minh, hai ng\u01b0\u1eddi k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi nhau, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u00e1nh 400 tr\u1eadn, gi\u1ebft gi\u1eb7c 12 v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, sau h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng, th\u00e0nh b\u1ecb h\u00e3m, hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, m\u1eafng gi\u1eb7c r\u1ed3i b\u1ecb gi\u1ebft.) c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u00e8n s\u1eafc cho L\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh h\u1eadu c\u1ea5p gia \u0111\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y Nguy\u1ec5n T\u1ea5n Huy\u00ean c\u00f9ng tu\u1eabn ti\u1ebft, b\u00e8n sai dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i th\u0103m h\u1ecfi m\u1eb9 v\u00e0 v\u1ee3 con v\u00e0 h\u1eadu c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng \u0111\u00e3 gi\u1eef th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, m\u01b0u \u0111\u1eafp m\u1ed9t c\u00e1i l\u0169y ngang \u1edf V\u00e2n Th\u00ea \u0111\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng cho Th\u1ecb N\u1ea1i c\u1ee7a ta. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh bi\u1ebft tin, li\u1ec1n sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh l\u00e0 Hu\u1ef3nh Vi\u1ebft To\u1ea3n \u0111\u1ed1c qu\u00e2n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. Gi\u1eb7c b\u00e8n r\u00fat lui. L\u1ea1i sai \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Tham \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec1m c\u01b0\u1edbp gi\u1eef Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u1eaft qu\u00e2n ta. Th\u00e0nh l\u1ea5y l\u00e0m lo, d\u00e2ng s\u1edb xin ph\u00e1i \u1ee7y Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111\u00e1nh ph\u00e1 Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ec3 th\u00f4ng v\u1edbi Ba \u0110\u00e8o, ch\u1ecdn ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u00f3ng gi\u1eef, m\u00e0 r\u00fat h\u1ebft b\u1ed9 binh do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u1ec1 t\u1eadp h\u1ee3p \u1edf kinh \u0111\u00f4 Ph\u00fa Xu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cS\u1ef1 t\u00ecnh th\u1ebf \u1ea5y l\u00e0 l\u00fac th\u1ebf r\u1ea5t nguy c\u1ea5p, v\u1ea1n b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u1edbi ph\u1ea3i l\u00e0m. Nay s\u1ed1 qu\u00e2n c\u1ee7a D\u0169ng Di\u1ec7u kh\u00f4ng h\u01a1n 2 v\u1ea1n m\u00e0 qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 c\u1ee7a ta \u0111\u00e3 s\u1eafp s\u00e1t \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u, ch\u00fang t\u1ea5t th\u1ebf chia l\u1ef1c k\u00e9m, l\u00e0m sao chuy\u00ean \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u1eb7t m\u00e0 m\u00ecnh ph\u1ea3i l\u00e0m k\u1ebf r\u00fat lui nh\u01b0 th\u1ebf. Khanh n\u00ean khuy\u1ebfn kh\u00edch t\u01b0\u1edbng s\u0129, b\u1ec1n gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u0169y, \u0111\u1ee3i m\u1ed9t hai ng\u00e0y s\u1ebd gi\u00e1p c\u00f4ng trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 thu to\u00e0n th\u1eafng. C\u00f2n nh\u01b0 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, ta s\u1ebd ph\u00e1i qu\u00e2n h\u1ed9i ti\u1ec5u, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i lo\u201d. B\u00e8n sai T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng qu\u1ea3n su\u1ea5t v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c tam, \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n chi\u1ebfn v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n v\u00e0o Ba \u0111\u00e8o h\u1ed9i v\u1edbi Ti\u00ean phong Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n b\u1ecdn T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, \u0111\u00e1nh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00f4n, H\u1ed3 V\u0103n T\u1ef1 \u1edf b\u1ea3o Tr\u00e0 Kh\u00fac, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c h\u01a1n 3.000 ng\u01b0\u1eddi, thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean. Vua sai mang cho 200 chi\u1ebfc \u00e1o chi\u1ebfn b\u1eb1ng sa \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ec3 chia c\u1ea5p cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u. Cho gi\u1ea3i b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0 Kh\u00f4n v\u00e0 T\u1ef1 v\u1ec1 Kinh; c\u00f2n binh l\u00ednh b\u1ecb b\u1eaft th\u00ec chia cho l\u1ec7 v\u00e0o c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ec3 th\u00eam qu\u00e2n s\u1ed1. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh lu\u00f4n th\u1eafng lu\u00f4n, nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng h\u00f9ng qu\u00e2n m\u1ea1nh c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u b\u1ecb ta b\u1eaft. Nay ch\u00fang ch\u1ec9 c\u00f2n tr\u00f4ng c\u1eady v\u00e0o b\u1ecdn Chi\u00eau \u0110i\u1ec3m m\u00e0 th\u00f4i. V\u1ea3 ch\u00fang nh\u01b0 con th\u00fa c\u00f9ng c\u00f2n h\u0103ng, t\u1ea5t c\u1ea7u \u0111\u00e1nh l\u1ea5y ch\u1ebft, m\u00e0 ta th\u00ec \u0111\u1ecba th\u1ebf \u0111\u00e3 r\u1ed9ng, l\u1ee3i \u1edf gi\u1eef b\u1ec1n. B\u1ecdn khanh n\u00ean ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Thanh H\u1ea3o tr\u1edf v\u1ec1 trong, nh\u1eb1m nh\u1eefng n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu m\u00e0 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n li\u00ean ti\u1ebfp \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 lay chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c, nhi\u00ean h\u1eadu s\u1ebd th\u1eeba c\u01a1 chi\u1ebfn th\u1eafng. Th\u1ee7y binh th\u00ec ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Sa Hu\u1ef3nh, T\u00e2n Quan, c\u0169ng \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i cho v\u1eefng \u0111\u1ec3 xem t\u00ecnh th\u1ebf, ch\u1edb c\u00f3 th\u1ea5y th\u1eafng m\u00e0 ki\u00eau. N\u1ebfu ch\u00fang k\u00e9o h\u1ebft qu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00ec qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i phi b\u00e1o cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u00e1nh \u00fap ph\u00eda sau, \u0111\u1ec3 ch\u00fang ti\u1ebfn th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1nh,&nbsp; lui th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 gi\u1eef, th\u00ec c\u00f3 ch\u1eadm ch\u1eebng tu\u1ea7n nh\u1eadt, nh\u01b0ng ch\u01b0\u1edbc \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 v\u1ea1n to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ecdn khanh l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o luy\u1ec7n vi\u1ec7c qu\u00e2n, n\u00ean t\u00ednh cho k\u1ef9\u201d. R\u1ed3i l\u1ea1i s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay ph\u00e0m t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00f4ng vi\u1ec7c trong qu\u00e2n c\u1ee9 ba ng\u00e0y phi b\u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n. (Sa Hu\u1ef3nh, T\u00e2n Quan \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean c\u1eeda bi\u1ec3n).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c qu\u1ea3n chi Ki\u1ec7n v\u00f5 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u1ef1 theo qu\u00e2n th\u1ee9 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc ng\u1ea7m th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c. Ph\u01b0\u1edbc x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tr\u1ea1ng, \u0111em gi\u1ebft, l\u1ea5y qu\u00e2n s\u1edf thu\u1ed9c chia b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c v\u1ec7 c\u1ee7a Trung dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 \u0111\u1ea1o T\u1ea3 qu\u00e2n c\u0169 l\u00e0m ba \u0111\u1ed9i c\u1ee7a Trung chi T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m, sai \u0111i Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i theo L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi\u1ebfu ph\u00f3 gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u nghe tin Tr\u00e0 Kh\u00fac th\u1ea5t th\u1ee7, th\u00e2n mang \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea Danh Phong, T\u1eeb V\u0103n Chi\u00eau l\u00f9a qu\u00e2n v\u00e0 voi ra T\u00e2n Quan, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i d\u1ecdc n\u00fai \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng qu\u00e2n ta. B\u1ed9 binh c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf Thanh H\u1ea3o, d\u01b0\u1edbi t\u1eeb c\u1eeda bi\u1ec3n M\u1ef9 \u00dd, tr\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n, \u0111\u1eafp l\u0169y d\u00e0i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam c\u1ea9n. Th\u1ee7y binh c\u1ee7a T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0o Sa Hu\u1ef3nh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf n\u00fai My S\u01a1n v\u00e0 \u0111\u00e8o Cung Qu\u0103ng \u0111\u1ec1u th\u1eafng c\u1ea3. L\u1ea1i ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn T\u00e2n Quan, \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp b\u1ea3o gi\u1eb7c. Qu\u00e2n gi\u1eb7c ph\u1ea3i l\u00f9i, hai v\u1ec7 H\u00f9ng phong Ngh\u1ecb v\u00f5, H\u1eadu qu\u00e2n v\u00e0 h\u01a1n 700 qu\u00e2n Trung chi ch\u1ea1y v\u1ec1 v\u1edbi qu\u00e2n ta. Ph\u01b0\u1edbc khinh \u0111\u1ecbch ti\u1ebfn l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi can ng\u0103n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eeba \u0111\u1ebfn B\u1ee9c C\u1ed1c [Hang d\u01a1i] th\u00ec ph\u1ee5c binh c\u1ee7a gi\u1eb7c b\u1ed7ng d\u1eady. Ph\u01b0\u1edbc s\u1ee9c k\u00e9m, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft gi\u1ebft. (N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 18 [1837] truy phong l\u00e0 Ninh Giang qu\u1eadn c\u00f4ng). Sau khi Ph\u01b0\u1edbc b\u1ecb thua th\u00ec binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a Ti\u1ec1n dinh Tr\u1ea7n C\u00f4ng L\u1ea1i m\u1edbi \u0111\u1ebfn T\u00e2n Quan, b\u00e8n \u0111\u1eb7t th\u00eam \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i c\u00f9ng gi\u1eb7c ch\u1ed1ng gi\u1eef. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh do th\u00e1m bi\u1ebft gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb, li\u1ec1n k\u00e9n qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 \u0111\u00e1nh \u00fap, b\u1ea3o gi\u1eb7c t\u1ef1 \u00fac S\u01a1n \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Dinh ph\u00e1 lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 V\u00f5 l\u01b0\u01a1ng H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, qu\u1ea3n Xi\u00eam binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n t\u1ef1 trong qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111em s\u1edf thu\u1ed9c h\u01a1n 800 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi ta. Tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng ch\u1ec9 khen ng\u1ee3i, sai mang cho 16 b\u1ed9 \u00e1o chi\u1ebfn b\u1eb1ng g\u1ea5m, 3.000 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c T\u00e2y v\u00e0 1.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0\u1edbng s\u0129.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u c\u00e1c chi v\u1ec7 H\u1eadu qu\u00e2n v\u1ec1 kinh, l\u01b0u Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 khi th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh b\u1ecb h\u00e3m, T\u1ed3n b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft. G\u1eb7p khi qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh v\u1edbi qu\u00e2n gi\u1eb7c, T\u1ed3n gi\u1ea3&nbsp; c\u00e1ch v\u00ec gi\u1eb7c li\u1ec1u ch\u1ebft, qu\u00e2n ta g\u1ecdi, T\u1ed3n ng\u01a1, gi\u1eb7c l\u1ea5y l\u00e0m tin. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y T\u1ed3n th\u1eeba c\u01a1 quay v\u1ec1. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi T\u1ed3n r\u1eb1ng: \u201cTr\u01b0\u1edbc kia \u1edf v\u1edbi gi\u1eb7c, t\u1ea1i sao \u0111\u00e1nh cho gi\u1eb7c d\u1eef th\u1ebf?\u201d T\u1ed3n n\u00f3i: \u201cL\u00fac \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1ebft qu\u00e2n ta, th\u00ec gi\u1eb7c kh\u00f4ng tin, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 kh\u00f4ng tin, th\u00ec l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 \u0111em to\u00e0n qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c?\u201d M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ph\u1ee5c l\u00e0 tr\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng dinh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, l\u1ea5y C\u1ef1u \u0111\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u1ea3n l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7, Cai b\u1ea1 Ch\u00ednh dinh l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u1ea5n B\u1eedu l\u00e0m Cai b\u1ea1, Tri b\u1ea1 Ch\u00ednh dinh l\u00e0 L\u00ea Xu\u00e2n T\u00e0n l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u1ee7 ng\u1ef1 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n v\u00e0 c\u1eeda bi\u1ec3n hai ph\u1ee7 Tri\u1ec7u Phong v\u00e0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Ch\u1ecdn Cai \u0111\u1ed9i cai c\u01a1 \u0111\u1ed9i M\u1eadt sai v\u00e0 V\u00f5 gi\u00e1p sung c\u00e1c ch\u1ee9c \u1ea5y. (Ngu\u1ed3n S\u00e1i, ngu\u1ed3n Ph\u00f9 \u00c2u, ngu\u1ed3n H\u01b0ng B\u00ecnh, ngu\u1ed3n T\u1ea3 Tr\u1ea1ch, ngu\u1ed3n H\u1eefu Tr\u1ea1ch, ngu\u1ed3n S\u01a1n B\u1ed3, ngu\u1ed3n Thu Lay, hai ngu\u1ed3n C\u1ed5 L\u00e2m, \u00d4 Giang, ba ngu\u1ed3n An \u0110\u1ea1i, C\u1ea9m L\u00fd, An N\u00e1u, ngu\u1ed3n An N\u00e1u Son, c\u1eeda Eo, c\u1ee7a T\u01b0 Dung, c\u1eeda V\u00e2n Quan, c\u1eeda Vi\u1ec7t H\u1ea3i, c\u1eeda T\u00f2ng Lu\u1eadt, c\u1eeda Nh\u1eadt L\u1ec7, c\u1eeda An N\u00e1u, c\u1eeda L\u00fd H\u00f2a, c\u1eeda Gianh).<\/p>\n\n\n\n<p>Thu c\u00e1c thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n t\u00f4, sai d\u01b0 v\u00e0 bi\u1ec7t n\u1ea1p \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n Thu\u1eadn H\u00f3a. Theo ng\u1ea1ch thu\u1ebf c\u0169 n\u0103m Canh th\u00e2n, c\u00e1c \u0111\u1ed9i bi\u1ec7t n\u1ea1p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 2 t\u1ea5m v\u1ea3i tr\u1eafng, h\u1ea1ng l\u00e3o, h\u1ea1ng c\u00f9ng v\u00e0 h\u1ea1ng v\u1ecb c\u1eadp [ch\u01b0a \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i] m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m. Duy s\u1eaft, than, d\u1ea7u, chi\u1ebfu v\u00e0 l\u0129nh th\u00e2m th\u00ec theo l\u1ec7 c\u0169. L\u1ea5y b\u1ecdn N\u1ed9i th\u1ecb th\u01b0 vi\u1ec7n v\u00e0 c\u1ef1u th\u1ecb lang, ph\u1ee5ng ngh\u1ecb, \u0111\u1ed3ng ngh\u1ecb chia \u0111i c\u00e1c kho Th\u1ecd Khang Th\u01b0\u1ee3ng, C\u00e1t Dinh, Th\u01b0\u1ee3ng L\u1eadp, An Tr\u1ea1ch, \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i, Thanh H\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c cai thu v\u00e0 cai tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cTr\u0103m h\u1ecd \u1edf Thu\u1eadn H\u00f3a \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n c\u0169 c\u1ee7a ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n tr\u1ea1ch th\u1ea5m th\u00eda t\u1eeb l\u00e2u. T\u1eeb khi g\u1eb7p gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n n\u1ed5i lo\u1ea1n, thu\u1ebf m\u00e1 nhi\u1ec1u, sai d\u1ecbch n\u1eb7ng, m\u01b0\u1eddi nh\u00e0 th\u00ec ch\u00edn nh\u00e0 ngh\u00e8o t\u00fang. Nay \u0111\u1ea5t c\u0169 m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c, ch\u00ednh n\u00ean l\u1ea5y khoan h\u1ed3ng thay b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c cho d\u00e2n s\u1ed1ng l\u1ea1i. Nh\u01b0ng v\u00ec d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c ch\u01b0a tr\u1eeb h\u1ebft, binh c\u00e1ch ch\u01b0a y\u00ean, m\u1ed7i ng\u00e0y ti\u00eau ph\u00ed k\u1ec3 c\u00f3 ngh\u00ecn v\u00e0ng, cho n\u00ean b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i t\u1ea1m theo ng\u1ea1ch c\u0169 m\u00e0 thu thu\u1ebf \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c binh. \u0110\u1ee3i sau khi thanh b\u00ecnh s\u1ebd m\u1ed9t phen b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng m\u00e3i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u0103ng l\u00e0m Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1, v\u1eabn qu\u1ea3n c\u00e1c thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Long phi, Ph\u01b0\u1ee3ng phi v\u00e0 B\u1eb1ng phi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: \u201cNay qu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111\u00e3 kh\u00f4i ph\u1ee5c to\u00e0n c\u00f5i Ph\u00fa Xu\u00e2n, ch\u00ednh l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh B\u1eafc H\u00e0. Tr\u1ed9m th\u1ea5y c\u00f3 vi\u00ean \u0111\u1ed1c h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Gia C\u00e1t v\u0103n h\u1ecdc v\u1ed1n gi\u1ecfi, ng\u00f4n h\u1ea1nh \u0111\u00e1ng d\u00f9ng, xin cho c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Mai Huy \u0110\u01b0\u1eddng v\u1ec1 kinh ch\u1edd l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u d\u1ee5ng\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng L\u1ea1i l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0129nh Th\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf. L\u1ea1i sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Phan V\u0103n Tri\u1ec7u qu\u1ea3n t\u01b0\u1edbng s\u0129 Ti\u1ec1n dinh chia \u0111i chi\u1ebfn thuy\u1ec1n th\u1eb3ng v\u00e0o \u0110\u1ea1m Th\u1ee7y [N\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt] xem x\u00e9t \u0111\u1ecba th\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t b\u1ea3o; sai b\u1ea3y v\u1ec7 Ki\u1ec7n uy, T\u00fac uy, Trang v\u00f5, Nghi\u00eam v\u00f5, Thu\u1eadn v\u00f5, Thi\u1ec7n v\u00f5, Ngh\u0129a v\u00f5 \u0111\u1ebfn theo qu\u00e2n th\u1ee9 Thanh H\u1ea3o.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t r\u1eb1ng: \u201cB\u1ed9 binh c\u1ee7a b\u1ecdn khanh \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1eeb Thanh H\u1ea3o tr\u1edf ra th\u00ec th\u1ee7y binh \u1edf T\u00e2n Quan l\u00e0 v\u00f4 d\u1ee5ng. Cho n\u00ean \u0111\u1eb7c sai Trung dinh v\u00e0 Ti\u1ec1n dinh \u0111\u00f3ng \u1edf \u0110\u1ea1m Th\u1ee7y \u0111\u1ec3 xuy\u00ean v\u00e0o b\u1ee5ng gi\u1eb7c. Trong th\u00ec c\u00f3 Ti\u1ec1n qu\u1ea7n ch\u1eb9n \u0111\u1eb1ng \u0111u\u00f4i, ngo\u00e0i th\u00ec c\u00f3 b\u1ecdn khanh ch\u1ed1ng \u0111\u1eb1ng \u0111\u1ea7u, b\u1ecdn Di\u1ec7u D\u0169ng \u1edf m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t nh\u1ecf b\u1eb1ng vi\u00ean \u0111\u1ea1n, \u0111\u01b0\u1eddng l\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 ngh\u1ebdn, ta c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. R\u1ed3i th\u1ea5y \u1edf \u0110\u1ea1m Th\u1ee7y qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb, b\u00e8n s\u1eafc cho Phan V\u0103n Tri\u1ec7u v\u1ec1 C\u1ed5 L\u0169y, Tr\u1ea7n C\u00f4ng L\u1ea1i v\u1ec1 Thanh H\u1ea3o, \u0111\u1ec1u theo L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111i\u1ec1u b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi dinh Trung th\u1ee7y l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ph\u00f3 dinh Trung th\u1ee7y, Cai \u0111\u1ed9i N\u1ed9i th\u1ee7y l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Nghi\u00eam l\u00e0m Ch\u00e1nh Ti\u1ec1n chi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ba \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7, H\u1eefu v\u1ec7, Ho\u00e0ng ki\u1ebfm \u0111i Qu\u1ea3ng Nam theo Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ea1c gi\u1eef b\u1ea3o Kim B\u1ed3ng. L\u1ea1i th\u1ea5y s\u1ed1 qu\u00e2n ba \u0111\u1ed9i h\u01a1i \u00edt, d\u1ee5 cho V\u0103n Tr\u1ea1c k\u00e9n h\u00e0ng binh Thu\u1eadn H\u00f3a v\u00e0 B\u1eafc H\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tinh tr\u00e1ng \u0111\u1ec3 b\u1ed5 th\u00eam cho m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1ee7 s\u1ed1 120 ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c 150 ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i ph\u00e1i v\u1ec7 T\u00edn v\u00f5 \u0111i theo vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf Thanh H\u1ea3o.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 gi\u00e1m qu\u00e2n Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng Trung&nbsp; qu\u00e2n b\u00ecnh T\u00e2y \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng. Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u00ednh tr\u1ecdng h\u1eadu, kh\u00f4ng \u01b0a gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc kia qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c b\u1ecb thua, l\u1ed9i s\u00f4ng ch\u1ea1y, gi\u1eb7c x\u00fam l\u1ea1i \u0111\u00e2m. L\u00fac \u1ea5y Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a gi\u1eb7c, li\u1ec1n ng\u0103n l\u1ea1i r\u1eb1ng: \u201cTh\u1eeba l\u00fac ng\u01b0\u1eddi ta nguy m\u00e0 h\u1ea1i l\u00e0 b\u1ea5t nh\u00e2n!\u201d. Gi\u1eb7c b\u00e8n l\u00f9i. Vua t\u1eebng khen r\u1eb1ng: \u201cL\u00e0m t\u01b0\u1edbng m\u00e0 c\u00f3 l\u00f2ng nh\u00e2n nh\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng, thi\u1ec7t l\u00e0 \u00edt c\u00f3\u201d. Sau quy thu\u1eadn nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eadp c\u00f4ng l\u1edbn. Ng\u01b0\u1eddi ta khen l\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1edbng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5ng l\u00fd gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef dinh H\u00e0 Trung. Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng cho th\u00e1m bi\u1ebft qu\u00e2n gi\u1eb7c d\u1eabu nhi\u1ec1u nh\u01b0ng l\u00f2ng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u th\u00ec \u00edt, d\u00e2ng s\u1edb xin ch\u1ec9nh b\u1ecb thuy\u1ec1n ghe \u0111\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Vua sai \u0111em cho m\u1ed9t thanh \u0111ao v\u00e0ng v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cT\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 b\u1ef1c l\u00e3o th\u1ea7n c\u1ed9t t\u1ea3ng, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t tr\u00f4ng c\u1eady. Ng\u00e0y n\u00e0o kh\u1edfi qu\u00e2n, n\u00ean chia hai \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn v\u00e0o Thanh Ngh\u1ec7, h\u1ed9i v\u1edbi qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 qu\u00e9t h\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u01a1 kia. S\u1edbm mu\u1ed9n Di\u1ec7u D\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft. Ta c\u0169ng chia sai c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Th\u0103ng Long \u0111\u1ec3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea5t B\u1eafc H\u00e0\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y ch\u1ee9c tham t\u00e1n nhung v\u1ee5 n\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t quan v\u0103n m\u00e0 c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u00f4ng thu\u1ed9c d\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u1ecba th\u1ebf B\u1eafc H\u00e0, hi\u1ec7n ch\u01b0a c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, b\u00e8n cho ng\u01b0\u1eddi v\u1eddi T\u00e1n l\u00fd qu\u00e2n th\u1ee9 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng v\u00e0 Tham qu\u00e2n H\u1eadu dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u00ed H\u00f2a \u0111\u1ebfn Kinh nghe l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u00ean b\u1ed5 t\u00f9 binh \u1edf Quy Nh\u01a1n l\u00e0m b\u1ed1n v\u1ec7 Quang uy, Minh uy, Nhu\u1ec7 uy v\u00e0 Tuy\u00ean uy. L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c l\u00e0 L\u00ea Vi\u1ebft Nh\u01a1n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Quang uy, C\u1ef1u \u0111\u00f4 ty Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Ti\u00ean chi Tr\u1ea5n th\u00e0nh l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n S\u1ef1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trang v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u1eabm l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Minh uy, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi Tr\u1ea5n th\u00e0nh l\u00e0 Hu\u1ef3nh T\u1ea5n Tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u H\u1eadu chi l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu L\u1ee3i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, T\u00f4n Th\u1ea5t Ho\u1ea3ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Nhu\u1ec7 uy, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng T\u00fac tr\u1ef1c l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n \u0110\u1eafc v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i M\u1eadt sai l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n S\u00e2m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i M\u1eadt sai l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u1ef1c l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u00ean uy, Cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Trung v\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay. Sai Kh\u00e2m sai \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n K\u1ebf Nhu\u1eadn l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111i\u1ec1u b\u00e1t, qu\u1ea3n su\u1ea5t b\u1ed1n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn b\u1ea3o \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ef1u huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Ho\u00e0ng Th\u1ea1ch Ph\u1ecfng v\u00e0 sinh \u0111\u1ed3 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh T\u00edch \u0111\u1ebfn Kinh xin \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng. Cho Ph\u1ecfng l\u00e0m Kh\u00e2m sai cai c\u01a1, T\u00edch l\u00e0m Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u sai \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ngh\u0129a theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng sai b\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o T\u1ea3 b\u1eadt c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n \u0111em qu\u00e2n c\u01a1 Ng\u0169 ch\u1ebf \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Thanh H\u1ea3o \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Sai t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n c\u0169 theo L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Vua m\u1eadt d\u1ee5 Duy\u1ec7t r\u1eb1ng: \u201cL\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng, kh\u00f3 h\u01a1n l\u01b0\u1eddng vi\u1ec7c tr\u1eddi. T\u1eeb khi ta d\u1ea5y qu\u00e2n kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c ta \u0111\u1ec1u suy l\u00f2ng \u0111\u1eb7t d\u1ea1, l\u1ea5y th\u00e0nh t\u00edn \u0111\u00e3i h\u1ecd, nh\u01b0ng b\u1ecdn h\u1ecd \u00edt ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y th\u00e0nh th\u1ef1c \u0111\u1ec3 th\u1edd. Nay Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n theo qu\u00e2n th\u1ee9 c\u1ee7a khanh, n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng xem x\u00e9t \u00fd t\u1ee9. Ph\u00e0m \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ecdn h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1eb3ng nh\u1eefng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y m\u00e0 th\u00f4i. N\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eb7ng Mai \u0110\u1ee9c Th\u1ee5c l\u00e0m Cai b\u1ea1. Th\u1ee5c l\u00e0 cha Mai \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb, tr\u1ea3i th\u1edd c\u00e1c tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n. Khi vua m\u1edbi l\u1ea5y l\u1ea1i Ph\u00fa Xu\u00e2n, Th\u1ee5c \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn. \u0110\u1ebfn nay ch\u1ebft. V\u00ec con l\u00e0 Ngh\u1ecb c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc n\u00ean truy t\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ch\u1ed1ng nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, \u0111\u1ecba th\u1ebf \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i qu\u00e1 r\u1ed9ng, l\u1ea1i \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean gi\u1eb7c c\u00f2n gi\u00e0nh gi\u1eef, ph\u00e2n ph\u00e1i kh\u00f4ng kh\u1eafp, b\u00e8n \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh phi b\u00e1o v\u00e0 xin th\u00eam qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u00e8n sai hai v\u1ec7 kinh binh l\u00e0 Cung v\u00f5 v\u00e0 N\u1ed9i d\u1ef1c c\u00f9ng 12 \u0111\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u c\u01b0 \u1edf Thu\u1eadn H\u00f3a v\u00e0 qu\u00e2n m\u1edbi h\u00e0ng, 4 v\u1ec7 qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Thanh H\u1ea3o l\u00e0 Ki\u1ec7n uy, T\u00fac uy, Trang v\u00f5, Nghi\u00eam v\u00f5, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1p chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ngay, d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh chia b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c dinh (v\u1ec7 T\u00fac uy v\u00e0 12 \u0111\u1ed9i qu\u00e2n Thu\u1eadn H\u00f3a b\u1ed5 v\u00e0o T\u01b0\u1ee3ng dinh; v\u1ec7 Cung&nbsp; v\u00f5 b\u1ed5 v\u00e0o H\u1eefu dinh; v\u1ec7 N\u1ed9i d\u1ef1c b\u1ed5 v\u00e0o H\u1eadu dinh; 3 v\u1ec7 Ki\u1ec7n uy, Trang v\u00f5, Nghi\u00eam v\u00f5 th\u00ec l\u01b0u \u1edf Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u d\u1ee5ng). L\u1ea1i tuy\u1ec3n l\u00ednh kho\u1ebb \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u00e1nh \u00fap l\u1ea5y Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ec3 qu\u00e9t s\u1ea1ch \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho L\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c Di\u1ec7u D\u0169ng nay \u0111\u00e3 c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ee3i khi ch\u00fang qu\u00e2n m\u1ecfi l\u01b0\u01a1ng h\u1ebft, \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i lo. \u0110i\u1ec1u c\u1ea7n c\u1ea5p ph\u1ea3i lo l\u00e0 \u1edf qu\u00e2n nhu. Qu\u00e2n ta t\u1eeb Th\u1ea1ch T\u00e2n tr\u1edf ra \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Gianh kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi 4 v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 Thu\u1eadn H\u00f3a c\u0169ng \u0111\u1ee7 chi c\u1ea5p. Duy c\u00f3 Ti\u1ec1n qu\u00e2n, H\u1eefu qu\u00e2n, H\u1eadu dinh, T\u01b0\u1ee3ng dinh, Ti\u00ean phong \u1edf Quy Nh\u01a1n, s\u1ed1 qu\u00e2n t\u1edbi h\u01a1n 3 v\u1ea1n, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u00f4ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. B\u1ecdn khanh n\u00ean ngh\u0129 th\u1ebf n\u00e0o cho qu\u00e2n \u0111\u1ee7 \u0103n th\u00ec cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh sai Hu\u1ef3nh Vi\u1ebft To\u1ea3n \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec1m \u1edf M\u1ec5 T\u00e2n [B\u1ebfn G\u1ea1o]. Binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u1eeba t\u1edbi, h\u1ee3p c\u00f9ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh c\u00e1c b\u1ea3o gi\u1eb7c B\u1ea1ng Qu\u00e1n, L\u1ec7 Uy\u00ean, Tr\u00fac Kh\u00ea, qu\u00e2n gi\u1eb7c thua v\u1ee1. \u0110u\u1ed5i \u0111\u1ebfn La Thai, thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5n \u0111\u1ed3ng, c\u1edd tr\u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. \u0110i\u1ec1m tr\u1ed1n ch\u1ea1y. T\u00e1nh \u0111\u00f3ng gi\u1eef n\u01a1i \u1ea5y. Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng b\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Gi\u00e1m th\u00e0nh cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Y\u00ean \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i ng\u1eafm \u0111o l\u0169y Tr\u1ea5n Ninh (t\u1ee9c tr\u01b0\u1eddng l\u0169y \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i) v\u00e0 xem kh\u1eafp h\u00ecnh th\u1ebf, tr\u00ean t\u1eeb n\u00fai&nbsp; \u0110\u00e2u M\u00e2u, d\u01b0\u1edbi t\u1edbi c\u1eeda bi\u1ec3n Nh\u1eadt L\u1ec7, v\u1ebd th\u00e0nh \u0111\u1ed3 b\u1ea3n \u0111\u1ec3 d\u00e2ng (l\u0169y d\u00e0i 5.120 tr\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n L\u00ea \u0110\u1ea1i Ngh\u0129a sung ch\u1ee9c Ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ecb h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u L\u01b0u th\u1ee7 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ngo\u1ea1n, Cai b\u1ea1 Nguy\u1ec5n Quang Di\u1ec7u, C\u1ef1u k\u00fd l\u1ee5c Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u01b0u, K\u00fd l\u1ee5c Tr\u1ea5n Bi\u00ean Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ee9c, K\u00fd l\u1ee5c Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m, Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Khang Ho\u00e0ng Ng\u1ecdc U\u1ea9n, K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh Thu\u1eadn Nguy\u1ec5n Khi\u00eam v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u d\u1ee5ng. L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i M\u1ed9c \u0111\u0129nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tri\u00eam l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Phi\u00ean Tr\u1ea5n, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Tr\u1ea7n Quang T\u0129nh l\u00e0m Cai b\u1ea1, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u1ebf c\u00e1o Mai V\u0103n D\u1ee5 l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh v\u00e0o&nbsp; b\u1ea3o Ch\u1ee3 R\u00f2n \u1edf Ho\u00e0nh S\u01a1n. Tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i. Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng sai Ph\u00f3 \u0111i\u1ec1u b\u00e1t Nguy\u1ec5n K\u1ebf Nhu\u1eadn qu\u1ea3n \u0111em h\u01a1n 7.000 qu\u00e2n c\u00e1c v\u1ec7, chia hai \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Tr\u01b0\u01a1ng d\u1eb7n r\u1eb1ng: \u201cH\u1ec5 g\u1eb7p gi\u1eb7c ch\u1edb v\u1ed9i \u0111\u00e1nh, n\u00ean \u0111\u1ee3i th\u1ee7y b\u1ed9 ti\u1ebfp nhau r\u1ed3i h\u00e3y ti\u1ebfn c\u00f4ng\u201d. Nhu\u1eadn \u0111em qu\u00e2n b\u1ed9 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, T\u00e2y S\u01a1n r\u00fat lui, t\u1ee9c th\u00ec \u0111u\u1ed5i theo. \u0110\u1ebfn n\u00fai Th\u1ea7n \u0110\u1ea7u, T\u00e2y S\u01a1n ph\u1ee5c binh n\u01a1i hi\u1ec3m \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh. Nhu\u1eadn thua to ch\u1ea1y. V\u1ec7 \u00fay Nhu\u1ec7 phong l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Ho\u1ea3ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Quang uy l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n S\u1ef1 \u0111\u1ec1u ch\u1ebft tr\u1eadn, qu\u00e2n l\u00ednh b\u1ecb m\u1ea5t v\u00e0o gi\u1eb7c gi\u00e0 n\u1eeda. Tr\u01b0\u01a1ng nghe tin, b\u00e8n th\u00e2n \u0111em binh thuy\u1ec1n th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Gianh chia \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua cho r\u1eb1ng Nhu\u1eadn kh\u00f4ng theo t\u01b0\u1edbng l\u1ec7nh \u0111\u1ec3 b\u1ecb thua, gi\u1ebft \u0111i. D\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 bi\u1ec1n binh l\u1ea1i \u1ee7y cho Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110i\u1ec3m gi\u1eef b\u1ea3o Thanh H\u00e0 (\u1edf ph\u00eda nam s\u00f4ng Gianh), c\u00f2n r\u00fat h\u1ebft v\u1ec1 \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i, s\u1eeda ch\u1eefa tr\u01b0\u1eddng l\u0169y l\u00e0m k\u1ebf ph\u00f2ng gi\u1eef (Ho\u1ea3ng l\u00e0 con ch\u01b0\u1edfng T\u1ea3 th\u1ee7y dinh T\u00f4n Th\u1ea5t Hu\u1ed1ng, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5, truy t\u1eb7ng Th\u1ed1ng ch\u1ebf).<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n Thu\u1eadn H\u00f3a c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi g\u1eedi th\u01b0 n\u1eb7c danh, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi g\u1eedi \u0111\u01a1n t\u1eeb, do tr\u1ea1m chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cCh\u00ednh s\u00e1ch v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 c\u1ed1t l\u1ea5y vi\u1ec7c ng\u0103n gian tr\u1eeb t\u1ec7 l\u00e0m \u0111\u1ea7u. Duy l\u00fac m\u1edbi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, l\u1ec7 nh\u00e0 T\u1ea7n nh\u00e0 H\u00e1n c\u00f2n theo, ch\u01b0a s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u1eefng k\u1ebb ti\u00eam nhi\u1ec5m th\u00f3i c\u0169 \u0111\u00e3 l\u00e2u, ho\u1eb7c t\u1ea1 s\u1ef1 nhi\u1ec5u d\u00e2n, ho\u1eb7c nh\u00e2n c\u01a1 b\u00e1o o\u00e1n, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u gh\u00e9t, ph\u00e9p vua c\u0169ng ch\u1eb3ng dung. Tuy nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb gi\u1ebft theo ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0nh l\u00e0 k\u1ebb \u00e1c, nh\u01b0ng nh\u1eefng k\u1ebb m\u01b0u m\u00f4 th\u1ea7m k\u00edn v\u1ed1n ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 lo\u00e0i hay. T\u1eeb nay ph\u00e0m th\u1ea5y \u0111\u00edch x\u00e1c k\u1ebb n\u00e0o ngang tr\u00e1i, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u vi\u1ec7c g\u00ec, n\u00ean ch\u1ec9 r\u00f5 t\u00ean tu\u1ed5i qu\u00ea qu\u00e1n m\u00e0 t\u1ed1 c\u00e1o quan tr\u00ean x\u00e9t tr\u1ecb, ai vu c\u00e1o th\u00ec b\u1ecb ph\u1ea3n t\u1ecda. N\u1ebfu v\u00ec nh\u1eefng o\u00e1n nh\u1ecf nh\u1eb7t m\u00e0 \u0111\u1ea3o \u0111i\u00ean ph\u1ea3i tr\u00e1i, n\u1eb7c danh b\u1ecf th\u01b0, th\u00ec th\u1ef1c l\u00e0 khinh nh\u1eddn l\u1eeba d\u1ed1i, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c c\u0169ng y lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i. L\u1ea1i nh\u01b0 vi\u1ec7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 v\u0103n th\u01b0 l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, \u0111\u01a1n k\u00eau t\u1edd ki\u1ec7n sao l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c giao b\u1eady \u0111\u1ec7 b\u1eady? Nh\u01b0ng m\u1edbi l\u00e0 sai l\u1ea7m m\u1ed9t l\u1ea7n, h\u00e3y t\u1ea1m tha th\u1ee9. N\u1ebfu c\u00f2n gi\u1eef m\u00e3i th\u00f3i c\u0169, \u1eaft ph\u1ea3i chi\u1ebfu ph\u00e9p nghi\u00eam tr\u1ecb \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n c\u1eeda t\u00e0 v\u1ea1y m\u00e0 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng r\u1ed9ng b\u1eb1ng. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u l\u1edbn \u0111\u1ec3 gi\u1eef y\u00ean d\u00e2n v\u1eady. Ph\u1ea3i k\u00ednh tu\u00e2n theo\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng c\u00f9ng c\u00e1c quan b\u00e0n t\u1edbi phong t\u1ee5c, d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cT\u1eeb l\u00fac gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0m \u0111i\u1ec1u b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, phong t\u1ee5c \u0111\u1ed3i b\u1ea1i, ta r\u1ea5t lo bu\u1ed3n. Nay n\u00ean b\u1ea3o cho d\u00e2n bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng y\u00eau gh\u00e9t, d\u1ea1y l\u1ec5 ngh\u0129a, nhi\u00ean h\u1eadu d\u00e2n phong m\u1edbi ch\u00ednh l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban cho c\u00e1c h\u1ec7 t\u00f4n th\u1ea5t 2.000 quan ti\u1ec1n v\u00e0 2.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. D\u1ee5 T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u0103ng r\u1eb1ng: \u201cT\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u1ea5y h\u00f2a gia t\u1ed9c h\u1eadu lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng l\u00e0m tr\u1ecdng. Nh\u01b0ng c\u0169ng n\u00ean c\u00f3 l\u1ec5 ph\u00e9p \u0111\u1ec3 r\u00e0ng bu\u1ed9c m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef v\u1eb9n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh huy\u1ebft m\u1ea1ch m\u00e0 chung h\u01b0\u1edfng gi\u00e0u sang. T\u1eeb khi v\u1eadn n\u01b0\u1edbc sa s\u00fat, c\u00e1c th\u1ea7n t\u1ed9c ph\u1ea3i n\u1ebfm \u0111\u1ee7 m\u00f9i cay \u0111\u1eafng. Nay ta nh\u1edd Ph\u01b0\u1edbc tr\u1ea1ch t\u1ed5 ti\u00ean l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c non s\u00f4ng, th\u1ef1c mu\u1ed1n cho ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u1ed9c tu\u00e2n theo ph\u00e9p t\u1eafc m\u00e0 c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc chung. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i c\u00f3 k\u1ebb chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t nh\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n, c\u00f3 k\u1ebb say r\u01b0\u1ee3u d\u1ecda ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0m b\u1eady nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u phi ph\u00e1p, th\u1ef1c r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. Ph\u00e0m tr\u1ecb qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i t\u1ec1 gia. T\u1ee9c nh\u01b0 h\u1ecd h\u00e0ng gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n c\u1eady th\u1ebf l\u0103ng ng\u01b0\u1ee3c, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ta o\u00e1n, m\u00e0 \u0111\u1ebfn suy b\u1ea1i, g\u01b0\u01a1ng \u1ea5y kh\u00f4ng xa. Nay n\u00ean t\u1eadp h\u1ecdp m\u00e0 d\u1ea1y b\u1ea3o t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00eau ng\u1ea1o ngang tr\u00e1i nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 m\u1eafc v\u00e0o t\u1ed9i. V\u1ea3 ph\u00e1p lu\u1eadt thi h\u00e0nh ph\u1ea3i t\u1ef1 g\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc. Ph\u1ea3i coi ch\u1eebng th\u1eadn tr\u1ecdng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ghi con ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n \u1edf T\u1ed1ng S\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cNg\u01b0\u1eddi T\u1ed1ng S\u01a1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ed7 th\u00e2n th\u00edch qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, theo \u0111\u1ee9c Th\u00e1i t\u1ed5 ta v\u00e0o tr\u1ea5n ph\u01b0\u01a1ng Nam, l\u1eadp nhi\u1ec1u c\u00f4ng lao, con ch\u00e1u \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0ng v\u00ec v\u1eadn n\u01b0\u1edbc suy s\u00fat, ph\u1ea3i t\u1ea3n c\u01b0 trong d\u00e2n gian. Nay l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u00f4 c\u0169 th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta ai c\u0169ng t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi c\u0169. V\u1eady \u0111\u1eb7c d\u1ee5 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi T\u1ed1ng S\u01a1n hi\u1ec7n \u1edf trong qu\u00e2n hay trong d\u00e2n, \u0111\u1ec1u tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1ec1 th\u1ebf h\u1ec7 v\u00e0 c\u00f4ng lao c\u1ee7a \u00f4ng cha m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng ghi d\u00f9ng\u201d. R\u1ed3i sai Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 Nh\u01a1n T\u0129nh d\u00e2ng s\u1edb li\u1ec7t k\u00ea nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng t\u00ednh [h\u1ecd nh\u00e0 ch\u00faa] c\u00f9ng con ch\u00e1u c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i, g\u1ed3m 469 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u cho quan ch\u1ee9c t\u1eadp \u1ea5m v\u00e0 cho mi\u1ec5n dao d\u1ecbch, theo th\u1ee9 b\u1ef1c kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n v\u00e0 thu\u1ebf bi\u1ec7t n\u1ea1p \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, thu\u1ebf bi\u1ec7t n\u1ea1p \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, \u0111\u1ec1u y theo l\u1ec7 Thu\u1eadn H\u00f3a m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 H\u1ed3 Th\u1ebf H\u1ecdc tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c ch\u1edf thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng (s\u1ed1 g\u1ea1o h\u01a1n 31.000 ph\u01b0\u01a1ng) \u0111\u1ebfn Thanh H\u1ea3o, hi\u1ec7p theo Tham tri Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec3 chi c\u1ea5p cho qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh sai Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean c\u00f9ng Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu dinh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00edn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf c\u00e1c b\u1ea3o Hoa An v\u00e0 S\u01a1n Tr\u00e0, \u0111\u1ec1u th\u1eafng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf x\u00e3 M\u00e2n Tr\u01b0\u1eddng, ph\u00e1 lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c 8 s\u1edf b\u1ea3o c\u1ee7a gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng binh v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi voi ng\u1ef1a r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean. Cho c\u00e1c qu\u00e2n 1.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh ph\u00e0m t\u01b0\u1edbng s\u0129 H\u1eadu qu\u00e2n ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb \u1edf b\u00ean gi\u1eb7c tr\u1edf v\u1ec1, cho h\u1ebft v\u1ec1 Kinh ch\u1ea7u h\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai \u0111em vi\u1ec7c Nguy\u1ec5n K\u1ebf Nhu\u1eadn l\u00e0m \u0111\u1ed5 qu\u00e2n b\u00e1o cho b\u1ecdn Duy\u1ec7t bi\u1ebft, v\u00e0 d\u1eb7n r\u1eb1ng: \u201cHi\u1ec7n nay gi\u1eb7c m\u1ea1nh \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, qu\u00e2n ta l\u1ee3i \u1edf s\u1ef1 b\u1ec1n gi\u1eef. B\u1ecdn khanh n\u00ean th\u1eadn tr\u1ecdng h\u01a1n l\u00ean, ph\u1ea3i t\u00ednh m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n th\u1eafng th\u1ebf, nhi\u00ean h\u1eadu m\u1edbi h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh \u00fap, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n to\u00e0n. N\u1ebfu c\u00f2n m\u1ed9t ph\u1ea7n may r\u1ee7i th\u00ec ch\u1edb n\u00ean khinh ti\u1ebfn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1i t\u1ed5ng qu\u1ea3n gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Thanh l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi ta. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t cho \u0111\u00f3ng g\u00f4ng gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh. Vua cho g\u1ecdi \u0111\u1ebfn h\u1ecfi r\u1eb1ng: \u201cNg\u01b0\u01a1i t\u1ef1 \u0111em th\u00e0nh \u0111\u1ec3 h\u00e0ng, ta \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i kh\u00f4ng b\u1ea1c, c\u1edb sao ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i ph\u1ea3n?\u201d. Thanh l\u1ea1y r\u1ea1p xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t kh\u00f3c k\u00eau. Vua kh\u00f4ng n\u1ee1 gi\u1ebft, sai tha ra.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ebfn nh\u0169ng l\u00e0m, vi\u1ec7c ph\u00e1t, sai c\u1ea5t ch\u1ee9c, thu tang v\u1eadt tr\u1ea3 cho d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Ba La Di [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Laurent_Andr%C3%A9_Barisy\">Laurent Barisy<\/a>] \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u t\u00ecm mua s\u00fang \u0111\u1ea1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u qu\u00e2n ba \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7, H\u1eefu v\u1ec7, Ho\u00e0ng ki\u1ebfm v\u1ec1 Kinh. D\u1ee5 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ea1c r\u1eb1ng: \u201cBa \u0111\u1ed9i n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u00e2n qu\u00e2n c\u1ee7a ta, ng\u00e0y \u0111\u00eam kh\u00f4ng r\u1eddi b\u00ean c\u1ea1nh. Nay nh\u1eefng qu\u00e2n nanh vu\u1ed1t \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i Quy Nh\u01a1n v\u00e0 Thanh H\u1ea3o, \u1edf Kinh ch\u1ec9 c\u00f2n qu\u00e2n N\u1ed9i tr\u1ef1c T\u00fac tr\u1ef1c m\u00e0 th\u00f4i, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ea5p th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec tr\u1ea5n t\u0129nh l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c? Qu\u1ea3ng Nam tuy \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng, nh\u01b0ng ngo\u00e0i c\u00f3 Kinh th\u00e0nh, trong c\u00f3 Thanh H\u1ea3o, b\u1ecdn ph\u1ea3n tr\u1eafc t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. Khanh c\u00f3 th\u1ec3 li\u1ec7u gi\u1eef l\u1ea1i m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 30 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n bao nhi\u00eau cho c\u1ea3 v\u1ec1 Kinh ch\u1ea7u h\u1ea7u \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ea5t tr\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n b\u00ecnh T\u00e2y ti\u1ec1n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n b\u00ecnh T\u00e2y \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111i\u1ec1u b\u00e1t ch\u01b0 \u0111\u1ea1o b\u1ed9 binh qu\u1eadn c\u00f4ng. Th\u00e0nh&nbsp; d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb, n\u00f3i th\u00e2n l\u00e0m ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, v\u00e2ng m\u1ec7nh d\u1eb9p gi\u1eb7c, nay gi\u1eb7c ch\u01b0a tr\u1eeb, kh\u00f4ng d\u00e1m v\u1ed9i nh\u1eadn th\u01b0\u1edfng l\u1edbn. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cKhanh nh\u0169n nh\u1eb7n nh\u01b0 th\u1ebf ta r\u1ea5t khen, song t\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u00ean \u0111\u1eddi, khanh n\u00ean k\u00ednh v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, mau l\u1eadp v\u00f5 c\u00f4ng \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng s\u1ef1 \u1ee7y th\u00e1c, ch\u1edb n\u00ean t\u1eeb ch\u1ed1i\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: \u201cM\u1ed9t vi\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eef m\u1ec7nh c\u1ee7a qu\u00e2n, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eb9, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t danh v\u1ecb th\u00ec khi l\u00e2m s\u1ef1 kh\u00f3 sai khi\u1ebfn, cho n\u00ean \u0111\u1eb7c gia phong Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh t\u01b0\u1edbc qu\u1eadn c\u00f4ng. Nh\u01b0ng Th\u00e0nh khi\u00eam t\u1ed1n, d\u00e2ng bi\u1ec3u c\u1ed1 t\u1eeb, \u00fd l\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eadn c\u00f4ng ri\u00eang m\u00e0 mu\u1ed1n c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c khanh \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edfng \u01a1n chung. Ta xem b\u00e0i bi\u1ec3u t\u1eebng th\u1ea5u t\u1ecf. Nh\u01b0ng m\u1ed9t v\u00f9ng Quy Nh\u01a1n ch\u01b0a d\u1eb9p y\u00ean h\u1ebft, c\u00e1c khanh n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng h\u1ebft s\u1ee9c s\u1edbm l\u1eadp c\u00f4ng l\u1edbn, \u0111\u1ee3i b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong s\u1ebd gia th\u0103ng t\u01b0\u1edbc tr\u1eadt, \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edfng t\u00f4n vinh. C\u00e1c khanh n\u00ean hi\u1ec3u r\u00f5 \u00fd ta\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi\u1ebfu ph\u00f3 gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u v\u00e0 T\u01b0 \u0111\u1ed3 V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng lo\u1ea1i ra h\u01a1n 600 l\u00ednh \u1ed1m \u1edf th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, th\u1ea3 v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 c\u1ee7a ta. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh t\u00e2u l\u00ean. Vua sai l\u1ea5y thuy\u1ec1n ch\u1edf v\u1ec1 an d\u01b0\u1ee1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe r\u1eb1ng trong d\u00e2n gian c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4n \u0111\u1ed3 t\u1ee5 t\u1eadp c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, b\u00e8n s\u1eafc cho c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c Thu\u1eadn H\u00f3a ph\u1ea3i xem x\u00e9t s\u1ef1 \u0111\u1ed9ng t\u0129nh trong h\u1ea1t, c\u1ee9 15 ng\u00e0y b\u00e1o l\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ea1m Nh\u01b0 \u0110\u0103ng d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i r\u1eb1ng \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Thanh H\u00e0 v\u00e0 \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i, s\u1ed1 qu\u00e2n m\u1ed9t ng\u00e0y m\u1ed9t th\u00eam, l\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng r\u1ed9ng, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh thu\u1ebf sai d\u01b0 v\u00e0 \u0111i\u1ec1n t\u00f4 c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n th\u00ec h\u1ea1t Minh Linh n\u1ed9p \u1edf kho An Tr\u1ea1ch, c\u00e1c h\u1ea1t Khang L\u1ed9c, L\u1ec7 Th\u1ee7y n\u1ed9p \u1edf kho \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i, Nam B\u1eafc B\u1ed1 Ch\u00ednh th\u00ec n\u1ed9p \u1edf kho Thanh H\u00e0, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c chi ph\u00e1t. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf ti\u1ebfp, d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c l\u01b0u t\u00e2m d\u00e8 s\u1ebbn, r\u1ed3i \u1ee7y cho Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u1ea7n H\u1eefu Thi\u1ec7n ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00e1c nh\u00e0 quan v\u00e0 binh trong c\u1eeda bi\u1ec3n Th\u1ecb N\u1ea1i, ai c\u00f3 g\u1ea1o ri\u00eang th\u00ec theo \u0111\u00fang gi\u00e1 c\u00f4ng m\u00e0 v\u00e9t mua (m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1ecb gi\u00e1 2 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o T\u1ea3 b\u1eadt c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Danh Phong \u0111em h\u01a1n 300 qu\u00e2n c\u1ee7a c\u01a1 Thi\u00ean c\u00e1n \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Thanh H\u1ea3o \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Phong l\u00e0 thu\u1ed9c t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u, Di\u1ec7u coi l\u00e0 t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00f3ng gi\u1eef T\u00e2n Quan, ch\u1ed1ng nhau v\u1edbi qu\u00e2n ta. Vua m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y l\u1ebd thu\u1eadn ngh\u1ecbch khuy\u1ebfn d\u1ee5, Phong b\u00e8n \u0111em qu\u00e2n&nbsp; theo v\u1ec1. Vua sai d\u1eabn v\u1ec1 Kinh b\u00e1i y\u1ebft. L\u00ea Ch\u1ea5t t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u1ec1 t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a Phong. Duy\u1ec7t tin, d\u00e2ng s\u1edb ti\u1ebfn c\u1eed Phong l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng d\u00f9ng. Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tin, m\u1eadt d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: \u201cPhong \u0111\u1ed1i v\u1edbi gi\u1eb7c r\u1ea5t th\u00e2n t\u00edn, c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ea7n c\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc v\u1eady. Th\u00e0nh v\u1edbi th\u1ea7n kh\u00f4ng ph\u1ea3n th\u00ec Phong v\u1ec1 v\u1edbi ta ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u1ef1c. Duy\u1ec7t kh\u00f4ng x\u00e9t ch\u1ed7 \u0111\u00f3 m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed Phong l\u00e0 t\u1ef1 Ch\u1ea5t xui. Ch\u1ea5t v\u1ec1 ta \u0111\u00e3 l\u00e2u m\u00e0 ng\u00e0y n\u1ecd \u0111u\u1ed5i gi\u1eb7c kh\u00f4ng k\u1ecbp ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i c\u00f2n d\u1ecb ngh\u1ecb, hu\u1ed1ng l\u00e0 Phong. V\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1ee3ng bao n\u0103m kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1edbi ph\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u1ec7p c\u0169, vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf, xin ch\u00fa \u00fd cho\u201d. Vua tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng: \u201cL\u00f2ng trung \u00e1i c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, ta \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u1ed3i. Phong&nbsp; kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tin, ta \u0111\u00e3 ri\u00eang c\u00f3 c\u00e1ch ng\u0103n ng\u1eeba. H\u00e3y t\u1ea1m \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c Ch\u1ea5t \u0111i \u0111u\u1ed5i gi\u1eb7c, sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e0n m\u1ed9t c\u00e1ch khinh su\u1ea5t? Khi qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn, Quang To\u1ea3n g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y ra B\u1eafc, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y hai ng\u00e0y m\u00e0 \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qua s\u00f4ng Gianh. Th\u1ee7y qu\u00e2n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00f3 no bu\u1ed3m \u0111u\u1ed5i c\u00f2n ch\u1eb3ng k\u1ecbp, hu\u1ed1ng b\u1ed9 binh c\u1ee7a Ch\u1ea5t ng\u00e0y \u0111\u00eam m\u1ecfi m\u1ec7t \u01b0? M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi y\u00eau c\u0169ng ph\u1ea3i x\u00e9t, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi gh\u00e9t c\u0169ng ph\u1ea3i x\u00e9t, ch\u1edb l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00f3 m\u00e0 ng\u1edd Ch\u1ea5t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u1eadn c\u00f4ng ch\u01b0\u1edfng T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m l\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 \u0111\u1ed3n. Vua d\u1ee5 Ch\u1ea5t r\u1eb1ng: \u201cT\u1eeb khi khanh c\u00f9ng Duy\u1ec7t c\u1ea7m qu\u00e2n d\u1eb9p gi\u1eb7c, gi\u1eef tr\u1ecdng tr\u00e1ch m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, ta \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 l\u00f2ng. Duy Duy\u1ec7t t\u00ednh v\u1ed1n kh\u1eafc kh\u1ed5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea3 l\u00f2ng t\u01b0\u1edbng s\u0129, khanh n\u00ean l\u1ea5y ngh\u0129a giao du v\u1edbi nhau, l\u1ea5y l\u00f2ng th\u00e0nh m\u00e0 c\u1ea3m nhau, \u0111\u1ee9ng l\u1ea5y kh\u00ed th\u1ebf cao th\u1ea5p t\u00e0i danh h\u01a1n k\u00e9m, ph\u1ea3i \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng lo toan \u0111\u1ec3 xu\u00f4i c\u00f4ng vi\u1ec7c, th\u1ebf m\u1edbi l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i c\u1ee7a x\u00e3 t\u1eafc, v\u1eadt b\u00e1u c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc nh\u00e0. Khanh n\u00ean l\u01b0u t\u00e2m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham qu\u00e2n T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ng\u00f4 \u0110\u1ee9c Tu\u1ea5n l\u00e0m B\u1eafc H\u00e0 chi\u00eau ph\u1ee7 s\u1ee9. Tu\u1ea5n cho r\u1eb1ng B\u1eafc H\u00e0 c\u00f3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u b\u00e0y, xin \u0111i d\u1ee5 h\u00e0o m\u1ee5c c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng. Vua khen ng\u1ee3i, trao cho ch\u1ee9c \u1ea5y, sai \u0111em qu\u00e2n s\u1edf thu\u1ed9c c\u00f9ng v\u1edbi Ch\u00e1nh v\u1ec7 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Hi\u1ec7u v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n c\u00f9ng \u0111i. Tu\u1ea5n \u0111\u1ebfn Bi\u1ec7n S\u01a1n (thu\u1ed9c t\u1ec9nh Thanh H\u00f3a). Ph\u00f3 v\u1ec7 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ho\u1eb1ng, Th\u1ed1ng binh Hu\u1ef3nh V\u0103n Qu\u00fd v\u00e0 h\u00e0o m\u1ee5c s\u1edf t\u1ea1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng, b\u00e8n \u0111\u00f3ng&nbsp; qu\u00e2n \u1edf \u0111\u00f3, t\u1eadp h\u1ee3p ngh\u0129a binh, chi\u00eau n\u1ea1p \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng T\u1ec1 Ng\u00f4i, c\u00f3 h\u01a1n 400 qu\u00e2n v\u00e0 h\u01a1n 20 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n. Ch\u1ee3t g\u1eb7p thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c t\u1eeb B\u1eafc l\u1ea1i, Tu\u1ea5n \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c (thuy\u1ec1n 23 chi\u1ebfc, g\u1ea1o 15.000 ph\u01b0\u01a1ng, s\u00fang l\u1edbn 25 c\u1ed7, thu\u1ed1c s\u00fang 7.000 c\u00e2n, \u0111\u1ea1n 5.000 vi\u00ean), b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Tham \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 T\u00ednh v\u00e0 L\u00e3nh (hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) c\u00f9ng h\u01a1n 300 qu\u00e2n. Tu\u1ea5n \u0111em tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o v\u1ec1, v\u00e0 xin ph\u00e1i th\u00eam qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 ti\u1ebfn l\u1ea5y Thanh Ngh\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua truy\u1ec1n d\u1ee5 khen ng\u1ee3i, sai gi\u1ea3i t\u00f9 binh gi\u1eb7c v\u1ec1 Kinh v\u00e0 c\u1ee9 v\u1eefng \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u1edd qu\u00e2n nh\u00e0 vua.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5ng l\u00fd gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn l\u1ea1i sai \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng 3.000 ng\u01b0\u1eddi x\u00e2m ph\u1ea1m b\u1ea3o Ch\u1ee3 R\u00f2n \u1edf Ho\u00e0nh S\u01a1n. Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, t\u1ee9c th\u00ec sai Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea1o \u0111em 20 thuy\u1ec1n chi\u1ebfn \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Gianh ti\u1ebfp \u1ee9ng. T\u00e2y S\u01a1n th\u1ea5y th\u1ee7y binh ta \u0111\u1ebfn b\u00e8n r\u00fat \u0111i. Th\u1eadn nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin v\u1edbi Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i, Quang To\u1ea3n kh\u00f4ng cho, Th\u1eadn b\u00e8n tr\u1edf v\u1ec1 V\u0129nh Dinh (t\u1ee9c tr\u1ea5n l\u1ef5 Ngh\u1ec7 An).<\/p>\n\n\n\n<p>Chia b\u1ed5 s\u00e1u v\u1ec7 qu\u00e2n m\u1edbi h\u00e0ng l\u00e0 Ch\u00e1nh v\u00f5 nh\u1ea5t, Ch\u00e1nh v\u00f5 nh\u1ecb, Thanh v\u00f5, T\u01b0\u1eddng v\u00f5, Trinh v\u00f5, Kh\u00e1nh v\u00f5, l\u1ec7 v\u00e0o T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 v\u1ec7&nbsp; Th\u1eafng v\u00f5 l\u1ec7 v\u00e0o T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m. L\u1ea5y C\u1ef1u \u0111\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c T\u1ed1ng \u0110\u00ecnh Nh\u01a1n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ch\u00e1nh v\u00f5 nh\u1ecb, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u0129nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n An qu\u1ea3n hai v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5 v\u00e0 T\u01b0\u1eddng v\u00f5, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u01b0\u1eddng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m C\u00f4ng Ki\u00eau v\u00e0 Cai c\u01a1 \u0110\u1eb7ng V\u0103n M\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u01b0\u1eddng v\u00f5, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0\u1eddng&nbsp; v\u00e0 \u0110\u00f4 \u00fay L\u00ea V\u0103n T\u00f4 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Ph\u01b0\u1ee3ng qu\u1ea3n hai v\u1ec7 Kh\u00e1nh v\u00f5 v\u00e0 Trinh v\u00f5, Ch\u00e1nh v\u1ec7 Phan V\u0103n H\u00e0i l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Kh\u00e1nh v\u00f5 Ph\u00f3 v\u1ec7 H\u00e0 V\u0103n An v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ho\u1eb1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n Th\u00e1i l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trinh v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 L\u00ea Kim Ng\u0169 v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ba l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Ch\u00e1nh v\u1ec7 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh D\u0169ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Th\u1eafng v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 Ch\u00e2u V\u0103n Trung v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi\u1ebfu ph\u00f3 gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u th\u01b0\u1eddng sai ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111i B\u1eafc Th\u00e0nh truy\u1ec1n \u0111\u1ec7 th\u01b0 t\u00edn. Vua d\u1ee5 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ph\u00e1i binh ra mai ph\u1ee5c \u1edf L\u00fd D\u1eef [c\u00f9 lao R\u00e9] \u0111\u00f3n b\u1eaft.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng quan t\u1eeb Ph\u00fa Xu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh th\u00e2n, vua \u0111i Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, l\u01b0u Qu\u1ed1c th\u00fac T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u0103ng \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef kinh th\u00e0nh. Thuy\u1ec1n ng\u1ef1 kh\u1edfi h\u00e0nh t\u1eeb s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng (s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng t\u1ee9c l\u00e0 s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, v\u00ec n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt n\u00ean g\u1ecdi th\u1ebf). Ng\u00e0y M\u1eadu tu\u1ea5t \u0111\u1ebfn x\u00e3 H\u1ed3 X\u00e1. Ng\u1ef1 gi\u00e1 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f2 C\u1eeb H\u00e0 r\u1ed3i l\u1ea1i theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111i. Ng\u00e0y K\u1ef7 h\u1ee3i \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i. Xa gi\u00e1 \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng chi\u00eam b\u00e1i, tranh nhau \u0111em tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ebfn d\u00e2ng. Vua y\u00ean \u1ee7i cho v\u1ec1. B\u00e8n xem kh\u1eafp h\u00ecnh th\u1ebf l\u0169y Tr\u1ea5n Ninh, chia \u0111\u1ed3n \u0111\u1eb7t s\u00fang, c\u00f9ng b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c qu\u00e2n. Ng\u00e0y Qu\u00fd m\u00e3o h\u1ed3i loan.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ch\u00e2u Nam B\u1ed1 Ch\u00ednh l\u00e0m ch\u00e2u B\u1ed1 Ch\u00ednh n\u1ed9i, ch\u00e2u B\u1eafc B\u1ed1 Ch\u00ednh l\u00e0m ch\u00e2u B\u1ed1 Ch\u00ednh ngo\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Tri\u1ec7u \u0110\u1ea1i S\u0129 (1. C\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 Nh\u1eadm v\u00ec h\u00fay t\u00ean T\u1ef1 \u0110\u1ee9c n\u00ean s\u00e1ch ch\u00e9p l\u00e0 S\u0129.) \u0111i Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng. \u0110\u1ea1i S\u0129 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh sang bu\u00f4n, b\u1ecb qu\u00e2n gi\u1eb7c bi\u1ec3n T\u1ec1 Ng\u00f4i c\u01b0\u1edbp b\u1eaft, qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh ph\u00e1 gi\u1eb7c bi\u1ec3n n\u00ean b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua th\u1ea5y kinh \u0111\u00f4 c\u0169 \u0111\u00e3 kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh trong n\u01b0\u1edbc g\u1eedi th\u01b0 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng. \u0110\u1ea1i S\u0129 xin \u0111i. B\u00e8n sai \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n ch\u00e2u \u1edf Thu\u1eadn H\u00f3a, ph\u00e0m ru\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p cho quan qu\u00e2n ng\u1ee5y v\u00e0 nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t kh\u1ea9u ph\u1ea7n \u0111\u1ec1u cho c\u00e0y c\u1ea5y n\u1ed9p thu\u1ebf nh\u01b0 c\u0169. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cHi\u1ec7n nay vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1eadn, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ch\u01b0a k\u1ecbp b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn m\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a d\u00e2n th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady n\u00ean cho chi\u1ebfu theo s\u1ed5 s\u00e1ch n\u0103m Canh th\u00e2n m\u00e0 nh\u1eadn ru\u1ed9ng c\u1ea5y nh\u01b0 c\u0169 cho k\u1ecbp th\u1eddi v\u1ee5, \u0111\u1ee3i sau khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh s\u1ebd c\u00f3 x\u1eed tr\u00ed. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c ru\u1ed9ng ng\u1ee5 l\u1ed9c, quan \u0111i\u1ec1n, quan tr\u1ea1i, n\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3&nbsp; c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh canh th\u00ec c\u0169ng c\u1ee9 cho, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec tr\u1ea3 cho d\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf hoang\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ea1c thu th\u00eam thu\u1ebf ru\u1ed9ng c\u00f4ng v\u00e0 t\u01b0 \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, m\u1ed7i m\u1eabu 5 th\u0103ng g\u1ea1o, ch\u1edf \u0111\u1ebfn Thanh H\u1ea3o. Tr\u1ea1c d\u00e2ng s\u1edb xin chi\u1ebfu thu ti\u1ec1n thu\u1ebf \u0111\u1ea5t d\u00e2u v\u00e0 thu\u1ebf ngu\u1ed3n \u0111\u1ea7m \u0111\u1ec3 chi vi\u1ec7c qu\u00e2n. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y C\u1ef1u \u0111\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u00ea Qu\u1ed1c C\u1ea7u l\u00e0m Ch\u00e1nh qu\u1ea3n, Tham \u0111\u1ed1c ngh\u0129a binh th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o l\u00e0 T\u0103ng Ng\u1ecdc Ninh l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n, sai \u0111em qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai ch\u00e2u B\u1ed1 Ch\u00ednh ngo\u1ea1i l\u1ebbn \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, chi\u00eau t\u1eadp binh m\u00e3 \u0111\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u00e1nh gi\u1eef. C\u1ea7u \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, l\u1ea1i l\u00e0m ph\u1ea3n theo gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n XV &#8211; Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/a><\/h1>\n\n\n\n<p>T\u00e2n d\u1eadu, n\u0103m th\u1ee9 22 [1801], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 8, b\u1ed5 qu\u00e2n m\u1edbi h\u00e0ng \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0m v\u1ec7 Tu\u1ea5n v\u00f5 Ti\u1ec1n qu\u00e2n; l\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Ki\u00ean v\u00f5 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Qu\u1ef3nh l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7, C\u1ef1u \u0111\u00f4 ty Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110i\u1ec1n v\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n \u0110i\u1ec3m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 \u0110\u1ecbch v\u00f5 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7, C\u1ef1u \u0111\u00f4 ty Tr\u1ea7n Thanh \u0110\u1ea1o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Ph\u00f3 H\u1eadu chi Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef1 l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ti\u1ec7p v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 \u0110\u1ecbch v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Nguy\u1ec5n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00e2u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Ki\u00ean v\u00f5, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Mai V\u0103n \u0110i\u1ec3m l\u00e0m Ph\u00f3 h\u1eadu chi.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi\u1ebfu ph\u00f3 gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u v\u00e0 T\u01b0 \u0111\u1ed3 V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng m\u01b0u c\u01b0\u1edbp Hoa An, Hoa L\u1ed9c \u0111\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng tranh Ph\u00fa Y\u00ean, b\u00e8n d\u00e0n nghi binh t\u1eeb S\u01a1n Tr\u00e0 cho t\u1edbi s\u00f4ng Dinh, gi\u1ea3 l\u00e0m th\u1ebf \u0111\u00e1nh \u00fap, r\u1ed3i \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh b\u1ea3o Hoa An, Hoa L\u1ed9c. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh th\u00e2n \u0111\u1ed1c c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eef lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y, qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u1ecb t\u1eed th\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u, b\u00e8n k\u00e9o lui. Th\u00e0nh \u0111\u1eafp th\u00eam \u0111\u1ed3n l\u0169y, ph\u00f2ng gi\u1eef nghi\u00eam h\u01a1n. Gi\u1eb7c l\u1ea1i \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n Kh\u00f4i Di\u00eau [L\u00f2 v\u00f4i]. V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 \u0110\u1ecbch v\u00f5 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u1ea1y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110i\u1ec3n qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o l\u00e0 L\u01b0u Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1eddng \u0111em s\u00e1u chi qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u00e1nh Ngh\u1ec7 An. N\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng sai t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Ph\u00e1 Nh\u00e3 Khu B\u00f4 \u0111em h\u01a1n 4.000 qu\u00e2n Man \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, t\u1eeb X\u1ec9 \u0110a&nbsp; Kh\u00e2m C\u00e1t \u0111i xu\u1ed1ng. Binh \u0111\u1ebfn H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n v\u00e0 La S\u01a1n, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf c\u1eeda Tam Thoa, c\u1ea3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n ghe s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. L\u1ea1i \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ec7n \u1edf th\u00e0nh L\u1ee5c Ni\u00ean [huy\u1ec7n] Thanh Ch\u01b0\u01a1ng. Hi\u1ec7n thua ch\u1ebft. Qu\u00e2n gi\u1eb7c k\u00e9o \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng nh\u01b0 \u0111i ch\u1ee3. Ngh\u1ec7 An ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u00e8n \u0111\u1ed1t ch\u00e1y nh\u00e0 d\u00e2n m\u1ea5y huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf thanh d\u00e3 (1. V\u01b0\u1eddn kh\u00f4ng nh\u00e0 tr\u1ed1ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u01b0\u01a1ng cho \u0111\u1ecbch.). L\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0103n, qu\u00e2n V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea3i r\u00fat lui. T\u01b0\u1eddng \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111i t\u1eeb c\u1eeda S\u00f3t v\u1ec1 s\u00f4ng Gianh. (X\u1ec9 \u0110a, Kh\u00e2m C\u00e1t \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t Man; H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, La S\u01a1n, Thanh Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean huy\u1ec7n).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf b\u1ed1n dinh Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam. Vua m\u1edf xem \u0111\u1ed3 b\u1ea3n c\u00e1c dinh, l\u1ea5y ba huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n, Ph\u00fa Vang thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tri\u1ec7u Phong l\u00e0m dinh Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c (t\u1ee9c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ng\u00e0y nay) ; hai huy\u1ec7n \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng, H\u1ea3i L\u0103ng thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tri\u1ec7u Phong v\u00e0 huy\u1ec7n Minh Linh thu\u1ed9c ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0m dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ; hai huy\u1ec7n L\u1ec7 Th\u1ee7y, Phong L\u1ed9c thu\u1ed9c ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 hai ch\u00e2u B\u1ed1 Ch\u00ednh n\u1ed9i ngo\u1ea1i l\u00e0m dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; ba huy\u1ec7n Duy Xuy\u00ean, L\u1ec5 D\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 \u0110\u00f4ng thu\u1ed9c ph\u1ee7 Th\u0103ng Hoa v\u00e0 hai huy\u1ec7n Di\u00ean Kh\u00e1nh, H\u00f2a Vang thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u0110i\u1ec7n B\u00e0n v\u1eabn l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o dinh Qu\u1ea3ng Nam. L\u1ea5y Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1 tri \u0110\u1ed3 gia Nguy\u1ec5n C\u00f4ng H\u00f2a l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 dinh Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Khang Ho\u00e0ng Ng\u1ecdc U\u1ea9n l\u00e0m Cai b\u1ea1, K\u00fd l\u1ee5c Trung qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c; l\u1ea5y Kh\u00e2m sai&nbsp; cai c\u01a1 H\u1eadu qu\u00e2n \u0110inh V\u0103n D\u1ee5 l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 Ng\u00f4 Tri\u1ec1u Cao l\u00e0m Cai b\u1ea1, C\u1ef1u h\u1eefu \u0111\u1ed3ng ngh\u1ecb L\u1ec5 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft \u01afng l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c ; l\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i T\u00e2n dinh T\u00f4n Th\u1ea5t Huy\u00ean l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Tri b\u1ea1 tri N\u1ed9i \u0111\u1ed3 gia \u0110inh C\u00f4ng Qu\u00fd l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c; l\u1ea5y Hi\u1ec7u \u00fay Ti\u1ec1n chi Trung qu\u00e2n Hu\u1ef3nh V\u0103n Kh\u00e1nh l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 dinh Qu\u1ea3ng Nam, K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh Thu\u1eadn Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam l\u00e0m Cai b\u1ea1, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ea1c v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p ph\u00e1t qu\u1ea7n \u00e1o cho quan v\u00e0 binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o. (Qu\u00e2n th\u1ee9 Thanh H\u1ea3o v\u00e0 \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i th\u00ec do Kinh may ph\u00e1t cho; qu\u00e2n th\u1ee9 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u00ec do Gia \u0110\u1ecbnh may ph\u00e1t cho).<\/p>\n\n\n\n<p>Tha thu\u1ebf n\u0103m nay cho c\u00e1c s\u00e1ch Man \u1edf ngu\u1ed3n \u0110\u1ed3ng H\u01b0\u01a1ng dinh B\u00ecnh Khang.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1edf s\u1ea3n v\u1eadt \u1edf B\u00ecnh Khang v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u1ec1 Kinh (Bu\u1ed3m l\u00e1, d\u1ea7u r\u00e1i, nh\u1ef1a tr\u00e1m, m\u00e2y s\u1eaft, m\u00e2y n\u01b0\u1edbc, song v\u00e0 n\u1ebfn l\u1edbn n\u1ebfn nh\u1ecf).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u1ecb th\u01b0 vi\u1ec7n so\u1ea1n c\u00e1c b\u1ed9 C\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c ch\u00ednh bi\u00ean v\u00e0 Ti\u1ec1n bi\u00ean d\u00e2ng vua xem. Vua th\u00edch xem s\u00e1ch, d\u00f9 \u1edf trong qu\u00e2n c\u0169ng th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y s\u00e1ch v\u1edf l\u00e0m vui, nhi\u1ec1u l\u1ea7n tri\u1ec7u c\u00e1c v\u0103n th\u1ea7n \u0111\u1ebfn gi\u1ea3ng b\u00e0n, \u0111\u1ebfn \u0111\u00eam m\u1edbi th\u00f4i. Vua d\u1ee5 c\u00e1c quan r\u1eb1ng: \u201cH\u1ecdc tr\u00f2 \u1edf Thu\u1eadn H\u00f3a, g\u1eb7p lo\u1ea1n T\u00e2y S\u01a1n, nghi\u1ec7p h\u1ecdc b\u1ecf tr\u1ec5. Nay n\u00ean cho theo h\u1ecdc t\u1eadp \u0111\u1ee3i sau khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh s\u1ebd m\u1edf khoa thi \u0111\u1ec3 thu l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c h\u1ecdc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho L\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n Gia \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng: \u201cPh\u00e0m c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o theo h\u1ea7u&nbsp; \u1edf Kinh th\u00ec thu\u1ed9c binh c\u1ee7a h\u1ecd \u1edf l\u1ea1i nguy\u00ean qu\u00e1n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n dao d\u1ecbch\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ng\u0169 tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u0111\u1ed9i N\u1ed9i m\u00e3, T\u1ea3 m\u00e3, H\u1eefu m\u00e3 chia \u0111i c\u00e1c tr\u1ea1m d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n su\u1ea5t c\u00e1c phu tr\u1ea1m. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i, x\u00e9t c\u00f3 l\u1ec7nh ti\u00ean, long b\u00e0i, ch\u1ec9 sai, c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng sai, th\u00ec theo l\u1ec7 m\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 v\u00e0 \u0111\u0103ng k\u00fd v\u00e0o s\u1ed5 minh b\u1ea1ch, m\u1ed7i th\u00e1ng g\u1ed9p n\u1ed9p s\u1ed5 m\u1ed9t l\u1ea7n; k\u1ebb n\u00e0o thi\u1ec7n ti\u1ec7n b\u1eaft chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 th\u00ec b\u1eaft tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e1n l\u00fd \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn Kinh v\u00e0o b\u00e1i y\u1ebft. Vua v\u1eddi v\u00e0o c\u00f9ng b\u00e0n vi\u1ec7c qu\u00e2n, ban cho 1.000 quan ti\u1ec1n, sai \u0111i b\u1ea3o \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i hi\u1ec7p c\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng d\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. Th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn, \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t qu\u00e2n s\u1ed1 b\u1ed1n v\u1ec7 Quang uy, Minh uy, Nhu\u1ec7 uy, Tuy\u00ean uy, ch\u1ec9 c\u00f3 800 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m hai v\u1ec7, d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111\u1ed5i hai v\u1ec7 Minh uy, Quang uy l\u00e0m v\u1ec7 \u0110\u1eb1ng uy, hai v\u1ec7 Nhu\u1ec7 uy, Tuy\u00ean uy l\u00e0m v\u1ec7 Ngh\u1ecb uy. L\u1ea1i d\u1ed3n nh\u1eefng qu\u00e2n l\u1ea1c t\u00f2ng s\u1edf thu\u1ed9c \u0111\u1eb7t l\u00e0m v\u1ec7 Tr\u00e1ng uy, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf xa m\u1edbi \u0111\u1ebfn theo v\u00e0 c\u00e1c h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng c\u00f3 danh s\u1eafc c\u0169 th\u00ec \u0111\u1eb7t ri\u00eang l\u00e0m Ngh\u0129a d\u0169ng \u0111o\u00e0n. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Minh uy c\u0169 l\u00e0 Hu\u1ef3nh T\u1ea5n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 \u0110\u1eb3ng uy, Cai \u0111\u1ed9i T\u1ed1ng V\u0103n S\u1edf v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nhu\u1ec7 uy c\u0169 l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n \u0110\u1eafc l\u00e0 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ngh\u1ecb uy, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ph\u1ea1m V\u0103n S\u00e2m v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Cai c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Th\u1eafng v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i Th\u00e1i B\u00e1 H\u00f9ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tr\u00e1ng uy.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng Man \u1edf Ai Lao \u0111\u1ebfn Kinh ch\u00fac m\u1eebng. Vua ban cho h\u1eadu, r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u00e0 l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh B\u00ecnh v\u00e0 Phan Vi\u1ebft An v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, ch\u1edf g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn Th\u1ecb N\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai ch\u1ea1y h\u1ecfi qu\u00e2n th\u1ee9 Thanh H\u1ea3o v\u1ec1 binh c\u01a1 v\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a gi\u1eb7c, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: \u201c\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c hi\u1ec7n b\u1ecb kh\u1ed1n, ti\u1ebfn tho\u00e1i \u0111\u1ec1u kh\u00f3, qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n d\u1ee5ng \u0111\u1ec1u ch\u1ec9 l\u1ea5y \u1edf Quy Nh\u01a1n m\u00e0 x\u1ee9 n\u00e0y th\u00ec d\u00e2n \u0111\u00f3i g\u1ea1o k\u00e9m, ch\u00fang l\u1ea1i \u0111\u00e1nh thu\u1ebf v\u00e0 v\u01a1 v\u00e9t n\u1eb7ng n\u1ec1, nh\u00e2n d\u00e2n ta o\u00e1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 d\u00f9 th\u00e0nh \u0111\u1ed3ng h\u00e0o n\u00f3ng m\u00e0 kh\u00f4ng th\u00f3c c\u0169ng kh\u00f4ng gi\u1eef n\u1ed5i, hu\u1ed1ng v\u00e0i ba huy\u1ec7n c\u1ee7a Quy Nh\u01a1n \u0111\u00f3 c\u1ee7a d\u00f9ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau m\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u. Li\u1ec7u th\u1ebf ch\u00fang, t\u1ea5t s\u1edbm mu\u1ed9n th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng quy\u1ebft li\u1ec1u m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u1ec3 h\u00f2ng c\u1ea7u may chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i m\u00e0 th\u00f4i. V\u1ea3 b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn b\u01b0\u1edbc c\u00f9ng, qu\u00e2n s\u0129 h\u1eb3n c\u00f3 ch\u00ed li\u1ec1u ch\u1ebft. B\u1eb1ng ta l\u00f9a qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eef th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eafng, nh\u01b0ng qu\u00e2n ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 to\u00e0n. Chi b\u1eb1ng c\u1ee9 h\u00e0o s\u00e2u l\u0169y cao \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i, ch\u1edd ch\u00fang \u0111\u1ed9ng binh tr\u01b0\u1edbc, nhi\u00ean h\u1eadu ta s\u1ebd \u0111\u1eb7t ph\u1ee5c binh ch\u1eb9n ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh, nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1eafng ho\u00e0n to\u00e0n. Th\u1ea7n l\u1ea1i c\u00f2n \u00e1y n\u00e1y kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1eeb s\u00f4ng Gianh tr\u1edf ra th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111\u1ed9ng t\u0129nh ra sao. Xin sai L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u1ebfn c\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7p l\u1ef1c \u0111\u00e1nh gi\u1eef. Th\u1ea7n xin t\u1ef1 c\u00e1ng \u0111\u00e1ng m\u1ed9t m\u1eb7t, bu\u1ed9c ch\u00e2n gi\u1eb7c kh\u00f4ng cho sang \u0111\u1ea5t Thanh H\u1ea3o m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua tr\u1ea3 l\u1eddi: \u201cXem khanh b\u00e0n n\u00f3i vi\u1ec7c binh, t\u1ea5m l\u00f2ng ch\u0103m lo s\u1ed1t s\u1eafng r\u1ea5t l\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c b\u00e0n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9ng t\u0129nh c\u1ee7a d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf B\u1eafc H\u00e0 th\u00ec th\u1ef1c l\u00e0 bi\u1ebft lo xa v\u1eady. V\u1ea3 ta t\u1eeb khi \u0111i th\u0103m Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, m\u1ed9t gi\u1ea3i l\u0169y d\u00e0i kinh l\u00fd \u0111\u00e3 kh\u1eafp. N\u1ebfu d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c k\u00e9o \u00f9a \u0111\u1ebfn th\u00ec s\u1ed1 qu\u00e2n sung s\u1ee9c \u1edf Kinh c\u00f2n nhi\u1ec1u, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1. T\u00fang s\u1eed c\u00f3 c\u1edb g\u00ec kh\u00e1c th\u00ec s\u1ebd tri\u1ec7u c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n. Nay b\u1ecdn Di\u1ec7u, D\u0169ng ch\u01b0a tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u00ednh c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng tr\u1ecdng binh \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 \u00e9p b\u1ecdn gi\u1eb7c s\u1eafp ti\u00eau di\u1ec7t. G\u1ea7n \u0111\u00e2y qu\u00e2n th\u1ee9 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i tr\u1eadn m\u1ed7i b\u00e1o tin th\u1eafng, th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111\u00e3 c\u00f9ng qu\u1eabn, n\u1ebfu qu\u00e2n Thanh H\u1ea3o \u0111\u00f3ng y\u00ean ch\u1eb3ng \u0111\u1ed9ng th\u00ec m\u1eb7t \u1ea5y s\u1ee3 kh\u00f3 to\u00e0n th\u1eafng. Ta \u0111\u00e3 d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n&nbsp; qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u00e1nh l\u1ea5y. Khanh n\u00ean c\u00f9ng L\u00ea Ch\u1ea5t ng\u00e0y ng\u00e0y c\u1ea3 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf, l\u00e0m ra v\u1ebb ti\u1ebfn c\u00f4ng, khi\u1ebfn qu\u00e2n gi\u1eb7c ph\u00f2ng ph\u00eda ngo\u00e0i th\u00ec y\u1ebfu ph\u00eda trong, ng\u00f3ng \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc th\u00ec h\u1ecfng \u0111\u1eb1ng sau. N\u1ebfu n\u00f3 h\u01b0\u1edbng ph\u00eda trong m\u00e0 \u0111\u00e1nh th\u00ec h\u1ee3p s\u1ee9c m\u00e0 gi\u00e1p c\u00f4ng \u0111\u1ec3 qu\u00e9t s\u1ea1ch d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng: \u201cT\u1eeb khi ta ti\u1ebfn l\u1ea5y Quy Nh\u01a1n, c\u00f9ng gi\u1eb7c c\u1ea7m c\u1ef1, b\u1ea5y gi\u1edd th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1ea1nh, g\u1eb7p nhi\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n, th\u1ebf m\u00e0 ch\u00ed kh\u00ed qu\u00e2n s\u0129 kh\u00f4ng nh\u1ee5t, \u0111\u00e1nh l\u00e0 th\u1eafng, gi\u1eef l\u00e0 v\u1eefng, n\u00ean \u0111\u1ea1i binh th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Xu\u00e2n, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 nghi\u1ec7p c\u0169. Tuy r\u1eb1ng c\u00f3 tr\u1eddi gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi theo, nh\u01b0ng th\u1ef1c c\u0169ng nh\u1edd t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i h\u1ebft s\u1ee9c c\u00f9ng l\u00f2ng n\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c&nbsp; th\u1ebf. Nay trong t\u1eeb B\u1ebfn \u0110\u00e1, ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Gianh \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u1ee7a ta, c\u00f3 s\u1ef1 g\u00ec b\u1ea5t ng\u1edd th\u00ec tr\u01b0\u1edbc gi\u1eef sau \u0111\u00e1nh, ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 kh\u00f4ng qu\u1ea3n ng\u1ea1i g\u00ec. Duy quan qu\u00e2n m\u1ed9t l\u1ed9 Quy Nh\u01a1n, tr\u1ea3i n\u0103m lao kh\u1ed5, s\u1ee3 vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb c\u00f3 gi\u00e3n l\u1ecfng ch\u0103ng? Binh ph\u00e1p ch\u1eb3ng n\u00f3i \u201c\u1edf \u0111\u1ea5t b\u1ecb v\u00e2y th\u00ec d\u00f9ng m\u01b0u, \u1edf \u0111\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1ebft th\u00ec ph\u1ea3i chi\u1ebfn\u201d hay sao? Nay b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f9ng Di\u1ec7u, D\u0169ng \u0111\u00e3 th\u1ea5t th\u1ee7 \u1edf Hoa An, l\u1ea1i chuy\u00ean ch\u00fa v\u00e0o C\u1ea7n \u00e1o [c\u1eeda Th\u00e1i C\u1ea7n], l\u00e0 nh\u1eb1m xu\u1ea5t k\u1ef3 b\u1ea5t \u00fd, may ra th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u1ec3 c\u1ed5 v\u00f5 th\u1ebf qu\u00e2n. Ph\u00e0m \u0111i\u1ec3m l\u1eeda \u0111\u00f4m \u0111\u1ed1m c\u00f3&nbsp; khi ch\u00e1y c\u1ea3 c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng, m\u00e0 qu\u1ea3 n\u00fai ch\u00edn t\u1ea7ng ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t s\u1ecdt \u0111\u1ea5t n\u1eefa l\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng. V\u1eady t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i nh\u1ea5t t\u00e2m nh\u1ea5t l\u1ef1c, n\u00ean \u0111\u00e1nh th\u00ec \u0111\u00e1nh n\u00ean gi\u1eef th\u00ec gi\u1eef, sao kh\u1ecfi \u0111\u1ec3 lo cho vua cha\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c xin v\u1ec1 Kinh ch\u1ea7u h\u1ea7u. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cNg\u01b0\u01a1i l\u00e0 danh t\u01b0\u1edbng l\u00e3o th\u00e0nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u1ed9t l\u00f2ng trung \u00e1i, c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc vui bu\u1ed3n. Th\u1ecb N\u1ea1i l\u00e0 n\u01a1i ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, ba qu\u00e2n \u0111\u1ec1u tr\u00f4ng v\u00e0o. \u0110\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u01a1i \u1edf \u0111\u00f3 ta \u0111\u00e3 y\u00ean l\u00f2ng. N\u1ebfu ng\u01b0\u01a1i nghi\u00eam ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n to\u00e0n, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u1edbn trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eef Quy Nh\u01a1n v\u1eady. Nay t\u1edbi k\u1ef3 m\u01b0a l\u1ee5t, \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n kh\u00f4ng ti\u1ec7n, n\u00ean g\u1eafng \u1edf l\u1ea1i!\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y C\u1ef1u \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 To\u00e0n v\u00f5 T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t Ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n. L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Ch\u01b0\u01a1ng v\u00f5 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Tuy\u1ec3n l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh B\u1ea3o v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi L\u01b0\u01a1ng V\u0103n V\u00e2n l\u00e0 Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Chi\u00eau v\u00f5, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01a1m v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xa l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00e1nh l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ngh\u1ecb v\u00f5, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00edn v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Huy\u1ec1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i V\u00f5 V\u0103n Ch\u00e2u l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Tuy\u00ean v\u00f5, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u V\u00f5 Ti\u1ebfn Giao v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Chi\u00eam l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Cai c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n Ba l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 H\u00f9ng phong, Cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u00e0o v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Duy\u00ean l\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7, Ch\u00e1nh chi Ti\u1ebfn du l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eafc l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 qu\u1ea3n hai v\u1ec7 Trung k\u00edch v\u00e0 Ti\u1ec1n k\u00edch, Cai c\u01a1 L\u00ea C\u00f4ng \u0110i\u1ec1n v\u00e0 L\u00ea C\u00f4ng K\u00fd l\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Trung k\u00edch, Ph\u00f3 chi Ti\u1ec1n du l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Ti\u1ec1n k\u00edch. R\u1ed3i sai Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Tuy\u1ec3n \u0111em v\u1ec7 binh \u0111i Thanh H\u1ea3o t\u00f2ng chinh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i chi D\u0169ng l\u01b0\u1ee3c l\u00e0m v\u1ec7 D\u0169ng l\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u1edbc kia ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n V\u00f5 T\u00e1nh l\u1ea5y qu\u00e2n l\u1ea1c t\u00f2ng c\u1ee7a L\u01b0u th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh \u0111\u1eb7t l\u00e0m chi D\u0169ng l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a dinh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. T\u1eeb khi th\u00e0nh m\u1ea5t v\u1ec1 gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn nay b\u1ecdn Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5t v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n C\u00f4ng V\u0103n \u0111em chi binh l\u1ea9n v\u1ec1, c\u00f3 l\u1ec7nh \u0111\u1ed5i l\u00e0m v\u1ec7 D\u0169ng l\u01b0\u1ee3c, cho l\u1ec7 theo \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh Phan V\u0103n Tri\u1ec7u \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u00ean b\u1ed5 c\u00e1c x\u00e3 th\u1ee3 r\u1eebng [l\u00e2m c\u00f4ng] l\u00e0m n\u0103m \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh c\u1ee7a v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh, l\u1ea5y gi\u00e1m th\u00e0nh cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Y\u00ean t\u1ea1m qu\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t hai c\u01a1 [thuy\u1ec1n ghe] Ki\u00ean Ch\u00e2u v\u00e0 Thi\u1ec7n Ch\u00e2u (qu\u00ea \u1edf dinh Qu\u1ea3ng Nam), l\u1ea5y C\u1ef1u \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n Ch\u00e2n l\u00e0m Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 Ki\u00ean ch\u00e2u, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Thanh Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ch\u00e1nh cai \u0111\u1ed9i c\u01a1 Thi\u1ec7n ch\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u00ean b\u1ed5 qu\u00e2n ng\u1ea1ch c\u0169 Trung chi c\u1ee7a Trung qu\u00e2n v\u00e0 qu\u00e2n m\u1edbi h\u00e0ng l\u00e0m n\u0103m \u0111\u1ed3n (Trung \u0111\u1ed3n g\u1ed3m 3 v\u1ec7 Ch\u1ea5n sai, Ch\u1ea5n phong, Ch\u1ea5n anh, Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n g\u1ed3m 2 v\u1ec7 Ti\u1ec1n k\u00edch, Ch\u1ea5n d\u0169ng, T\u1ea3 \u0111\u1ed3n g\u1ed3m 2 v\u1ec7 Ch\u1ea5n tr\u1ef1c, Ch\u1ea5n c\u1ef1, H\u1eefu \u0111\u1ed3n g\u1ed3m 2 v\u1ec7 Ch\u1ea5n v\u00f5, Ch\u1ea5n h\u00f9ng, H\u1eadu \u0111\u1ed3n g\u1ed3m 2 v\u1ec7 Ch\u1ea5n l\u00e2n, Ch\u1ea5n loan v\u00e0 5 chi (m\u1ed7i chi g\u1ed3m 3 hi\u1ec7u Trung, Ti\u1ec1n, H\u1eadu, m\u1ed7i hi\u1ec7u g\u1ed3m 3 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam) c\u1ee7a Trung qu\u00e2n. L\u1ea5y Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ch\u1ea5n phong Trung chi l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m Ch\u00e1nh Trung \u0111\u1ed3n ki\u00eam qu\u1ea3n b\u1ed1n \u0111\u1ed3n Ti\u1ec1n, H\u1eadu, T\u1ea3, H\u1eefu ; Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 \u0111\u1ea1o Trung ch\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Doanh l\u00e0m Ph\u00f3 Trung \u0111\u1ed3n, Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Ch\u1ea5n phong Tr\u1ea7n C\u00f4ng Hi\u1ebfn l\u00e0m Ch\u00e1nh H\u1eadu \u0111\u1ed3n, ki\u00eam l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c tham qu\u00e2n n\u0103m \u0111\u1ed3n, Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i Ph\u00f2ng sai nh\u1ea5t l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Gi\u00e1o l\u00e0m Ph\u00f3 H\u1eadu \u0111\u1ed3n, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u cai c\u01a1 hi\u1ec7u Ti\u1ec1n k\u00edch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea1o l\u00e0m Ch\u00e1nh Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n, C\u1ef1u \u0111\u00f4 ty L\u00ea V\u0103n H\u1ee3p l\u00e0m Ph\u00f3 Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n, C\u1ef1u \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1i l\u00e0m Ch\u00e1nh T\u1ea3 \u0111\u1ed3n, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00e1ch l\u00e0m Ph\u00f3 T\u1ea3 \u0111\u1ed3n, Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Ch\u1ea5n phong l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Thuy\u1ec1n l\u00e0m Ch\u00e1nh H\u1eefu \u0111\u1ed3n, Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i l\u1ee5c v\u1ec7 Ch\u1ea5n phong l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1ecdc l\u00e0m Ph\u00f3 H\u1eefu \u0111\u1ed3n, C\u1ef1u qu\u00e1n qu\u00e2n V\u00f5 V\u0103n Ng\u1eef l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ch\u1ea5n sai, Tham m\u01b0u \u0111i\u1ec3n qu\u00e2n \u0111\u1ea1o H\u01b0ng ngh\u0129a l\u00e0 L\u00fd \u0110\u1ea1i Th\u00e0nh v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i Ch\u1ea5n sai l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n An l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t v\u1ec7 Ch\u1ea5n Phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ed9 l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ch\u1ea5n Phong, Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i nh\u1ecb l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Tr\u00ed v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i tam l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Chi l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i T\u1ea3 hi\u1ec7u Trung chi l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc H\u1ea1nh l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ch\u1ea5n anh, Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2n v\u00e0 C\u1ef1u \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110inh V\u0103n Minh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ti\u1ec1n k\u00edch, Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i Ph\u00f2ng sai nh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ednh v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i hi\u1ec7u Ti\u1ec1n k\u00edch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Chi\u00eam l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i th\u1ea5t v\u1ec7 Ch\u1ea5n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ch\u1ea5n d\u0169ng, Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i t\u1ee9 v\u1ec7 Ch\u1ea5n phong l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Nh\u1ecb v\u00e0 C\u1ef1u qu\u00e1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Ch\u00ednh Nguy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Cai c\u01a1 \u0111\u1ea1o H\u01b0ng ngh\u0129a l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00f9y l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ch\u1ea5n tr\u1ef1c, C\u1ef1u tham l\u0129nh H\u00e0 C\u00f4ng Chi\u00eau v\u00e0 Cai c\u01a1 \u0111\u1ea1o H\u01b0ng ngh\u0129a l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Giao l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ch\u1ea5n c\u1ef1, Cai c\u01a1 thu\u1ed9c binh Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng v\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u hi\u1ec7u Ngh\u0129a d\u0169ng l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc V\u0103n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, C\u1ef1u \u0111\u00f4 \u00fay Cao Vi\u1ebft Th\u1ea7n l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ch\u1ea5n v\u00f5, Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i Ch\u1ea5n v\u00f5 l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Thi v\u00e0 C\u1ef1c tham \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ho\u00e0nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i Trung chi B\u00f9i Trung H\u1ef1u l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ch\u1ea5n h\u00f9ng, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed9i Ch\u1ea5n sai l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Hi\u1ebfu v\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed9i c\u1eedu v\u1ec7 Ch\u1ea5n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thai l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh L\u00ea V\u0103n \u1ee9ng l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ch\u1ea5n l\u00e2n, Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh Tr\u1ea7n V\u0103n Nh\u00e2m v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ea1o H\u01b0ng ngh\u0129a l\u00e0 Ho\u00e0ng Th\u1ea1ch Ph\u1ecfng l\u00e0m ph\u00f3 v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i Ph\u00f2ng sai tam l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngoan l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ch\u1ea5n loan, C\u1ef1u \u0111\u00f4 ty Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u00f2a v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i Ph\u00f2ng sai tam l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110i\u1ec3m l\u00e0m Ch\u00e1nh qu\u1ea3n. V\u1ec1 n\u0103m chi th\u00ec l\u1ea5y Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Trung hi\u1ec7u l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Ng\u00f4n l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Ti\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00e0 Cao Ti\u1ebfn Th\u00f9y l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u H\u1eadu hi\u1ec7u l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u T\u1ea3 hi\u1ec7u l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0 Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi, Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Ch\u1ea5n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea9u l\u00e0 Ph\u00f3 Tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u H\u1eefu hi\u1ec7u l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n M\u00f4n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u T\u1ea3 hi\u1ec7u l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i H\u00f9ng sai l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Nguy\u1ec7n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t Trung hi\u1ec7u l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Trung l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham lu\u1eadn V\u00f5 Ti\u1ebfn Uy\u00ean l\u00e0m V\u0103n h\u00e0n tham m\u01b0u binh v\u1ee5 c\u1ee7a Trung qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i M\u1eadt sai l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00e0m Qu\u1ea3n dinh Ai Lao \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9; l\u1ea1i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 d\u00e2n l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n K\u00fd v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed7 l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, coi hai \u0111\u1ed9i Trung v\u00e0 \u0110\u1ecbnh theo \u0110\u00e0m \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i l\u1ea5y Nguy\u1ec5n C\u1eedu Hanh l\u00e0m Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u0103ng d\u00e2ng s\u1edb xin m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp L\u1ec7nh s\u1eed ty \u0111\u1ec3 th\u1eeba h\u00e0nh vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u00e0 cho thuy\u1ec1n Trung b\u00ednh, c\u01a1 Ti\u1ec1n ti\u1ec7p, \u0111\u1ed9i T\u1ea3 ti\u1ec7p, \u0111\u1ed9i Ng\u1ef1 h\u1ea3i chia nhau ph\u00f2ng gi\u1eef l\u0169y Tr\u1ea5n Ninh. Vua y cho. R\u1ed3i \u0111\u1ed9i Ng\u1ef1 H\u1ea3i \u0111\u1ed5i l\u00e0m thuy\u1ec1n C\u1eeb H\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y \u1ea5t h\u1ee3i, s\u1eeda l\u1ea1i s\u01a1n l\u0103ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 tham b\u1ea1o v\u00f4 l\u1ec5, nghe n\u00f3i ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t ph\u00eda sau l\u0103ng Kim Ng\u1ecdc (t\u1ee9c l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng M\u1eadu) (1. L\u0103ng Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e1i.) r\u1ea5t t\u1ed1t, \u0111\u1ecbnh \u0111em h\u00e0i c\u1ed1t v\u1ee3 t\u00e1ng \u1edf \u0111\u00f3. H\u00f4m \u0111\u00e0o huy\u1ec7t, b\u1ed7ng c\u00f3 hai con c\u1ecdp \u1edf b\u1ee5i r\u1eadm nh\u1ea3y ra, g\u1ea7m th\u00e9t v\u1ed3 c\u1eafn, qu\u00e2n gi\u1eb7c s\u1ee3 ch\u1ea1y. Hu\u1ec7 gh\u00e9t kh\u00f4ng mu\u1ed1n ch\u00f4n n\u1eefa. Sau Hu\u1ec7 \u0111\u00e1nh tr\u1eadn hay thua, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1u n\u00f3i c\u00e1c l\u0103ng li\u1ec7t th\u00e1nh kh\u00ed t\u1ed1t nghi ng\u00fat, nghi\u1ec7p \u0111\u1ebf t\u1ea5t d\u1ea5y. Hu\u1ec7 b\u1ef1c t\u1ee9c, sai \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u00e0o c\u00e1c l\u0103ng, m\u1edf l\u1ea5y h\u00e0i c\u1ed1t qu\u0103ng xu\u1ed1ng v\u1ef1c. L\u0103ng Ho\u00e0ng Kh\u1ea3o \u1edf C\u01b0 H\u00f3a (t\u00ean x\u00e3, t\u1ee9c l\u00e0 l\u0103ng C\u01a1 Th\u00e1nh (2. L\u0103ng Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Lu\u00e2n.)) Hu\u1ec7 c\u0169ng sai \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Ng\u0169 \u0111\u00e0o v\u1ee9t h\u00e0i c\u1ed1t xu\u1ed1ng v\u1ef1c \u1edf tr\u01b0\u1edbc l\u0103ng. Nh\u00e0 Ng\u0169 \u1edf x\u00e3 Kim Long b\u1ed7ng ph\u00e1t h\u1ecfa, Ng\u0169 tr\u00f4ng th\u1ea5y ng\u1ecdn l\u1eeda ch\u1ea1y v\u1ec1. Ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 C\u01b0 H\u00f3a l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Huy\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi con l\u00e0 Ng\u1ecdc H\u1ed3, Ng\u1ecdc \u0110o\u00e0i ban \u0111\u00eam l\u1eb7n xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc l\u1ea5y v\u1ee5ng h\u00e0i c\u1ed1t \u1ea5y \u0111em gi\u1ea5u m\u1ed9t n\u01a1i. \u0110\u1ebfn nay Huy\u00ean \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t v\u00f4 c\u00f9ng, th\u00e2n \u0111\u1ebfn xem ch\u1ed7 \u1ea5y, th\u00ec v\u1ef1c \u0111\u00e3 b\u1ed3i c\u00e1t m\u1ea5y ch\u1ee5c tr\u01b0\u1ee3ng. T\u1ee9c th\u00ec sai ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0nh l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o v\u00e0 an t\u00e1ng l\u1ea1i. C\u00e1c l\u0103ng \u0111\u1ec1u theo n\u1ec1n c\u0169 m\u00e0 x\u00e2y cao l\u00ean. Ng\u00e0y K\u1ef7 h\u1ee3i, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1ebf c\u00e1o, ngh\u1eb9n ng\u00e0o sa l\u1ec7, b\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u1ec1u kh\u00f3c c\u1ea3. Sai \u0111\u1ed5i x\u00e3 C\u01b0 H\u00f3a l\u00e0m x\u00e3 C\u01b0 Ch\u00ednh, cho d\u00e2n mi\u1ec5n dao d\u1ecbch l\u00e0m h\u1ed9 l\u0103ng. Cho Huy\u00ean l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i (n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 11, phong An Ninh b\u00e1, l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd \u1edf b\u00ean n\u00fai C\u01b0 Ch\u00ednh), con l\u00e0 Ng\u1ecdc H\u1ed3, Ng\u1ecdc \u0110o\u00e0i t\u00f2ng qu\u00e2n \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi v\u1ec1 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u00f9ng l\u00e0 ch\u00e1u n\u1ed9i H\u1eefu cai c\u01a1 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n binh dao. H\u1ea1nh x\u01b0a l\u00e0m ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a H\u01b0ng T\u1ed5 (3. Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Lu\u00e2n), Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Loan gh\u00e9t m\u00e0 gi\u1ebft \u0111i. \u0110\u1ebfn nay vua sai l\u1ee5c x\u00e9t con ch\u00e1u \u0111\u1ec3 ban \u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng v\u00e0 Ph\u1ea1m Nh\u01b0 \u0110\u0103ng d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: \u201cHi\u1ec7n nay t\u1eeb s\u00f4ng Gianh \u0111\u1ebfn Ho\u00e0nh S\u01a1n, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c tuy\u1ec7t kh\u00f4ng d\u00f2m ng\u00f3. Th\u00e1m t\u1eed \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng \u1edf B\u1eafc H\u00e0 m\u1ecdi n\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00e1o \u0111\u1ed9ng, ch\u1edd ng\u00f3ng qu\u00e2n vua, m\u00e0 qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf Ngh\u1ec7 An th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 3 ngh\u00ecn, ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin ph\u00e1i th\u00eam binh voi v\u00e0 thuy\u1ec1n ghe c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn th\u1ea7n th\u1ee7y b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 m\u1edf mang b\u1edd c\u00f5i, hai l\u00e0 \u0111\u1ec3 r\u00e0ng bu\u1ed9c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, ch\u00ednh l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i l\u1edbn cho nghi\u1ec7p trung h\u01b0ng. V\u1ea3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf Quy Nh\u01a1n l\u1ea5y Ngh\u1ec7 An l\u00e0m n\u01a1i trong ngo\u00e0i c\u00f9ng t\u1ef1a, Ngh\u1ec7 An \u0111\u00e3 m\u1ea5t th\u00ec Di\u1ec7u, D\u0169ng ph\u1ea3i n\u1ea3n l\u00f2ng, Quy Nh\u01a1n c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1ed5 n\u01b0\u1edbc mi\u1ebfng v\u00e0o b\u00e0n tay m\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cVi\u1ec7c B\u1eafc H\u00e0 tuy r\u1eb1ng c\u00f3 ch\u1ed7 th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng nay \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a m\u01b0a, ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 r\u1ea5t kh\u00f3 v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. B\u1ecdn khanh n\u00ean \u0111i\u1ec1u b\u00e1t binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u1ee9ng v\u1edbi ngh\u0129a binh \u1edf Bi\u1ec7n S\u01a1n m\u00e0 b\u1ed9 binh th\u00ec gi\u1eef Ho\u00e0nh S\u01a1n gi\u1ea3 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf \u0111\u1ec3 k\u00ecm h\u00e3m b\u1ecdn gi\u1eb7c cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u1ee9ng ngh\u0129a d\u1ec5 d\u00e0ng \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm. Ta c\u0169ng s\u1eafp ph\u00e1i qu\u00e2n dinh Ph\u1ea5n d\u1ef1c \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y ti\u1ebfn ra\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh h\u1ee3i, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng trong. Nguy\u00ean l\u00e0 t\u1eeb cu\u1ed9c lo\u1ea1n n\u0103m Gi\u00e1p ng\u1ecd th\u00ec n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u1ea1i th\u00e0nh \u0111\u1ee5c, t\u1edbi nay kinh \u0111\u00f4 c\u0169 \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u1ea1i trong h\u01a1n m\u1ecdi khi. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1u bi\u1ebft l\u00e0 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng th\u00e1i b\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng B\u00ecnh m\u01b0a l\u1ee5t, l\u0169y Tr\u1ea5n Ninh b\u1ecb l\u1edf m\u1ea5t nhi\u1ec1u. Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng sai d\u00e2n ba huy\u1ec7n trong h\u1ea1t s\u1eeda \u0111\u1eafp. Vua th\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00f4ng \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1eadn, s\u1ee3 h\u1ea1i t\u1edbi vi\u1ec7c l\u00e0m \u0103n c\u1ee7a d\u00e2n, h\u1ea1 l\u1ec7nh tha d\u00e2n v\u1ec1 m\u00e0 l\u1ea5y qu\u00e2n l\u00ednh l\u00e0m thay. Ch\u00e1nh qu\u1ea3n Ng\u0169 chi Trung qu\u00e2n l\u00e0 Ho\u00e0ng&nbsp; V\u0103n \u0110i\u1ec3m \u1edf s\u00f4ng Gianh qu\u1ea5y nhi\u1ec5u qu\u00e1 t\u1ec7, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ta o\u00e1n. Vua nghe tin, d\u1ee5 qu\u1edf b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng: \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 l\u1ea5y vi\u1ec7c s\u0103n s\u00f3c nh\u00e2n d\u00e2n l\u00e0m \u0111\u1ea7u. Khanh n\u1eafm tr\u1ecdng binh, \u0111\u00f3ng gi\u00e1p \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c, c\u1ea7n ph\u1ea3i nghi\u00eam r\u0103n t\u01b0\u1edbng s\u0129, thu ph\u1ee5c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, khi\u1ebfn qu\u00e2n gi\u1eb7c s\u1ee3 ph\u1ee5c, qu\u1eadn huy\u1ec7n h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng, th\u00ec m\u1edbi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u1ee7y th\u00e1c. Nay nghe d\u00e2n Ba \u0110\u1ed3n (t\u00ean \u0111\u1ea5t) l\u1ea9n tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng n\u00fai, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng ngh\u0129a th\u00ec o\u00e1n tr\u00e1ch, \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00ec b\u1ecdn khanh kh\u00f4ng ch\u1ecbu x\u00e9t th\u1ea5u, nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u00f3 m\u1eb7c Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110i\u1ec3m v\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a n\u00f3, \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang \u1ef7 th\u1ebf l\u00e0m ngang, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady. \u0110\u00e1ng l\u00fd ph\u1ea3i khi\u1ec3n tr\u00e1ch n\u1eb7ng, nh\u01b0ng v\u00ec m\u1edbi l\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, h\u00e3y t\u1ea1m qu\u1edf nh\u1eb9. V\u1ea3 nh\u1eefng qu\u00e2n nh\u00e2n B\u1eafc H\u00e0 \u1ee9ng ngh\u0129a m\u00e0 \u0111\u1ebfn, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 di t\u1ed9c c\u1ee7a tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, ngh\u0129a d\u00e2n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc c\u0169 (1. Ch\u1ec9 n\u01b0\u1edbc An Nam tri\u1ec1u L\u00ea.), nay nh\u1ea5t lu\u1eadn bi\u00ean v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169, coi nh\u01b0 t\u00f9 binh th\u00ec ch\u1eb3ng nh\u1eefng nh\u00e2n t\u00e2m th\u1ea5t v\u1ecdng, m\u00e0 s\u1ee3 c\u00f2n&nbsp; ng\u0103n m\u1ea5t con \u0111\u01b0\u1eddng quy ph\u1ee5c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta. Nay n\u00ean tr\u00edch s\u1ed1 qu\u00e2n \u1ea5y ra, \u0111\u1eb7t l\u00e0m thu\u1ed9c binh v\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t y\u00ean \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1. Nh\u1eefng v\u1ee3 con c\u1ee7a quan qu\u00e2n gi\u1eb7c m\u00e0 \u1edf qu\u00ea, c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1ed1i x\u1eed khoan dung, kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ee9c b\u00e1ch l\u00e0m kh\u1ed5. Cho \u0111\u1ebfn d\u00e2n m\u1edbi theo \u1edf Ba \u0110\u1ed3n, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m \u0111\u1ee9c h\u00f3a nh\u00e0 vua, c\u0169ng n\u00ean tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft ngh\u0129a t\u00f4n th\u00e2n. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec nh\u1eefng qu\u1eadn huy\u1ec7n kh\u00e1c c\u0169ng \u0111\u1ec1u ngh\u1ec3n&nbsp; c\u1ed5 theo v\u1ec1, \u0111\u1ea5t B\u1eafc H\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 truy\u1ec1n h\u1ecbch m\u00e0 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: \u201c\u0110\u1ecba th\u1ebf l\u0169y Tr\u1ea5n Ninh r\u1ea5t r\u1ed9ng, ti\u1ec1n tri\u1ec1u c\u1ee7a ta \u0111\u1eb7t hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng qu\u00e2n Tr\u1ecbnh, nh\u1edd c\u00f3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi Thu\u1eadn H\u00f3a, li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ed1 gi\u1eef, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi lo. Nay d\u00f9ng&nbsp; t\u00f9 binh B\u1eafc H\u00e0 \u0111\u00f3ng gi\u1eef, d\u00f9 nhi\u1ec1u c\u0169ng c\u00f3 l\u00e0m g\u00ec? Hu\u1ed1ng chi ph\u00f2ng b\u1ecb nhi\u1ec1u ng\u1ea3, ng\u00f3 ch\u1ed7 n\u1ecd h\u1ecfng ch\u1ed7 kia, m\u00e0 th\u00e2n binh c\u1ee7a b\u1ecdn th\u1ea7n th\u00ec ch\u1ea3 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y. N\u1ebfu \u0111\u1ee3i qu\u00e2n gi\u1eb7c v\u00e0o s\u00e2u th\u00ec ng\u0103n trong ng\u0103n ngo\u00e0i, hai \u0111\u01b0\u1eddng l\u00fd th\u1ebf \u0111\u1ec1u kh\u00f3, cho n\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y xin th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh l\u00e0 mu\u1ed1n \u0111i b\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ch\u1ebf gi\u1eef ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00e1m coi th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbch m\u00e0 khinh \u0111\u1ed9ng. N\u1ebfu nay cho l\u00e0 ch\u01b0a n\u00ean c\u1eed s\u1ef1 v\u1ed9i v\u00e0ng th\u00ec c\u0169ng xin k\u00edp ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n Ph\u1ea5n d\u1ef1c \u0111\u1ec3 c\u00f9ng v\u1edbi m\u1ed9t vi\u00ean trong b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Gianh \u0111\u00f3ng gi\u1eef. N\u1ebfu \u0111\u1ecbch \u0111\u1ebfn x\u00e2m ph\u1ea1m th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ee7y b\u1ed9 d\u1ef1a nhau \u0111\u1ec3 gi\u1eef th\u00ec d\u00f9 ch\u00fang c\u00f3 leo nh\u01b0 v\u01b0\u1ee3n v\u01b0\u1ee3t nh\u01b0 chim c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o qua \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 m\u1ed9t gi\u1ea3i \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i Tr\u1ea5n Ninh c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n to\u00e0n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u00e8n sai T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng \u0111em qu\u00e2n dinh Ph\u1ea5n d\u1ef1c \u0111i chi\u1ebfn thuy\u1ec1n ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Gianh v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng \u0111em qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 v\u00e0 hai v\u1ec7 \u0110\u1eb1ng uy Ngh\u1ecb uy theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i ti\u1ebfn ra \u0111\u1ec3 hi\u1ec7p l\u1ef1c v\u1edbi nhau ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, nh\u1ea5t thi\u1ebft qu\u00e2n c\u01a1 \u0111\u1ec1u theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng ti\u1ebft ch\u1ebf. L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n T\u00f9ng Lu\u1eadt, b\u1ecb gi\u00f3 ng\u01b0\u1ee3c ng\u0103n c\u1ea3n, [vua] l\u1ea1i cho tri\u1ec7u v\u1ec1 v\u00e0 d\u1ee5 cho \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng \u0111em b\u1ed9 binh \u0111i tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00f3ng gi\u1eef b\u1ea3o Thanh H\u00e0, t\u1eeb s\u00f4ng Gianh tr\u1edf ra ph\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c quan tr\u1ecdng \u0111\u1ec1u \u1ee7y ph\u00f3 h\u1ebft th\u1ea3y.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea3i b\u1ed9 tham qu\u00e2n H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u00ed H\u00f2a l\u00e0m tham qu\u00e2n dinh Ph\u1ea5n d\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ef1c th\u1ea7n nh\u00e0 L\u00ea l\u00e0 \u00e1n tr\u1ea5n Y\u00ean Qu\u1ea3ng Ph\u1ea1m C\u00f4ng Tu\u1ea5n ph\u1ee5ng m\u1eadt ch\u1ec9 nh\u00f3m h\u1ecdp ngh\u0129a binh, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 th\u1ee7y qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf V\u00e2n \u0110\u1ed3n. Gi\u1eb7c th\u00eam qu\u00e2n ti\u1ebfp chi\u1ebfn. Tu\u1ea5n th\u1ebf c\u00f4 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7n, b\u00e8n \u0111em h\u01a1n 170 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u00e1p n\u0103m chi\u1ebfc chi\u1ebfn thuy\u1ec1n v\u01b0\u1ee3t v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n Nh\u1eadt L\u1ec7. Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng t\u00e2u l\u00ean. Vua tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh y\u00ean \u1ee7i h\u1ecfi han. Tu\u1ea5n t\u00ecnh nguy\u1ec7n t\u00f2ng qu\u00e2n ra s\u1ee9c. B\u00e8n sai \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Gianh theo \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi\u1ebfu ph\u00f3 gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u c\u00f9ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 T\u1eeb V\u0103n Chi\u00eau \u0111em 18.000 qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 \u0111\u00f3ng t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u1eadn Thanh H\u1ea3o, \u0111\u1ed1i l\u0169y v\u1edbi qu\u00e2n ta, l\u1ea1i sai h\u01a1n 2.000 qu\u00e2n gi\u1eb7c ng\u1ea7m v\u01b0\u1ee3t th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o m\u01b0u \u0111\u00e1nh \u00fap sau l\u01b0ng qu\u00e2n ta. Vua nghe tin sai ch\u1ea1y d\u1ee5 cho L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t chia qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1eddng sau, nh\u1eafm n\u01a1i xung y\u1ebfu d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng b\u1ea5t tr\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n l\u00e0 Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 L\u01b0\u01a1ng v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i T\u1ea3 qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00e1ch l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Th\u1ea7n v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m Quang T\u00fay \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n Sa K\u1ef3.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y qu\u00e2n d\u00e2n \u1edf c\u00e1c dinh l\u1ed9n x\u1ed9n, c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb gi\u1ea3 m\u1ea1o ch\u1ee9c v\u1ecb, l\u1ebbn \u0111i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, b\u00e8n s\u1eafc cho c\u00e1c dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ec1u ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ed5ng x\u00e3 th\u00f4n \u1ea5p trong h\u1ea1t ph\u1ea3i thi\u1ebft l\u1eadp \u0111i\u1ebfm canh, tu\u1ea7n ph\u00f2ng nghi\u00eam m\u1eadt, c\u00f3 n\u01a1i n\u00e0o x\u1ea3y ra vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbp th\u00ec s\u1edf t\u1ea1i v\u00e0 l\u00e1ng gi\u1ec1ng ph\u1ea3i \u0111em nhau \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, h\u1ee3p s\u1ee9c v\u00e2y b\u1eaft, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 100 quan; n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1ee9u th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 qu\u00e2n nh\u00e2n trong ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111\u1ebfn th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 tr\u00e1t c\u1ea5p, kh\u00f4ng th\u00ec b\u1eaft tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u \u0110i\u1ec3n qu\u00e2n L\u01b0u Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1eddng v\u1ec1 Kinh. Khi \u0111\u1ebfn, vua h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c \u1edf Ngh\u1ec7 An. T\u01b0\u1eddng \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng tr\u00ecnh b\u00e0y v\u00e0 d\u00e2ng danh s\u00e1ch c\u00e1c Ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi s\u00e1u chi l\u00e0 b\u1ecdn Phan V\u0103n K\u00fd, T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n v\u00e0 c\u00e1c Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u, Cai \u0111\u1ed9i, Tham m\u01b0u, Tham lu\u1eadn, Cai \u00e1n, t\u1ea5t c\u1ea3 70 ng\u01b0\u1eddi, xin c\u1ea5p cho ch\u1ec9 sai \u0111\u1ec3 r\u00f5 danh ph\u1eadn. Vua y cho. R\u1ed3i sai \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 s\u00f4ng Gianh \u0111i theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, chuy\u00ean ch\u1edf 2 v\u1ea1n ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ebfn kho Th\u01b0\u1ee3ng L\u1eadp \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n cho \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 Ng\u00f4 \u0110\u1ee9c Tu\u1ea5n v\u00e0 Ch\u00e1nh v\u1ec7 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Hi\u1ec7u t\u1eeb Bi\u1ec7n S\u01a1n tr\u1edf v\u1ec1. [Vua] sai bi\u00ean nh\u1eefng ngh\u0129a binh s\u1edf b\u1ed9 l\u00e0m chi Quy ngh\u0129a v\u1ec7 Kham v\u00f5; l\u1ea5y Ng\u00f4 \u0110\u1ee9c Tu\u1ea5n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi chi Quy ngh\u0129a, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Hi\u1ec7u v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ho\u1eb1ng l\u00e0m Ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 v\u1ec7 Kham v\u00f5, cho \u0111i s\u00f4ng Gianh theo \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ph\u1ea1m Nh\u01b0 \u0110\u0103ng d\u00e2ng s\u1edb: \u201c\u0110\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u1edf B\u1eafc H\u00e0 qu\u00e2n mi\u1ec1n Nam ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c am hi\u1ec3u, xin m\u1ed9 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u00e0 c\u0169 \u1edf th\u00f4n L\u00fd H\u00f2a l\u1eadp l\u00e0m \u0111\u1ed9i H\u00f2a H\u1ea3i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng sai b\u00e1t\u201d. Vua y cho. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201c\u0110\u01b0\u1eddng l\u1ed1i d\u1ee5ng binh ph\u1ea3i ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 vi\u1ec7c v\u00e0 ng\u0103n ng\u1eeba tr\u01b0\u1edbc khi gi\u1eb7c ch\u01b0a \u0111\u1ebfn. Hi\u1ec7n nay qu\u00e2n th\u1ee9 \u1edf Th\u1ecb N\u1ea1i qu\u00e2n tinh l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee7, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh ng\u00e0y \u0111\u00eam ch\u0103m lo, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng ch\u00fat lo ng\u1ea1i; qu\u00e2n th\u1ee9 Thanh H\u1ea3o th\u00ec L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u00f3ng v\u1eefng \u0111\u1ec3 ch\u1edd. Gi\u1eb7c d\u00f9 mu\u1ed1n c\u1ea7u may trong mu\u00f4n m\u1ed9t, ho\u1eb7c \u0111\u00e1nh \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c \u00fap ph\u00eda sau, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy c\u00f3 lo l\u00e0 vi\u1ec7c \u1edf B\u1eafc H\u00e0. B\u1ecdn khanh n\u00ean v\u1ed7 v\u1ec1 t\u01b0\u1edbng s\u0129, ph\u00e0m \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i n\u01a1i n\u01a1i ch\u1ec9nh b\u1ecb \u0111\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng b\u1edd c\u00f5i c\u1ee7a ta, l\u1ea1i ph\u1ea3i ph\u00e1i nhi\u1ec1u th\u00e1m t\u1eed \u0111i th\u0103m d\u00f2 n\u1ebfu bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a gi\u1eb7c th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c phi b\u00e1o\u201d. L\u1ea1i s\u1eafc cho c\u00e1c dinh Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ph\u1ea3i&nbsp; nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c th\u1ee7 ng\u1ef1 c\u1eeda bi\u1ec3n, qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c qu\u1ea3n th\u1ee7 ba ngu\u1ed3n An \u0110\u1ea1i, C\u1ea9m L\u00fd v\u00e0 An N\u00e1u ng\u00e0y \u0111\u00eam tu\u1ea7n ph\u00f2ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01a1 l\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00e0m v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 s\u00f4ng n\u00fai, ch\u1ed7 hi\u1ec3m ch\u1ed7 b\u1eb1ng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 ch\u1ed7 xa ch\u1ed7 g\u1ea7n \u1edf c\u00e1c m\u1ea1n Cam L\u1ed9 \u0111\u1ec3 d\u00e2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y N\u1ed9i th\u1ecb th\u01b0 vi\u1ec7n L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a l\u00e0m Tri b\u1ea1 tri \u0110\u1ed3 gia Ch\u00ednh dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ch\u1ea5p k\u00edch To\u00e0n h\u1ea7u c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n v\u00e0 l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u00e1c thu\u1ed9c binh l\u00e0m v\u1ec7 D\u1ef1c v\u00f5; l\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Y\u1ec3n l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7, V\u00f5 V\u0103n H\u1ee3i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e0ng th\u1ea7n Tr\u1ea7n V\u0103n K\u1ef7 c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb gi\u1ebft.&nbsp; K\u1ef7 \u0111\u00e3 quy thu\u1eadn, l\u00e0m \u00e1m th\u00f4ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n, vi\u1ec7c l\u1ed9 vua sai quan tra h\u1ecfi. K\u1ef7 \u0111\u1ec1u th\u00fa nh\u1eadn, b\u00e8n gi\u1ebft v\u00e0 t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n. Nh\u00e2n d\u1ee5 cho th\u1ea7n d\u00e2n x\u1ee9 Thu\u1eadn H\u00f3a r\u1eb1ng: \u201cT\u1eeb khi T\u00e2y S\u01a1n tr\u1ed9m chi\u1ebfm, xa gi\u00e1 l\u00e1nh xa, th\u1ea7n d\u00e2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb b\u1ecb t\u00ecnh th\u1ebf b\u1ee9c b\u00e1ch, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c. Nay kinh \u0111\u00f4 c\u0169 m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c, ta \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi chung m\u1ed9t l\u00f2ng nh\u00e2n, kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa. Kh\u1ed1n n\u1ed7i, Tr\u1ea7n V\u0103n K\u1ef7 l\u00f2ng v\u1eabn ng\u1ea5m ng\u1ea7m gian gi\u1ea3o, vi\u1ebft th\u01b0 tr\u1ed9m cho \u0111\u1ecbch, t\u1ed9i tr\u1ea1ng \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, ch\u1ebft c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u00e1ng t\u1ed9i, n\u00ean ph\u1ea3i x\u1eed theo tr\u1ecdng h\u00ecnh \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb kh\u00e1c, \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u00f3 t\u1ef1 th\u00e2n t\u00e1c nghi\u1ec7t, kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ai, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u1edb n\u00ean lo s\u1ee3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf b\u1ea3o Ch\u1ec9 L\u00f4 [L\u00f2 gi\u1ea5y], th\u1eeba th\u1eafng \u0111u\u1ed5i tr\u00e0n, \u0111\u1ebfn s\u00f4ng T\u00e2n An, ph\u00e1 lu\u00f4n b\u1ea3o gi\u1eb7c h\u01a1n 20 s\u1edf. T\u01b0 \u0111\u1ed3 gi\u1eb7c V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng sai V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00edn uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed \u0111em 700 qu\u00e2n ti\u1ebfp \u0111\u00e1nh. Tr\u00ed \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n theo v\u1ec1 ta. Th\u00e0nh b\u00e8n d\u1ef1a s\u00f4ng l\u00e0m l\u0169y \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi\u1ebfu ph\u00f3 gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u nghe tin qu\u00e2n D\u0169ng b\u1ea1i, tr\u1edf v\u1ec1 b\u1ea3o L\u0129nh V\u1ea1n, \u1ee7y cho T\u1eeb V\u0103n Chi\u00eau ch\u1ed1ng gi\u1eef Thanh H\u1ea3o. Th\u1ea5y s\u1ed1 qu\u00e2n ng\u00e0y m\u1ed9t gi\u1ea3m, b\u00e8n v\u00e9t h\u1ebft d\u00e2n Quy Nh\u01a1n l\u00e0m binh (t\u1eeb 12 \u0111\u1ebfn 60 tu\u1ed5i), \u0111\u00e0n b\u00e0 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 th\u00ec b\u1eaft khi\u00eang ch\u1edf, do \u0111\u00f3 ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng b\u1ecf hoang, gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u1eaft v\u1ecdt (m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o gi\u00e1 7 quan), d\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u00f3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban \u00e1o r\u00e9t cho c\u00e1c quan. L\u1ea1i sai mang ban cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Thanh H\u1ea3o, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u1ecb N\u1ea1i, c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 H\u00e0 H\u1ef7 V\u0103n ch\u1ebft. H\u1ef7 V\u0103n theo vi\u1ec7c chi\u1ebfn tr\u1eadn \u0111\u00e3 l\u00e2u, nh\u1eefng tr\u1eadn&nbsp; \u0111\u00e1nh Th\u1ecb N\u1ea1i v\u00e0 c\u1eeda Eo c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng lao. Nay ch\u1ebft, vua th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc kh\u00f4ng ngu\u00f4i, sai ban cho y ph\u1ee5c g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u00e0 \u0111\u01b0a v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 l\u1ec5 h\u1eadu t\u00e1ng. (N\u0103m Gia Long th\u1ee9 6, truy t\u1eb7ng Th\u1ee7y dinh th\u1ed1ng ch\u1ebf).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m d\u00e2n gian t\u00e0ng tr\u1eef binh kh\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai dinh Qu\u1ea3ng Nam thu th\u00eam thu\u1ebf ru\u1ed9ng c\u00f4ng v\u00e0 ru\u1ed9ng t\u01b0 m\u1ed7i m\u1eabu 5 th\u0103ng g\u1ea1o. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Thanh H\u1ea3o l\u1ea1i t\u01b0 gi\u1ee5c \u0111\u00f2i thu thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i m\u1eabu 17 th\u0103ng r\u01b0\u1ee1i. Dinh th\u1ea7n th\u1ea5y \u0111\u00e1nh thu\u1ebf r\u1ed1i r\u00edt nh\u01b0 th\u1ebf s\u1ee3 l\u00f2ng d\u00e2n kinh h\u00e3i, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 cho b\u1ecf th\u1ee9 thu\u1ebf thu th\u00eam, nh\u01b0ng c\u1ee9 theo s\u1ed1 thu\u1ebf thu tr\u01b0\u1edbc chia l\u00e0m ba k\u1ef3 cho d\u00e2n n\u1ed9p ti\u1ebfp \u0111\u1ec3 sung qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e3n n\u1ee3 t\u01b0 \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cGi\u00fap ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng th\u01b0\u01a1ng k\u1ebb thi\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a nh\u00e2n ch\u00ednh. Thu\u1edf x\u01b0a vua Nghi\u00eau kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1ecf ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o t\u00fang, vua V\u0103n V\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t k\u1ebb c\u00f4 \u0111\u01a1n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 y\u00eau d\u00e2n t\u1ed9t b\u1ef1c v\u1eady. Nay ngh\u0129a binh \u0111\u00e3 d\u1ea5y, l\u1ea5y l\u1ea1i kinh \u0111\u00f4, th\u00ec ch\u00ednh s\u00e1ch khi m\u1edbi v\u1ec1 c\u00e0ng ph\u1ea3i l\u1ea5y th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t k\u1ebb ngh\u00e8o t\u00fang l\u00e0m c\u1ea7n k\u00edp. \u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, sau khi lo\u1ea1n l\u1ea1c, li\u1ec1n n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a \u0111\u00f3i k\u00e9m, l\u1ea1i lu\u00f4n lu\u00f4n ch\u1ecbu thu\u1ebf m\u00e1 sai d\u1ecbch, ta r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh ph\u00e0m nh\u1eefng m\u00f3n n\u1ee3 ti\u1ec1n th\u00f3c t\u1ea1m vay \u0111\u1ec1u cho ho\u00e3n l\u1ea1i m\u1ed9t n\u0103m, h\u1ebft h\u1ea1n m\u1edbi \u0111\u00f2i h\u1ecfi. \u0110\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed1n cho k\u1ebb gi\u00e0u ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o gi\u00fap&nbsp; \u0111\u1ee1 l\u1eabn nhau, kh\u00f4ng ph\u1ea3i k\u1ebb khinh ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecdng. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i k\u00ednh tu\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai tr\u00e1i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf n\u00fai Phong Y\u00eau, th\u1eafng tr\u1eadn. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng s\u1ee9c qu\u1eabn, th\u01b0\u1eddng mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y qu\u00e2n ta c\u1ed1 th\u1ee7, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1eafc s\u00e1ch. Nay \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ea7u m\u01b0a l\u1ee5t, \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n kh\u00f4ng ti\u1ec7n, qu\u00e2n th\u1ee7y qu\u00e2n b\u1ed9 ch\u01b0a ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c nhau, n\u1ebfu nay ti\u1ebfn c\u00f4ng m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng, d\u00f9 c\u00f3 th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng tr\u1eadn nh\u1ecf th\u00ec c\u0169ng ch\u01b0a ph\u1ea3i \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u01b0u k\u1ebf ho\u00e0n to\u00e0n. Hu\u1ed1ng chi ch\u00fang l\u00e0 gi\u1eb7c c\u00f9ng, c\u00e0ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng c\u1ea9n th\u1eadn, ch\u1edb c\u00f3 coi th\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ee3i sau ti\u1ebft \u0111\u00f4ng ch\u00ed s\u00f3ng gi\u00f3 \u00eam l\u1eb7ng, th\u1ee7y b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, h\u1ee3p s\u1ee9c gi\u00e1p c\u00f4ng th\u00ec m\u1ed9t tr\u1eadn l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 to\u00e0n th\u1eafng. B\u1ecdn khanh n\u00ean ngh\u0129 k\u1ef9\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i lo c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 l\u00e2m tr\u1eadn, ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u00e9m gi\u1ebft b\u1eeba b\u00e3i, d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cTr\u1eeb c\u1ecf x\u1ea5u, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 nu\u00f4i cho l\u00faa t\u1ed1t; gi\u1ebft k\u1ebb \u00e1c, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 c\u1ee9u gi\u00fap d\u00e2n l\u00e0nh. V\u1ea3 ch\u0103ng m\u1ed9t ph\u1ee7 Quy Nh\u01a1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u0169, nh\u00e2n d\u00e2n c\u0169 c\u1ee7a ta, t\u1eeb thu\u1edf T\u00e2y S\u01a1n n\u1ed5i lo\u1ea1n, d\u00f9ng l\u00e0m s\u00e0o huy\u1ec7t, nh\u00e2n d\u00e2n b\u1ecb th\u1ebf b\u1eaft bu\u1ed9c, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng theo. M\u00e0 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n t\u00ednh v\u1eabn c\u00f2n, l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ch\u01b0a m\u1ea5t, n\u00ean t\u1edbi n\u0103m Qu\u00fd s\u1eedu ta di\u1ec5n binh, n\u0103m K\u1ef7 m\u00f9i b\u1ecb v\u00e2y th\u00e0nh, th\u00ec h\u1ecd \u0111em l\u00f2ng th\u00e0nh m\u00e0 ra s\u1ee9c, c\u00f9ng qu\u00e2n ta h\u1ee3p l\u1ef1c gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, tr\u1ea3i h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, n\u1ebfm \u0111\u1ee7 m\u1ecdi m\u00f9i gian kh\u1ed5, r\u1ed1t cu\u1ed9c l\u1ea1i \u0111\u1ec1u m\u1eafc v\u00e0o l\u1ed3ng l\u01b0\u1edbi c\u1ee7a gi\u1eb7c. Nay ch\u00fang n\u00f3 l\u1ea1i th\u1ea3i b\u1ecf ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu, ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi trai tr\u00e1ng, d\u1ed3n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi&nbsp; v\u00f4 t\u1ed9i \u1ea5y v\u00e0o ch\u1ed7 m\u0169i gi\u00e1o \u0111\u1ea7u g\u01b0\u01a1m, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i th\u1ebf kh\u00f4ng l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. Cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng k\u1ebb a t\u00f2ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea3, b\u1ef1c ch\u00ed nh\u00e2n kh\u00f4ng b\u1ecf ai \u1edf ngo\u00e0i, sao l\u1ea1i \u0111\u00f2i h\u1ecfi qu\u00e1 nghi\u1ec7t! V\u1eady ra l\u1ec7nh t\u1eeb nay ph\u00e0m khi \u0111\u1ed1i tr\u1eadn ch\u00e9m gi\u1ebft th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3, c\u00f2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i tr\u1eadn, kh\u00f4ng k\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf Thu\u1eadn H\u00f3a, B\u1eafc H\u00e0, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Quy Nh\u01a1n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 nhau b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u00e2n bi\u1ec7t; ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u1ec1 B\u1eafc th\u00ec cho l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 thu d\u00f9ng, ng\u01b0\u1eddi Quy Nh\u01a1n tr\u1edf v\u00e0o th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o r\u1ed3i th\u1ea3 v\u1ec1. \u0110\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng ngh\u0129a m\u00e0 d\u1ea1y b\u1eb1ng nh\u00e2n v\u1eady. Ta \u0111\u00e3 \u0111inh ninh d\u1eb7n b\u1ea3o, n\u1ebfu c\u1ed1 \u00fd tr\u00e1i l\u1ec7nh gi\u1ebft c\u00e0n th\u00ec t\u1ee9c l\u00e0 h\u1ea1ng qu\u00e2n ki\u00eau c\u0103ng gi\u1eadn d\u1eef, do l\u00f2ng t\u00e0n nh\u1eabn, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo qu\u00e2n ph\u00e1p tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0 \u0111\u1ed3 gi\u1eb7c V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng l\u1ea1i chi\u1ebfm gi\u1eef b\u1ea3o Kh\u00f4i Di\u00eau [L\u00f2 v\u00f4i] , \u0111\u1eafp l\u0169y \u0111\u1ea5t t\u1eeb Th\u00e1p C\u1ea3i \u0111\u1ebfn S\u1ea3n S\u01a1n, tri\u1ec7t ph\u00eda sau l\u01b0ng qu\u00e2n ta. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh sai c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u00fap, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi<\/p>\n\n\n\n<p>v\u00f4 k\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 11, l\u1ea5y Tham tri Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ea1c l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9, T\u1ea3 tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n K\u1ef3 K\u1ebf l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9, Kh\u00e2m sai tham m\u01b0u Trung dinh \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Si\u00eau l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 H\u1ed3 Th\u1ebf H\u1ecdc l\u00e0m Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, Cai b\u1ea1 Phi\u00ean Tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n Quang Di\u1ec7u l\u00e0m Tham tri Binh b\u1ed9, C\u1ef1u k\u00fd l\u1ee5c Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ef1u l\u00e0m Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tin th\u00e1m t\u1eed b\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c m\u01b0u s\u1eafp v\u00e0o c\u01b0\u1edbp, d\u00e2ng s\u1edb xin ph\u00e1i th\u00eam quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf Dinh Tr\u1ea1m \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc kinh th\u00e0nh, hai l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u00e1ch \u1ee9ng cho \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i. Vua b\u00e8n sai Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 gi\u00e1m qu\u00e2n ng\u0169 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n qu\u1ea3n binh b\u1ea3n b\u1ed9 v\u00e0 ki\u00eam l\u0129nh c\u00e1c v\u1ec7 H\u00f9ng phong, Ngh\u1ecb v\u00f5, Chi\u00eau v\u00f5, Ch\u01b0\u01a1ng v\u00f5, Tuy\u00ean v\u00f5, Trung k\u00edch, Ti\u1ec1n k\u00edch, D\u1ef1c v\u00f5 thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Dinh Tr\u1ea1m \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, chia ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n d\u00f2 c\u00e1c n\u01a1i xung y\u1ebfu mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o; l\u1ea5y Tham lu\u1eadn H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ecbnh V\u0103n T\u01b0 l\u00e0m Tham qu\u00e2n, c\u00f9ng v\u1edbi Tham m\u01b0u Tr\u1ea7n Quang Th\u00e1i theo l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c trong qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 dinh Trung th\u1ee7y l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn H\u1ed3 X\u00e1 [Nh\u00e0 H\u1ed3] do \u0111\u01b0\u1eddng k\u00eanh c\u0169 t\u1eeb Th\u01b0\u1ee3ng L\u1eadp su\u1ed1t \u0111\u1ebfn Dinh Tr\u1ea1m, ch\u1ed7 n\u00e0o s\u00e2u n\u00f4ng r\u1ed9ng h\u1eb9p nh\u1ea5t nh\u1ea5t ghi r\u00f5 \u0111\u1ec3 t\u00e2u. L\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n An \u0110\u1ea1i ng\u1eafm xem t\u1eeb Mang Kh\u00ea, Tra Kh\u00ea su\u1ed1t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t B\u1ed1 Ch\u00ednh, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 ch\u1ed7 hi\u1ec3m ch\u1ed7 b\u1eb1ng th\u1ebf n\u00e0o, v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Y\u1ebfn \u0111em c\u00e1c \u0111\u1ed9i tu\u1ea7n th\u00e0nh c\u1ee7a v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111i theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ede qu\u00e2n th\u1ee9 Thanh H\u1ea3o c\u00f3 Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Ch\u01b0\u01a1ng v\u00f5 t\u00ean l\u00e0 Thu\u1ea7n ban \u0111\u00eam \u0111em l\u00ednh \u0111\u1ebfn v\u00e2y nh\u00e0 d\u00e2n \u1edf x\u00e3 B\u1ed3 \u0110\u1ec1, tra thu t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a gi\u1eb7c. Ng\u01b0\u1eddi trong \u1ea5p nghe ti\u1ebfng k\u00eau \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, t\u00ean Thu\u1ea7n \u0111\u00e1nh nhau b\u1ecb ch\u1ebft. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t h\u1ea1 l\u1ec7nh b\u1eaft d\u00e2n b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u00e0 1.236 quan n\u1ed9p v\u00e0o kho. Vua nghe tin n\u00f3i: \u201cTrong lu\u1eadt n\u00f3i \u201cban \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng l\u00e0 d\u00e2m th\u00ec l\u00e0 tr\u1ed9m, \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng gi\u1ebft ch\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i. Thu\u1ea7n \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u00e0o nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta, l\u1ea1 g\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng ng\u1edd l\u00e0 tr\u1ed9m, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi t\u1eed t\u1ebf, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u00e1nh nhau, ch\u1ebft l\u00e0 \u0111\u00e1ng r\u1ed3i, c\u00f2n \u0111\u1ec1n g\u00ec n\u1eefa\u201d. B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh ch\u1ec9 cho l\u1ea5y ti\u1ec1n v\u00e0ng h\u01b0\u01a1ng 36 quan, c\u00f2n th\u00ec tr\u1ea3 h\u1ebft cho d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Ch\u00ednh \u0111em h\u01a1n 70 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n c\u01a1 H\u00f9ng th\u1eafng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Thanh H\u1ea3o \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t sai \u0111\u00f3ng g\u00f4ng gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh. Vua tha t\u1ed9i. Ch\u00ednh nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111em d\u00e2ng \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 13 \u0111\u1ea1o th\u1eeba tuy\u00ean \u1edf B\u1eafc H\u00e0. Sai thu \u0111\u1ec3 xem.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh tu\u1ea5t, sai H\u1eefu ty l\u1eadp \u0111\u00e0n \u1edf \u0111\u1ed3ng An Ninh \u0111\u1ec3 h\u1ee3p t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t. Vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5. L\u1ec5 xong, b\u1ea7y t\u00f4i ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng qu\u1ea3n su\u1ea5t binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n T\u00f9ng Lu\u1eadt, ch\u1edd thu\u1eadn gi\u00f3 s\u1ebd v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n ti\u1ebfn ra s\u00f4ng Gianh h\u1ed9i v\u1edbi \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Duy\u1ec7t t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c dinh qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1eefu tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Thi\u1ec7u \u0111em hai c\u01a1 Ki\u00ean ch\u00e2u v\u00e0 Thi\u1ec7n ch\u00e2u c\u00f9ng h\u01a1n 390 ng\u01b0\u1eddi ty C\u00f4ng b\u1ed9 v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u00f3ng 200 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n sai v\u00e0 thuy\u1ec1n chi\u1ebfn, N\u1ed9i vi\u00ean T\u0103ng Quang L\u01b0 \u0111i H\u00e0 Ti\u00ean n\u1ea5u luy\u1ec7n di\u00eam ti\u00eau \u0111\u1ec3 sung qu\u00e2n d\u1ee5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00e1 h\u1ee7y m\u1ed9 gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7, b\u1ed5 s\u0103ng, ph\u01a1i th\u00e2y b\u00eau \u0111\u1ea7u \u1edf ch\u1ee3. Con trai, con g\u00e1i, h\u1ecd h\u00e0ng v\u00e0 t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u c\u1ee7a gi\u1eb7c 32 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecb l\u0103ng tr\u00ec c\u1eaft n\u00e1t th\u00e2y. Thi\u00ean h\u1ea1 l\u1ea5y l\u00e0m kho\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>[b\u1ea3n <a href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b54100439h\">Duy Minh Th\u1ecb 1873<\/a> ghi th\u00eam:<\/p>\n\n\n\n<p>\u6bc1\u6587\u60e0\u83ab\u622e\u5c4d\u53e4\u4f86\u5f97\u570b\u672a\u4e4b\u898b\u4e5f\u800c\u53f2\u66f8\u5929\u4e0b\u5feb\u4e4b\u904e\u65bc\u8aa6\u8033\u6b63\u53f2\u5247\u7121\u4e4b<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ee7y V\u0103n Hu\u1ec7 m\u1ed9 l\u1ee5c thi c\u1ed5 lai \u0111\u1eafc qu\u1ed1c v\u1ecb chi ki\u1ebfn d\u00e3 nhi s\u1eed th\u01b0 thi\u00ean h\u1ea1 kho\u00e1i chi qu\u00e1 \u01b0 t\u1ee5ng nh\u0129 ch\u00ednh s\u1eed t\u1eafc v\u00f4 chi.<\/p>\n\n\n\n<p>]<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110em vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c kinh \u0111\u00f4 c\u0169 v\u00e0 gi\u1ebft tr\u1eeb \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c b\u00e1 c\u00e1o cho Gia \u0110\u1ecbnh bi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1eddi c\u00e1o r\u1eb1ng: \u201c Then m\u00e1y tr\u1eddi \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng sai, \u0111\u00f4ng qua r\u1ed3i l\u1ea1i sang xu\u00e2n. Kh\u00ed h\u00f3a x\u01b0a nay v\u1eabn th\u1ebf, lo\u1ea1n h\u1ebft th\u00ec \u0111\u1ebfn tr\u1ecb. X\u01b0a Thi\u1ebfu Khang nh\u00e0 H\u1ea1 d\u1ea5y m\u1ed9t qu\u00e2n m\u00e0 tr\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f9 c\u1ee7a t\u1ed5 ph\u1ee5 ; Quang V\u0169 nh\u00e0 H\u00e1n c\u00f3 m\u1ea5y ngh\u00ecn binh m\u00e0 r\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadn c\u1ee7a th\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi. Ta nay \u0111\u1ebfn v\u1eadn trung h\u01b0ng, g\u1eb7p c\u01a1 t\u00e1i t\u1ea1o, t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u00f9a t\u1edbi, xa g\u1ea7n h\u01b0\u1edfng theo. C\u01a1n gi\u1eadn b\u00f9ng l\u00ean, qu\u00e9t s\u1ea1ch gi\u00f3 b\u1ee5i T\u00e2y t\u1eb7c; qu\u00e2n vua k\u00e9o t\u1edbi, thu h\u1ebft b\u1edd c\u00f5i Nam H\u00e0. Hi\u1ec7n nay t\u1eeb Ph\u00fa Y\u00ean, Quy Nh\u01a1n, \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn H\u00f3a th\u1eb3ng t\u1edbi Ho\u00e0nh S\u01a1n, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u1ed3 b\u1ea3n. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c con c\u00e1i t\u01b0\u1edbng t\u00e1 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ec7 nhi\u1ec1u kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft. Th\u1eadt l\u00e0 l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi l\u1ed3ng l\u1ed9ng, th\u01b0a m\u00e0 kh\u00f4ng l\u1ecdt, lo\u1ea1n th\u1ea7n t\u1eb7c t\u1eed, ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng dung. Nay \u0111\u00e3 ph\u00e1 h\u1ee7y m\u1ed3 c\u1ee7a v\u1ee3 ch\u1ed3ng gi\u1eb7c Hu\u1ec7, b\u00eau \u0111\u1ea7u ph\u01a1i x\u00e1c. \u0110\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a ch\u00fang b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng \u0111\u1ec1u gi\u1ebft h\u1ebft. V\u1eady \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t b\u00e1 c\u00e1o, \u0111\u1ec3 h\u1ea3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai s\u1ee9 \u0111em qu\u1ed1c th\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 v\u00e0ng b\u1ea1c, \u0111\u1ed3 s\u1ee9 v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng qu\u1ebf, sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u00e1p l\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 T\u1eeb V\u0103n Chi\u00eau ph\u1ea1m b\u1ea3o M\u1ef9 \u00dd. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t gi\u1ee5c Th\u1ee7&nbsp; b\u1ea3o l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ng\u1ecdc Tr\u00ed ra \u0111\u00e1nh v\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111em tinh binh gi\u00e1p \u0111\u00e1nh. Qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u1ea3 v\u1ee1.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh k\u00e9n qu\u00e2n c\u1ea3m t\u1eed h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi, ban \u0111\u00eam sai \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed1t b\u1ea3o Ph\u1ee7 S\u01a1n. \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1eafng thua ch\u1ea1y.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ch\u00faa t\u00e0u Ph\u01b0\u1ee3ng phi l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n v\u00e0 ch\u00faa t\u00e0u B\u1eb1ng phi l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u0103ng ch\u1edf 15.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u1ecb N\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban cho L\u00ea Ch\u1ea5t 500 quan ti\u1ec1n. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cTa \u0111\u1ed1i v\u1edbi khanh sau tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t l\u00f2ng, trong ngo\u00e0i kh\u00f4ng ph\u00e2n c\u00e1ch, ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng b\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe tin trong l\u1eddi n\u00f3i n\u0103ng L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t c\u00f3 ch\u1ed7 h\u01a1i qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, m\u00e0 khanh c\u0169ng n\u00edn nh\u1ecbn kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m quan t\u00e2m, ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5 r\u1ed3i. Khanh n\u00ean hi\u1ec3u r\u00f5 \u00fd ta, l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc l\u00e0m tr\u1ecdng, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i n\u00f3i nhi\u1ec1u. V\u1ea3 \u1edf trong qu\u00e2n chi ph\u00ed r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban cho s\u1ed1 ti\u1ec1n n\u00e0y ti\u00eau d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c kho\u1ea3n \u0111\u00e3i t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e0 t\u00e2n kh\u00e1ch\u201d. C\u00f2n m\u1eb9 gi\u00e0 v\u00e0 v\u1ee3 con Ch\u1ea5t \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i s\u1eafc cho l\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n th\u0103m h\u1ecfi.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f9ng C\u1ef1u \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ph\u1ee5ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u01b0ng v\u00f5 T\u1ea3 \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m, C\u1ef1u tham \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Th\u1eafng v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n c\u1eed \u0111\u1ea1i binh th\u1ee7y b\u1ed9 30.000 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o c\u01b0\u1edbp. Quang To\u1ea3n \u0111\u00e3 tr\u1ed1n ra B\u1eafc Th\u00e0nh, l\u1ea1i c\u00f9ng em l\u00e0 Quang Th\u00f9y c\u1ea5t qu\u00e2n v\u00e0o Nam \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh \u1ee9ng cho b\u1ecdn Di\u1ec7u v\u00e0 D\u0169ng \u1edf Quy Nh\u01a1n. V\u1ee3 Di\u1ec7u l\u00e0 B\u00f9i Th\u1ecb Xu\u00e2n c\u0169ng \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng 5.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo. Quang To\u1ea3n \u0111\u1ebfn dinh H\u00e0 Trung, tr\u01b0\u1edbc sai T\u01b0 l\u1ec7 gi\u1eb7c l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng Tuy\u1ebft \u0111em 3.000 qu\u00e2n x\u00e2m ph\u1ea1m b\u1edd c\u00f5i. \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng \u0111i xem \u0111\u1ecba th\u1ebf Ho\u00e0nh S\u01a1n, ch\u1ee3t b\u1eaft g\u1eb7p, qu\u00e2n c\u1ee7a Th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi, hai b\u00ean giao chi\u1ebfn t\u1ef1 gi\u1edd d\u1ea7n \u0111\u1ebfn gi\u1edd m\u00f9i, qu\u00e2n ta nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Hai v\u1ec7 \u0110\u1eb1ng uy Ngh\u1ecb uy ch\u1ea1y sang h\u00e0ng gi\u1eb7c h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi. Th\u01b0\u1eddng li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ed1 \u0111\u00e1nh, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 10 t\u00ean qu\u00e2n gi\u1eb7c, gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m theo s\u00e1t n\u1eefa. Th\u01b0\u1eddng&nbsp; lui v\u1ec1 b\u1ea3o Thanh H\u00e0, \u0111em vi\u1ec7c b\u00e1o l\u00ean. Vua d\u1ee5 sai k\u00e9n k\u1ef9 l\u1ea5y th\u00e2n binh b\u1ea3y t\u00e1m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1ea1i gi\u1eef n\u01a1i \u1ea5y, n\u1ebfu gi\u1eb7c qu\u1ea3 nhi\u00ean v\u00e0o s\u00e2u th\u00ec t\u1eeb t\u1eeb r\u00fat lui, c\u00f2n d\u01b0 th\u00ec r\u00fat h\u1ebft v\u1ec1 \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0 l\u1ec7 gi\u1eb7c l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng Tuy\u1ebft ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf B\u1ee5t S\u01a1n. Thi\u1ebfu t\u1ec3 Nguy\u00ean (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf Ph\u00e1p K\u1ec7 (t\u00ean \u0111\u1ea5t), T\u1ed5ng qu\u1ea3n Si\u00eau (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf Ba \u0110\u1ed3n, binh th\u1ebf r\u1ea5t th\u1ecbnh. \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng lui gi\u1eef Ng\u00f5a Dinh [Dinh ng\u00f3i], cho ch\u1ea1y th\u01b0 v\u1ec1 b\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u00e0n vi\u1ec7c th\u00e2n chinh. D\u1ee5 cho qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u1ecb N\u1ea1i Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, qu\u00e2n th\u1ee9 Thanh H\u1ea3o L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t r\u1eb1ng: \u201cQu\u00e2n ph\u1eabn u\u1ea5t c\u1ee7a Quang To\u1ea3n \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c, duy b\u1ecdn Di\u1ec7u, D\u0169ng chi\u1ebfm gi\u1eef B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 cho lan tr\u00e0n. Nay qu\u00e2n chia hai \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c hay bi\u1ebft l\u00e0 kh\u00f3 th\u00ec ch\u1ec9 b\u1ecdn khanh t\u1ef1 li\u1ec7u. \u0110\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 t\u00ednh, tu\u1ef3 c\u01a1 ho\u1eb7c \u0111\u00e1nh ho\u1eb7c gi\u1eef, \u0111\u1ec3 cho ta \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 m\u1ed1i lo v\u1ec1 ph\u00eda nam\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Qu\u1ed1c th\u00fac T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u0103ng L\u01b0u th\u1ee7 Kinh th\u00e0nh, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay T\u00fac tr\u1ef1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam \u0111em c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 Ng\u1ef1 l\u00e2m theo l\u1ec7nh c\u1ee7a Th\u0103ng, Qu\u1ea3n dinh H\u1eefu th\u1ee7y Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nga v\u00e0 Qu\u1ea3n dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u00ednh \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u1eeda Eo.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t m\u00f9i, xa gi\u00e1 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1ef1 Kinh s\u01b0. Ng\u00e0y Nh\u00e2m d\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i \u0111\u00f3ng l\u1ea1i, chia ph\u00e1i c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng qu\u00e2n gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, tri\u1ec7u Ph\u1ea1mV\u0103n Nh\u01a1n \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh v\u00e0o Ngo\u00e3 dinh [Dinh ng\u00f3i], \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng lui v\u1ec1 \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha thu\u1ebf d\u1ea7u r\u00e1i v\u00e0 m\u00e2y s\u1eaft cho d\u00e2n man C\u00e0 Ta \u1edf ngu\u1ed3n An \u0110\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng sai s\u1ee9 mang qu\u1ed1c th\u01b0 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i b\u00e1i y\u1ebft. Vua ban cho h\u1eadu r\u1ed3i khi\u1ebfn v\u1ec1. (Nhi\u1ec5u \u0111\u1ecf 3 t\u1ea5m, b\u1ea1c 100 l\u1ea1ng, ti\u1ec1n 50 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Nh\u1eadt L\u1ec7. Vua c\u1ea3 m\u1eebng, b\u1ea3o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: \u201c\u0110\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n thu\u1eadn l\u1ee3i l\u00e0 s\u1ee9c th\u1ea7n gi\u00fap\u201d. Sai l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1edf 2 v\u1ea1n ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u1edf Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c \u0111\u1ebfn kho Th\u01b0\u01a1ng L\u1eadp \u0111\u1ec3 d\u1ef1 b\u1ecb chuy\u1ec3n c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n K\u1ef3 K\u1ebf thu tr\u01b0\u1edbc thu\u1ebf ru\u1ed9ng n\u0103m Nh\u00e2m tu\u1ea5t c\u1ee7a ba huy\u1ec7n dinh Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Hi\u1ec3n hi\u1ec7u Trung ngh\u0129a Trung qu\u00e2n l\u00e0m Cai c\u01a1, Cai \u0111\u1ed9i hi\u1ec7u Ngh\u0129a d\u0169ng l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh Thuy\u1ec1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tr\u00e1ng uy.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ba v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c dinh Ph\u1ea5n d\u1ef1c qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, v\u1ec7 nh\u1ea5t l\u00e0m v\u1ec7 Ti\u1ec1n d\u1ef1c, v\u1ec7 nh\u1ecb l\u00e0m v\u1ec7 T\u1ea3 d\u1ef1c, v\u1ec7 tam l\u00e0m v\u1ec7 L\u01b0u d\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c ph\u1ea1m x\u00e3 Tr\u1ea5n Ninh, thi\u00eau h\u1ee7y nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u00e2n h\u00e0nh \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t, khi\u1ebfn c\u00e1c qu\u00e2n d\u1ef1ng r\u00e0o g\u1ed7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i, ng\u00e0y \u0111\u00eam ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u th\u00e1m t\u1eed, \u0111\u1ed9ng t\u0129nh trong qu\u00e2n \u0111\u1ecbch kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua h\u1ecfi Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng n\u00ean \u0111\u00e1nh hay gi\u1eef. Tr\u01b0\u01a1ng th\u01b0a r\u1eb1ng: \u201cGi\u1eb7c nay v\u00e0o s\u00e2u, qu\u00e2n ta \u0111\u00f3ng v\u1eefng \u0111\u1ec3 gi\u1eef, ch\u1edd khi \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n gi\u00f3 n\u01b0\u1edbc h\u01a1i ti\u1ec7n, th\u1ea7n xin \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i th\u1ee7y binh \u0111\u00e1nh \u00fap thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, th\u1eb3ng ti\u1ebfn v\u00e0o s\u00f4ng Gianh ch\u1eb7n l\u1ed1i v\u1ec1 c\u1ee7a b\u1ed9 binh gi\u1eb7c th\u00ec ch\u00fang m\u1ea3nh gi\u00e1p c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n nguy\u00ean\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Tham qu\u00e2n T\u01b0\u1ee3ng dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea Nguy\u1ec5n \u0111em qu\u00e2n v\u1ec7 H\u01b0ng ngh\u0129a \u0111i Mang Kh\u00ea v\u00e0 Tr\u00e0 Kh\u00ea \u1edf ngu\u1ed3n An \u0110\u1ea1i xem th\u1ebf \u0111\u1ea5t m\u00e0 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t ch\u1ee9c huy\u1ec7n l\u1ec7nh \u1edf c\u00e1c dinh Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam. Bu\u1ed5i qu\u1ed1c s\u01a1 th\u00ec m\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t hai tri huy\u1ec7n. Vua b\u00e0n tr\u1edf l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 x\u01b0a, b\u00e8n sai quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1c dinh c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0m. (Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c 3 huy\u1ec7n: H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n, Ph\u00fa Vang; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 3 huy\u1ec7n: \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng, H\u1ea3i L\u0103ng, Minh Linh; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 2 huy\u1ec7n: L\u1ec7 Th\u1ee7y, Phong L\u1ed9c; Qu\u1ea3ng Nam 5 huy\u1ec7n: Duy Xuy\u00ean, L\u1ec5 D\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Di\u00ean Kh\u00e1nh, H\u00f2a Vang, Di\u00ean Kh\u00e1nh sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m Di\u00ean Ph\u01b0\u1edbc). Duy hai ch\u00e2u B\u1ed1 Ch\u00ednh n\u1ed9i v\u00e0 ngo\u1ea1i th\u00ec m\u1ed7i ch\u00e2u \u0111\u1eb7t m\u1ed9t tri ch\u00e2u v\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ea3n ch\u00e2u, chia gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c trong ch\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, chi\u00eau t\u1eadp t\u00e0n qu\u00e2n c\u1ee7a gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n v\u00e0 m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u0111\u1ec3 l\u1eadp l\u00e0m qu\u00e2n c\u1ee7a dinh. (Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c th\u00ec \u0111\u1ed9i Ti\u1ec7p sai, \u0111\u1ed9i Tr\u00e1ng b\u1ed9, m\u00e3 \u0111\u1ed9i v\u00e0 thuy\u1ec1n; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb th\u00ec c\u01a1 Trung ki\u00ean g\u1ed3m 5 thuy\u1ec1n, chi H\u1eadu \u0111\u1ecbnh g\u1ed3m 5 hi\u1ec7u; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh th\u00ec hai \u0111\u1ed9i Ki\u00ean sai; Qu\u1ea3ng Nam th\u00ec hai thuy\u1ec1n Ti\u1ec7p sai, thuy\u1ec1n H\u1eefu \u0111ao, thuy\u1ec1n Tr\u00e1ng nh\u1ea5t; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i th\u00ec 5 \u0111\u1ed9i C\u01b0\u1eddng uy, hai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec7p sai v\u00e0 Ki\u00ean ngh\u0129a, thuy\u1ec1n \u0110\u1ecbnh nh\u1ea5t). C\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n v\u00e0 qu\u00e2n kho qu\u00e2n xe, ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y th\u1ed5 d\u00e2n sung b\u1ed5 th\u00ec v\u1eabn theo ng\u1ea1ch c\u0169. (Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c: Ngu\u1ed3n Ph\u00f9 \u00c2u, \u0111\u1ed9i S\u00fang S\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi, ngu\u1ed3n T\u1ea3 Tr\u1ea1ch, ngu\u1ed3n H\u1eefu Tr\u1ea1ch, ngu\u1ed3n Th\u00e2u Lai 3 \u0111\u1ed9i 27 ng\u01b0\u1eddi; kho Ph\u00fa Xu\u00e2n hai thuy\u1ec1n \u0110\u1ecbnh Nh\u1ea5t, An Nh\u1ecb 56 ng\u01b0\u1eddi; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb: \u0110\u1ea1o Cam L\u1ed9, \u0111\u1ed9i S\u00e1i Nguy\u00ean 43 ng\u01b0\u1eddi; Ai Lao c\u01a1 Trung \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ed9i Uy nh\u1ea5t 52 ng\u01b0\u1eddi, ba tu\u1ea7n Hi\u1ebfu Giang, L\u1ed7 B\u00e1t, Ng\u01b0u C\u01b0\u1edbc, b\u1ed9 \u0111\u1ed9i 26 ng\u01b0\u1eddi, Tu\u1ea7n S\u01a1n, \u0111\u1ed9i Chi\u1ebfn Phong 12 ng\u01b0\u1eddi, c\u1eeda Lu\u1eadt [T\u00f9ng lu\u1eadt], thuy\u1ec1n B\u00ecnh H\u1ea3i nh\u1ea5t 26 ng\u01b0\u1eddi, kho C\u00e1t Dinh, thuy\u1ec1n Khang Nh\u1ea5t 35 ng\u01b0\u1eddi, kho Th\u01b0\u1ee3ng L\u1eadp, thuy\u1ec1n An Nh\u1ea5t 42 ng\u01b0\u1eddi, hi\u1ec7u C\u00f4ng xa nh\u1ea5t 79 ng\u01b0\u1eddi; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh: Ngu\u1ed3n C\u1ea9m L\u00fd, \u0111\u1ed9i Th\u1ee7 ng\u1ef1 thuy\u1ec1n B\u00ecnh S\u01a1n 33 ng\u01b0\u1eddi, ba ngu\u1ed3n An \u0110\u1ea1i, c\u01a1 H\u1eefu Ti\u1ec7p, hai thuy\u1ec1n Ti\u1ec7p Nh\u1ea5t, Ti\u1ec7p Nh\u1ecb 93 ng\u01b0\u1eddi, ngu\u1ed3n An N\u00e1u, \u0111\u1ed9i \u0110\u1ed3ng S\u00e1ch 9 ng\u01b0\u1eddi ba kho \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i, Thanh H\u00e0, An Tr\u1ea1ch, c\u00e1c thuy\u1ec1n An Nh\u1ea5t, An Nh\u1ecb 82 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7u C\u00f4ng xa nh\u1ecb 69 ng\u01b0\u1eddi ; Qu\u1ea3ng Nam: Ba ngu\u1ed3n Thu B\u1ed3n, H\u1eefu Bang, Chi\u00ean \u0110\u00e0n, thuy\u1ec1n Li\u1ec1m S\u00fang 46 ng\u01b0\u1eddi, ngu\u1ed3n Cu \u0110\u00ea, ba \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng \u1ea3i, Trung \u1ea3i, T\u00e2n \u1ea3i 81 ng\u01b0\u1eddi, thuy\u1ec1n Ki\u00ean Nh\u1ea5t 18 ng\u01b0\u1eddi, ngu\u1ed3n \u00d4 Da, \u0111\u1ed3n Li\u00eau S\u01a1n th\u1ee7 qu\u00e2n 32 ng\u01b0\u1eddi, c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ea1i Chi\u00eam th\u1ee7 qu\u00e2n 42 ng\u01b0\u1eddi, c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng th\u1ee7 qu\u00e2n 17 ng\u01b0\u1eddi, Kim B\u1ed3ng, thuy\u1ec1n T\u00e2n An nh\u1ea5t 44 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1eddng Sai D\u01b0 \u0111\u1ed9i Th\u1ee7 Tr\u01b0\u1eddng 42 ng\u01b0\u1eddi, kho Ph\u00fa Tri\u00eam, thuy\u1ec1n T\u00e2n An nh\u1ecb 44 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1eddng Bi\u1ec7t N\u1ea1p, \u0111\u1ed9i Th\u1ee7 Tr\u01b0\u1eddng 50 ng\u01b0\u1eddi; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i : Ngu\u1ed3n Ba T\u01a1, \u0111\u1ed9i Th\u1ee7 Nguy\u00ean 14 ng\u01b0\u1eddi, c\u1eeda bi\u1ec3n Sa Hu\u1ef3nh, \u0111\u1ed9i Ng\u1ef1 H\u1ea3i 13 ng\u01b0\u1eddi, kho Ph\u00fa \u0110\u0103ng, thuy\u1ec1n An Nh\u1ea5t 39 ng\u01b0\u1eddi, thuy\u1ec1n Thu\u1eadn Nh\u1ea5t 25 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed9i Th\u1ee7 Tr\u01b0\u1eddng 17 ng\u01b0\u1eddi, kho An Khang, thuy\u1ec1n \u0110\u1ecbnh Nh\u1ea5t 32 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u01b0\u1eddng c\u00f9ng b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i hay d\u1edf th\u1ebf n\u00e0o, d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cTr\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng d\u00e2n l\u00e0m g\u1ed1c. Khi ta m\u1edbi ti\u1ebfn l\u1ea5y Ph\u00fa Xu\u00e2n, qu\u00e2n gi\u1eb7c quay gi\u00e1o quy h\u00e0ng, s\u0129 d\u00e2n vui m\u1eebng, h\u1ecfi t\u1ea1i sao m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng d\u00e2n nh\u01b0 th\u1ebf? Th\u1ef1c l\u00e0 b\u1edfi nh\u1eefng th\u00e1nh v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y \u01a1n \u0111\u1ec3 c\u1ed1 k\u1ebft l\u00f2ng d\u00e2n n\u00ean d\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 qu\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t qu\u00e2n s\u00e1u \u0111\u1ea1o \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i (Trung ki\u00ean, Ti\u1ec1n ki\u00ean, T\u1ea3 ki\u00ean, H\u1eefu ki\u00ean, H\u1eadu ki\u00ean, N\u1ed9i ki\u00ean). Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ea5t d\u1ecdc theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai, man Th\u1ea1ch B\u00edch [\u0110\u00e1 V\u00e1ch] hay qu\u1ea5y r\u1ed1i bi\u00ean gi\u1edbi. Bu\u1ed5i qu\u1ed1c s\u01a1, l\u1ea5y d\u00e2n \u0111\u1eb7t l\u00e0m s\u00e1u \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eef. Vua l\u01b0u \u00fd vi\u1ec7c bi\u00ean thu\u1ef3, b\u00e8n sai dinh th\u1ea7n theo ng\u1ea1ch c\u0169 m\u00e0 bi\u1ebfn b\u1ed5 \u0111\u1ed9i ng\u0169 \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c Man.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i b\u1ecdn ngu\u1ef5 tr\u1ecb huy\u1ec7n ba huy\u1ec7n B\u00ecnh S\u01a1n, Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a, M\u1ed9 Hoa (sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m M\u1ed9 \u0110\u1ee9c) thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111em nhau \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 h\u00e0ng, xin cho h\u1ecd gi\u1eef ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00f3ng chi\u1ebfn thuy\u1ec1n (chi\u1ebfn thuy\u1ec1n Anh, chi\u1ebfn thuy\u1ec1n V\u0169, chi\u1ebfn thuy\u1ec1n Th\u01b0\u1edbc, chi\u1ebfn thuy\u1ec1n Nga, chi\u1ebfn thuy\u1ec1n Quy\u00ean, chi\u1ebfn thuy\u1ec1n Phu, chi\u1ebfn thuy\u1ec1n L\u1ed9, chi\u1ebfn thuy\u1ec1n Di\u00ean, chi\u1ebfn thuy\u1ec1n Chi\u00ean, chi\u1ebfn thuy\u1ec1n Ly (1. Theo t\u00ean c\u00e1c lo\u00e0i chim: \u00e1c m\u00f3, v\u1eb9t, qu\u1ea1, ng\u1ed7ng, chim cu\u1ed1c, v\u1ecbt tr\u1eddi, c\u00f2, di\u1ec1u h\u00e2u, chim c\u1eaft, chim oanh.), t\u1ea5t c\u1ea3 10 chi\u1ebfc).<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1ea1m \u0111\u1eb7t c\u00e1c v\u1ec7 chi t\u00f2ng chinh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 l\u00e0m n\u0103m \u0111\u1ed3n (Trung \u0111\u1ed3n g\u1ed3m 3 v\u1ec7 Ki\u00ean v\u00f5, \u0110\u1ecbch v\u00f5, Tu\u1ea5n v\u00f5; Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n g\u1ed3m Trung chi, T\u1ea3 chi, H\u1eefu chi, H\u1eefu d\u1ee5c [v\u1ec7] T\u00edn v\u00f5; T\u1ea3 \u0111\u1ed3n g\u1ed3m 3 v\u1ec7 Trang v\u00f5, T\u00edn uy, T\u00edn v\u00f5 v\u00e0 Trung chi c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n; H\u1eefu \u0111\u1ed3n g\u1ed3m 3 v\u1ec7 V\u00f5 uy, Nghi\u00eam v\u00f5, L\u01b0\u01a1ng v\u00f5 v\u00e0 T\u1ea3 chi c\u1ee7a Trung qu\u00e2n; H\u1eadu \u0111\u1ed3n g\u1ed3m Ti\u1ec1n chi, H\u1eadu chi, Ti\u1ec1n d\u1ef1c, H\u1eadu d\u1ef1c c\u1ee7a v\u1ec7 Ti\u1ec7p v\u00f5), l\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i qu\u1ea3n [v\u1ec7] Ch\u1ea5n uy v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea7u thuy\u1ec1n l\u00e0 V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o l\u00e0m ch\u00e1nh Trung \u0111\u1ed3n Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ki\u00ean V\u00f5 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Xuy\u1ebfn l\u00e0m Ph\u00f3 Trong \u0111\u1ed3n, Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi T\u00edn v\u00f5 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ki\u00ean l\u00e0m Ch\u00e1nh Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n, Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Long l\u00e0m Ph\u00f3 Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00edn uy Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m Ch\u00e1nh T\u1ea3 \u0111\u1ed3n, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 V\u00f5 uy H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ch\u00e1nh H\u1eefu \u0111\u1ed3n, Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u l\u00e0m Ch\u00e1nh H\u1eadu \u0111\u1ed3n, Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 H\u1eadu \u0111\u1ed3n. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y C\u1ef1u ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi T\u00edn v\u00f5 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi T\u00edn v\u00f5 l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Th\u00e1i l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Ti\u1ec1n chi l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecb l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u V\u00f5 V\u0103n Ch\u00ednh l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eefu chi l\u00e0 L\u00ea C\u00f4ng L\u00fd l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u \u0110\u1ed3ng V\u0103n \u0110\u1ea1t l\u00e0m Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Ti\u1ec7p v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi H\u1eadu chi, Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 T\u00edn v\u00f5 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 Trang v\u00f5, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi Trung chi L\u00ea C\u00f4ng Nh\u1ecb l\u00e0m Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7, T\u00edn v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00e2m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh d\u00e2ng s\u1edb m\u1eadt n\u00f3i r\u1eb1ng b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u m\u01b0u \u0111\u1ed3 li\u1ec1u ch\u1ebft gi\u1eef th\u00e0nh, ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh ph\u00e1 ngay \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u1edf Th\u1ecb N\u1ea1i th\u00ec ch\u1ec9 chi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i th\u00e1ng n\u1eefa, s\u1ee3 kh\u00f3 k\u1ebf ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua sai qu\u1ea3n dinh Ti\u1ec1n th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u00ednh ch\u1edf 25.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u1edf Kinh c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n XVI &#8211; Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/a><\/h1>\n\n\n\n<p><a>Nh\u00e2m tu\u1ea5t, n\u0103m th\u1ee9 23 [1802] <\/a>(T\u1eeb th\u00e1ng 5 n\u0103m n\u00e0y tr\u1edf v\u1ec1 sau l\u00e0 Gia Long n\u0103m th\u1ee9 1, Thanh Gia Kh\u00e1nh n\u0103m th\u1ee9 7), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, vua \u1edf h\u00e0nh t\u1ea1i \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i. Dinh Qu\u1ea3ng Nam ch\u1ea1y tr\u1ea1m d\u00e2ng qu\u1ea3 l\u00f2n bon [nam tr\u00e2n, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%B2n_bon\">b\u00f2n bon<\/a>], chia cho t\u01b0\u1edbng s\u0129.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n sai Nguy\u1ec5n Quang Thu\u1ef3 v\u00e0 t\u1ed5ng qu\u1ea3n Si\u00eau ph\u1ea1m lu\u1ef9 Tr\u1ea5n Ninh, t\u01b0 l\u1ec7 \u0110inh C\u00f4ng Tuy\u1ebft, \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eb1ng, \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u1ef1c (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) k\u1ebft v\u1edbi h\u01a1n tr\u0103m thuy\u1ec1n c\u1ee7a b\u1ecdn gi\u1eb7c bi\u1ec3n T\u1ec1 Ng\u00f4i b\u00e0y th\u1ee7y tr\u1eadn \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda bi\u1ec3n Nh\u1eadt L\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1u b\u00e1t th\u1ee7y binh ra bi\u1ec3n ng\u0103n ng\u1eeba, Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng \u0111em b\u1ed9 binh chia \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn s\u00e1t l\u0169y Tr\u1ea5n Ninh. Vua sai qu\u00e2n T\u00fac tr\u1ef1c ra \u1ee5 b\u1eafn \u1edf c\u1eeda, b\u1eafn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn qu\u00e2n gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n \u0111\u1ebfn s\u00e1t n\u00fai \u0110\u00e2u M\u00e2u, b\u00e1m v\u00e0o nh\u01b0 ki\u1ebfn m\u00e0 b\u00f2 l\u00ean. Qu\u00e2n ta t\u1eeb tr\u00ean n\u00fai th\u1ea3 \u0111\u00e1 xu\u1ed1ng, qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u1ecb \u0111\u00e8 ch\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u. V\u1ee3 Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u l\u00e0 B\u00f9i Th\u1ecb Xu\u00e2n c\u01b0\u1ee1i voi th\u00fac qu\u00e2n li\u1ec1u ch\u1ebft \u0111\u00e1nh t\u1eeb s\u00e1ng \u0111\u1ebfn tr\u01b0a ch\u01b0a ch\u1ecbu lui. V\u1eeba g\u1eb7p th\u1ee7y binh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00f3 \u0111\u00f4ng b\u1eafc \u0111\u00e1nh ph\u00e1 qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c 20 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, b\u1ed9 binh gi\u1eb7c nghe tin th\u1ee7y binh thua, s\u1ee3 m\u00e0 tan v\u1ee1. Quang To\u1ea3n ch\u1ea1y v\u1ec1 \u0110\u00f4ng Cao (t\u00ean x\u00e3, thu\u1ed9c huy\u1ec7n B\u1ed1 Tr\u1ea1ch, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ). Nguy\u1ec5n V\u0103n Ki\u00ean \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua h\u1ecfi bi\u1ebft thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c \u1edf s\u00f4ng Gianh c\u00f3 50 chi\u1ebfc, t\u1ee9c th\u00ec sai T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n \u0111i binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ngay \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh. Qu\u1ea3ng To\u1ea3n ch\u1ea1y qua s\u00f4ng Gianh, qu\u00e2n \u0111i theo ch\u01b0a t\u1edbi 1- 2 ph\u1ea7n 10. Qu\u00e2n ta ch\u1ee3t \u0111\u1ebfn, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u1ea3 v\u1ee1, h\u01a1n 700 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft. Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110i\u1ec3m \u0111em b\u1ed9 binh \u0111u\u1ed5i gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn Ti\u00ean C\u1ed1c [Hang Ti\u00ean] (thu\u1ed9c huy\u1ec7n B\u00ecnh Ch\u00ednh). Qu\u00e2n gi\u1eb7c ra \u0111\u1ea7u h\u00e0ng 3.000 ng\u01b0\u1eddi; ta thu \u0111\u01b0\u1ee3c 700 c\u1ed7 s\u00fang l\u1edbn, 500 con ng\u1ef1a. Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Tr\u1ef1c, \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n M\u00f4, tham \u0111\u1ed1c l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Ngo\u1ea1n v\u00e0 thi\u1ebfu t\u1ec3 Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ecb quan qu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai c\u00e1c \u0111\u1ea1o ghi h\u1ebft nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi, ng\u1ef1a, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u00ean. Tr\u1eadn n\u00e0y qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u1ecb thua v\u00f9i gi\u1eadp, l\u00f2ng d\u00e2n B\u1eafc H\u00e0 x\u00f4n xao. Qu\u00e2n nh\u00e0 vua th\u00e0nh th\u1ebf ch\u1ebb tre v\u1eady.<\/p>\n\n\n\n<p>Xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn b\u1ea3o Thanh H\u00e0. Nh\u00e2n d\u00e2n tranh \u0111em tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u m\u1eebng r\u01b0\u1edbc. B\u00e8n d\u1ee5 cho c\u00e1c x\u00e3 d\u00e2n t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o Nam r\u1eb1ng ph\u00e0m t\u00e0n qu\u00e2n c\u1ee7a gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n ch\u1ea1y v\u1ec1 l\u00e0ng x\u00f3m th\u00ec cho ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c do\u1ea1 n\u1ea1t qu\u1ea5y nhi\u1ec5u.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0111\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u00ea \u0110\u00ecnh Ch\u00ednh h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh th\u1ebf d\u1ee5ng binh \u1edf B\u1eafc H\u00e0 kh\u00f3 d\u1ec5 th\u1ebf n\u00e0o. Ch\u00ednh th\u01b0a r\u1eb1ng: \u201cD\u00e2n B\u1eafc H\u00e0 kh\u1ed5 v\u1ec1 ch\u00ednh s\u00e1ch b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u00e2u. Sau khi qu\u00e2n Quang To\u1ea3n thua th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. Xin cho th\u1ea7n m\u1ed9t tr\u0103m chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u01a1 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c [To\u1ea3n] d\u00e2ng \u1edf c\u1eeda cung\u201d. Nh\u00e0 vua l\u1eb7ng y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f3ng g\u00f4ng nh\u1eefng gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u00e0n r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u xin th\u1eeba th\u1eafng \u0111\u00e1nh mi\u1ec1n B\u1eafc. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecf n\u01a1i g\u1ea7n m\u01b0u n\u01a1i xa, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch. Hi\u1ec7n nay trong b\u1ecdn gi\u1eb7c ch\u1ec9 Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u l\u00e0 gh\u00ea nh\u1ea5t. Di\u1ec7u ch\u01b0a tr\u1eeb xong, kh\u00f4ng n\u00ean khinh ti\u1ebfn. H\u00e3y \u0111\u1ee3i h\u1ea1 th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo l\u1eafng v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng Nam n\u1eefa, r\u1ed3i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh B\u1eafc H\u00e0 c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n t\u1ef5, xa gi\u00e1 kh\u1ea3i ho\u00e0n. Sai T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng gi\u1eef s\u00f4ng Gianh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng gi\u1eef \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i, Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110i\u1ec3m gi\u1eef c\u1eeda R\u00f2n. Ng\u00e0y \u1ea5t d\u1eadu t\u1edbi Kinh, b\u1ea7y t\u00f4i l\u1ea1y m\u1eebng.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng sai s\u1ee9 d\u00e2ng ph\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vua ban cho h\u1eadu, r\u1ed3i khi\u1ebfn v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho qu\u00e2n l\u00ednh \u1edf Thu\u1eadn H\u00f3a v\u1ec1 qu\u00ea ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Tr\u01b0\u1edbc kia vua \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Thu\u1eadn H\u00f3a t\u00f2ng qu\u00e2n ph\u1ee5c v\u1ee5, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c dinh v\u1ec7 \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n c\u00e1c qu\u00e2n. \u0110\u1ebfn nay vua ngh\u0129 h\u1ecd \u0111i tr\u1eadn l\u00e2u ng\u00e0y n\u00ean th\u1ea3 v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh sai Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111\u00e1nh lu\u1ef9 gi\u1eb7c \u1edf K\u1ef3 S\u01a1n, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1ebft gi\u1eb7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi theo \u0111\u01b0\u1eddng sau n\u00fai x\u00f4ng ra v\u00e2y b\u1ed1n m\u1eb7t. Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 ch\u1ebft tr\u1eadn. \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean thu qu\u00e2n, v\u1eeba \u0111\u00e1nh v\u1eeba lui, lui t\u1edbi b\u1ea3o S\u1ea1 D\u00e3 [\u0110\u1ed3ng S\u1ea1] \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eef, d\u00e2ng s\u1edb xin ch\u1ecbu t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cNay th\u1ebf l\u1edbn c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn t\u00e1m ch\u00edn ph\u1ea7n. Ch\u1ec9 c\u00f2n m\u1ed9t g\u00f3c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh n\u00e0y, th\u1ebf nh\u01b0 n\u1ed1t ru\u1ed3i, c\u00f2n tr\u1ed1n v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ? Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00f9ng l\u00f2ng g\u00f3p s\u1ee9c \u0111\u1ec3 di\u1ec7t l\u0169 hung cu\u1ed3ng, ch\u1edb v\u00ec m\u1ed9t s\u1ef1 l\u1ea7m l\u1ee1 m\u00e0 n\u1ea3n ch\u00ed.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Sai L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng \u0111\u00e3 h\u00e3m th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, chi\u1ebfm gi\u1eef m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, s\u1eeda gi\u00e1p binh v\u00e0 ch\u1ecdn \u0111inh tr\u00e1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh \u1ee9ng \u1edf xa cho Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n, ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh cu\u1ed1ng h\u1ecdng ph\u01b0\u01a1ng Nam. T\u1edbi \u0111\u00e2y, Quang To\u1ea3n thua r\u1ed3i, qu\u00e2n vua ti\u1ebfng t\u0103m l\u1eebng l\u1eaby. Vua th\u1ea5y c\u01a1 h\u1ed9i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edbi gi\u1ee5c Duy\u1ec7t \u0111\u00e1nh. L\u1ea1i sai \u0111em cho k\u00e8n hi\u1ec7u v\u00e0 tr\u1ed1ng tr\u1eadn \u0111\u1ec3 l\u00e0m hi\u1ec7u l\u1ec7nh h\u00f4 qu\u00e2n, v\u00e0 s\u1eafc cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o chia binh ch\u1eb7n c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ecdng y\u1ebfu, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng qu\u00e2n gi\u1eb7c ch\u1ea1y tr\u1ed1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u00e1nh qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf L\u1ed9 B\u00f4i (t\u00ean \u0111\u1ea5t), b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Ch\u00e2u H\u1eefu M\u1ef9 v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi, gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai d\u1eabn b\u1ecdn b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0 thi\u1ebfu t\u1ec3 Nguy\u00ean v\u00e0 \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Tr\u1ea7n V\u0103n M\u00f4 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c bi\u1ebft. Qu\u00e2n gi\u1eb7c tr\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u1ec1u s\u1ee3 m\u1ea5t v\u00eda.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y tr\u1eadn s\u00f4ng Gianh, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf B\u1eafc H\u00e0 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 th\u1ea3 v\u1ec1, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u1ed1m kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec sai s\u1edf t\u1ea1i cho \u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00fac \u1ea5n phong t\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t ba v\u1ec7 D\u1ef1c uy, Th\u1eafng uy v\u00e0 To\u1ea3n v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n b\u00ecnh T\u00e2y tham th\u1eb7ng \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng V\u00f5 T\u00e1nh l\u00e0m D\u1ef1c v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1eb7c ti\u1ebfn ph\u1ee5 qu\u1ed1c th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee5 qu\u1ed1c th\u00e1i \u00fay qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 Trung li\u1ec7t, L\u1ec5 b\u1ed9 Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u l\u00e0m T\u00e1n tr\u1ecb c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1eb7c ti\u1ebfn kim t\u1eed vinh l\u1ed9c \u0111\u1ea1i phu tr\u1ee5 qu\u1ed1c th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i s\u01b0 qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 Trung \u00fd, Cai c\u01a1 \u0111\u1ea1o \u1ee9ng ngh\u0129a Nguy\u1ec5n T\u1ea5n Huy\u00ean l\u00e0m Tuy\u00ean l\u1ef1c c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1eb7c ti\u1ebfn ph\u1ee5 qu\u1ed1c chi\u00eau ngh\u1ecb t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, C\u1ea9m y v\u1ec7 ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 s\u1ef1 ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, thu\u1ef5 Tr\u00e1ng li\u1ec7t. L\u1ea1i l\u1eadp \u0111\u00e0n \u1edf ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5 \u0111\u1ec3 t\u1ebf, t\u1ebf kh\u1eafp c\u1ea3 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 ch\u1ebft tr\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua c\u00f9ng b\u1ea7y t\u00f4i n\u00f3i v\u1ec1 tr\u1eadn Th\u1ecb N\u1ea1i. Nh\u00e2n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh kh\u1ed5 nh\u1ee5c, s\u1eafc cho c\u00e1c dinh qu\u00e2n r\u1eb1ng ph\u00e0m l\u00ednh \u1ed1m qu\u00ea \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec th\u1ea3 v\u1ec1, h\u1ea1n cho kh\u1ecfi b\u1ec7nh tr\u1edf l\u1ea1i qu\u00e2n ng\u0169. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i theo vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u00e3 l\u00e2u, ai c\u0169ng c\u00f3 t\u00ecnh gia \u0111\u00ecnh, ta ngh\u0129 r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0ng nay kinh \u0111\u00f4 m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c, gi\u1eb7c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0a tr\u1eeb xong. V\u1eady c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1ec3 m\u01b0u tr\u1ecdn vi\u1ec7c, \u0111\u1ee3i sau khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh c\u1ea3 r\u1ed3i s\u1ebd tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0ng \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng y\u00ean vui m\u00e3i m\u00e3i, h\u00e1 ch\u1eb3ng t\u1ed1t sao ?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho l\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng ph\u00e0m c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c c\u00f3 cha m\u1eb9 v\u1ee3 con \u1edf qu\u00ea qu\u00e1n th\u00ec n\u00ean th\u01b0\u1eddng sai s\u1edf t\u1ea1i th\u0103m h\u1ecfi, cho tr\u1ea1m chuy\u1ec3n th\u01b0 nh\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9. Nghe tin \u1ea5y ai c\u0169ng n\u1ee9c l\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7nh c\u1ea5m r\u01b0\u1ee3u \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 quan ch\u1ee9c n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u th\u00ec ph\u1ea1t ti\u1ec1n 200 quan, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u th\u00ec ph\u1ea1t ti\u1ec1n 100 quan, \u0111\u1ec1u x\u1eed bi\u1ebfm hay b\u00e3i ch\u1ee9c; qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u th\u00ec ph\u1ea1t ti\u1ec1n 50 quan, \u0111\u00e1nh 50 roi, \u0111i \u0111\u00e0y m\u1ed9t n\u0103m, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u th\u00ec ph\u1ea1t ti\u1ec1n 30 quan, \u0111\u00e1nh 50 roi. L\u00fd d\u1ecbch s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec b\u1eaft n\u1ed9p ti\u1ec1n 30 quan \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o. N\u1ebfu t\u01b0 v\u1ecb \u0103n ti\u1ec1n m\u00e0 dung t\u00fang th\u00ec x\u1eed 90 roi v\u00e0 \u0111\u00e0y 3 n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c dinh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh chia c\u1ea5p ru\u1ed9ng hoang cho d\u00e2n ngh\u00e8o. Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ea5t \u0111ai m\u1ea7u m\u1ee1, th\u00f3c g\u1ea1o chan ch\u1ee9a m\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hay l\u00e0m m\u1ea1t ngh\u1ec7 ( M\u1ea1t ngh\u1ec7: Bu\u00f4n b\u00e1n ), n\u00ean ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ecf hoang. Vua b\u00e8n d\u1ee5 cho c\u00e1c dinh th\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u0103m \u0111i khuy\u00ean b\u1ea3o. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1n s\u1ea3n th\u00ec \u0111em ru\u1ed9ng hoang c\u1ea5p cho v\u00e0 cho vay th\u00f3c gi\u1ed1ng, \u0111\u1ee3i thu ho\u1ea1ch xong s\u1ebd y s\u1ed1 tr\u1ea3 l\u1ea1i nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0103n ch\u01a1i l\u00eau l\u1ed5ng, kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u00ec ph\u1ea1t 3 h\u1ed9c th\u00f3c, v\u00e0 sung l\u00e0m binh \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u1eeda bi\u1ec3n n\u0103m nay cho thuy\u1ec1n bu\u00f4n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c. C\u1ea5m quan qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mua r\u1ebb h\u00f3a v\u1eadt.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c dinh Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, ph\u00e0m ru\u1ed9ng c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n ng\u1ee5 l\u1ed9c v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169, \u0111\u1ee3i sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, s\u1ebd b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai gi\u00e1m qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e3nh c\u00e1c v\u1ec7 H\u1eadu qu\u00e2n, qu\u1ea3n dinh H\u1eadu th\u1ee7y l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e3nh th\u1ee7y binh, \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 h\u1ecdp \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111i l\u1ea7n n\u00e0y, n\u00ean chung l\u00f2ng s\u1ee9c, \u0111\u1ec3 tr\u1eeb h\u1ebft gi\u1ed1ng gi\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t\u201d. Khi qu\u00e2n ra \u0111i, vua ng\u1ef1 g\u00e1c r\u1ed3ng \u0111\u1ec3 xem, \u0111em b\u1ecdn \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c tham \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft 20 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9m \u0111\u1ec3 ra l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1eddi kh\u00f4ng m\u01b0a t\u1eeb l\u00e2u, h\u00f4m \u1ea5y l\u1ea1i m\u01b0a. Vua r\u1ea5t \u0111\u1eb9p l\u00f2ng, b\u1ea3o c\u00e1c th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng: \u201cQu\u00e2n ra \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn m\u00e0 g\u1eb7p m\u01b0a, xem \u0111\u00f3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng tr\u1eddi. Ch\u1eb3ng nh\u1eefng n\u00f4ng d\u00e2n th\u1ecfa l\u00f2ng mong \u0111\u1ee3i, m\u00e0 c\u00e1i ng\u00e0y r\u1eeda gi\u00e1p \u0111\u00e3 \u1ee9ng \u0111i\u1ec1m t\u1ef1 \u0111\u00e2y r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c, b\u00e8n d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh chia qu\u00e2n c\u1eaft \u0111\u1ee9t \u0111\u1ec3 l\u00e0m kh\u1ed1n cho gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua c\u00f9ng b\u1ea7y t\u00f4i n\u00f3i chuy\u1ec7n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c h\u01b0ng ph\u1ebf c\u1ee7a nh\u00e0 \u00c2n nh\u00e0 Chu, b\u00e0n \u0111i b\u00e0n l\u1ea1i, r\u1ea5t gi\u1eadn Tr\u1ee5 h\u00f4n \u00e1m v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc t\u00e0i \u0111\u1ee9c s\u00e1ng su\u1ed1t c\u1ee7a C\u01a1 t\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7nh c\u1ea5m c\u1edd b\u1ea1c \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. Ai ch\u01a1i ch\u1ecdi g\u00e0 ch\u1ecdi c\u00e1 c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1m th\u00e0nh s\u1ee9 T\u00f4 V\u0103n \u0110o\u00e0i ch\u1ebft. (N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1 truy t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, t\u1ebf m\u00f9a xu\u00e2n \u1edf V\u0103n mi\u1ebfu. Vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1edf cu\u1ed9c \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u1edf \u0110\u00f4ng Tr\u00ec.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0i Qu\u1ef3nh t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u1ec1. Vua tri\u1ec7u v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, nh\u00e2n n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u1eed ti\u1ebft c\u1ee7a V\u00f5 T\u00e1nh v\u00e0 Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u. Vua than th\u1edf m\u00e3i kh\u00f4ng th\u00f4i, h\u1ecfi Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc U\u1ea9n r\u1eb1ng: \u201cNg\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u c\u00f3 con kh\u00f4ng ?\u201d. Th\u01b0a r\u1eb1ng: \u201cC\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u h\u1ecd xa l\u00e0 Ng\u00f4 T\u00f9ng Ho\u1ea3ng l\u00e0m k\u1ebf t\u1ef1\u201d. Vua n\u00f3i: \u201cN\u00ean h\u1eadu \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi con \u1ea5y \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u1ec1n k\u1ebb trung th\u1ea7n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c thua to \u1edf K\u1ef3 S\u01a1n, \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn Lang vi\u00ean [V\u01b0\u1eddn cau] l\u1ea1i \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Sai c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1eafp b\u1ea3o c\u1ed1 gi\u1eef \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n sau l\u01b0ng gi\u1eb7c. Th\u1ebf gi\u1eb7c c\u00f9ng qu\u1eabn. \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c Th\u1ecb (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m l\u00e0 Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh t\u1ef1 trong gi\u1eb7c \u0111em qu\u00e2n l\u1ebbn v\u1ec1, sai l\u1ec7 theo L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 T\u1eeb V\u0103n Chi\u00eau \u1edf Th\u1ea1ch T\u00e2n [B\u1ebfn \u0110\u00e1] c\u1ea3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Qu\u00e2n th\u1ee7y qu\u00e2n b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, ph\u00e1 lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u b\u1ea3o gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 qu\u00e2n d\u1ee5ng, v\u00e0 s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Ch\u1ec9 m\u00ecnh Chi\u00eau ch\u1ea1y tho\u00e1t. B\u1ecdn Duy\u1ec7t b\u00e8n \u0111em b\u1ed9 binh ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf T\u00f9ng Ch\u00e2u [t\u00ean \u0111\u1ea5t], sai Phan V\u0103n Tri\u1ec7u v\u00e0 Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh \u0111em th\u1ee7y binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1m Th\u1ee7y [N\u01b0\u1edbc Ng\u1ecdt] v\u00e0 T\u00e2n Quan. Tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean. Th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t v\u1ea1n quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y qu\u00e2n ta chia hai \u0111\u1ea1o \u0111\u00e1nh th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, s\u1ee3 th\u1ea3 cho qu\u00e2n ch\u00e9m gi\u1ebft c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, b\u00e8n d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cQu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ch\u1ec9 c\u1ea7u y\u00ean d\u00e2n. Trong khi l\u00e2m tr\u1eadn ph\u00e0m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1eebng n\u00ean gi\u1ebft b\u1eeba. V\u1ea3 \u0111\u1ea5t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh t\u1eeb khi c\u00f3 vi\u1ec7c binh gi\u00e1p t\u1edbi nay \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u00e0n t\u1ec7 r\u1ea5t nhi\u1ec1u. N\u00ean r\u0103n c\u1ea5m qu\u00e2n nh\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, \u0111\u1ec3 cho nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n l\u00e0m \u0103n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i 10 \u0111\u1ed9i c\u1ee7a v\u1ec7 T\u00fac tr\u1ef1c qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0m 10 v\u1ec7 Th\u1ecb trung dinh T\u00fac tr\u1ef1c, m\u1ed7i v\u1ec7 c\u00f3 5 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i c\u00f3 100 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea5p th\u00eam qu\u00e2n m\u1edbi h\u00e0ng \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o. L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh T\u00fac tr\u1ef1c, Cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t Th\u1ecb trung, Hu\u1ef3nh C\u00f4ng L\u00fd l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung nh\u1ecb, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u0129nh l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t, Phan V\u0103n Mi\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb, H\u1ed3 V\u0103n B\u00f4i l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t, L\u00ea V\u0103n H\u1ea1nh l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb, Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00f9ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t, L\u00ea V\u0103n Th\u1ecbnh l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb, Tr\u1ea7n V\u0103n Xuy\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb, b\u1ecdn Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i V\u0103n Nguy\u00ean, V\u00f5 V\u0103n L\u1ea1c, Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00fac, L\u00ea V\u0103n H\u1eadu, Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1eb1ng, \u0110\u1ed7 V\u0103n Thuy\u00ean, Ph\u1ea1m V\u0103n H\u00f3a, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110\u00ecnh, Nguy\u1ec5n M\u1eadu Xu\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00e2u l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Trung th\u1ee7y, \u0110\u00e0o V\u0103n L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh T\u1ea3 th\u1ee7y, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nga l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u1eefu th\u1ee7y, L\u00ea V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u1eadu th\u1ee7y.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La sai t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u1ed1c nha Tr\u00e0 Tri \u0111em 5.000 qu\u00e2n theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o h\u1ee3p v\u1edbi qu\u00e2n V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf Ngh\u1ec7 An t\u1ea1i Sa Nam (t\u00ean \u0111\u1ea5t) v\u00e0 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng tin th\u1eafng tr\u1eadn. Vua sai ph\u1ee5c th\u01b0 khen ng\u1ee3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Phan V\u0103n K\u1ef3, th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ni\u1ec7m, Kh\u00e2m sai cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia trong tr\u1eadn C\u00e0n D\u01b0\u01a1ng, K\u1ef3 \u0111\u00e1nh thua b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft. Ni\u1ec7m v\u00e0 B\u1ea3o th\u00ec \u1edf trong th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, khi th\u00e0nh b\u1ecb h\u00e3m, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft. V\u1ec1 sau \u0111em nhau v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 ta, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1. Vua h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh h\u01b0 th\u1ef1c c\u1ee7a gi\u1eb7c, cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 50 quan ti\u1ec1n v\u00e0 qu\u1ea7n \u00e1o nhi\u1ec5u, r\u1ed3i cho Vi\u1ebft B\u1ea3o l\u00e0m Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 ch\u00e1nh qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai, ki\u00eam c\u00e1c \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n Trung h\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ngh\u0129 quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 l\u00e2u, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh ho\u1ea1n, b\u00e8n sai ph\u00e1t thu\u1ed1c \u0111\u1ec3 ch\u1eefa. H\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n b\u1ed9 thu\u1ed9c c\u1ee7a \u1ed1c nha M\u1ee5c Nam n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p c\u0169ng v\u00ec \u1ed1m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd h\u1ee3i, vua b\u00e1i y\u1ebft l\u0103ng li\u1ec7t th\u00e1nh, tha vi\u1ec7c binh dao cho c\u00e1c x\u00e3 h\u1ed9 l\u0103ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n Gia C\u00e1t d\u00e2ng b\u1ed9 \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t s\u1eed k\u00fd. Vua xem l\u00e2u, nh\u00e2n c\u00f9ng b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n nh\u1eefng truy\u1ec7n c\u0169 c\u1ee7a l\u1ecbch tri\u1ec1u, \u0111\u1ebfn m\u1eb7t tr\u1eddi x\u1ebf b\u00f3ng m\u1edbi th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai L\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh d\u00f9ng ph\u00e9p tam tr\u01b0\u1eddng kh\u1ea3o th\u00ed h\u1ecdc tr\u00f2, chia c\u1ea5p b\u1eadc kh\u00e1c nhau. (K\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t thi ch\u1ebf ngh\u0129a v\u1ec1 kinh truy\u1ec7n, l\u1ea5y \u0111\u1ed7 92 ng\u01b0\u1eddi; k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb thi chi\u1ebfu, ch\u1ebf, bi\u1ec3u, l\u1ea5y \u0111\u1ed7 46 ng\u01b0\u1eddi; k\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam thi th\u01a1, ph\u00fa, l\u1ea5y \u0111\u1ed7 41 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>Tha thu\u1ebf thi\u1ebfu cho c\u00e1c s\u00e1ch Man \u1edf \u0111\u1ea1o \u0110\u1ed3ng M\u00f4n dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean. D\u00e2n Man m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t s\u00e1ch h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p nh\u1ef1a tr\u00e1m v\u00e0 s\u00e1p ong, n\u0103m nay \u0111\u00f3i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n thi\u1ebfu, L\u01b0u th\u1ee7 V\u00f5 Ti\u1ebfn \u0110\u1ea9u \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, b\u00e8n tha cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, vua ng\u1ef1 g\u00e1c r\u1ed3ng \u0111\u1ec3 xem h\u00ecnh th\u1ebf n\u00fai s\u00f4ng kinh th\u00e0nh, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn c\u1eeda Eo duy\u1ec7t chi\u1ebfn thuy\u1ec1n; di\u1ec5n th\u1ee7y qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung v\u00e0 \u0110\u1ea1i Chi\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ba ng\u01b0\u1eddi con c\u1ee7a gi\u1eb7c Nguy\u1ec5nV\u0103n Nh\u1ea1c l\u00e0 Thanh, H\u00e1n v\u00e0 D\u0169ng \u0111em n\u1ed9p, sai gi\u1ebft c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1edf 15.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u1edf Kinh \u0111\u1ebfn T\u00e2n Quan, 40.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Th\u1ecb N\u1ea1i. L\u1ea1i s\u1eafc cho L\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i mua th\u00f3c \u1edf Xi\u00eam La 500 xe v\u00e0 thu \u1edf Ch\u00e2n L\u1ea1p 1.000 xe \u0111\u1ec3 ch\u1edf c\u1ea5p [cho qu\u00e2n].<\/p>\n\n\n\n<p>Sai L\u00ea V\u0103n Ni\u00eam qu\u1ea3n 300 qu\u00e2n thu\u1ed9c hai v\u1ec7 \u0110\u0103ng uy v\u00e0 Ngh\u1ecb uy \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1m Th\u1ee7y [N\u01b0\u1edbc Ng\u1ecdt] theo Phan V\u0103n Tri\u1ec7u \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Dinh th\u1ea7n V\u0129nh Tr\u1ea5n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: \u201cN\u0103m ngo\u00e1i v\u1ec1 vi\u1ec7c h\u1ed9 t\u1ed1ng thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tinh tr\u00e1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, ph\u1ea3i l\u1ea5y d\u00e2n bi\u1ec7t t\u00ednh sung v\u00e0o. V\u1eady xin tha thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay cho h\u1ecd\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y th\u00eam qu\u00e2n gi\u1eef s\u00f4ng Gianh v\u00e0 ch\u1edf thu\u1ed1c men \u0111\u1ec3 ch\u1eefa b\u1ec7nh cho qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c qu\u00e2n s\u1eeda ch\u1eefa c\u00e1c cung \u0111i\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 binh c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn n\u00fai B\u00edch K\u00ea; th\u1ee7y binh c\u1ee7a Phan V\u0103n Tri\u1ec7u v\u00e0 Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh theo \u0110\u1ea1m Th\u1ee7y [N\u01b0\u1edbc Ng\u1ecdt] ti\u1ebfn theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. Qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u nghe h\u01a1i b\u1ecf ch\u1ea1y, kh\u00f4ng ai d\u00e1m ch\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n ta l\u1ea5y l\u1ea1i th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n D\u0169ng \u0111em v\u00e0i v\u1ea1n qu\u00e2n c\u1ea7m c\u1ef1 v\u1edbi qu\u00e2n ta c\u1ee1 t\u00e1m, ch\u00edn th\u00e1ng, c\u1ee7a h\u1ebft s\u1ee9c m\u00f2n, t\u1edbi nay qu\u00e2n ta chia ba \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, th\u1ebf gi\u1eb7c c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng qu\u1eabn. Di\u1ec7u, D\u0169ng m\u01b0u theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o l\u1ea9n ra Ngh\u1ec7 An, b\u00e8n \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 b\u1ecdn T\u1eeb V\u0103n Chi\u00eau, Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Gi\u00e1p, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3m, L\u00ea V\u0103n H\u01b0ng h\u01a1n 80 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 qu\u00e2n m\u1ea1nh 3.000 ng\u01b0\u1eddi, voi \u0111\u1ef1c 86 th\u1edbt, ban \u0111\u00eam b\u1ecf th\u00e0nh tr\u1ed1n \u0111i. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh d\u00f2 bi\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng, truy\u1ec1n h\u1ecbch cho qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111u\u1ed5i theo. T\u1edbi n\u01a1i th\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e3 theo \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft trong r\u1eebng \u0111i m\u1ea5t. B\u00e8n t\u00e2u l\u00ean. Vua m\u1eebng l\u1eafm. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 Cam L\u1ed9 \u0111\u1ec1u ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a gi\u1eb7c. L\u1ea1i g\u1eedi th\u01b0 cho Xi\u00eam La, V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng bi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean v\u1ec1. Xuy\u00ean \u0111\u1ebfn. Vua cho 2.000 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 chia c\u1ea5p cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 s\u1edf thu\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i C\u1ef1u gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh. Vua tha, v\u1eddi h\u1ecfi r\u1eb1ng: \u201cD\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a gi\u1eb7c Di\u1ec7u h\u00e3y c\u00f2n nhi\u1ec1u, c\u1edb sao kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u00e0 ch\u1ea1y ?\u201d. Th\u01b0a r\u1eb1ng: \u201cQu\u00e2n c\u1ee7a Di\u1ec7u ngo\u00e0i tuy m\u1ea1nh, nh\u01b0ng trong th\u00ec y\u1ebfu, n\u00ean ph\u1ea3i nh\u1ed5 tr\u1ea1i tr\u1ed1n \u0111i, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u tr\u1ed9m s\u1ed1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc g\u00ec kh\u00e1c\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u00e8n ban cho \u00e1o m\u1eb7c. Qu\u00e2n ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec1u tha t\u1ed9i c\u1ea3, sai L\u00ea \u0110\u00ecnh Ch\u00ednh tr\u00f4ng nom, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft v\u1eabn lo kh\u00f4ng gi\u1eef n\u1ed5i m\u00ecnh. Vua bi\u1ebft \u00fd, d\u1ee5 Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecdn Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i C\u1ef1u tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, nay l\u00e0m b\u1ea7y t\u00f4i c\u1ee7a ta. Ta suy l\u00f2ng th\u00e0nh m\u00e0 \u0111\u00e3i, th\u01b0\u01a1ng y\u00eau kh\u00f4ng ph\u00e2n c\u00e1ch g\u00ec. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean y\u00ean \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1, cho h\u1ecd y\u00ean l\u00f2ng\u201d. R\u1ed3i l\u1ef1a qu\u00e2n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng b\u1ed5 v\u00e0o qu\u00e2n T\u00fac tr\u1ef1c, ng\u00e0y \u0111\u00eam qu\u00e2y qu\u1ea7n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ng\u1edd s\u1ee3 b\u00e8n y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng binh tr\u1ed1n \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 qu\u00e1n \u1edf B\u00ecnh Khang v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn, s\u1edf t\u1ea1i b\u1eaft d\u00e2n thay th\u1ebf, d\u00e2n kh\u1ed5 l\u1eafm. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cT\u1eeb th\u00e1ng 12 n\u0103m T\u00e2n d\u1eadu tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, binh tr\u1ed1n \u0111\u1ec1u tha, c\u00f2n t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m nay tr\u1edf v\u1ec1 sau th\u00ec ph\u1ea3i sung \u0111i\u1ec1n nh\u01b0 l\u1ec7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh d\u1ea7n, \u0111\u00fac n\u0103m qu\u1ea3 \u1ea5n:<\/p>\n\n\n\n<p>1- \u1ea5n \u201cTh\u1ea3o t\u1ed9i an d\u00e2n chi b\u1ea3o\u201d (d\u00f9ng \u0111\u1ec3 sai t\u01b0\u1edbng ra qu\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>2- \u1ea5n \u201cS\u1eafc chinh v\u1ea1n d\u00e2n chi b\u1ea3o\u201d (d\u00f9ng \u0111\u1ec3 s\u1ee9c r\u0103n th\u1ea7n d\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>3- \u1ea5n \u201cM\u1ea1nh \u0111\u1ee9c chi b\u1ea3o\u201d (d\u00f9ng v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u0103ng th\u1ee5 c\u00e1c ho\u00e0ng th\u00e2n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n t\u1eeb t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng tr\u1edf l\u00ean).<\/p>\n\n\n\n<p>4- \u1ea5n \u201cCh\u1ebf c\u00e1o chi b\u1ea3o\u201d (d\u00f9ng v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u0103ng th\u1ee5 t\u1eeb t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u tr\u1edf xu\u1ed1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>5- \u1ea5n \u201cQu\u1ed1c gia t\u00edn b\u1ea3o\u201d (d\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00fac l\u1ea1i \u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 \u1ea5n c\u00e1c qu\u00e2n (n\u0103m qu\u00e2n Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu, qu\u00e2n Th\u1ea7n v\u00f5, qu\u00e2n Ch\u1ea5n v\u00f5 (\u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng b\u1eb1ng son).<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u nguy\u00ean L\u1ec5 b\u1ed9 ki\u00eam \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean, nguy\u00ean H\u1ed9 b\u1ed9 Phan Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 L\u00ea Vi\u1ebft Ngh\u0129a, Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 Tr\u1ea7n H\u01b0ng \u0110\u1ea1t, Tham tri Binh b\u1ed9 L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh r\u00fat v\u1ec1. \u0110\u1ec3 l\u1ea1i Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ea5t \u1ea5y, chi\u00eau t\u1eadp v\u1ed7 v\u1ec1 c\u01b0 d\u00e2n, b\u1eaft tr\u1ecb d\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 cho qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, b\u1ed7ng g\u1eb7p gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n chi\u1ebfm c\u1ee9, b\u1ecb th\u1ebf \u00e9p bu\u1ed9c. Nay r\u1ed9ng tha t\u1ed9i cho. Ph\u00e0m k\u1ebb n\u00e0o nh\u1eadn ch\u1ee9c c\u1ee7a gi\u1eb7c, c\u00f3 xin \u0111em s\u1ee9c l\u1eadp c\u00f4ng ta c\u0169ng t\u00f9y t\u00e0i thu d\u1ee5ng. N\u0103m \u0111\u1ed3n qu\u00e2n Ng\u1ef1 l\u00e2m v\u00e0 hai v\u1ec7 T\u00edn tr\u1ef1c v\u00e0 Thi\u00ean tr\u01b0\u1eddng k\u00e9n binh, c\u1ee9 theo ng\u1ea1ch c\u0169 n\u0103m K\u1ef7 m\u00f9i m\u00e0 b\u1ed5 cho theo qu\u00e2n th\u1ee9, ngo\u00e0i ra, nh\u1eefng ti\u1ec3u d\u00e2n ch\u01b0a t\u1edbi tu\u1ed5i b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft theo th\u00ec tha v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u00e2n l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, c\u1ea3i b\u1ed5 Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam l\u00e0m Cai b\u1ea1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Ng\u00f4 Tri\u1ec1u Cao l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201c\u0110\u1ea5t n\u00e0y tr\u1ea3i binh c\u00e1ch \u0111\u00e3 l\u00e2u, s\u1ee9c d\u00e2n hao m\u00f2n, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c \u00fd, ra s\u1ee9c v\u1ed7 v\u1ec1, khi\u1ebfn cho k\u1ebb \u1ed1m l\u00e2u \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3i l\u1ea1i ngh\u1ec9 ng\u01a1i, m\u1edbi kh\u1ecfi ph\u1ee5 s\u1ef1 \u1ee7y th\u00e1c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e3i c\u00e1c kho\u1ea3n th\u1ecb n\u1ea1p th\u1ecb m\u00e3i \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cGia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0111\u1ea5t ph\u1ee5c h\u01b0ng, binh d\u00e2n c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ec1u do \u1edf \u0111\u00f3. Nay kinh \u0111\u00f4 c\u0169 \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e1ng n\u00ean \u0111\u1ed9i nhi\u1ec1u \u01a1n tr\u1ea1ch. Nh\u01b0ng v\u00ec gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n c\u00f2n ch\u1ea1y ra B\u1eafc, gi\u1ed1ng \u00e1c ch\u01b0a tr\u1eeb h\u1ebft, vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u00f2n b\u1eadn, n\u00ean nay h\u00e3y t\u1ea1m quy\u1ec1n nghi gi\u1ea3m b\u1edbt. Ra l\u1ec7nh r\u1eb1ng nh\u1eefng ti\u1ec1n th\u00f3c v\u1ec1 sai d\u01b0 t\u00f4 thu\u1ebf \u0111\u1ec1u c\u1ee9 theo ph\u00e9p ch\u00ednh cung, ngo\u00e0i ra c\u00e1c m\u00f3n th\u1ecb n\u1ea1p th\u1ecb m\u00e3i ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch (m\u00e2y, song, d\u1ea7u r\u00e1i, nh\u1ef1a tr\u00e1m, t\u01a1 g\u1ed1c, v\u1ea3i tr\u1eafng, g\u1ed7 tay cong, m\u00e1i ch\u00e8o) th\u00ec \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n c\u1ea3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m l\u00e0m Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Nam, Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n l\u00e0m Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Hu\u1ef3nh Vi\u1ebft To\u1ea3n, Tr\u1ecbnh Ng\u1ecdc Tr\u00ed, T\u00f4n Th\u1ea5t Li\u00eam \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh, r\u01b0\u1edbc qu\u1ed1c m\u1eabu v\u1ec1 Kinh. Tr\u01b0\u1edbc kia, khi vua t\u1ef1 \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, qu\u1ed1c m\u1eabu \u1edf l\u1ea1i Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ebfn nay B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 kh\u00f4ng b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, m\u1edbi sai b\u1ecdn Hu\u1ef3nh Vi\u1ebft To\u1ea3n \u0111i r\u01b0\u1edbc v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1ea3m s\u01b0u thu\u1ebf cho d\u00e2n Gia \u0110\u1ecbnh. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cT\u1eeb khi v\u1eadn n\u01b0\u1edbc n\u1eeda ch\u1eebng suy \u0111\u1ed1n, T\u00e2y S\u01a1n n\u1ed5i lo\u1ea1n, ta r\u01b0\u1edbc qu\u1ed1c m\u1eabu v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, t\u00f4i d\u00e2n mi\u1ec1n \u1ea5y kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f9ng l\u00f2ng t\u00f4n k\u00ednh. May \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0y nay kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u1ea5t c\u0169, ta r\u01b0\u1edbc t\u1eeb gi\u00e1 (1. T\u1eeb gi\u00e1: Xa gi\u00e1 c\u1ee7a m\u1eb9 vua.) v\u1ec1 Kinh, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t thi \u00e2n \u0111i\u1ec3n n\u00e0y cho tho\u1ea3 l\u00f2ng d\u00e2n mong \u0111\u1ee3i. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh ph\u00e0m thu\u1ebf sai d\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng s\u01b0u (th\u00f3c \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, l\u0129nh l\u00e1ng, l\u0129nh th\u00e2m, d\u1ea7u r\u00e1i, nh\u1ef1a tr\u00e1m, than g\u1ed7, m\u00e2y, song, s\u00e1p ong, v\u1ea3i tr\u1eafng, d\u1ea7u l\u1ea1c, am s\u01a1n (2. Am s\u01a1n: Ch\u1ec9 c\u00e1c n\u1eadu am hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng n\u00fai \u0111\u1ec3 \u0111i ki\u1ebfm tr\u1ea7m k\u1ef3.&nbsp; ), \u0111\u1ed3i m\u1ed3i) c\u1ee7a c\u00e1c d\u00e2n ch\u00ednh h\u1ed9, kh\u00e1ch h\u1ed9, bi\u1ec7t n\u1ea1p v\u00e0 c\u00e1c s\u1eafc thu\u1ed9c qu\u00e2n, t\u1eeb n\u0103m Qu\u00fd h\u1ee3i v\u1ec1 sau, \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m m\u1ed9t ph\u1ea7n ba\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha binh dao v\u00e0 thu\u1ebf th\u00e2n cho d\u00e2n h\u1ed9 l\u0103ng \u1edf th\u00f4n Hanh Th\u00f4ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, s\u1eeda \u0111\u1eafp ho\u00e0ng th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh c\u00e1c \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m trong ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Nguy\u1ec5n Vi\u00ean l\u00e0m C\u1ea7n ch\u00e1nh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 khanh. Vi\u00ean l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1ed9t Th\u01b0\u1ee3ng (t\u1ee9c l\u00e0 Ho\u1eb1ng Ngh\u0129a ng\u00e0y nay), Thanh Hoa, \u0111\u1ed7 h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng tri\u1ec1u L\u00ea, khi nh\u00e0 L\u00ea m\u1ea5t \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7 l\u00e0m qu\u00e2n \u1ee9ng ngh\u0129a, mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh gi\u00fap vi\u1ec7c, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u1ecbp khi Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng V\u0129 ph\u1ee5ng m\u1ec7nh chi\u00eau d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u00e0, Vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c V\u0129&nbsp; d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua y\u00eau ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc thu\u1eadt, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trao cho ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, L\u00ea Ch\u1ea5t, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u1ec1, v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua y\u00ean \u1ee7i h\u1ed3i l\u00e2u, ban cho \u00e1o m\u0169. Nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf ngo\u00e0i c\u00f3 ai \u0111au \u1ed1m \u0111\u1ec1u c\u00f3 thu\u1ed1c thang \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua s\u1eafp c\u1eed \u0111\u1ea1i qu\u00e2n B\u1eafc ph\u1ea1t, sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng s\u1eeda so\u1ea1n thuy\u1ec1n ghe, L\u1ea1i b\u1ed9 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ea1c v\u00e0 H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n K\u1ef3 K\u1ebf ki\u1ec3m duy\u1ec7t s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c duy\u1ec7t thuy\u1ec1n \u0111i bi\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u1ef1a ch\u1ecdn voi chi\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng c\u00f9ng b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n vi\u1ec7c d\u1ee5ng binh, b\u1ea3o r\u1eb1ng: \u201cB\u1eafc H\u00e0 l\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u0169 c\u1ee7a nh\u00e0 L\u00ea, t\u1eeb khi li\u1ec7t th\u00e1nh ta x\u00e2y d\u1ef1ng c\u01a1 nghi\u1ec7p \u1edf mi\u1ec1n Nam, h\u01a1n 200 n\u0103m v\u1eabn theo ch\u00ednh s\u00f3c nh\u00e0 L\u00ea. G\u1ea7n \u0111\u00e2y T\u00e2y S\u01a1n tr\u1ed9m quy\u1ec1n, ta ph\u1ea3i lo d\u1ee5ng binh ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c th\u00f9, m\u00e0 th\u00f4i. Nay b\u1edd c\u00f5i c\u0169 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c, m\u00e0 \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u1ea1i tr\u1ed1n ra B\u1eafc, n\u1ebfu ta c\u1eed binh B\u1eafc ph\u1ea1t th\u00ec sau khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i nh\u00e2n r\u1ed3i \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u00e0 L\u00ea s\u1ebd th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. B\u1ecdn \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Si\u00eau v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ea1c \u0111\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng: \u201cT\u1eeb khi vua L\u00ea ch\u1ea1y sang n\u01b0\u1edbc Thanh, \u0111i kh\u00f4ng th\u1ea5y tr\u1edf l\u1ea1i, \u0111\u1ea5t B\u1eafc H\u00e0 \u0111\u00e3 l\u1ecdt v\u00e0o tay gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n r\u1ed3i. Hu\u1ed1ng chi t\u1eeb khi qu\u00e2n nh\u00e0 vua l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u00f4 c\u0169 t\u1edbi nay, nh\u1eefng t\u00f4i d\u00e2n nh\u00e0 L\u00ea kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u1ee9ng ngh\u0129a \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, nh\u00e0 L\u00ea kh\u00f4ng d\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 r\u1ed3i. Nay ta di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t \u0111ai, \u0111\u00f3 l\u00e0 ta l\u1ea5y \u1edf gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y \u1edf nh\u00e0 L\u00ea. C\u00f4ng vi\u1ec7c xong r\u1ed3i, th\u00ec s\u1ebd x\u1eed tr\u00ed. Duy vi\u1ec7c c\u1ea5t qu\u00e2n th\u00ec qu\u00fd \u1edf c\u00f3 danh ngh\u0129a, m\u00e0 \u0111\u1ed9i qu\u00e2n \u1ee9ng m\u1ec7nh tr\u1eddi thu\u1eadn l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi th\u00ec tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i ch\u00ednh s\u00f3c. Nay ta \u0111\u00e1nh mi\u1ec1n B\u1eafc m\u00e0 c\u00f2n v\u1eabn d\u00f9ng ni\u00ean hi\u1ec7u nh\u00e0 L\u00ea, th\u1ef1c e ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc b\u1ea3o ta m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng ph\u00f9 L\u00ea, chi b\u1eb1ng c\u1ee9 ch\u00ednh \u0111\u1ebf v\u1ecb, \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u, t\u1ecf b\u00e0y \u0111\u1ea1i ngh\u0129a v\u1edbi thi\u00ean h\u1ea1, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc l\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, kh\u00f4ng ai d\u1ecb ngh\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua n\u00f3i: \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn, b\u1ecdn khanh n\u00ean ngh\u0129 k\u1ef9 xem\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i:&nbsp; \u201cThuy\u1ec1n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111i l\u1ea1i k\u1ebf ti\u1ebfp, m\u00e0 h\u1eb1ng n\u0103m chinh chi\u1ebfn, qu\u00e2n c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n hay ch\u1ebft, xin \u0111\u00f2i d\u00e2n thay th\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n \u1ea5y kh\u1ed5 s\u1edf \u0111\u00e3 l\u00e2u m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, h\u1ea1 l\u1ec7nh t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i c\u00f3 v\u1eadn ch\u1edf th\u00ec \u0111\u1ed5i cho qu\u00e2n kinh l\u00e0m thay.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea7y t\u00f4i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin vua l\u00ean ng\u00f4i v\u00e0 \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: \u201cTr\u1eddi sinh d\u00e2n ch\u00fang, c\u1ea7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi coi gi\u1eef ch\u0103n nu\u00f4i, cho n\u00ean ngh\u0129a kinh Xu\u00e2n thu l\u1ea5y nh\u1ea5t th\u1ed1ng l\u00e0m l\u1edbn. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta g\u00e2y n\u1ec1n v\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p, th\u1ea7n truy\u1ec1n th\u00e1nh n\u1ed1i h\u01a1n 200 n\u0103m. Gi\u1eefa ch\u1eebng v\u1eadn nh\u00e0 L\u00ea suy, quy\u1ec1n h\u1ecd Tr\u1ecbnh n\u1eafm, g\u00e2y n\u00ean binh bi\u1ebfn m\u00e0 l\u1ea5n b\u1edd c\u00f5i c\u1ee7a ta, r\u1ed3i ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n n\u1ed5i lo\u1ea1n, th\u00f4n t\u00ednh \u0111\u1ea5t \u0111ai, thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng y\u00ean. V\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1ee3ng ta ch\u00ed m\u01b0u kh\u00f4i ph\u1ee5c, kh\u00f3 nh\u1ecdc h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, d\u1eb9p y\u00ean ti\u1ebfm ngh\u1ecbch, qu\u00e2n \u0111i t\u1edbi \u0111\u00e2u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edbng theo, d\u1eabu c\u00e1c vua hi\u1ec1n trung h\u01b0ng ng\u00e0y x\u01b0a c\u0169ng ch\u1eb3ng h\u01a1n th\u1ebf. N\u1ebfu c\u1ee9 d\u00f9ng theo hi\u1ec7u c\u0169 C\u1ea3nh H\u01b0ng nh\u00e0 L\u00ea th\u00ec trong ngo\u00e0i b\u1ee1 ng\u1ee1 kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 \u0111\u00e2u. B\u1eb1ng nay kh\u00f4ng s\u1edbm ch\u00ednh v\u1ecb hi\u1ec7u th\u00ec s\u1ee3 kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec gi\u1eef v\u1eefng l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. C\u00fai xin v\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1ee3ng ngh\u0129 vi\u1ec7c r\u1ea1ng r\u1ee1 c\u00f4ng li\u1ec7t c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean v\u00e0 h\u1ebft \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu c\u1ee7a con ch\u00e1u, tr\u00ean v\u00e2ng \u00fd tr\u1eddi, d\u01b0\u1edbi theo l\u00f2ng d\u00e2n, s\u1edbm l\u00ean ng\u00f4i t\u00f4n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u cho phu l\u00f2ng t\u00f4n k\u00ednh c\u1ee7a th\u1ea7n d\u00e2n, \u0111\u1ec3 b\u1ec1n nghi\u1ec7p v\u00f4 c\u00f9ng cho mi\u1ebfu x\u00e3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cTh\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh v\u1eeba l\u1ea5y l\u1ea1i, \u0111\u00e3 l\u00ean ng\u00f4i v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 v\u00ec l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n k\u00ednh l\u00e2u r\u1ed3i. Nay kinh \u0111\u00f4 c\u0169 d\u1eabu m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c, m\u00e0 gi\u1eb7c n\u01b0\u1edbc ch\u1eeda tr\u1eeb xong, vi\u1ec7c l\u00ean ng\u00f4i t\u00f4n ch\u01b0a th\u1ec3 b\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 \u0111\u1ed5i h\u1ecd ch\u1ecbu m\u1ec7nh, ngh\u0129a c\u1ea7n \u0111\u1ed5i m\u1edbi, n\u0103m ph\u1ea3i c\u00f3 hi\u1ec7u, cho n\u00ean \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0 ph\u1ea3i. B\u1ecdn khanh n\u00ean b\u00e0n m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: \u201cTh\u1ea7n nghe c\u00e1c th\u00e1nh v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi x\u01b0a gi\u1ebft tr\u1eeb&nbsp; k\u1ebb b\u1ea1o lo\u1ea1n, b\u1ea1o lo\u1ea1n \u0111\u00e3 tr\u1eeb th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb k\u1ebf ti\u1ebfp l\u00e2u d\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 d\u1ef1ng l\u1ea1i, m\u1ecdi vi\u1ec7c b\u1eaft \u0111\u1ea7u, nh\u1eefng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 v\u1ec1 quan l\u1ea1i, l\u1ec5 nghi v\u00e0 h\u00ecnh lu\u1eadt \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a ch\u00ednh tr\u1ecb. Xin s\u1eafc cho b\u1ea7y t\u00f4i t\u00ecm t\u00f2i \u0111i\u1ec3n c\u0169, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n b\u1ea1c \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. L\u1ea1i ch\u00edn ph\u1ee7 t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ebfn B\u1ed1 Ch\u00ednh (Di\u00ean Kh\u00e1nh, B\u00ecnh Khang, Ph\u00fa Y\u00ean, Quy Nh\u01a1n, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, \u0110i\u1ec7n B\u00e0n, Th\u0103ng Hoa, Tri\u1ec7u Phong, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh) v\u00e0 m\u1ed9t ch\u00e2u (B\u1ed1 Ch\u00ednh), d\u1eabu \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t quan c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1eb7t binh v\u1ec7. Dinh th\u1ea7n ch\u1ec9 coi vi\u1ec7c d\u00e2n, ch\u1ee3t c\u00f3 s\u1ef1 bi\u1ebfn ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ebfn, l\u00e2m c\u01a1 \u1ee9ng vi\u1ec7c, s\u1ee3 kh\u00f4ng nhanh ch\u00f3ng. Nay s\u1eafp c\u00f3 vi\u1ec7c B\u1eafc ph\u1ea1t, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c dinh \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t tinh binh coi gi\u1eef v\u00e0 \u1edf n\u01a1i quan tr\u1ecdng th\u00ec cho \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tr\u1ea5n tr\u1ecb m\u00e0 ki\u00eam l\u00e3nh dinh kh\u00e1c, khi\u1ebfn cho c\u00e1nh tay v\u00e0 ng\u00f3n tay gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u1eabn nhau, khi ho\u00e3n khi c\u1ea5p \u0111\u1ec1u s\u1eb5n s\u00e0ng c\u1ea3, nh\u01b0 th\u1ebf ng\u00f5 h\u1ea7u kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo \u1edf b\u1ec1 trong n\u1eefa\u201d. Vua khen l\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai m\u1ed9 nh\u1eefng th\u1ea7y thu\u1ed1c ngo\u1ea1i khoa.<\/p>\n\n\n\n<p>Ghi ch\u00e9p c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n ch\u1ebft tr\u1eadn v\u00e0 ch\u1ebft b\u1ec7nh, g\u1ed3m h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi. T\u1eb7ng Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 qu\u1ea3n N\u1ed9i th\u1ee7y Trung th\u1ee7y thuy\u1ec1n l\u00e0 V\u00f5 Di Nguy, Th\u1ea7n s\u00e1ch qu\u00e2n Trung dinh \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc, H\u1eadu dinh \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Mai \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb l\u00e0m thi\u1ebfu b\u1ea3o qu\u1eadn c\u00f4ng; T\u1ea3 th\u1ee7y dinh ch\u00e1nh dinh Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ngh\u1ecb, Trung dinh tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n v\u1ec7 V\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ef1u, Uy v\u00f5 v\u1ec7 V\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Hu\u1ef3nh Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o, Trung v\u00f5 v\u1ec7 V\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Xung, D\u0169ng v\u00f5 v\u1ec7 V\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ho\u1ea3ng, Ti\u1ec1n th\u1ee7y dinh Ti\u1ec1n chi Th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9m, T\u1ea3 dinh D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 v\u1ec7 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0129nh H\u1ef1u l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng dinh; Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i qu\u1ea3n Ti\u1ec3u sai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu K\u1ef7, Ti\u1ec1n th\u1ee7y dinh Ph\u00f3 dinh th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u1ecbnh, Ng\u1ef1 l\u00e2m qu\u00e2n Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng Th\u00e0nh, T\u1ea3 \u0111\u1ed3n Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 V\u00f5 \u0110\u00ecnh Nhai, H\u1eadu \u0111\u1ed3n Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1t, T\u1ea3 dinh Di\u1ec7u v\u00f5 v\u1ec7 V\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n B\u1ec9nh, To\u00e0n v\u00f5 v\u1ec7 V\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh B\u1ea3o, H\u1eadu qu\u00e2n H\u00f9ng phong v\u1ec7 V\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, Nghi v\u00f5 v\u1ec7 V\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Giao, Chi\u00eau v\u00f5 v\u1ec7 V\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u1ee5ng, V\u00f5 l\u01b0\u01a1ng v\u1ec7 V\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Phan V\u0103n Th\u1ecbnh, Cung v\u00f5 v\u1ec7 V\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u1ee9 l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1; L\u1ea1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n B\u1ea3o Tr\u00ed, H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Khoan l\u00e0m Tham ch\u00ednh; Binh b\u1ed9 tham tri Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc Tri l\u00e0m Binh b\u1ed9. C\u00f2n d\u01b0 bao nhi\u00eau, v\u1ec1 h\u00e0ng v\u00f5 th\u00ec t\u1eb7ng cai c\u01a1 cai \u0111\u1ed9i, v\u1ec1 h\u00e0ng v\u0103n th\u00ec t\u1eb7ng tham m\u01b0u tham lu\u1eadn, theo th\u1ee9 b\u1ef1c kh\u00e1c nhau. (Di Nguy, Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc, V\u0103n H\u1ef1u, Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o, V\u0103n Xung, V\u0103n Ho\u1ea3ng, V\u0129nh H\u1ef1u, V\u0103n \u0110\u1ecbnh, V\u0103n Ph\u00e1t, V\u0103n B\u1ec9nh, C\u00f4ng Giao, V\u0103n T\u1ee9, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ebft tr\u1eadn).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i coi \u0111\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u nh\u1ea5t. \u0110\u1eb7ng l\u00e0 con Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 qu\u1ea3n T\u1ea3 v\u1ec7 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Tu\u1ea5n, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m Gi\u00e1p ng\u1ecd Tu\u1ea5n theo xa gi\u00e1 v\u00e0o Nam, \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m \u0110inh m\u00f9i b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft \u1edf trong qu\u00e2n. Vua ngh\u0129 c\u00f4ng lao l\u1ea5y con \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea4m th\u1ee5 cho Duy T\u00e2m l\u00e0 con tham m\u01b0u \u0110\u00e0o Duy M\u00e2n ch\u1ee9c h\u00e0m cai h\u1ee3p. Duy M\u00e2n n\u0103m T\u00e2n d\u1eadu t\u00f2ng qu\u00e2n ch\u1ebft \u1edf Qu\u1ea3ng Nam. Vua ngh\u0129 c\u00f4ng lao, \u1ea5m th\u1ee5 cho con.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ea3 c\u00e1c binh \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n v\u00e0 tr\u1ea5n th\u00e0nh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. L\u01b0u tr\u1ea5n th\u1ea7n cho r\u1eb1ng qu\u00e2n s\u1ed1 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, n\u00ean ph\u1ea3i l\u1ea5y 2 ph\u1ea7n 10 d\u00e2n c\u00e1c tr\u1ea1i \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n t\u1ed5 ch\u1ee9c th\u00e0nh chi hi\u1ec7u, c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n n\u0103m chi tr\u1ea5n th\u00e0nh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a ra qu\u00e2n th\u1ee9 b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c v\u1ec7 T\u00fac tr\u1ef1c v\u00e0 H\u1eadu qu\u00e2n, theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam qu\u1ea3n l\u00e3nh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Nay vua cho r\u1eb1ng \u0111\u00f4 c\u0169 \u0111\u00e3 kh\u00f4i ph\u1ee5c, h\u1eadu th\u01b0\u1edfng r\u1ed3i th\u1ea3 cho v\u1ec1.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n II &#8211; Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Qu\u00fd m\u00e3o, n\u0103m th\u1ee9 4 [1783] (L\u00ea C\u1ea3nh H\u01b0ng n\u0103m th\u1ee9 44, Thanh C\u00e0n Long n\u0103m th\u1ee9 48), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, l\u1ea5y H\u1ed3 V\u0103n L\u00e2n, \u0110\u1eb7ng V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea3o l\u00e0m Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1. Th\u00e1ng 2, &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2024\/08\/31\/thuc-luc-ve-the-to-cao-hoang-de-gia-long-quyen-02\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Gia Long (quy\u1ec3n 02 &#8211; 16)<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-572","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-chua-nguyen-anh-1778-1802"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/572","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=572"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/572\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=572"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=572"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=572"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}