{"id":583,"date":"2024-09-16T16:54:16","date_gmt":"2024-09-16T09:54:16","guid":{"rendered":"https:\/\/dainamthucluc.wordpress.com\/?p=583"},"modified":"2024-09-16T16:54:16","modified_gmt":"2024-09-16T09:54:16","slug":"chinh-bien-de-nhi-ky-thuc-luc-ve-thanh-to-nhan-hoang-de-minh-mang-quyen-01-63","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2024\/09\/16\/chinh-bien-de-nhi-ky-thuc-luc-ve-thanh-to-nhan-hoang-de-minh-mang-quyen-01-63\/","title":{"rendered":"Ch\u00ednh bi\u00ean &#8211; \u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Minh M\u1ea1ng &#8211; quy\u1ec3n 01 &#8211; 63"},"content":{"rendered":"\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n I<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1nh t\u1ed5, Th\u1ec3 Thi\u00ean X\u01b0\u01a1ng V\u1eadn Ch\u00ed Hi\u1ebfu Thu\u1ea7n \u0110\u1ee9c V\u0103n V\u0169 Minh \u0110o\u00e1n S\u00e1ng Thu\u1eadt \u0110\u1ea1i Th\u00e0nh H\u1eadu Tr\u1ea1ch Phong C\u00f4ng Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, t\u00ean hu\u00fd l\u00e0 Ki\u1ec3u \u6648, l\u1ea1i hu\u00fd l\u00e0 \u0110\u1ea3m \u81bd, sinh n\u0103m T\u00e2n h\u1ee3i [1791] (n\u0103m th\u1ee9 12 sau khi Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u1ed1i ng\u00f4i v\u01b0\u01a1ng &#8211; Thanh C\u00e0n Long n\u0103m th\u1ee9 56), l\u00e0 con th\u1ee9 t\u01b0 Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. M\u1eb9 l\u00e0 Thu\u1eadn thi\u00ean Cao ho\u00e0ng h\u1eadu Tr\u1ea7n th\u1ecb. Tr\u01b0\u1edbc khi sinh vua, ho\u00e0ng h\u1eadu n\u1eb1m m\u01a1 th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7n d\u00e2ng m\u1ed9t c\u00e1i \u1ea5n, s\u1eafc \u0111\u1ecf nh\u01b0 m\u1eb7t tr\u1eddi. Vua sinh ra th\u1ef1c \u1ee9ng v\u00e0o \u0111i\u1ec1m \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m Gia Long th\u1ee9 15 [1816], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 6, ng\u00e0y K\u1ef7 m\u00f9i, s\u00e1ch phong l\u1eadp l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, \u1edf \u0111i\u1ec7n Thanh Ho\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>N\u0103m th\u1ee9 18 [1819], m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00e1ng 12, ng\u00e0y \u0110inh m\u00f9i, Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u0103ng, b\u1ea7y t\u00f4i d\u00e2ng t\u1edd khuy\u00ean ng\u00e0i l\u00ean ng\u00f4i, ng\u00e0i th\u01b0\u01a1ng kh\u00f3c m\u00e3i kh\u00f4ng th\u00f4i. C\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n hai ba l\u1ea7n xin m\u00e3i, ng\u00e0i m\u1edbi nghe theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p d\u1ea7n, \u0111\u00fac s\u00e1ch v\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>(S\u00e1ch v\u0103n r\u1eb1ng : \u0110\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t l\u00e0 sinh, duy \u1edf tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng ng\u1eebng ; b\u00e1u l\u1edbn c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n l\u00e0 v\u1ecb, qu\u00fd \u1edf truy\u1ec1n trao \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang. K\u00ednh ngh\u0129 Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed ta, t\u00ednh t\u1ed1t tr\u1eddi cho, \u0111\u1ee9c s\u00e1ng ng\u00e0y m\u1edbi. Ch\u1ed1n l\u1ea7u r\u1ed3ng th\u0103m h\u1ecfi, l\u00f2ng hi\u1ebfu k\u00ednh \u00e2n c\u1ea7n ; n\u01a1i cung h\u1ea1c tu t\u1ec1, t\u00ecnh th\u00e2n y\u00eau \u0111\u1ed1c h\u1eadu. Thay quy\u1ebft mu\u00f4n c\u01a1, tr\u00ean v\u00e2ng l\u00f2ng vui c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf ; giao tin m\u1ed9t \u0111\u1ee9c, d\u01b0\u1edbi y\u00ean mong mu\u1ed1n c\u1ee7a th\u1ea7n d\u00e2n. Nu\u00f4i \u0111\u1ee9c \u1edf n\u01a1i ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 &nbsp;((1) Ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 : ch\u1ed7 \u1edf khi ch\u01b0a l\u00e0m vua), nay \u0111\u00e3 4 n\u0103m ; t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi kh\u1eafp c\u1ea3 trong ngo\u00e0i, th\u1ea3y \u0111\u1ec1u k\u00ednh m\u1ebfn. L\u00fac Ti\u00ean ho\u00e0ng \u0111\u1ebf s\u1eafp b\u0103ng, \u0111\u00e3 ban di chi\u1ebfu n\u1ed1i ng\u00f4i \u0111\u1ec3 n\u1ed1i l\u1ea5y m\u1ed1i l\u1edbn. Nay vi\u1ec7c l\u1edbn \u0111\u00e3 xong, b\u1ecdn th\u1ea7n k\u00ednh c\u1ea9n d\u00e2ng s\u00e1ch v\u00e0ng, k\u00ednh d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. C\u00fai mong ngh\u0129 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ph\u00f3 th\u00e1c n\u1eb7ng n\u1ec1 c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf, cho h\u1ee3p t\u00ecnh mong m\u1ecfi c\u1ee7a b\u1ea7y t\u00f4i, n\u1ed1i c\u00f4ng vi\u1ec7c, nh\u1eadn c\u01a1 \u0111\u1ed3, l\u00ean gi\u1eef ng\u00f4i vua, noi theo ph\u00e9p l\u1edbn, \u0111i\u1ec1u ho\u00e0 thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u1ec3 cho d\u00e0i nghi\u1ec7p l\u1edbn mu\u00f4n \u0111\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f9ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t m\u00e3o, \u0111em vi\u1ec7c l\u00ean ng\u00f4i k\u00ednh c\u00e1o \u1edf Giao Mi\u1ebfu X\u00e3 T\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh th\u00ecn, \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n, l\u1ea1y ch\u1ecbu \u1ea5n v\u00e0ng truy\u1ec1n qu\u1ed1c v\u00e0 \u00e1o b\u00e0o \u201cMu\u00f4n n\u0103m n\u1ed1i ng\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Canh th\u00ecn, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 nh\u1ea5t [1820], (Thanh Gia Kh\u00e1nh n\u0103m th\u1ee9 25), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 M\u1eadu ng\u1ecd, vua l\u00ean ng\u00f4i Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, \u0111\u1eb7t ni\u00ean hi\u1ec7u v\u00e0 \u0111\u1ea1i x\u00e1, ban chi\u1ebfu cho trong ngo\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129, con hi\u1ebfu th\u1edd hai th\u00e2n, ch\u1ee7 t\u1ebf t\u1ef1 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng th\u1eeba T\u00f4n Mi\u1ebfu ; th\u00e1nh nh\u00e2n \u0111\u1ea7u mu\u00f4n v\u1eadt, r\u1ee7 \u00e1o xi\u00eam \u0111\u1ec3 theo ngh\u0129a Ki\u1ec1n Kh\u00f4n. Cho n\u00ean, tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc quan h\u1ec7 \u1edf m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ; truy\u1ec1n ng\u00f4i v\u1ed1n g\u1ed1c t\u1eeb tam \u0111\u1ea1i. M\u1ec7nh tr\u1eddi \u1edf \u0111\u00e2u, ng\u00f4i th\u1ea7n v\u1ec1 \u0111\u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngh\u0129 Th\u00e1nh t\u1ed5 Th\u1ea7n t\u00f4ng, m\u1edf n\u1ec1n Nam ph\u1ee5c, d\u1ef1ng nghi\u1ec7p kim \u00e2u. M\u01b0u s\u00e1ng c\u00f4ng to, r\u1ef1c r\u1ee1 cho \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc ; nh\u00e2n s\u00e2u \u01a1n h\u1eadu, r\u1ea1ng t\u1ecf \u0111\u1ec3 \u0111\u1eddi sau. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta, v\u00e2ng nh\u1eadn m\u1ec7nh l\u1edbn, l\u1ea1i d\u1ef1ng nghi\u1ec7p to. Ch\u1ed1ng ph\u1ee7 vi\u1ec7t \u0111\u00e1nh k\u1ebb b\u1ea1o t\u00e0n, th\u1eaft d\u1ea3i m\u0169 gi\u1eef g\u00ecn tr\u1ecb ho\u00e1. Nh\u1edb vi\u1ec7c khai th\u00e1c h\u01a1n 200 n\u0103m, v\u00f5 c\u00f4ng h\u01a1n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc ; t\u1ef1 m\u00ecnh ch\u0103m lo trong 18 n\u0103m, \u0111\u1ebf \u0111\u1ee9c to t\u1ea7y tr\u1eddi. V\u1ea1c Hi\u00ean Vi\u00ean m\u1edbi \u0111\u00fac xong, m\u00e0 n\u00fai h\u1ed3 kh\u00f4ng k\u00e9o l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ; hoa \u0110\u01b0\u1eddng Nghi\u00eau ch\u1ee3t th\u1ea5y r\u1ee5ng, \u0111\u1ebfn hang s\u00e2u c\u0169ng th\u1ea5y \u0111au th\u01b0\u01a1ng. Th\u1ef1c tr\u1eddi kia xu\u1ed1ng tai v\u1ea1 cho n\u01b0\u1edbc ta ; n\u00ean ho\u00e0ng kh\u1ea3o \u0111\u1ec3 g\u00e1nh n\u1eb7ng cho \u0111\u1ee9c m\u1ecdn. Tr\u1eabm t\u1ef1 h\u1ed5, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u00e8n k\u00e9m, m\u00e0 gi\u1eef ng\u00f4i n\u00e0y. Ngh\u1ec9 g\u1ed1c c\u00e2y, c\u01b0\u1ee1i tr\u00ean thuy\u1ec1n ((1) Ngh\u1ec9 g\u1ed1c c\u00e2y c\u01b0\u1ee1i tr\u00ean thuy\u1ec1n : vua \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i t\u00f4ng th\u1ea5y th\u00e1i t\u1eed \u0111\u1ee9ng \u1edf g\u1ed1c c\u00e2y th\u00ec b\u1ea3o r\u1eb1ng : C\u00e2y g\u1ed7 theo d\u00e2y m\u1ef1c th\u00ec th\u1eb3ng, vua nghe l\u1eddi can l\u00e0 th\u00e1nh ; th\u1ea5y th\u00e1i t\u1eed c\u01b0\u1ee1i thuy\u1ec1n th\u00ec b\u1ea3o r\u1eb1ng : N\u01b0\u1edbc hay ch\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n, m\u00e0 c\u0169ng hay l\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n), vi\u1ec7c d\u1ea1y b\u1ea3o theo nh\u01b0 khu\u00f4n ph\u00e9p ; v\u1ee1 ru\u1ed9ng hoang, l\u00e0m nh\u00e0 c\u1eeda ((2) V\u1ee1 ru\u1ed9ng hoang l\u00e0m nh\u00e0 c\u1eeda : vua V\u0169 V\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 Chu b\u1ea3o em l\u00e0 Khang Th\u00fac r\u1eb1ng : \u201cNh\u01b0 l\u00e0m ru\u1ed9ng, \u0111\u00e3 v\u1ee1 hoang r\u1ed3i th\u00ec ph\u1ea3i s\u1eeda sang b\u1edd c\u00f5i ; nh\u01b0 l\u00e0m nh\u00e0, \u0111\u00e3 l\u00e0m t\u01b0\u1eddng lu\u1ef9 r\u1ed3i th\u00ec ph\u1ea3i t\u00f4 n\u1ec1 v\u00e0 l\u1ee3p\u201d), vi\u1ec7c d\u00e0nh cho nh\u1edd \u1edf m\u01b0u m\u00f4. Ngh\u0129 g\u00e1nh v\u00e1c ch\u1ec9 th\u1ea5y kh\u00f3 kh\u0103n ; c\u00e0ng \u0111au th\u01b0\u01a1ng bi\u1ebft bao cho h\u1ebft. Vui kh\u00f4ng c\u00f9ng, th\u01b0\u01a1ng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f9ng, l\u00f2ng hi\u1ebfu ngh\u0129 s\u1ee3 th\u00eam v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng n\u1ed1i d\u00f5i ; v\u1ecb t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c, danh c\u0169ng t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1eddi d\u1eb7n d\u00f2 h\u00e1 d\u00e1m tr\u1ec5 vi\u1ec7c ph\u00f3 giao. Nay c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong ngo\u00e0i, \u0111\u1ec1u khuy\u00ean tr\u1eabm tu\u00e2n theo di chi\u1ebfu, s\u1edbm l\u00ean ng\u00f4i vua, \u0111\u1ec3 theo l\u00f2ng mong \u0111\u1ee3i c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. V\u00ec th\u1ebf ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc l\u1ec5 v\u0103n, b\u1edbt th\u01b0\u01a1ng thu\u1eadn bi\u1ebfn, l\u1ea5y ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 12 n\u0103m Gia Long th\u1ee9 18 [1819] k\u00ednh c\u00e1o Giao Mi\u1ebfu, ng\u00e0y 28 k\u00ednh y\u1ebft b\u00e0n th\u1edd, ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 1 n\u0103m nay, l\u00ean ng\u00f4i \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0. Tr\u1eabm v\u00e2ng \u201cm\u1ec7nh s\u00e1ng\u201d \u1edf tr\u1eddi, ch\u1ecbu \u201cm\u1ec7nh s\u00e1ng\u201d \u1edf ho\u00e0ng kh\u1ea3o, v\u1eady l\u1ea5y n\u0103m nay l\u00e0 n\u0103m Canh th\u00ecn, l\u00e0m n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1, \u0111\u1ec3 ch\u00ednh t\u00ean hay, \u0111\u1ec3 r\u00f5 m\u1ed1i l\u1edbn. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch xu\u1ed1ng \u00e2n \u0111i\u1ec3n g\u1ed3m 16 \u0111i\u1ec1u : 1) Nh\u1eefng ti\u1ec1n th\u00f3c s\u1ea3n v\u1eadt m\u00e0 d\u00e2n c\u00f2n thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m Gia Long th\u1ee9 18 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u tha mi\u1ec5n c\u1ea3. 2) Thu\u1ebf l\u1ec7 ti\u1ec1n th\u00f3c s\u1ea3n v\u1eadt v\u1ec1 nh\u00e2n \u0111inh \u0111i\u1ec1n th\u1ed5, trong n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1 \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng mi\u1ec5n c\u1ea3. 3) Em vua v\u00e0 ch\u00e1u h\u1ecd vua, ai \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng th\u00ec c\u1ea5p th\u00eam l\u1ed9c h\u1eb1ng n\u0103m l\u00e0 500 quan ti\u1ec1n, 500 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. 4) Em b\u00e9 c\u1ee7a vua ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng th\u00ec \u0111\u1ee3i 3 n\u0103m sau b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n t\u00e2u s\u1ebd s\u00e1ch phong. 5) Ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n th\u1ea5t ch\u01b0a l\u00e0m quan th\u00ec c\u1ea5p th\u00eam l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n. 6) C\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, \u1edf trong t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m, \u1edf ngo\u00e0i t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u gia m\u1ed9t b\u1eadc c\u1ea5p. 7) C\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, \u1edf trong t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m, \u1edf ngo\u00e0i t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u00e3 th\u1ee5c th\u1ee5 th\u00ec chu c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n 2 th\u00e1ng. 8) Cha m\u1eb9 c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i, t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu ph\u1ea9m phong t\u1eb7ng. 9) T\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u cho t\u1eadp \u1ea5m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con cho v\u00e0o h\u1ecdc \u1edf nh\u00e0 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ; khi tu\u1ed5i \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ee5c d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ec1 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh bi\u1ebft l\u00ean r\u1ed3i th\u1ee9 t\u1ef1 d\u1eabn l\u00ean y\u1ebft ki\u1ebfn, s\u1ebd tu\u1ef3 t\u00e0i b\u1ed5 d\u1ee5ng .10) C\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c, ho\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f3 con ch\u00e1u ng\u00e0nh tr\u01b0\u1edfng m\u00e0 c\u00f3 con th\u1ee9 hay ch\u00e1u th\u1ee9 th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng cho quan t\u01b0\u1edbc l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n. 11) C\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u00e3 ch\u1ebft r\u1ed3i, ho\u1eb7c kh\u00f4ng con ch\u00e1u m\u00e0 c\u00f3 v\u1ee3 c\u00f2n gi\u1eef ti\u1ebft, th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ec3 nu\u00f4i. 12) Tra x\u00e9t r\u00f5 th\u1ea7n k\u1ef3 c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 phong t\u1eb7ng. 13) \u0110\u1eb7t th\u00eam nh\u00e0 th\u00eam ph\u00f2ng \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, v\u00e0 \u01b0u c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n. 14) K\u1ef3 thi H\u01b0\u01a1ng khoa K\u1ef7 m\u00e3o, ai \u0111\u1ed7 nh\u1ecb tr\u01b0\u1eddng th\u00ec mi\u1ec5n binh dao<\/p>\n\n\n\n<p>3 n\u0103m ; \u0111\u1ed7 nh\u1ea5t tr\u01b0\u1eddng th\u00ec mi\u1ec5n 2 n\u0103m. 15) T\u1eeb m\u1edd s\u00e1ng ng\u00e0y 1 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m nay tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e0m t\u1ed9i sung qu\u00e2n v\u00e0 t\u1ed9i l\u01b0u tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u bu\u00f4ng th\u1ea3, t\u1ed9i t\u1eed th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng cho khoan gi\u1ea3m. 16) Tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp ra th\u00fa th\u00ec \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng tha.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d4i ! N\u1ed1i ch\u00ed noi vi\u1ec7c l\u00e0 hi\u1ebfu, mong bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u1edbc l\u1edbn c\u00e1c th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i ; ban ph\u01b0\u1edbc ra \u00e2n v\u1ec1 xu\u00e2n, \u0111\u1ec3 cho kh\u1eafp trong ngo\u00e0i th\u1ee9 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u00e3 l\u00ean ng\u00f4i. L\u1ea5y Quang Minh \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng am ((1) L\u01b0\u01a1ng am : nh\u00e0 \u1edf c\u1ee7a vua khi c\u00f3 tang), m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u d\u00f9ng v\u1ea3i tr\u1eafng, l\u1ea5y T\u1ea3 Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m n\u01a1i ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 nghe ch\u00ednh s\u1ef1. L\u1ed7 b\u1ed9 \u0111\u1ea1i gi\u00e1, ph\u00e0m t\u00e0n l\u1ecdng c\u1edd qu\u1ea1t \u0111\u1ec1u d\u00f9ng s\u1eafc v\u00e0ng kh\u00f4ng th\u00eau th\u00f9a trang s\u1ee9c. (Trong ba n\u0103m \u0111\u1ec3 tang th\u00ec \u1edf ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n nghe ch\u00ednh s\u1ef1, vua mang \u00e1o kh\u0103n v\u1ea3i tr\u1eafng, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u mang \u00e1o \u0111en kh\u0103n v\u1ea3i tr\u1eafng \u0111\u1ec3 ch\u1ea7u).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 m\u00f9i, vua \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n l\u00e0m l\u1ec5 \u0111i\u1ec7n l\u1edbn. T\u1eeb ng\u00e0y \u1ea5y tr\u1edf \u0111i m\u1ed7i ng\u00e0y ba l\u1ea7n l\u00e0m l\u1ec5 \u0111i\u1ec7n (l\u1ec5 \u0111i\u1ec7n bu\u1ed5i s\u00e1ng, l\u1ec5 d\u00e2ng \u0111\u1ed3 \u0103n, l\u1ec5 \u0111i\u1ec7n bu\u1ed5i chi\u1ec1u, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5, ho\u1eb7c sai th\u00e2n c\u00f4ng l\u00e0m l\u1ec5). Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t v\u00e0 ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00ec l\u00e0m l\u1ec5 \u0111i\u1ec7n l\u1edbn (Vua th\u00e2n \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i l\u00e0m l\u1ec5. Nh\u01b0 g\u1eb7p ng\u00e0y l\u1ec5 Mi\u1ebfu h\u01b0\u1edfng, ng\u00e0y Ban s\u00f3c v\u00e0 ng\u00e0y t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n th\u00ec \u0111\u1ec3 h\u00f4m sau l\u00e0m l\u1ec5). C\u00e1c ho\u00e0ng th\u00e2n t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng thay phi\u00ean ch\u1ea7u ch\u1ef1c ban \u0111\u00eam. C\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i v\u0103n v\u00f5 chia l\u00e0m ba ban ch\u1ea7u ch\u1ef1c v\u00e0 ph\u1ee5 b\u00e1i ban ng\u00e0y. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn b\u00e1i v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p s\u1ef1 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh th\u00e2n, y\u1ebft c\u00e1c mi\u1ebfu. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n v\u1ec1 y\u1ebft ki\u1ebfn c\u00e1c mi\u1ebfu. B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u : \u201cK\u00ednh x\u00e9t s\u00e1ch Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 c\u00f3 n\u00f3i \u201cK\u00ednh y\u1ebft t\u1ed5 ti\u00ean\u201d v\u00e0 ch\u00fa th\u00edch r\u1eb1ng \u201cY\u1ebft ki\u1ebfn t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c vua \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng\u201d. Th\u01a1 \u201cM\u1eabn d\u01b0 ti\u1ec3u t\u1eed\u201d \u1edf \u201cChu t\u1ee5ng\u201d ch\u00fa th\u00edch r\u1eb1ng \u201cT\u1ef1 v\u01b0\u01a1ng ((1) T\u1ef1 v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 vua m\u1edbi n\u1ed1i ng\u00f4i) \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u mi\u1ebfu\u201d. Nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 Tam \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec5 ki\u1ebfn mi\u1ebfu. T\u1eeb V\u0103n \u0111\u1ebf nh\u00e0 T\u00e2y H\u00e1n v\u1ec1 sau, ph\u00e0m vua m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i t\u1ea5t ph\u1ea3i y\u1ebft ki\u1ebfn mi\u1ebfu Cao t\u1ed5. T\u1eeb Quang V\u0169 \u0111\u1eddi \u0110\u00f4ng H\u00e1n v\u1ec1 sau, vua m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i th\u00ec y\u1ebft ki\u1ebfn mi\u1ebfu Cao t\u1ed5 v\u00e0 mi\u1ebfu Th\u1ebf t\u1ed5. Kho\u1ea3ng \u0111\u1eddi L\u1ee5c tri\u1ec1u ((2) L\u1ee5c tri\u1ec1u : s\u00e1u tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i l\u00e0 Ng\u00f4, \u0110\u00f4ng T\u1ea5n, T\u1ed1ng, T\u1ec1, L\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea7n \u1edf Trung Qu\u1ed1c), gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111\u1eddi l\u00e0m. Ti\u00eau S\u00e2m \u0111\u1eddi T\u1ec1 b\u00e0n r\u1eb1ng : H\u00e1 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng ng\u00f4i ch\u00ednh, \u1edf n\u01a1i t\u00f4n, n\u1ed1i nghi\u1ec7p tr\u01b0\u1edbc, v\u00e2ng m\u1ec7nh tr\u1eddi, m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Th\u00e1i mi\u1ebfu y\u1ebft ki\u1ebfn t\u1ed5 t\u00f4ng sao ? \u0110\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng T\u1ed1ng tr\u1edf v\u1ec1 sau, \u0111\u1ec1u c\u00e2u n\u1ec7 thuy\u1ebft ba n\u0103m c\u00f3 tang th\u00ec kh\u00f4ng t\u1ebf, r\u1ed3i kh\u00f4ng l\u00e0m l\u1ec5 \u1ea5y n\u1eefa, nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh v\u1edbi ch\u00edn mi\u1ebfu m\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn mu\u00f4n n\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i x\u00e9t Minh \u0111i\u1ec3n v\u1ec1 nghi th\u1ee9c l\u1ec5 l\u00ean ng\u00f4i, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc khi l\u00ean ng\u00f4i, sai quan k\u00ednh c\u00e1o \u1edf mi\u1ebfu ; \u0111\u1ebfn ng\u00e0y l\u00ean ng\u00f4i, vua th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn c\u00e1o \u1edf \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, sau khi l\u00ean ng\u00f4i kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec5 ki\u1ebfn mi\u1ebfu n\u1eefa. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec tr\u01b0\u1edbc khi ch\u01b0a l\u00ean ng\u00f4i c\u00f3 m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 hai l\u1ea7n c\u00e1o \u1edf mi\u1ebfu, l\u1ec5 nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 phi\u1ec1n, sau khi l\u00ean ng\u00f4i kh\u00f4ng th\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u t\u00f4n mi\u1ebfu, l\u1ec5 nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 thi\u1ebfu. Nay xin theo l\u1ec5 Tam \u0111\u1ea1i v\u00e0 L\u01b0\u1ee1ng H\u00e1n, sau khi l\u00ean ng\u00f4i, ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t th\u00e2n y\u1ebft c\u00e1c mi\u1ebfu, m\u1edbi l\u00e0 h\u1ee3p l\u1ec5\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua nghe theo, li\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu th\u00ec \u0111\u1ea1i gi\u00e1 do c\u1eeda T\u1ea3 T\u00fac, ra c\u1eeda T\u1ea3 \u0110oan, v\u00e0o c\u1eeda Hi\u1ec3n Nh\u00e2n, \u0111\u1ebfn c\u1eeda Hi\u1ec3n Th\u1eeba d\u1eebng l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua \u0111\u1ec3 tang, l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb, h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ebfn b\u00e0n th\u1edd l\u1ea1y kh\u00f3c, d\u1eabu ng\u00e0y r\u00e9t ng\u00e0y n\u1eafng, ch\u01b0a t\u1eebng ng\u00e0y n\u00e0o thi\u1ebfu. M\u1ed7i khi ra v\u00e0o \u0111\u00f4 th\u00e0nh, t\u1ea5t \u0111em vi\u1ec7c c\u00e1o. T\u1eebng \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea7y t\u00f4i khen thu\u1eadt c\u00f4ng \u0111\u1ee9c ti\u00ean \u0111\u1ebf, nh\u1ecf n\u01b0\u1edbc m\u1eaft kh\u00f3c kh\u00f4ng th\u00f4i. L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00e0 L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng th\u01b0\u1eddng n\u00f3i xin b\u1edbt \u0111au th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm v\u1eabn bi\u1ebft, th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 hu\u1ef7 ho\u1ea1i th\u00e2n th\u1ec3, v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i l\u1ec5, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 tang \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, l\u1ea1i l\u00e0 b\u1ea5t hi\u1ebfu, nh\u01b0ng t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. T\u1eebng b\u1ea3o Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0ng kh\u1ea3o ta c\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i gi\u00e1p chi\u1ebfn, n\u00f3n chi\u1ebfn, \u0111ai l\u01b0ng l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3 khi d\u1eb9p lo\u1ea1n v\u1eabn d\u00f9ng, nay tr\u1eabm tr\u00f4ng th\u1ea5y ph\u1ea3ng ph\u1ea5t nh\u01b0 tr\u00f4ng th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng do \u0111\u00f3 m\u00e0 bi\u1ebft c\u00f4ng nghi\u1ec7p gian nan b\u1edfi \u0111\u00e2u m\u00e0 n\u00ean\u201d (sau khi \u0111\u00e3 an t\u00e1ng th\u00ec \u0111em \u0111\u1ec3 \u1edf \u0111i\u1ec7n Minh Th\u00e0nh). Vua l\u1ea1i \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t \u0111\u0129nh v\u00e0ng b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u0129nh v\u00e0ng n\u00e0y l\u00e0 c\u1ee7a tin c\u1ee7a Ho\u00e0ng t\u1ef7 ((3) Ho\u00e0ng t\u1ef7 : m\u1eb9 vua ch\u1ebft r\u1ed3i g\u1ecdi l\u00e0 Ho\u00e0ng t\u1ef7) l\u00fac c\u00f2n xi\u00eau d\u1ea1t \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho ta kh\u1eafc m\u00e0 c\u1ea5t \u0111i. (Tr\u01b0\u1edbc kia kho\u1ea3ng n\u0103m Qu\u00fd m\u00e3o, Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i ch\u1ed7 \u1edf lu\u00f4n, m\u1edbi l\u1ea5y m\u1ed9t n\u00e9n v\u00e0ng chia l\u00e0m hai \u0111\u0129nh, m\u1ed9t \u0111\u0129nh \u0111\u01b0a cho h\u1eadu \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u1ee7a tin. K\u1ecbp khi thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u00e3 y\u00ean, Th\u1ebf t\u1ed5 b\u1ea3o h\u1eadu r\u1eb1ng : \u201cL\u00fac gian nan c\u0169ng kh\u00f4ng qu\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 b\u1ea3o con ch\u00e1u\u201d. \u0110\u1ebfn nay vua ra l\u1ec7nh kh\u1eafc v\u00e0o \u0111\u0129nh v\u00e0ng \u1ea5y r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ebf t\u1ed5 \u0111\u1ebf h\u1eadu Qu\u00fd m\u00e3o b\u00e1 thi\u00ean th\u1eddi t\u00edn v\u1eadt &#8211; V\u1eadt tin c\u1ee7a Ho\u00e0ng h\u1eadu vua Th\u1ebf t\u1ed5 l\u00fac xi\u00eau d\u1ea1t n\u0103m Qu\u00fd m\u00e3o\u201d. K\u00ednh c\u1ea5t \u1edf \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>Cho c\u00e1c k\u1ef3 l\u00e3o \u1edf trong kinh k\u1ef3 b\u1ea1c v\u00e0 c\u01a1m r\u01b0\u1ee3u theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu ch\u00e9p c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ebfn n\u01a1i c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0 b\u1ed5n ph\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i con ; c\u1ea5t nh\u1eafc th\u01b0\u1edfng khen l\u00e0 \u01a1n \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Nh\u1edb x\u01b0a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta, m\u1ed9t b\u1ed9 nhung y, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c gi\u00e3, trung th\u1ea7n ch\u00ed s\u0129, nh\u01b0 m\u00e2y h\u1ecdp, nh\u01b0 b\u00f3ng theo. Trong kho\u1ea3ng \u1ea5y, c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00ec n\u01b0\u1edbc kh\u00f3 nh\u1ecdc, ra tr\u1eadn l\u1eadp c\u00f4ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng, t\u01b0\u1edbc x\u1ee9ng v\u1edbi c\u00f4ng, l\u1edbn nh\u1ecf kh\u00f4ng s\u00f3t. T\u1eeb \u0111\u1ea5y \u0111\u1ebfn nay, ho\u1eb7c c\u00f3 b\u1ec7nh ph\u1ea3i t\u1eeb ch\u1ee9c, ho\u1eb7c v\u00ec tu\u1ed5i gi\u00e0 ph\u1ea3i r\u00fat lui, ho\u1eb7c v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n ngh\u1ec9 ng\u01a1i, ho\u1eb7c v\u00ec l\u1ea7m l\u1ed7i m\u1ea5t ch\u1ee9c, \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 c\u1ea3, h\u00e1 l\u1ea5y l\u00e0m y\u00ean t\u00e2m \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u00e2u. Tr\u1eabm nay m\u1edbi n\u1ed1i ng\u00f4i, c\u1ea7n t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi c\u0169, mu\u1ed1n n\u00eau d\u00f9ng th\u00eam r\u1ed9ng \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng ai b\u1ecb n\u00e9n ch\u00ecm. \u0110\u1eb7c chu\u1ea9n cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00ec qu\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 quan v\u00e0o kho\u1ea3ng t\u1eeb n\u0103m \u0110inh m\u00f9i tr\u1edf v\u1ec1 sau, n\u0103m Gia Long th\u1ee9 18 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ai d\u1ef1 c\u00f3 ch\u1ec9 sai, ch\u1ec9 truy\u1ec1n, ch\u00e2u s\u1eafc, ch\u00e2u th\u1ecb v\u00e0 c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng ph\u00f3, \u0111\u00e3 t\u1ea3n c\u01b0 v\u1ec1 th\u00f4n qu\u00ea, ho\u1eb7c l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o c\u00e1c nha, c\u00f3 ai tr\u01b0\u1edbc \u1ed1m m\u00e0 nay kh\u1ecfi, tu\u1ed5i gi\u00e0 m\u00e0 s\u1ee9c kho\u1ebb, t\u00ecnh nguy\u1ec7n xin kh\u1edfi ph\u1ee5c \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f9ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecf tr\u1ed1n \u0111i m\u00e0 bi\u1ebft ra tr\u00ecnh th\u00fa t\u1ed9i, th\u00ec \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 kinh, do b\u1ed9 L\u1ea1i d\u1eabn y\u1ebft ki\u1ebfn, s\u1ebd tu\u1ef3 t\u00e0i b\u1ed5 d\u1ee5ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho c\u00e1c quan \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i ai b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t b\u1ed5ng t\u1eeb n\u0103m Gia Long th\u1ee9 18 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khoan mi\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u c\u1eed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00f3 \u0111\u1ee9c hi\u1ec1n l\u00e0nh ngay th\u1eb3ng v\u00e0 c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec1n t\u00e0i l\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, cho n\u00ean ngo\u00e0i khoa m\u1ee5c ra, ph\u1ea3i nh\u1edd c\u00f3 c\u1eed tri, m\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 ph\u1ea3i \u0111em ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 th\u1edd vua. Tr\u1eabm m\u1edbi n\u1ed1i ng\u00f4i, m\u01b0u toan g\u1eafng g\u1ecfi, r\u1ea5t mu\u1ed1n trong tri\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi, ngo\u00e0i n\u1ed9i kh\u00f4ng s\u00f3t ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, \u0111\u1ec3 t\u00f4 \u0111i\u1ec3m m\u01b0u to, vang l\u1eebng \u0111\u1ee9c ho\u00e1. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan \u1edf trong Kinh, v\u0103n t\u1eeb Tham tri, v\u00f5 t\u1eeb \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean, \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec c\u00e1c quan \u1edf th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n, \u0111\u1ec1u c\u1eed m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c hi\u1ec1n l\u00e0nh ngay th\u1eb3ng v\u00e0 c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 nh\u00e0 sang hay nh\u00e0 h\u00e8n, \u0111\u1ec1u k\u00ea t\u00ean t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u1ebf d\u1ea5u quan ph\u00f2ng \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. (Gi\u00e1m Th\u1ea7n s\u00e1ch qu\u00e2n, Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n, Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n, Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n, Ch\u01b0\u1edfng Trung qu\u00e2n, Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n, Ch\u01b0\u1edfng Thu\u1ef7 qu\u00e2n v\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 s\u00e1u b\u1ed9, m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t d\u1ea5u quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng b\u1ea1c. Thu\u1ef7 qu\u00e2n Th\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t d\u1ea5u quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, T\u1ea3 tham tri, H\u1eefu tham tri s\u00e1u b\u1ed9, m\u1ed7i ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t d\u1ea5u quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng ng\u00e0). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u00e2u ngh\u1ecb th\u00ec d\u00f9ng \u1ea5n c\u00f4ng. \u0110\u1ebfn nay sai H\u1eefu ty ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng ban c\u1ea5p, cho khi ph\u1ee5ng l\u1ee5c d\u1ee5 ch\u1ec9 v\u00e0 khi t\u00e2u ngh\u1ecb th\u00ec d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng. Sai Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n, Tri b\u1ea1 N\u1ed9i h\u00e0n l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Tu\u00e2n, Cai h\u1ee3p H\u1ee9a \u0110\u1ee9c \u0110\u1ec7, L\u00ea B\u00e1 T\u00fa, Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn sung c\u00e1c ch\u1ee9c Th\u1ecb th\u01b0, Th\u1ecb h\u00e0n, coi gi\u1eef \u0111\u1ed3 th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o v\u00e0 v\u0103n th\u01b0, ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u, \u0111\u1ed3 b\u1ea3n, s\u1ed5 s\u00e1ch ; sai H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb gi\u1ea3ng Nguy\u1ec5n C\u1eedu Kh\u00e1nh v\u00e0 C\u1ed1ng s\u0129 vi\u1ec7n Nguy\u1ec5n Tr\u01b0\u1eddng Huy sung ch\u1ee9c Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa ; \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 c\u1ea5p b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng. Sai ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng giao cho c\u00e1c Th\u1ecb th\u01b0, Th\u1ecb h\u00e0n, N\u1ed9i h\u00e0n c\u00f9ng gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m n\u0103m, th\u00e1ng, ng\u00e0y, g\u1eb7p ph\u1ea3i \u201cc\u1ea3nh m\u1ec7nh\u201d [l\u00e0 ch\u1eef ng\u1ecd], c\u00e1c v\u0103n th\u01b0 c\u1ee7a quan d\u00e2n \u0111\u01b0a l\u00ean, giao xu\u1ed1ng th\u00ec cho vi\u1ebft th\u1eb3ng th\u00e1ng \u1ea5y ng\u00e0y \u1ea5y, b\u1ea5t t\u1ea5t d\u00f9ng ch\u1eef \u201ck\u1ebf\u201d (nh\u01b0 th\u00e1ng 5 th\u00ec vi\u1ebft k\u1ebf t\u1ee9 nguy\u1ec7t) c\u00f9ng nh\u1eefng ch\u1eef \u201cnh\u1eadt ti\u1ec1n nh\u1eadt h\u1eadu\u201d n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ea5t T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh l\u00e0m Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Cho L\u00ea Kim Nh\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh ngh\u0129a T\u1ea3 qu\u00e2n, Tr\u1ea7n V\u0103n H\u00e3nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tri\u1ec7u H\u1eefu tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng V\u00e2n, H\u1eefu tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 h\u00e0nh K\u00fd l\u1ee5c V\u0129nh Thanh l\u00e0 Tr\u1ea7n Minh Ngh\u0129a, K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam h\u1ea1 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n l\u00e0m H\u1eefu tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Trinh l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam h\u1ea1, Tham hi\u1ec7p l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o l\u00e0m Th\u1ef1 l\u00fd hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ee5c l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u xin l\u1ea5y ch\u1ee9c cai h\u1ee3p b\u1ed5 tri huy\u1ec7n, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00ean t\u00e2u. Vua n\u00f3i : \u201cCh\u1ee9c th\u1ea7n d\u00e2n th\u00ec n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi khoa m\u1ee5c \u0111\u1ec3 l\u00e0m, t\u01b0 l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u00e0m ch\u1ee9c \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. H\u1eefu Th\u1eadn xin c\u1eed C\u1ed1ng s\u1ef9 vi\u1ec7n. Vua n\u00f3i : \u201cCh\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec d\u00f9ng, ch\u1edb g\u00e2y n\u00ean c\u00e1i th\u00f3i v\u1ed9i v\u00e0ng c\u1ea7u c\u1ea1nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n d\u00e2ng t\u00f4n thu\u1ef5 \u0110\u1ea1i h\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00e0 Khai Thi\u00ean Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o L\u1eadp K\u1ef7 Thu\u1ef3 Th\u1ed1ng Th\u1ea7n V\u0103n Th\u00e1nh V\u00f5 Tu\u1ea5n \u0110\u1ee9c Long C\u00f4ng Ch\u00ed Nh\u00e2n \u0110\u1ea1i Hi\u1ebfu Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u1ebf t\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua n\u00f3i : \u201cHo\u00e0ng kh\u1ea3o ta trung h\u01b0ng ki\u00eam s\u00e1ng nghi\u1ec7p, c\u00f4ng \u0111\u1ee9c th\u1ecbnh l\u1eafm, Cao t\u1ed5 v\u00e0 Quang V\u0169 nh\u00e0 H\u00e1n, kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u00f4n thu\u1ef5 nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u0169ng h\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; V\u00e0i ng\u00e0y sau l\u1ea1i d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTa \u0111\u00eam n\u1eb1m m\u01a1 th\u1ea5y Ho\u00e0ng kh\u1ea3o \u1edf \u0111i\u1ec7n Trung Ho\u00e0 b\u1ea3o ta r\u1eb1ng : \u0110\u01b0a kim s\u00e1ch c\u1ee7a ta l\u1ea1i \u0111\u00e2y. \u00fd gi\u1ea3 vong linh Ho\u00e0ng kh\u1ea3o \u1edf tr\u00ean tr\u1eddi c\u0169ng ng\u1ea7m nh\u1eadn t\u00f4n thu\u1ef5 \u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; R\u0103n d\u1ee5 th\u1ea7n d\u00e2n trong ngo\u00e0i :<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 ho\u00e0ng c\u1ef1c d\u1ef1ng \u0111\u1ea1o trung, \u0111\u1ed1i th\u1eddi m\u00e0 nu\u00f4i mu\u00f4n v\u1eadt ; vua n\u00f3i l\u00e0m ph\u00e9p t\u1eafc, ra m\u1ec7nh \u0111\u1ec3 c\u00e1o b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng. V\u00ec ban \u0111\u1ee9c ra l\u1ec7nh, l\u00e0m ph\u01b0\u1edbc thi \u00e2n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u1edf m\u00f9a xu\u00e2n ; m\u00e0 ban ch\u1ea7u tr\u1ecb qu\u00e2n, nh\u1eadn ch\u1ee9c l\u00e0m ph\u00e9p, \u0111\u1ec1u do \u1edf vi\u1ec7c l\u1ec5. X\u00e9t x\u01b0a, vua t\u00f4i khuy\u00ean r\u0103n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 theo l\u1ed1i ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc ; s\u1eeda sang m\u01b0u hay, trong \u1ea5y gi\u00e1o ho\u00e1 d\u1ef1ng l\u00e0m. \u0110\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn c\u00f3 \u0111\u1ee9c, ng\u01b0\u1eddi nh\u1ecf t\u1ea1o n\u00ean. \u0110\u1ea1o ph\u1ea3i l\u00e2u th\u00ec ho\u00e1 m\u1edbi n\u00ean ; \u0111\u1ecbnh l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n ch\u00fang. Theo l\u1ebd tr\u1eddi \u0111\u1ea5t giao th\u00e1i ; ch\u00ednh ng\u00e0y tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ee3i nhau. Gi\u00fap \u0111\u1ee1 khuy\u00ean r\u0103n kh\u00f4ng b\u1ecf thi\u1ebfu, c\u00f9ng l\u00f2ng e s\u1ee3 m\u00e0 h\u1ee3p l\u00f2ng k\u00ednh cung ; tri\u1ec1u qu\u1eadn m\u1ee5c th\u00fa b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc nhau, x\u1ebfp b\u1eb1ng ph\u00e9p t\u1eafc m\u00e0 x\u00e9t b\u1eb1ng tin th\u1ef1c. C\u00f2n nh\u01b0 qu\u00e2n s\u0129 nanh vu\u1ed1t ; t\u1eebng tr\u1ea3i chi\u1ebfn tr\u1eadn gian nan. M\u1ed9t m\u00f9a gi\u1ea3ng v\u00f5 ba m\u00f9a v\u1ec1 c\u00e0y, \u0111\u1ec1u theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh lui t\u1edbi ; ngh\u00ecn ng\u00e0y ch\u0103m nu\u00f4i m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111em d\u00f9ng \u0111\u1ebfn ch\u1edb qu\u00ean gan d\u1ea1 trung th\u00e0nh. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac c\u1ea3 \u0111\u00e0n, \u0111\u1ec1u d\u01b0\u1edbi bao g\u1ed3m che kh\u1eafp. C\u00e0y d\u1ec7t ch\u1edb b\u1ecf ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p, r\u00e8n nung l\u1ea5y th\u00f3i ki\u1ec7m c\u1ea7n ; t\u00e0i n\u0103ng gi\u1eef \u1ea5y t\u00ednh tr\u1eddi, h\u0103ng h\u00e1i \u0111ua nhau nh\u00e2n nh\u01b0\u1ee3ng. Tr\u1eabm ch\u1ecbu ng\u00f4i b\u00e1u l\u1edbn, n\u1ed1i ph\u01b0\u1edbc t\u1ed1t x\u01b0a. V\u00e2ng Ti\u00ean ho\u00e0ng \u0111\u1ec3 c\u01a1 nghi\u1ec7p n\u1eb7ng, giao vi\u1ec7c kh\u00f3 kh\u0103n, v\u1eabn s\u1ee3 h\u00e3i nh\u01b0 t\u1edbi v\u1ef1c s\u00e2u, b\u0103ng m\u1ecfng ; l\u00fac s\u1ee3 ch\u00ednh nh\u01b0\u1eddng b\u01b0ng ch\u1eadu \u0111\u1ea7y, \u1edf c\u1ea3nh m\u00e3n t\u00fac, c\u00e0ng gi\u1eef g\u00ecn nh\u01b0 soi g\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng n\u01b0\u1edbc trong. Nay nh\u00e2n bu\u1ed5i ban cho ng\u1ecdc thu\u1ef5 ((1) Ng\u1ecdc thu\u1ef5 : l\u1ec5 ch\u01b0 h\u1ea7u ch\u1ea7u vua, th\u00ec ban cho ng\u1ecdc thu\u1ef5) v\u1eady \u0111em l\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o \u0111inh ninh. \u00d4i ! U\u1ed1n n\u1eafn kh\u00f4ng s\u00f3t, ph\u1ea1m vi kh\u00f4ng qua, \u0111\u00e3 nh\u00f3m \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m ch\u00ed \u0111\u1ea1o ; d\u1ea1y b\u1ea3o kh\u00f4ng c\u00f9ng, dung d\u01b0\u1ee1ng kh\u00f4ng h\u1ea1n, \u0111\u1ec3 k\u00e9o l\u1ea1i cu\u1ed9c th\u1ecbnh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng. C\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ec1u lo ; thanh b\u00ecnh c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban cho vua n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p s\u1eafc th\u01b0 v\u00e0 g\u1ea5m l\u1ee5a. (G\u1ea5m T\u1ed1ng 10 c\u00e2y, l\u1ee5a v\u1ea3i \u0111\u1ec1u 50 t\u1ea5m, tr\u1eebu l\u00f4ng 10 t\u1ea5m).<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm v\u00e2ng tr\u1ecdng tr\u00e1ch c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf ph\u00f3 th\u00e1c cho, ngh\u0129 t\u00f4n th\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 quan h\u1ec7 v\u00e0o \u0111\u1ea5y, ng\u00f4i th\u1ea7n kh\u00ed kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u1eafng l\u00e2u. V\u1eeba r\u1ed3i, tr\u00ean tu\u00e2n di chi\u1ebfu, d\u01b0\u1edbi theo l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m nay n\u1ed1i ng\u00f4i Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, ban ph\u01b0\u1edbc ra \u01a1n, \u0111\u1ec3 tai m\u1eaft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u m\u1edbi. V\u01b0\u01a1ng \u1edf h\u00e0ng ch\u1ee9c c\u1ed1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, nh\u1edd Ti\u00ean ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta d\u1ef1ng l\u1ea1i n\u01b0\u1edbc cho, \u0111\u00e3 suy l\u00f2ng nh\u1ea5t th\u1ecb \u0111\u1ed3ng nh\u00e2n, n\u00ean h\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1edbc chung c\u00f9ng thi\u00ean h\u1ea1. V\u1eady d\u1ee5 cho bi\u1ebft v\u00e0 ban ph\u1ea9m v\u1eadt cho v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 r\u00f5 \u01a1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. V\u01b0\u01a1ng n\u00ean v\u00e2ng theo l\u1eddi d\u1ee5, k\u00ednh gi\u1eef l\u1ec5 phi\u00ean th\u1ea7n \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ph\u1ee5 l\u00f2ng ta, t\u1ee9c l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ee5 \u01a1n \u0111\u1ee9c che ch\u1edf c\u1ee7a Ti\u00ean ho\u00e0ng \u0111\u1ebf\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea1i sai may \u00e1o tr\u1eafng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Nhu vi\u1ec5n \u0111\u1ec3 ban c\u1ea5p cho. Vua d\u1ee5 T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn khanh tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c ngo\u00e0i kh\u1ed5n, canh ph\u00f2ng \u1edf ch\u1ed7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, c\u00e0ng kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00ean n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 th\u1ea7n thu\u1ed9c c\u1ee7a b\u1ea3n tri\u1ec1u \u1edf gi\u00e1p gi\u1edbi hai n\u01b0\u1edbc l\u1edbn. Nay Ti\u00ean \u0111\u1ebf v\u1eeba b\u0103ng, ch\u00ednh gi\u00e1o \u0111\u1ed5i m\u1edbi, ph\u1ea3i x\u00e9t k\u1ef9 xem h\u1ecd h\u01b0\u1edbng l\u1ea1i quay \u0111i th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u1ec3 m\u00e0 y\u00ean \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1, d\u00f9 c\u00f3 chi ph\u00ed c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean ti\u1ebfc. V\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p t\u1eeb khi b\u1ea3n tri\u1ec1u g\u00e2y d\u1ef1ng cho \u0111\u1ebfn nay, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam h\u00e1 kh\u00f4ng th\u1eafc m\u1eafc. Nay ho\u1eb7c gi\u1ea3 nh\u00e2n l\u00fac n\u01b0\u1edbc ta c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111au th\u01b0\u01a1ng, m\u01b0u toan \u00fap l\u1ea5y Nam Vang, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ea1i k\u1ebf \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3, khanh n\u00ean li\u1ec7u k\u1ef9 s\u1edbm \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai Ch\u01b0\u1edfng T\u1ea3 qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ch\u1ecdn c\u00e1c \u1ea5m t\u1eed c\u00f3 t\u00e0i c\u00f3 h\u1ea1nh, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 d\u1ee5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ng\u00e0y \u1ea5t s\u1eedu, vua m\u1eb7c \u00e1o tr\u1edf \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n l\u00e0m l\u1ec5 \u0111i\u1ec7n bu\u1ed5i s\u00e1ng, l\u1ec5 xong \u0111\u1ed5i m\u1eb7c \u00e1o th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf tr\u01b0\u1edbc b\u00e0n th\u1edd Ho\u00e0ng t\u1ef7.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Truy c\u1ea5p cho Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Duy Ho\u00e0 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c. (M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc Duy Ho\u00e0 sung ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u tr\u01b0\u1eddng thi Th\u0103ng Long, tr\u1edf v\u1ec1 \u1ed1m ch\u1ebft).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ban g\u01b0\u01a1m \u0111eo v\u00e0 s\u00fang tay cho c\u00e1c quan v\u00f5 Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i (quan Kinh th\u00ec t\u1eeb V\u1ec7 u\u00fd tr\u1edf l\u00ean, quan ngo\u00e0i th\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean \u1edf hai th\u00e0nh). L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c cho th\u00eam s\u1eebng t\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u1edf Kinh s\u01b0 gi\u00e1 g\u1ea1o cao. Sai K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng h\u1ecfi th\u0103m d\u00e2n gian, c\u00f3 ai mu\u1ed1n mua g\u1ea1o th\u00ec gi\u1ea3m gi\u00e1 m\u00e0 b\u00e1n cho.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ban l\u1ecbch Hi\u1ec7p k\u1ef7 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t, H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb, Trung b\u1ea3o nh\u1ea5t \u0111i th\u00fa Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh ; cho \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng theo th\u1ee9 b\u1eadc. R\u1ed3i l\u00ednh th\u00fa kh\u00f4ng quen thu\u1ef7 th\u1ed5, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u1ed1m. Vua nghe tin, sai trung s\u1ee9 ch\u1ea1y theo \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn x\u00e9t th\u0103m. D\u1ee5 cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1ed7 v\u1ec1 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t ; n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n theo nh\u01b0 l\u1ec7 v\u00e0 c\u1ea5p th\u00eam cho m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Cho t\u1ebf t\u01b0\u1edbng s\u0129 ch\u1ebft tr\u1eadn \u1edf Thi N\u1ea1i. Vua nh\u1edb l\u1ea1i bu\u1ed5i qu\u1ed1c s\u01a1 trong tr\u1eadn Thi N\u1ea1i t\u01b0\u1edbng s\u0129 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u1eadn, s\u1eafc cho H\u1eefu ty s\u1eafm s\u1eb5n sinh l\u1ec5 v\u00e0 300 quan ti\u1ec1n, sai L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0m \u0111\u00e0n \u0111\u1ec3 t\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u00e0n \u0111\u1eb7t quan thu\u1ed9c \u1edf ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n. Vua b\u1ea3o Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ebf h\u1ec7 c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u1eeb v\u00e0i tr\u0103m n\u0103m chi ph\u00e1i sinh ra nhi\u1ec1u l\u1eafm, kh\u00f4ng th\u1ec3 ghi h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay n\u00ean l\u1ea5y th\u00e2n thu\u1ed9c hai ba \u0111\u1eddi l\u00e0m m\u1ed9t s\u1ed5 ri\u00eang, s\u1ed1ng th\u00ec \u0111\u1eb7t t\u00ean, ch\u1ebft th\u00ec cho thu\u1ef5, c\u00e1c l\u1ec5 quan h\u00f4n tang t\u1ebf th\u00ec \u00e2n c\u1ea5p theo th\u1ee9 b\u1eadc. \u0110\u1eb7c ch\u1ee9c T\u1ea3, H\u1eefu t\u00f4n ch\u00ednh v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 thu\u1ed9c coi gi\u1eef ph\u1ea3 h\u1ec7, \u0111\u1ec3 r\u00f5 ngh\u0129a lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ng\u00e0y \u1ea5t h\u1ee3i, \u0111\u00fac s\u00e1ch v\u00e0ng t\u00f4n thu\u1ef5. (D\u00f9ng 9 t\u1edd v\u00e0ng, m\u1ed7i t\u1edd d\u00e0i 6 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n 4 ly, ngang 3 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n 1 ly).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ng\u00e0y B\u00ednh t\u00fd, xu\u1ea5t binh (trao c\u1edd ti\u1ebft mao cho \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00f5 ban nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc). Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y, ra l\u1ec7nh cho 1.000 bi\u1ec1n binh Th\u1ecb trung s\u1eafp h\u00e0ng \u1edf C\u00f4ng th\u1ef1 t\u1ea3 h\u1eefu, 1.000 bi\u1ec1n binh Th\u1ecb n\u1ed9i s\u1eafp h\u00e0ng \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu trong c\u1eeda \u0110oan M\u00f4n. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y th\u00ec xu\u1ea5t binh. Xong th\u00ec th\u00f4i vi\u1ec7c gi\u1edbi nghi\u00eam. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Ki\u1ebfn An c\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u00e0i 2.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNghe th\u1ea5y em kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ti\u1ec1n ti\u00eau d\u00f9ng, v\u1eady c\u1ea5p cho ti\u1ec1n. Em ph\u1ea3i ngh\u0129 \u0111\u1ea5y, nh\u1eefng b\u1ed5ng l\u1ed9c \u1ea5y l\u00e0 m\u00e1u m\u1ee1 c\u1ee7a d\u00e2n. Ph\u1ea3i cung ki\u1ec7m \u0111\u1ec3 n\u1ed1i nghi\u1ec7p nh\u00e0, \u0111\u1eebng xa x\u1ec9 m\u00e0 h\u1ea1i \u0111\u1ee9c. Ta v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 gi\u1eef c\u1ee7a h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng c\u1ee7a c\u00f4ng l\u00e0m \u01a1n ri\u00eang m\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c sao ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0110\u1ecbnh l\u1ec7 h\u1eadu th\u0103ng h\u1eadu \u0111i\u1ec7u cho c\u00e1c quan \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i b\u1ed5ng m\u00e3n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua t\u1eebng xem s\u1ed5 c\u00e1c quan, d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00ec n\u01b0\u1edbc ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi, ho\u1eb7c l\u1ea5y t\u01b0 c\u00e1ch, ho\u1eb7c l\u1ea5y c\u00f4ng lao t\u00e0i n\u0103ng, \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111em ra b\u00e0n chung, h\u00e1 n\u00ean k\u00e9o b\u00e8 t\u01b0 t\u00fai. V\u1eady \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh\u201d. B\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : Ph\u00e0m nh\u1eefng quan trong ngo\u00e0i, v\u0103n t\u1eeb Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, hi\u1ec7n \u0103n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0m \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y s\u00e1u n\u0103m tr\u1edf l\u00ean t\u1ee9c l\u00e0 b\u1ed5ng m\u00e3n. (B\u00e0n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng ch\u1ec9 l\u1ea5y ch\u1ee9c th\u1ef1c th\u1ee5 hi\u1ec7n nay m\u00e0 b\u00e0n, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o nguy\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, tuy \u0103n b\u1ed5ng nhi\u1ec1u n\u0103m, c\u0169ng kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn. L\u1ea1i nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0103n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y s\u00e1u n\u0103m, nh\u00e2n c\u00f3 tang v\u1ec1 ngh\u1ec9, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nguy\u00ean ch\u1ee9c c\u0169 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng, nay t\u00ednh t\u1eeb khi l\u1ea1i b\u1ed5 nguy\u00ean ch\u1ee9c \u0111\u1ebfn gi\u1edd, d\u1eabu ch\u01b0a \u0111\u1ea7y s\u00e1u n\u0103m c\u0169ng cho li\u1ec7t l\u00e0m b\u1ed5ng m\u00e3n), Th\u01b0\u1ee3ng ty qu\u1ea3n l\u0129nh n\u00ean x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00ec h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng xu\u00e2n l\u00e0m hai b\u1ea3n danh s\u00e1ch. V\u0103n c\u00f3 vi\u1ec7c l\u00e0m, v\u00f5 c\u00f3 coi qu\u00e2n, l\u00e0 s\u00e1ch h\u1eadu th\u0103ng (v\u00f5 th\u00ec Tr\u1ea5n th\u1ee7, L\u01b0u th\u1ee7 l\u1ec7 c\u0169ng th\u1ebf), v\u0103n kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c, v\u00f5 kh\u00f4ng coi qu\u00e2n, l\u00e0 s\u00e1ch h\u1eadu \u0111i\u1ec7u, do hai b\u1ed9 L\u1ea1i Binh t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 th\u0103ng \u0111i\u1ec7u (\u1edf Kinh th\u00ec th\u00e1ng 2, \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec th\u00e1ng 3, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 trung tu\u1ea7n th\u00ec g\u1eedi cho b\u1ed9). N\u1ebfu do \u0111\u1eb7c ch\u1ec9 v\u00e0 do chu\u1ea9n theo \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u1eed l\u00ean th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 ni\u00ean h\u1ea1n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 khai khuy\u1ebft. Ph\u00e0m quan ch\u1ee9c c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec ngay th\u00e1ng \u1ea5y l\u00e0m s\u00e1ch g\u1eedi cho b\u1ed9, b\u1ed9 th\u1ea7n l\u1ea5y c\u1ea3 s\u00e1ch h\u1eadu th\u0103ng, h\u1eadu \u0111i\u1ec7u ti\u1ebfn tr\u00ecnh, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 b\u1ed5 khuy\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u00e0n \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y ninh l\u0103ng. Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng Th\u1ecb trung Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 L\u00ea Duy Thanh \u0111\u1ec1u gi\u1eef \u00fd ki\u1ebfn ri\u00eang. (C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng ch\u1ecdn ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 4 l\u00e0 ng\u00e0y T\u00e2n s\u1eedu, gi\u1edd \u0110inh d\u1eadu, Duy Thanh ch\u1ecdn ng\u00e0y 29 th\u00e1ng 3 l\u00e0 ng\u00e0y \u1ea5t d\u1eadu, gi\u1edd \u0110inh s\u1eedu). Vua ph\u00ea b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cV\u0103n t\u1eeb Thi\u00eam s\u1ef1, v\u00f5 t\u1eeb Th\u1ed1ng ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n b\u00e0n k\u1ef9. Vi\u1ec7c ninh l\u0103ng l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn, l\u00e2u d\u00e0i mu\u00f4n n\u0103m, n\u00ean ph\u1ea3i h\u1ebft t\u1ed1t h\u1ebft \u0111\u1eb9p, m\u1edbi x\u1ee9ng t\u1ea5m l\u00f2ng hi\u1ebfu c\u1ee7a tr\u1eabm. N\u1ebfu th\u1ea5y \u0111\u00edch x\u00e1c c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a h\u1ee3p th\u00ec cho ch\u1ec9 ra t\u00e2u l\u00ean. Nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc th\u00ec theo h\u00f9a, sau l\u1ea1i ph\u00e1t l\u1eddi n\u00f3i qu\u00e1i \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi nghi ho\u1eb7c th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n cho ng\u00e0y T\u00e2n s\u1eedu th\u00e1ng 4 c\u1ee7a C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng ch\u1ecdn l\u00e0 t\u1ed1t nh\u1ea5t. L\u1ea1i sai c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng b\u00e0n l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u h\u1ee3p c\u1ea3. L\u1eddi b\u00e0n \u0111\u00e3 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i. B\u00e8n ra l\u1ec7nh cho H\u1eefu ty s\u1eafm s\u1eeda tang nghi, l\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n chia ra tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u01b0a \u0111\u00e1m l\u00e0 l\u1ec5 l\u1edbn, n\u1ebfu m\u1ed9t vi\u1ec7c g\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft t\u1ed1t h\u1ebft \u0111\u1eb9p th\u00ec h\u1ed1i h\u1eadn su\u1ed1t \u0111\u1eddi. B\u1ecdn khanh ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 t\u00ednh \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua s\u00e1ng su\u1ed1t c\u1ea9n th\u1eadn v\u1ec1 ch\u00ednh th\u1ec3. Nh\u1eefng ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb trong ngo\u00e0i t\u00e2u l\u00ean, nh\u1ea5t nh\u1ea5t xem qua, d\u1ee5 t\u1eadn m\u1eb7t cho c\u00e1c nha ngh\u0129 ch\u1ec9 ph\u00ea ph\u00e1t, vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng th\u00ec ph\u1ea7n nhi\u1ec1u vua t\u1ef1 ngh\u0129 so\u1ea1n, ho\u1eb7c th\u1ea3o ra, ho\u1eb7c ch\u00e2u ph\u00ea. C\u00f3 b\u1ea3n ph\u00ea b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng V\u0129 v\u1ec1 \u0111inh \u01b0u. L\u1ea5y Th\u1ecb trung Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u00ea Duy Thanh thay.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Tr\u01b0ng l\u00e0m Cai b\u1ea1 Phi\u00ean An.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tri\u1ec7u T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea Ch\u1ea5t v\u1ec1 Kinh. Sai Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Phong quy\u1ec1n coi \u1ea5n v\u1ee5 B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Ch\u1ea5t d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u xin v\u00e0o vi\u1ebfng tang. Vua ngh\u0129 r\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc l\u00e0 n\u01a1i quan tr\u1ecdng, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ea1m l\u00eca \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng cho. \u0110\u1ebfn nay vua th\u1ea5y l\u1ec5 ninh l\u0103ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y m\u1edbi tri\u1ec7u v\u00e0o. Sai l\u1ea5y 1.500 ng\u01b0\u1eddi trong c\u00e1c v\u1ec7 Ng\u0169 k\u00edch thu\u1ed9c ng\u0169 qu\u00e2n \u0111i theo.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; G\u1ecdi 2.000 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 v\u1ec1 Kinh (Thanh Hoa 600 ng\u01b0\u1eddi, Ngh\u1ec7 An 1.400).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0110\u1ed5i N\u1ed9i \u0111\u1ed3 gia l\u00e0m N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, Ngo\u1ea1i \u0111\u1ed3 gia l\u00e0m V\u0169 Kh\u1ed1. Sai Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 qu\u1ea3n N\u1ed9i \u0111\u1ed3 gia l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng V\u1ecb v\u1eabn qu\u1ea3n N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, Tri b\u1ea1 \u0110\u1ed3 gia l\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Khi\u00eam l\u00e0m Bi\u1ec7n l\u00fd N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. H\u1eefu tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 qu\u1ea3n \u0110\u1ed3 gia l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh v\u1eabn qu\u1ea3n V\u0169 Kh\u1ed1. Sai ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n \u00fd l\u00e0m Th\u1ee7 ng\u1ef1 s\u1edf Ph\u00fa Qu\u1ed1c. Sai m\u1ed9 l\u00ednh l\u1eadp 10 \u0111\u1ed9i \u1edf th\u1ee7 s\u1edf, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, cho m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u l\u00e0m thuy\u1ec1n l\u1edbn thuy\u1ec1n nh\u1ecf 3 chi\u1ebfc, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi, tha cho thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 t\u1ea1p d\u1ecbch \u0111\u1ec3 sai \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y Qu\u1ea3n ph\u1ee7 H\u00e0 Trung l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u1ee9 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00edn oai th\u1ef1 vi\u1ec7c v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Hi\u1ebfu d\u0169ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u00ecnh l\u0129nh Qu\u1ea3n ph\u1ee7 H\u00e0 Trung v\u00e0 ban cho tri\u1ec1u ph\u1ee5c. T\u00ecnh b\u1ec7 t\u1eeb, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i l\u00e0 h\u1ecd t\u00f4n th\u1ea5t, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ; H\u00e0 Trung l\u00e0 \u0111\u1ea5t thang m\u1ed9c, l\u1ea1i kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 ph\u1ee7 kh\u00e1c. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean si\u00eang n\u0103ng c\u1ed1 g\u1eafng th\u00eam l\u00ean, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng tr\u00e1ch nhi\u1ec7m giao cho. N\u1ebfu l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng k\u00ednh c\u1ea9n th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng ph\u1ea3i t\u1ed9i v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 l\u1ea1i ph\u1ea3i t\u1ed9i v\u1edbi th\u1ebf ph\u1ea3 n\u1eefa. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i k\u00ednh s\u1ee3 m\u1edbi l\u00e0m n\u00ean vi\u1ec7c. L\u00e0m thi\u00ean t\u1eed c\u00f2n n\u01a1m n\u1edbp s\u1ee3 tr\u00ean ki\u00eang d\u01b0\u1edbi, kh\u00f4ng d\u00e1m cho m\u00ecnh l\u00e0 t\u00f4n cao gi\u00e0u sang m\u00e0 xa x\u1ec9. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd tr\u1eabm, ph\u1ea3i k\u00ednh s\u1ee3, ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn nh\u00e9\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; T\u00ecnh c\u00fai \u0111\u1ea7u v\u00e2ng m\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea1c Ho\u00e0n sai s\u1ee9 sang c\u1ed1ng ; s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, xin \u0111\u1ebfn Kinh l\u1ea1y ch\u1ea7u. Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua y cho. S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn, cho y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf Ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n, r\u1ed3i cho h\u1eadu m\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tri\u1ec7u Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Mai Gia C\u01b0\u01a1ng thay l\u0129nh ch\u1ee9c Tr\u1ea5n th\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t b\u00f3i ng\u00e0y t\u1ebf Giao. T\u1eeb \u0111\u1ea5y \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n sai quan b\u00f3i ng\u00e0y t\u1ebf Giao, h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tr\u00ed s\u0129 l\u00e0 Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ef1u v\u00e0o vi\u1ebfng tang. \u0110\u0103ng H\u1ef1u tu\u1ed5i 69, vua v\u1eddi v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u0111\u1ec3 u\u1ef7 l\u1ea1o, r\u1ed3i cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u00e3i vi\u1ec7c c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn d\u00e2ng th\u00fa r\u1eebng.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo vi\u1ec7c c\u0169 th\u00ec ng\u00e0y l\u1ec5 k\u1ef5, c\u00e1c dinh tr\u1ea5n nhi\u1ec1u n\u01a1i d\u00e2ng th\u00fa r\u1eebng. Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cT\u1ebf \u1edf nh\u00e0 T\u00f4n Mi\u1ebfu, c\u00e1c m\u00f3n tr\u00e2n tu b\u00e0y \u1edf tr\u1edf \u0111\u1eadu ((1) Tr\u1edf \u0111\u1eadu : \u0111\u1ed3 th\u1edd \u0111\u1ec3 \u0111\u1ef1ng th\u1ecbt c\u00fang) \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u1ec3 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng hi\u1ebfn, m\u1ed9t con chim m\u1ed9t con mu\u00f4ng, tuy l\u00e0 v\u1eadt nh\u1ecf m\u1ecdn, m\u00e0 quan l\u1ea1i tr\u00e1ch l\u1ea5y \u1edf d\u00e2n, kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u00f3 nh\u1ecdc phi\u1ec1n ph\u00ed. V\u1eady b\u00e3i \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ng\u01b0\u1eddi Thanh Hoa l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu B\u1ea3o \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e1i \u1ea5n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, c\u00f3 ch\u1eef \u201cS\u1eafc m\u1ec7nh chi b\u1ea3o\u201d &nbsp;((2) S\u1eafc m\u1ec7nh chi b\u1ea3o : c\u00e1i \u1ea5n \u0111\u00f3ng s\u1eafc m\u1ec7nh c\u1ee7a vua) (Sau l\u01b0ng kh\u1eafc \u201cNguy\u00ean Ho\u00e0 ng\u0169 ni\u00ean t\u1ea1o\u201d. Nguy\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 ni\u00ean hi\u1ec7u c\u1ee7a L\u00ea Trang T\u00f4ng). Ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c l\u00e0 H\u1ed3 Quang \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e1i \u1ea5n ng\u1ecdc, trong c\u00f3 ch\u1eef : \u201cTrung ho\u00e0 v\u1ecb d\u1ee5c\u201d &nbsp;((3) Trung ho\u00e0 v\u1ecb d\u1ee5c : ch\u1eef s\u00e1ch Trung dung, ngh\u0129a l\u00e0 : \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c trung ho\u00e0 th\u00ec tr\u1eddi \u0111\u1ea5t y\u00ean ng\u00f4i (v\u1ecb), mu\u00f4n v\u1eadt sinh n\u1edf (d\u1ee5c)). \u0110\u1ec1u do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u00ean. Vua sai th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c theo b\u1eadc kh\u00e1c nhau (Tr\u1ea7n H\u1eefu B\u1ea3o b\u1ea1c 20 l\u1ea1ng, H\u1ed3 Quang 5 l\u1ea1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Gi\u1edbi v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i Ngh\u0129a l\u00e0m C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Xuy\u1ebfn, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00e1i, v\u00ec nh\u0169ng l\u1ea1m b\u1ecb t\u1ed9i mi\u1ec5n ch\u1ee9c. L\u1ea5y c\u1ef1u Tr\u1ea5n th\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110\u00e1t l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Cao B\u1eb1ng, Tham hi\u1ec7p Kinh B\u1eafc l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Khu\u00ea l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, Tri ph\u1ee7 \u1ee9ng Ho\u00e0 l\u00e0 Ph\u00f9ng Kh\u1eafc Tu\u00e2n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Nguy\u1ec5n B\u00e1 Tu\u00e2n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Kinh B\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0110em b\u1ea1c, l\u1ee5a, tr\u00e2u, r\u01b0\u1ee3u cho cha L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0 V\u0103n To\u1ea1i v\u00e0 m\u1eb9 L\u00ea Ch\u1ea5t l\u00e0 \u0110\u00e0o th\u1ecb v\u00e0 cho th\u01b0 \u0111\u1ec3 khen ng\u1ee3i u\u1ef7 l\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Cho d\u1ecbch tr\u1ea1m c\u00e1c dinh tr\u1ea5n 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng. (T\u1eeb Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ebfn Bi\u00ean Ho\u00e0, v\u1ec1 B\u1eafc \u0111\u1ebfn Thanh B\u00ecnh, c\u1ed9ng 91 tr\u1ea1m, g\u1ea1o 4.995 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ban k\u00ednh \u0111eo m\u1eaft c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u1ecd d\u1ea7u \u0111inh h\u01b0\u01a1ng cho b\u1ea7y t\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc ch\u00e9p \u1edf s\u00e1ch v\u1edf, kh\u00f4ng xem r\u1ed9ng x\u00e9t k\u1ef9 kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay th\u01b0 vi\u1ec7n Thanh Ho\u00e0 ch\u1ee9a nhi\u1ec1u s\u00e1ch l\u1ea1 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, b\u1ecdn khanh l\u00fac r\u1ed7i vi\u1ec7c m\u00e0 c\u00f3 ch\u00ed \u0111\u1ecdc s\u00e1ch th\u00ec m\u01b0\u1ee3n m\u00e0 xem\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Cho c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng dinh th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o h\u01b0u tr\u00ed Nguy\u1ec5n Long 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Long tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 ngh\u1ec9, \u0111\u1ebfn nay nghe tin qu\u1ed1c tang, \u1ed1m n\u1eb7ng kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00e0o vi\u1ebfng tang \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ef1 tr\u1ea7n. Vua th\u01b0\u01a1ng, d\u1ee5 cho mi\u1ec5n \u0111\u1ebfn Kinh m\u00e0 h\u1eadu ban cho. Thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 Cai c\u01a1 Cao V\u0103n Qu\u1ebf c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho b\u1ea1c 10 l\u1ea1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Th\u01b0\u1edfng v\u00e0ng b\u1ea1c cho c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng, ho\u00e0ng \u0111\u1ec7, th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, theo b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai dinh Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c x\u00e2y l\u00f2 g\u1ea1ch ng\u00f3i \u1edf V\u00e2n C\u00f9 (t\u00ean x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0), h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o cho ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c. L\u00f2 l\u00e0m v\u00e0o ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n th\u00ec \u0111\u1ec1n b\u1eb1ng th\u00f3c.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0m t\u1ed5ng s\u00e1ch ti\u1ec1n th\u00f3c. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTi\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u1ec3 l\u1ea1i kho t\u00e0ng cho ta \u0111\u1ec3 gi\u00fap nh\u00e2n d\u00e2n, s\u1ed1 \u0111\u1ee7 thi\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady t\u00ednh k\u00ea s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u00f3c xu\u1ea5t nh\u1eadp trong m\u1ed9t n\u0103m, th\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, l\u00e0m th\u00e0nh hai b\u1ea3n s\u00e1ch, m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ec3 d\u00e2ng n\u01a1i b\u00e0n th\u1edd, m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ec3 ta xem\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ch\u1ecdn l\u00ednh Th\u1ecb trung, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 s\u1ee9c m\u1ea1nh b\u1ed5 v\u00e0o m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c, l\u1ea5y c\u1ea5t v\u1eadt n\u1eb7ng \u0111i xa l\u00e0m m\u1ee9c th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p b\u1ea1c ti\u1ec1n \u00e1o qu\u1ea7n. (C\u00e1ch ch\u1ecdn, l\u1ea5y hai kh\u1ed1i ch\u00ec m\u1ed7i kh\u1ed1i n\u1eb7ng h\u01a1n 100 c\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 tuy\u1ec3n m\u1ed7i tay nh\u1eafc m\u1ed9t kh\u1ed1i \u0111i 15 tr\u01b0\u1ee3ng ; l\u1ea1i cho m\u1ed9t tay nh\u1eafc m\u1ed9t kh\u1ed1i \u0111i 30 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 h\u1ea1ng \u01b0u ; hai tay nh\u1eafc \u0111i 12 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed9t tay nh\u1eafc \u0111i 24 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 h\u1ea1ng \u01b0u th\u1ee9 ; hai tay nh\u1eafc \u0111i 10 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed9t tay nh\u1eafc \u0111i 20 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 h\u1ea1ng b\u00ecnh ; hai tay nh\u1eafc \u0111i h\u01a1n 8,9 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed9t tay nh\u1eafc \u0111i h\u01a1n 16 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 h\u1ea1ng b\u00ecnh th\u1ee9 ; hai tay nh\u1eafc \u0111i 7 tr\u01b0\u1ee3ng cho \u0111\u1ebfn 5 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed9t tay nh\u1eafc \u0111i tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 10 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n l\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_T%E1%BB%93n_(nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n)\">Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n<\/a> ch\u1ebft. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n tuy l\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i gi\u00e1o ho\u00e1, nh\u01b0ng l\u00e0m t\u00f4i th\u1edd Ti\u00ean \u0111\u1ebf, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u n\u0103m v\u1ea5t v\u1ea3, m\u1ed9t l\u00f2ng trung th\u00e0nh, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u1edfng\u201d. B\u00e8n sai quan d\u1ee5 t\u1ebf, cho hai c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 20 t\u1ea5m v\u1ea3i, 200 quan ti\u1ec1n. L\u1ea5y Ph\u00f3 qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n l\u00e0 Cai c\u01a1 H\u1ed3 V\u0103n Th\u1ea5t th\u1ef1 Ch\u00e1nh qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n, An ph\u1ee7 l\u00e0 T\u00f3t l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bi\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ed9i tinh binh \u1edf \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n l\u00e0m c\u01a1 T\u0129nh bi\u00ean, cho Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u1ef5 l\u00e0 con Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i th\u1ef1 Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh th\u1ef1 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1i x\u00e1 t\u00f9 \u0111\u1ed3 (\u1edf Kinh t\u00f9 l\u01b0u \u0111\u1ed3 217 ng\u01b0\u1eddi, \u1edf ngo\u00e0i t\u1ed9i sung qu\u00e2n v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u1ed3 389 ng\u01b0\u1eddi), l\u1ea1i lo r\u1eb1ng ho\u1eb7c gi\u1ea3 ch\u00fang khinh r\u1ebb l\u1ea1i t\u00e1i ph\u1ea1m, m\u1edbi d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u1ec3 \u0111\u1ee9c hi\u1ebfu sinh c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t m\u00e0 x\u00e1 l\u1ed7i tha t\u1ed9i, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng tri n\u00ean c\u1ed1 s\u1ee9c h\u1ed1i c\u1ea3i, l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u00e0nh, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng l\u00ean c\u00f5i nh\u00e2n th\u1ecd. N\u1ebfu quen n\u1ebft x\u1ea5u kh\u00f4ng ch\u1eeba, l\u1ea1i can v\u00e0o t\u1ed9i, t\u1ee9c l\u00e0 c\u1ed1 \u00fd kh\u00f4ng h\u1ed1i c\u1ea3i, th\u00ec n\u01b0\u1edbc c\u00f3 h\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, d\u1eabu mu\u1ed1n l\u1ea1i c\u1ea7u xin \u01a1n \u0111i\u1ec3n c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. B\u1ed9 H\u00ecnh ph\u1ea3i l\u1ea5y ch\u1ec9 d\u1ee5 n\u00e0y g\u1eedi kh\u1eafp cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng khi\u1ebfn \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u1ea3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai s\u1ee9 b\u00e1o tang cho n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. L\u1ea5y Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n sung Ch\u00e1nh s\u1ee9, Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 Tr\u01b0\u01a1ng Quang H\u1ea3i v\u00e0 Thu\u1ed9c n\u1ed9i cai \u0111\u1ed9i Ng\u00f4 V\u0103n Trung sung gi\u00e1p \u1ea5t Ph\u00f3 s\u1ee9 (T\u1eb7ng Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng 2 c\u00e2n k\u1ef3 nam, 3 c\u00e2n nh\u1ee5c qu\u1ebf, 1.000 c\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00e8n, 2.000 c\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t v\u00e0 the sa v\u1ea3i \u0111\u1ec1u 100 t\u1ea5m). \u0110\u1ee9c M\u00e2n \u0111\u1ebfn, vua Xi\u00eam kho\u1ea3n \u0111\u00e3i r\u1ea5t h\u1eadu, h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cT\u1ee5c n\u01b0\u1edbc t\u00f4i vi\u1ebfng \u0111\u00e1m tang l\u1ea5y b\u1ed1 th\u00ed l\u00e0m h\u1eadu, nay mu\u1ed1n sai s\u1ee9 \u0111em v\u00e0ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ?\u201d \u0110\u1ee9c M\u00e2n n\u00f3i : \u201cKh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec\u201d. Khi v\u1ec1, vua qu\u1edf tr\u00e1ch r\u1ea5t d\u1eef, giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb t\u1ed9i. Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng h\u1ebft s\u1ee9c xin cho m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0110\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t v\u00ec ch\u00f3ng hay ch\u1eadm cho l\u00ednh tr\u1ea1m t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn Kinh. (Th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, vi\u1ec7c r\u1ea5t kh\u1ea9n 9 ng\u00e0y \u0111\u1ebfn Kinh, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 6 quan, kh\u00f4ng t\u1edbi 9 ng\u00e0y m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u00ec th\u01b0\u1edfng th\u00eam 3 quan ; vi\u1ec7c kh\u1ea9n v\u1eeba \u0111i 10 ng\u00e0y \u0111\u1ebfn th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 4 quan. B\u1eafc Th\u00e0nh vi\u1ec7c r\u1ea5t kh\u1ea9n \u0111i 4 ng\u00e0y 6 gi\u1edd \u0111\u1ebfn th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 4 quan ; \u0111i kh\u00f4ng t\u1edbi 4 ng\u00e0y 6 gi\u1edd \u0111\u1ebfn th\u00ec th\u01b0\u1edfng th\u00eam 2 quan ; vi\u1ec7c kh\u1ea9n v\u1eeba \u0111i 5 ng\u00e0y \u0111\u1ebfn th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 3 quan. Ph\u00e0m vi\u1ec7c r\u1ea5t kh\u1ea9n v\u00e0 kh\u1ea9n v\u1eeba m\u00e0 \u0111i qu\u00e1 h\u1ea1n 1 ng\u00e0y th\u00ec \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1edfng, tha t\u1ed9i ; qu\u00e1 h\u1ea1n \u0111\u1ebfn 1 ng\u00e0y 1 gi\u1edd th\u00ec \u0111\u00e1nh 30 roi, c\u1ee9 ch\u1eadm m\u1ed9t ng\u00e0y l\u1ea1i th\u00eam 20 roi, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 90 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111i th\u01b0\u1eddng th\u00ec Gia \u0110\u1ecbnh 12 ng\u00e0y, B\u1eafc Th\u00e0nh 6 ng\u00e0y, qu\u00e1 h\u1ea1n 1 ng\u00e0y th\u00ec tha t\u1ed9i, qu\u00e1 h\u1ea1n 1 ng\u00e0y 1 gi\u1edd th\u00ec \u0111\u00e1nh 30 roi, c\u1ee9 ch\u1eadm 1 ng\u00e0y th\u00ec th\u00eam 10 roi, \u0111\u1ebfn 50 roi l\u00e0 th\u00f4i. T\u1eeb Kinh \u0111\u1ebfn hai th\u00e0nh, l\u1ec7 c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sau c\u00f3 ti\u1ec3u sai t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec7 bi\u1ec3u t\u00e2u vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng m\u00e0 c\u0169ng \u0111i kh\u1ea9n \u0111\u1ec3 c\u1ea7u th\u01b0\u1edfng, vua ra l\u1ec7nh kh\u00f4ng th\u01b0\u1edfng v\u00e0 s\u1eafc cho hai b\u1ed9 L\u1ea1i, H\u1ed9 t\u1eeb nay v\u1ec1 sau n\u00ean x\u00e9t vi\u1ec7c \u0111\u1ec7 \u0111i, vi\u1ec7c kh\u1ea9n th\u00ec th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 l\u1ec7, vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Th\u00e1ng 2 d\u00e2ng l\u00ean Ho\u00e0ng m\u1eabu 1.000 quan ti\u1ec1n v\u00e0 1.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Qu\u1ea3ng Nam gi\u00e1 g\u1ea1o h\u1ea1, vua nghe r\u1ea5t vui l\u00f2ng. M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u1edf Qu\u1ea3ng Nam gi\u00e1 g\u1ea1o cao, sai Tham b\u1ed3i H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n \u0111\u1ebfn ph\u00e1t g\u1ea1o ra b\u00e1n. \u0110\u1ebfn nay g\u1ea1o r\u1ebb, \u00edt ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh g\u1ea1o b\u00e1n, tri\u1ec7u b\u1ecdn Nghi v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 cho d\u00e2n xi\u00eau d\u1ea1t \u1edf x\u00e3 Nga Mi (thu\u1ed9c huy\u1ec7n N\u00f4ng C\u1ed1ng) tr\u1ea5n Thanh Hoa. T\u1eeb \u0111\u1ea5y v\u1ec1 sau ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n xi\u00eau d\u1ea1t b\u1ecf hoang, s\u1edf t\u1ea1i \u0111em \u00e1n t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S\u1eeda H\u1eefu mi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; C\u1ea5t sinh \u0111\u1ed3 \u1edf Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Khu\u00ea, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn b\u1ed5 v\u00e0o H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Thanh Ngh\u1ec7, hai ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00f4ng g\u1ecdi gi\u1eb7c tr\u1ed1n ra \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Duy\u1ec7t \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u1ec7m l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ea5t, c\u1ef1u Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1eb1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u1eafc Th\u00e0nh gi\u00e1 g\u1ea1o cao. D\u1ee5 cho c\u00e1c tr\u1ea5n trong th\u00e0nh h\u1ea1t r\u1eb1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng ph\u1ea3i chi v\u1ec1 th\u00e1ng 3 th\u00e1ng 4 th\u00ec cho chi b\u1eb1ng th\u00f3c, gi\u1ea3m gi\u00e1 th\u00f3c m\u1ed7i h\u1ed9c tr\u1ecb gi\u00e1 1 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; D\u00e2n hai x\u00e3 An V\u00e2n v\u00e0 \u0110\u1ed1c S\u01a1 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0) dinh Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c t\u00e2u xin mi\u1ec5n cho t\u1ea1p dao 2 th\u00e1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o m\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng. Vua sai dinh th\u1ea7n kh\u00e1m th\u1ef1c, r\u1ed3i y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ec9nh, T\u1ea3 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch, Ch\u00e1nh gi\u00e1m s\u01a1n l\u0103ng s\u1ee9 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ea1o, h\u1ec5 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 v\u00e0 ng\u00e0y r\u1eb1m, \u0111\u1ec1u m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn c\u00e1c mi\u1ebfu k\u00ednh c\u1ea9n l\u00e0m l\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n d\u1ef1 tr\u1eef ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb n\u1ea1n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cTh\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb n\u1ea1n \u0111\u1ec3 r\u00f5 ch\u00ednh s\u00e1ch nh\u00e2n t\u1eeb. V\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n gian hi\u1ec3m, s\u00f3ng gi\u00f3 kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng, g\u1ea7n \u0111\u00e2y quan qu\u00e2n d\u00e2n ch\u00fang, ho\u1eb7c \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, ho\u1eb7c \u0111i bu\u00f4n b\u00e1n, l\u1ed9i hi\u1ec3m l\u1eb7n s\u00e2u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 c\u1ea3, gi\u00e1n ho\u1eb7c b\u1ed7ng g\u1eb7p n\u1ea1n gi\u00f3, ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng th\u00ec kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft kh\u00f4ng ai li\u1ec7m b\u1ecdc, x\u00e9t soi th\u1ea5y th\u1ebf, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng x\u00f3t th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u d\u1ef1 tr\u1eef ti\u1ec1n 100 quan g\u1ea1o 100 ph\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u1ee7 s\u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n, khi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb n\u1ea1n th\u00ec xem vi\u1ec7c c\u00f4ng hay vi\u1ec7c t\u01b0, tu\u1ef3 b\u1eadc m\u00e0 c\u1ea5p. (Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111i c\u00f4ng sai, cai \u0111\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p ti\u1ec1n 4 quan g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng ; ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ec ti\u1ec1n 2 quan g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng ; ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u1ea5p g\u1ea5p \u0111\u00f4i. Binh l\u00ednh th\u00ec ti\u1ec1n 1 quan g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng ; ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec ti\u1ec1n 3 quan. Nh\u00e2n d\u00e2n th\u00ec c\u1ea5p 5 ti\u1ec1n v\u00e0 15 b\u00e1t g\u1ea1o ; ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec 2 quan ti\u1ec1n. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i c\u00f4ng sai th\u00ec cai \u0111\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean ti\u1ec1n 2 quan g\u1ea1o 15 b\u00e1t ; ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec 3 quan ti\u1ec1n. Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n d\u00e2n, th\u00ec 3 ti\u1ec1n 10 b\u00e1t g\u1ea1o ; ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec 1 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai Thi\u00eam s\u1ef1 Hu\u1ef3nh Qu\u1ed1c B\u1ea3o, Th\u1ecb h\u00e0n Ho\u00e0ng S\u01b0 \u0110\u1ecbnh, N\u1ed9i h\u00e0n L\u00ea B\u00e1 T\u00fa \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ph\u00e1t th\u00f3c kho ra b\u00e1n. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 d\u00e2n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u00eau hao, b\u1ecdn B\u1ea3o v\u00e2ng l\u1ec7nh ph\u00e1i \u0111i th\u0103m h\u1ecfi, \u0111em h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111au kh\u1ed5 t\u00e2u l\u00ean, vua b\u00e8n ra l\u1ec7nh ph\u00e1t th\u00f3c kho gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n ra (Th\u00f3c 1 h\u1ed9c tr\u1ecb gi\u00e1 8 ti\u1ec1n, qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u00e1n cho 1 h\u1ed9c ; k\u1ebb go\u00e1 v\u1ee3, go\u00e1 ch\u1ed3ng, c\u00f4 \u0111\u1ed9c th\u00ec b\u00e1n m\u1ed9t n\u1eeda).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea1i tri\u1ec7u K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb L\u00ea \u0110\u1ed3ng L\u00fd \u0111\u1ebfn qu\u1edf tr\u00e1ch r\u1eb1ng : B\u1ecdn c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef vi\u1ec7c ch\u0103n d\u00e2n m\u00e0 \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1 nu\u00f4i n\u1ea5ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang n\u00ean \u0111\u1ebfn th\u1ebf sao ! Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1edbi \u00edt ng\u00e0y, h\u00e3y tha cho ; ph\u1ea3i v\u1ec1 c\u00f9ng v\u1edbi L\u01b0u th\u1ee7 l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Th\u00e1i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ph\u00e1i vi\u00ean m\u00e0 l\u00e0m cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, cho ti\u1ec3u d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n, \u0111\u1ec3 b\u00f9 l\u1ea1i l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n Cai b\u1ea1 Nguy\u1ec5n C\u01b0 Tu\u1ea5n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i ch\u0103n d\u00e2n, gi\u1ea3i ch\u1ee9c ngay v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. L\u1ea1i chu\u1ea9n l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, ph\u00e0m dinh h\u1ea1t n\u00e0o nh\u00e2n d\u00e2n xi\u00eau d\u1ea1t th\u00ec tha b\u1eaft dao d\u1ecbch, ho\u00e3n th\u00fac gi\u1ee5c thu\u1ebf, \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u xin tr\u01b0ng thu tr\u01b0\u1edbc g\u1ed7 thu\u1ebf c\u1ee7a th\u1ee3 r\u1eebng \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua n\u00f3i : \u201cL\u1ec7 thu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt n\u0103m nay, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7nh tha, nay m\u1ef1c t\u1edd chi\u1ebfu ch\u01b0a kh\u00f4 m\u00e0 l\u1ea1i tr\u01b0ng thu th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n tin \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u00f4ng m\u00e0 mua\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; C\u1ea5m c\u00e1c qu\u1ea3n qu\u00e2n thi\u1ec7n ti\u1ec7n \u0111\u00f2i l\u00ednh m\u1ed9 tr\u1ed1n thi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua th\u1ea5y l\u00ednh \u1ee9ng m\u1ed9 kh\u00f4ng d\u00ednh d\u00e1ng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c x\u00e3 d\u00e2n \u0111i\u1ec1n c\u1ea5p, th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u1ed7i khi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n th\u00ec ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng theo nguy\u00ean qu\u00e1n m\u00e0 \u0111\u00f2i b\u1eaft, l\u00e0m kh\u1ed5 cho d\u00e2n, n\u00ean s\u1eafc t\u1eeb nay v\u1ec1 sau h\u1ec5 c\u00f3 l\u00ednh tr\u1ed1n th\u00ec t\u01b0 cho b\u1ed9 Binh ph\u00e1i n\u00e3, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft b\u1edb nhi\u1ec5u d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0110\u1ed5i t\u00ean \u0111\u00e0i B\u1eafc C\u1ee7ng l\u00e0m \u0111\u00e0i B\u1eafc \u0110\u1ecbnh, c\u1eeda bi\u1ec3n Y\u00ean Vi\u1ec7t l\u00e0m c\u1eeda bi\u1ec3n Vi\u1ec7t Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai bi\u1ec1n binh Thu\u1ef7 qu\u00e2n \u0111em c\u00e1c thuy\u1ec1n hi\u1ec7u, thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n l\u00ea 70 chi\u1ebfc \u0111i ch\u1edf g\u1ed7 c\u00e2y, \u0111\u00e1 phi\u1ebfn c\u00f9ng ti\u1ec1n v\u00e0 s\u1ea3n v\u1eadt nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh n\u1ed9p v\u1ec1 kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u d\u00e2ng nghi ch\u00fa t\u1ebf Giao, t\u1eeb l\u00fac ph\u00e1t th\u1ec7 \u0103n chay \u0111\u1ebfn l\u00fac l\u1ec5 xong, c\u1ee9 theo nh\u01b0 \u0111i\u1ec3n c\u0169. Vua nghe theo. (Tr\u01b0\u1edbc khi t\u1ebf Giao 3 ng\u00e0y, \u0111\u1ea1i h\u1ed9i c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec3 th\u1ec1 \u0103n chay \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0. Tr\u01b0\u1edbc 2 ng\u00e0y vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u00e1o \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc 1 ng\u00e0y xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Trai cung. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i l\u00e0m l\u1ec5 l\u1edbn).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ng\u00e0y T\u00e2n s\u1eedu, t\u1ebf Tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao, l\u1ec5 xong, m\u01b0a to nh\u01b0 tr\u00fat n\u01b0\u1edbc. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y trong kinh k\u1ef3 k\u00e9m m\u01b0a, nh\u00e0 vua l\u1ea5y l\u00e0m lo, d\u1ee5 r\u1eb1ng \u0111\u1ec3 sau khi t\u1ebf Giao th\u00ec c\u1ea7u \u0111\u1ea3o. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y m\u01b0a, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng l\u00f2ng tinh th\u00e0nh c\u1ea3m \u0111\u1ebfn tr\u1eddi \u0111\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai trung s\u1ee9 \u0111i c\u00e1c huy\u1ec7n \u1ea5p trong kinh k\u1ef3, x\u00e9t xem l\u00faa ru\u1ed9ng th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng V\u00e2n v\u1eabn l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, hi\u1ec7p c\u00f9ng Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Phong b\u00e0n l\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c \u1edf th\u00e0nh. T\u01b0\u1eddng V\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ec7nh g\u1ecdi v\u1ec1 Kinh, ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, v\u1eeba g\u1eb7p L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u1ebfn Kinh, vua h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u00e0nh. Ch\u1ea5t nh\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cV\u0103n Phong l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5t ph\u00e1c hi\u1ec1n l\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ecdc, xin \u0111\u1ec3 T\u01b0\u1eddng V\u00e2n c\u00f9ng \u1edf l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d. Vua nghe l\u1eddi t\u00e2u, b\u00e8n ra l\u1ec7nh cho T\u01b0\u1eddng V\u00e2n \u1edf l\u1ea1i th\u00e0nh. C\u1ea3i b\u1ed5 H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh T\u00e0o h\u1ed9 B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa, H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 l\u0129nh Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c \u1edf l\u1ea1i Kinh l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0110\u1eb7t tr\u1ea1m \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 \u1edf s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y H\u00e0 Ti\u00ean c\u00f3 vi\u1ec7c b\u00e1o cho Gia \u0110\u1ecbnh t\u1ea5t ph\u1ea3i theo \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, nhi\u1ec1u khi ch\u1eadm tr\u1ec5. \u0110\u1ebfn nay ra l\u1ec7nh cho th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111\u1eb7t tr\u1ea1m \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 \u0111\u1ec3 ch\u1ea1y \u0111\u1ec7 tin b\u00e1o quan tr\u1ecdng, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o ch\u01b0a th\u00f4ng th\u00ec \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 cho nhanh vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ee7ng v\u00f5 H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n S\u00e1ch l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 T\u1ea3 dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; C\u1ea5m trong kinh th\u00e0nh ch\u1ee9a ch\u1ea5p nh\u1eefng b\u1ecdn nh\u1ecf h\u00e8n v\u00f4 l\u1ea1i v\u00e0 n\u00f3i ti\u1ebfng H\u1ed3 \u0103n m\u1eb7c l\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cKinh th\u00e0nh \u1edf s\u00e1t d\u01b0\u1edbi xe, g\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u00ean gi\u00e1m th\u00e0nh l\u01a1 l\u00e0 \u0111\u00e0n \u00e1p n\u00ean b\u1ecdn nh\u1ecf h\u00e8n nhi\u1ec1u k\u1ebb d\u00e1m \u0111i l\u1ea1i l\u00e0m \u1ed3n \u00e0o, kh\u00f4ng t\u00f4n tr\u1ecdng n\u01a1i kinh s\u01b0, ph\u1ea3i nghi\u00eam c\u1ea5m \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh gi\u00e1 g\u1ea1o cao. Sai dinh th\u1ea7n ph\u00e1t g\u1ea1o kho 10.000 ph\u01b0\u01a1ng, gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n ra (1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o gi\u00e1 8 ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c s\u1edf \u0111\u1ea7m ngu\u1ed3n Tr\u00e0 \u0110inh, Th\u1ea1ch B\u00e0n, Ki\u1ec1u B\u00f4ng, H\u00e0 N\u00e1o, \u00d4 Ki\u00eam, \u0110\u1ed3ng Tr\u00ed thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y \u00edt ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n tr\u01b0ng, xin gi\u1ea3m gi\u00e1 \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n\u201d. Vua y cho. S\u1eafc t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ai mu\u1ed1n tr\u01b0ng th\u00ec cho tr\u01b0ng, ai kh\u00f4ng mu\u1ed1n th\u00ec ch\u1edb b\u1eaft \u00e9p.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai c\u00e1c qu\u00e2n t\u1eadp tr\u1eadn. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Ki\u1ec1n Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 xem.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y H\u1eefu tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean l\u00e0m T\u1ea3 tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Huy\u00ean l\u00e0m T\u1ea3 Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9, K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh l\u00e0m H\u1eefu tham tri C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u1ed5 con \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Si\u00eau l\u00e0 \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m, con Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ea1c l\u00e0 V\u0103n Th\u1ee5c l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb th\u01b0.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u00e0n \u0111\u1ecbnh quy tr\u00ecnh nh\u00e0 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua b\u1ea3o Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng r\u1eb1ng : \u201cH\u1ecdc hi\u1ec7u l\u00e0 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn hi\u1ec1n s\u0129, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea5y \u1edf \u0111\u1ea5y. Ti\u00ean \u0111\u1ebf b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t nh\u00e0 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, \u0111\u1eb7t h\u1ecdc quan v\u00e0 \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p x\u00e9t thi \u0111\u1ec3 g\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e2n t\u00e0i cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u00f9ng. Ta theo ch\u00ed Ti\u00ean \u0111\u1ebf, mu\u1ed1n sai l\u00e0m nh\u00e0 h\u1ecdc, l\u1ea5y th\u00eam sinh vi\u00ean, h\u1eadu c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh t\u00e0i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i x\u00e9t d\u00f9ng. B\u1ecdn khanh ph\u1ea3i c\u00f9ng h\u1ecdc th\u1ea7n b\u00e0n t\u1eebng ph\u1ea7n m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n d\u00e2ng bi\u1ec3u th\u00e0nh kh\u1ea9n xin v\u00e0o vi\u1ebfng tang. Vua y cho, sai Hi\u1ec7p t\u1ed5ng tr\u1ea5n Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n v\u1ee5 T\u1ed5ng tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua ngh\u0129 V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hu\u00e2n c\u1ef1u, tu\u1ed5i l\u1ea1i gi\u00e0 d\u1ee5 cho \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng thong th\u1ea3, ch\u1edb \u0111\u1ec3 nh\u1ecdc m\u1ec7t, khi \u0111\u1ebfn, v\u1eddi v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf Ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n, thung dung cho ng\u1ed3i, y\u00ean \u1ee7i h\u1ecfi han m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1eafng oai qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00edn l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai \u0110\u1ed1c th\u1ea7n Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngo\u1ea1n t\u1ebf c\u00e1o \u1edf Nguy\u00ean mi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cB\u00e1o \u0111\u1ec1n t\u1eeb g\u1ed1c \u0111\u1ec3 cho t\u00f4n \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu ; ch\u00ednh t\u1eeb l\u00fac \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 cho r\u00f5 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5. Tr\u1eabm m\u1edbi n\u1ed1i m\u1ed1i l\u1edbn, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn Nguy\u00ean mi\u1ebfu \u1edf qu\u00fd h\u01b0\u01a1ng, g\u00e2y m\u1edf nghi\u1ec7p v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i mu\u00f4n \u0111\u1eddi. V\u1eady ra l\u1ec7nh s\u1eafm l\u1ec5 y\u1ebft c\u00e1o, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ngh\u0129a nh\u1edb \u0111\u1ebfn t\u1ed5 xa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0110\u1ecbnh th\u00eam l\u1ec7 l\u1ec5 Nguy\u00ean mi\u1ebfu. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 nh\u1eefng l\u1ec5 Tr\u1eeb t\u1ecbch, Ch\u00ednh \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, t\u1ebf h\u01b0\u1edfng m\u1ea1nh Xu\u00e2n, m\u1ea1nh Thu v\u00e0 t\u1ebf Ch\u1ea1p. \u0110\u1ebfn nay th\u00eam hai l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng m\u1ea1nh H\u1ea1, m\u1ea1nh \u0110\u00f4ng). \u0110\u1eb7t ty T\u1eeb t\u1ebf, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng t\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Tuy\u00ean l\u00e0m T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 (tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m), Nguy\u1ec5n H\u1ef1u S\u1ef9 l\u00e0m T\u1eeb t\u1ebf ph\u00f3 s\u1ee9 (tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m), ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c chi c\u00f4ng t\u00ednh v\u00e0 ph\u1ee5ng gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 c\u00f4ng t\u00ednh coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd t\u1ef1, n\u00ean x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd, d\u1ea1y b\u1ea3o con em, ph\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea5t ph\u1ea3i th\u00e0nh k\u00ednh, ch\u1edb b\u1ecf m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y ti\u1ec1n b\u1ea1c tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u cho t\u00f4n th\u1ea5t, c\u00f4ng t\u00ednh, ngo\u1ea1i th\u00edch, qu\u00fd h\u01b0\u01a1ng, qu\u00fd huy\u1ec7n. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho c\u00e1c k\u1ef3 l\u00e3o c\u00f4ng t\u00ednh tu\u1ed5i t\u1eeb 70 tr\u1edf l\u00ean, c\u00e1c k\u1ef3 l\u00e3o qu\u00fd huy\u1ec7n tu\u1ed5i t\u1eeb 80 tr\u1edf l\u00ean, b\u1ea1c l\u1ee5a r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt theo b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t b\u1ed1n dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, H\u1ed5 oai qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, m\u1ed7i dinh \u0111\u1ec1u 5 v\u1ec7. Dinh Th\u1ea7n c\u01a1 5 v\u1ec7 th\u00ec l\u1ea5y 8 \u0111\u1ed9i Trung h\u1ea7u (t\u1eeb \u0111\u1ed9i 2 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9i 9), 3 \u0111\u1ed9i Ch\u1ea5n oai, c\u1ed9ng 11 \u0111\u1ed9i, b\u1ed5 l\u00e0m Trung v\u1ec7, 10 \u0111\u1ed9i Ch\u1ea5n oai l\u00e0m Ti\u1ec1n v\u1ec7, 10 \u0111\u1ed9i Loan nghi l\u00e0m H\u1eadu v\u1ec7, 2 \u0111\u1ed9i T\u00e2n h\u1ea7u \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, 7 \u0111\u1ed9i, 5 \u0111\u1ed9i Th\u1eafng v\u00e0 2 \u0111\u1ed9i Ch\u1ea5n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, \u0111\u1ed9i Ki\u00ean Ng\u00e3i \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, c\u1ed9ng 10 \u0111\u1ed9i, l\u00e0m v\u1ec7 Th\u1ea7n oai, 2 thuy\u1ec1n Ki\u00ean s\u00fang v\u00e0 Nh\u01b0ng s\u00fang \u1edf B\u00ecnh Ho\u00e0, thuy\u1ec1n T\u00e2n b\u00ednh \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, 5 thuy\u1ec1n B\u00ednh \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, \u0111\u1ed9i Oai b\u00ednh \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, \u0111\u1ed9i Th\u1eafng s\u00fang \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, c\u1ed9ng 10 \u0111\u1ed9i, l\u00e0m v\u1ec7 Ch\u1ea5n oai. Dinh Ti\u1ec1n phong 5 v\u1ec7 th\u00ec l\u1ea5y 8 v\u1ec7 Ki\u1ec7n v\u00f5 b\u1ed5 l\u00e0m Trung v\u1ec7, 10 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 l\u00e0m Ti\u1ec1n v\u1ec7, 10 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Trang v\u00f5 l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7, 10 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7, 10 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Tuy\u00ean v\u00f5 l\u00e0m H\u1eadu v\u1ec7. Dinh Long v\u00f5 5 v\u1ec7 th\u00ec l\u1ea5y 10 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 N\u1ed9i tr\u1ef1c b\u1ed5 l\u00e0m Trung v\u1ec7, 11 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Trung t\u00edn nh\u1ea5t l\u00e0m Ti\u1ec1n v\u1ec7, 4 \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7, H\u1eefu v\u1ec7, Ho\u00e0ng ki\u1ebfm v\u00e0 Ti\u1ec3u sai, 6 \u0111\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u (t\u1eeb \u0111\u1ed9i 8 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9i 13), c\u1ed9ng 10 \u0111\u1ed9i l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7, 6 \u0111\u1ed9i Ki\u00ean thu\u1eadn, 3 \u0111\u1ed9i Ki\u00ean d\u0169ng, \u0111\u1ed9i Trung h\u1ea7u thu\u1ed9c t\u00f2ng, c\u1ed9ng 10 \u0111\u1ed9i, l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7, 10 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0m H\u1eadu v\u1ec7. Dinh H\u1ed5 oai 5 v\u1ec7 th\u00ec l\u1ea5y 10 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 T\u00edn oai b\u1ed5 l\u00e0m Trung v\u1ec7, 10 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Th\u1eafng oai l\u00e0m Ti\u1ec1n v\u1ec7, 10 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Trung c\u1ea7n l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7, 12 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Trung t\u00edn nh\u1ecb l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7, 10 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0m H\u1eadu v\u1ec7. C\u00f2n qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, v\u1ec7 K\u1ef9 v\u00f5 (12 \u0111\u1ed9i sinh thi\u1ebft), v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5 (2 \u0111\u1ed9i Th\u00e0nh v\u00f5, 3 \u0111\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u ng\u0169, N\u1ed9i h\u1ea7u l\u1ee5c, N\u1ed9i h\u1ea7u th\u1ea5t, 5 \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng h\u1ea7u, c\u1ed9ng 10 \u0111\u1ed9i), v\u1ec7 Trinh v\u00f5 (2 \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai, N\u1ed9i m\u00e3, 4 \u0111\u1ed9i Trinh ngh\u0129a, c\u1ed9ng 6 \u0111\u1ed9i) c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ed9i Ho\u00e0ng ki\u1ebfm, \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7 , \u0111\u1ed9i H\u1eefu v\u1ec7, 3 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5 nh\u1ea5t nh\u1ecb tam, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 nguy\u00ean hi\u1ec7u c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u1ed5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung h\u1ea7u l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tuy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ki\u1ec7n v\u00f5 l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc H\u1eadu l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trang v\u00f5 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Ch\u00e2u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trang v\u00f5 l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u00e1nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u00ean v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 N\u1ed9i tr\u1ef1c l\u00e0 Mai V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 ; V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung t\u00edn nh\u1ea5t l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1eed l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00edn oai l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1eafng oai l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung c\u1ea7n l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung c\u1ea7n l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung t\u00edn nh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7, th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00edn oai l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u1ee9 l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00f9ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ch\u1ecdn l\u1ea5y 40 ng\u01b0\u1eddi trong c\u00e1c \u0111\u1ed9i Loan nghi qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i B\u1ea3 c\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u. L\u1ea5y 3 \u0111\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u nh\u1ecb, tam, t\u1ee9, \u0111\u1ed9i T\u1ea3 h\u1ea7u, \u0111\u1ed9i H\u1eefu h\u1ea7u, \u0111\u1ed9i Trung h\u1ea7u nh\u1ea5t, \u0111\u1ed9i Ch\u1ea5n h\u1ea7u, hai thuy\u1ec1n To\u00e0n b\u00ednh nh\u1ea5t, nh\u1ecb, thuy\u1ec1n Qu\u1ea3ng b\u00ednh, sung b\u1ed5 v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Gi\u00e1m th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua th\u1ea5y trong Kinh th\u00e0nh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n th\u1ebf quan tr\u1ecdng, m\u00e0 qu\u1ea3n gi\u00e1m th\u00e0nh th\u00ec ph\u1ea9m tr\u1eadt th\u1ea5p, s\u1ee3 kh\u00f4ng ki\u1ec1m ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1edbi sai D\u1ecbch ki\u00eam qu\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Cai \u0111\u1ed9i H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ea1c \u0111i l\u1ea7m v\u00e0o Thanh Phong \u0111\u01b0\u1eddng, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u1eeda b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n L\u00ea Ch\u1ea5t s\u1ee3 h\u00e3i t\u1ea1 t\u1ed9i, xin ch\u00e9m Tr\u1ea1c. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb b\u1eb1ng l\u01b0\u1ee3ng r\u1ed9ng l\u1edbn. Tr\u1ea1c v\u1eeba \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn, ch\u01b0a bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ea5m c\u1eeda, \u0111\u00e1nh roi m\u00e0 tha cho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S\u1eeda l\u0103ng li\u1ec7t th\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S\u1eeda nh\u00e0 T\u1ea3 tr\u00f9 v\u00e0 nh\u00e0 H\u1eefu kh\u1ed1 c\u1ee7a Th\u00e1i mi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ed9c binh c\u1ee7a Th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb trung qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i v\u00e0 c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Tham tri, Thi\u00eam s\u1ef1 s\u00e1u b\u1ed9. Sai m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u00e0i t\u1ecbch sung v\u00e0o (Th\u1ed1ng ch\u1ebf 50 ng\u01b0\u1eddi, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 20 ng\u01b0\u1eddi, Tham tri 15 ng\u01b0\u1eddi, Thi\u00eam s\u1ef1 5 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Qu\u1ef3nh, tu\u1ed5i gi\u00e0 ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, cho chi n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y H\u1eefu th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng l\u00e3nh \u00e1n tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Sai c\u1ea5p cho 20 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i T\u00e0i hoa l\u00e0m thu\u1ed9c binh, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed9i Ki\u00ean \u0111\u1ecbnh. Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n xin m\u1ed9 \u0111\u1ee7 qu\u00e2n s\u1ed1 m\u1ed9t \u0111\u1ed9i. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Gi\u1ea3m 5 ph\u1ea7n 10 ti\u1ec1n th\u00f3c c\u00e0y m\u01b0\u1edbn ru\u1ed9ng quan \u0111i\u1ec1n, quan tr\u1ea1i n\u0103m nay (th\u01b0\u1eddng n\u0103m c\u00e0y m\u01b0\u1edbn ru\u1ed9ng quan \u0111i\u1ec1n quan tr\u1ea1i l\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua th\u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u1ee7a b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u l\u00ean, c\u00e1c b\u1ed9 th\u1ea7n m\u1edf phong b\u00ec ph\u1ee5 xem tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng h\u1ee3p th\u00ec b\u1ecf kh\u00f4ng t\u00e2u, b\u00e8n s\u1eafc cho s\u00e1u b\u1ed9, t\u1eeb nay ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u00f3 c\u00e1i kh\u00f4ng h\u1ee3p c\u0169ng \u0111em vi\u1ec7c thanh minh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd b\u00e1c \u0111i, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng s\u1ef1 che l\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u201cMinh M\u1ec7nh th\u00f4ng b\u1ea3o\u201d 6 ph\u1ea7n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 b\u1eb1ng k\u1ebdm, sai l\u1ea5y m\u1eabu ti\u1ec1n g\u1eedi cho c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh theo \u0111\u00fang ph\u00e9p m\u00e0 \u0111\u00fac. \u0110\u1ecbnh l\u1ec7 ti\u1ec1n c\u00f4ng li\u1ec7u (C\u1ee9 trong 100 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng k\u1ebdm th\u00ec c\u00f3 49 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf, 45 c\u00e2n k\u1ebdm, 6 c\u00e2n ch\u00ec, \u0111\u00fac th\u00e0nh ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng 37 quan 8 ti\u1ec1n, c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng li\u1ec7u 5 quan 5 ti\u1ec1n 33 \u0111\u1ed3ng 6 ph\u00e2n 2 ly. M\u1ed7i 100 c\u00e2n k\u1ebdm \u0111\u00fac th\u00e0nh ti\u1ec1n k\u1ebdm 41 quan, c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng li\u1ec7u 3 quan 4 ti\u1ec1n 21 \u0111\u1ed3ng 6 ph\u00e2n 5 ly).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; C\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n mua r\u1ebb v\u1eadt \u1edf ch\u1ee3.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua b\u1ea3o K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng r\u1eb1ng : \u201cKinh th\u00e0nh l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u00f4 h\u1ed9i, bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, g\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n v\u00e0 nh\u00e0 b\u1ebfp \u1edf c\u00e1c nha m\u00f4n, nhi\u1ec1u k\u1ebb l\u1ea5y thanh th\u1ebf n\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 mua h\u00e0ng r\u1ebb, ng\u01b0\u1eddi \u1edf ch\u1ee3 l\u1ea5y l\u00e0m kh\u1ed5. Tr\u1eabm mu\u1ed1n lu\u1eadt ph\u00e1p thi h\u00e0nh t\u1eeb ch\u1ed7 g\u1ea7n, cho n\u00ean ra l\u1ec7nh cho ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111eo t\u00edn b\u00e0i \u0111\u1ec3 bi\u1ebft (b\u00e0i kh\u1eafc hai ch\u1eef Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n), h\u1ec5 d\u00e1m l\u00e0m c\u00e0n \u0111i\u1ec1u phi ph\u00e1p th\u00ec b\u1eaft tr\u1ecb kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u00e1i v\u1ec1 \u0111inh \u01b0u, l\u1ea5y Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Thanh B\u00ecnh l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang, V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd l\u00e0m Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Thanh B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Th\u00e1i c\u00f3 tang m\u1eb9, v\u1ec1 t\u00e1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, khi \u0111\u1ebfn Kinh v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, vua ngh\u0129 Th\u00e1i \u1edf ngo\u00e0i 19 n\u0103m, v\u1eabn c\u00f3 c\u00f4ng lao r\u00f5 r\u1ec7t, cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ng\u00f4 Kh\u1ea3n v\u00ec \u1ed1m mi\u1ec5n ch\u1ee9c ; l\u1ea5y Tham hi\u1ec7p H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Tri ph\u1ee7 Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Ti\u1ebfn l\u00e0m Tham hi\u1ec7p H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y Tri b\u1ea1 N\u1ed9i h\u00e0n l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Tu\u00e2n l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9, Cai h\u1ee3p H\u1ee9a \u0110\u1ee9c \u0110\u1ec7 l\u00e0m Tu so\u1ea1n, Th\u1ee7 h\u1ee3p L\u00ea B\u00e1 T\u00fa, Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn l\u00e0m Bi\u00ean tu. Qu\u00fdnh v\u00e0 Thu\u1eadn ki\u00eam ch\u1ee9c Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; H\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 v\u00e0o h\u1ecdc \u1edf H\u1eefu Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1eddng. L\u1ea5y C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Gi\u1edbi, L\u00ea \u0110\u1ea1i Ngh\u0129a sung ch\u1ee9c Gi\u1ea3ng quan.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua t\u1eebng b\u1ea3o Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng r\u1eb1ng : \u201cCha anh y\u00eau con em, t\u1ea5t ph\u1ea3i r\u00e8n luy\u1ec7n cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c, kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec y\u00eau ch\u00fang l\u1ea1i l\u00e0 l\u00e0m h\u1ea1i ch\u00fang. Tr\u1eabm c\u00f3 4 ng\u01b0\u1eddi em nh\u1ecf. Mu\u1ed1n \u0111\u1eb7t s\u01b0 ph\u00f3 \u0111\u1ec3 d\u1ea1y c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c con. Nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi d\u1ea1y th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Gi\u1edbi v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i Ngh\u0129a l\u00e0 b\u1eadc l\u00e3o th\u00e0nh t\u00fac h\u1ecdc, c\u00f3 th\u1ec3 kham ch\u1ee9c \u1ea5y\u201d. B\u00e8n c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y. R\u1ed3i \u0110\u00ecnh Gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng H\u1eefu tham tri H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u1ea1i Ngh\u0129a m\u1ed9t m\u00ecnh chuy\u00ean vi\u1ec7c gi\u1ea3ng d\u1ea1y.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb l\u00fac nh\u1ecf, nh\u1edd s\u1ee9c gi\u00fap \u0111\u1ee1 s\u1eeda ch\u1eefa c\u1ee7a khanh. Nay b\u1ecdn Qu\u00e2n C\u1ef1 l\u00e0 em nh\u1ecf c\u1ee7a tr\u1eabm, \u0111\u1ec1u sinh tr\u01b0\u1edfng \u1edf n\u01a1i th\u00e2m cung, kh\u00f4ng d\u1ea1y th\u00ec kh\u00f4ng th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c. Khanh n\u00ean s\u1edbm h\u00f4m kh\u00e9o d\u1eabn b\u1ea3o, c\u00f3 l\u1ed7i th\u00ec \u0111\u00e1nh, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho th\u00e0nh t\u00ednh ki\u00eau c\u0103ng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng\u201d. Nh\u00e2n cho c\u00e1i roi d\u1ea1y.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;L\u1ea1i th\u1ea5y Qu\u1ea3ng Oai c\u00f4ng l\u00e0 Qu\u00e2n c\u00f3 t\u00ednh ki\u00eau hoang, \u0111\u1eb7c m\u1ec7nh H\u00e0n l\u00e2m tr\u1ef1c gi\u1ea3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng V\u1ecb ri\u00eang sung gi\u1ea3ng quan C\u00f4ng ph\u1ee7, h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ebfn d\u1eabn b\u1ea3o. V\u1ecb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u1ea3ng Oai c\u00f4ng chuy\u00ean ch\u01a1i \u0111\u00f9a m\u00e0 l\u01b0\u1eddi h\u1ecdc, s\u1ee3 m\u1ed9t m\u00ecnh th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m cho n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cKh\u00f4ng c\u00f3 Nguy\u1ec5n Khoa Th\u01b0\u1eddng l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed \u1edf \u0111\u1ea5y \u00e0\u201d ? V\u1ecb \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edfng s\u1eed \u0111\u1ed1i v\u1edbi ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 th\u1ea5y th\u00ec l\u1ea1y, g\u1ecdi th\u00ec d\u1ea1, c\u00f2n s\u1ee3 g\u00ec m\u00e0 h\u1ecdc\u201d. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 ph\u1eadn tr\u00ean d\u01b0\u1edbi th\u00ec v\u1eady nh\u01b0ng c\u00f2n s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 khuy\u00ean b\u1ea3o th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m h\u1ebft ch\u1ee9c tr\u00e1ch sao ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng T\u00e0i v\u00ec gi\u00e0 \u1ed1m v\u1ec1 ngh\u1ec9. Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng h\u1ea7u gi\u1ea3ng tr\u01b0\u1edbc, cho ti\u1ec1n 50 quan. R\u1ed3i \u0110\u0103ng T\u00e0i ch\u1ebft. Cho m\u1ed9t c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Th\u00e1i c\u00f3 b\u1ec7nh xin v\u1ec1 Kinh \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n II<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Canh th\u00ecn, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t [1820], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3, l\u1ea5y Tham b\u1ed3i H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c \u0111\u1ea1o V\u0129nh Thanh. Khi Nghi b\u1ec7 t\u1eeb, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u0129nh Thanh l\u00e0 \u0111\u1ea5t xung y\u1ebfu \u1edf c\u00f5i Nam, tr\u1ea5n th\u1ee7 c\u0169 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi. Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd, v\u1eabn c\u00f3 ti\u1ebfng khen, nay t\u1edbi \u0111\u1ea5t \u1ea5y, n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng v\u1edbi nh\u00e0 vua, \u0111\u1ec3 \u00fd ph\u00f2ng gi\u1eef n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi, c\u1ea7n ph\u1ea3i tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u00e2n t\u00edn, \u0111\u1ec3 c\u01b0u mang d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0 man di. Ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n tu\u1ed5i tr\u1ebb, kh\u00ed huy\u1ebft \u0111\u01b0\u01a1ng h\u0103ng, th\u1ef1c n\u00ean l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m r\u0103n, c\u00f9ng b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng li\u00eau, b\u00e0n t\u00ednh \u0111i\u1ec1u n\u00ean \u0111i\u1ec1u ch\u0103ng \u0111\u1ec3 c\u00f9ng gi\u00fap vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng khen x\u1ee9ng ch\u1ee9c, m\u00e0 tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng mang ti\u1ebfng l\u00e0 t\u01b0 v\u1ecb ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn ch\u1ecdn trong hai ty Ti\u1ebft th\u1eadn v\u00e0 C\u1ea9n t\u00edn \u1edf \u0111i\u1ec7n Thanh Ho\u00e0, ai l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00ec b\u1ed5 v\u00e0o ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eef vi\u1ec7c tuy\u1ec3n b\u1ed5, c\u00e2n nh\u1eafc nh\u00e2n v\u1eadt, l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u1ea5y\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ec1 t\u00f4i th\u1edd vua, c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00ec n\u00f3i \u0111\u1eebng gi\u1ea5u gi\u1ebfm. X\u01b0a \u0110\u1ebf Thu\u1ea5n r\u0103n b\u1ec1 t\u00f4i r\u1eb1ng : Ta tr\u00e1i th\u00ec ng\u01b0\u01a1i s\u1eeda gi\u00fap ng\u01b0\u01a1i ch\u1edb ch\u1ec9 c\u00f3 theo tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ec3 theo \u00fd \u1ea5y. C\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec sai tr\u00e1i th\u00ec n\u00f3i h\u1ebft \u0111\u1eebng ti\u1ebfc, \u0111\u1ec3 gi\u00fap nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tr\u1eabm kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1edbi. V\u1ea3 l\u1ea1i tr\u1eabm m\u1edbi n\u1eafm c\u1ea7m mu\u00f4n vi\u1ec7c, l\u00e0m sao cho m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u hay c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Mu\u1ed1n \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c ng\u1ef1 s\u1eed giao cho ch\u1ee9c tr\u00e1ch hi\u1ebfn n\u1ed9p l\u1eddi ph\u1ea3i, x\u00e9t h\u1eb7c vi\u1ec7c tr\u00e1i, m\u00e0 kh\u00f3 t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi. Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Gi\u1edbi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft ngay th\u1eb3ng, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u00e3i thu\u1ebf s\u00e2n chim \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean. B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u d\u00e2ng ng\u1ea1ch thu\u1ebf s\u00e2n chim. Vua n\u00f3i : \u201cD\u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u00e0o ta, v\u1eadt l\u00e0 c\u00f9ng s\u1ed1ng v\u1edbi ta, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vua n\u00ean suy l\u00f2ng nh\u00e2n v\u1edbi d\u00e2n k\u1ecbp \u0111\u1ebfn mu\u00f4n v\u1eadt, khi\u1ebfn \u0111\u1ec1u tho\u1ea3 s\u1ed1ng. Nay b\u1ecdn ti\u1ec3u d\u00e2n tr\u1ee5c l\u1ee3i l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh chim l\u00e0m l\u00e0m ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p, l\u00e0m h\u1ea1i nhi\u1ec1u sinh v\u1eadt, l\u00f2ng ta kh\u00f4ng n\u1ee1 \u0111\u1ec3 nh\u01b0 th\u1ebf. V\u1eady b\u00e3i \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 H\u00e0 \u0110oan Thi\u1ec7u ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 L\u00fd nguy\u00ean so\u00e1i<\/p>\n\n\n\n<p>v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0ng H\u1ea3i ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 Qu\u1ed1c l\u00e3o h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng \u0111i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn<\/p>\n\n\n\n<p>2.000 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e1nh v\u00e2y tr\u1ea5n th\u00e0nh. Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phan V\u0103n H\u00e0i \u0111\u00f3ng ch\u1eb7t th\u00e0nh \u0111\u1ec3 t\u1ef1 th\u1ee7. Th\u00e0nh th\u1ea7n nghe tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng d\u0169ng l\u00e0 \u0110\u1ed7 Thi\u00ean Th\u1ea9m h\u1ecdp \u0111\u00e1nh. Th\u1ea9m \u0111em 300 qu\u00e2n \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u1eaft ch\u00e9m r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Thi\u1ec7u gi\u1ea3i v\u00e2y ch\u1ea1y.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean. Vua sai th\u01b0\u1edfng cho Th\u1ea9m v\u00e0 H\u00e0i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9 m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u, cho qu\u00e2n l\u00ednh h\u01a1n 600 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft hay b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng th\u00ec h\u1eadu c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; R\u1ed3i Thi\u1ec7u ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn Qu\u1ef3nh \u0110\u1ed9ng (t\u00ean x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Y\u00ean Th\u1ebf, B\u1eafc Ninh). Th\u1ea9m c\u00f9ng Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u1ec7u v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0ng H\u1ea3i c\u00f9ng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 160 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua cho r\u1eb1ng th\u00e0nh th\u1ea7n L\u00ea V\u0103n Phong \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang, h\u1ea1 chi\u1ebfu n\u00eau khen. Th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho qu\u00e2n l\u00ednh h\u01a1n 300 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; cho Th\u1ea9m th\u0103ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u theo th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi th\u00e0nh th\u1ea7n d\u00e2ng \u00e1n l\u00ean, vua kh\u00f4ng n\u1ee1 gi\u1ebft nhi\u1ec1u, ch\u1ec9 ra l\u1ec7nh gi\u1ebft Thi\u1ec7u v\u00e0 H\u1ea3i c\u00f9ng v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 ph\u1ea1m, c\u00f2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00ec r\u1ed9ng tha h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai h\u00e0nh nh\u00e2n l\u00e0 Quan V\u0129nh Ph\u00e1t sang n\u01b0\u1edbc Thanh mua h\u00e0ng ho\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9. Ph\u1ea9m v\u00ec gi\u00e0 \u1ed1m xin t\u1eeb. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm tr\u1ebb tu\u1ed5i n\u1ed1i ng\u00f4i, ngh\u0129 nh\u1edd n\u0103m ba ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 gi\u00fap \u0111\u1ee1, nay c\u00f3 m\u1ec7nh m\u00e0 khanh t\u1eeb, v\u1eady th\u00ec khanh kh\u00f4ng ngh\u0129 y\u00eau vua \u00e0 ? V\u1ea3 l\u1ea1i, tr\u1eabm l\u1ea5y khanh qu\u1ea3n l\u00e3nh vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0 \u0111\u1ec3 n\u1eafm \u0111\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng th\u00f4i, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 \u00e1n ki\u1ec7n gi\u1ea5y t\u1edd th\u00ec c\u00f3 Tham tri Thi\u00eam s\u1ef1 chia gi\u1eef, ch\u1ee9 c\u00f3 phi\u1ec1n khanh \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c nh\u1ecf \u0111\u00e2u\u201d. Ph\u1ea9m nh\u1ecf n\u01b0\u1edbc m\u1eaft kh\u00f3c c\u1ed1 t\u1eeb, vua v\u1eabn kh\u00f4ng nghe.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n nghi th\u1ee9c d\u00e2ng t\u00f4n thu\u1ef5 (tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3, vua \u0103n chay, sai quan k\u00ednh c\u00e1o \u1edf Giao Mi\u1ebfu X\u00e3 T\u1eafc, ch\u1ecdn sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ch\u1ea5p s\u1ef1. Tr\u01b0\u1edbc 1 ng\u00e0y, nh\u00e2n l\u1ec5 \u0111i\u1ec7n bu\u1ed5i s\u1edbm \u0111em vi\u1ec7c d\u00e2ng t\u00f4n thu\u1ef5 c\u00e1o \u1edf b\u00e0n th\u1edd. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y, l\u00fac s\u00e1ng r\u00f5, h\u1eefu ty b\u01b0ng s\u00e1ch v\u00e0ng, s\u00e1ch l\u1ee5a, s\u00e1ch h\u01b0\u01a1ng, \u1ea5n h\u01b0\u01a1ng, minh tinh \u0111\u1ec3 \u1edf tr\u00ean \u00e1n trong Ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n. Vua m\u1eb7c \u0111\u1ed3 tr\u1eafng \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u00e1n, \u0111\u1ee9ng quay m\u1eb7t v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, cung k\u00ednh xem xong, h\u1eefu ty b\u01b0ng ra, d\u00e2ng \u0111\u1ec3 \u1edf th\u00e1i \u0111\u00ecnh cho loan nghi r\u01b0\u1edbc \u0111i. Vua l\u00ean xe theo. \u0110\u1ebfn ngo\u00e0i c\u1eeda \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n, xu\u1ed1ng xe v\u00e0o, m\u1eb7c \u00e1o t\u01b0 th\u00f4i l\u00e0m l\u1ec5. S\u00e1ch v\u00e0ng d\u00e2ng \u0111\u1ec3 \u1edf b\u00ean t\u1ea3 b\u00e0n th\u1edd, minh tinh treo \u1edf b\u00ean h\u1eefu ; s\u00e1ch l\u1ee5a, s\u00e1ch h\u01b0\u01a1ng, \u1ea5n h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1t \u0111i), xin vua m\u1eb7c \u0111\u1ed3 tr\u1eafng k\u00ednh duy\u1ec7t s\u00e1ch v\u00e0ng \u1edf Ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n, r\u1ed3i \u0111i xe theo \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u1eeda \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem t\u1edd t\u00e2u, ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ph\u1ea3i m\u1eb7c \u00e1o t\u01b0 th\u00f4i m\u00e0 duy\u1ec7t s\u00e1ch v\u00e0 \u0111i b\u1ed9 theo, l\u00f2ng tr\u1eabm m\u1edbi y\u00ean\u201d. B\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u1ec1u t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCh\u1ed7 \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh l\u00e0 n\u01a1i ch\u00ednh l\u1ec7nh ban ra, kh\u00f4ng n\u00ean m\u1eb7c \u00e1o t\u01b0 th\u00f4i ra v\u00e0o, cho n\u00ean Ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u1ec3 tang Hi\u1ebfu Khang ho\u00e0ng h\u1eadu c\u0169ng m\u1eb7c \u00e1o tr\u1eafng duy\u1ec7t s\u00e1ch \u1edf Ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n. Xin theo nh\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u00e3 b\u00e0n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn khanh \u0111\u00e3 cho r\u1eb1ng m\u1eb7c \u00e1o t\u01b0 th\u00f4i duy\u1ec7t s\u00e1ch ch\u01b0a ti\u1ec7n, n\u00ean \u0111\u1ec3 cho tr\u1eabm \u0111i b\u1ed9 theo l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m vua th\u00ec l\u1ea5y T\u00f4n Mi\u1ebfu X\u00e3 T\u1eafc l\u00e0m tr\u1ecdng, l\u1ec5 h\u1ea1n ch\u1ebf n\u00ean t\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf h\u1ebft ra. \u0110\u1ea7u l\u00e0 tr\u1eabm mu\u1ed1n \u0111\u01b0a t\u1eed cung Ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u1ec3 \u1edf \u0111i\u1ec7n Trung Ho\u00e0 cho \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edbm h\u00f4m g\u1ea7n s\u00e1t, sau \u0111\u01b0a \u0111\u1ec3 \u1edf \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n l\u00e0 c\u0169ng b\u1edfi c\u00e1c khanh hai ba l\u1ea7n l\u1ea5y di m\u1ec7nh c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf m\u00e0 c\u1ed1 xin m\u00e3i, tr\u1eabm kh\u00f4ng theo kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh d\u1ea7n, vua \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i b\u01b0ng s\u00e1ch v\u00e0ng d\u00e2ng t\u00f4n thu\u1ef5 \u0110\u1ea1i h\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf &nbsp;((1) \u0110\u1ea1i h\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf : vua m\u1edbi ch\u1ebft ch\u01b0a c\u00f3 t\u00f4n thu\u1ef51) l\u00e0 Khai Thi\u00ean Ho\u1eb1ng \u0110\u1ea1o L\u1eadp K\u1ef7 Thu\u1ef3 Th\u1ed1ng Th\u1ea7n V\u0103n Th\u00e1nh V\u0169 Tu\u1ea5n \u0110\u1ee9c Long C\u00f4ng Ch\u00ed Nh\u00e2n \u0110\u1ea1i Hi\u1ebfu Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u1ebf t\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00e1ch v\u0103n r\u1eb1ng : \u201cV\u1eabn nghe, b\u00e0n so\u1ea1n \u0111\u1ec3 thu\u1eadt \u0111\u1ee9c hay, n\u00eau r\u1ea1ng \u0111\u1ec3 t\u00f4n \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu, cho n\u00ean l\u1eddi lu\u1ef9 &nbsp;((2) Lu\u1ef9 : tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft b\u1eb1ng l\u1eddi v\u0103n. Kinh L\u1ec5 n\u00f3i : ng\u01b0\u1eddi h\u00e8n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ee9c n\u1ebft ng\u01b0\u1eddi sang, k\u1ebb nh\u1ecf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ee9c n\u1ebft ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn) \u0111\u00e3 r\u00f5 \u1edf Kinh L\u1ec5 ; m\u00e0 l\u1eddi t\u1ee5ng ((3) T\u1ee5ng : v\u0103n x\u01b0ng t\u1ee5ng c\u00f4ng \u0111\u1ee9c, Kinh Thi c\u00f3 Th\u01b0\u01a1ng t\u1ee5ng \u0111\u1ec3 x\u01b0ng t\u1ee5ng c\u00f4ng \u0111\u1ee9c nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng, Chu t\u1ee5ng \u0111\u1ec3 x\u01b0ng t\u1ee5ng c\u00f4ng \u0111\u1ee9c vua nh\u00e0 Chu3) b\u00e0y ra \u1edf Kinh Thi. Duy \u0111\u1ee9c t\u1ed1t t\u1ecf l\u00ean \u0111\u1ebfn tr\u1eddi, n\u00eau danh to cao tr\u00f9m ngh\u00ecn thu\u1edf.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ednh ngh\u0129, \u0111\u1ee9c \u201c\u0110\u1ea1i h\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u1ec7 h\u1ea1, \u0111\u1ee9c v\u1eeba c\u1ee9ng s\u00e1ng, t\u00e0i ki\u00eam v\u00f5 v\u0103n. G\u1eb7p v\u1eadn n\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u vi\u1ec7c kh\u00f3 kh\u0103n ; ch\u1ec9nh ki\u1ec1n c\u01b0\u01a1ng ((4) Ki\u1ec1n c\u01b0\u01a1ng : quy\u1ec1n c\u1ee7a vua4) l\u00fac \u0111\u00e3 r\u1ed1i lo\u1ea1n. Ch\u00e2n tr\u1eddi g\u00f3c bi\u1ec3n, \u0111i ch\u1ed7 hi\u1ec3m nh\u01b0 \u0111\u1ea5t b\u1eb1ng ; hang h\u1ed5 \u0111\u1ea7m r\u1ed3ng, \u1edf ch\u1ed7 nguy th\u00e0nh ra ph\u01b0\u1edbc. D\u1ea7m m\u01b0a ch\u1ea3i gi\u00f3, th\u00e2n \u0111\u00e1nh tr\u0103m tr\u1eadn. Gi\u1ebft th\u00f9 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 y\u00ean n\u1ea1n l\u1edbn ; v\u1eefng nghi\u1ec7p c\u0169 m\u00e0 m\u1edf th\u00e1i b\u00ecnh. \u0110\u1ee9c hi\u1ebfu sinh kh\u1eafp \u1edf l\u00f2ng d\u00e2n ; oai th\u1ea7n v\u0169 vang n\u01a1i t\u1ee5c kh\u00e1c. C\u00f4ng to \u0111\u1ee9c th\u1ecbnh, h\u01a1n c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng ; s\u00e1ng nghi\u1ec7p trung h\u01b0ng, cao h\u01a1n H\u1ea1 H\u00e1n. Lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, tr\u00ean c\u1ea3 x\u01b0a nay ; \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c s\u00e1ng t\u01b0\u01a1i c\u1ea3m \u0111\u1ebfn tr\u1eddi \u0111\u1ea5t. T\u1ed1t thay ! ba ch\u1ee5c n\u0103m ng\u1ef1a s\u1eaft g\u01b0\u01a1m v\u00e0ng ; m\u01b0\u1eddi t\u00e1m n\u0103m d\u1ef1ng gi\u01b0\u1eddng b\u00e0y m\u1ed1i. Nh\u01b0 tr\u1eddi m\u1edf \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3ng, v\u1ef1c l\u1eb7ng s\u1ea5m vang. Bi\u1ebfn ho\u00e1 m\u1ea7u nhi\u1ec7m nh\u01b0 th\u1ea7n ; chuy\u1ec3n v\u1ea7n nh\u01b0 tr\u1eddi kh\u00f4ng ngh\u1ec9. \u0110\u1ee9c ho\u00e1 \u0111\u01b0\u01a1ng thi h\u00e0nh trong n\u01b0\u1edbc ; linh h\u1ed3n \u0111\u00e3 v\u1ed9i tr\u1edf l\u1ea1i qu\u00ea. Th\u1ec1m \u0110\u1ebf Nghi\u00eau r\u1ee5ng hoa, canh t\u01b0\u1eddng &nbsp;((5) Canh, t\u01b0\u1eddng : khi \u0110\u1ebf Nghi\u00eau ch\u1ebft \u0111i, \u0110\u1ebf Thu\u1ea5n nh\u1edb \u0110\u1ebf Nghi\u00eau qu\u00e1, r\u1ed3i l\u00fac \u0103n th\u00ec nh\u01b0 th\u1ea5y \u0110\u1ebf Nghi\u00eau \u1edf b\u00e1t canh, l\u00fac \u0111\u1ee9ng nh\u01b0 th\u1ea5y \u0110\u1ebf Nghi\u00eau \u1edf b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng) nh\u01b0 th\u1ea5y ; r\u1ed3ng Hi\u00ean Vi\u00ean bay ng\u1ea5t, cung ki\u1ebfm kh\u00f3 vin. T\u00f4i \u0111\u00f2i c\u1ea3m nh\u1edb ch\u1ed1n mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng ; d\u00e2n ch\u00fang \u0111au th\u01b0\u01a1ng n\u01a1i r\u1eebng n\u00fai. \u01a0n tr\u1eddi cao v\u00f2i v\u1ecdi, sao ch\u00fat \u0111\u00edch b\u00e1o \u0111\u1ec1n ; \u0111\u1ee9c vua kh\u00f3 h\u00ecnh dung, mong ph\u00f4 b\u00e0y mu\u00f4n v\u1eadt. K\u00ednh c\u1ea9n \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i, xin m\u1ec7nh \u1edf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t t\u00f4n mi\u1ebfu, k\u00ednh d\u00e2ng s\u00e1ch v\u00e0ng, ti\u1ebfn t\u00f4n thu\u1ef5 l\u00e0 Khai Thi\u00ean Ho\u1eb1ng \u0110\u1ea1o L\u1eadp K\u1ef7 Thu\u1ef3 Th\u1ed1ng Th\u1ea7n V\u0103n Th\u00e1nh V\u00f5 Tu\u1ea5n \u0110\u1ee9c Long C\u00f4ng Ch\u00ed Nh\u00e2n \u0110\u1ea1i Hi\u1ebfu Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u1ebf t\u1ed5. K\u00ednh mong th\u00f4ng minh nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, l\u00ean xu\u1ed1ng \u1edf \u0111\u00e2y ; nh\u1eadn hi\u1ec7u t\u1ed1t n\u00e0y, ban ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh m\u00e3i. \u1edf tr\u00ean soi xu\u1ed1ng, c\u00f9ng m\u1eb7t tr\u1eddi m\u1eb7t tr\u0103ng s\u00e1ng t\u1ecf t\u1eebng kh\u00f4ng ; nh\u01b0 tr\u1eddi s\u00e1ng cao, \u0111\u1eb7t n\u00fai to s\u00f4ng l\u1edbn v\u1eefng b\u1ec1n mu\u00f4n thu\u1edf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ec5 xong, b\u00e1 c\u00e1o cho trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cN\u00eau t\u00ean r\u1ea1ng r\u1ee1 \u0111\u1ec3 t\u00f4n \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu ; trau d\u1ed3i cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ec3 tr\u1ecdn lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng. Cho n\u00ean c\u00f3 \u0111\u1ee9c l\u1edbn t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c danh hay, m\u00e0 t\u00f4n s\u00f9ng g\u1ecdi l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1edbn. Nay \u0110\u1ea1i h\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u1ed9i b\u1ecf n\u01b0\u1edbc nh\u00e0. X\u00e9t trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, n\u00ean d\u00e2ng hi\u1ec7u hay. Th\u00e1ng n\u00e0y, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 sai c\u00e1c quan k\u00ednh c\u00e1o Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t v\u00e0 T\u00f4n Mi\u1ebfu X\u00e3 T\u1eafc. Ng\u00e0y m\u1ed3ng 10 th\u00e2n \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i d\u00e2ng s\u00e1ch cung ti\u1ebfn t\u00f4n thu\u1ef5 v\u00e0 mi\u1ebfu hi\u1ec7u. Xin ng\u00e0i nh\u1eadn l\u1ea5y t\u00ean hay, m\u00e3i ban nhi\u1ec1u ph\u01b0\u1edbc. \u00d4i ! b\u00e0n so\u1ea1n b\u00e1o \u0111\u1ec1n kh\u00f4ng h\u1ebft, \u0111\u00e3 th\u1ec3 m\u1ed9t l\u00f2ng hi\u1ebfu c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n m\u1edf r\u1ed9ng ra ; nghi ng\u00fat \u0111\u1ec3 m\u00e3i kh\u00f4ng c\u00f9ng, mong \u0111\u1ebfn h\u00e0ng \u1ee9c n\u0103m n\u01a1i t\u00f4ng x\u00e3 gi\u1eef h\u01b0\u1edfng m\u00e3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf se m\u00ecnh, b\u1ecdn Cai b\u1ea1 h\u1ea7u thu\u1ed1c Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ea1i v\u00e0 y ch\u00e1nh Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn H\u1eadu, y ph\u00f3 \u0110o\u00e0n Quang Ho\u1ea3ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i giam \u1edf ng\u1ee5c, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n h\u1ebft s\u1ee9c xin, \u0111\u01b0\u1ee3c tha cho v\u1ec1 l\u00e0ng. Sau vua th\u01b0\u1eddng b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ec1 l\u00e0m thu\u1ed1c kh\u00f3 tinh. Khi Ti\u00ean \u0111\u1ebf \u1ed1m, b\u1ecdn V\u0103n \u0110\u1ea1i h\u1ea7u thu\u1ed1c thang, h\u1ecfi th\u00ec l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng n\u00f3i l\u00e0 t\u1ea5t kh\u1ecfi, sau c\u00f9ng kh\u00f4ng c\u00f3 hi\u1ec7u nghi\u1ec7m g\u00ec, khi\u1ebfn tr\u1eabm \u0111\u1ebfn nay c\u00f2n gi\u1eadn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u1ea3n v\u00e0o ch\u1ea7u. Cho 5 t\u1ea5m l\u1ee5a,<\/p>\n\n\n\n<p>20 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Thi\u1ec7n, Ch\u00e1nh th\u1ed1ng \u0111\u1ed3n H\u1eadu qu\u00e2n h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 L\u00ea V\u0103n K\u00fd \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c cho 50 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Tr\u1ea7n C\u00f4ng L\u1ea1i m\u1ed7i th\u00e1ng 10 quan ti\u1ec1n, 10 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, L\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e3nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thanh Hoa, ph\u1ea3i t\u1ed9i giam \u1edf ng\u1ee5c, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c tha v\u1ec1, v\u00e0o h\u1ea7u. Vua ngh\u0129 L\u1ea1i \u0111\u00e3 tu\u1ed5i gi\u00e0, v\u1ea3 c\u00f3 c\u00f4ng lao tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch h\u1eadu c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho n\u0103m con c\u1ee7a Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 H\u1ed3 V\u0103n B\u00f4i l\u00e0 c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o (con trai ti\u1ec1n 3 quan g\u1ea1o 3 ph\u01b0\u01a1ng, con g\u00e1i ti\u1ec1n 2 quan g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh h\u1ea1n cho k\u1ebb c\u01b0\u1edbp tr\u1ed1n ra th\u00fa. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00e2n chi\u1ebfu chu\u1ea9n cho ra th\u00fa, m\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ed1n c\u00f2n nhi\u1ec1u k\u1ebb tr\u00f9 tr\u1edd quanh co \u0111\u1ec3 ng\u00f3ng xem, ch\u01b0a ra th\u00fa h\u1ebft. Xin l\u1ea5y cu\u1ed1i th\u00e1ng 6 n\u0103m nay l\u00e0m h\u1ea1n, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp kh\u00f4ng k\u1ec3 n\u1eb7ng nh\u1eb9, ai hay \u0111\u00fang h\u1ea1n \u0111\u1ea7u th\u00fa th\u00ec tha. N\u1ebfu qu\u00e1 h\u1ea1n, xin theo lu\u1eadt m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t cho th\u00fa hay kh\u00f4ng cho th\u00fa, \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng s\u1ee3\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u1ec5 \u0111\u1ec1n Thai D\u01b0\u01a1ng phu nh\u00e2n ((1) Thai D\u01b0\u01a1ng phu nh\u00e2n : \u0111\u1ec1n \u1edf x\u00e3 Thai D\u01b0\u01a1ng, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, t\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n, m\u1ed9t h\u00f4m m\u01b0a gi\u00f3, \u0111\u1ebfn n\u1eeda \u0111\u00eam t\u1ea1nh, th\u1ea5y \u1edf b\u1edd bi\u1ec3n c\u00f3 m\u1ed9t h\u00f2n \u0111\u00e1 l\u1ea1, s\u1edd m\u00f3 xem, ch\u1ee3t ng\u1ee7 \u0111i, m\u1ed9ng th\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1eb9p n\u00f3i : \u201cTa l\u00e0 Thai D\u01b0\u01a1ng phu nh\u00e2n, ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khinh nh\u1eddn, ph\u1ea3i lui \u0111i ngay\u201d. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh c\u00e1 th\u1ee9c d\u1eady, bi\u1ebft l\u00e0 \u0111\u00e1 th\u1ea7n, kh\u1ea5n r\u1eb1ng : \u201cN\u1ebfu l\u00e0 th\u1ea7n th\u00ec ph\u00f9 h\u1ed9 cho t\u00f4i \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u c\u00e1\u201d. Qu\u1ea3 nhi\u00ean \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, m\u1edbi l\u1eadp \u0111\u1ec1n tranh \u0111\u1ec3 th\u1edd. Sau nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea3o v\u0169 linh nghi\u1ec7m, \u0111\u1eddi Gia Long l\u1eadp \u0111\u1ec1n ng\u00f3i, cho qu\u1ed1c t\u1ebf. \u0110\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u1eddi Minh M\u1ec7nh s\u1eeda l\u1ea1i \u0111\u1ec1n. L\u1ea1i th\u1edd chung \u1edf mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng. 1). Phu nh\u00e2n tr\u01b0\u1edbc th\u1edd chung \u1edf mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng. Vua th\u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u linh \u1ee9ng, sai dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c l\u1eadp \u0111\u1ec1n ri\u00eang \u0111\u1ec3 th\u1edd \u1edf x\u00e3 Thai D\u01b0\u01a1ng, h\u1eb1ng n\u0103m m\u00f9a xu\u00e2n m\u00f9a thu \u0111\u1ebfn t\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam uy T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Kinh B\u1eafc l\u00e0 L\u00ea Vi\u1ebft Qu\u00fd v\u1ec1 Kinh, l\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 \u0110o\u00e0n \u0110\u1ee9c Lu\u1eadn l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Kinh B\u1eafc, Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n U\u1ea9n l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh t\u1ea1m coi \u1ea5n v\u1ee5 H\u1eefu th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb trung, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u1ea1i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb, Ki\u00eau k\u1ef5 \u0111\u00f4 u\u00fd T\u00f4n Th\u1ea5t Trinh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 To\u00e0n v\u00f5 Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb, Cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb, Phan V\u0103n T\u1ea1o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 V\u00f5 oai Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, Cai c\u01a1 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00edn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 T\u1ea3 dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9ng Th\u00e2m Nguy\u00ean, Y\u1ebfn S\u01a1n v\u00e0 M\u1ed9ng S\u01a1n thu\u1ed9c tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 Phan Huy Th\u1ef1c l\u00e0m Tham hi\u1ec7p L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd d\u1eadu, vua y\u1ebft l\u0103ng li\u1ec7t th\u00e1nh, cho c\u00e1c qu\u00e2n \u0111i theo 3.000 quan ti\u1ec1n. Vua y\u00eau nu\u00f4i qu\u00e2n l\u00ednh, m\u1ed7i l\u1ea7n xa gi\u00e1 \u0111i ra l\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n l\u00ednh \u0111i theo, t\u1eeb \u0111\u1ea5y v\u1ec1 sau l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho l\u00ednh \u0111\u1ed9i Th\u1ee7 l\u0103ng 40 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e3n c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, th\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng t\u1eeb m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ec1u ph\u1ee5c d\u1ecbch nh\u1ecdc m\u1ec7t kh\u1ed5 s\u1edf, xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u00fd h\u1ecfi han lu\u00f4n, ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m th\u00ec c\u1ea5p thu\u1ed1c, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n v\u1ea3i. <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%E1%BB%90c_nha\">\u1ed0c nha<\/a> [<a href=\"https:\/\/en.wiktionary.org\/wiki\/%E1%9E%A7%E1%9E%80%E1%9E%89%E1%9F%89%E1%9E%B6#Khmer\">\u5c4b\u7259<\/a> Oknha \u17a7\u1780\u1789\u17c9\u17b6 ] v\u00e0 b\u1ed3n nha [<a href=\"https:\/\/en.wiktionary.org\/wiki\/%E1%9E%96%E1%9E%89%E1%9E%B6\">\u76c6\u7259<\/a> Ponhea \u1796\u1789\u17b6] theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf n\u01a1i c\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho g\u01b0\u01a1m \u0111eo, s\u00fang tay v\u00e0 \u00e1o m\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 vua phi\u00ean l\u00e0 Ch\u0103n v\u00e0 c\u00e1c quan phi\u00ean r\u1eb1ng : \u201cTi\u00ean \u0111\u1ebf l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng l\u00e0m l\u1ee3i mu\u00f4n \u0111\u1eddi cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, vua t\u00f4i nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u00f9ng l\u00f2ng h\u1ee3p s\u1ee9c, s\u1eeda sang c\u00f4ng vi\u1ec7c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u00fd Ti\u00ean \u0111\u1ebf y\u00ean v\u1ed7 n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i. Ch\u1edb t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh mu\u00f4n d\u1eb7m, x\u00e9t soi kh\u00f4ng t\u1edbi. C\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed5 cho l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a \u0110\u1ed3ng Ph\u00f9 [Tuon Pha] (t\u00ean ng\u01b0\u1eddi quan phi\u00ean) m\u00e0 l\u00f2ng ngh\u0129 sai \u0111i, s\u1ee9c l\u00e0m l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. Sau khi th\u00e0nh s\u00f4ng r\u1ed3i, s\u1ebd c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. Ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng \u0111i\u201d. \u0110\u1ebfn nay c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u01b0a xong, (\u0111\u00e3 th\u00e0nh s\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c 3.224 tr\u01b0\u1ee3ng, ch\u01b0a th\u00e0nh s\u00f4ng 9.992 tr\u01b0\u1ee3ng), vua kh\u00f4ng n\u1ee1 \u0111\u1ec3 cho nh\u1ecdc s\u1ee9c d\u00e2n m\u00e3i, n\u00ean ho\u00e3n l\u1ea1i. Nh\u1eefng ch\u1ed7 ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u00e0o th\u00ec ra l\u1ec7nh cho t\u1ea1m m\u1edf l\u1ea1ch nh\u1ecf, c\u00f3 th\u1ec3 cho thuy\u1ec1n nh\u1ecf \u0111i l\u1ea1i th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 th\u00f4i. Th\u01b0\u1edfng cho quan l\u1ea1i coi vi\u1ec7c s\u00fang tay, \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 b\u1ea1c theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb Ngh\u1ec7 An ra B\u1eafc \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng m\u01b0a, sai trung s\u1ee9 chia nhau \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng xem x\u00e9t vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng. Nh\u00e2n d\u1ee5 cho quan s\u1edf t\u1ea1i trai gi\u1edbi \u0111\u1ec3 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea l\u00e0 L\u00ea Duy T\u1ef1, L\u00ea Duy C\u1ea3o, con ch\u00e1u ch\u00faa Tr\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ecbnh Hi\u1ec7u, Tr\u1ecbnh C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn Kinh ch\u1ea7u b\u00e1i. Sai h\u1eefu ty h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o. B\u1ecdn Duy T\u1ef1 xin d\u00e2ng 70 l\u1ea1ng b\u1ea1c l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eebng, vua d\u1ee5 sai tr\u1ea3 l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai c\u01a1 Tr\u1ea7n H\u1eefu Kh\u00e1ch qu\u1ea3n thuy\u1ec1n hi\u1ec7u B\u1ea1ch Y\u1ebfn \u0111i ch\u1edf v\u1eadt c\u00f4ng \u1edf Qu\u1ea3ng Nam b\u1ecb m\u1eafc c\u1ea1n \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An. Kh\u00e1ch b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng. Nh\u00e2n chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n \u0111\u1ecbnh : Ph\u00e0m thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i ra v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, nh\u1eefng ch\u1ed7 n\u00f4ng s\u00e2u \u0111\u1ec1u do th\u1ee7 ng\u1ef1 c\u1eafm ti\u00eau ch\u1ec9 b\u1ea3o. N\u1ebfu l\u1ea5y ch\u1ed7 n\u00f4ng l\u00e0m ch\u1ed7 s\u00e2u, nh\u00e2n th\u1ebf m\u00e0 sai h\u1ecfng th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 ng\u1ef1. N\u1ebfu theo \u00fd ri\u00eang m\u00ecnh m\u00e0 \u0111i b\u1eeba th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n v\u1eadn. \u0110\u1ec1u x\u00e9t b\u1edfi t\u1ea1i \u0111\u00e2u, v\u00e0 theo nh\u1eb9 n\u1eb7ng m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u \u0111\u1ea1i s\u1ee9 c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh v\u1ec1 Kinh, l\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u00ednh \u0110\u1ee9c l\u00e0m Bi\u1ec7n l\u00fd c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n c\u1ed5, m\u1eb7t kh\u1eafc t\u00e1m ch\u1eef Qu\u1ed1c th\u00e1i d\u00e2n an phong \u0111i\u1ec1u v\u0169 thu\u1eadn ((1) N\u01b0\u1edbc th\u1ecbnh d\u00e2n y\u00ean, gi\u00f3 \u0111\u1ec1u m\u01b0a thu\u1eadn). Vua \u0111\u01b0a cho b\u1ea7y t\u00f4i xem v\u00e0 h\u1ecfi \u0111\u00fac v\u00e0o \u0111\u1eddi n\u00e0o n\u0103m n\u00e0o, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u1ea3. Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed3ng ti\u1ec1n \u1ea5y tuy n\u0103m v\u00e0 \u0111\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1eef \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 l\u1eddi x\u01b0ng t\u1ee5ng c\u1ea7u \u0111\u1ea3o th\u00f4i, song tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c nh\u01b0 t\u00e1m ch\u1eef \u1ea5y th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Th\u1ed1ng l\u0129nh th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Thanh Hoa l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng Th\u00e1i, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 ch\u00e1nh tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n \u962e\u6587\u9707 [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Po_Saong_Nyung_Ceng\">Po Saong Nyung Ceng<\/a>], Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o An T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ee9 v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o, \u00e1o m\u1eb7c, g\u01b0\u01a1m \u0111eo, s\u00fang tay. Vua t\u1eebng h\u1ecfi Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ee9 v\u1ec1 vi\u1ec7c An T\u00e2y. T\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi Man n\u00fai c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, kh\u00f4ng gi\u1ebft th\u00ec kh\u00f4ng r\u0103n tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua h\u1ecfi v\u1ec1 m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Man b\u1eafn cung n\u1ecf gi\u1ecfi. Xin \u0111\u01b0\u1ee3c 100 c\u00e1i \u00e1o b\u00f4ng th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Man nh\u1ecf ngu xu\u1ea9n, n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn, ch\u1edb c\u00f3 d\u00f9ng nh\u1ea3m oai th\u1ebf m\u00e0 g\u00e2y h\u1ea5n l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. R\u1ed3i cho con T\u1ee9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9n l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i. L\u1ea1i tr\u00edch 50 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh kho\u1ebb thu\u1ed9c tr\u1ea5n qu\u00ea \u1edf An T\u00e2y cho theo T\u1ee9 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef b\u1ea3o ngu\u1ed3n Ki\u1ec1u B\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai B\u1eafc Th\u00e0nh, Thanh B\u00ecnh, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An may \u00e1o qu\u1ea7n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho th\u00fa binh c\u00e1c v\u1ec7. Ngh\u1ec7 An xin c\u1ea5p cho ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 th\u00fa binh t\u1ef1 may l\u1ea5y. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung v\u00e0 Th\u1ecb n\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y binh kh\u00ed v\u00e0 nhung ph\u1ee5c c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ec3 d\u00f9ng ri\u00eang v\u00e0 cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c m\u01b0\u1ee3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1eefu tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c Binh t\u00e0o \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tri b\u1ea1 th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m Tham hi\u1ec7p H\u00e0 Ti\u00ean. Th\u00e0nh th\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cHi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea1m Nh\u1eef \u0110\u1eb1ng v\u00ec c\u00f3 b\u1ec7nh c\u00e1o v\u1ec1, Tr\u1ea5n th\u1ee7 l\u00e0 M\u1ea1c C\u00f4ng Du kh\u00f4ng hi\u1ec3u vi\u1ec7c v\u0103n, xin l\u1ea5y \u0110\u0103ng Doanh t\u1ea1m l\u00e0m Tham hi\u1ec7p\u201d. Vua nh\u00e2n th\u1ebf b\u1ed5 Doanh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tri ph\u1ee7 Anh \u0110\u00f4 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ecb l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Y\u00ean Qu\u1ea3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa Ng\u1ecdc B\u00edch.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00faa l\u00e0 con b\u00e0 m\u1ef9 nh\u00e2n h\u1ecd Tr\u1ea7n \u1edf tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, m\u1ea5t s\u1edbm, kh\u00f4ng con, vua th\u01b0\u01a1ng, sai dinh Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c \u0111\u1eb7t ru\u1ed9ng th\u1edd mua \u0111\u1ed3 th\u1edd, d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n \u1edf nh\u00e0 c\u0169 c\u1ee7a Tr\u1ea7n m\u1ef9 nh\u00e2n \u0111\u1ec3 th\u1edd c\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n d\u00e2ng nghi ch\u00fa l\u1ec5 Ninh l\u0103ng v\u00e0 c\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft. (Th\u00e1ng 4 ng\u00e0y T\u00e2n m\u00e3o, sai quan k\u00ednh c\u00e1o \u1edf Giao Mi\u1ebfu X\u00e3 T\u1eafc v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Minh Th\u00e0nh, r\u1ed3i khai huy\u1ec7t. Ng\u00e0y Gi\u00e1p ng\u1ecd, c\u00e1o ng\u00e0y an t\u00e1ng. Ng\u00e0y \u1ea5t m\u00f9i, c\u00e1o c\u00e1c t\u00f4n l\u0103ng \u0111i qua. Ng\u00e0y B\u00ednh th\u00e2n, r\u01b0\u1edbc th\u00e1nh v\u1ecb Cao ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u1ec3 \u1edf gian b\u00ean h\u1eefu \u0111i\u1ec7n Minh Th\u00e0nh. Ng\u00e0y \u0110inh d\u1eadu, t\u1ebf kh\u1ea3i \u0111i\u1ec7n v\u00e0 t\u1ebf t\u1ed5 \u0111i\u1ec7n. Ng\u00e0y M\u1eadu tu\u1ea5t, t\u1ebf khi\u1ec3n \u0111i\u1ec7n. Long gi\u00e1 ((1) Long gi\u00e1 : ki\u1ec7u r\u1ed3ng r\u01b0\u1edbc quan t\u00e0i ti\u00ean \u0111\u1ebf) ra ngo\u00e0i ho\u00e0ng th\u00e0nh, vua \u0111i b\u1ed9 theo. Tr\u00ean k\u1ef3 \u0111\u00e0i treo c\u1edd tr\u1eafng, ph\u00f3ng ch\u00edn ti\u1ebfng \u1ed1ng l\u1ec7nh. Long gi\u00e1 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n l\u1ee3p tranh \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng, l\u00ean thuy\u1ec1n r\u1ed3ng. T\u1ebf \u0111i\u1ec7n bu\u1ed5i s\u00e1ng, th\u01b0\u1ee3ng th\u1ef1c, v\u00e0 \u0111i\u1ec7n bu\u1ed5i chi\u1ec1u, nh\u01b0 nghi th\u1ee9c th\u01b0\u1eddng. Nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111i qua, th\u00ec h\u01b0\u01a1ng th\u00e2n k\u1ef3 l\u00e3o \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t h\u01b0\u01a1ng \u00e1n \u1edf b\u1edd s\u00f4ng \u0111\u1ec3 chi\u00eam b\u00e1i. Ng\u00e0y Canh t\u00fd thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn b\u1ebfn l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5. Ng\u00e0y T\u00e2n s\u1eedu r\u01b0\u1edbc th\u00e1nh v\u1ecb \u0111\u1ec3 \u1edf \u0111i\u1ec7n Minh Th\u00e0nh ; r\u01b0\u1edbc long gi\u00e1 \u0111\u1ec3 \u1edf ch\u00ednh gi\u1eefa \u0111i\u1ec7n tranh tr\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng \u0111\u01b0\u1eddng. Gi\u1edd d\u1eadu r\u01b0\u1edbc t\u1eed cung ((2) T\u1eed cung : quan t\u00e0i c\u1ee7a nh\u00e0 vua) \u0111\u1eb7t v\u00e0o huy\u1ec7t. Vua im kh\u00f3c, \u0111i th\u0103m nom. C\u00e1c ho\u00e0ng \u0111\u1ec7, ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng \u0111i\u1ec7t, \u0111\u1ea1i th\u1ea7n xoay t\u1eed cung \u0111\u1ec3 ngay ng\u1eafn theo h\u01b0\u1edbng m\u1ed9, \u0111\u1eb7t \u00e1o t\u1eed cung, tr\u1ea3i minh tinh. Vua \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i ti\u1ebfn l\u1ee5a d\u00e2ng. Quan ch\u1ea5p s\u1ef1 b\u01b0ng h\u00f2m s\u00e1ch h\u01b0\u01a1ng, h\u00f2m s\u00e1ch l\u1ee5a, h\u00f2m \u1ea5n h\u01b0\u01a1ng, s\u00e1ch bi\u00ean \u0111\u1ed3 minh kh\u00ed ((3) Minh kh\u00ed : \u0111\u1ed3 m\u00e3 ch\u00f4n theo \u1edf trong m\u1ed9 hay \u0111\u1ed1t \u0111i). H\u1eefu ty khi\u00eang linh d\u01b0, \u0111\u1ed3 minh kh\u00ed v\u00e0 \u0111\u1ed3 l\u1ed7 b\u1ed9 nghi tr\u01b0\u1ee3ng, c\u1edd \u0111\u1ea1o tr\u1eafng, ph\u1ee7 ph\u1ea5t, c\u00e1c qu\u1ea1t v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn n\u00fai b\u00ean t\u1ea3 l\u0103ng m\u00e0 \u0111\u1ed1t \u0111i, r\u1ed3i b\u1ecf v\u00e0o trong h\u1ed1 m\u00e0 ch\u00f4n. S\u01a1n l\u0103ng s\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i ch\u1ed7 l\u0103ng coi vi\u1ec7c x\u00e2y l\u0103ng cho \u0111\u1ebfn l\u00fac xong. Ng\u00e0y Nh\u00e2m d\u1ea7n, \u0111\u1ec1 th\u1ea7n ch\u1ee7 \u1edf \u0111i\u1ec7n Minh Th\u00e0nh, l\u00e0m l\u1ec5 s\u01a1 ngu. Vua th\u00e2n h\u00e0nh b\u01b0ng th\u1ea7n ch\u1ee7 l\u00ean xe, theo \u0111\u01b0\u1eddng thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn b\u1ebfn Kinh th\u00e0nh, l\u1ea1i b\u01b0ng l\u00ean xe, vua theo \u1edf trong xe, th\u00e2n h\u00e0nh b\u01b0ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda T\u1ea3 \u0110oan. Tr\u00ean k\u1ef3 \u0111\u00e0i treo c\u1edd v\u00e0ng, ph\u00f3ng ch\u00edn ti\u1ebfng \u1ed1ng l\u1ec7nh. \u0110\u1ebfn c\u1eeda \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n, xu\u1ed1ng xe, b\u01b0ng th\u1ea7n ch\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u1edf ch\u00ednh gi\u1eefa \u0111i\u1ec7n, l\u00e0m l\u1ec5 an v\u1ecb. Ng\u00e0y h\u00f4m sau, \u0111em vi\u1ec7c l\u1ec5 Ninh l\u0103ng xong, k\u00ednh \u1edf c\u00e1o Giao Mi\u1ebfu X\u00e3 T\u1eafc, v\u00e0 b\u1ed1 c\u00e1o cho trong ngo\u00e0i bi\u1ebft. Ng\u00e0y K\u1ef7 d\u1eadu t\u1ebf ngu l\u1ea7n th\u1ee9 hai ; ng\u00e0y Canh tu\u1ea5t, t\u1ebf ngu l\u1ea7n th\u1ee9 ba ; ng\u00e0y Qu\u00fd s\u1eedu t\u1ebf ngu l\u1ea7n th\u1ee9 t\u01b0 ; th\u00e1ng 5 ng\u00e0y B\u00ednh th\u00ecn, t\u1ebf ngu l\u1ea7n th\u1ee9 n\u0103m ; ng\u00e0y K\u1ef7 m\u00f9i, t\u1ebf ngu l\u1ea7n th\u1ee9 s\u00e1u ; ng\u00e0y Nh\u00e2m tu\u1ea5t, t\u1ebf ngu l\u1ea7n th\u1ee9 b\u1ea3y ; ng\u00e0y \u1ea5t s\u1eedu, t\u1ebf ngu l\u1ea7n th\u1ee9 t\u00e1m ; ng\u00e0y M\u1eadu th\u00ecn, t\u1ebf ngu l\u1ea7n th\u1ee9 ch\u00edn ; ng\u00e0y Gi\u00e1p tu\u1ea5t l\u1ec5 t\u1ed1t kh\u1ed1c. T\u1eeb t\u1ebf t\u1ed5 \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ebfn t\u1ebf \u0111\u00e0m, nh\u1eefng cung t\u1ea7n tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 cung t\u1ea7n t\u1ea1i n\u1ed9i, th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, ho\u00e0ng \u0111\u1ec7, ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng n\u1eef, ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n, quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi qu\u00fd h\u01b0\u01a1ng, c\u00f4ng t\u00ednh, th\u00edch l\u00fd, v\u00e0 con ch\u00e1u h\u1ecd L\u00ea, h\u1ecd Tr\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u ph\u1ee5 ti\u1ebfn l\u1ec5 ph\u1ea9m).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem t\u1edd t\u00e2u, b\u1ea3o Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, L\u00ea Ch\u1ea5t, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec5 tang l\u1ec5 t\u00e1ng l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn, nhi\u1ec1u nghi ti\u1ebft l\u1eafm, ta \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u0111au th\u01b0\u01a1ng trong l\u00f2ng r\u1ed1i lo\u1ea1n, c\u00e1c khanh n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9, ch\u1edb \u0111\u1ec3 sai l\u1ec5\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, sai c\u00e1c quan \u0111em ng\u00e0y Ninh l\u0103ng k\u00ednh c\u00e1o \u1edf Giao Mi\u1ebfu X\u00e3 T\u1eafc. L\u1ea1i s\u1eafc cho c\u00e1c n\u01a1i trong ngo\u00e0i, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1ebf kh\u1ea3i \u0111i\u1ec7n 2 ng\u00e0y, \u0111\u1ebfn l\u1ec5 t\u1ed1t kh\u1ed1c, c\u1ea5m m\u1eb7c s\u1eafc \u0111\u1ecf t\u00eda v\u00e0 ca nh\u1ea1c ; t\u1eeb kh\u1ea3i \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ebfn t\u1ebf s\u01a1 ngu, c\u1ea5m ch\u1ee3 ph\u1ed1 l\u00e0m th\u1ecbt.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0m T\u1ed5ng h\u1ed9 s\u1ee9, L\u00ea Ch\u1ea5t l\u00e0m ph\u00f3, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f9 li\u1ec5n s\u1ee9, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh, T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch l\u00e0m ph\u00f3, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m S\u01a1n l\u0103ng s\u1ee9, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c l\u00e0m ph\u00f3, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n B\u1eedu, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed, Mai V\u0103n Th\u00e0nh, chia \u0111\u1ed1c c\u00e1c qu\u00e2n t\u1ea3 h\u1eefu, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng th\u1ee7 h\u1ed9 ho\u00e0ng th\u00e0nh, Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng th\u1ee7 h\u1ed9 kinh th\u00e0nh. Ho\u00e0ng th\u00e2n, ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c \u1edf ho\u00e0ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho th\u1ebb b\u00e0i \u0111\u1ec3 \u0111eo. (Ho\u00e0ng th\u00e2n th\u00ec th\u1ebb r\u1ed3ng v\u00e0ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00ec b\u00e0i v\u00e0ng, v\u00f5 ban nh\u1ea5t ph\u1ea9m th\u00ec th\u1ebb r\u1ed3ng b\u1ea1c, m\u1eb7c \u00e1o chi\u1ebfn, t\u1eeb nh\u1ecb ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn ng\u0169 ph\u1ea9m v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u b\u00e0i ng\u00e0 ; qu\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111eo b\u00e0i th\u1eaft l\u01b0ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111em ph\u00e9p \u0111i \u0111\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 hu\u1ea5n luy\u1ec7n cho c\u00e1c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh d\u1eadu, t\u1ebf \u0111i\u1ec7n c\u00e1o \u1edf \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n. Ng\u00e0y T\u00e2n s\u1eedu, an t\u00e1ng \u1edf l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5. Tr\u01b0\u1edbc ba ng\u00e0y M\u1eadu tu\u1ea5t, linh gi\u00e1 ti\u1ebfn ph\u00e1t, vua \u0111i b\u1ed9 theo \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n tranh \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng, r\u01b0\u1edbc linh gi\u00e1 l\u00ean thuy\u1ec1n. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y linh gi\u00e1 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n tranh \u1edf tr\u01b0\u1edbc ho\u00e0ng \u0111\u01b0\u1eddng. Gi\u1edd d\u1eadu, an t\u00e1ng v\u00e0o huy\u1ec7t. Ng\u00e0y Nh\u00e2m d\u1ea7n, \u0111\u1ec1 th\u1ea7n ch\u1ee7 \u1edf \u0111i\u1ec7n Minh Th\u00e0nh, r\u1ed3i r\u01b0\u1edbc v\u1ec1 y\u00ean v\u1ecb \u1edf \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n, Ng\u00e0y h\u00f4m sau \u0111em vi\u1ec7c l\u00e0m l\u1ec5 xong k\u00ednh c\u00e1o \u1edf Giao Mi\u1ebfu X\u00e3 T\u1eafc. B\u1ed1 c\u00e1o cho trong ngo\u00e0i. Th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c qu\u00e2n thu\u1ef7 b\u1ed9 \u0111i theo 14.000 quan ti\u1ec1n, cho bi\u1ec1n binh th\u1ee7 h\u1ed9 1.400 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 vua th\u1ea5y s\u1ee9c chung &nbsp;((1) S\u1ee9c chung : t\u00f4 \u0111i\u1ec3m l\u00fac cu\u1ed1i c\u00f9ng) l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn, ra l\u1ec7nh cho l\u1ec5 quan c\u1ee9u x\u00e9t l\u1ec5 tang t\u1ebf, th\u1ee9 \u0111\u1ec7 r\u00f5 r\u00e0ng, l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u n\u00eau h\u1ebft. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 tang nghi v\u00e0 minh kh\u00ed th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u00f3 h\u1eefu ty tr\u00f4ng coi. Ph\u00e0m l\u00e2u \u0111\u00e0i \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu, kho t\u00e0ng thuy\u1ec1n xe, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u1eadt ng\u1ef1 d\u1ee5ng, kh\u00f4ng c\u00e1i g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng t\u01b0\u01a1m t\u1ea5t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. K\u1ec3 t\u1eeb l\u00fac kh\u1edfi c\u00f4ng l\u00e0 th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng n\u00e0y xong, ph\u00ed t\u1ed5n c\u00f3 bao nhi\u00eau v\u1ea1n, nghi ti\u1ebft l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd ch\u01b0a nghe nh\u01b0 th\u1ebf bao gi\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n v\u1ec1 t\u1ebf \u0111i\u1ec7n \u1edf b\u00e0n th\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 th\u1ea7n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cX\u00e9t ng\u0169 l\u1ec5 th\u00ec sau khi \u0111\u00e3 t\u1ebf ngu v\u1eabn s\u1edbm h\u00f4m kh\u00f3c ch\u1ee9 kh\u00f4ng t\u1ebf \u0111i\u1ec7n\u201d. Ch\u00fa r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y \u1ea5y l\u1ea5y t\u1ebf ngu \u0111\u1ed5i cho t\u1ebf \u0111i\u1ec7n\u201d. S\u00e1ch Gia l\u1ec5 c\u1ee7a Chu V\u0103n c\u00f4ng n\u00f3i : \u201cSau khi t\u1ebf s\u01a1 ngu th\u00ec th\u00f4i t\u1ebf \u0111i\u1ec7n bu\u1ed5i s\u1edbm bu\u1ed5i chi\u1ec1u\u201d. Nghi th\u1ee9c ph\u00e1t d\u1eabn \u0111\u1eddi Minh V\u0129nh L\u1ea1c th\u00ec sau l\u1ec5 t\u1ed1t kh\u1ed1c, th\u00f4i t\u1ebf \u0111i\u1ec7n bu\u1ed5i s\u00e1ng bu\u1ed5i chi\u1ec1u. Theo Minh \u0111i\u1ec3n th\u00ec \u1edf \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean c\u0169ng ch\u1ec9 s\u00e1ng chi\u1ec1u \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t v\u00e0 ng\u00e0y r\u1eb1m chi\u00eam b\u00e1i, c\u1ee9 tu\u1ea7n ti\u1ebft d\u00e2ng v\u1eadt m\u1edbi, ch\u1ec9 ng\u00e0y sinh ng\u00e0y k\u1ef5 l\u00e0 t\u1ebf th\u00f4i. Duy theo mi\u1ebfu ch\u1ebf c\u1ee7a nh\u00e0 H\u00e1n th\u00ec trong v\u01b0\u1eddn c\u00f3 nh\u00e0 t\u1ea9m, ng\u00e0y t\u1ebf th\u00ec m\u1ed9t ng\u00e0y b\u1ed1n l\u1ea7n d\u00e2ng \u0111\u1ed3 \u0103n \u1edf nh\u00e0 t\u1ea9m. N\u0103m Gia T\u0129nh tri\u1ec1u Minh \u1edf mi\u1ebfu Du\u1ec7 t\u00f4ng m\u1ecdc ra c\u1ecf chi, \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 cung Ng\u1ecdc chi, m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u1ec1u d\u00e2ng \u0111\u1ed3 \u0103n. X\u01b0a kia l\u1ec5 \u0111\u1ea1i tang c\u1ee7a Hi\u1ebfu Khang ho\u00e0ng h\u1eadu, v\u00e0 Cao ho\u00e0ng h\u1eadu, Th\u1ebf t\u1ed5 ta \u0111\u1ec1u th\u00f4i t\u1ebf \u0111i\u1ec7n bu\u1ed5i s\u1edbm bu\u1ed5i chi\u1ec1u \u1edf sau khi t\u1ebf s\u01a1 ngu. Nay Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta hi\u1ebfu t\u00e2m r\u1ea5t m\u1ef1c, t\u00ecnh d\u1eabu kh\u00f4ng c\u00f9ng, nh\u01b0ng l\u1ec5 qu\u00fd c\u00f3 ti\u1ebft, v\u1eady xin theo ph\u00e9p c\u0169, sau khi \u0111\u00e3 t\u1ebf ngu th\u00ec ch\u1ec9 ng\u00e0y s\u00f3c ng\u00e0y v\u1ecdng l\u00e0 t\u1ebf \u0111i\u1ec7n l\u1edbn, sau t\u1ebf \u0111\u00e0m th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n, d\u1ee5 r\u1eb1ng t\u1eeb t\u1ebf s\u01a1 ngu \u0111\u1ebfn l\u1ec5 t\u1ed1t kh\u1ed1c, \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Minh Th\u00e0nh m\u1ed7i ng\u00e0y ba l\u1ea7n d\u00e2ng \u0111\u1ed3 \u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng l\u00e0 T\u1ea5n t\u1eebng nh\u00e2n vi\u1ec7c thi\u1ec7n ti\u1ec7n l\u1ea5y roi \u0111\u00e1nh Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u01b0\u01a1ng. T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1 \u1edf Ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u1edf \u0111\u1ea5y. Vua quay l\u1ea1i nh\u00ecn Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng, nh\u1ecf n\u01b0\u1edbc m\u1eaft kh\u00f3c, tr\u00e1ch r\u1eb1ng : \u201cH\u01b0\u01a1ng kia c\u0169ng l\u00e0 ph\u1ea9m quan c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00f3 t\u1ed9i n\u00ean t\u00e2u l\u00ean, sao l\u1ea1i t\u1ef1 l\u1ea5y roi \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi ta ? V\u1ea3 l\u1ea1i ph\u00e9p c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf l\u1eadp ra l\u00e0 c\u1ee7a chung c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, ch\u1ee9 c\u00f3 ph\u1ea3i ri\u00eang c\u1ee7a anh em ta \u0111\u00e2u ! Em kh\u00f4ng th\u1ea5y Ti\u00ean \u0111\u1ebf thi\u1ebft tr\u00e1ch \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng B\u00ednh \u00e0 ? B\u1ea5y gi\u1edd \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i nh\u1ecf, m\u00e0 anh v\u00ec B\u00ednh hai ba l\u1ea7n xin tha, Ti\u00ean \u0111\u1ebf v\u1eabn kh\u00f4ng tha. Nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 v\u00ec ngh\u0129 r\u1eb1ng c\u00e1c ho\u00e0ng th\u00e2n sinh tr\u01b0\u1edfng \u1edf ch\u1ed7 gi\u00e0u sang, c\u1eady m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, n\u00ean coi nh\u1eb9 m\u00e0 ph\u1ea1m hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng, cho n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ec3 r\u0103n ng\u01b0\u1eddi sau. Nay anh l\u1ea5y l\u00f2ng Ti\u00ean \u0111\u1ebf l\u00e0m l\u00f2ng m\u00ecnh m\u00e0 y\u00eau em, em c\u0169ng n\u00ean l\u1ea5y l\u00f2ng anh l\u00e0m l\u00f2ng m\u00ecnh m\u00e0 y\u00eau anh, c\u00f9ng nhau c\u1ea9n th\u1eadn gi\u1eef ph\u00e9p s\u1eb5n, \u0111\u1ec3 gi\u1eef ti\u1ebfng l\u00e0nh m\u00e3i kh\u00f4ng c\u00f9ng. Ch\u1edb n\u00ean l\u1ea1i l\u00e0m th\u1ebf n\u1eefa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 l\u1ed7i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua v\u1eddi c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e0m c\u00f3 tr\u00e1i v\u1edbi ph\u00e9p, c\u00e1c khanh h\u00e3y v\u00ec tr\u1eabm tha th\u1ee9 cho, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc l\u1ed7i \u1ea5y th\u00ec kh\u00f4ng r\u1ed9ng tha n\u1eefa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng \u0111\u00ecnh \u201cTr\u1ea7n t\u0129nh ba thanh\u201d &nbsp;((1) Ngh\u0129a l\u00e0 b\u1ee5i s\u1ea1ch n\u01b0\u1edbc trong).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai c\u01a1 qu\u1ea3n v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu H\u1ef1u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 To\u00e0n v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ng\u00f4 Kh\u00e1nh Th\u00e1i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Qu\u1ea3ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00e2m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5, Nguy\u1ec5n L\u1ed9c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh chi\u1ebfu l\u1ec7 ti\u1ec1n th\u00f3c v\u1ec1 t\u1ef1 d\u00e2n t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n c\u1ee7a L\u1ec5 b\u1ed9 Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u cho l\u1ea5y ti\u1ec1n th\u00f3c trong kho tr\u1ea5n c\u1ea5p cho nh\u01b0 s\u1ed1 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang (n\u0103m n\u00e0y \u00e2n x\u00e1, t\u1ef1 d\u00e2n t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ec1u \u1edf l\u1ec7 tha mi\u1ec5n, n\u00ean c\u1ea5p ri\u00eang cho).<\/p>\n\n\n\n<p>S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Kinh B\u1eafc thi\u1ebfu \u0103n. Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Phong v\u00e0 Tham tri H\u1ed9 t\u00e0o Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng V\u00e2n tu\u1ef3 ti\u1ec7n ph\u00e1t th\u00f3c kho cho d\u00e2n ngh\u00e8o vay.Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : &#8220;Ta t\u1eeb khi n\u1ed1i ng\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, \u0103n mu\u1ed9n d\u1eady s\u1edbm, c\u1ea7u ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7nh kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, nh\u1eefng ti\u1ec1n th\u00f3c tha mi\u1ec5n c\u00f3 \u0111\u1ebfn m\u1ea5y tr\u0103m v\u1ea1n ; khi d\u00e2n Kinh k\u1ef3, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh thi\u1ebfu \u0103n l\u1ea1i gi\u1ea3m gi\u00e1 th\u00f3c ph\u00e1t cho vay c\u0169ng g\u1ea7n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n, \u0111\u1ec3 c\u1ee9u gi\u00fap d\u00e2n ; ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c y\u00eau nu\u00f4i d\u00e2n ch\u00fang, tr\u1eabm \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ti\u1ebfc g\u00ec c\u1ea3. Nay n\u1ebfu d\u00e2n h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 thi\u1ebfu \u0103n th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u1ea9n l\u1eafm, n\u00ean l\u00e0m s\u1edb ch\u1ea1y t\u00e2u ngay, ch\u1ec9 trong kho\u1ea3ng tu\u1ea7n nh\u1eadt l\u00e0 c\u00f3 ch\u1ec9 xu\u1ed1ng thi h\u00e0nh c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1eadm, h\u00e1 n\u00ean t\u1ef1 chuy\u00ean l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf ru ?\u201d. R\u1ed3i v\u1eabn h\u1ea1 l\u1ec7nh cho hai tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 30.000 h\u1ed9c th\u00f3c cho vay.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ee9 b\u1ed9 sang Thanh l\u00e0 b\u1ecdn C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n T\u00ecnh, \u0110\u00f4ng c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129 \u0110inh Phi\u00ean, H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c Nguy\u1ec5n H\u1eefu B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1, \u0111em d\u00e2ng hai con c\u1eebu (m\u1ed9t con \u0111\u1ef1c m\u1ed9t con c\u00e1i, l\u00f4ng nh\u1ecf m\u1ec1m, s\u1ea1ch tr\u1eafng nh\u01b0 b\u00f4ng, \u0111u\u00f4i to m\u00e0 ng\u1eafn, con \u0111\u1ef1c th\u00ec hai s\u1eebng cu\u1ed1n v\u00f2ng l\u1ea1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi nhau, g\u1ecdi l\u00e0 d\u01b0\u01a1ng d\u1ed1c t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ea5y), sai \u0111em nu\u00f4i \u1edf Thanh Phong \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebft Th\u00e1nh \u0111\u1ea3n &nbsp;((1) Ng\u00e0y sinh nh\u1eadt c\u1ee7a vua)(ng\u00e0y 23 th\u00e1ng n\u00e0y). Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y vua m\u1eb7c l\u1ec5 ph\u1ee5c (m\u0169 Xu\u00e2n thu, kh\u00f4ng trang s\u1ee9c, \u00e1o tr\u00e0ng v\u1ea1t \u0111en, xi\u00eam m\u00e0u lam), k\u00ednh c\u00e1o \u1edf \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n. R\u1ed3i \u0111\u1ed5i m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn cung Ho\u00e0ng m\u1eabu l\u00e0m l\u1ec5 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y, H\u1eefu ty \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u nghi \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, ho\u00e0ng th\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c xin l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eebng. S\u1eafc mi\u1ec5n cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tri ph\u1ee7 L\u1ef5 Nh\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Vinh l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c n\u1ed9i t\u1ea1o, sinh \u0111\u1ed3 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o ki\u00eam bi\u1ec7n vi\u1ec7c n\u1ed9i t\u1ea1o. Hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f3 x\u1ea3o t\u1ee9 n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111em l\u00ednh v\u1ec7 \u0111i th\u00fa \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc H\u1eadu, V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Mai V\u0103n Th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ch\u1ee9c m\u00ecnh m\u00e0 bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh tu\u1ea5t, y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ebfn ch\u01a1i ph\u1ee7 Ki\u1ebfn An c\u00f4ng, Thi\u1ec7u Ho\u00e1 c\u00f4ng, \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng v\u00e0 Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng. Vua r\u1ea5t y\u00eau qu\u00fd anh em, t\u1ef1 khi l\u00ean ng\u00f4i tr\u1edf \u0111i, c\u1ee9 5 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u00e1c ph\u1ee7 h\u1ecfi th\u0103m, khi r\u1ed7i vi\u1ec7c tri\u1ec1u ch\u00ednh th\u1ec9nh tho\u1ea3ng \u0111\u1ebfn ch\u01a1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c ho\u00e0ng th\u00e2n, ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thu\u1ea7n c\u1ea9n, t\u00e2u xin cho quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n su\u1ea5t c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 trong ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe n\u00f3i \u0111\u1ea7y t\u1edb nh\u00e0 Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa Ng\u1ecdc Du c\u1eady th\u1ebf l\u1ea5n ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 ch\u00faa kh\u00f4ng c\u1ea5m, m\u1edbi v\u1eddi con b\u00e0 \u1ea5y l\u00e0 Khinh xa \u0111\u00f4 u\u00fd V\u00f5 Kh\u00e1nh \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh, sao m\u00e0y kh\u00f4ng khuy\u00ean m\u1eb9 m\u00e0y \u0111i\u201d. Kh\u00e1nh th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cKh\u00f4ng th\u1ec3 khuy\u00ean can \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m con th\u1edd cha m\u1eb9 ph\u1ea3i n\u00ean l\u1ea5y l\u1eddi n\u00f3i d\u1ecbu d\u00e0ng can ng\u0103n \u1edf l\u00fac vi\u1ec7c ch\u1edbm ph\u00e1t, \u0111\u1ec3 cha m\u1eb9 \u0111\u1eebng m\u1eafc v\u00e0o \u0111i\u1ec1u phi ngh\u0129a, kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1edf m\u00e0y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng c\u1ee5c \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u1edf V\u0169 Kh\u1ed1. Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem. Sai h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho th\u1ee3 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n 2 quan g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n li\u1ec7t k\u00ea c\u00e1c quan dinh tr\u1ea5n ch\u01b0a v\u00e0o ch\u1ea7u \u0111\u1ec3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t g\u1ecdi v\u1ec1 Kinh h\u1ecfi han cho r\u00f5 t\u00ecnh k\u1ebb d\u01b0\u1edbi. R\u1ed3i t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c quan dinh tr\u1ea5n v\u00e0o ch\u1ea7u th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i b\u00e0n, \u0111\u1ec3 xem u\u1ea9n s\u00fac c\u1ee7a h\u1ecd th\u1ebf n\u00e0o, v\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd trong ngo\u00e0i nh\u1ea5t th\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c l\u0129nh C\u00f4ng t\u00e0o H\u1ed9 t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh, Cai \u00e1n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Ch\u00e2u l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o C\u00f4ng t\u00e0o, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 Quang \u0110\u1ee9c bi\u1ec7n l\u00fd H\u1ed9 t\u00e0o ki\u00eam bi\u1ec7n Binh t\u00e0o. Khi Th\u1ee5c s\u1eafp \u0111i, vua v\u1eddi v\u00e0o d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh kh\u00f4ng \u00edt, khanh \u0111\u1ebfn th\u00e0nh ph\u1ea3i n\u00ean si\u00eang n\u0103ng c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc\u201d. Th\u1ee5c nh\u00e2n n\u00f3i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c th\u00e0nh c\u00e1c tr\u1ea5n l\u00e0m s\u1ed5 binh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1eadm tr\u1ec5. Vua b\u00e8n sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau l\u00e0m s\u1ed5 binh ng\u1ea1ch k\u1ef3 th\u00e1ng 4 th\u00ec h\u1ea1n trong th\u00e1ng 4 l\u00e0m xong s\u1ed5 \u0111\u1ec3 b\u1ed9 Binh t\u00e2u xin chu\u1ea9n theo, r\u1ed3i t\u1ee9c th\u00ec ch\u00e9p sao l\u1ea1i, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1eadm th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u1eefu tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Minh Ngh\u0129a l\u00e0m H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m xe ng\u1ecdc k\u00ednh ((1) Xe l\u1ed3ng k\u00ednh). Sai V\u0169 Kh\u1ed1 l\u00e0m theo c\u00e1ch th\u1ee9c c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng ; th\u01b0\u1edfng cho th\u1ee3 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 H\u1ed9 h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o cho c\u00e1c th\u1ee3 b\u00e1ch c\u00f4ng. Ai l\u00e0m \u0111\u1ed3 d\u00f9ng tinh x\u1ea3o th\u00ec h\u1eadu th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o C\u00f4n L\u00f4n v\u00e0 Long Xuy\u00ean th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, thay n\u1ed9p thu\u1ebf y\u1ebfn s\u00e0o b\u1eb1ng ti\u1ec1n. (1 c\u00e2n y\u1ebfn s\u00e0o n\u1ed9p ti\u1ec1n 50 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng V\u00e2n v\u1ec1 Kinh, l\u1ea5y T\u1ea3 Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean thay.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai bi\u1ec1n binh c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung Th\u1ecb n\u1ed9i \u0111\u00f3ng 30 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u00ea, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n l\u00e0m x\u01b0\u1edfng thuy\u1ec1n (x\u01b0\u1edfng l\u1edbn 15 quan, x\u01b0\u1edfng trung 10 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t m\u00e3o, b\u00e0n d\u00e2ng th\u00eam t\u00f4n th\u1ee5y Cao ho\u00e0ng h\u1eadu. Sai H\u1eefu ty \u0111\u00fac s\u00e1ch v\u00e0ng (5 t\u1edd, m\u1ed7i t\u1edd d\u00e0i 6 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n 4 ly, ngang 3 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n 1 ly).<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Cao B\u1eb1ng l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Khu\u00ea v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n III<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Canh th\u00ecn, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t [1820], m\u00f9a h\u1ea1 th\u00e1ng 5, sai quan l\u1ec5 t\u1ea1 th\u1ea7n bi\u1ec3n v\u00e0 \u0111\u1ec1n Thai D\u01b0\u01a1ng phu nh\u00e2n, v\u00ec c\u1edb vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e0 qu\u00e2n Ti\u1ec1n phong ch\u00e1y. Vua th\u00e2n \u0111em c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ebfn d\u1eadp t\u1eaft. Nh\u00e2n d\u1ee5 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch v\u00e0 V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay v\u1ec1 sau ph\u00e0m g\u1eb7p ch\u00e1y th\u00ec ng\u01b0\u1eddi tr\u1ef1c \u1edf t\u1ea3 vu t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u00e1nh thanh la th\u1ed5i t\u00f9 v\u00e0 l\u00e0m hi\u1ec7u, \u0111\u00f3ng c\u00e1c c\u1eeda th\u00e0nh l\u1ea1i, qu\u00e2n th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ec1u ch\u1ec9nh b\u1ed9 ng\u0169 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0. Khi l\u1eeda t\u1eaft \u0111\u00e1nh chi\u00eang th\u00ec th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i c\u00e1c quan kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7nh tri\u1ec7u v\u00e0o ch\u1ea7u h\u1ea7u th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd v\u00e0o Ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n. Ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u00e0o c\u1eeda T\u1ea3 T\u00fac tr\u1edf v\u00e0o th\u00ec ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111eo l\u1ea5y g\u01b0\u01a1m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 m\u00f9i, \u0111\u00fac \u1ea5n v\u00e0ng c\u1ee7a Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf (vu\u00f4ng 2 t\u1ea5c 7 ph\u00e2n, d\u00e0y 3 ph\u00e2n 2 ly, n\u00fam r\u1ed3ng ng\u1ed3i, kh\u1eafc 6 ch\u1eef tri\u1ec7n \u201cTh\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u1ea3o\u201d v\u00e0 \u1ea5n v\u00e0ng c\u1ee7a Cao ho\u00e0ng h\u1eadu (vu\u00f4ng 2 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n, d\u00e0y 2 ph\u00e2n 7 ly, n\u00fam r\u1ed3ng ng\u1ed3i, kh\u1eafc 4 ch\u1eef tri\u1ec7n \u201cCao ho\u00e0ng h\u1eadu b\u1ea3o\u201d). Sai Ch\u01b0\u1edfng dinh Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n B\u1eedu tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, mi\u1ec5n l\u1ec5 ch\u1ea7u m\u1eebng cho c\u00e1c quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho nh\u1eefng cung nh\u00e2n tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 con th\u00ec v\u1ec1 v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n. \u0110\u1ea7u l\u00e0 vua sai l\u00e0m d\u00e3y nh\u00e0 d\u00e0i \u1edf sau \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n cho cung nh\u00e2n \u1edf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i h\u1ebft tang. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t xin theo di m\u1ec7nh c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf, ai mu\u1ed1n v\u1ec1 th\u00ec cho v\u1ec1. Vua cho l\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i, ra l\u1ec7nh c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 n\u0103m l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u c\u00e1c H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng khoa K\u1ef7 m\u00e3o v\u1ec1 Kinh, ph\u00e1i l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf s\u00e1u b\u1ed9 \u0111\u1ec3 h\u1ecdc t\u1eadp ch\u00ednh s\u1ef1, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n 2 quan g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng. R\u1ed3i sai Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn ch\u1ecdn l\u1ea5y v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc h\u1ea1nh thu\u1ea7n c\u1ea9n sung l\u00e0m tr\u1ef1c h\u1ecdc cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed. Th\u1eadn c\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Do\u00e3n V\u0103n Xu\u00e2n v\u00e0 Ng\u00f4 H\u1eefu V\u0129. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nh\u00e2n h\u1ecfi Th\u1eadn r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n c\u1ea5p chu\u1ed9ng v\u0103n, \u0111\u1ec3 \u00fd b\u1ed3i d\u01b0\u1ee1ng, m\u00e0 nh\u00e2n t\u00e0i c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, \u00fd gi\u1ea3 s\u1ef1 c\u1ea5t nh\u1eafc ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi \u1edf ch\u1ed1n qu\u00ea m\u00f9a ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 \u0111\u1eddi c\u1ed5 ch\u0103ng\u201d. Th\u1eadn \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea7n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u1ea1y ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi, n\u00ean \u00edt ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh t\u1ef1u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cPh\u1ea3i, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1eabm r\u1ea5t gi\u1eadn. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u01b0 Cao Huy Di\u1ec7u l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Gia \u0110\u1ecbnh, kh\u00f4ng tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p d\u1ea1y \u0111\u1ec3 m\u00e0i gi\u0169a th\u00f3i t\u1eadp c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2 m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f9ng h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u00e1nh b\u1ea1c ch\u01a1i b\u1eddi, s\u01b0 ph\u1ea1m m\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec mong th\u00e0nh t\u1ef1u \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1eb3ng c\u0169ng kh\u00f3 l\u1eafm sao !\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng T\u1ea3 qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e3nh T\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. Ph\u00e0m tru\u1ea5t th\u0103ng quan l\u1ea1i, h\u01b0ng l\u1ee3i tr\u1eeb h\u1ea1i, t\u1ea5t c\u1ea3 vi\u1ec7c th\u00e0nh v\u00e0 vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u cho tu\u1ef3 nghi m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Duy\u1ec7t b\u1ec7 t\u1eeb. Vua cho r\u1eb1ng k\u00fd th\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf bi\u00ean kh\u1ed5n kh\u00f3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi, hai ba l\u1ea7n v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean \u1ee7i. Sai v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ea5t, v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ecb, v\u1ec7 Minh ngh\u0129a v\u00e0 2.000 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec1n binh B\u1eafc Th\u00e0nh, Thanh, Ngh\u1ec7 \u1ee9ng tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh \u0111i theo. L\u1ea1i sai c\u1ef1u L\u01b0u th\u1ee7 Nguy\u1ec5n C\u1eedu An theo \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n su\u1ea5t n\u0103m \u0111\u1ed9i B\u00ednh \u1edf th\u00e0nh c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed9i B\u00ednh \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n. (Bi\u1ec1n binh B\u1eafc Th\u00e0nh, Thanh, Ngh\u1ec7 c\u00f2n \u1edf Kinh 1.500 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6 cho v\u1ec1 ng\u0169).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00edn tr\u1ef1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u1ee9ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ecb, Cai c\u01a1 Tr\u1ea7n V\u0103n Hi\u1ec7u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00edn tr\u1ef1c, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i H\u1eefu sai thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Ch\u00e2u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9, theo th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Qu\u1ed1c B\u1ea3o l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ed1c B\u1ea3o b\u1ec7 t\u1eeb. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n n\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng li\u00eau kinh dinh x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, ph\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u00edch n\u01b0\u1edbc l\u1ee3i d\u00e2n th\u00ec h\u1ebft s\u1ee9c m\u00e0 l\u00e0m, ch\u1edb n\u00ean ch\u1ec9 m\u01b0u cho m\u00ecnh t\u1ea1m kh\u1ecfi t\u1ed9i l\u1ed7i m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, quy\u1ec1n coi \u1ea5n v\u1ee5 Ti\u1ec1n qu\u00e2n. V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 T\u1ea3 dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u00e2n l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 quy\u1ec1n coi \u1ea5n v\u1ee5 Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng H\u1eadu dinh, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung th\u1eafng H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An \u0111\u1eb7t mua g\u1ed7 l\u00e0m thuy\u1ec1n hi\u1ec7u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh ti\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u01b0a n\u1ed9p g\u1ed7. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n xin b\u1eaft n\u1ed9p. Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm nghe tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ed5 v\u1ec1 thi\u1ebfu \u0103n, d\u00e2n ta l\u00e0m sao l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ed7 \u0111\u1ec3 n\u1ed9p cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ! V\u1eady mi\u1ec5n cho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i. Sai L\u00ea Ch\u1ea5t tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua b\u1ea3o Ch\u1ea5t r\u1eb1ng : \u201cTi\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u1eafp \u0111\u00e0i \u0111\u1ec3 gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, g\u1ea7n \u0111\u00e2y s\u00f3ng gi\u00f3 v\u1ed7 v\u00e0o l\u00e0m l\u1edf s\u1ee5t. Mu\u1ed1n cho v\u1eefng th\u00ec n\u00ean d\u00f9ng ch\u01b0\u1edbc g\u00ec ?\u201d. Ch\u1ea5t xin \u0111\u00f3ng nhi\u1ec1u c\u1ecdc g\u1ed7 r\u1ed3i l\u1ea5p b\u1eb1ng g\u1ea1ch \u0111\u00e1. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, nh\u00e2n \u0111\u1ea5y sai Ch\u1ea5t l\u00e0m. Sau v\u00e0i th\u00e1ng V\u1ec7 u\u00fd L\u00ea V\u0103n Ch\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Thu\u1eadn An t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e0i \u0111\u1ea5t c\u00e1t b\u1ed3i d\u1ea7n. Vua m\u1eebng n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e0i n\u00e0y g\u1ea7n s\u00e1t s\u00f3ng bi\u1ec3n, th\u01b0\u1eddng lo v\u1ee1 l\u1edf, nay c\u00f3 c\u00e1t \u0111\u1ec3 ch\u1eafn th\u00ec \u0111\u00e0i v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ea5y l\u00e0 \u00fd tr\u1eddi gi\u00fap cho, kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi con c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c C\u00e1p V\u0103n Hi\u1ebfu h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi ti\u1ec1n g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 kho\u00e1 thanh tra cho c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n B\u1eafc Th\u00e0nh. \u0110\u1ea7u l\u00e0 \u0111\u1ea1i s\u1ee9 c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh xin cho kh\u00e1m x\u00e9t. Giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u xin sai quan ki\u1ec3m tra, t\u1eeb th\u00e1ng 4 n\u0103m Gia Long th\u1ee9 12 [1814], \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 2 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1 [1820], l\u00e0m kho\u00e1 n\u0103m K\u1ef7 m\u00e3o ; t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1 tr\u1edf v\u1ec1 sau, c\u1ee9 3 n\u0103m m\u1ed9t kho\u00e1, l\u1ea5y c\u00e1c n\u0103m T\u00fd, M\u00e3o, Ng\u1ecd, D\u1eadu l\u00e0m kho\u00e1 k\u1ef3. \u0110\u1ec1u ch\u1ecdn ph\u00e1i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 \u0111em c\u00e1c l\u1ec7nh s\u1eed ty s\u00e1u b\u1ed9 m\u1ed7i ty 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i ki\u1ec3m x\u00e9t, theo nh\u01b0 l\u1ec7 thanh tra l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n. Vua nghe theo. B\u00e8n sai Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 V\u00f5 V\u0103n V\u01b0\u1ee3ng tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c thanh tra c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh d\u00e2ng chim h\u1ea1c \u0111en v\u00e0 l\u1ee3n v\u00e0ng n\u01b0\u1edbc Ma Ly C\u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u00ecm s\u00e1ch c\u0169. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1eddi d\u1ea5y l\u00ean, t\u1ea5t c\u00f3 s\u00e1ch s\u1eed m\u1ed7i \u0111\u1eddi \u0111\u1ec3 ch\u00e9p l\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c l\u00e0m v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb m\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u1eddi sau. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta, t\u1eeb Tri\u1ec7u t\u1ed5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf m\u1edf \u0111\u1ea5t d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, Th\u00e1i t\u1ed5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ch\u1ecbu m\u1ec7nh n\u1ed1i ng\u00f4i, c\u00e1c th\u00e1nh n\u1ed1i nhau r\u1ee1 r\u00e0ng s\u00e1ng r\u1ea1ng h\u01a1n hai tr\u0103m n\u0103m, trong kho\u1ea3ng \u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1ef1 t\u00edch. Duy v\u01b0\u01a1ng ch\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u1ee7, s\u1eed c\u1ee5c ch\u01b0a c\u00f3 s\u1ef1 bi\u00ean ch\u00e9p c\u1ee7a quan Tr\u1ee5 h\u1ea1 ((1) Tr\u1ee5 h\u1ea1 : t\u00ean quan \u1edf \u0111\u1eddi Chu T\u1ea7n, t\u1ee9c l\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed, \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u1ed9t \u0111i\u1ec7n)h\u00e3y c\u00f2n thi\u1ebfu s\u00f3t. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, trung h\u01b0ng nghi\u1ec7p \u0111\u1ebf, d\u1ef1ng n\u00ean th\u00e1i b\u00ecnh, nh\u1edb l\u1ea1i c\u00f4ng x\u01b0a, ngh\u0129 t\u00ecm th\u1ef1c l\u1ee5c, nh\u01b0ng mu\u00f4n vi\u1ec7c n\u00ean kh\u00f4ng k\u1ecbp l\u00e0m, s\u1eed ch\u1ee9c v\u1eabn c\u00f2n b\u1ecf thi\u1ebfu. Tr\u1eabm \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111i\u1ec3n x\u01b0a, noi theo ch\u00ed tr\u01b0\u1edbc, ng\u1eeda ngh\u0129 r\u1eb1ng nh\u1edd c\u00f4ng \u0111\u1ee9c c\u00e1c \u0111\u1eddi m\u1edf \u0111\u1eafp m\u1edbi c\u00f3 ng\u00e0y nay, c\u00e0ng mu\u1ed1n l\u00e0m cho r\u00f5 r\u1ec7t d\u1ea5u x\u01b0a, giao cho s\u1eed quan so\u1ea1n thu\u1eadt. Nh\u01b0ng t\u1eeb l\u00fac d\u1ea5y qu\u00e2n v\u1ec1 sau, kho s\u00e1ch kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng, duy c\u00e1c nh\u00e0 nhi\u1ec1u h\u1ecdc th\u1ee9c ho\u1eb7c c\u00f2n ghi ch\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103ng. V\u1eady chu\u1ea9n cho quan d\u00e2n trong ngo\u00e0i, ph\u00e0m nh\u00e0 n\u00e0o c\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng b\u1ea3n bi\u00ean ch\u00e9p \u0111i\u1ec3n c\u0169 c\u1ee7a tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 t\u01b0\u1eddng hay l\u01b0\u1ee3c, \u0111em nguy\u00ean b\u1ea3n ti\u1ebfn n\u1ed9p ho\u1eb7c \u0111\u01b0a cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc sao ch\u00e9p, \u0111\u1ec1u c\u00f3 khen th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Do \u0111\u00f3 trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111em c\u00e1c b\u1ea3n bi\u00ean ch\u00e9p \u0111\u1ebfn d\u00e2ng. Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c d\u00e2ng s\u00e1ch Gia \u0110\u1ecbnh th\u00f4ng ch\u00ed (3 quy\u1ec3n) v\u00e0 s\u00e1ch Minh B\u1ed9t di ng\u01b0 v\u0103n th\u1ea3o, Chi\u00eam h\u1eadu Hu\u1ef3nh C\u00f4ng T\u00e0i d\u00e2ng s\u00e1ch B\u1ea3n tri\u1ec1u ng\u1ecdc ph\u1ea3 (2 b\u1ea3n) v\u00e0 s\u00e1ch K\u1ef7 s\u1ef1 (2 b\u1ea3n), ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c l\u00e0 Cung V\u0103n Hi d\u00e2ng s\u00e1ch Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng nghi\u1ec7p di\u1ec5n ch\u00ed (7 quy\u1ec3n), ng\u01b0\u1eddi Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ch\u00ednh d\u00e2ng s\u00e1ch Minh l\u01b0\u01a1ng kh\u1ea3i c\u00e1o l\u1ee5c (34 \u0111i\u1ec1u), ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 V\u00f5 Nguy\u00ean Bi\u1ec1u d\u00e2ng s\u00e1ch C\u1ed1 s\u1ef1 bi\u00ean l\u1ee5c (1 quy\u1ec3n). Vua khen, th\u01b0\u1edfng cho v\u00e0ng l\u1ee5a theo c\u00e1c b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed3n B\u1ea1t Th\u00e1i \u1edf S\u01a1n T\u00e2y (thu\u1ed9c huy\u1ec7n B\u1ea5t B\u1ea1t) \u0111\u1ea5t gi\u00e1p huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng, th\u1ef1c l\u00e0 quan y\u1ebfu. Th\u1ee7 b\u1ea3o l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 50 ng\u01b0\u1eddi \u0111inh l\u1eadu t\u1ecbch t\u1eeb Ngh\u1ec7 An tr\u1edf v\u00e0o, xin l\u1eadp l\u00e0m \u0111\u1ed9i H\u00f9ng oai, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 cho \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ea5t \u1ea5y\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t cho c\u00e1c \u0111\u1ed9i th\u1ecb v\u1ec7. Binh \u1edf m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c, hai \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u00e0 Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n tu\u1ea5t l\u00e0 5 quan ; ng\u0169 tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u1ea3 h\u1ea7u, H\u1eefu h\u1ea7u, Trung h\u1ea7u nh\u1ea5t, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 10 quan .<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Minh Ngh\u0129a, Thi\u00eam s\u1ef1 l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n ki\u1ec3m tra ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i d\u1ef1ng kho N\u1ed9i t\u1ea1ng (kho \u1edf b\u00ean h\u1eefu trong ho\u00e0ng th\u00e0nh).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n m\u00f9i, y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf \u0111inh cho ng\u01b0\u1eddi Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An v\u00e0 Thanh B\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc kia ba tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u1ea5y ch\u1ec9 theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u1edf s\u1ed5 th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh m\u00e0 n\u1ed9p. \u0110\u1ebfn nay s\u1ed5 \u0111inh \u0111\u00e3 th\u00e0nh, m\u1edbi \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf, c\u0169ng b\u1eb1ng c\u00e1c tr\u1ea5n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh. (D\u00e2n th\u1ef1c n\u1ea1p, tr\u00e1ng h\u1ea1ng t\u1eeb 20 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p ti\u1ec1n dung 1 quan 1 ti\u1ec1n, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan 1 ti\u1ec1n, g\u1ea1o c\u01b0\u1edbc 2 b\u00e1t, d\u00e2n \u0111inh 18 tu\u1ed5i n\u1ed9p ti\u1ec1n dung 5 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan 30 \u0111\u1ed3ng, g\u1ea1o c\u01b0\u1edbc 1 b\u00e1t. D\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ea1p c\u0169ng n\u1ed9p nh\u01b0 th\u1ebf. Quan vi\u00ean t\u1eed con quan t\u1eeb Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec7t t\u00ednh c\u0169ng n\u1ed9p gi\u1ed1ng nh\u01b0 tr\u00e1ng h\u1ea1ng. Ch\u1ee9c s\u1eafc th\u00ec quan vi\u00ean t\u1eed con quan c\u00e1c b\u1ed9 vi\u1ec7n ty T\u00f2ng tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng, sinh \u0111\u1ed3, cai h\u1ee3p, th\u1ee7 h\u1ee3p \u1edf nh\u00e0, nhi\u00eau th\u00e2n, nhi\u00eau \u1ea5m, t\u1ea5n th\u00e2n khoa m\u1ee5c \u0111\u1eddi L\u00ea tr\u01b0\u1edbc, gi\u1ea3n binh \u1edf dinh v\u1ec7 \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n ; binh \u1edf dinh c\u01a1 v\u1ec7 \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n, gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng, n\u1ed9i gi\u00e1m, l\u00ednh kho, l\u00ednh tr\u1ea1m, \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1ng ngo\u1ea1i ti\u00eau sai, chu\u1ea9n cho mi\u1ec5n thu\u1ebf).<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y c\u1ea7u Ng\u1ef1 H\u00e0. C\u1ea7u \u1edf ph\u00eda b\u1eafc kho Th\u00e1i Th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 kho V\u0169 Kh\u1ed1. N\u0103m \u0111\u1ea7u Gia Long m\u1edbi b\u1eafc c\u1ea7u g\u1ed7 g\u1ecdi l\u00e0 c\u1ea7u Thanh C\u00e2u, l\u00e2u ng\u00e0y c\u1ea7u h\u01b0, vua m\u1edbi sai c\u00e1c qu\u00e2n ch\u1ed3ng \u0111\u00e1 x\u00e2y \u1edf d\u01b0\u1edbi, \u0111\u1ec3 ba kho\u1ea3ng tr\u1ed1ng, tr\u00ean l\u00e1t \u0111\u00e1 xanh, hai b\u00ean c\u00f3 lan can b\u1eb1ng \u0111\u00e1. H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng c\u1ea7u xong, v\u00ec t\u00ean s\u00f4ng l\u00e0 Ng\u1ef1 H\u00e0 cho n\u00ean \u0111\u1eb7t t\u00ean c\u1ea7u l\u00e0 c\u1ea7u Ng\u1ef1 H\u00e0. Th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c qu\u00e2n h\u01a1n 2.400 quan ti\u1ec1n. T\u1eeb \u0111\u1ea5y v\u1ec1 sau c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c d\u1ef1ng l\u00e0m, kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1eadu th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea3 Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Huy\u00ean c\u00f3 b\u1ec7nh c\u00e1o v\u1ec1. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, c\u1ea7n t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi c\u0169, khanh \u1edf b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ef7 vi\u1ec7c c\u00f4ng ch\u00ednh, h\u1ec5 b\u1ec7nh kh\u1ecfi l\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c ngay. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch cho ngh\u1ec9 6 th\u00e1ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy l\u1ee5c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng V\u1ecdng C\u00e1c. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi khi s\u1ed1ng ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ee9c th\u00ec tha ph\u00fa d\u1ecbch cho c\u1ea3 nh\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Man b\u1ea3y s\u00e1ch Cam L\u1ed9 \u0111\u1ebfn hi\u1ebfn s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (L\u1ec5 ti\u1ebfn h\u01b0\u01a1ng : s\u00e1p ong 70 c\u00e2n, tr\u00e2u 7 con ; l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1 ; hai con voi \u0111\u1ef1c). Khi \u0111\u1ebfn Kinh v\u00e0o ch\u1ea7u, vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111em \u0111\u1ed3 tang ph\u1ee5c c\u1ea5p cho c\u00e1c sai tr\u01b0\u1edfng. Nh\u00e2n t\u1ebf \u0111i\u1ec7n l\u1edbn, \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n l\u00e0m l\u1ec5 ti\u1ebfn h\u01b0\u01a1ng. Khi tr\u1edf v\u1ec1, cho s\u1eafc th\u01b0 khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p cho c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec3n 4 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu. L\u1ea1i cho s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi con h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi ti\u1ec1n g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, chia l\u00e0m b\u1ea3y kho (kho b\u1ea1c v\u00e0ng, kho g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n, kho the l\u0129nh, kho h\u00e0ng Nam, kho \u0111\u1ed3 s\u1ee9, kho d\u1ea7u n\u1ebfn, kho v\u1ecb thu\u1ed1c), m\u1ed7i kho \u0111\u1eb7t ch\u1ee7 th\u1ee7 12 ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng l\u1ec7nh s\u1eed s\u00e1u b\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc sung ch\u1ee9c hi\u1ec7p s\u1ef1 N\u1ed9i v\u1ee5 \u0111\u1ec1u b\u00e3i. R\u1ed3i h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111em s\u1ed5 s\u00e1ch c\u00e1c kho c\u1ee9 5 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u00f3ng \u1ea5n \u1edf V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng Thanh Phong \u0111\u01b0\u1eddng, ai \u0111\u00f3ng \u1ea5n th\u00ec \u0111\u1ec1u ghi h\u1ecd t\u00ean \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n k\u00ea c\u1ee9u.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho con ch\u00e1u c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng \u0111em danh s\u00e1ch t\u1eadp \u1ea5m \u0111\u00e3 d\u00e2ng m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc t\u00e2u l\u1ea1i, c\u1ed9ng h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi. Vua sai c\u1ea5p cho s\u1eafc th\u1ecb theo b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 \u1edf Kinh th\u00e0nh. (T\u1eeb c\u1eeda Th\u1ec3 Nguy\u00ean v\u1ec1 b\u1eafc \u0111\u1ebfn m\u1eb7t nam Ho\u00e0ng Th\u00e0nh l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i Th\u1ec3 Nguy\u00ean ; t\u1eeb c\u1eeda Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c v\u1ec1 b\u1eafc \u0111\u1ebfn m\u1eb7t nam Ho\u00e0ng Th\u00e0nh l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c. \u0110\u1ec1u kh\u1eafc bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 ghi).<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng x\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ((1) X\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 c\u00e1c s\u00fang l\u1edbn, g\u1ecdi l\u00e0 x\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Thu\u1ed9c n\u1ed9i v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Phan V\u0103n M\u00e2n ki\u00eam qu\u1ea3n m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u d\u00e2ng c\u00e1c \u00e1n \u0111inh \u0111i\u1ec1n l\u1eadu s\u1ed5 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, xin truy thu thu\u1ebf. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, ph\u00e0m ph\u00e1c gi\u00e1c t\u1eeb l\u00fac m\u1edd s\u00e1ng ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec kh\u00f4ng b\u00e0n, t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang v\u1ec1 sau m\u1edbi truy thu. Nh\u1eefng d\u00e2n xi\u00eau gi\u1ea1t v\u00e0 t\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c tha m\u1edbi v\u1ec1 v\u00e0o s\u1ed5 th\u00ec \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i h\u1ec5 g\u1eb7p ng\u00e0y k\u1ef5 c\u00e1c mi\u1ebfu th\u00ec sai ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng t\u1ebf thay.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6 d\u1ef1ng vi\u1ec7n \u0110oan Ch\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai N\u1ed9i h\u00e0n Tr\u1ea7n V\u0129nh H\u1ef1u v\u00e0 Phan Kh\u1eafc T\u1ef5, N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 L\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ed3ng v\u00e0 V\u00f5 H\u1eefu L\u1ec5 sang n\u01b0\u1edbc Thanh mua h\u00e0ng ho\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda Nguy\u00ean mi\u1ebfu. \u0110\u1ea7u l\u00e0 sai tr\u1ea5n Thanh Hoa m\u1ed9 kho\u00e1n phu, mua g\u1ed7 gi\u00e1 g\u1ea5p hai tr\u01b0\u1edbc, tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 \u01a1n c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, cho n\u00ean m\u1edf r\u1ed9ng quy ch\u1ebf. G\u1ed7 qu\u00fd b\u1ec1n ch\u1eafc, d\u1eabu c\u00f3 ph\u00ed nhi\u1ec1u c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc\u201d. H\u1ea1 l\u1ec7nh c\u1ee9 theo gi\u00e1 m\u00e0 c\u1ea5p cho. R\u1ed3i sai l\u00e0m \u0111\u1ed3 th\u1edd, trang s\u1ee9c b\u1eb1ng v\u00e0ng b\u1ea1c g\u1ea5m v\u00f3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ea3 ki\u00ean \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ki\u00eam coi c\u01a1 L\u1ee5c ki\u00ean, h\u1ee3p c\u00f9ng tr\u1ea5n th\u1ea7n m\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n ng\u01b0\u1eddi Man n\u00fai. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho qu\u1ea3n c\u01a1 L\u1ee5c ki\u00ean m\u1ed9 d\u00e2n d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u1edf mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t tr\u1ed1ng ven n\u00fai, l\u1eadp l\u00e0m th\u00f4n \u1ea5p, mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 dao d\u1ecbch \u0111\u1ec3 sai ph\u1ee5 gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea l\u00e0 L\u00ea Duy Th\u1ea3n \u1ed1m ch\u1ebft. L\u1ea5y L\u00ea Duy C\u00e1t l\u00e0m Cai c\u01a1 (tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m) \u0111\u1ec3 coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd t\u1ef1 nh\u00e0 L\u00ea, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng h\u00e0nh cung Thanh Hoa (m\u1ed9t ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1ed9t ti\u1ec1n \u0111\u01b0\u1eddng. Tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 ho\u00e0ng cung quy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ebfn nay g\u1ecdi l\u00e0 h\u00e0nh cung).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa Ng\u1ecdc Du m\u1ea5t (Ch\u00faa l\u00e0 con g\u00e1i th\u1ee9 hai H\u01b0ng t\u1ed5 Hi\u1ebfu Khang ho\u00e0ng \u0111\u1ebf &nbsp;((1) <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Lu%C3%A2n\">Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Lu\u00e2n<\/a>), g\u1ea3 xu\u1ed1ng cho Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n tham th\u1eb7ng B\u00ecnh t\u00e2y \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u00f5 T\u00e1nh). Vua v\u00ec th\u1ebf ngh\u1ec9 ch\u1ea7u. Cho thu\u1ef5 l\u00e0 Nhu Gia. Sai chi c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u1eeda vi\u1ec7c tang. L\u1ea1i cho th\u00eam 1.000 quan ti\u1ec1n v\u00e0 1.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Ng\u00e0y an t\u00e1ng t\u1ee9 t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n. (N\u0103m Minh m\u1ec7nh th\u1ee9 10 [1829], truy phong l\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n tham ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n b\u1ea1c lu\u1eadt l\u1ec7 qu\u1ed1c tri\u1ec1u. Vua mu\u1ed1n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i lu\u1eadt l\u1ec7nh, cho r\u1eb1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, V\u0169 Trinh v\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1ef1u l\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00e0m nh\u01a1 nhu\u1ed1c s\u00e1ch lu\u1eadt, sai b\u1ecf ba t\u00ean \u1ea5y \u0111i. D\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cH\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u0111e r\u0103n k\u1ebb gian, lu\u1eadt th\u00ec theo \u00fd \u0111\u1eddi x\u01b0a m\u00e0 l\u1ec7 th\u00ec l\u1ef1a cho h\u1ee3p s\u1ef1 nghi \u0111\u1eddi nay, theo \u0111\u1ed5i bi\u1ebfn th\u00f4ng ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1eafn ch\u1eb7t m\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c. Bu\u1ed5i qu\u1ed1c s\u01a1 so\u1ea1n \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt l\u1ec7, trong \u1ea5y \u0111i\u1ec1u m\u1ee5c ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 h\u1ee3p v\u1edbi c\u1ed5 m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi kim, th\u00edch v\u1edbi ph\u00e1p m\u00e0 ch\u01b0a th\u00edch v\u1edbi t\u1ee5c, h\u1eefu ty ph\u1ee5ng h\u00e0nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00e2u n\u1ec7 c\u1ed1 ch\u1ea5p . \u0110\u1ee9c Ti\u00ean \u0111\u1ebf th\u00e1nh minh, th\u1ea5u h\u1ebft nh\u1eefng l\u1ec7 \u1ea5y n\u00ean m\u1ed7i khi nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c l\u1ea1i do \u0111\u1ea5y m\u00e0 th\u00eam b\u1edbt, nh\u01b0 c\u00e1c \u0111i\u1ec1u \u0103n tr\u1ed9m x\u1eed tr\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u th\u00ec chu\u1ea9n cho l\u01b0u l\u00e0m \u0111\u1ed3, \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u00f4ng bi\u1ebfn cho h\u1ee3p v\u1edbi d\u00e2n, \u0111\u1ec3 b\u1ed5 v\u00e0o ch\u1ed7 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 r\u1ed7i \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa m\u1ed9t phen. Tr\u1eabm v\u00e2ng nh\u1eadn c\u01a1 nghi\u1ec7p l\u1edbn, trau d\u1ed3i \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng c\u0169, c\u00e0ng ngh\u0129 r\u1eb1ng s\u00e1ch lu\u1eadt l\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c tr\u1ecb, \u0111i\u1ec1u m\u1ee5c ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f2n thi\u1ebfu, h\u1eefu ty sai v\u1ec1 nh\u1eb9 n\u1eb7ng, th\u00ec d\u00e2n bi\u1ebft \u0111\u1eb7t ch\u00e2n tay v\u00e0o \u0111\u00e2u. C\u00e1c khanh n\u00ean k\u00ea c\u1ee9u lu\u1eadt c\u0169, b\u00e0n k\u1ef9 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00ean theo n\u00ean \u0111\u1ed5i, n\u00ean b\u1edbt n\u00ean th\u00eam, tr\u1eabm s\u1ebd x\u00e9t \u0111\u1ecbnh thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i hai \u0111\u1ed9i Y\u1ebfn oa \u1edf Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m Y\u1ebfn h\u1ed9, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00e0m h\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng (tr\u1eadt T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c Nguy\u1ec5n H\u1ef1u B\u00ecnh l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1ef1ng Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n. Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta t\u1eeb khi m\u1edf mang \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c th\u00e1nh n\u1ed1i nhau, h\u00e0ng 200 n\u0103m. K\u1ecbp \u0111\u1ebfn Th\u1ebf t\u1ed5 Cac ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta trung h\u01b0ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, trong kho\u1ea3ng \u1ea5y s\u1ef1 t\u00edch c\u00f4ng nghi\u1ec7p n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1eed s\u00e1ch th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 d\u1ea1y b\u1ea3o l\u00e2u d\u00e0i v\u1ec1 sau. Tr\u1eabm mu\u1ed1n l\u1eadp S\u1eed qu\u00e1n, sai c\u00e1c nho th\u1ea7n bi\u00ean so\u1ea1n qu\u1ed1c s\u1eed th\u1ef1c l\u1ee5c, \u0111\u1ec3 n\u00eau c\u00f4ng \u0111\u1ee9c v\u1ec1 ki\u1ebfn, \u0111\u1ed1c, c\u01a1, c\u1ea7n, &nbsp;((2) Ki\u1ebfn, \u0111\u1ed1c, c\u01a1, c\u1ea7n : xem ch\u00fa th\u00edch \u1edf bi\u1ec3u d\u00e2ng s\u00e1ch Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00ednh bi\u00ean \u1edf tr\u00ean) l\u00e0m ph\u00e9p cho \u0111\u1eddi sau, c\u0169ng ch\u1eb3ng l\u00e0 ph\u1ea3i sao\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea7y t\u00f4i xin nh\u01b0 l\u1eddi d\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e8n sai ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u1edf b\u00ean t\u1ea3 trong Kinh th\u00e0nh, h\u1ecdp th\u1ee3 x\u00e2y \u0111\u1eafp, h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng th\u00ec xong.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng quan (t\u1eeb huy\u1ec7n L\u1ec7 Thu\u1ef7 \u0111\u1ebfn ch\u00e2u B\u1eafc B\u1ed1 Ch\u00ednh h\u01a1n 20.000 tr\u01b0\u1ee3ng). D\u00e2n h\u1ea1t \u0111i \u1ee9ng d\u1ecbch h\u00e0ng th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o. \u0110\u01b0\u1eddng c\u00f3 m\u1edf v\u00e0o ph\u1ea7n m\u1ed9 c\u1ee7a d\u00e2n th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n cho \u0111\u1ec3 di t\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n m\u00e3o, d\u00e2ng th\u00eam t\u00f4n thu\u1ef5 cho Ho\u00e0ng t\u1ef7 Gi\u1ea3n Cung T\u1ec1 Hi\u1ebfu D\u1ef1c Ch\u00ednh Thu\u1eadn Nguy\u00ean ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00e0 Th\u1eeba Thi\u00ean T\u1ea3 Th\u00e1nh H\u1eadu \u0110\u1ee9c T\u1eeb Nh\u00e2n Gi\u1ea3n Cung T\u1ec1 Hi\u1ebfu D\u1ef1c Ch\u00ednh Thu\u1eadn Nguy\u00ean Cao Ho\u00e0ng h\u1eadu. Tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 sai quan k\u00ednh c\u00e1o \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu. Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y vua m\u1eb7c \u00e1o t\u01b0 th\u00f4i k\u00ednh c\u00e1o \u1edf b\u00e0n th\u1edd Ti\u00ean \u0111\u1ebf. R\u1ed3i \u0111\u1ed5i m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c, \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc th\u1ea7n v\u1ecb Ho\u00e0ng t\u1ef7 c\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c \u1ea5y. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y, vua m\u1eb7c l\u1ec5 ph\u1ee5c, \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i d\u00e2ng kim s\u00e1ch, kim b\u1ea3o, r\u01b0\u1edbc th\u1ea7n ch\u1ee7 ph\u1ed1i v\u1edbi Ho\u00e0ng kh\u1ea3o (N\u0103m K\u1ef7 m\u00e3o m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u0111\u00e3 r\u01b0\u1edbc th\u1ea7n ch\u1ee7 d\u1eddi sang gian b\u00ean h\u1eefu \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec1 th\u1ea7n ch\u1ee7 th\u1edd chung \u1edf gian gi\u1eefa). S\u00e1ch v\u0103n r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec5 kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn b\u1eb1ng t\u00f4n d\u00e2ng danh hi\u1ec7u ; hi\u1ebfu kh\u00f4ng g\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u01a1n ghi ch\u00e9p \u0111\u1ee9c x\u01b0a. Khu\u00f4n ph\u00e9p t\u1ed1t v\u1eabn c\u00f2n nh\u1edb ho\u00e0i ; x\u01b0ng t\u1ee5ng to c\u1ea7n ph\u1ea3i n\u00eau r\u00f5. K\u00ednh ngh\u0129, Ho\u00e0ng t\u1ef7 Gi\u1ea3n Cung T\u1ec1 Hi\u1ebfu D\u1ef1c Ch\u00ednh Thu\u1eadn Nguy\u00ean ho\u00e0ng h\u1eadu, t\u01b0 ch\u1ea5t t\u1eeb hi\u1ebfu, t\u00ednh n\u1ebft \u0111oan trang. Trong nh\u00e0 c\u00f9ng g\u00e1nh v\u00e1c c\u01a1 nghi\u1ec7p gian nan, tu t\u1ec1 n\u1ed1i \u0111\u1ea7u v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o ; th\u1edd tr\u00ean ch\u0103m gi\u1eef g\u00ecn dung nghi ho\u00e0 thu\u1eadn, sau tr\u01b0\u1edbc r\u1ea5t m\u1ef1c hi\u1ebfu t\u00e2m. Kh\u1eafp trong n\u01b0\u1edbc nhu\u1ea7n gi\u00e1o ho\u00e1 m\u1eb9 hi\u1ec1n ; c\u1ea3 cung \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau nh\u01b0 con c\u00e1i. Tuy xe m\u00e2y qu\u00ea tr\u1eddi v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 b\u00fat \u0111\u1ecf ((1) B\u00fat \u0111\u1ecf : ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0 \u0111\u1ed3ng qu\u1ea3n (&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ) ngh\u0129a l\u00e0 qu\u1ea3n b\u00fat \u0111\u1ecf, ng\u01b0\u1eddi n\u1eef s\u1eed c\u1ea7m \u0111\u1ec3 ghi ch\u00ednh l\u1ec7nh \u1edf trong cung v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a h\u1eadu phi) khu\u00f4n ph\u00e9p v\u1eabn ghi. N\u00ean \u0111\u1ee9c m\u1ecdn m\u1ed1i l\u1edbn m\u1edbi v\u00e2ng, truy t\u00f4n thu\u1eadt r\u00f5 c\u00f4ng th\u00e1nh ; ngh\u0129 kh\u00f4n nghi s\u00e1nh c\u00f9ng c\u00e0n \u0111\u1ee9c, t\u00e1n t\u1ee5ng ghi \u1edf \u0111i\u1ec3n to. Nay m\u1edbi xin m\u1ec7nh \u1edf T\u00f4n Mi\u1ebfu, th\u00e2n \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i, k\u00ednh ti\u1ebfn kim s\u00e1ch kim b\u1ea3o, d\u00e2ng th\u00eam t\u00f4n thu\u1ef5 l\u00e0 Th\u1eeba Thi\u00ean T\u00e1 Th\u00e1nh H\u1eadu \u0110\u1ee9c Nh\u00e2n Gi\u1ea3n Cung T\u1ec1 Hi\u1ebfu D\u1ef1c Ch\u00ednh Thu\u1eadn Nguy\u00ean Cao ho\u00e0ng h\u1eadu. C\u00fai mong nh\u1eadn l\u1ea5y danh hi\u1ec7u t\u1ed1t , l\u00ean ph\u1ed1i v\u1edbi N\u1ec5 cung ((2) N\u1ec5 cung : mi\u1ebfu th\u1edd cha) \u00d4i ! k\u00ednh ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn t\u00f4n, \u0111\u1ee9c d\u00e0y kh\u00f3 x\u01b0ng ra \u0111\u01b0\u1ee3c ; kh\u00ed thi\u00eang v\u00f2i v\u1ecdi, ph\u01b0\u1edbc l\u1edbn \u0111\u1ec3 l\u1ea1i l\u00e2u xa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y h\u00f4m sau ban chi\u1ebfu cho trong ngo\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cM\u1ea3ng nghe, tr\u1eddi \u0111\u1ea5t h\u1ee3p \u0111\u1ee9c, theo th\u1ebf th\u00ec th\u1ecbnh c\u1ea3 hai ; \u0111\u1ebf h\u1eadu \u0111\u1ec1u t\u00f4n, s\u00f9ng b\u00e1o th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc. C\u1ea3 ngh\u0129 Ho\u00e0ng t\u1ef7 Gi\u1ea3n Cung T\u1ec1 Hi\u1ebfu D\u1ef1c Ch\u00ednh Thu\u1eadn Nguy\u00ean ho\u00e0ng h\u1eadu ta, \u01a1n hu\u1ec7 r\u00f5 r\u00e0ng, ti\u1ebfng t\u1ed1t \u0111\u1ea7y r\u1eaby. Gi\u00fap Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, l\u00e0m r\u00f5 r\u1ec7t c\u00f4ng vi\u1ec7c trong nh\u00e0, gi\u00fap s\u1eeda tr\u1ecb m\u1ed1i gi\u1ec1ng \u00e2m ho\u00e1. \u0110\u1ee9c s\u00e1nh Th\u00e1i Nh\u00e2m Th\u00e1i T\u1ef1 ; n\u1ebft h\u01a1n H\u1eefu S\u1ea7n, \u0110\u1ed3 S\u01a1n. Ph\u01b0\u1edbc ch\u1ed1n kh\u1eafp cung vi ; l\u1ee3i \u0111\u1ebfn c\u1ea3 t\u00f4n x\u00e3. Tr\u1eabm khi c\u00f2n b\u00e9, s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau \u0111\u01b0\u01a1ng. Nu\u00f4i \u1edf trong cung, \u01a1n nh\u01b0 ru\u1ed9t th\u1ecbt. B\u1ea3o ban d\u1ea1y d\u1ed7, cho \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, \u0111\u1ed9i \u0111\u1ee9c n\u1ed1i danh, \u00e1nh s\u00e1ng soi chi\u1ebfu. Gh\u00e9 t\u1eadn tai b\u1ea3o t\u1eadn m\u1eb7t to\u00e0n nh\u1edd th\u00e1nh m\u00f4 ; ng\u00e0y c\u00e0ng t\u1edbi th\u00e1ng c\u00e0ng l\u00ean \u0111\u1ec1u nh\u1edd \u00fd ph\u1ea1m. Kh\u00f4n nghi l\u00e2u v\u1eafng th\u1ed5n th\u1ee9c n\u1ed7i l\u00f2ng ; c\u01b0\u1ee1i r\u1ed3ng bay \u0111i, b\u1ed7ng \u00f4m \u0111au \u0111\u1edbn. M\u01a1 m\u00e0ng v\u1eabn nh\u1edb \u0111\u1ebfn m\u1edd s\u00e1ng ; suy t\u00f4n c\u00e0ng d\u1ed1c hi\u1ebfu m\u1ed9t l\u00f2ng. Nay \u0111\u00e3 d\u00e2ng thu\u1ef5 hi\u1ec7u, mi\u1ebfu hi\u1ec7u Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf r\u1ed3i. Theo l\u1ec5 th\u00ec \u0111\u00e3 b\u00e0n so\u1ea1n t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ; v\u1ec1 t\u00ecnh th\u00ec t\u00f4n th\u00e2n kh\u00f4ng c\u00e1ch nhau. K\u00ednh c\u1ea9n l\u1ea5y ng\u00e0y m\u00f9ng 4 th\u00e1ng n\u00e0y, sai quan k\u00ednh c\u00e1o T\u00f4n Mi\u1ebfu, th\u00e2n \u0111em c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, xin m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u1edf tr\u01b0\u1edbc th\u1ea7n ng\u1ef1 Ho\u00e0ng kh\u1ea3o, ng\u00e0y m\u1ed3ng 7 k\u00ednh d\u00e2ng kim s\u00e1ch kim b\u1ea3o v\u00e0 d\u00e2ng th\u00eam th\u1ee5y hi\u1ec7u c\u1ee7a Ho\u00e0ng t\u1ef7 l\u00e0 Ho\u00e0ng t\u1ef7 Th\u1eeba Thi\u00ean T\u00e1 Th\u00e1nh H\u1eadu \u0110\u1ee9c T\u1eeb Nh\u00e2n Gi\u1ea3n Cung T\u1ec1 Hi\u1ebfu D\u1ef1c Ch\u00ednh Thu\u1eadn Nguy\u00ean Cao ho\u00e0ng h\u1eadu, \u0111\u1ec3 r\u00f5 r\u1ec7t t\u1eeb \u0111\u1ee9c, ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng l\u00e2u d\u00e0i \u1edf N\u1ec5 cung. \u0110\u1ec3 n\u00eau ti\u1ebfng l\u1edbn cao v\u00f2i v\u1ecdi r\u1ed9ng m\u00eanh m\u00f4ng, \u0111\u1ec3 r\u00f5 ngh\u0129a l\u1edbn t\u00f4n ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n qu\u00fd ng\u01b0\u1eddi qu\u00fd. \u00d4i ! \u0110\u1ee9ng v\u00e0o ng\u00f4i, l\u00e0m l\u1ea5y l\u1ec5, m\u1ed9t m\u00ecnh ta y\u00eau qu\u00fd kh\u00f4ng qu\u00ean ; g\u1ed1c \u1edf m\u00ecnh, nghi\u1ec7m \u1edf d\u00e2n, mu\u00f4n h\u1ecd ng\u01b0\u01a1i h\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1edbc m\u00e3i m\u00e3i. Kh\u1eafp n\u01a1i b\u00e1o c\u00e1o, \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn \u0111\u1ec1u hay\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban b\u1ea1c thay \u0103n y\u1ebfn cho c\u00e1c quan \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cL\u00fac m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i vua, t\u1ea5t ph\u1ea3i ra \u01a1n cho kh\u1eafp, y\u1ebfn h\u01b0\u1edfng b\u1ea7y t\u00f4i, \u0111\u1ec3 m\u1eebng vua s\u00e1ng t\u00f4i l\u00e0nh, m\u00e0 tin tr\u00ean ho\u00e0 d\u01b0\u1edbi thu\u1eadn. Tr\u1eabm nh\u1edd tr\u1eddi th\u01b0\u01a1ng, tr\u00ean v\u00e2ng nghi\u1ec7p n\u1eb7ng c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf ph\u00f3 th\u00e1c, d\u01b0\u1edbi h\u1ee3p l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a quan d\u00e2n suy t\u00f4n. Khi m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, Ti\u00ean \u0111\u1ebf m\u1edbi m\u1ea5t, n\u00ean l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng, s\u1eeda tang l\u1ec5, r\u1ed1i r\u00edt kh\u00f4ng k\u1ecbp b\u00e0n l\u00e0m. Nay \u0111\u00e3 n\u00fai Ki\u1ec1u ((1) Ki\u1ec1u : c\u00e2y ki\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ec9 cha. Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0111\u1ea1i truy\u1ec7n c\u00f3 c\u00e2u : \u201cKi\u1ec1u gi\u1ea3 ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o d\u00e3\u201d) y\u00ean ch\u1ed7, mi\u1ebfu N\u1ec5 h\u1ee3p t\u00f4n, ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng l\u00e0 vi\u1ec7c t\u00f4n s\u00f9ng b\u00e1o \u0111\u00e1p, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0m xong, nh\u01b0ng \u00e2m nh\u1ea1c c\u00f2n l\u1eb7ng, cung ki\u1ebfm ch\u01b0a ngu\u1ed9i, tr\u1eabm c\u00f2n \u0111au th\u01b0\u01a1ng, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00fac vua t\u00f4i y\u1ebfn ti\u1ec7c vui m\u1eebng ! L\u1ec5 kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t m\u00e0 vi\u1ec7c l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf. V\u1eady cho b\u1ea1c thay y\u1ebfn theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. (Tr\u00ean nh\u1ea5t ph\u1ea9m b\u1ea1c 20 l\u1ea1ng, Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m 15 l\u1ea1ng, T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m 10 l\u1ea1ng, Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m 8 l\u1ea1ng, T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m 6 l\u1ea1ng, Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m 3 l\u1ea1ng, T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m 2 l\u1ea1ng. Quan \u1edf Kinh t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, quan ngo\u00e0i t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch ch\u1ecdn c\u00e1c quan t\u00f4n th\u1ea5t ai c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh cho d\u1ea1y con em trong t\u00f4n th\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh ki\u00eam qu\u1ea3n v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e2n binh c\u1eady th\u1ebf tr\u00e1i ph\u00e9p, ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00e3nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng hay ng\u0103n gi\u1eef, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean nghi\u00eam b\u1ea3o \u0111e n\u1ea1t, nh\u1ea5t thi\u1ebft l\u1ea5y qu\u00e2n ph\u00e1p m\u00e0 tr\u1ecb, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ed5i t\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh cho T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 100 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 th\u1edd th\u1ea7n \u1edf mi\u1ebfu Long Ch\u00e2u. (Mi\u1ebfu \u1edf x\u00e3 Nguy\u1ec7t Bi\u1ec1u huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 2, th\u00e1ng 5, th\u00e1ng 8, th\u00e1ng 11 th\u00ec ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t \u0111\u1ec3 t\u1ebf).<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c cho L\u00ea Cao C\u01a1 l\u00e0m ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tu so\u1ea1n. Cao C\u01a1 l\u00e0 con Th\u1ecb gi\u1ea3ng L\u00ea Cao K\u1ef7, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m Tri ch\u00e2u ch\u00e2u B\u1ed1 Ch\u00ednh ngo\u1ea1i c\u00f3 t\u1ed9i m\u1ea5t ch\u1ee9c. Vua n\u00f3i : \u201cL\u00ea Cao K\u1ef7 h\u1ea7u Ho\u00e0ng t\u1ed5 Hi\u1ebfu Khang ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, trung ti\u1ebft \u0111\u00e1ng khen, n\u00ean l\u1ee5c d\u1ee5ng con ch\u00e1u\u201d. B\u1edfi th\u1ebf c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t m\u00f9i, vua \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n, r\u01b0\u1edbc th\u00e1nh v\u1ecb Cao ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00ean th\u1edd chung \u1edf \u0111i\u1ec7n Minh Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh th\u00e2n, y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5. Th\u01b0\u1edfng c\u00e1c qu\u00e2n \u0111i theo h\u01a1n 900 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha thu\u1ebf ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecb l\u1edf \u1edf x\u00e3 An L\u00e3ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Nam Xang) tr\u1ea5n S\u01a1n Nam. T\u1eeb \u0111\u1ea5y v\u1ec1 sau c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 n\u01a1i n\u00e0o \u0111em vi\u1ec7c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecb l\u1edf t\u00e2u l\u00ean cho \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 h\u00e0nh Hi\u1ec7p t\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u1ec1 Kinh, l\u1ea1i cho l\u0129nh vi\u1ec7c L\u1ea1i b\u1ed9. Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn th\u00ec \u0111i\u1ec1u sang l\u0129nh vi\u1ec7c H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho c\u00e1c quan \u1edf ngo\u00e0i theo h\u1ea7u trong l\u1ec5 Ninh l\u0103ng, \u0111\u1ec1u v\u1ec1 n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c. H\u00e0 C\u00f4ng Th\u00e1i b\u1ec7 t\u1eeb. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i \u1edf \u0111\u1ea1o, ph\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c n\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ed1c tr\u1ea5n b\u00e0n b\u1ea1c x\u00e9t k\u1ef9 c\u01a1 nghi sao cho gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u1eb7ng y\u00ean, tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o thanh t\u0129nh, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p \u01a1n h\u1eadu \u0111\u00e3i c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean An l\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5n, Cai b\u1ea1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, Tham hi\u1ec7p H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh v\u1ec1 Kinh. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u c\u1eed quan trong, quan ngo\u00e0i h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi. Vua ch\u1ea5m 3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 b\u1ecdn Ch\u1ea5n, n\u00ean sai tri\u1ec7u v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m Cai b\u1ea1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 \u0110o\u00e0n \u0110\u1ee9c Kh\u00e1nh l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean An, Tham lu\u1eadn T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tam l\u00e0m Tham hi\u1ec7p H\u00e0 Ti\u00ean. Kh\u00e1nh ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Y\u00ean Qu\u1ea3ng l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n K\u1ebf v\u00ec c\u00f3 b\u1ec7nh xin v\u1ec1 ngh\u1ec9. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0110\u00e0o V\u0103n L\u01b0\u01a1ng coi ch\u1edf 200.000 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u1edf kho Kinh \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. L\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n b\u1ecb t\u1ed9i ph\u1ea3i b\u00e3i, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin v\u1ec1, vua y\u00ean \u1ee7i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm bi\u1ebft khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1c h\u1eadu, th\u00e0nh th\u1ef1c, ch\u1ea5t ph\u00e1c, tuy v\u00ec l\u1ea7m l\u1ed7i b\u1ecb b\u00e3i, nh\u01b0ng h\u00e3y n\u00ean \u1edf l\u1ea1i, tr\u1eabm c\u00f2n c\u00f3 ch\u1ed7 d\u00f9ng khanh\u201d. \u0110\u1ebfn nay nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c v\u1eadn ch\u1edf b\u00e8n sai \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Lung l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, v\u1eabn coi vi\u1ec7c v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thu\u1ed9c n\u1ed9i v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c T\u00f9ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, Cai \u0111\u1ed9i Loan nghi qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ef1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng quan ch\u1ee9c \u1edf Th\u1ecb trung Th\u1ecb n\u1ed9i c\u00f3 \u0111eo ch\u1eef thu\u1ed9c n\u1ed9i th\u00ec b\u1edbt \u0111i, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh x\u00e9t h\u1ecfi trong t\u00f4n th\u1ea5t ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trung h\u1eadu th\u00e0nh th\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111em t\u00ean t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i thuy\u1ec1n To\u00e0n s\u00fang \u1edf Ch\u00ednh dinh l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp tr\u01b0\u1eddng s\u00fang (\u1edf m\u1eb7t sau trong Kinh th\u00e0nh). Sai qu\u00e2n l\u00ednh t\u1eadp b\u1eafn. L\u00e0m nh\u00e0 vu\u00f4ng l\u00e0m ch\u1ed7 vua ng\u1ef1 xem.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Oai v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea M\u1eadu C\u00fac coi qu\u00e2n ba v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, To\u00e0n v\u00f5 v\u00e0 Oai v\u00f5, \u00e1n th\u1ee7 b\u1ea3o H\u00e0 Trung, ki\u00eam h\u00e0nh vi\u1ec7c qu\u1ea3n th\u1ee7 H\u00e0 Hoa. B\u1ea3o \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t H\u00e0 Hoa, cho n\u00ean b\u1edbt ch\u1ee9c qu\u1ea3n th\u1ee7 m\u00e0 l\u1ea5y ch\u1ee9c \u00e1n th\u1ee7 ki\u00eam l\u00e0m, nh\u01b0 l\u1ec7 b\u1ea3o Ti\u00ean L\u00fd (b\u1ea3o Ti\u00ean L\u00fd \u1edf h\u1ea1t ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u, \u00e1n th\u1ee7 ki\u00eam h\u00e0nh vi\u1ec7c qu\u1ea3n ph\u1ee7).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh theo \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n v\u1eadn ch\u1edf g\u1ed7 \u0111\u1ebfn Kinh. Th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u0129nh \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u00e1c dinh v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i kinh binh \u0111\u1ec1u c\u1eed \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7 th\u00ec thay phi\u00ean \u0111\u1ec3 ngh\u1ec9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf H\u00e0 Ti\u00ean, V\u0129nh Thanh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng b\u1ec7nh d\u1ecbch ph\u00e1t to. D\u1ee5 cho s\u1edf t\u1ea1i l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o. Ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh kh\u00f4ng k\u1ec3 quan, qu\u00e2n hay d\u00e2n \u0111\u1ec1u cho thu\u1ed1c men. Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, qu\u00e2n l\u00ednh th\u00ec theo l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t v\u00e0 c\u1ea5p th\u00eam m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i ; d\u00e2n th\u00ec \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u00e0n b\u00e0, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p 3 quan ti\u1ec1n. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u00e0i c\u1ed1t b\u1ed9c l\u1ed9 th\u00ec nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc li\u1ec7m t\u00e1ng cho. L\u1ea1i sai trung s\u1ee9 tuy\u00ean d\u1ee5 cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i th\u00e2n \u0111i c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t, h\u1ecfi th\u0103m d\u1ecbch kh\u00ed nh\u1eb9 hay d\u1eef, v\u00e0 s\u1ed1 qu\u00e2n d\u00e2n b\u1ecb \u1ed1m ch\u1ebft, c\u1ee9 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i nghe bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ecb n\u1ed9i \u0111i th\u00fa \u1edf Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An. Thanh B\u00ecnh, B\u1eafc Th\u00e0nh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u00ec kh\u00f4ng quen thu\u1ef7 th\u1ed5 n\u00ean b\u1ecb \u1ed1m. D\u1ee5 cho s\u1edf t\u1ea1i gia t\u00e2m h\u1ecfi han, ch\u1eefa thu\u1ed1c, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0nh m\u1ea1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ng\u1ea1ch thu\u1ed9c l\u1ea1i cho c\u00e1c h\u1ea1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t \u1ea5y so v\u1edbi h\u1ea1t kh\u00e1c r\u1ea5t \u00edt (Qu\u1ea3ng B\u00ecnh h\u01a1n 13.400 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb h\u01a1n 17.000 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i h\u01a1n 15.400 ng\u01b0\u1eddi, Ph\u00fa Y\u00ean h\u01a1n 5.000 ng\u01b0\u1eddi, B\u00ecnh Ho\u00e0 h\u01a1n 5.100 ng\u01b0\u1eddi, B\u00ecnh Thu\u1eadn h\u01a1n 9.600 ng\u01b0\u1eddi, Bi\u00ean Ho\u00e0 h\u01a1n 11.000 ng\u01b0\u1eddi), chu\u1ea9n y l\u1eddi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, chi\u1ebfu theo l\u1ec7 s\u00e1u tr\u1ea5n ven bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, m\u1ed7i h\u1ea1t t\u1ea3 th\u1eeba ty, h\u1eefu th\u1eeba ty, c\u00e2u k\u00ea, cai h\u1ee3p \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ee7 h\u1ee3p 3 ng\u01b0\u1eddi, t\u01b0 l\u1ea1i 25 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n d\u01b0 th\u00ec th\u1ea3i \u0111i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh t\u1eeb n\u0103m sau.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n qu\u00e2n l\u1ea5n x\u00e9n c\u1ee7a qu\u00e2n l\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nu\u00f4i qu\u00e2n l\u00ednh kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfc ph\u00ed, khi c\u00f3 vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho th\u00eam. Ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n qu\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ea5t \u0111\u1ee9c \u00fd c\u1ee7a b\u1ec1 tr\u00ean, l\u00e0m nhi\u1ec1u c\u00e1ch b\u00f3c l\u1ed9t, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n th\u1ef1c, tr\u1eabm ch\u00e1n gh\u00e9t qu\u00e1. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 cho trong ngo\u00e0i ph\u00e0m l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho l\u00ednh v\u00e0 c\u1ee7a \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n t\u1ee9, ai d\u00e1m b\u1edbt x\u00e9n v\u00e0 t\u1ea1 s\u1ef1 d\u00f9ng d\u1eb1ng, \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1ed9i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb l\u00e0m Ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ec1 v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u0110\u1eb7ng T\u00e0i C\u00f9 l\u00e0m Ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng tam l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ec l\u00e0m Ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng tam qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, Cai c\u01a1 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hoan l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb n\u1ed9i, Qu\u1ea3n ba c\u01a1 Ti\u1ec1n t\u01b0\u1ee3ng, T\u1ea3 t\u01b0\u1ee3ng, H\u1eefu t\u01b0\u1ee3ng, Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ng\u0169 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n, Qu\u1ea3n hai c\u01a1 \u0110\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng, Ki\u00ean t\u01b0\u1ee3ng, Qu\u1ea3n chi Trung t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 L\u00ea C\u00f4ng Thi\u1ec7u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n qu\u1ea3n c\u01a1 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng qu\u00e2n gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Danh v\u00e0 \u0110\u1ed7 Tr\u1ecdng Ng\u0169, \u0111em gi\u1ebft. Th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh \u0111i b\u1eaft h\u01a1n 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0 \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c b\u1ecb ch\u1ebft, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t 30 quan. Vua n\u00f3i : \u201cTh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng nh\u1ecf, h\u0103ng h\u00e1i kh\u00f4ng ti\u1ebfc th\u00e2n, c\u00e1i ngh\u0129a l\u00e0m t\u00f4i c\u0103m gi\u1eb7c ph\u1ea3i n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf\u201d. C\u1ea5p th\u00eam cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n T\u00ecnh ki\u00eam Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng T\u1ef1 khanh tham b\u1ed3i vi\u1ec7c L\u1ec5 b\u1ed9, K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean An l\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5n th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri H\u00ecnh b\u1ed9. H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng Ch\u1ea5n ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ph\u00e0m c\u00e1c quan v\u00e0o h\u1ea7u \u1edf Ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n, ban v\u0103n \u1edf b\u00ean h\u1eefu, ban v\u00f5 \u1edf b\u00ean t\u1ea3, \u0111\u1ec1u theo ban th\u1ee9 \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u. V\u0103n t\u1eeb Tham tri, v\u00f5 t\u1eeb \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean th\u00ec khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ed3i, cho u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u00e8. H\u1eb1ng ng\u00e0y l\u1ea5y th\u1ebf l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u00e0n chay l\u1edbn \u1edf ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5.Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa Ng\u1ecdc T\u00fa th\u01b0\u1eddng n\u00f3i xin l\u00e0m trai ti\u1ebfu ((1) Trai ti\u1ebfu : trai l\u00e0 \u0111\u00e0n chay l\u1edbn, ti\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u00e0n chay nh\u1ecf) \u0111\u1ec3 truy ti\u1ebfn ti\u00ean \u0111\u1ebf .<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y b\u1ea3o c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm \u0111\u1ecdc s\u00e1ch th\u00e1nh hi\u1ec1n, c\u0169ng bi\u1ebft l\u1ec5 trai ti\u1ebfu c\u1ee7a nh\u00e0 Ph\u1eadt l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tin. Duy ngh\u0129 Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta l\u00fac tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 tang Hi\u1ebfu khang ho\u00e0ng h\u1eadu c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m. Con th\u1edd cha m\u1eb9, th\u00e0 sai v\u1ec1 qu\u00e1 h\u1eadu, c\u00e1c khanh ngh\u0129 th\u1ebf n\u00e0o\u201d ?<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTi\u00ean \u0111\u1ebf l\u00e0m chay l\u00e0 theo \u00fd nguy\u1ec7n v\u00e0 l\u00f2ng th\u00edch c\u1ee7a Hi\u1ebfu khang ho\u00e0ng h\u1eadu, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 theo thuy\u1ebft ho\u1ea1 ph\u01b0\u1edbc b\u00e1o \u1ee9ng. B\u1ec7 h\u1ea1 n\u1ed1i \u0111\u1ee9c n\u00ean l\u1ea5y l\u1ec5 ngh\u0129a m\u00e0 x\u1eed \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ec3 cho tr\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ea5t ch\u00ednh, \u1edf d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u1ecb lu\u1eadn ri\u00eang, h\u00e1 vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i theo c\u0169 m\u1edbi l\u00e0 hi\u1ebfu sao ? Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u00e3 xin l\u00e0m th\u00ec ch\u1ec9 c\u1ea5p kinh ph\u00ed cho t\u1ef1 l\u00e0m l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i h\u1ecfi Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng, H\u01b0ng \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cN\u1ed1i ch\u00ed noi vi\u1ec7c l\u00e0 hi\u1ebfu, vi\u1ec7c b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00e0m l\u00e0 vi\u1ec7c ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m, c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Sai T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch c\u00f9ng V\u1ec7 u\u00fd Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5, d\u1ef1ng nh\u00e0 tranh, s\u1eafm \u0111\u1ed3 v\u1eadt. \u0110\u1ebfn nay b\u00e8n d\u1ef1ng \u0111\u00e0n chay tam th\u1ea5t &nbsp;((1) Tam th\u1ea5t : 3 l\u1ea7n 7 t\u1ee9c l\u00e0 21 ng\u00e0y). Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0m ch\u1ee7 \u0111\u00e0n chay. C\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn d\u00e2ng h\u01b0\u01a1ng. Vua th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn xem.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An v\u00e0 Thanh Hoa l\u00e2u kh\u00f4ng m\u01b0a. D\u1ee5 cho s\u1edf t\u1ea1i c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, nau n\u00e1u n\u01a1m n\u1edbp, ch\u1ec9 s\u1ee3 ch\u01b0a h\u1ee3p \u00fd tr\u1eddi, nay \u0111\u1ea1i h\u1ea1n v\u00e0 \u00f4n d\u1ecbch l\u00e0m tai v\u1ea1, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 tr\u1eddi r\u0103n ta b\u1ea5t \u0111\u1ee9c ch\u0103ng ?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cThi\u00ean tai l\u01b0u h\u00e0nh, t\u1eeb x\u01b0a v\u1eabn c\u00f3. \u0110\u1ea5ng v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 g\u1eb7p tai v\u1ea1 bi\u1ebft s\u1ee3, s\u1eeda th\u00eam \u0111\u1ee9c ch\u00ednh, th\u00ec tai v\u1ea1 l\u1ea1i chuy\u1ec3n l\u00e0m l\u00e0nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua quay b\u1ea3o Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m vua th\u00ec m\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u00e0m tr\u1eddi \u0111\u1ea5t th\u1ea7n k\u1ef3 c\u0169ng soi x\u00e9t c\u1ea3. Nay chi\u1ebfu phong t\u1eb7ng b\u00e1ch th\u1ea7n \u0111\u00e3 5,6 th\u00e1ng r\u1ed3i m\u00e0 c\u00f2n ch\u01b0a l\u00e0m. L\u1eddi n\u00f3i v\u1edbi d\u00e2n c\u00f2n kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ea5t t\u00edn hu\u1ed1ng l\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u1ef7 th\u1ea7n. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n b\u00e0n ngay \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e3 An Ti\u00eam (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u1ea3i L\u0103ng) dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u00f3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng ph\u1ee7 c\u0169 h\u01a1n 10 m\u1eabu, d\u00e2n x\u00e3 \u1ea5y thu\u00ea \u0111\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y, xin theo l\u1ec7 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng m\u00e0 n\u1ed9p thu\u1ebf. Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n, c\u1ee9 theo l\u1ec7 ti\u1ec1n thu\u00ea tha cho m\u1ed9t n\u1eeda m\u00e0 thu.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1eefu ty l\u00e0m \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng b\u1ea1c c\u1ea5p cho T\u1ea3 h\u1eefu th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb trung, cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf c\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, H\u1ed7 oai qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i v\u00e0 cho n\u0103m dinh Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng ng\u00e0 cho ph\u00f3 n\u0103m dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i v\u1ec7 Long v\u00f5 \u1edf Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0m v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c trung, v\u1ec7 Nghi\u00eam oai \u1edf T\u1ea3 dinh l\u00e0m v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5, v\u1ec7 H\u1ed5 oai \u1edf H\u1eefu dinh l\u00e0m v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5, v\u1ec7 Ki\u00ean oai \u1edf Ti\u1ec1n dinh l\u00e0m v\u1ec7 Trang v\u00f5, v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng oai \u1edf H\u1eadu dinh l\u00e0m v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh m\u1ed9 l\u00ednh l\u1eadp 3 \u0111\u1ed9i V\u00f5 ch\u1ea5n, T\u1ea3 b\u00ednh, H\u1eefu b\u00ednh, t\u00e2u xin bi\u00ean v\u00e0o ng\u1ea1ch. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban qu\u1ea7n \u00e1o v\u00e0 ti\u1ec1n cho c\u00e1c vi\u00ean bi\u1ec1n v\u00e0 th\u1ee3 thuy\u1ec1n c\u00e1c s\u1edf c\u00f4ng t\u00e1c \u1edf Kinh theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Vua th\u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f4ng d\u1ecbch c\u00f3 nhi\u1ec1u, sai b\u1ed9 H\u1ed9 k\u00ea khai danh s\u00e1ch c\u00e1c vi\u00ean bi\u1ec1n, quan l\u1ea1i tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn th\u1ee3 thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho. (T\u1eeb ch\u01b0\u1edfng qu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng h\u01a1n 490 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ee3 h\u01a1n 1.080 ng\u01b0\u1eddi). L\u1ea1i s\u1eafc t\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00ec ng\u00e0y kh\u1edfi c\u00f4ng ph\u1ea3i k\u00ednh c\u00e1o v\u1edbi th\u1ea7n t\u01b0 c\u00f4ng, sai quan l\u00e0m l\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 l\u00e0 H\u1ed3 B\u00f4i \u00e1n th\u1ee7 b\u1ea3o Th\u1ed5 S\u01a1n, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Tr\u00e2m \u00e1n th\u1ee7 b\u1ea3o Ti\u00ean L\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Phan Quang Anh, Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 Quang Gia ki\u1ec3m tra v\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng. Ph\u00e0m nh\u1eefng s\u00e1ch c\u00f4ng kh\u00f4ng th\u00e0nh b\u1ed9 th\u00ec chia c\u1ea5p cho c\u00e1c nha t\u1eeb thi\u00eam s\u1ef1 tr\u1edf l\u00ean. V\u0103n th\u01b0 v\u00e0 \u1ea5n t\u00edn ngu\u1ef5 th\u00ec ti\u00eau hu\u1ef7 h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 bi\u1ec1n tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang Th\u01b0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 L\u00ea H\u00f9ng H\u1ed5 (\u0111\u1ea3ng c\u1ee7a ngu\u1ef5 Ki\u1ec1n Th\u00e1i). Sai gi\u1ebft \u0111i. Th\u01b0\u1edfng cho Quang Th\u01b0 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n IV<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Canh th\u00ecn, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1 [1820], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7 ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, t\u1ebf thu h\u01b0\u1edfng. Sai Ki\u1ebfn An c\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u00e0i t\u1ebf thay.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1nh l\u1ea5y b\u1ea3n ch\u1ee9c m\u00e0 qu\u1ea3n b\u1ed1n c\u01a1 Ti\u1ec1n d\u1ef1c, T\u1ea3 d\u1ef1c, H\u1eefu d\u1ef1c, H\u1eadu d\u1ef1c \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; D\u1ef1ng mi\u1ebfu c\u00f4ng th\u1ea7n khai qu\u1ed1c v\u00e0 c\u00f4ng th\u1ea7n trung ti\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n xin l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i khai qu\u1ed1c. Vua n\u00f3i : \u201cKhanh n\u00f3i ch\u00ednh h\u1ee3p \u00fd tr\u1eabm, b\u1ec1 t\u00f4i trung ti\u1ebft c\u0169ng n\u00ean c\u00f3 ch\u1ed7 th\u1edd\u201d. M\u1edbi xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cT\u00f4n \u0111\u1ee9c b\u00e1o c\u00f4ng l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 l\u1edbn c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta l\u00e0 Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta l\u00e0m s\u00e1ng l\u1ea1i nghi\u1ec7p c\u0169 chi\u1ebfm gi\u1eef to\u00e0n n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t, \u0111\u1ea7u ti\u00ean d\u1ef1ng Giao Mi\u1ebfu, r\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u00fd v\u1ec1 th\u1edd t\u1ef1. R\u1ed3i l\u1eadp mi\u1ebfu c\u00f4ng th\u1ea7n trung h\u01b0ng, \u0111\u1ec3 n\u00eau c\u00f4ng l\u1edbn, nh\u1edb l\u1ea1i c\u00f4ng lao, g\u00e2y d\u1ef1ng gi\u00fap \u0111\u1ee1, v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng m\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00ed ti\u1ebft kh\u1ea3ng kh\u00e1i l\u00fac lo\u1ea1n l\u1ea1c, b\u00e0n d\u1ef1ng mi\u1ebfu c\u00f4ng th\u1ea7n khai qu\u1ed1c v\u00e0 mi\u1ebfu c\u00f4ng th\u1ea7n trung ti\u1ebft m\u00e0 ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u1eb1ng n\u0103m m\u00f9a xu\u00e2n m\u00f9a thu s\u1eafc cho H\u1eefu ty l\u1eadp \u0111\u00e0n \u0111\u1ec3 t\u1ebf. Nay tr\u1eabm v\u00e2ng n\u1ed1i nghi\u1ec7p l\u1edbn, c\u00f9ng d\u00e2n y\u00ean ngh\u1ec9, ph\u00e0m cung \u0111i\u1ec7n nh\u00e0 c\u1eeda kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00e0m l\u1ea1i g\u00ec c\u1ea3. Duy \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 th\u1edd t\u1ef1 nh\u1eefng t\u00f4i trung c\u00f3 c\u00f4ng th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady sai b\u1ed9 C\u00f4ng h\u1ecdp th\u1ee3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m\u201d. (Mi\u1ebfu Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n \u1edf b\u00ean t\u1ea3 mi\u1ebfu Trung h\u01b0ng c\u00f4ng th\u1ea7n. Mi\u1ebfu Trung ti\u1ebft c\u00f4ng th\u1ea7n \u1edf b\u00ean t\u1ea3 sau mi\u1ebfu Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n. H\u00e0ng n\u0103m xu\u00e2n m\u00f9a thu t\u1ebf v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p). Khi mi\u1ebfu \u0111\u00e3 xong, c\u1ea5p cho 10 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n x\u00e3 V\u00e2n D\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng v\u1edbi mi\u1ebfu phu mi\u1ebfu Trung h\u01b0ng c\u00f4ng th\u1ea7n m\u00e0 tr\u00f4ng gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua t\u1eebng b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cKhi tr\u1eabm m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, t\u1eebng n\u1eb1m n\u1ec7m r\u01a1m t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Quang Minh, n\u1eb1m m\u01a1 th\u1ea5y c\u00e1c quan \u0111\u1ed9i m\u0169 m\u1eb7c \u00e1o, \u0111\u1ee9ng la li\u1ec7t \u1edf d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m. Tr\u1eabm ngh\u0129 r\u1eb1ng nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng am &nbsp;((1) Ch\u1ed7 vua \u1edf trong khi c\u00f3 tang) kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ed7 tri\u1ec1u h\u1ed9i, sai h\u1ecfi, v\u00e0 \u0111\u00f2i \u00e1o m\u0169 \u0111\u1ec3 ra, th\u00ec th\u1ea5y c\u00e1c quan gi\u1eef vi\u1ec7c \u1edf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi quen m\u1eb7t. Ph\u1ea3i ch\u0103ng l\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u00e2m th\u1ea7m ph\u00f9 h\u1ed9 ru\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau d\u00f9ng b\u1ea3o \u1ea5n \u201cV\u0103n l\u00fd m\u1eadt s\u00e1t\u201d th\u00ec \u0111\u1ec1u d\u00f9ng qu\u1ea3 l\u1edbn th\u00f4i. Tr\u01b0\u1edbc kia b\u1ea3o \u1ea5n \u201cV\u0103n l\u00fd m\u1eadt s\u00e1t\u201d c\u00f3 hai qu\u1ea3, qu\u1ea3 l\u1edbn th\u00ec theo v\u1edbi \u1ea5n \u201cNg\u1ef1 ti\u1ec1n chi b\u1ea3o\u201d d\u00f9ng \u0111\u00f3ng v\u00e0o d\u1ee5 ch\u1ec9 v\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb, qu\u1ea3 nh\u1ecf d\u00f9ng \u0111\u00f3ng v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. Vua cho r\u1eb1ng hai qu\u1ea3 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng c\u1ea3 th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u1ea1ch nh\u1ea5t, sai c\u1ea5t qu\u1ea3 nh\u1ecf \u0111i, ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c nh\u1ea5t thi\u1ebft l\u1ea5y qu\u1ea3 l\u1edbn m\u00e0 d\u00f9ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i ph\u00e0m t\u00ecnh h\u00ecnh n\u1eafng m\u01b0a v\u00e0 gi\u00e1 g\u1ea1o c\u1ee9 h\u1eb1ng th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; T\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u00f3 tin b\u00e1o b\u1ec7nh d\u1ecbch. Vua l\u1ea5y b\u1ea1ch \u0111\u1eadu kh\u1ea5u trong kho v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c ch\u1eefa d\u1ecbch sai ng\u01b0\u1eddi ban c\u1ea5p. S\u1eafc cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u00e0n t\u1ebf l\u1ec5. Ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m th\u00ec c\u1ea5p thu\u1ed1c, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n v\u1ea3i, theo nh\u01b0 l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc. Nh\u00e0 vua r\u1ea5t lo v\u1ec1 d\u1ecbch l\u1ec7, t\u1eebng \u1edf trong cung trai gi\u1edbi v\u00e0 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o ng\u1ea7m. B\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTheo s\u00e1ch v\u1edf ch\u00e9p th\u00ec b\u1ec7nh d\u1ecbch ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 m\u1ed9t ch\u00e2u m\u1ed9t huy\u1ec7n, ch\u01b0a c\u00f3 bao gi\u1edd theo m\u1eb7t \u0111\u1ea5t lan kh\u1eafp nh\u01b0 ng\u00e0y nay. Tr\u1eabm l\u00e0m ch\u1ee7 c\u1ee7a d\u00e2n, duy c\u00f3 ng\u00e0y \u0111\u00eam k\u00ednh s\u1ee3, x\u00e9t m\u00ecnh s\u1eeda \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 h\u1ed3i l\u1ea1i \u00fd tr\u1eddi. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 v\u00ec d\u00e2n m\u00e0 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o th\u00ec kh\u00f4ng c\u00e1i g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m, ng\u00f5 h\u1ea7u kh\u00ed \u0111\u1ed9c c\u00f3 gi\u1ea3m \u00edt \u0111i ch\u0103ng ?\u201d. B\u00e8n sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf \u0111\u00e0n Th\u00e1i tu\u1ebf Nguy\u1ec7t t\u01b0\u1edbng (\u0111\u00e0n \u0111\u1eb7t \u1edf b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u00e0n Nam Giao, b\u1eadc th\u1ee9 ba), Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng \u0111\u1ea3o \u1edf Mi\u1ebfu h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng. L\u1ea1i sai b\u1ed1 th\u00ed cho c\u00e1c ch\u00f9a, l\u00e0m \u0111\u00e0n trai ti\u1ebfu khi\u1ebfn c\u1ea7u \u0111\u1ea3o cho d\u00e2n. V\u1eeba g\u1eb7p tr\u1ea5n th\u1ea7n Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh b\u1ec7nh d\u1ecbch trong tr\u1ea5n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c, tr\u00ean can ph\u1ea1m ho\u00e0 kh\u00ed c\u1ee7a tr\u1eddi, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 d\u1ecbch \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u1ed7i tr\u1eabm\u201d. Nh\u00e2n sai Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng theo \u00fd \u1ea5y m\u00e0 so\u1ea1n d\u1ee5. \u0110\u0103ng H\u01b0ng t\u00e2u r\u1eb1ng : G\u1eb7p tai v\u1ea1 bi\u1ebft lo s\u1ee3, v\u1ed1n l\u00e0 th\u1ecbnh \u0111\u1ee9c c\u1ee7a \u0111\u1ea5ng nh\u00e2n qu\u00e2n. Nh\u01b0ng th\u1ea7n nghe b\u1ec7nh d\u1ecbch t\u1eeb T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng sang, b\u1ec7 h\u1ea1 h\u00e0 t\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m t\u1ed9i c\u1ee7a m\u00ecnh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua n\u00f3i : \u201cN\u1ebfu tr\u1eabm kh\u00f4ng thi\u1ebfu \u0111\u1ee9c th\u00ec tai v\u1ea1 \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i v\u00e0o l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c. Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ee5c th\u00fa c\u00f2n t\u1ef1 nh\u1eadn l\u00e0 l\u1ed7i m\u00ecnh, hu\u1ed1ng tr\u1eabm l\u00e0 vua thi\u00ean h\u1ea1, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1i l\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c sao ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y thu\u1ed1c vi\u00ean ch\u1eefa d\u1ecbch m\u1edbi ch\u1ebf chia cho b\u1ea7y t\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea7u l\u1eddi n\u00f3i th\u1eb3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nghe \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f4n lu\u1eadn m\u1edf r\u1ed9ng th\u00ec n\u01b0\u1edbc m\u1edbi tr\u1ecb. Cho n\u00ean c\u1edd ti\u1ebfn thi\u1ec7n, c\u00e2y gi\u00e8m ch\u00ea l\u00e0 c\u1ed1t bi\u1ebft t\u00ecnh d\u00e2n \u0111\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ea1o tr\u1ecb m\u00e0 \u0111em l\u1eddi khuy\u00ean can ((1) Ngu Thu\u1ea5n cho d\u1ef1ng c\u00e2y g\u1ed7 \u1edf trong tri\u1ec1u, ai th\u1ea5y ch\u00ednh tr\u1ecb c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec thi\u1ebfu s\u00f3t \u0111\u00e1ng ch\u00ea th\u00ec \u0111\u1ebfn bi\u00ean v\u00e0o c\u00e2y g\u1ed7 \u1ea5y). Tr\u1eabm th\u1ea5y th\u00e2n nh\u1ecf b\u00e9, n\u1ed1i nghi\u1ec7p l\u1edbn lao th\u01b0\u1eddng n\u01a1m n\u1edbp s\u1ee3 g\u00e1nh n\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f3 th\u00e1c, v\u1eabn c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n hu\u00e2n c\u1ef1u, d\u1eady s\u1edbm, \u0103n mu\u1ed9n, s\u1eeda sang ch\u00ednh tr\u1ecb. Nay b\u1ed7ng g\u1eb7p kh\u00ed tr\u1eddi kh\u00f4ng ho\u00e0, nh\u00e2n d\u00e2n kh\u00f3 s\u1ed1ng, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec thi\u1ebfu s\u00f3t ch\u0103ng, \u1ea9n t\u00ecnh c\u1ee7a d\u00e2n c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a su\u1ed1t \u0111\u1ebfn ch\u0103ng ? Ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n th\u1ea5y h\u00ecnh c\u1ee7a m\u00ecnh, t\u1ea5t nh\u1edd \u1edf g\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng ; vua mu\u1ed1n nghe l\u1ed7i c\u1ee7a m\u00ecnh, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u1edf t\u00f4i ngay. V\u1eady cho c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh t\u1eeb T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, c\u00e1c quan th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u lo c\u1ed1 g\u1eafng, \u0111ua nhau \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p r\u00f5 r\u1ec7t, ho\u1eb7c l\u1ed7i ch\u00ednh \u1edf tr\u1eabm, v\u1ec1 k\u00ednh \u0111\u1ee9c n\u1ed1i s\u00e1ng c\u00f3 thi\u1ebfu, v\u1ec1 nh\u00e2n \u00e2n y\u00eau gi\u1eef ch\u01b0a tr\u00f2n. V\u1eady l\u1ea5y ch\u01b0 th\u1ea7n l\u00e0m b\u1ea7y t\u00f4i ph\u00e1p \u0111\u1ed9, l\u00e0m k\u1ebb s\u0129 gi\u00fap v\u1ea7y, nh\u01b0 \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 tr\u1ecb ng\u1ecdc, nh\u01b0 \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 m\u00e0i v\u00e0ng, ch\u1edb nh\u01b0 l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a m\u00ecnh qu\u00fd nh\u01b0 v\u00e0ng ng\u1ecdc m\u00e0 gi\u1ea5u, c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ec9 ngay v\u00e0o \u0111i\u1ec1u l\u1ed7i kh\u00f4ng ki\u00eang k\u1ef5 g\u00ec. L\u1ea1i ph\u00e0m nghe th\u1ea5y ch\u00ednh s\u1ef1 c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t, d\u00e2n t\u00ecnh c\u00f3 kh\u1ed5 s\u1edf, \u0111\u1ec1u cho d\u00f9ng phong b\u00ec m\u00e0 t\u00e2u th\u1ef1c l\u00ean. Tr\u1eabm s\u1ebd th\u00e2n xem, ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 \u0111em l\u00e0m. T\u00f4i quan \u1edf trong \u1edf ngo\u00e0i, n\u00ean th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd thi\u1ebft tha lo t\u00ecm c\u1ee7a tr\u1eabm \u0111\u1ec3 vua t\u00f4i s\u1eeda ch\u1eefa l\u1eabn nhau, may ra tr\u00ean b\u00e1o \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng tr\u1eddi, d\u01b0\u1edbi ch\u1eefa s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7nh d\u00e2n, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cHi\u1ec7n nay qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f3 b\u1ec7nh d\u1ecbch, xin ngh\u1ec9 c\u00f4ng t\u00e1c 1, 2 th\u00e1ng \u0111\u1ec3 d\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9c cho ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 sai c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i thao di\u1ec5n \u0111\u1ec3 cho kh\u00ed h\u0103ng h\u00e1i l\u00ean. D\u01b0\u01a1ng th\u1ecbnh th\u00ec \u00e2m suy, ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh th\u00ec t\u1eadt y\u1ebfu, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t thu\u1eadt \u0111\u1ec3 ng\u0103n tai v\u1ea1\u201d.Vua khen l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tu\u00e2n l\u1ea1i d\u00e2ng s\u00e1u \u0111i\u1ec1u : 1) \u0110\u1eb7t vi\u1ec7n Ng\u1ef1 s\u1eed. Xin ch\u1ecdn v\u0103n v\u00f5 tr\u1ecdng th\u1ea7n ki\u00eam l\u00e3nh ch\u1ee9c \u0110\u00e0i hi\u1ebfn s\u1ee9, \u1edf trong th\u00ec \u0111\u00e0n h\u1eb7c s\u1eeda ch\u1eefa tr\u0103m quan \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn g\u1eafng s\u1ee9c si\u00eang n\u0103ng, ngo\u00e0i th\u00ec c\u1ee7 s\u00e1t c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 r\u0103n s\u1ef1 gian tham nh\u0169ng l\u1ea1m. 2) \u0110\u1eb7t Th\u00e1i ph\u1ecfng s\u1ee9. Xin ch\u1ecdn quan Kinh, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o thanh li\u00eam, trung th\u1ef1c, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1eafn, trong s\u1ea1ch, th\u00ec sai \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn, x\u00e9t ch\u00ednh t\u00edch, xem t\u00ecnh d\u00e2n, \u0111\u1ec3 nghi\u1ec7m xem c\u00e1c th\u1ee7 th\u1ea7n gi\u1ecfi hay kh\u00f4ng, v\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u1ea5u su\u1ed1t l\u1ee3i b\u1ec7nh c\u1ee7a ti\u1ec3u d\u00e2n. 3) B\u1edbt nh\u1eefng vi\u00ean ch\u1ee9c th\u1eeba \u0111i. N\u00f3i r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn b\u1ec1 t\u00f4i nho h\u1ecdc l\u00e0m Tri huy\u1ec7n, m\u00e0 ch\u1ec9 giao l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd ki\u1ec7n t\u1ee5ng, c\u00f2n vi\u1ec7c ti\u1ec1n th\u00f3c binh l\u01b0\u01a1ng v\u1eabn u\u1ef7 th\u00e1c t\u1ea5t c\u1ea3 cho cai huy\u1ec7n, k\u00fd huy\u1ec7n. V\u1ea3 trong m\u1ed9t huy\u1ec7n quan l\u1ea1i v\u00e0 t\u1ea1o l\u1ec7 kh\u00f4ng \u00edt, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1eb7t ri\u00eang b\u1ecdn cai huy\u1ec7n, k\u00fd huy\u1ec7n h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec mu\u1ed1n kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m c\u1ee7a d\u00e2n kh\u00f3 l\u1eafm. Xin b\u1edbt \u0111i. Ph\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd ki\u1ec7n t\u1ee5ng, l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n, binh l\u00ednh, dao d\u1ecbch c\u1ea7u c\u1ed1ng, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 l\u00e0 giao c\u1ea3 cho Tri huy\u1ec7n. N\u1ebfu m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i th\u00ec \u0111\u1eb7t hai ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111i\u1ec1u s\u1edf h\u1ecdc, r\u1ed3i m\u1edbi tr\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c ph\u1ee5c v\u1ee5 cho d\u00e2n. 4) \u0110\u1eb7t nh\u00e0 h\u1ecdc \u1edf dinh tr\u1ea5n ch\u00e2u huy\u1ec7n. Xin ch\u1ecdn nh\u1eefng b\u1eadc l\u00e3o s\u01b0 t\u00fac nho l\u00e0m Tr\u1ee3 gi\u00e1o. Ph\u00e0m h\u1ecdc tr\u00f2 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn ch\u00e2u huy\u1ec7n h\u1ecdc t\u1eadp, Tr\u1ee3 gi\u00e1o ph\u1ea3i x\u00e9t t\u00e0i n\u0103ng kh\u00ed \u0111\u1ed9 m\u00e0 d\u1ea1y. Khi \u0111\u00e3 h\u01a1i th\u00f4ng kinh s\u00e1ch v\u00e0 bi\u1ebft l\u00e0m v\u0103n, th\u00ec cho \u0111\u1ebfn dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc d\u1ea1y. Th\u01b0\u1eddng kh\u1ea3o x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tr\u00fang c\u00e1ch th\u00ec c\u1eed l\u00ean Th\u00e1i h\u1ecdc cho gi\u00e1m \u0111\u1ed1c h\u1ecdc kh\u1ea3o duy\u1ec7t b\u00e0i l\u1ea1i m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u00e8n sai v\u0103n th\u1ea7n h\u1ed9i v\u1edbi gi\u00e1m \u0111\u1ed1c h\u1ecdc kh\u1ea3o h\u1ea1ch l\u1ea1i. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kinh thu\u1eadt r\u1ed9ng kh\u1eafp, h\u1ecdc h\u1ea1nh thu\u1ea7n \u0111\u1ee7, cho l\u00e0m sinh vi\u00ean, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng \u0103n m\u00e0 h\u1ecdc t\u1eadp, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i l\u1ee5c d\u1ee5ng. 5) M\u1edf khoa \u00e2n th\u00ed. N\u00f3i r\u1eb1ng hi\u1ec7n nay \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1eed h\u00e0nh \u00e2n ch\u00ednh, thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n, h\u1ecdc tr\u00f2 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng ngh\u1ec3n c\u1ed5 \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng \u0111\u1ee9c t\u1ed1t. Xin sang n\u0103m m\u1edf \u00e2n khoa nh\u01b0 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Thanh. 6) C\u1eed h\u00e0nh \u00e2n t\u1ef1. Tr\u01b0\u1edbc kia Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1eafp th\u00e0nh v\u00e0ng, m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, nh\u1eefng ph\u1ea7n m\u1ed9 hoang ph\u1ebf, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 \u00fd th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, chi\u1ebfu cho h\u1eefu ty c\u1ea5p cho \u00e1o quan v\u00e0 v\u1ea3i \u0111\u1ec3 li\u1ec7m t\u00e1ng, h\u1eb1ng n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n h\u1ed9i t\u1ebf, r\u1ed3i sau m\u1ea5y n\u0103m l\u1ec5 t\u1ebf \u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t n\u1eefa. Nay nh\u00e0 vua l\u00e0 ch\u1ee7 b\u00e1ch th\u1ea7n, th\u1ea7n k\u1ef3 l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n, duy nh\u1eefng c\u00f4 h\u1ed3n kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi th\u1edd c\u00fang th\u00ec ch\u01b0a k\u1ecbp th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn. \u0110\u1eddi x\u01b0a c\u00f3 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cMa qu\u1ef7 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a th\u00ec l\u00e0m d\u1ecbch l\u1ec7. Xin \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7 t\u1ebf, \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S\u1edb t\u00e2u v\u00e0o, vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ec3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thi h\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0110\u1ecbnh r\u00f5 th\u00eam \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m thu\u1ed1c phi\u1ec7n. Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cThu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u00e0 th\u1ee9 thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c t\u1eeb n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111em l\u1ea1i, nh\u1eefng ph\u01b0\u1eddng du c\u00f4n l\u00eau l\u1ed5ng l\u00fac m\u1edbi h\u00fat cho l\u00e0 phong l\u01b0u, r\u1ed3i chuy\u1ec3n th\u00e0nh th\u00f3i quen, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng nghi\u1ec7n m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c. Quan th\u00ec b\u1ecf c\u1ea3 ch\u1ee9c v\u1ee5, d\u00e2n th\u00ec ph\u00e1 h\u1ebft s\u1ea3n nghi\u1ec7p, th\u1eadm ch\u00ed g\u1ea7y m\u00f2n th\u00e0nh t\u1eadt. T\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng c\u01a1 th\u1ec3 sinh m\u1ec7nh. N\u00ean b\u00e0n \u0111\u1ec3 nghi\u00eam c\u1ea5m \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e2u : Kh\u00f4ng k\u1ec3 quan hay d\u00e2n, ai d\u00e1m h\u00fat thu\u1ed1c phi\u1ec7n, v\u00e0 c\u1ea5t gi\u1ea5u m\u00e0 n\u1ea5u n\u01b0\u1edbng bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 t\u1ed1 c\u00e1o th\u00ec th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 20 l\u1ea1ng. Cha anh kh\u00f4ng hay r\u0103n c\u1ea5m con em, x\u00f3m gi\u1ec1ng bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ed1 gi\u00e1c, \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1eddi ngh\u1ecb t\u00e2u l\u00ean, nh\u00e0 vua ch\u1ec9 s\u1eeda l\u00e0 quan ch\u1ee9c c\u00f3 ph\u1ea1m th\u00ec ph\u1ea3i c\u00e1ch, c\u00f2n c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c th\u00ec theo l\u1eddi b\u00e0n m\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cRu\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf n\u0103m x\u00e3 An Ninh, An C\u1ef1u, Thanh L\u01b0\u01a1ng, Lang X\u00e1 v\u00e0 Ph\u00fa Xu\u00e2n, ho\u1eb7c b\u00e1n cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c l\u1ea5y nung g\u1ea1ch ng\u00f3i th\u00e0nh ra v\u0169ng s\u00e2u, xin t\u00ednh m\u1eabu m\u00e0 tha thu\u1ebf\u201d. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Trong kinh k\u1ef3 n\u1eafng. Vua m\u1eadt \u0111\u1ea3o \u1edf trong cung. Ng\u00e0y h\u00f4m sau m\u01b0a to.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh v\u00e0 L\u00e2m c\u00f4ng v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 l\u00ean n\u00fai l\u1ea5y g\u1ed7, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 200 quan.<\/p>\n\n\n\n<p><a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai b\u1ed9 L\u1ec5 g\u1eedi th\u00eam ch\u1eef hu\u00fd c\u00e1c li\u1ec7t th\u00e1nh cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng ch\u1eef t\u00f4n hu\u00fd g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a qu\u1ed1c tri\u1ec1u, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 tuy\u00ean b\u1ea3o r\u1eb1ng c\u1ea5m (l\u00fac \u0111\u1ecdc th\u00ec \u0111\u1ecdc tr\u00e1nh \u00e2m \u0111i, l\u00fac l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec \u0111\u1ed5i d\u00f9ng vi\u1ec7c kh\u00e1c, c\u1ed9ng c\u00f3 8 ch\u1eef<\/a>:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>m\u1ed9t ch\u1eef b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 ch\u1eef nh\u1eadt, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 ch\u1eef vi\u00ean [No\u00e3n \u6696 ] khi l\u00e0m v\u0103n \u0111\u1ed5i d\u00f9ng ch\u1eef \u00fac [\u00a0\u00a0 ]; [T\u00ean c\u1ee7a Gia Long: <em>\u0110\u1ea7u l\u00e0 Du\u1ec7 T\u00f4ng [Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Thu\u1ea7n] b\u1ea3o vua r\u1eb1ng ch\u1eef n\u00e0y l\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi khi gi\u1eefa tr\u01b0a, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u00ean.<\/em>]<\/li>\n\n\n\n<li>m\u1ed9t ch\u1eef b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 ch\u1eef nh\u1eadt ; b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 ch\u1eef \u01b0\u01a1ng [\u00c1nh \u668e ] \u0111\u1ed5i d\u00f9ng ch\u1eef chi\u1ebfu [\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ] ;<\/li>\n\n\n\n<li>m\u1ed9t ch\u1eef b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 ch\u1eef ho\u00e0, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 ch\u1eef tr\u1ecdng [Ch\u1ee7ng \u7a2e ] \u0111\u1ed5i d\u00f9ng ch\u1eef th\u1ef1c [\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ] ; [T\u00ean c\u1ee7a Gia Long]<\/li>\n\n\n\n<li>m\u1ed9t ch\u1eef b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 ch\u1eef nh\u1eadt, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 ch\u1eef lu\u00e2n [Lu\u00e2n \u3afb ] \u0111\u1ed5i d\u00f9ng l\u00e0 ch\u1eef di\u1ec7u [\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ]; [Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Lu\u00e2n cha Gia Long]<\/li>\n\n\n\n<li>m\u1ed9t ch\u1eef b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 ch\u1eef ng\u1ecdc, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 ch\u1eef ho\u00e0n [Ho\u00e0n \u74b0 ], \u0111\u1ed5i d\u00f9ng ch\u1eef vi\u00ean [\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ] ; [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Ho%C3%A0n\">Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Ho\u00e0n<\/a> m\u1eb9 Gia Long]<\/li>\n\n\n\n<li>m\u1ed9t ch\u1eef tr\u00ean th\u1ea3o \u0111\u1ea7u, d\u01b0\u1edbi ch\u1eef m\u00f4n b\u1ecdc l\u1ea5y ch\u1eef gi\u1ea3n [Lan \u862d ], \u0111\u1ed5i d\u00f9ng ch\u1eef h\u01b0\u01a1ng [\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ] ; [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BB%91ng_Ph%C3%BAc_Th%E1%BB%8B_Lan\">T\u1ed1ng Ph\u00fac Th\u1ecb Lan<\/a> m\u1eb9 Ho\u00e0ng t\u1eed C\u1ea3nh]<\/li>\n\n\n\n<li>m\u1ed9t ch\u1eef b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 ch\u1eef nh\u1eadt, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 ch\u1eef giao [Hi\u1ec7u Hi\u1ec3u Ki\u1ec3u \u6648 ], \u0111\u1ed5i d\u00f9ng l\u00e0 ch\u1eef hi\u1ec7u [\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ] ; [T\u00ean c\u1ee7a Minh M\u1ea1ng]<\/li>\n\n\n\n<li>m\u1ed9t ch\u1eef b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 ch\u1eef nh\u1ee5c, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 ch\u1eef chi\u00eam [\u0110\u1ea3m \u81bd ], \u0111\u1ed5i d\u00f9ng ch\u1eef ph\u1ee7 [\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ]. [T\u00ean c\u1ee7a Minh M\u1ea1ng]<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>C\u00f3 ba ch\u1eef Khang, Kho\u00e1t \u6ff6, Thu\u1ea7n \u6df3, khi \u0111\u1ecdc th\u00ec \u0111\u1ecdc tr\u00e1nh \u0111i, khi l\u00e0m v\u0103n th\u00ec th\u00eam b\u1ed9 xuy\u00ean l\u00ean \u0111\u1ea7u [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ].<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra nh\u1eefng ch\u1eef \u0111\u1ed3ng \u00e2m, l\u00fac l\u00e0m v\u0103n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u1ea5m. Duy t\u00ean c\u00e1c th\u00e1nh tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, n\u0103m th\u00e1ng xa l\u00e2u, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb l\u1ea7m l\u1ea5y \u0111\u1eb7t t\u00ean g\u1ecdi, r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f4ng k\u00ednh, th\u00ec chu\u1ea9n cho ph\u00e0m quan d\u00e2n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 c\u00f3 l\u1ea7m d\u00f9ng ch\u1eef hu\u00fd \u0111\u1eb7t t\u00ean, t\u1ee9c th\u00ec n\u00ean \u0111\u1ed5i, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i ph\u1ea1m. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u00e0m v\u0103n th\u00ec nh\u1eefng ch\u1eef \u0111\u1ed3ng \u00e2m kh\u00f4ng \u1edf l\u1ec7 c\u1ea5m.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>M\u1ed9t ch\u1eef b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 ch\u1eef thu\u1ef7, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 ch\u1eef kim [Kim \u6de6 ],<\/li>\n\n\n\n<li>m\u1ed9t ch\u1eef b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 ch\u1eef thu\u1ef7, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 ch\u1eef ho\u00e0ng\u00a0 [Ho\u00e0ng \u6f62 ],<\/li>\n\n\n\n<li>m\u1ed9t ch\u1eef b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 ch\u1eef thu\u1ef7, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 ch\u1eef nguy\u00ean [Nguy\u00ean \u6e90 ],<\/li>\n\n\n\n<li>m\u1ed9t ch\u1eef b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 ch\u1eef thu\u1ef7 b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 ch\u1eef lan [Lan \u703e],<\/li>\n\n\n\n<li>m\u1ed9t ch\u1eef b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 ch\u1eef thu\u1ef7, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 ch\u1eef t\u1ea7n [T\u1ea7n \u7015 ],<\/li>\n\n\n\n<li>m\u1ed9t ch\u1eef b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 ch\u1eef thu\u1ef7, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 ch\u1eef th\u00e1i [Th\u00e1i \u6e99 ],<\/li>\n\n\n\n<li>m\u1ed9t ch\u1eef b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 ch\u1eef thu\u1ef7, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 ch\u1eef chu [Chu \u6dcd ] ;<\/li>\n\n\n\n<li>m\u1ed9t ch\u1eef b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 ch\u1eef thu\u1ef7, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 ch\u1eef th\u1ee5 \u5c0c [Ch\u00fa \u6f8d ].<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0110\u1ed5i huy\u1ec7n Gia \u0110\u1ecbnh \u1edf tr\u1ea5n Kinh B\u1eafc l\u00e0m huy\u1ec7n Gia B\u00ecnh, huy\u1ec7n Y\u00ean Vi\u1ec7t l\u00e0m huy\u1ec7n Vi\u1ec7t Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S\u1eeda mi\u1ebfu c\u00f4ng th\u1ea7n trung h\u01b0ng, \u0111\u1ecbnh th\u00eam c\u00e1c l\u1ec5 Tr\u1eeb t\u1ecbch, Ch\u00ednh \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, ng\u00e0y s\u00f3c, ng\u00e0y v\u1ecdng.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sai b\u1ecdn bi\u1ec7n l\u00fd N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i h\u1ed9i v\u1edbi dinh th\u1ea7n tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111\u1eb7t mua \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t. Khi H\u1eefu Th\u1ea9m v\u1ec1, \u0111em vi\u1ec7c d\u00e2n vui l\u00f2ng n\u1ed9p cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, t\u00e2u l\u00ean. Vua h\u00e0i l\u00f2ng n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u1eddng c\u00e1t d\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0103n cho kh\u1ecfi \u0111\u00f3i, m\u1eb7c cho kh\u1ecfi r\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y th\u00ec \u01b0a l\u1eafm. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau n\u00ean mua nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u1ea5y h\u00e0ng ho\u00e1 c\u1ee7a T\u00e2y. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 th\u00f3c g\u1ea1o t\u01a1 b\u00f4ng, v\u1ea3i l\u1ee5a, d\u00e2n ta ph\u1ea3i nh\u1edd \u0111\u1ea5y m\u00e0 s\u1ed1ng, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u00ean v\u00f5 l\u00e0 L\u00ea Qu\u1ed1c Th\u00e1i qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tam ng\u1ef1 B\u1ea3o bi\u00ean \u1edf th\u00e0nh Nam Vang.<\/p>\n\n\n\n<p>Dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh d\u1ef1ng mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng. \u0110\u00e0o \u0111\u1ea5t c\u00f3 nhi\u1ec1u x\u01b0\u01a1ng kh\u00f4, quan gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, sai c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0111em t\u00e1ng n\u01a1i kh\u00e1c, v\u00e0 t\u00ecm \u0111\u1ea5t kh\u00e1c \u0111\u1ec3 l\u00e0m mi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tr\u1ea5n th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i t\u00e2u n\u00f3i : &#8220;Nh\u1eefng s\u00e1ch Man ph\u1ee5 v\u00e0o hai ngu\u1ed3n B\u00e0 \u0110\u1ecba, Ba T\u01a1 xi\u00eau t\u00e1n, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh tr\u01b0ng, xin tha thu\u1ebf hai ngu\u1ed3n \u1ea5y&#8221;. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ed3ng L\u00fd v\u1ec1 kinh. Vua th\u1ea5y b\u1ed9 L\u1ea1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, quan thu\u1ed9c c\u00f2n thi\u1ebfu, d\u1ee5 cho Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u0111em L\u00fd ti\u1ebfn l\u00ean. B\u00e8n tri\u1ec7u v\u1ec1, r\u1ed3i th\u0103ng l\u00e0m th\u1ef1 Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 tham bi\u1ec7n vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y Cai b\u1ea1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 8 n\u0103m, ch\u00ednh s\u1ef1 mau ch\u00f3ng, tr\u1eabm v\u1eabn \u0111\u1ec3 \u00fd ch\u1ecdn. M\u1edbi r\u1ed3i tri\u1ec7u v\u1ec1 mu\u1ed1n b\u1ed5 cho \u1edf kinh. Nh\u01b0ng dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u00e3 \u0111i\u00eau hao l\u1eafm, phi\u1ec1n ng\u01b0\u01a1i v\u00ec tr\u1eabm v\u1ed7 v\u1ec1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Xu\u00e2n C\u1ea9n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cQu\u1ea3ng Tr\u1ecb h\u1ed9 kh\u1ea9u tuy \u00edt, m\u00e0 vi\u1ec7c c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 dinh tr\u1ea5n kh\u00e1c, m\u1ed9t m\u00ecnh th\u1ea7n s\u1ee3 kh\u00f4ng l\u00e0m xi\u1ebft\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i c\u1ee9 \u0111i \u0111i, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u00f3 gi\u1ea3i quy\u1ebft th\u00ec l\u00e0m s\u1edb ch\u1ea1y tr\u1ea1m t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng V\u00e2n th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9, H\u1eefu tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng \u0110\u1ecbch th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9. R\u1ed3i \u0110\u1ecbch ch\u1ebft, t\u1eb7ng Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9, cho 200 quan ti\u1ec1n v\u00e0 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u00e0n \u00e2n t\u1ef1 \u0111\u1ec3 t\u1ebf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u1ec1 vi\u1ec7c nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc.Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cNay c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n khai qu\u1ed1c v\u00e0 trung h\u01b0ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t n\u01a1i t\u1ebf t\u1ef1 r\u1ed3i. Duy ngh\u0129 r\u1eb1ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u1eeb l\u00fac khai s\u00e1ng \u0111\u1ebfn gi\u1edd, b\u1ec1 t\u00f4i v\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh ch\u1ebft v\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00edt m\u00e0 h\u1ecd t\u00ean v\u00f9i m\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103m vi\u1ebfng t\u1ebf t\u1ef1, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng \u0111au th\u01b0\u01a1ng\u201d. B\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y hai k\u1ef3 xu\u00e2n thu, sau khi t\u1ebf mi\u1ebfu c\u00f4ng th\u1ea7n r\u1ed3i, th\u00ec t\u1ebf ri\u00eang nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u00e0n \u00c2n t\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Nh\u00e0 s\u01b0 \u1edf n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p t\u00ean l\u00e0 K\u1ebf l\u00e0m lo\u1ea1n. K\u1ebf l\u1ea5y b\u00f9a ch\u00fa l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c d\u00e2n phi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi theo c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng, b\u00e8n h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng m\u01b0u lo\u1ea1n, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 Chi\u00eau v\u01b0\u01a1ng, l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u1ee7 Quang Ho\u00e1, Qu\u1ea3n Phong, Thu\u1eadn Th\u00e0nh (thu\u1ed9c tr\u1ea5n Phi\u00ean An). D\u00e2n H\u00e1n (Vi\u1ec7t) s\u1ee3 ch\u1ea1y tan c\u1ea3. Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng L\u00fd nghe tin b\u00e1o, t\u1ee9c th\u00ec sai Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phi\u00ean An l\u00e0 \u0110\u00e0o Quang L\u00fd \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh. L\u1ea1i b\u00e1o cho vua Phi\u00ean ph\u00e1i u\u1ef7 An ph\u1ee7 (t\u00ean quan n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p) ph\u1ee7 Ba C\u1ea7u Nam (t\u00ean ph\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p) l\u00e0 Tham Vi \u0110\u00f4 Ch\u00e2n g\u00f3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1eaft, Quang L\u00fd kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, Tham Vi \u0110\u00f4 Ch\u00e2n l\u1ea1i b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, gi\u1eb7c c\u00e0ng hung h\u0103ng, gi\u1eef n\u00fai Ba C\u1ea7u Nam \u0111\u1ec3 ho\u00e0nh h\u00e0nh c\u01b0\u1edbp b\u00f3c.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, sai Hu\u1ef3nh C\u00f4ng L\u00fd ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, g\u1eedi h\u1ecbch cho n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ebf \u0111\u00e1nh hai m\u1eb7t. C\u00f4ng L\u00fd \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y, b\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ngh\u0129a l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Cung v\u00f5, th\u1ef1 vi\u1ec7c v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cCh\u00ednh l\u1ec7nh c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u1ea5t do s\u00e1u b\u1ed9, m\u00e0 ch\u1ee9c vi\u1ec7c s\u00e1u b\u1ed9 c\u0169ng n\u00ean nh\u1ea5t th\u1ec3 th\u00f4ng nhau th\u00ec tr\u0103m vi\u1ec7c m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng ng\u00e0y ra ch\u1ea7u nghe ch\u00ednh, ch\u00ednh s\u1ef1 trong ngo\u00e0i \u0111\u00e3 qua tr\u1eabm x\u00e9t \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i, c\u00e1c quan s\u00e1u b\u1ed9 ai \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o h\u1ea7u \u0111\u1ec1u n\u00ean ghi l\u1ea5y, th\u00ec ch\u00ednh th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u1ee7 c\u0169ng c\u00f3 \u00edch th\u00eam. \u0110\u00f3 l\u00e0 khu\u00f4n ph\u00e9p gi\u1eef ch\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1eady\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0110\u1ecbnh ng\u1ea1ch t\u01b0\u1ee3ng binh cho ba v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng (voi ng\u1ef1 m\u1ed9t con th\u00ec 20 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh, ngo\u00e0i ra th\u00ec voi \u0111\u1ef1c 10 ng\u01b0\u1eddi, voi c\u00e1i 5 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 thi\u1ebfu ng\u1ea1ch th\u00ec m\u1ed9 d\u00e2n sung v\u00e0o).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u d\u00e2ng \u00e1n thu th\u1ea9m. Vua th\u00e2n t\u1ef1 x\u00e9t x\u1eed ph\u1ea7n nhi\u1ec1u gi\u1ea3m nh\u1eb9 v\u00e0 h\u00e0nh h\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ng\u00e0y B\u00ednh t\u00fd d\u1ef1ng cung T\u1eeb Th\u1ecd (cung \u1edf ph\u00eda t\u00e2y c\u1ea5m th\u00e0nh). Sai th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng tr\u00f4ng c\u00f4ng vi\u1ec7c. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay b\u1ec7nh d\u1ecbch l\u01b0u h\u00e0nh, \u0111\u00e1ng n\u00ean \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n d\u00e2n ngh\u1ec9 ng\u01a1i, \u0111\u00ecnh b\u00e3i c\u00e1c c\u00f4ng t\u00e1c. Duy vi\u1ec7c d\u1ef1ng cung T\u1eeb Th\u1ecd l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean hi\u1ec3u d\u1ee5 cho qu\u00e2n nh\u00e2n bi\u1ebft \u00fd b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n trong h\u1ea1t xi\u00eau t\u00e1n c\u1ed9ng 63 x\u00e3 th\u00f4n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1ea7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf v\u1ec1 10 ph\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c 1, 2 ph\u1ea7n. Nay n\u1ebfu b\u1eaft ri\u1ebft \u0111i\u1ec1n th\u1ebf l\u00ednh tr\u1ed1n th\u00ec s\u1ee3 d\u00e2n l\u1ea1i t\u1ea3n \u0111i, xin h\u00e3y \u0111\u00ecnh ho\u00e3n\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; G\u1ecdi l\u00ednh hai c\u01a1 Thanh thu\u1eadn, An thu\u1eadn cho \u0111i th\u00fa \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; N\u0103m tr\u01b0\u1edbc L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c mi\u1ec1n Thanh, Ngh\u1ec7, nh\u1eefng ph\u1ea1m tr\u1ed1n ra th\u00fa c\u00f3 h\u01a1n 900 ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n \u1edf Thanh Hoa th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 c\u01a1 Thanh thu\u1eadn, ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1n \u1edf Ngh\u1ec7 An th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 c\u01a1 An thu\u1eadn, \u0111\u1ec1u cho theo tr\u1ea5n th\u1ea7n sai ph\u00e1i. \u0110\u1ebfn khi nghe tin \u0111i th\u00fa, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n, ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u1ed5 20 ng\u01b0\u1eddi \u1edf N\u1ed9i h\u00e0n ty l\u00e0m th\u01b0 t\u1ea3 \u1edf V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng chia l\u00e0m ba phi\u00ean \u1ee9ng tr\u1ef1c, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng \u0111\u1ec3 theo l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf ba vi\u1ec7n Th\u1ecb th\u01b0, Th\u1ecb h\u00e0n v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cV\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u00e0 n\u01a1i khu m\u1eadt c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 vi\u1ec7c, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua Thanh b\u0103ng \u1edf Loan D\u01b0\u01a1ng, Th\u00e1i t\u1eed l\u00e0 Mi\u00ean Ninh l\u00ean ng\u00f4i, l\u1ea5y n\u0103m sau l\u00e0 n\u0103m \u0110\u1ea1o Quang th\u1ee9 1 [1821].<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua b\u00e0n s\u1eafp \u0111i tu\u1ea7n mi\u1ec1n B\u1eafc. D\u1ee5 cho t\u1eeb Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c tr\u1edf ra \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh, 35 s\u1edf d\u1ecbch tr\u1ea1m th\u00ec s\u00e1u s\u1edf (Th\u01b0\u1ee3ng X\u00e1, Tr\u1ea5n Ninh, D\u0169ng Quy\u1ebft, \u0110a Gi\u00e1, Lam C\u1ea7u, Ho\u00e0ng Mai) g\u1ea7n l\u1ef5 s\u1edf dinh tr\u1ea5n th\u00ec ngh\u1ec9 l\u1ea1i \u1edf h\u00e0nh cung, ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u y theo th\u1ee9c c\u1ee7a b\u1ed9 C\u00f4ng g\u1eedi cho, sang xu\u00e2n ph\u1ea3i d\u1ef1ng 16 s\u1edf ngh\u1ec9 tr\u01b0a (Th\u01b0\u1ee3ng An, An L\u1ea1c, Th\u01b0\u1ee3ng L\u1eadp, Th\u1ea1ch Gi\u00e1, B\u1ed3 Kh\u00ea, Th\u1ea7n \u0110\u1ea7u, H\u1eefu L\u1ea1c, \u0110an Ch\u1ebf, Kim Kh\u00ea, T\u00e2y Lu\u1ef9, Khoa Tr\u01b0\u1eddng, Th\u00e1i Lai, Tr\u1ecbnh S\u01a1n, C\u1ed5 Du, An Ph\u00fa, An Kho\u00e1i), \u0111\u1ec1u c\u1ea5p ti\u1ec1n 180 quan, v\u00e0 13 s\u1edf ngh\u1ec9 \u0111\u00eam (M\u1ef9 Xuy\u00ean, Cao X\u00e1, \u0110\u1eb7ng L\u1ed9c, \u0110\u00f4ng Cao, An L\u1ed9c, L\u1ed7i Sa, Th\u1ea1ch Kh\u00ea, \u0110\u1ed9 Li\u00eau, H\u01b0\u01a1ng \u00e1i, Qu\u1ef3nh Hoa, Li\u00ean X\u00e1, Cao L\u0169ng, H\u00e0 H\u1ed3i), \u0111\u1ec1u c\u1ea5p ti\u1ec1n 200 quan. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t h\u00e0nh cung \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng l\u00fac d\u1eebng ch\u00e2n, n\u00ean l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7 t\u1ea1p v\u00e0 c\u1ecf tranh, c\u1ea7n ti\u1ebft ki\u1ec7m, kh\u00f4ng chu\u1ed9ng m\u1ef9 quan, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 c\u1ea7u c\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o v\u1ee1 l\u1edf h\u01b0 n\u00e1t th\u00ec s\u1eeda l\u1ea1i, c\u0169ng b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0m cao r\u1ed9ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; D\u1ef1ng c\u00e1c \u0111i\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng h\u00e0nh cung \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, v\u00e0 s\u1ee9 qu\u00e1n \u1edf Kinh B\u1eafc, L\u1ea1ng S\u01a1n (h\u00e0nh cung B\u1eafc Th\u00e0nh, tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n K\u00ednh Thi\u00ean d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n Th\u1ecb tri\u1ec1u, \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, \u0111\u1ec1u l\u1ee3p ng\u00f3i c\u1ea3. Ngo\u00e0i n\u0103m c\u1eeda l\u00e0m li\u1ec1n m\u1ed9t d\u00e3y h\u00e0nh lang d\u00e0i, tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t l\u00e0 c\u1eeda Chu T\u01b0\u1edbc. \u1edf b\u1edd nam s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0 \u0111\u1eb7t nh\u00e0 ti\u1ebfp s\u1ee9 l\u1ee3p ng\u00f3i ; b\u1edd b\u1eafc s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0, c\u00e1c tr\u1ea1m t\u1eeb s\u1ee9 qu\u00e1n Gia Qu\u1ea5t \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, c\u1ed9ng 7 s\u1edf, \u1edf ch\u00ednh gi\u1eefa \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng m\u1ed9t nh\u00e0 ng\u00f3i, c\u00f2n c\u00e1c to\u00e0 nh\u00e0 \u1edf tr\u01b0\u1edbc sau t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u d\u00f9ng g\u1ed7 t\u1ea1p l\u1ee3p c\u1ecf tranh). Sai th\u00e0nh th\u1ea7n chia c\u1eaft c\u00e1c tr\u1ea5n l\u00e0m. C\u1ea5p ti\u1ec1n v\u1eadt li\u1ec7u l\u00e0m h\u00e0nh cung v\u00e0 nh\u00e0 ti\u1ebfp s\u1ee9, \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng l\u00e0 15.200 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Th\u00e1ng 8, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 th\u00eam l\u1ec7 th\u1ee9 t\u1ef1 l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n kh\u1ea9u ph\u1ea7n cho c\u00e1c dinh v\u1ec7 \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung v\u00e0 Th\u1ecb n\u1ed9i. (Th\u1ecb trung, 10 \u0111\u1ed9i t\u00fac tr\u1ef1c, dinh Th\u1ea7n c\u01a1, dinh Ti\u1ec1n phong, dinh Long v\u00f5, dinh H\u1ed5 oai qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u1ecb tr\u00e0, \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7, \u0111\u1ed9i H\u1eefu v\u1ec7, \u0111\u1ed9i Ho\u00e0ng ki\u1ebfm, \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n s\u00fang, \u0111\u1ed9i Th\u1ecb nghi, \u0111\u1ed9i B\u1ea3 c\u00e1i, v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c N\u1ed9i thu\u1ef7, c\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u0169, \u0111\u1ed9i N\u1ed9i m\u00e3, \u0111\u1ed9i T\u1ea3 m\u00e3, \u0111\u1ed9i H\u1eefu m\u00e3 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u h\u1ea7u, \u0111\u1ed9i B\u1ea3 l\u1ec7nh, v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5, v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5, v\u1ec7 Trinh v\u00f5, \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u01b0 thi\u1ec7n, \u0111\u1ed9i Trung c\u1ea7n, \u0111\u1ed9i T\u00e2n nh\u1ea5t. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c dinh v\u1ec7 \u0111\u1ed9i k\u1ec3 tr\u00ean \u0111\u1ec1u d\u01b0\u1ee3c 9 ph\u1ea7n kh\u1ea9u ph\u1ea7n v\u00e0 m\u1ed9t m\u1eabu l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n. V\u1ec1 ng\u00f4i th\u1ee9 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u0111\u1ea7u qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc sau l\u00e0m th\u1ee9 t\u1ef1. N\u1ebfu v\u1ec7 \u0111\u1ed9i n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, su\u1ea5t th\u1eadp quy\u1ec1n sai hi\u1ec7n c\u00f3 s\u1ed5 ng\u1ea1ch, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 Th\u1ecb trung Th\u1ecb n\u1ed9i hay c\u00e1c qu\u00e2n dinh, ng\u00f4i th\u1ee9 \u0111\u1ec1u \u1edf tr\u00ean binh \u0111inh).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u1ea7y t\u00f4i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u00f4n Ho\u00e0ng m\u1eabu l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu. Bi\u1ec3u n\u00f3i : \u201cL\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n, l\u00f2ng y\u00eau b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n. T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng n\u1ed1i nhau, ai c\u0169ng suy t\u00f4n ng\u01b0\u1eddi sinh ra m\u00ecnh, \u0111\u1ec3 n\u00eau \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu cho d\u00e2n, m\u00e0 l\u1ea5y gi\u00e1o ho\u00e1 d\u00f3ng gi\u1ea3 thi\u00ean h\u1ea1. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta nh\u1eadn c\u01a1 nghi\u1ec7p l\u1edbn n\u1eafm c\u1ea3 quy\u1ec1n c\u01b0\u01a1ng, gi\u1eef ngay c\u1ed7i g\u1ed1c mu\u00f4n lo\u00e0i, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n cho b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, l\u1ec5 n\u00ean k\u00ednh d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u Ho\u00e0ng m\u1eabu l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng l\u00f2ng hi\u1ebfu c\u1ee7a c\u1eedu tr\u00f9ng, tho\u1ea3 l\u00f2ng vui v\u1ebb c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua \u0111em bi\u1ec3u d\u00e2ng l\u00ean. T\u1eeb cung d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTa xem bi\u1ec3u v\u0103n \u0111\u00e3 bi\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c quan r\u1ed3i. Nh\u01b0ng ta ngh\u0129, Ti\u00ean \u0111\u1ebf ninh l\u0103ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u, ta c\u00f2n th\u1ea5y \u0103n ng\u1ee7 ch\u01b0a ngon. L\u1ea1i nay tr\u1eddi l\u00e0m d\u1ecbch l\u1ec7 quan d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u1ed1m \u0111au, ta th\u1ea5y Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf lo l\u1eafng si\u00eang n\u1eafng s\u1edbm tr\u01b0a kh\u00f4ng y\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf, l\u00f2ng ta th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o. Tuy tai l\u1ec7 \u1ea5y, v\u1ecb t\u1ea5t l\u00e0 b\u1edfi nh\u00e0 vua k\u00e9m \u0111\u1ee9c m\u00e0 n\u00ean n\u1ed7i th\u1ebf, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 thi\u00ean h\u1ea1 ph\u1ea3i ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 thi\u00ean h\u1ea1 m\u1edbi ph\u1ea3i. V\u1eady th\u00ec ta \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng, ta lo v\u1ec1 s\u1ef1 lo c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 c\u0169ng l\u00e0 ph\u1ea3i. Ta xin c\u00e1c l\u00e3o ti\u00ean sinh c\u00f9ng m\u1ed9t \u0111\u1ee9c, d\u1ed1c m\u1ed9t l\u00f2ng gi\u00fap \u0111\u1ee1 Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1edbi \u0111\u1ec3 h\u1ed3i l\u1ea1i \u00fd tr\u1eddi, \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n vui s\u1ed1ng th\u00ec ta vui m\u1eebng l\u1eafm. C\u00f2n t\u1edd bi\u1ec3u xin t\u00f4n s\u00f9ng b\u1ea5t t\u1ea5t c\u1eed h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua \u0111em ra \u0111\u1ec3 d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1nh t\u1eeb \u0111\u00e3 d\u1ee5 c\u1eb7n k\u1ebd nh\u01b0 th\u1ebf, tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u00e1i \u00fd m\u00e0 xin cho nh\u00e0m. Vi\u1ec7c xin \u0111\u00f3 t\u1eeb t\u1eeb m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Cho Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, Ch\u01b0\u1edfng dinh H\u1ed3 V\u0103n L\u00e2n, \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam, Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng, Ch\u01b0\u1edfng dinh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t th\u1edd \u1edf mi\u1ebfu Trung h\u01b0ng c\u00f4ng th\u1ea7n. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c gi\u00fap \u0111\u1ee1 vi\u1ec7c trung h\u01b0ng, \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00f4ng lao r\u00f5 r\u1ec7t, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u xin li\u1ec7t th\u1edd \u1edf mi\u1ebfu. Cho n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u1ed9 H\u1ed9 h\u1ea1ch t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c tr\u1ea5n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh n\u0103m ngo\u00e1i thanh tra ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c quan l\u1ea1i t\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i tru\u1ea5t ph\u1ea1t h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi. Vua cho l\u00e0 vi\u1ec7c \u1ea5y \u1edf tr\u01b0\u1edbc khi \u00e2n x\u00e1 n\u00ean mi\u1ec5n cho.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S\u01b0 K\u1ebf n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p c\u01b0\u1edbp ph\u1ee7 Th\u1eddi Thu. Quan Phi\u00ean l\u00e0 V\u1ecb B\u00f4n L\u1ecbch b\u1ecb thua ch\u1ebft. Tham \u0110\u00edch T\u00e2y [Samdech Chau Ponhea Tei], K\u1ebf Luy\u1ec7n [Ke Preal], Na C\u00f4n [Narin Kol] \u0111\u1ec1u l\u00e0m ph\u1ea3n theo gi\u1eb7c. Qu\u00e2n gi\u1eb7c ti\u1ebfn s\u00e1t \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Nam Vang. C\u00f3 th\u01b0 c\u1ee7a vua Phi\u00ean c\u00e1o c\u1ea5p. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed v\u00e0 Tr\u1ea5n th\u1ee7 V\u0129nh Thanh Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i \u0111em h\u01a1n 1.000 qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. L\u1ea1i sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Phan C\u00f4ng Ngh\u0129a, V\u1ec7 u\u00fd L\u00ea Kim Nh\u01b0\u1ee3ng, Cai c\u01a1 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ea1nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u1ebft \u0111em th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u1ee9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0110\u1eb7t nh\u00e0 binh x\u00e1 cho c\u00e1c \u0111\u1ed9i Trung h\u1ea7u, N\u1ed9i h\u1ea7u, T\u00f4n th\u1ea5t, T\u1ea3 h\u1ea7u, H\u1eefu h\u1ea7u, Trung h\u1ea7u nh\u1ea5t c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u1ecb n\u1ed9i \u1edf b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu ho\u00e0ng th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0110\u1ecbnh l\u1ec7 ph\u00ea chu\u1ea9n s\u1ed5 t\u00e2u v\u00e0 \u0111\u01a1n t\u00e2u c\u1ee7a b\u1ed9 Binh. (Ph\u00e0m ng\u1ea1ch t\u00e2u \u1edf ch\u1ed7 vi\u1ebft ni\u00ean hi\u1ec7u th\u00ec ph\u00ea \u0111i\u1ec1n ng\u00e0y, d\u00f9ng \u1ea5n \u201cBinh ty khu m\u1eadt\u201d nh\u01b0 l\u1ec7 c\u0169, duy d\u01b0\u1edbi ch\u1eef \u201cnh\u1eadt\u201d th\u00ec vi\u1ebft ch\u1eef \u201c\u0111\u1ec1\u201d c\u00f9ng nh\u1eefng ch\u1eef \u201cm\u1ed7 nguy\u1ec7t nh\u1eadt, th\u1ea7n m\u1ed7, ph\u1ee5ng ch\u1ec9 chu\u1ea9n vi b\u1eb1ng kh\u00e2m th\u1eed\u201d(1(1) Ng\u00e0y th\u00e1ng n\u00e0o, th\u1ea7n l\u00e0 M\u1ed7 ph\u1ee5ng ch\u1ec9 chu\u1ea9n l\u00e0m b\u1eb1ng. Ph\u1ea3i k\u00ednh theo \u0111\u1ea5y.). B\u1ed9 Binh h\u1ed9i s\u1eeda s\u00e1ch t\u00e2u, r\u1ed3i \u0111\u01b0a \u0111\u00f3ng \u1ea5n kim b\u1ea3o. Ph\u00e0m \u0111\u01a1n t\u00e2u th\u00ec d\u01b0\u1edbi ch\u1eef \u201cnh\u1eadt\u201d \u0111\u1ec1 b\u1ed9 n\u00e0o ph\u1ee5ng ch\u1ec9 chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u. B\u1ed9 Binh bi\u1ebft r\u1ed3i, c\u00f3 \u0111\u00f3ng \u1ea5n \u201cNg\u1ef1 ti\u1ec1n kim b\u1ea3o\u201d v\u00e0 d\u1ea5u ki\u1ec1m, th\u00ec b\u1ed9 Binh gi\u1eef b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef \u0111\u1ecf, r\u1ed3i s\u1ee9c sao l\u1ee5c. Sau \u0111\u01a1n vi\u1ebft nh\u1eefng ch\u1eef \u201cBinh b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1eb1ng l\u1ee5c kh\u00e2m d\u1ee5ng b\u1ed9 \u1ea5n ch\u1ea5p chi\u1ebfu ((2) B\u1ed9 Binh ch\u00e9p l\u1ea1i, k\u00ednh d\u00f9ng \u1ea5n c\u1ee7a b\u1ed9 v\u00e0 gi\u1eef \u0111\u1ec3 x\u00e9t l\u00e0m b\u1eb1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0110\u1eb7t \u0110i\u1ec3n t\u1ecbch (tr\u1eadt T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m) v\u00e0 Ph\u00f3 \u0111i\u1ec3n t\u1ecbch (tr\u1eadt Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m) hi\u1ec7u L\u1ec5 sinh \u1edf V\u0103n Mi\u1ebfu, m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u00e3i c\u00f4ng t\u00e1c d\u1ef1ng kho \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 vua sai V\u1ec7 u\u00fd T\u1ed1ng V\u0103n S\u1edf tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cD\u1ef1ng kho t\u00e0ng b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i d\u00f9ng s\u1ee9c d\u00e2n, n\u00ean kh\u00e9o sai khi\u1ebfn, ch\u1edb c\u00f3 th\u00fac gi\u1ee5c h\u00e0 kh\u1eafc m\u00e0 g\u00e2y o\u00e1n th\u00f9\u201d. H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng g\u1eb7p b\u1ec7nh d\u1ecbch ph\u00e1t, b\u00e8n th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e3n b\u1eaft l\u00ednh thi\u1ebfu \u1edf trong kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ec7 kh\u00ed lan tr\u00e0n t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh tr\u1edf ra \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng B\u00ecnh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m ch\u1ebft, tr\u1eabm nghe th\u1ea5y r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng. Ph\u00e0m l\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, v\u1eabn kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 \u0111\u1ea1o nu\u00f4i d\u00e2n c\u0169ng n\u00ean r\u1ed9ng r\u00e3i. V\u1eady th\u00f4ng d\u1ee5 cho \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n ph\u00e0m vi\u1ec7c sung \u0111i\u1ec1n binh \u0111inh tr\u1ed1n v\u00e0 ch\u1ebft \u0111\u1ec1u ho\u00e3n l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i sau khi l\u1ec7 kh\u00ed y\u00ean r\u1ed3i s\u1ebd b\u1eaft c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; H\u1eefu Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Du ch\u1ebft. Du l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ngh\u1ec7 An r\u1ed9ng h\u1ecdc gi\u1ecfi th\u01a1, c\u00e0ng gi\u1ecfi v\u1ec1 qu\u1ed1c ng\u1eef. Nh\u01b0ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00fat nh\u00e1t, m\u1ed7i khi ra m\u1eaft vua th\u00ec s\u1ee3 s\u1ec7t kh\u00f4ng hay n\u00f3i g\u00ec. Vua t\u1eebng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, duy c\u00f3 t\u00e0i l\u00e0 d\u00f9ng, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 coi nam b\u1eafc kh\u00e1c nhau. Khanh c\u00f9ng Ng\u00f4 V\u1ecb \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri ng\u1ed9 l\u00e0m quan \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u00e1 khanh, n\u00ean \u0111i\u1ec1u g\u00ec bi\u1ebft th\u00ec n\u00f3i ra h\u1ebft, d\u00e2ng \u0111i\u1ec1u hay s\u1eeda \u0111i\u1ec1u d\u1edf, \u0111\u1ec3 h\u1ebft ch\u1ee9c m\u00ecnh. Sao c\u1ee9 r\u1ee5t r\u00e8 s\u1ee3 h\u00e3i, ch\u1ec9 vi\u1ec7c v\u00e2ng d\u1ea1 !\u201d. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd c\u00f3 m\u1ec7nh sai sang n\u01b0\u1edbc Thanh, ch\u01b0a \u0111i th\u00ec ch\u1ebft. Vua th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, cho 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng. Khi \u0111\u01b0a tang v\u1ec1 l\u1ea1i cho th\u00eam 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La sai s\u1ee9 l\u00e0 b\u1ecdn Phi Nh\u00e3 Ti\u1ec7p C\u00f4 S\u1ef9 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng l\u1ec5 ti\u1ebfn h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S\u1ee9 \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean, tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0 M\u1ea1c C\u00f4ng Du \u0111\u00f2i xem b\u1ea3n th\u1ea3o qu\u1ed1c th\u01b0. S\u1ee9 gi\u1ea3 kh\u00f4ng cho xem. C\u00f4ng v\u0103n l\u1ea1i nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5 (c\u00f4ng v\u0103n x\u01b0ng Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3, v\u1eadt t\u1eb7ng bi\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c s\u1ee9c v\u00e0ng, h\u1ed9p tr\u1ea7u v\u00e0ng, \u1ed1ng nh\u1ed5 v\u00e0ng, \u1ed1ng \u0111i\u1ebfu v\u00e0ng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng v\u1eadt n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam th\u01b0\u1edfng cho b\u1ec1 t\u00f4i. L\u1ea1i sai s\u1ee9 gi\u1ea3 mang 10 c\u00e2n b\u1ea1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 b\u1ed1 th\u00ed, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ec7 s\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc t\u1eebng c\u00f3). C\u00f4ng Du h\u1ecfi v\u1eb7n s\u1ee9 gi\u1ea3, kh\u00f4ng th\u1ec3 khu\u1ea5t ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y b\u00e1o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi Xi\u00eam mu\u1ed1n tr\u1ecbch th\u01b0\u1ee3ng, nh\u1eadn l\u1ea5y th\u00ec m\u1ea5t th\u1ec3 di\u1ec7n, kh\u01b0\u1edbc \u0111i th\u00ec m\u1ea5t t\u00ecnh ho\u00e0 h\u1ea3o\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111em h\u1ecfi b\u1ea7y t\u00f4i. Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cM\u1ecdi r\u1ee3 v\u00f4 l\u1ec5, kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng kh\u01b0\u1edbc \u0111i, n\u1ebfu kh\u00f4ng ho\u00e0 th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u00e1nh th\u00f4i, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ta khinh\u201d. Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, L\u00ea Ch\u1ea5t c\u0169ng cho \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean n\u00f3i l\u00e0 ph\u1ea3i. L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cN\u00f3 th\u1ef1c c\u00f3 \u00fd khinh ta, th\u00ec kh\u01b0\u1edbc \u0111i l\u00e0 ph\u1ea3i, n\u1ebfu l\u1ea1i xu\u1ea5t \u01b0 v\u00f4 t\u00e2m th\u00ec ch\u1eb3ng t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng ho\u00e0 kh\u00ed sao ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m \u0111\u00e1ng g\u1ecdi l\u00e0 bi\u1ebft lo xa. Nh\u01b0ng ta v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 n\u01b0\u1edbc ngang h\u00e0ng, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd khinh ! Tr\u1eabm t\u01b0\u1edfng L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o th\u00e0nh, t\u1ea5t c\u00f3 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c n\u00e0y\u201d. B\u00e8n sai trung s\u1ee9 d\u1ee5 Duy\u1ec7t c\u1ee9 l\u1ea5y ti\u1ec7n nghi m\u00e0 x\u1eed tr\u00ed, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 m\u1ea5t qu\u1ed1c th\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; R\u1ed3i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u01b0a qu\u1ed1c th\u01b0 ra, kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. H\u1ecfi tr\u01b0\u1edbc v\u00ec c\u1edb g\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng cho xem b\u1ea3n sao l\u1ee5c. S\u1ee9 gi\u1ea3 n\u00f3i l\u00e0 ch\u01b0a am hi\u1ec3u th\u1ec3 l\u1ec7, kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00e1m c\u1ed1 ch\u1ea5p \u0111\u00e2u. Duy\u1ec7t nh\u00e2n h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u0103n kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec7. S\u1ee9 gi\u1ea3 n\u00f3i : G\u1ecdi Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3 l\u00e0 b\u1edfi Ph\u1eadt L\u0103ng g\u1ecdi nh\u01b0 th\u1ebf. \u0110\u1ed3 \u0111\u1ea1c s\u1ee9c v\u00e0ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed3 Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng qu\u00fd chu\u1ed9ng n\u00ean \u0111em t\u1eb7ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0111em b\u1ea1c \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u01b0\u1edbc l\u00e0 theo t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Duy\u1ec7t b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0a b\u1ea1c \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ebfu tang, s\u1ee9 gi\u1ea3 n\u00ean c\u1ea5t v\u00e0o t\u01b0 trang. T\u1eb7ng v\u1eadt c\u0169ng kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i tr\u1ea3 l\u1ea1i\u201d. R\u1ed3i g\u1eedi th\u01b0 cho Ph\u1eadt L\u0103ng, tr\u00e1ch l\u00e0 tr\u00e1i l\u1ec5. S\u1ee9 gi\u1ea3 nh\u1ea5t nh\u1ea5t nghe theo, kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u00e1i \u0111i\u1ec1u g\u00ec. Duy\u1ec7t l\u00e0m s\u1edb \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua c\u01b0\u1eddi b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cS\u1ee9 Xi\u00eam tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 l\u00e0 x\u1ea5c l\u00e1o ki\u00eau ng\u1ea1o, nay l\u1ea1i khu\u1ea5t ph\u1ee5c ch\u1eebng n\u00e0o. S\u00e1ch truy\u1ec7n Lu\u1eadn ng\u1eef c\u00f3 n\u00f3i : \u201c\u0110i s\u1ee9 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 nh\u1ee5c m\u1ec7nh c\u1ee7a vua\u201d. Ch\u1ec9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n nh\u00e2n qu\u00e2n t\u1eed trung th\u1ea7n li\u1ec7t s\u0129 m\u1edbi hay nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi b\u1eadc gi\u1eefa tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Xem nh\u01b0 s\u1ee9 th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc ta, tr\u01b0\u1edbc kia tr\u1eabm th\u1ea5y B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee9ng c\u00e1p qu\u1ea3 quy\u1ebft, kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t, v\u1ea3 x\u01b0a t\u1eebng \u0111i s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam ; l\u1ea1i t\u1eebng l\u00e0m Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 th\u00ec v\u1ec1 l\u1ec5 giao l\u00e2n \u0111\u00e3 quen bi\u1ebft l\u1eafm, \u00fd h\u1eb3n \u0111i s\u1ee9 l\u00e0 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng. V\u1eady m\u00e0 khi \u0111i s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, ch\u1eb3ng nghe th\u1ea5y c\u00f3 \u1ee9ng \u0111\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2u g\u00ec. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vua Xi\u00eam mu\u1ed1n \u0111em b\u1ea1c \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ta b\u1ed1 th\u00ed \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n tranh c\u01b0\u1edbp nhau m\u00e0 g\u1ecdi l\u00e0 l\u00e0m ph\u01b0\u1edbc, th\u00ec b\u1eb1ng c\u1ee9 \u1edf l\u1ec5 n\u00e0o, m\u00e0 c\u0169ng c\u00fai \u0111\u1ea7u nghe theo. V\u1ea3 l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i l\u00e0 vua Xi\u00eam h\u1eadu \u0111\u00e3i, x\u00e9t vi\u1ec7c \u1ea5y th\u00ec ch\u1eb3ng qua ng\u00e0y nay m\u1ed9t b\u1eefa y\u1ebfn, ng\u00e0y mai m\u1ed9t b\u1eefa y\u1ebfn m\u00e0 th\u00f4i. Th\u1ebf th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 h\u1eadu h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eddi t\u00f4 \u0111i\u1ec3m ch\u0103ng ? Tr\u1eabm ng\u1edd \u0110\u1ee9c M\u00e2n ng\u00e0y \u1edf Xi\u00eam b\u1ecb khu\u1ea5t ph\u1ee5c nhi\u1ec1u l\u1eafm. Nay s\u1ee9 Xi\u00eam \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i hay k\u00ednh thu\u1eadn, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u00e0 g\u00e2y m\u1ed1i \u00e1c sao !\u201d B\u00e8n sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn Kinh. Khi s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn, vua cho ng\u1ed3i, y\u00ean \u1ee7i h\u1ecfi han, mu\u1ed1n may cho \u00e1o tr\u1edf. S\u1ee9 gi\u1ea3 n\u00f3i \u1edf n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 may s\u1eb5n (\u00e1o \u0111\u01a1n ng\u1eafn v\u1ea3i tr\u1eafng, tr\u00ean hai c\u00e1nh tay \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ed7 ph\u1ee5 th\u00eam s\u1eafc v\u00e0ng nh\u1ea1t, xi\u00eam d\u00f9ng s\u1eafc l\u1ed1m \u0111\u1ed1m), b\u00e8n th\u00f4i kh\u00f4ng may n\u1eefa. L\u1ec5 ti\u1ebfn h\u01b0\u01a1ng xong, cho r\u1ea5t h\u1eadu r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1. (T\u1eb7ng Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng 50 l\u1ea1ng v\u00e0ng t\u1ed1t, 600 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; cho s\u1ee9 th\u1ea7n 500 l\u1ea1ng b\u1ea1c).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng V\u00e2n tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh. T\u01b0\u1eddng V\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00e0nh, v\u00ec c\u00f3 d\u1ecbch l\u1ec7 xin ho\u00e3n. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 th\u1ef1 ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1eabn ch\u1ebft. Vua cho hai c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 10 t\u1ea5m v\u1ea3i, 20 c\u00e2n s\u00e1p ong, 300 c\u00e2n d\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t m\u00f9i, d\u1ef1ng bia th\u00e1nh \u0111\u1ee9c th\u1ea7n c\u00f4ng \u1edf l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5. V\u0103n bia r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m Gi\u00e1p tu\u1ea5t, Gia Long th\u1ee9 13 (1814) s\u1eafc d\u1ef1ng s\u01a1n l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5. B\u00ean h\u1eefu l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 Ho\u00e0ng t\u1ef7 Cao ho\u00e0ng h\u1eadu ta, b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 th\u1ecd l\u0103ng, kh\u00e1c huy\u1ec7t m\u00e0 c\u00f9ng uynh, l\u00e0 l\u1ea5y ngh\u0129a c\u00e0n kh\u00f4n h\u1ee3p \u0111\u1ee9c. K\u1ecbp \u0111\u1ebfn n\u0103m K\u1ef7 m\u00e3o th\u1ee9 18 [1819], th\u00e1ng 12, ng\u00e0y \u0110inh m\u00f9i, ng\u00e0i b\u0103ng, th\u00e1nh th\u1ecd 58 tu\u1ed5i, di chi\u1ebfu cho th\u1ea7n n\u1ed1i ng\u00f4i Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. Th\u1ea7n \u1edf nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng am \u1edf b\u00ean. M\u00ecnh gi\u1eef tang l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng, nh\u1eefng l\u1ec5 kh\u00e2m li\u1ec7m, nh\u1ea5t nh\u1ea5t tu\u00e2n theo tr\u1ecb m\u1ec7nh ((1) Tr\u1ecb m\u1ec7nh : m\u1ec7nh l\u1ec7nh truy\u1ec1n ra khi c\u00f2n kho\u1ebb m\u1ea1nh g\u1ecdi l\u00e0 tr\u1ecb m\u1ec7nh, l\u00fac \u1ed1m \u0111au tinh th\u1ea7n r\u1ed1i lo\u1ea1n, th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 lo\u1ea1n m\u1ec7nh), xa c\u00e1i \u0111\u1eb9p g\u1ea5m v\u00f3c, b\u1ecf trang s\u1ee9c ch\u00e2u ng\u1ecdc. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 s\u1eeda sang vi\u1ec7c l\u1edbn ((2) Vi\u1ec7c l\u1edbn : vi\u1ec7c t\u1ed1ng t\u00e1ng), d\u1eabu d\u00f9ng h\u1ebft c\u1ee7a gi\u00e0u trong b\u1ed1n bi\u1ec3n c\u0169ng ch\u01b0a d\u00e1m cho l\u00e0 nhi\u1ec1u. N\u0103m nay l\u00e0 n\u0103m Canh th\u00ecn, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y T\u00e2n s\u1eedu, l\u00e0m l\u1ec5 s\u01a1n l\u0103ng xong, nh\u00ecn c\u00e2y t\u00f9ng c\u00e2y sam r\u01b0\u1eddm r\u00e0, xem n\u00fai s\u00f4ng quanh qu\u1ea5t, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u1ee9c th\u1ea7n th\u00e1nh, r\u00f5 r\u1ec7t m\u1edf mang, c\u00f9ng c\u1ef1c cao d\u00e0y, s\u00e1nh v\u1edbi tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, m\u00e0 Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, Chuy\u00ean H\u00fac kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ea5t b\u1ec1n nh\u01b0 v\u00e0ng \u0111\u00e1, Ngu Thu\u1ea5n, \u0110\u01b0\u1eddng Nghi\u00eau k\u00e9m tu\u1ed5i th\u1ecd nh\u01b0 Ki\u1ec1u T\u00f9ng ((1) M\u1ed9t ngh\u0129a l\u00e0 c\u00e2y t\u00f9ng cao d\u00e0y d\u1ea1n s\u01b0\u01a1ng tuy\u1ebft m\u00e0 s\u1ed1ng m\u00e3i. M\u1ed9t ngh\u0129a l\u00e0 s\u1ed1ng l\u00e2u nh\u01b0 hai v\u1ecb ti\u00ean l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng t\u1eed Ki\u1ec1u v\u00e0 X\u00edch T\u00f9ng t\u1eed). Ph\u01a1 ph\u1ea5t xa ch\u01a1i, vin g\u00e0o kh\u00f4ng k\u1ecbp. Duy c\u00f3 thu\u1eadt l\u1ea1i \u0111\u1ee9c t\u1ed1t, ph\u00f4 b\u00e0y \u00e1nh s\u00e1ng, d\u1ea1y b\u1ea3o \u0111\u1eddi sau m\u00e0 \u0111\u1ec3 m\u00e3i kh\u00f4ng c\u00f9ng, ng\u00f5 h\u1ea7u t\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed7i th\u01b0\u01a1ng v\u00f4 c\u00f9ng, th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng hi\u1ebfu \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. K\u00ednh nh\u1edb Th\u00e1i t\u1ed5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, g\u00e2y n\u00ean v\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p, c\u00e1c th\u00e1nh n\u1ed1i d\u00f5i, trong hai tr\u0103m n\u0103m, v\u00ed nh\u01b0 l\u00e0m nh\u00e0 m\u1edbi \u0111\u1eafp t\u01b0\u1eddng m\u00e0 ch\u01b0a l\u1ee3p, nh\u01b0 l\u00e0m \u0111\u1ed3 g\u1ed7 c\u00f2n m\u1ed9c m\u00e0 ch\u01b0a s\u01a1n. Cho n\u00ean tr\u1eddi xanh soi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c, m\u00e0 sinh \u0111\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, Ng\u00e0i v\u1ed1n t\u01b0 ch\u1ea5t th\u00f4ng minh, l\u00e0m n\u00ean ch\u00ed kh\u00ed anh h\u00f9ng. \u0110\u01b0\u01a1ng khi tu\u1ed5i tr\u1ebb, g\u1eb7p s\u1ef1 \u0111au th\u01b0\u01a1ng, m\u01b0u s\u1ef1 c\u00f2n, \u1edf ch\u1ed7 m\u1ea5t. Th\u1ec1 ba m\u0169i t\u00ean ((2) Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed n\u00f3i : T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng l\u00fac s\u1eafp ch\u1ebft, l\u1ea5y ba c\u00e1i t\u00ean n\u1ecf, giao cho Trang t\u00f4n, b\u1ea3o r\u1eb1ng : n\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a ta, n\u01b0\u1edbc Y\u00ean th\u00ec ta d\u1ef1ng l\u00ean, v\u00e0 Khi\u1ebft \u0111an c\u0169ng l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a ta, l\u1ea5y ba c\u00e1i n\u1ecf n\u00e0y b\u00e1o th\u00f9 cho ta) \u0111\u1ec3 \u0111u\u1ed5i qu\u00e2n th\u00f9 ; m\u1eb7c m\u1ed9t nhung y m\u00e0 d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c lo\u1ea1n. \u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u1edd thu\u00fd ba tu\u1ea7n th\u00fa mi\u1ec1n Nam, \u0111\u01b0\u1eddng ho\u00e0ng l\u1ed9 c\u00f3 ch\u1ed7 nguy hi\u1ec3m. Tuy thu\u1eadn v\u00e0 ngh\u1ecbch c\u00f3 kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng \u00edt v\u1edbi nhi\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ecbch. Ch\u1eadt v\u1eadt tr\u0103m tr\u1eadn \u0111\u00e1nh, v\u1ee5t \u0103n, v\u1ee5t thua ; tr\u1eb1n tr\u1ecdc m\u1ed9t g\u00f3c tr\u1eddi, ch\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee3t m\u1ea5t. B\u00e8n g\u1eedi con tin cho n\u01b0\u1edbc L\u00e3ng Sa, n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a \u1edf th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c. B\u00e1o \u0111en \u1ea9n \u1edf ch\u1ed7 m\u00e2y m\u00f9 ; r\u1ed3ng th\u1ea7n n\u1ea5p \u1edf n\u01a1i v\u1ef1c th\u1eb3m. T\u00f4i t\u1edb c\u1ea7m c\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1a \u0111i theo, v\u1eabn nh\u1edb n\u01b0\u1edbc T\u1ea5n ; ph\u1ee5 l\u00e3o th\u1ea5y uy nghi nh\u01b0 c\u0169, ng\u00e0y mong H\u00e1n quan. L\u1ea1i nh\u00f3m h\u1ecdp nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trung l\u01b0\u01a1ng, gi\u00f3ng xe \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc ; ho\u00e0 r\u01b0\u1ee3u chia c\u00f9ng binh s\u0129, \u0111\u1ed9i \u0111\u00e1 tr\u01b0\u1edbc ch\u1ecbu nh\u1ecdc nh\u1eb1n. M\u1eb7c \u00e1o h\u1ed3 c\u1eebu tuy r\u00e1ch n\u00e1t, ba qu\u00e2n c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n ; \u0103n b\u1eefa c\u01a1m chi\u00eam l\u00fac v\u1ed9i v\u00e0ng, tr\u0103m thua c\u0169ng kh\u00f4ng nh\u1ee5t. V\u00ec \u0111\u1ee9c nh\u00e2n \u0111\u1ee7 kh\u1eafp mu\u00f4n v\u1eadt, l\u00f2ng hi\u1ebfu \u0111\u1ee7 c\u1ea3m qu\u1ef7 th\u1ea7n. V\u0103n \u0111\u1ee7 khi\u1ebfn nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi theo ; v\u00f5 \u0111\u1ee7 cho k\u1ebb b\u1ea1o s\u1ee3. M\u01b0u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1ed1t, \u0111\u1ea1o tr\u1eddi gi\u00fap theo. S\u00f4ng T\u00e2n B\u00ecnh n\u01b0\u1edbc trong \u0111\u1ee7 m\u1ed9t tu\u1ea7n ; b\u1ec3 C\u1ea7n Gi\u1edd c\u00f3 n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt bu\u1ed5i s\u00e1ng. D\u1ea5u th\u1ea7n hi\u1ec3n \u1ee9ng, n\u00ean nhi\u1ec1u vi\u1ec7c hay. Tam linh ((3) Tam linh : tr\u1eddi, \u0111\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi) c\u00f9ng gi\u00fap, l\u1ee5c kh\u1ea3m ((4) L\u1ee5c kh\u1ea3m : s\u00e1u ch\u1ed7 hi\u1ec3m) \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng. Cho n\u00ean hay bay qua m\u00e2y \u0111\u1eb7c, v\u01b0\u1ee3t qua s\u00f4ng s\u00e2u, x\u0103m x\u0103m c\u00f3 th\u1ebf m\u1ea1nh kh\u00f4ng ai ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Thanh th\u1ebf \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, nh\u01b0 s\u00e9t vang gi\u00f3 l\u01b0\u1edbt, l\u1eadt \u0111\u1ed5 t\u1ed5 chim di\u1ec1u, b\u1eaft h\u1ebft b\u1ea7y chim nh\u1ecf. Gi\u1ebft k\u1ebb th\u00f9 kh\u00f4ng \u0111\u1ed9i tr\u1eddi chung ; g\u00e2y nghi\u1ec7p l\u1edbn \u1edf trong r\u1ed1i lo\u1ea1n. \u0110\u00e3 l\u00e0m r\u1ea1ng t\u1ecf n\u01b0\u1edbc c\u0169 kh\u00f4i ph\u1ee5c to\u00e0n c\u00f5i Vi\u1ec7t n\u00e0y. C\u00f4ng th\u00e0nh tr\u1ecb \u0111\u1ecbnh, s\u00e1ng h\u01a1n \u0111\u1eddi x\u01b0a. T\u1eeb n\u0103m Gi\u00e1p ng\u1ecd \u0111\u1ebfn n\u0103m Nh\u00e2m tu\u1ea5t, tr\u1ea3i qua 29 n\u0103m, b\u1eafc \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, nam \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111\u1ea5t m\u1edf 27 x\u1ee9. \u0110\u1ebfn khi \u0111i\u1ec3m t\u00f4 nghi\u1ec7p l\u1edbn, ch\u00ednh m\u00ecnh g\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e1i b\u00ecnh. L\u1ec5 nh\u1ea1c h\u00e0nh ch\u00ednh \u0111\u1eb7t ra ; ph\u00e1p \u0111\u1ed9 \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee7 c\u1ea3. Cung tr\u01b0\u1eddng th\u1ecd v\u00e2ng theo vui v\u1ebb, b\u1edfi t\u00ecnh th\u00e2n d\u1ea1y \u0111\u1ea1o y\u00eau ng\u01b0\u1eddi ; \u0111\u1ee9c kh\u00f4n nguy\u00ean m\u1edf gi\u00e1o ho\u00e1 ra, t\u1eeb trong nh\u00e0 k\u1ecbp \u0111\u1ebfn c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc. Th\u00f4ng l\u1ec5 sinh c\u1ea3 T\u00e2y l\u1eabn B\u1eafc, t\u00ecnh l\u00e2n bang h\u1eefu h\u1ea3o v\u1eefng b\u1ec1n ; th\u01b0\u01a1ng con ch\u00e1u ch\u00faa Tr\u1ecbnh vua L\u00ea, vi\u1ec7c th\u1edd t\u1ef1 tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng m\u1ea5t. L\u00e2u ng\u00e0y \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, thu hi\u1ec7u l\u1edbn lao, gi\u1eef nghi\u1ec7p \u0111\u00e3 n\u00ean, h\u1ebft t\u1ed1t h\u1ebft \u0111\u1eb9p kh\u00f4ng s\u00e1ch v\u1edf n\u00e0o thu\u1eadt l\u1ea1i \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c. Than \u00f4i ! th\u1ecbnh thay. C\u00f4ng \u0111\u1ee9c c\u1ee7a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta, n\u00eau l\u00ean \u1edf tai m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0 m\u1eb7t tr\u1eddi m\u1eb7t tr\u0103ng kh\u00f4ng th\u1ec3 che \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n l\u00e0 con nh\u1ecf, xin g\u00f3p \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c, kh\u1eafc l\u00e0m bia th\u00e1nh \u0111\u1ee9c th\u1ea7n c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 cho con ch\u00e1u sau n\u00e0y \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u00f4ng g\u00e2y d\u1ef1ng kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng v\u00e0 nh\u1edb c\u00f4ng g\u00e1nh v\u00e1c th\u1ef1c kh\u00f3 nh\u1ecdc, \u0111\u1ec3 m\u00e0 n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd g\u00ecn gi\u1eef, ng\u00f5 h\u1ea7u \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o, m\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 nghi\u1ec7p t\u00f4ng x\u00e3 \u1ee9c mu\u00f4n n\u0103m kh\u00f4ng c\u00f9ng. Nay l\u00e0 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y B\u00ednh th\u00ecn, k\u00ednh c\u1ea9n ch\u1eafp tay c\u00fai \u0111\u1ea7u m\u00e0 l\u00e0m b\u00e0i minh r\u1eb1ng :<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Duy tr\u1eddi xa th\u1eb3m, b\u00e0y gi\u00fap h\u1ea1 d\u00e2n. Duy th\u00e1nh l\u00e0 to, c\u1ee9u v\u1edbt tai n\u1ea1n. S\u1eafc t\u00eda nh\u1ea1c ca ((1) S\u1eafc t\u00eda, nh\u1ea1c oa thanh : s\u1eafc t\u00eda kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1eafc ch\u00ednh, oa thanh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ea1c ch\u00ednh. N\u00f3i khi V\u01b0\u01a1ng M\u00e3ng c\u01b0\u1edbp ng\u00f4i nh\u00e0 H\u00e1n, c\u0169ng nh\u01b0 l\u00e0 s\u1eafc c\u00f3 m\u00e0u t\u00eda l\u00e0 gi\u00e1n s\u1eafc, nh\u1ea1c c\u00f3 oa thanh l\u00e0 nh\u1ea1c d\u00e2m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00ednh th\u1ed1ng. \u00fd n\u00f3i T\u00e2y S\u01a1n c\u0169ng nh\u01b0 s\u1eafc t\u00eda, nh\u1ea1c oa, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00ednh) kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u00ednh m\u1ec7nh. Tr\u1eddi b\u1ea3o th\u00e1nh nh\u00e2n, l\u00e0m h\u1ebft n\u1ed7i gi\u1eadn. Qu\u00e2n vua \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, nh\u01b0 s\u1ea5m nh\u01b0 s\u00e9t. T\u1ed9i nh\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft, v\u0169 c\u00f4ng l\u00e0m n\u00ean. Kho\u1ea3ng m\u01b0\u1eddi t\u00e1m n\u0103m, tr\u1ecb d\u00e2n \u0111\u1ecbnh n\u01b0\u1edbc. C\u00f4ng \u0111\u1ee9c th\u1ecbnh l\u1edbn, tr\u01b0\u1edbc sau t\u1ed1t \u0111\u1ec1u. Th\u00e1nh nh\u00e2n qua \u0111\u1eddi, ph\u00e9p t\u1eafc c\u00f2n \u0111\u1ec3. Canh t\u01b0\u1eddng ((2) Canh t\u01b0\u1eddng : \u0111\u00e3 ch\u00fa th\u00edch \u1edf tr\u00ean) m\u01a1 th\u1ea5y, qu\u00e2n th\u1ea1ch ((3) Qu\u00e2n Th\u1ea1ch : s\u00e1ch L\u1ec5 k\u00fd n\u00f3i v\u1ec1 th\u00e1ng tr\u1ecdng thu, ph\u1ea3i s\u1eeda l\u1ea1i s\u1ef1 c\u00e2n nh\u1eafc \u0111o l\u01b0\u1eddng) c\u1ea3m th\u01b0\u01a1ng. \u0110o\u00e1i tr\u00f4ng n\u00fai C\u1ea3nh &nbsp;((4), (5) N\u00fai C\u1ea3nh : Kinh Thi c\u00f3 c\u00e2u : \u201cTr\u1eafc b\u1ec9 C\u1ea3nh s\u01a1n, t\u00f9ng b\u00e1ch ho\u00e0n to\u00e0n\u201d, ngh\u0129a l\u00e0 : tr\u00e8o l\u00ean n\u00fai C\u1ea3nh \u1ea5y, c\u00e2y t\u00f9ng c\u00e2y b\u00e1ch th\u1eb3ng tu\u1ed9t. S\u00f4ng Phong : Kinh Thi c\u00f3 c\u00e2u : \u201cPhong thu\u1ef7 h\u1eefu d\u0129, V\u0169 v\u01b0\u01a1ng kh\u1edfi b\u1ea5t s\u0129, di quy\u1ebft t\u00f4n m\u01b0u, d\u0129 y\u1ebfn d\u1ef1c t\u1eed\u201d, ngh\u0129a l\u00e0 : S\u00f4ng Phong c\u00f3 c\u1ecf d\u0129, vua V\u0169 h\u00e1 kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec ? \u0111\u1ec3 m\u01b0u cho ch\u00e1u, \u0111\u1ec3 gi\u00fap c\u00e1c con) t\u01b0\u1edfng nh\u1edb s\u00f4ng Phong(5). C\u00f4ng \u0111\u1ee9c kh\u1eafc v\u00e0o, d\u00f2ng d\u00f5i nh\u1edb m\u00e3i. H\u01b0\u1edfng cho gi\u1eef cho, r\u1ee1 r\u00e0ng \u0111\u1ee9c s\u00e1ng. Y\u00ean \u0111\u1ecbnh Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t, nh\u01b0 tr\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f9ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngh\u1ec7 An c\u00f3 b\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y c\u1ef1u Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng V\u0129 l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean An.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t hai v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng v\u00e0 ty Cung ph\u1ee5ng s\u01a1n l\u0103ng (V\u1ec7 h\u1ed9 l\u0103ng, Ti\u1ec1n v\u1ec7 l\u1ea5y l\u00ednh c\u00e1c \u0111\u1ed9i Phi\u00ean nh\u01b0, T\u1ea3 nghi, T\u00e2n nh\u1ecb \u1edf cung Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecd c\u0169 sung b\u1ed5 v\u00e0o. Trung v\u1ec7 th\u00ec l\u1ea5y gi\u1ea3n binh thu\u1ed9c 11 x\u00e3 th\u00f4n ph\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u00fac L\u00e2m, Long H\u1ed3, An Ninh, \u0110\u1ecbnh M\u00f4n, T\u1ee9 Ch\u00ednh, An B\u1eb1ng, Kh\u00ea X\u01b0\u1edbc, Kim Ng\u1ecdc, H\u1ea3i C\u00e1t, C\u01b0 Ch\u00ednh, D\u01b0\u01a1ng Xu\u00e2n \u1edf ph\u1ee5 c\u1eadn s\u01a1n l\u0103ng sung b\u1ed5 v\u00e0o. M\u1ed7i v\u1ec7 m\u1ed9t V\u1ec7 u\u00fd, m\u1ed9t ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd. Ty Cung ph\u1ee5ng, Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, qu\u1ea3n l\u00e3nh nh\u00e2n vi\u00ean c\u00e1c t\u00e0o \u0111\u1ec3 cung ph\u1ee5ng, tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m. Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 gi\u00e1m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, gi\u1eef ch\u00e8 r\u01b0\u1ee3u, tr\u1ea7u cau, tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m. Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n gi\u00e1m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, gi\u1eef c\u1ed7 th\u1edd v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 \u0111\u1ed3 \u0103n, tr\u1eadt T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m, T\u01b0 v\u1ee5 L\u1ec5 b\u1ed9 4 ng\u01b0\u1eddi, gi\u1eef c\u00e1c vi\u1ec7c t\u00e1n x\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ecdc ch\u00fac, xem x\u00e9t l\u1ec5 ph\u1ea9m b\u00e0i tr\u00ed, \u0111\u1ec1u c\u00f9ng v\u1edbi T\u01b0 v\u1ee5 v\u00e0 T\u01b0 kh\u1ed1 c\u1ee7a N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 gi\u1eef \u0111\u1ed3 th\u1edd t\u1ef1, tr\u1eadt Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m, th\u01b0 l\u1ea1i L\u1ea1i b\u1ed9 2 ng\u01b0\u1eddi, gi\u1eef nh\u1eadt k\u00fd, v\u0103n th\u01b0, tr\u1eadt T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m, T\u01b0 kh\u1ed1 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, c\u00f9ng v\u1edbi T\u01b0 v\u1ee5 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 gi\u1eef \u0111\u1ed3 th\u1edd t\u1ef1 v\u00e0 gi\u1eef ch\u00eca kho\u00e1, tr\u1eadt T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m, T\u01b0 v\u1ee5 C\u00f4ng b\u1ed9 2 ng\u01b0\u1eddi, gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1eeda ch\u1eefa, tr\u00f4ng nom c\u00e1c s\u1edf trong ngo\u00e0i, c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean tu b\u1ed5 th\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c nh\u1ecf b\u00e1o cho b\u1ed9 b\u1eaft th\u1ee3 tu b\u1ed5, c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1edbn th\u00ec b\u00e1o cho b\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, T\u01b0 v\u1ee5 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 2 ng\u01b0\u1eddi, gi\u1eef \u0111\u1ed3 th\u1edd t\u1ef1, m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng, chi\u1ebfu \u0111\u1ec7m, d\u1ea7u n\u1ebfn, h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e8n, T\u01b0 v\u1ee5 V\u0169 Kh\u1ed1 2 ng\u01b0\u1eddi, gi\u1eef \u0111\u1ed3 l\u1ed7 b\u1ed9, nghi tr\u01b0\u1ee3ng, gi\u01b0\u1eddng ph\u1ea3n, gh\u1ebf b\u00e0n, r\u00e8m m\u00e0nh. C\u00e1c t\u00e0o c\u1ed9ng 15 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9 l\u1ec5 ph\u1ee5c).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Nguy\u1ec5n Do\u00e3n K\u1ef7 l\u00e0m Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9, cung ph\u1ee5ng c\u00e1c vi\u1ec7c \u1edf S\u01a1n l\u0103ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam l\u1ea5y c\u1edb r\u1eb1ng trong c\u00f5i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh d\u1ecbch ch\u1ebft, t\u00e2u xin t\u1eeb 9 tu\u1ed5i tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec b\u1edbt l\u1ec7 ti\u1ec1n tu\u1ea5t. Vua qu\u1edf tr\u00e1ch r\u1eb1ng : \u201cH\u1ebft th\u1ea3y tr\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n ta, kh\u1eafp trong b\u1ed1n bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u1ee7a ta, tr\u1eabm th\u1ea5y tr\u0103m h\u1ecd b\u1ecb b\u1ec7nh d\u1ecbch, lo th\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng xi\u1ebft, h\u00e1 l\u1ea5y c\u1edb ph\u1ea3i c\u1ea5p nhi\u1ec1u ti\u1ec1n m\u00e0 l\u1ea1i b\u00e0n gi\u1ea3m b\u1edbt \u0111i ?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i cho d\u1ecbch tr\u1ea1m c\u00e1c dinh tr\u1ea5n l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng. (T\u1eeb Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c tr\u1edf v\u00e0o nam \u0111\u1ebfn Bi\u00ean Ho\u00e0, ra b\u1eafc \u0111\u1ebfn S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng c\u1ed9ng 96 tr\u1ea1m, g\u1ea1o 5.220 ph\u01b0\u01a1ng). Ch\u00e1nh th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00e1i th\u1ef1 coi \u1ea5n v\u1ee5 Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Y\u00ean Qu\u1ea3ng l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Quy\u1ec1n ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Y\u00ean Qu\u1ea3ng, Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1t \u0110\u1ee9c l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00f4ng l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Cao B\u1eb1ng. Khi b\u1ec7 t\u1eeb, vua d\u1ee5 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng lao t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i v\u1ed1n \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta ch\u1ecdn d\u00f9ng, nay u\u1ef7 cho ng\u01b0\u01a1i tr\u00f4ng coi ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean gi\u1eef m\u00ecnh trong s\u1ea1ch c\u1ea9n th\u1eadn, ch\u1edb t\u1ef1 chu\u1ed1c t\u1ed9i l\u1ed7i m\u00e0 b\u1ecf c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u1ea5y m\u01b0\u01a1i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. Ph\u00e1p lu\u1eadt ba th\u01b0\u1edbc l\u00e0 c\u1ee7a chung thi\u00ean h\u1ea1, n\u1ebfu ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea1m ph\u00e1p m\u00e0 l\u1ea5y t\u00ecnh tha th\u1ee9 th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi ph\u00e9p c\u00f2n ra sao ? L\u1ea5y ph\u00e9p m\u00e0 tr\u1ecb th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi hu\u00e2n c\u1ef1u c\u00f2n ra sao ? Nh\u01b0ng t\u00ecnh l\u00e0 ri\u00eang, ph\u00e9p l\u00e0 c\u00f4ng, tr\u1eabm sao d\u00e1m l\u1ea5y t\u00ecnh ri\u00eang m\u00e0 b\u1ecf ph\u00e9p c\u00f4ng. Ng\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i ch\u01b0a \u0111\u1ebfn t\u00e1m m\u01b0\u01a1i, ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ea5y\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 L\u00ea \u0110\u1ea1t \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cB\u1ec1 t\u00f4i l\u00e0m vi\u1ec7c, nh\u1ea7m l\u1eabn th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 tha, tham nh\u0169ng th\u00ec kh\u00f4ng khoan th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ecdn c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i g\u1eafng gi\u1eef m\u00ecnh trong s\u1ea1ch, ch\u1edb \u0111\u1ec3 m\u1ea5t danh d\u1ef1\u201d. R\u1ed3i Thanh ch\u1ebft, cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t 200 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn x\u00e9t h\u1ea1ch c\u00e1c ty T\u1ea3 h\u1eefu l\u1ec7nh s\u1eed, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o v\u0103n h\u1ecdc, ch\u1eef vi\u1ebft, t\u00ednh to\u00e1n v\u00e0o h\u1ea1ng \u01b0u, th\u00ec b\u1ed5 l\u00e0m th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf s\u00e1u b\u1ed9, v\u00e0o h\u1ea1ng th\u1ee9 th\u00ec sung l\u00e0m v\u0103n h\u00e0n \u1edf ph\u1ee7 ho\u00e0ng t\u1eed ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ea1ch th\u00ec th\u1ea3i \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec7n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, Cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c Cung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Kh\u00e2m l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, Cai c\u01a1 \u0110\u1ed7 V\u0103n Th\u1ecbnh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Oai v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu L\u1ee3i l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Kinh s\u01b0 m\u01b0a l\u1ee5t to.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tri b\u1ea1 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Khi\u00eam l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9, v\u1eabn bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Nghi l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9, tham bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c V\u0169 Kh\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai nguy\u00ean th\u1ee7 c\u00e1c ngu\u1ed3n \u0110\u1ed3ng H\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ed3ng N\u00e3i, Nha Trang \u1edf B\u00ecnh Ho\u00e0 m\u1ed9 l\u00ednh \u0111\u1eb7t hai \u0111\u1ed9i Giao L\u00e2m v\u00e0 B\u00ecnh L\u00e2m \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef ng\u01b0\u1eddi Man n\u00fai.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n ki\u00eam qu\u00e2n m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean ki\u00eam qu\u1ea3n hai \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u00e0 Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Trinh l\u00e0m Qu\u1ea3n ph\u1ee7 H\u00e0 Trung. Trinh l\u1ea5y c\u1edb \u00edt tu\u1ed5i t\u1eeb ch\u1ed1i. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n d\u00e2n th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 Tri ph\u1ee7 ; ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 chuy\u00ean vi\u1ec7c ng\u0103n gi\u1eef tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp v\u00e0 tr\u00f4ng coi ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng t\u00ednh m\u00e0 th\u00f4i, h\u00e0 t\u1ea5t t\u1eeb ch\u1ed1i\u201d. Trinh \u0111\u1ebfn H\u00e0 Trung, v\u00e0i th\u00e1ng r\u1ed3i ch\u1ebft, c\u1ea5p tu\u1ea5t 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, kinh binh v\u00e0 h\u1ea1ng bi\u1ec7t t\u00ednh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9 d\u00e2n t\u1ee9 tr\u1ef1c ((1) T\u1ee9 tr\u1ef1c : Nam tr\u1ef1c l\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u1eafc tr\u1ef1c l\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh) sung b\u1ed5. Vua th\u1ea5y d\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1nh ch\u1ed7 n\u1ecd \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kia \u00edt \u0111\u0103ng v\u00e0o s\u1ed5 \u0111inh, cho n\u00ean c\u1ea5m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean m\u1ed9 t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m nay v\u1ec1 sau, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n tr\u00e1nh th\u00ec chu\u1ea9n cho trong 1 n\u0103m ph\u1ea3i h\u1ed3i ng\u1ea1ch. L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n l\u00ednh c\u00f3 ph\u00e9p thay phi\u00ean \u0111\u1ec3 chia \u0111\u1ec1u kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00e0 nh\u00e0n r\u1ed7i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe nh\u1eefng qu\u1ea3n qu\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u sai qu\u00e2n nh\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, ng\u01b0\u1eddi h\u1ebft phi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 m\u00e0 c\u00f2n gi\u1eef l\u1ea1i 5, 3 ng\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi t\u1edbi phi\u00ean th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ebfn s\u1edbm 2, 3 ng\u00e0y, ho\u1eb7c m\u01b0\u1ee3n c\u1edb b\u00f9 s\u1ed1 m\u00e0 gi\u1eef l\u1ea1i kh\u00f4ng cho v\u1ec1. \u0110\u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng lu\u1eadt l\u1ec7 c\u1ea5m c\u1ea3, n\u00ean nghi\u00eam ch\u1eb7n \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n K\u1ebf l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5. \u0110\u1ec1u cho tri\u1ec1u ph\u1ee5c. B\u1ecdn K\u1ebf v\u00e0o t\u1ea1. Vua quay b\u1ea3o Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cX\u01b0a kia Hi\u1ebfu V\u00f5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ((2) Hi\u1ebfu V\u00f5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Kho\u00e1t), ch\u1ebf \u00e1o m\u0169, tr\u00ean ch\u1ed7 \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh trang nghi\u00eam r\u1ea7m r\u1eadp, r\u1ea5t h\u1ee3p l\u1ec5 \u0111\u1eddi x\u01b0a. G\u1ea7n \u0111\u00e2y mu\u1ed1n cho ti\u1ec7n \u0111i l\u1ea1i, khi ra m\u1eaft th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng d\u00f9ng tri\u1ec1u ph\u1ee5c, tr\u1eabm \u0111\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1n l\u1ea1i theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1eddi x\u01b0a m\u00e0 ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc tr\u1eabm h\u1ea7u Ti\u00ean \u0111\u1ebf, b\u1ecf gi\u00e0y l\u00ean th\u1ec1m, \u0111i ch\u00e2n kh\u00f4ng, \u0111\u1ee9ng l\u00e2u, ho\u1eb7c c\u00f3 khi hai ch\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u00ea d\u1ea1i. Tr\u1eabm tu\u1ed5i tr\u1ebb c\u00f2n th\u1ebf, hu\u1ed1ng c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ec1u gi\u00e0 y\u1ebfu\u201d. Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c nh\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTi\u00ean \u0111\u1ebf tr\u01b0\u1edbc cho b\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i gi\u00e0y v\u00e0o ch\u1ea7u, \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u1eeda cung th\u00ec th\u00f4i. Nh\u01b0ng m\u01b0a l\u00e2u th\u00ec t\u1eeb c\u1eeda \u0110oan M\u00f4n v\u00e0o trong kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i gi\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u01b0\u1edbc \u0111i h\u01a1i kh\u00f3 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua b\u00e8n sai c\u00e1c qu\u00e2n x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch t\u1eeb c\u1eeda \u0110oan M\u00f4n \u0111\u1ebfn c\u1eeda T\u00fac M\u00f4n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ho\u00e3n vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ea7u L\u00fd Ho\u00e0 \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. C\u1ea7u \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan, l\u00e2u n\u0103m g\u1ed7 h\u01b0, vua sai dinh th\u1ea7n s\u1eeda sang \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi tu\u1ea7n du. V\u1eeba g\u1eb7p m\u01b0a l\u1ee5t v\u00e0 d\u1ecbch l\u1ec7 n\u00ean ho\u00e3n l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n V<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Canh th\u00ecn, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 nh\u1ea5t (1820), m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9. \u0110\u1ecbnh l\u1ec7 tri\u1ec1u tham. Vua t\u1eebng ra ch\u1ea7u s\u1edbm, b\u1ea7y t\u00f4i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm m\u1edbi n\u1ed1i ng\u00f4i l\u00e0m vi\u1ec7c, mu\u1ed1n c\u00f9ng c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf, s\u1edbm h\u00f4m \u0111\u1ec1u si\u00eang n\u0103ng \u0111\u1ec3 mong th\u1ecbnh tr\u1ecb. C\u00e1c quan n\u00ean th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd \u1ea5y c\u00f9ng khuy\u1ebfn kh\u00edch nhau. T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, bu\u1ed5i s\u1edbm, gi\u1ecdt \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 \u0111\u1ebfn ba \u0111i\u1ec3m th\u00ec V\u0103n t\u1eeb Thi\u00eam s\u1ef1 c\u00f9ng N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1 t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, V\u00f5 t\u1eeb Th\u1ecb v\u1ec7, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n, Thu\u1ef7 qu\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u h\u1ecdp \u1edf T\u1ea3 vu ch\u1ef1c \u0111\u1ec3 ch\u1ea7u h\u1ea7u. Chi\u1ec1u th\u00ec \u0111\u1ebfn gi\u1ecdt \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 t\u00e1m \u0111i\u1ec3m. C\u00f9ng ng\u00e0y c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng h\u1ed9i ngh\u1ecb th\u00ec m\u1ed7i nha \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ef1c h\u1ea7u. L\u00e0m tr\u00e1i c\u00f3 t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cX\u01b0a kia Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta l\u1ea5y t\u01b0 ch\u1ea5t th\u00f4ng minh, s\u00e1ng su\u1ed1t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, c\u00f2n ph\u1ea3i d\u1eady s\u1edbm \u0103n mu\u1ed9n, ch\u00ednh s\u1ef1 l\u1edbn nh\u1ecf c\u00f2n ph\u1ea3i th\u00e2n h\u00e0nh x\u00e9t \u0111\u1ecbnh. Nay tr\u1eabm m\u1edbi nh\u1eadn g\u00e1nh c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f3 kh\u0103n to l\u1edbn, s\u1edbm h\u00f4m lo l\u1eafng si\u00eang n\u0103ng, ch\u1ec9 s\u1ee3 kh\u00f4ng l\u00e0m k\u1ecbp, c\u00f3 d\u00e1m say m\u00ea vui ch\u01a1i \u0111\u00e2u. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng l\u1eddi, khuy\u00ean tr\u1eabm m\u1ecdi vi\u1ec7c giao cho b\u1ea7y t\u00f4i, r\u1ee7 \u00e1o ch\u1eafp tay, ng\u1ed3i kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u1ec3 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc l\u1ed1i tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eddi x\u01b0a. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 ngh\u0129 m\u00e0 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a hi\u1ec3u, c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o m\u00e0 vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng b\u1ecf \u0111\u1ea5y, ch\u1ec9 r\u1ee7 \u00e1o ch\u1eafp tay m\u00e0 c\u1ea7u l\u1ea5y c\u00e1i ti\u1ebfng v\u00f4 vi sao !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eddi x\u01b0a g\u1ecdi l\u00e0 v\u00f4 vi, ngh\u0129a l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ea5y d\u1ea5u v\u1ebft l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00f4i, ch\u1ee9 theo l\u1ebd c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 th\u00ec kh\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc sao c\u00f3 r\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c. Cho n\u00ean mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 vi (kh\u00f4ng l\u00e0m), th\u00ec ph\u1ea3i h\u1eefu vi (c\u00f3 l\u00e0m), tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3. Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 kia ch\u1ec9 d\u1eabn c\u00e2u th\u00e0nh ng\u1eef c\u1ee7a s\u00e1ch x\u01b0a m\u00e0 n\u00f3i th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n To\u1ea3n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trang v\u00f5 Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y \u0111\u1ea5t Ngh\u1ec7 An l\u00e0 n\u01a1i n\u00fai v\u00e0 bi\u1ec3n gi\u0103ng li\u1ec1n, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u01b0\u1edbp, sai tr\u1ea5n th\u1ea7n xem \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb7t b\u1ea3o \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb cho nghi\u00eam. Tr\u1ea5n th\u1ea7n m\u1edbi xin \u0111\u1eb7t ba b\u1ea3o \u1edf \u0110i\u1ec7p Ph\u1ee5 (C\u1ed3n \u0110i\u1ec7p), n\u00fai Tr\u00fac Vi\u00ean v\u00e0 n\u00fai Hi\u1ebfu Ngh\u0129a, m\u1ed7i b\u1ea3o ch\u1ecdn giao cho m\u1ed9t V\u1ec7 u\u00fd v\u00e0 100 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef. L\u1ea1i c\u1ea5p th\u00eam l\u00ednh cho ba b\u1ea3o Tam L\u1ec5, Ho\u00e0ng Mai v\u00e0 Y\u00eau \u1ee7ng m\u1ed7i b\u1ea3o \u0111\u1ee7 50 ng\u01b0\u1eddi. Vua theo l\u1eddi xin.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a S\u01a1n Nam h\u1ea1 b\u1ecb gi\u00f3 l\u1eadt ch\u00ecm. Vua nghe tin n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1eady \u0111\u1ed3 v\u1eadt v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 m\u1ea5t \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n c\u1ea3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai s\u1ee9 sang n\u01b0\u1edbc Thanh. L\u1ea5y H\u1eefu Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 V\u1ecb sung Ch\u00e1nh s\u1ee9, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean, H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 Hu\u1ef3nh V\u0103n Th\u1ecbnh sung gi\u00e1p \u1ea5t Ph\u00f3 s\u1ee9 ; sai th\u1ef1 Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ecbnh Hi\u1ebfn l\u00e0m Ch\u00e1nh h\u1eadu m\u1ec7nh, K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n l\u00e0m Ph\u00f3 h\u1eadu m\u1ec7nh, \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u1ea3i L\u1ea1ng S\u01a1n th\u00f9 \u1ee9ng vi\u1ec7c \u0111i s\u1ee9. V\u1ecb \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u1ea3i, d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t, s\u1ee9 k\u1ef3 \u0111\u00e3 g\u1ea7n, xin \u0111em c\u00f4ng v\u0103n v\u00e0 v\u1eadt th\u1ed5 s\u1ea3n \u0111\u01b0a t\u1eb7ng \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c giao thi\u1ec7p v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n n\u00f3i r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng. \u0110\u1ed1c ph\u1ee7 L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng ph\u1ecfng c\u00f3 h\u1eadu v\u1edbi ta, nh\u01b0ng sao l\u1ea1i giao thi\u1ec7p ri\u00eang \u0111\u1ec3 ph\u1ea1m ph\u00e9p ?\u201d. Cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 quan vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng \u0111i\u1ec7u v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc ch\u1ec9 b\u1eb1ng c\u1ee9 \u1edf s\u00e1ch t\u00e2u v\u00e0 x\u00e9t l\u00fd l\u1ecbch. Tr\u1eabm mu\u1ed1n nh\u1ea5t nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y \u0111\u1ec3 ng\u1ee5 \u00fd bi\u1ec7t \u0111\u00e3i v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch. V\u1eady t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n, v\u0103n t\u1eeb Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, Cai b\u1ea1, K\u00fd l\u1ee5c, Tham hi\u1ec7p, v\u00f5 t\u1eeb Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 \u0111\u1ebfn Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, c\u00f3 ai \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng \u0111i\u1ec7u, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1ebfn Kinh, do b\u1ed9 L\u1ea1i, b\u1ed9 Binh d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. N\u1ebfu s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1ea5t t\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec chia ra hai ba \u0111\u1ee3t, c\u1ed1t trong n\u0103m \u1ea5y d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e0n l\u1ec5 ng\u00e0y k\u1ef5 c\u00e1c mi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ed5 l\u1ec5 n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00f3 tang th\u00ec kh\u00f4ng t\u1ebf. L\u1ea1i n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed c\u00f3 c\u00e1i tang su\u1ed1t \u0111\u1eddi, t\u1ee9c l\u00e0 n\u00f3i ng\u00e0y k\u1ef5. Th\u1ebf th\u00ec bi\u1ebft k\u1ef5 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1t t\u1ebf. V\u1eady t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, g\u1eb7p ng\u00e0y k\u1ef5 c\u00e1c mi\u1ebfu th\u00ec n\u00ean th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d B\u1ecdn Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng xin vua m\u1eb7c l\u1ec5 ph\u1ee5c m\u00e0 th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf. Vua nghe theo.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eb7ng cha L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea V\u0103n To\u1ea1i l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y To\u1ea1i \u1ed1m ch\u1ebft, Duy\u1ec7t ngh\u0129 r\u1eb1ng \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f3 tang, kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1ebf tang ph\u1ee5c, xin m\u1ec7nh \u1edf tri\u1ec1u. B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u : \u201cS\u00e1ch L\u1ec5 k\u00fd n\u00f3i : M\u00ecnh c\u00f3 m\u1eb7c tang ph\u1ee5c \u0111\u1ec3 tang vua th\u00ec kh\u00f4ng d\u00e1m m\u1eb7c tang ph\u1ee5c ri\u00eang. L\u1ea1i n\u00f3i : \u0110\u00e1m tang vua \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 tang cha m\u1eb9 th\u00ec v\u1ec1 kh\u00f3c xong r\u1ed3i tr\u1edf l\u1ea1i \u0111i \u0111\u01b0a tang vua. Th\u1ebf \u0111\u1ee7 bi\u1ebft l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 tang vua m\u00e0 sau g\u1eb7p tang cha m\u1eb9 th\u00ec v\u1eabn m\u1eb7c tang ph\u1ee5c \u0111\u1ec3 tang vua\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho r\u1eb1ng l\u1ec5 l\u00e0 theo t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho Duy\u1ec7t may \u00e1o s\u1ed5 g\u1ea5u \u0111\u1ec3 tang cha, t\u00e1ng t\u1ebf xong, tr\u1edf l\u1ea1i ph\u1ee5c tang vua. Cho th\u00eam To\u1ea1i 9 c\u00e2y g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n, 150 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 2.000 quan ti\u1ec1n. Sai quan d\u1ee5 t\u1ebf. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho Tham tri H\u1ed9 t\u00e0o Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c \u0111em 300 l\u00ednh h\u1ed9 vi\u1ec7c tang.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u. Tr\u01b0\u1edbc kia vua Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 Ch\u0103n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u1ebfn c\u1eeda quy\u1ebft ch\u1ea7u h\u1ea7u. Vua cho 150 ng\u01b0\u1eddi quan phi\u00ean \u0111i theo. Ch\u0103n \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec x\u01b0ng c\u00f3 b\u1ec7nh. Vua bi\u1ebft t\u00ecnh \u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khi\u1ebfn cho v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Ch\u0103n b\u00e8n t\u00e2u sai b\u1ecdn \u1ed1c nha Chi\u1ebft Luy\u1ec7n, Ph\u00ec M\u1ee5c, M\u00e2n Tri M\u1ea1t \u0111\u1ebfn Kinh d\u00e2ng l\u1ec5 ti\u1ebfn h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1. Vua y cho. (L\u1ec5 ti\u1ebfn h\u01b0\u01a1ng : S\u00e1p ong 500 c\u00e2n, v\u1ea3i tr\u1eafng 300 t\u1ea5m. L\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1 : B\u1ea1ch \u0111\u1eadu kh\u1ea5u, c\u00e1nh ki\u1ebfn, s\u00e1p ong, m\u1ed7i th\u1ee9 55 c\u00e2n, ng\u00e0 voi 2 \u0111\u00f4i, s\u1eebng t\u00ea 2 c\u1ed7, (s\u01a1n 10 v\u00f2). Khi \u0111\u1ebfn, vua cho v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, y\u00ean \u1ee7i h\u1ecfi han. Sai ch\u1ebf kh\u0103n \u00e1o v\u1ea3i tr\u1eafng c\u1ea5p cho. Nh\u00e2n l\u1ec5 \u0111i\u1ec7n l\u1edbn, l\u00e0m l\u1ec5 ti\u1ebfn h\u01b0\u01a1ng, l\u1ec5 xong, cho r\u1ea5t h\u1eadu r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1. (L\u1ec7 th\u01b0\u1edfng vua Ch\u00e2n L\u1ea1p g\u1ea5m T\u1ed1ng 10 c\u00e2y, tr\u1eebu nam, sa nam, l\u1ee5a b\u1eafc m\u1ed7i th\u1ee9 20 t\u1ea5m, v\u1ea3i \u0111en, v\u1ea3i tr\u1eafng m\u1ed7i th\u1ee9 40 t\u1ea5m. Th\u01b0\u1edfng th\u00eam 2 c\u00e2y thi\u1ec3m kim (v\u00e0ng nh\u1ea5p nh\u00e1nh) v\u00e0 2 c\u00e2y gi\u00e1n kim (l\u1eabn v\u00e0ng), 2 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n l\u00f4ng m\u1ea7u \u0111\u1ecf, 4 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n l\u00f4ng m\u00e0u lam. L\u1ec7 th\u01b0\u1edfng s\u1ee9 Ch\u00e2n L\u1ea1p, hai ng\u01b0\u1eddi \u1ed1c nha, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 10 quan ti\u1ec1n, th\u00f4ng ng\u00f4n 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 5 quan ti\u1ec1n, qu\u00e2n \u0111i theo m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 2 quan ti\u1ec1n. Th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho Ch\u00e1nh s\u1ee9 1 b\u1ed9 \u0111\u1ed3 ch\u00e8 b\u1ecbt v\u00e0ng, 3 t\u1ea5m tr\u1eebu hoa, 1 t\u1ea5m l\u1ee5a, cho Ph\u00f3 s\u1ee9 1 b\u1ed9 \u0111\u1ed3 ch\u00e8 b\u1ecbt b\u1ea1c, 2 t\u1ea5m tr\u1eebu nam hoa, 1 t\u1ea5m l\u1ee5a ; cho th\u00f4ng ng\u00f4n tr\u1eebu nam hoa, l\u0129nh nam \u0111en, m\u1ed7i th\u1ee9 1 t\u1ea5m. L\u1ea1i \u00e2n t\u1ee9 cho hai ng\u01b0\u1eddi s\u1ee9 th\u1ea7n hai c\u00e1i \u00e1o chi\u1ebfn hai l\u1edbp b\u1eb1ng tr\u1eebu m\u00e0u lam, hai c\u00e1i \u00e1o ng\u1eafn h\u1eb9p tay b\u1eb1ng tr\u1eebu lam l\u00f3t l\u1ee5a, hai b\u1ee9c ch\u0103n tr\u1eebu lam l\u00f3t l\u1ee5a, hai c\u00e1i \u00e1o tr\u00e0ng v\u1ea1t b\u1eb1ng v\u1ea3i tr\u1eafng, hai b\u1ee9c kh\u0103n v\u1ea3i tr\u1eafng ; cho th\u00f4ng ng\u00f4n m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1o chi\u1ebfn b\u1eb1ng sa xanh l\u00f3t v\u1ea3i, m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1o ng\u1eafn h\u1eb9p tay b\u1eb1ng sa tanh l\u00f3t l\u1ee5a ; cho 7 ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1o chi\u1ebfn b\u1eb1ng v\u1ea3i xanh l\u00f3t v\u1ea3i tr\u1eafng).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i g\u1eedi cho Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng t\u1edd s\u1eafc th\u01b0 r\u1eb1ng : \u201cQu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p Ch\u0103n, nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1eddi l\u00e0m th\u1ea7n thu\u1ed9c, k\u00ednh gi\u1eef ch\u1ee9c c\u1ed1ng, s\u1ee3 m\u1ec7nh tr\u1eddi th\u1edd n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, m\u1ed9t ni\u1ec1m k\u00ednh thu\u1eadn, cho n\u00ean khi tr\u1eabm m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, v\u01b0\u01a1ng sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn l\u1ea1y ch\u1ea7u ngay. X\u00e9t l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c \u1ea5y, th\u1eadt l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen, v\u00e0 gia th\u01b0\u1edfng c\u00e1c v\u1eadt g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n. V\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd vinh quang \u1ea5y, ph\u1ea3i k\u00ednh s\u1ee3 th\u00eam, v\u1ed7 y\u00ean quan d\u00e2n c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, \u0111\u1ec3 cho v\u1eefng m\u1ea1nh ph\u00ean gi\u1eadu c\u1ee7a ta m\u00e0 gi\u1eef ti\u1ebfng hay, ch\u1edb b\u1ecf m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ecdn Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay d\u1ecbch l\u1ec7 ph\u00e1t ra t\u1eeb H\u00e0 Ti\u00ean, lan t\u1edbi B\u1eafc H\u00e0, tr\u01b0\u1edbc kia ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ebf. May nh\u1edd d\u00e2n Nam H\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u01a1n nh\u00e2n ngh\u0129a c\u1ee7a c\u00e1c th\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc, cho n\u00ean phong t\u1ee5c thu\u1ea7n t\u1ed1t, g\u1eb7p tai n\u1ea1n m\u00e0 bi\u1ebfn lo\u1ea1n kh\u00f4ng n\u1ed5i. D\u00e2n B\u1eafc H\u00e0 th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u0111\u1ee9c ho\u00e1 c\u00f2n c\u1ea1n, nay g\u1eb7p tai v\u1ea1 \u1ea5y, ch\u01b0a bi\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng d\u00e2n ngu xu\u1ea9n ra th\u1ebf n\u00e0o. Tr\u1eabm s\u1edbm \u0111\u00eam lo l\u1eafng, kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean ng\u00e0y g\u1ea7n \u0111\u00e2y xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea7u l\u1eddi n\u00f3i th\u1eb3ng, m\u00e0 c\u00e1c khanh tuy\u1ec7t kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t l\u1eddi n\u00e0o l\u00e0 t\u1ea1i l\u00e0m sao ?\u201d. B\u1ecdn Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u00e2n d\u1ee5 t\u1eeb Ngh\u1ec7 An ra B\u1eafc ch\u1ec9nh b\u1ecb \u0111\u1ed3n tr\u00e1t cho nghi\u00eam v\u00e0 thao di\u1ec5n qu\u00e2n l\u00ednh, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng x\u1ea3y ra s\u1ef1 kh\u00f4ng ng\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01b0 K\u1ebf \u1edf Nam Vang. \u0110\u1ea7u l\u00e0 K\u1ebf \u0111em h\u01a1n 30 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfn b\u1ee9c th\u00e0nh Nam Vang. Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1n b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y. V\u1eeba b\u1ecdn Tr\u00ed \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, k\u1ecbp ch\u1ecdn thuy\u1ec1n nh\u1eb9 m\u00e0 ti\u1ebfn. Khi \u0111\u1ebfn th\u00e0nh th\u00ec qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00e3 qua \u0111\u00f2 sang C\u1ed5 Nha Ch\u0103n [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Koh_Sotin\">Koh Sotin<\/a>] (t\u00ean \u0111\u1ea5t) c\u00e1ch th\u00e0nh ch\u1ec9 h\u01a1n 10 d\u1eb7m. Tr\u00ed ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, Tho\u1ea1i ti\u1ebfp \u1ee9ng sau. Quan phi\u00ean l\u00e0 Chi\u00eau Chu\u1ef3 \u0110\u1ed3ng Ph\u00f9 [Chauvea Tuon Pha, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tuon Pha] \u0111em qu\u00e2n \u0111i theo. G\u1eb7p gi\u1eb7c \u1edf \u1ef6 H\u00f4n (t\u00ean \u0111\u1ea5t), \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u00e9m gi\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 v\u1ecb b\u00f4n (t\u00ean quan Ch\u00e2n L\u1ea1p) h\u00e0ng theo gi\u1eb7c. K\u1ebf v\u00e0 b\u1ecdn Tham \u0110\u00edch T\u00e2y \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Quan qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i theo, b\u1eaft ch\u00e9m h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n c\u1ee7a b\u1ecdn Phan C\u00f4ng Ngh\u0129a \u0111\u00f3ng \u1edf Li\u00eau Hi\u00eau nghe gi\u1eb7c \u1edf B\u00e0 Nam chi\u1ebfm gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m, sai Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o T\u00e2n Ch\u00e2u l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n S\u00e1ng d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn l\u00ean, S\u00e1ng \u0111\u00e1nh thua, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft. Ngh\u0129a c\u00f9ng b\u1ecdnh L\u00ea Kim Nh\u01b0\u1ee3ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u1ebft k\u1ebf \u0111\u1ebfn, gi\u1eb7c b\u00e8n lui ch\u1ea1y. \u0110u\u1ed5i theo t\u1edbi Khu Trung, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 qu\u00e2n nhu kh\u00ed gi\u1edbi. \u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi h\u00e0ng. (Li\u00eau Hi\u00eau, B\u00e0 Nam, Khu Trung \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t).<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf Bi\u00ean Ho\u00e0 m\u01b0a l\u1ee5t. Ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec1u ng\u1eadp m\u1ea5t. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t theo ti\u1ec7n nghi ph\u00e1t g\u1ea1o kho 1.000 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 ch\u1ea9n c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3i. Vua nghe vi\u1ec7c \u1ea5y, ra l\u1ec7nh ph\u00e1t th\u00eam 200 quan ti\u1ec1n v\u00e0 mu\u1ed1i g\u1ea1o, chia ra \u0111\u1ec3 ch\u1ea9n c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe r\u1eb1ng nh\u1eefng l\u1ea1i d\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra ngo\u00e0i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1edbt x\u00e9n ti\u1ec1n tu\u1ea5t, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ec7 kh\u00ed tr\u00e0n lan, d\u00e2n m\u1eafc ho\u1ea1n n\u1ea1n. Tr\u1eabm th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, ngh\u0129 c\u00e1ch gi\u1eef y\u00ean c\u1ee9u gi\u00fap, m\u1edbi ra l\u1ec7nh cho H\u1eefu ty c\u1ea5p cho thu\u1ed1c thang ti\u1ec1n v\u1ea3i, \u0111\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed1n cho d\u00e2n ta ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 quan l\u1edbn \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd th\u00e1c ch\u0103n d\u00e2n, n\u00ean coi d\u00e2n b\u1ecb tai n\u1ea1n nh\u01b0 con, \u0111\u1ec3 l\u00f2ng v\u1ed7 v\u1ec1 c\u1ee9u gi\u00fap, ch\u1edb \u0111\u1ec3 t\u01b0 l\u1ea1i, t\u1ed5ng l\u00fd b\u00e1m v\u00edu v\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u00e0m gian, nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi v\u1eeba \u00fd tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00e1i th\u1ef1 Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n T\u00e2y. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c qu\u00e2n vi\u1ec7c d\u00e2n, khanh \u0111\u00e3 t\u1eebng tr\u1ea3i ; nay v\u00e0o l\u00fac tu\u1ed5i gi\u00e0, coi gi\u1eef \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean lo v\u00ec n\u01b0\u1edbc h\u1ebft trung, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p \u01a1n h\u1eadu \u0111\u00e3i\u201d. Th\u00e1i c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1, nh\u00e2n xin l\u1ea5y b\u1ed9 kh\u00fac 14 ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Th\u00e0nh v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, Cai \u0111\u1ed9i Ph\u1ea1m V\u0103n S\u1ef9 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ea5t thu\u1ed9c T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n, Hu\u1ef3nh V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho th\u00eam ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng n\u1eef ti\u1ec1n g\u1ea1o h\u1eb1ng n\u0103m theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea Th\u1eafng L\u1ee3i v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Th\u1eafng L\u1ee3i nh\u00e2n \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng b\u1ecb gi\u00f3 d\u1ea1t \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Nh\u1eadt L\u1ec7, vua th\u01b0\u01a1ng, ra l\u1ec7nh cho dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh gia c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan. \u0110\u1ebfn nay cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00fa Y\u00ean b\u1ecb l\u1ee5t, gi\u00e1 g\u1ea1o cao. Sai b\u00e1n th\u00f3c ra. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u n\u00f3i d\u00e2n ngh\u00e8o kh\u1ed5 l\u1eafm, xin cho vay. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh t\u00fd, d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 quan v\u0103n quan v\u00f5 chuy\u00ean c\u1eed ng\u01b0\u1eddi. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, ti\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng hi\u1ec1n th\u00ec ph\u1ea3i ph\u1ea1t, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc. Nay c\u1ea3 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u00f9ng c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u k\u00fd t\u00ean t\u00e2u xin, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y kh\u00f4ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c, th\u00ec l\u1ed7i quy cho ai ? Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ta cho nhau l\u00e0 v\u00ec c\u00f9ng lo\u00e0i, t\u00e0i h\u1ea1nh c\u1ee7a v\u0103n th\u1ea7n th\u00ec v\u00f5 th\u1ea7n kh\u00f3 bi\u1ebft, tr\u00ed n\u0103ng c\u1ee7a v\u00f5 th\u1ea7n th\u00ec v\u0103n th\u1ea7n c\u0169ng kh\u00f4ng d\u1ec5 bi\u1ebft. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi x\u01b0\u1edbng c\u1eed m\u00e0 t\u01b0 v\u1ecb, ho\u1eb7c l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5 m\u00e0 c\u1ee9 theo ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u00ec h\u00e1 ch\u1eb3ng v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 sai l\u1ea7m sao ? T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, vi\u1ec7c \u0111\u00ecnh c\u1eed, v\u0103n giai th\u00ec do v\u0103n th\u1ea7n c\u1eed, v\u00f5 giai th\u00ec do v\u00f5 th\u1ea7n c\u1eed. Ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean c\u1eed chua t\u00ean r\u1ed3i sau m\u1edbi h\u1ed9i s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9a theo, \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u00e1i t\u1ec7 c\u1ea7u may v\u00e0 qu\u00e1 l\u1ea1m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p ch\u1ecdn c\u1ea5t, m\u1ed9t l\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e2u n\u0103m h\u1ea1n b\u1ed5ng \u0111\u00e3 m\u00e3n, hai l\u00e0 t\u00e0i ngh\u1ec7 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u0103n m\u00e0 tham tang, v\u00f5 m\u00e0 s\u1ee3 gi\u1eb7c, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u1eed ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng l\u00e0m th\u1ef1 Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c. R\u1ed3i H\u01b0ng l\u1ea5y c\u1edb s\u1eeda sang ph\u1ea7n m\u1ed9, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin v\u1ec1. Vua qu\u1edf tr\u00e1ch r\u1eb1ng : \u201cNgh\u0129a l\u00e0m t\u00f4i, l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng ph\u1ea3i qu\u00ean vi\u1ec7c ri\u00eang, l\u00e0m vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i qu\u00ean vi\u1ec7c nh\u00e0. Nay ng\u01b0\u01a1i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc, v\u1ed9i v\u00e3 xin v\u1ec1, v\u1eady kh\u00f4ng lo vi\u1ec7c c\u00f4ng sao ?\u201d. Kh\u00f4ng cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung oai thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Ni\u1ec7m v\u1ec1 Kinh. Ni\u1ec7m gi\u1ecfi v\u00f5 ngh\u1ec7, vua nghe ti\u1ebfng, cho n\u00ean tri\u1ec7u v\u1ec1 sai d\u1ea1y c\u1ea5m binh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng L\u00fd tham lam tr\u00e1i ph\u00e9p, b\u1ecb qu\u00e2n nh\u00e2n t\u1ed1 c\u00e1o h\u01a1n m\u01b0\u1eddi vi\u1ec7c. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean r\u1eb1ng : \u201cKh\u00f4ng ng\u1edd C\u00f4ng L\u00fd qu\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u1ebf, c\u00f4ng tr\u1ea1ng n\u00f3 c\u00f3 g\u00ec b\u1eb1ng c\u00e1c khanh, duy nh\u1edd Ti\u00ean \u0111\u1ebf c\u1ea5t nh\u1eafc, ng\u00f4i \u0111\u1ebfn Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n, l\u1ed9c n\u01b0\u1edbc \u01a1n vua, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ea1c, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i b\u00f3c l\u1ed9t ti\u1ec3u d\u00e2n, l\u00e0m con m\u1ecdt n\u01b0\u1edbc. Nay tuy d\u00f9ng ph\u00e9p bu\u1ed9c t\u1ed9i, nh\u01b0ng d\u00e2n \u0111\u00e3 kh\u1ed1n kh\u1ed5 r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i b\u00e0n. \u0110\u1ec1u n\u00f3i : \u201cC\u00f4ng L\u00fd b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ki\u1ec7n, n\u1ebfu tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 x\u00e9t, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u00f2i nh\u00e2n ch\u1ee9ng \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 \u1edf th\u00e0nh m\u00e0 tra x\u00e9t l\u00e0 ti\u1ec7n h\u01a1n\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u00e8n h\u1ea1 C\u00f4ng L\u00fd xu\u1ed1ng ng\u1ee5c, sai Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Th\u1ecbnh \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi t\u00e0o th\u1ea7n \u1edf th\u00e0nh m\u00e0 x\u00e9t h\u1ecfi.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tri b\u1ea1 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o, ph\u00e0m c\u00e1c N\u1ed9i h\u1ea7u, Ti\u1ec3u sai, Th\u1ecb tr\u00e0, n\u1ebfu c\u00f3 sai khi\u1ebfn vi\u1ec7c g\u00ec th\u00ec l\u00e0m danh s\u00e1ch li\u1ec7t t\u00ean d\u00e2ng l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i k\u00e9n ch\u1ecdn. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ecdn \u1ea5y v\u00e2ng l\u1ec7nh sai \u0111i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 l\u1ea5y y\u00eau gh\u00e9t m\u00e0 khen ch\u00ea, h\u1ecfi t\u1edbi t\u00ecnh tr\u1ea1ng quan l\u1ea1i v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec c\u1ea3, v\u1eady th\u00ec vi\u1ec7c \u0111i h\u1ecfi han giao cho b\u1ecdn \u1ea5y sao \u0111\u01b0\u1ee3c ! T\u1eeb nay v\u1ec1 sau n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 sai \u0111i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai t\u1eeb Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra d\u00f9ng k\u1ebdm \u0111\u00fac ti\u1ec1n. L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7nh c\u1ea5m \u0111\u00fac tr\u1ed9m ti\u1ec1n. \u0110\u1ea7u l\u00e0 vua s\u1eafc h\u1ecfi L\u00ea V\u0103n Phong r\u1eb1ng : \u201cTi\u1ec1n k\u1ebdm m\u1edbi \u0111\u00fac d\u00f9ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d Phong t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00f9ng th\u00ec ti\u1ec7n, ch\u1ec9 s\u1ee3 c\u00f3 t\u1ec7 \u0111\u00fac tr\u1ed9m th\u00f4i\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00fac ti\u1ec1n l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ee3i cho vi\u1ec7c d\u00f9ng c\u1ee7a d\u00e2n. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1edbi \u0111\u00fac ti\u1ec1n k\u1ebdm, t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o Nam, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ti\u00eau d\u00f9ng. Duy t\u1eeb Ngh\u1ec7 An ra B\u1eafc v\u1eabn d\u00f9ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng c\u0169, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ng\u00e0y c\u00e0ng hao b\u1edbt, d\u00e2n d\u00f9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. V\u1eady \u0111\u1eb7c chu\u1ea9n t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, kho t\u00e0ng xu\u1ea5t thu, d\u00e2n gian mua b\u00e1n, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng k\u1ebdm ti\u1ec1n \u201cGia Long th\u00f4ng b\u1ea3o\u201d v\u00e0 \u201cMinh M\u1ec7nh th\u00f4ng b\u1ea3o\u201d \u0111\u1ec3 cho c\u00e1i l\u1ee3i ti\u1ec1n t\u1ec7 \u0111\u1ebfn kh\u1eafp m\u1ecdi n\u01a1i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m. Ph\u00e0m \u1edf d\u00e2n thu n\u1ed9p, \u1edf ch\u1ee3 ph\u1ed1 mua b\u00e1n \u0111\u1ed5i ch\u00e1c, ti\u1ec1n m\u1edbi ti\u1ec1n c\u0169 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng c\u1ea3, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn b\u1ecf. Ai d\u00e1m \u0111\u00fac tr\u1ed9m th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu, t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n. Ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 50 l\u1ea1ng. Ng\u01b0\u1eddi ch\u1edf tr\u1ed9m v\u00e0 mua b\u00e1n tr\u1ed9m k\u1ebdm th\u00ec x\u1eed 60 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed3 1 n\u0103m, thuy\u1ec1n v\u00e0 h\u00e0ng ho\u00e1, m\u1ed9t thu v\u00e0o nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i l\u1ea5y 3 ph\u1ea7n 10 tang v\u1eadt th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o. C\u00e1c quan ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 \u0111\u1ed3n th\u1ee7 kh\u00f4ng ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i th\u1ea5t s\u00e1t. Bi\u1ebft t\u00ecnh m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd dung t\u00fang th\u00ec \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00fac c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n v\u00e0 \u0110\u1ed3 gia B\u1eafc Th\u00e0nh, c\u00f3 ai mang kh\u1ed1i k\u1ebdm \u0111\u00fac ti\u1ec1n ra ngo\u00e0i th\u00ec theo lu\u1eadt l\u1ea5y tr\u1ed9m ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u1edf kho, t\u00ednh tang v\u1eadt x\u1eed t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n l\u1ec7 B\u1eafc Th\u00e0nh d\u00e2ng ti\u1ebfn cam \u0111\u01b0\u1eddng. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc khi cam \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00edn, c\u1ee9 15 ng\u00e0y do tr\u1ea1m ti\u1ebfn m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ebfn nay b\u00e3i \u0111i. Duy l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu th\u00ec l\u1ea5y d\u00e2ng nh\u01b0 l\u1ec7 c\u0169).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng T\u1ef1 khanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n T\u00ecnh ch\u1ebft. T\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb H\u00e0n l\u00e2m thi\u00ean d\u1ea7n l\u00ean Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9, K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam, \u0111i s\u1ee9 Trung Qu\u1ed1c v\u1ec1, c\u1ea5t l\u00e0m T\u1ef1 khanh, tham bi\u1ec7n vi\u1ec7c L\u1ec5 b\u1ed9, l\u00e0m quan tr\u01b0\u1edbc sau t\u1ef1 gi\u1eef ti\u1ebft trong s\u1ea1ch, \u0111\u1ebfn nay ch\u1ebft, vua ti\u1ebfc l\u1eafm, cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t theo l\u1ec7 Tham tri. Than r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1eabm m\u1edbi c\u1ea5t l\u00ean, theo nhau m\u00e0 ch\u1ebft, v\u1eady c\u00f2n c\u00f9ng v\u1edbi ai m\u00e0 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, t\u1ebf \u0111\u00f4ng h\u01b0\u1edfng. Sai Ki\u1ebfn An c\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u00e0i, \u1ee9ng Ho\u00e0 c\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u00e1n, Th\u00e1i B\u00ecnh c\u00f4ng l\u00e0 K\u00ednh t\u1ebf thay.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ecb thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u1eeb l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 v\u1ec7 T\u00fac oai qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng T\u1ed3n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung oai thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Ni\u1ec7m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng tam qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ec l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ea5t thu\u1ed9c T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng \u1edf Thanh Hoa l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n \u0110a l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng tam, Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u00e1n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Phan V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9, tham bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c V\u0169 Kh\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn \u00e1c man \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u1ebbn xu\u1ed1ng b\u1ea3o Khu Linh gi\u1ebft c\u01b0\u1edbp d\u00e2n H\u00e1n (Vi\u1ec7t). Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng \u0111em qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i theo kh\u00f4ng k\u1ecbp. Vua sai l\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam uy l\u00e0 L\u00ea Vi\u1ebft Qu\u00fd \u0111em l\u00ednh Kinh h\u1ed9i \u0111\u00e1nh. Khi \u0111\u1ebfn th\u00ec b\u1ecdn \u00e1c man \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1ea1i nh\u1eefng d\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft, l\u00ednh kinh kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u01b0 thi\u1ec7n, Trung c\u1ea7n ti\u1ec1n g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng th\u00e1ng (Hai \u0111\u1ed9i T\u01b0 thi\u1ec7n nh\u1ea5t, nh\u1ecb m\u1ed7i \u0111\u1ed9i m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 10 quan, g\u1ea1o 25 ph\u01b0\u01a1ng ; \u0111\u1ed9i T\u01b0 thi\u1ec7n tam m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 10 quan, g\u1ea1o 30 ph\u01b0\u01a1ng ; c\u00e1c \u0111\u1ed9i Trung c\u1ea7n nh\u1ea5t, nh\u1ecb, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i m\u1ed7i th\u00e1ng g\u1ea1o 50 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tri b\u1ea1 c\u01a1 Ki\u00ean thu\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Ch\u00e2u l\u00e0m Tri b\u1ea1 ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n, theo T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch coi gi\u1eef s\u1ed5 s\u00e1ch ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u1ec5n tr\u1eadn voi. Th\u01b0\u1edfng cho ba v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cung T\u1eeb Th\u1ecd l\u00e0m xong.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n m\u00e3o, r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng m\u1eabu v\u1ec1 \u1edf cung m\u1edbi. (Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y vua k\u00ednh c\u00e1o \u1edf \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n ; \u0111\u1ebfn ng\u00e0y r\u01b0\u1edbc loan gi\u00e1 Ho\u00e0ng m\u1eabu t\u1eeb c\u1eeda H\u01b0ng Kh\u00e1nh \u0111i ra. Cung t\u1ea7n trong \u0111\u1ea1i n\u1ed9i v\u00e0 c\u00e1c m\u1ec7nh ph\u1ee5 theo h\u1ea7u t\u1eeb c\u1eeda Ti\u00ean Th\u1ecd \u0111i v\u00e0o. Vua \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i xin l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eebng. Ho\u00e0ng m\u1eabu d\u1ee5 cho mi\u1ec5n). Ti\u1ebfn ti\u1ec1n k\u1ebdm m\u1edbi \u0111\u00fac 30.000 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho b\u1ecdn Tr\u1ea7n H\u01b0ng Ch\u00ednh 8 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd Tr\u1ea7n \u0103n l\u01b0\u01a1ng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i tu\u1ea7n th\u00e0nh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c \u00c2n l\u00e0m Qu\u1ea3n th\u1ee7 ba ngu\u1ed3n An \u0110\u1ea1i, An N\u00e1u, C\u1ea9m L\u00fd (ba ngu\u1ed3n thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh).<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01b0 K\u1ebf \u1edf Ba T\u1ea7m Lai (t\u00ean \u0111\u1ea5t, \u1edf ph\u1ee7 Th\u1eddi Thu). Tr\u01b0\u1edbc kia, trong tr\u1eadn \u1ef7 H\u00f4n, K\u1ebf c\u00f9ng b\u1ecdn Tham \u0110\u00edch T\u00e2y ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng Khoan (t\u00ean \u0111\u1ea5t) ch\u1eb9n ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 gi\u1eef. Quan phi\u00ean l\u00e0 B\u00f4ng Sa S\u00f4 Ph\u00ec \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Xuy S\u00f3c (t\u00ean \u0111\u1ea5t), v\u00ec c\u00f3 khe l\u1edbn ng\u0103n tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u00ed gi\u1ea3 c\u00e1ch r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 Long S\u00f4 (t\u00ean \u0111\u1ea5t). Gi\u1eb7c nghe th\u1ea5y, l\u1ea1i d\u1eabn qu\u00e2n ra. Tr\u00ed ra l\u1ec7nh cho qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam ng\u1eadm t\u0103m theo b\u1ed1n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ba T\u1ea7m Lai, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc ph\u00eda sau c\u00f9ng \u0111\u00e1nh h\u0103ng, ph\u00e1 v\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01b0 K\u1ebf. \u0110\u1ea7u h\u00e0ng v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. B\u1ecdn Tham \u0110\u00edch T\u00e2y \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean, vua m\u1eebng b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c t\u0103ng kia g\u00e2y lo\u1ea1n, d\u1ea7n d\u00e0 g\u1ea7n t\u1edbi Nam Vang, may L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u1eeba \u0111\u1ebfn, sai t\u01b0\u1edbng d\u1eb9p t\u1eaft. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec Nam Vang th\u1ea5t th\u1ee7, h\u1ecfng n\u00e1t ph\u00ean gi\u1eadu c\u1ee7a ta, s\u1ebd kh\u00f4ng l\u1ee3i cho th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea Ch\u1ea5t t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean gi\u1eb7c t\u0103ng \u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ecbch m\u1ea1nh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t s\u1ee3 phi\u1ec1n b\u1ec7 h\u1ea1 lo ngh\u0129 n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u01b0\u01a1ng to l\u00ean \u0111\u1ea5y th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc s\u01a1n man \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp, Duy\u1ec7t \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh, v\u00e0i th\u00e1ng m\u00e0 d\u1eb9p y\u00ean. Nay vi\u1ec7c gi\u1eb7c t\u0103ng l\u1ea1i kh\u00f3 h\u01a1n vi\u1ec7c s\u01a1n man \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i. Sai l\u1ea5y ti\u1ec1n 10.000 quan th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0\u1edbng s\u0129.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 Ch\u0103n l\u1ea5y c\u1edb c\u00f3 nh\u1eefng quan phi\u00ean giao th\u00f4ng v\u1edbi s\u01b0 K\u1ebf l\u00e0m lo\u1ea1n, m\u00e0 kh\u00f4ng hay ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ecbu \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. Vua sai s\u1ee9 mang chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn y\u00ean \u1ee7i, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc phi\u00ean m\u1edbi d\u1eb9p y\u00ean, ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n mang l\u00f2ng ng\u00f3ng tr\u00f4ng th\u00ec l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 x\u00e9t bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, n\u00ean kh\u00f4ng b\u1eaft t\u1ed9i. Quan phi\u00ean, tr\u1eeb Tham \u0110\u00edch T\u00e2y v\u00e0 K\u1ebf Luy\u1ec7n, Na C\u00f4n ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1n l\u00e0 t\u00f4i t\u1edb thu\u1ed9c qu\u1ed1c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u00e1ng bao dung h\u1ebft, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i mang l\u00f2ng ng\u1edd v\u1ef1c s\u1ee3 h\u00e3i l\u00e0m g\u00ec. Ph\u1ea3i n\u00ean c\u00e0ng k\u00ednh thu\u1eadn th\u00eam, nh\u00f3m h\u1ecdp nh\u00e2n d\u00e2n n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i, s\u1eeda l\u1ec5 ch\u1ee9c c\u1ed1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u00fd y\u00eau th\u01b0\u01a1ng g\u00e2y d\u1ef1ng c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Th\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u1ec7 \u00e1n v\u1ec1 t\u1ed9i c\u00f9ng \u0111\u00e1nh gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. \u00e1n \u1ea5y sai v\u1ec1 xu\u1ea5t nh\u1eadp t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cC\u00f9ng m\u01b0u c\u00f9ng \u0111\u00e1nh, lu\u1eadt c\u00f3 \u0111i\u1ec1u m\u1ee5c r\u00f5 r\u00e0ng. N\u1ebfu \u0111\u00e1nh lo\u1ea1n kh\u00f4ng bi\u1ebft ai tr\u01b0\u1edbc sau n\u1eb7ng nh\u1eb9 th\u00ec l\u1ea5y k\u1ebb m\u01b0u tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m th\u1ee7 ph\u1ea1m, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m t\u00f2ng ph\u1ea1m. Nay \u00e1n \u1ea5y ch\u1ee9ng c\u1edb kh\u00f4ng ph\u00f9, c\u01b0\u1ee1ng k\u00e9o cho h\u1ee3p, khi\u1ebfn k\u1ebb m\u01b0u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u1ea1i m\u1eafc t\u1ed9i n\u1eb7ng, x\u00e9t h\u1ecfi vi\u1ec7c h\u00ecnh n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o ? Nh\u01b0ng v\u00ec ta m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, n\u00ean h\u00e3y r\u1ed9ng tha t\u1ed9i cho. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu quan x\u00e9t x\u1eed chi\u1ebfu lu\u1eadt kh\u00f4ng t\u01b0\u1eddng, kh\u00e9p t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u00fang, th\u00ec tr\u1ecb theo lu\u1eadt\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha t\u00f9 t\u1ed9i t\u1eed \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cTrong th\u00e0nh h\u1ea1t c\u00f3 h\u01a1n tr\u0103m t\u00f9 t\u1ed9i t\u1eed \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1ec7 \u00e2n chi\u1ebfu khoan gi\u1ea3m. V\u1ea3 g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebb quan l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u1ed1t, h\u00fat m\u00e1u m\u1ee7 d\u00e2n, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb ng\u1eb7t v\u00ec \u0111\u00f3i r\u00e9t, n\u00ean sa v\u00e0o t\u1ed9i l\u1ed7i, trong s\u1ed1 \u1ea5y c\u00f3 k\u1ebb t\u1ea1p ph\u1ea1m theo tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, xin r\u1ed9ng tha cho, \u0111\u1ec3 r\u1ed9ng \u0111\u1ee9c hi\u1ebfu sinh\u201d. Vua l\u1ea5y l\u00e0m ph\u1ea3i, sai \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i tha cho h\u01a1n 90 ng\u01b0\u1eddi. Duy k\u1ebb c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 x\u00e9t \u00e1n m\u00f9a thu.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Thanh B\u00ecnh l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o thay.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng V\u00e2n ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1eddng V\u00e2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh b\u1ec7nh n\u1eb7ng c\u00f3 di bi\u1ec3u r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n, h\u1ecdc k\u00e9m t\u00e0i h\u00e8n, t\u00ednh l\u1ea1i th\u00f4 l\u1ed7, duy theo l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e2u ng\u00e0y, n\u00ean Ti\u00ean \u0111\u1ebf x\u00e9t th\u1ea5y ngu \u0111\u1ea7n ch\u1ea5t ph\u00e1c, tha t\u1ed9i l\u1ed7i cho, m\u1edbi c\u00f3 ng\u00e0y nay. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e2ng chi\u1ebfu \u0111i duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, b\u1ed7ng b\u1ecb \u1ed1m, v\u00ec c\u1edb c\u00f2n c\u00f3 m\u1eb9 gi\u00e0 d\u1ef1a c\u1eeda, cho n\u00ean c\u1ed1 g\u01b0\u1ee3ng c\u01a1m \u0103n thu\u1ed1c u\u1ed1ng, mong l\u00e0m xong c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 k\u1ecbp s\u1edbm v\u1ec1 th\u0103m. Th\u1ebf m\u00e0 b\u1ec7nh ng\u00e0y t\u0103ng l\u00ean, h\u1ea1n ch\u1ebft kh\u00f4ng k\u00e9o l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ea5y l\u00e0 t\u1ed9i th\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u1eady. Nh\u01b0ng l\u00f2ng th\u00e0nh nh\u1ecf m\u1ecdn, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin b\u1ec7 h\u1ea1 th\u01b0\u1eddng gi\u1eef \u0111\u1ee9c t\u1ed1t, sau tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 nhau, khi\u1ebfn cho t\u1ed1t \u0111\u1eb9p s\u00e1nh v\u1edbi Th\u00e0nh Chu ng\u00e0y tr\u01b0\u01a1c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La, n\u1ebfu c\u00f3 l\u1ed7i nh\u1ecf c\u0169ng b\u1ecf qua m\u00e0 c\u00f9ng nhau l\u00e0m \u0111\u1ea1o l\u1edbn ((1) C\u00f9ng l\u00e0m \u0111\u1ea1o l\u1edbn : Kinh L\u1ec5 c\u00f3 c\u00e2u r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1i \u0111\u1ea1o chi h\u00e0nh, thi\u00ean h\u1ea1 vi c\u00f4ng\u201d), th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00e0 b\u00e1o ngh\u0129a Ti\u00ean \u0111\u1ebf d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y m\u1ea5y n\u0103m, m\u00e0 c\u0169ng kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i lo tr\u0103m \u0111\u1eddi c\u1ee7a n\u0103m k\u1ebb b\u1ea7y t\u00f4i l\u1edbn \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem bi\u1ec3u than ti\u1ebfc, truy t\u1eb7ng Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, cho 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c c\u1ea5p cho 2 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu. L\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cT\u01b0\u1eddng V\u00e2n c\u00f3 \u0111\u1ee7 t\u00e0i ch\u00ednh tr\u1ecb, v\u0103n h\u1ecdc, lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, g\u1eb7p vi\u1ec7c th\u00ec lo c\u1ed1 g\u1eafng, \u00edt ng\u01b0\u1eddi k\u1ecbp \u0111\u01b0\u1ee3c. Ti\u1ebfc r\u1eb1ng ch\u00ed ch\u01b0a ch\u1ecdn m\u00e0 th\u1ea7n \u0111\u00e3 ch\u1ebft. V\u1ea3 l\u00f2ng trung \u00e1i hi\u1ec7n ra \u1edf t\u1edd di bi\u1ec3u, tr\u1eabm xem m\u00e0 ch\u1ea3y n\u01b0\u1edbc m\u1eaft ra\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cDi bi\u1ec3u c\u1ee7a T\u01b0\u1eddng V\u00e2n n\u00f3i \u0111\u1ebfn m\u1eb9 gi\u00e0, \u00fd mu\u1ed1n tr\u00f4ng nh\u1edd Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i r\u00f5 \u0111\u00f3 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ec1 t\u00f4i trung c\u00f2n c\u00f3 m\u1eb9, tr\u1eabm n\u00ean h\u1eadu \u0111\u00e3i\u201d. Sai cho 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 2 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n, s\u1eafc cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u00fd th\u0103m h\u1ecfi. \u0110\u1ebfn khi ch\u1ebft, cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, v\u1ea3i l\u1ee5a m\u1ed7i th\u1ee9 10 t\u1ea5m.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0, V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb trung Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long qu\u1ea3n l\u00fd V\u0169 Kh\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb c\u1eed Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ed1ng l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam h\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cNguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n ki\u00eam gi\u1eef vi\u1ec7c V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng v\u00e0 vi\u1ec7c Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o t\u1ef1, then ch\u1ed1t quan h\u1ec7 \u1edf \u0111\u1ea5y, ch\u01b0a c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thay. Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ed1ng th\u00ec tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m, \u0111\u1ed5i ra ngo\u00e0i ch\u1ec9 \u0111\u00e1ng b\u1ed5 Tri ph\u1ee7, b\u1ed5 Tham hi\u1ec7p th\u00ec ch\u1eb3ng qu\u00e1 l\u1ea1m sao ?\u201d Kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0110\u00f4ng c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129 \u0110inh Phi\u00ean v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c Cao Huy Di\u1ec7u so\u1ea1n \u0111\u1ecbnh th\u1ec3 th\u1ee9c c\u00e1o v\u0103n, s\u1eafc v\u0103n cho v\u0103n giai v\u00e0 v\u00f5 giai.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u1ea5p phu tr\u1ea1m cho quan ngo\u00e0i \u0111i nh\u1eadn ch\u1ee9c. (L\u01b0u th\u1ee7, Tr\u1ea5n th\u1ee7, 2 phu c\u00e1ng, 2 phu g\u00e1nh \u0111\u1ed3 ; Cai b\u1ea1, K\u00fd l\u1ee5c, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, Tham hi\u1ec7p, 2 phu c\u00e1ng, 1 phu g\u00e1nh \u0111\u1ed3 ; Qu\u1ea3n ph\u1ee7, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc, Tri ph\u1ee7, Tri huy\u1ec7n, 2 phu c\u00e1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam h\u1ea1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Trinh v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y T\u1ea3 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n h\u00e0nh ch\u1ee9c Hi\u1ec7p tr\u1ea5n. \u0110\u1ee9c M\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111i s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, v\u00ec \u1ee9ng \u0111\u1ed1i kh\u00f4ng h\u1ee3p, vua tuy kh\u00f4ng b\u1eaft t\u1ed9i, nh\u01b0ng \u00fd \u0111\u00e3 s\u01a1, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ed5i ra ngo\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i b\u1ed1n dinh qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu ph\u1ea9m m\u00e0 chi b\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Vi\u1ec5n l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Y\u00ean Qu\u1ea3ng, Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m Quang Anh l\u00e0m Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam h\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed1n tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Bi\u00ean Ho\u00e0, Phi\u00ean An, b\u00e3o to, n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, nh\u00e2n d\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c tr\u1ea5n chi\u1ebfu theo l\u1ec7 b\u1ecb n\u1ea1n b\u00e3i m\u00e0 ch\u1ea9n c\u1ea5p, r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua khen l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u1ebfm K\u00fd l\u1ee5c th\u1ef1 Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ed3ng L\u00fd l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng T\u1ef1 khanh, tham l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c L\u1ec5 b\u1ed9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ef1 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh B\u00f9i V\u0103n Th\u00e1i ra l\u00e0m quan \u1edf tr\u1ea5n, vua s\u1eafc cho L\u00fd r\u1eb1ng chi\u1ebfu v\u0103n ch\u1edb vi\u1ebft th\u1ef1 h\u00e0m. R\u1ed3i khi Th\u00e1i \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n l\u1ef5 v\u1eabn mang \u1ea5n H\u1eadu dinh. Vua nghe th\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1i c\u00f2n t\u1ea1m gi\u1eef \u1ea5n dinh, c\u00f3 l\u1ebd chi\u1ebfu v\u0103n ch\u01b0a b\u1edbt th\u1ef1 h\u00e0m ch\u0103ng ?\u201d. H\u1ecfi ra th\u00ec qu\u1ea3 nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua c\u1ea3 gi\u1eadn. Tri\u1ec7u L\u00fd v\u00e0o tr\u00e1ch v\u1ec1 t\u1ed9i tr\u00e1i ch\u1ec9, b\u1eaft c\u00f9m l\u1ea1i. Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh, L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng \u1edf V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb qu\u1edf. B\u00e8n \u0111\u1ed5i L\u00fd l\u00e0m ch\u1ee9c n\u00e0y, l\u1ea1i gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p. Nh\u00e2n d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm l\u1ea5y khoan nh\u00e2n m\u00e0 tr\u1ecb, ch\u1ee9 c\u00f3 mu\u1ed1n l\u1ea5y ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 bu\u1ed9c k\u1ebb d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2u, ch\u1ec9 s\u1ee3 c\u00f3 l\u1ed7i nh\u1ecf kh\u00f4ng r\u0103n \u0111i, th\u00ec \u0111\u1ebfn l\u00fac c\u00f3 l\u1ed7i l\u1edbn kh\u00f3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 th\u00e0nh ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd x\u00e2y d\u1ef1ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cQuan v\u0103n v\u00f5 trong ngo\u00e0i ch\u1ee9c gi\u1eef vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng th\u00ec l\u1ec7 c\u00f3 c\u1ea5p \u1ea5n quan ph\u00f2ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 tin, ph\u00f2ng gian d\u1ed1i v\u00e0 tr\u1ecdng danh v\u1ecb. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00f3 ai \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t b\u1ed5, \u0111\u00e1ng c\u1ea5p \u1ea5n quan ph\u00f2ng, th\u00ec \u0111\u1ec1 th\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac \u1ea5n, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y ban chi\u1ebfu s\u1eafc th\u00ec c\u1ea5p c\u1ea3 m\u1ed9t th\u1ec3. N\u1ebfu vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn b\u1ed5 ch\u1ee9c kh\u00e1c, c\u00f9ng v\u1edbi ch\u1ee9c c\u0169 kh\u00f4ng c\u00f3 li\u00ean quan, th\u00ec n\u1ed9p \u1ea5n \u1ea5y \u1edf b\u1ed9, \u0111\u01b0a sang V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng thu gi\u1eef\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng \u0111\u1ed5i th\u1ef1 Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9, H\u01b0ng l\u1ea5y c\u1edb \u00edt h\u1ecdc xin t\u1eeb. Vua kh\u00f4ng nghe.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u00ednh \u0110\u1ee9c l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ea3o B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0m \u0111\u1ea1o B\u00ecnh An, tr\u1ea1m K\u1ef3 V\u0129 l\u00e0m th\u1ee7 s\u1edf B\u00ecnh Nguy\u00ean (\u0111\u1ec1u thu\u1ed9c tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tri huy\u1ec7n T\u00e2n \u0110\u1ecbnh tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0, ki\u00eam l\u00fd vi\u1ec7c huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ph\u01b0\u1edbc. Hai huy\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a \u0111\u1eb7t quan, duy c\u00f3 qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1o B\u00ecnh An h\u1ee3p v\u1edbi th\u1ee7 qu\u1ea3n coi c\u00e1c vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd ki\u1ec7n t\u1ee5ng trong \u0111\u1ea1o. \u0110\u1ebfn nay m\u1edbi \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n nha chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd ki\u1ec7n t\u1ee5ng. C\u00f3 x\u1ea3y ra tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp th\u00ec b\u00e1o cho \u0111\u1ea1o n\u00e3 b\u1eaft.<\/p>\n\n\n\n<p>Kinh th\u00e0nh m\u01b0a l\u1ee5t to, th\u00e0nh l\u1edf h\u01a1n 300 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc Ti\u00ean \u0111\u1ebf c\u00f3 b\u1ea3o tr\u1eabm : \u201cVi\u1ec7c x\u00e2y \u0111\u1eafp Kinh th\u00e0nh kh\u00f4ng kh\u1ecfi nh\u1ecdc d\u00e2n ph\u00ed c\u1ee7a, l\u00e0m cho k\u1ebb d\u01b0\u1edbi ta o\u00e1n. Ta c\u1ed1 \u0111\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y s\u1ef1 kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u1ec3 r\u1ed7i cho m\u00e0y, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o ch\u01b0a xong, th\u00ec nh\u00e2n \u0111\u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m xong \u0111i\u201d, Ti\u00ean \u0111\u1ebf b\u0103ng, ch\u1ec9 m\u1ed9t vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00e0 kinh dinh ch\u01b0a xong, nay l\u1ea1i l\u1edf s\u1ee5t, \u0111\u1ea5y l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1ed1i ch\u00ed noi vi\u1ec7c c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d. T\u1ee9c th\u00ec ra l\u1ec7nh cho ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m tu s\u1eeda \u0111\u1eafp l\u1ea1i m\u00e0 tha t\u1ed9i cho. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1edbn v\u1ec1 s\u1eeda \u0111\u1eafp th\u00e0nh tr\u00ec, n\u1ebfu kh\u00f4ng hay ch\u1ec9 v\u1ea1ch \u0111\u00fang ph\u00e9p, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng b\u1ec1n v\u1eefng, th\u00ec \u0111\u1ec1u theo nh\u1eb9 n\u1eb7ng m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n VI<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Canh th\u00ecn, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 nh\u1ea5t (1820), m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11, \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 chia \u0111i tu\u1ea7n ho\u00e0ng th\u00e0nh v\u00e0 c\u1ea5m th\u00e0nh : Ba \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c, Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c \u0111i tu\u1ea7n ngo\u00e0i c\u1ea5m th\u00e0nh ; m\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Th\u1ecb trung \u0111i tu\u1ea7n trong ho\u00e0ng th\u00e0nh ; c\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ecb n\u1ed9i \u0111i tu\u1ea7n ngo\u00e0i ho\u00e0ng th\u00e0nh ; \u0111\u1ec1u chia ra t\u1ea3 h\u1eefu d\u1ef1c, \u0111\u1ecbnh n\u01a1i kh\u1edfi h\u00e0nh v\u00e0 n\u01a1i tr\u1edf l\u1ea1i. L\u1ea1i s\u1eafc t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, \u0111\u00eam \u0111\u00f4ng ch\u00ed th\u00ec \u1edf s\u00e2n ba \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, Th\u00e1i Ho\u00e0, C\u00e0n Nguy\u00ean v\u00e0 \u1edf c\u1eeda T\u1eed c\u1ea5m c\u1ee7a ho\u00e0ng th\u00e0nh \u0111\u1ec1u th\u1eafp \u0111\u00e8n m\u00e3n \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed3ng [\u0111\u00e8n n\u1ebfn] su\u1ed1t \u0111\u00eam m\u1edbi th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho con ch\u00e1u t\u1eadp \u1ea5m c\u1ee7a c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c v\u00e0 c\u00f4ng th\u1ea7n trung h\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi to\u00e0n b\u1ed5ng theo ph\u1ea9m tr\u1eadt ; \u1ea5m ch\u1ee9c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7m qu\u00e2n th\u00ec theo l\u1ec7 c\u1ea5p n\u1eeda b\u1ed5ng. Vua truy ni\u1ec7m c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n c\u00f3 c\u00f4ng lao ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, cho n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Gi\u00e1m th\u00e0nh ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110\u1ed7 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecbnh, Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ecdc, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u00e2n v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Vi\u1ebft Su\u00fd, chia nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n \u1edf Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u00fai s\u00f4ng r\u1eebng r\u00fa, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t xa g\u1ea7n, ch\u1ed7 hi\u1ec3m ch\u1ed7 d\u1ec5, \u0111\u1ec3 d\u00e2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua m\u1edf xem s\u00e1ch D\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed, mu\u1ed1n bi\u1ebft r\u00f5 h\u00ecnh th\u1ebf k\u1ef3 &nbsp;((1) (2) K\u1ef3 , \u0111i\u1ec7n : n\u01a1i ph\u1ee5 c\u1eadn v\u1edbi Kinh th\u00e0nh l\u00e0 k\u1ef3, ngo\u00e0i k\u1ef3 g\u1ecdi l\u00e0 \u0111i\u1ec7n)\u0111i\u1ec7n(2), ch\u00e9p v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 s\u00e1ch v\u1edf \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u1eddi sau, b\u00e8n sai b\u1ecdn Th\u1ecbnh \u0111i. Th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o, b\u1ea1c, ti\u1ec1n, g\u1ea1o, theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. (Trung l\u1ed9 t\u1eeb S\u01a1n B\u1ed3 qua T\u1ea3 Tr\u1ea1ch, H\u1eefu Tr\u1ea1ch, cho \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n H\u01b0ng B\u00ecnh. T\u1ea3 l\u1ed9 t\u1eeb H\u01b0ng B\u00ecnh qua Ph\u00f9 \u00c2u, V\u00e2n Quan, cho \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n L\u1ed7 \u0110\u00f4ng thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam. H\u1eefu l\u1ed9 t\u1eeb \u00d4 L\u00e2u, Tho Lay \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n S\u01a1n B\u1ed3. C\u1ea3 ba l\u1ed9 \u0111\u1ec1u ph\u00eda tr\u00ean gi\u00e1p \u0111\u1ecba gi\u1edbi s\u01a1n man).<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phi\u00ean An l\u00e0 \u0110\u00e0o Quang L\u00fd c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb h\u1ea1 ng\u1ee5c. Khi Quang L\u00fd \u1edf tr\u1ea5n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e9p, th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh tra x\u00e9t t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cQuang L\u00fd v\u00e0 c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c c\u0169, kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1ef1 y\u00eau th\u00e2n danh \u0111\u1ec3 m\u1eafc v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc\u201d. Khi \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, L\u00fd b\u1ecb kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i l\u1ea5n x\u00e9n ti\u1ec1n c\u00f4ng ti\u1ec1n t\u01b0 h\u01a1n 9 v\u1ea1n quan. Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lao, mi\u1ec5n cho t\u1ed9i ch\u1ebft, b\u1eaft giam k\u00edn, \u0111\u00f2i l\u1ea1i tang v\u1eadt.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 quy\u1ec1n th\u1ef1 vi\u1ec7c tr\u1ea5n Phi\u00ean An.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Tham hi\u1ec7p L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u B\u00ecnh l\u00e0m Tham hi\u1ec7p L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0u Thuy\u00ean ki\u1ec3m tra V\u0169 Kh\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Kinh B\u1eafc l\u00e0 Ph\u00f9ng Huy Gi\u1ea3ng v\u00ec \u1ed1m ph\u1ea3i mi\u1ec5n ch\u1ee9c. L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea Quang Th\u1ef1c l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Kinh B\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u b\u1ecdn Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh V\u0169 \u0110\u1ee9c Th\u00f4ng, K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam H\u1ed3 C\u00f4ng Thu\u1eadn, Cai b\u1ea1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n, K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh Ho\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh, K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh Thu\u1eadn Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i, K\u00fd l\u1ee5c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh, Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ee9 b\u1ed9 sang Thanh l\u00e0 b\u1ecdn Ng\u00f4 V\u1ecb, Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean, Hu\u1ef3nh V\u0103n Th\u1ecbnh qua Nam Quan. Tr\u01b0\u1edbc kia, ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111\u00e3 \u01b0\u1edbc h\u1eb9n ng\u00e0y 19 th\u00e1ng 10 m\u1edf c\u1eeda quan. V\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eadt t\u00edn b\u00e1o tang vua Thanh, b\u1ecdn Ng\u00f4 V\u1ecb, Tr\u1ecbnh Hi\u1ebfn b\u00e0n r\u1eb1ng bi\u1ec3u v\u0103n tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng \u1ea5n son, nay n\u00ean \u0111\u1ed5i \u1ea5n ch\u00e0m. Li\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng v\u0103n t\u01b0 qua ph\u1ee7 Th\u00e1i B\u00ecnh xin ho\u00e3n h\u1ea1n m\u1edf c\u1eeda \u1ea3i v\u00e0 ch\u1ea1y bi\u1ec3u t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c m\u1edf c\u1eeda quan \u0111\u00e3 h\u1eb9n tr\u01b0\u1edbc, qu\u1ed1c tang b\u00e1o sau, ng\u01b0\u1eddi Thanh kh\u00f4ng ng\u1ea1i g\u00ec \u1ea5n d\u1ea5u son, t\u1ea1i sao s\u1ee9 th\u1ea7n l\u1ea1i sinh chuy\u1ec7n m\u00e0 ch\u1ea7n ch\u1edd nh\u01b0 th\u1ebf ?\u201d. L\u1eadp t\u1ee9c d\u1ee5 sai b\u00e1o \u1edf c\u1eeda quan l\u00e0 d\u00f9ng bi\u1ec3u d\u1ea5u son.<\/p>\n\n\n\n<p>Kinh th\u00e0nh nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 n\u1ea1n tr\u1ed9m. S\u1eafc r\u1eb1ng qu\u00e2n d\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. V\u1eeba g\u1eb7p c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb c\u1eafp ng\u00e0y. Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201c\u0103n c\u1eafp tuy l\u00e0 t\u1ed9i nh\u1eb9, nh\u01b0ng gi\u1eefa ban ng\u00e0y m\u00e0 \u0103n c\u1eafp \u1edf ch\u1ed1n \u0111\u1ea1i \u0111\u00f4 l\u00e0 r\u1ea5t khinh mi\u1ec7t ph\u00e1p lu\u1eadt. B\u1ecdn v\u00f4 l\u1ea1i khinh ph\u1ea1m hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 th\u1ebf, tha th\u00ec r\u1ed1t c\u1ee5c c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u1eeba n\u00e0o, tha c\u0169ng v\u00f4 \u00edch\u201d. B\u00e8n sai ch\u00e9m \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u00e2n ch\u00fang. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c t\u1eeb nay v\u1ec1 sau \u1edf \u0111\u00e2u c\u00f3 tr\u1ed9m x\u1ea3y ra, l\u00e2n b\u00e0ng (b\u00ean c\u1ea1nh) ph\u1ea3i k\u00edp \u0111\u1ebfn c\u1ee9u \u1ee9ng, b\u1eaft gi\u1ea3i l\u00ean quan. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh vi\u00ean ng\u1ea1ch cho Th\u00e1i y vi\u1ec7n (Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m Ng\u1ef1 y ch\u00e1nh 1 ng\u01b0\u1eddi, T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m Ng\u1ef1 y ph\u00f3 2 ng\u01b0\u1eddi, Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m Y ch\u00ednh 2 ng\u01b0\u1eddi, T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m Y ch\u00e1nh 2 ng\u01b0\u1eddi, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m Y ch\u00ednh 10 ng\u01b0\u1eddi, T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m Y ph\u00f3 10 ng\u01b0\u1eddi, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m Y sinh 12 ng\u01b0\u1eddi, T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m Y sinh 30 ng\u01b0\u1eddi ; ngo\u1ea1i khoa Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m Y ch\u00e1nh 2 ng\u01b0\u1eddi, T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m Y ph\u00f3 2 ng\u01b0\u1eddi, T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m Y sinh 16 ng\u01b0\u1eddi. T\u1ea5t c\u1ea3 g\u1ed3m 89 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5. Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m Y ch\u00e1nh tr\u1edf l\u00ean 19 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea5p b\u1ed5ng theo ph\u1ea9m tr\u1eadt).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ch\u1ee9c Cai \u00e1n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0m Tri b\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Nam g\u1ea1o \u0111\u1eaft. Dinh th\u1ea7n t\u00e2u xin l\u1ea1i ph\u00e1t th\u00f3c kho b\u00e1n cho d\u00e2n. Vua y cho, sai Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 V\u00f5 V\u0103n V\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu L\u00ea B\u00e1 T\u00fa \u0111\u1ebfn h\u1ed9i b\u00e1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ki\u00ean b\u1ecb t\u1ed9i tham tang ph\u1ea3i b\u00e3i ch\u1ee9c ; l\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf thay, Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Kinh M\u00f4n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau v\u00e0 Tham t\u1ee5ng Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7, V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nghi l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ti\u1ec7p l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, Cai c\u01a1 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Giai l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Thanh B\u00ecnh l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, th\u1ef1 l\u00fd \u1ea5n v\u1ee5 Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch. Sau l\u1ea1i sai l\u1ea5y b\u1ea3n ch\u1ee9c l\u0129nh ch\u1ee9c Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c tr\u1ea5n Thanh Hoa. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKhanh tu\u1ed5i d\u1ea7n suy y\u1ebfu, \u0111\u00e1ng l\u00fd l\u01b0u l\u1ea1i ch\u1ea7u h\u1ea7u b\u00ean c\u1ea1nh, nh\u01b0ng ngh\u0129 vi\u1ec7c to\u1ea1 tr\u1ea5n Thanh Hoa kh\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean nh\u1edd khanh gi\u00fap m\u1ed9t v\u00e0i n\u0103m r\u1ed3i s\u1ebd tri\u1ec7u v\u1ec1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u b\u1ecdn Tri ph\u1ee7 B\u00f9i Ph\u1ed5, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n \u0110o\u00e1n, V\u0169 Du,V\u00f5 H\u1eefu T\u00edn, Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Thao, L\u01b0\u01a1ng V\u00e2n, \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, Ph\u1ea1m Th\u1ecd V\u1ef1c, v\u00e0 Th\u01b0 k\u00fd B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Thi\u1ec7u, Cai \u00e1n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Duy, t\u1ea5t c\u1ea3 10 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf c\u1ea3ng v\u00e0 l\u1ec5 cho c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. L\u1ec7 c\u0169, thuy\u1ec1n bu\u00f4n M\u00e3 Cao v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, c\u0169ng \u0111\u00e1nh thu\u1ebf nh\u01b0 l\u1ec7 thuy\u1ec1n bu\u00f4n Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, c\u1ee9 l\u1ea5y th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c b\u1ec1 r\u1ed9ng c\u00e1c thuy\u1ec1n m\u00e0 thu kh\u00e1c nhau. Vua mu\u1ed1n t\u1ecf l\u00f2ng y\u00eau m\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng xa, sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ph\u00e2n bi\u1ec7t, theo ng\u1ea1ch c\u0169 m\u00e0 khoan gi\u1ea3m. (Nh\u01b0 \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, thuy\u1ec1n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, ph\u1ee7 Thi\u1ec1u Ch\u00e2u, ch\u00e2u Nam H\u00f9ng, ph\u1ee7 Hu\u1ec7 Ch\u00e2u, ph\u1ee7 Tri\u1ec7u Kh\u00e1nh, t\u1ec9nh Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfn, t\u1ec9nh Chi\u1ebft Giang, M\u00e3 Cao v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, r\u1ed9ng 25 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 14 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n thu\u1ebf 140 quan (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 160 quan) ; 13 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 11 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 90 quan ; 10 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 9 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 70 quan ; 8 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 7 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 35 quan (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb 13 \u0111\u1ebfn 7 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 100 quan). Thuy\u1ec1n ph\u1ee7 Tri\u1ec1u Ch\u00e2u, r\u1ed9ng 25 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 14 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 110 quan, 13 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 11 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 70 quan ; 10 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 9 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 50 quan, 8 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 7 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 30 quan. Thuy\u1ec1n ph\u1ee7 Qu\u1ef3nh Ch\u00e2u, ph\u1ee7 L\u00f4i Ch\u00e2u, ph\u1ee7 Li\u00eam Ch\u00e2u, ph\u1ee7 Cao Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Ma L\u1ee5c Gi\u00e1p, Ch\u00e0 V\u00e0, r\u1ed9ng 20 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 14 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 105 quan ; 13 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 10 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 55 quan ; 9 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 7 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 20 quan. \u0110\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf Kinh c\u00f9ng Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, so v\u1edbi Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m cho 4 ph\u1ea7n 10. \u0110\u1ebfn bu\u00f4n \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An, \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m cho 3 ph\u1ea7n 10. \u0110\u1ebfn bu\u00f4n \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, B\u00ecnh Ho\u00e0, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Nam, B\u1eafc Th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m cho 2 ph\u1ea7n 10). Ph\u00e0m c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n nh\u1eadp c\u1ea3ng, \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 n\u01a1i l\u0129nh thuy\u1ec1n b\u00e0i \u0111\u1ec3 theo l\u1ec7 m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. N\u1ebfu d\u00e1m l\u1eeba d\u1ed1i, gi\u1ea3 m\u1ea1o l\u0129nh b\u00e0i n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec3 m\u01b0u gi\u1ea3m thu\u1ebf, vi\u1ec7c ph\u00e1t th\u00ec l\u1ea5y s\u1ed1 thu\u1ebf gi\u1ea3m l\u00e0m tang v\u1eadt [lu\u1eadn t\u1ed9i], t\u1eeb 20 l\u1ea1ng tr\u1edf xu\u1ed1ng x\u1eed 60 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u1ee9 m\u1ed7i ch\u1ee5c l\u1ea1ng l\u1ea1i gia m\u1ed9t b\u1eadc ; l\u1ea1i chi\u1ebfu s\u1ed1 tang m\u00e0 thu g\u1ea5p \u0111\u00f4i. N\u1ebfu tang \u0111\u1ebfn 250 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean, c\u0169ng ch\u1ec9 x\u1eed 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 3 n\u0103m (h\u1ebft m\u1ee9c t\u1ed9i). Thuy\u1ec1n v\u00e0 c\u1ee7a trong thuy\u1ec1n th\u00ec sung c\u00f4ng. L\u1ea5y 3 ph\u1ea7n 10 th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o gi\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i th\u1ea5y ba l\u1ec5 th\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfn v\u00e0 l\u1ec5 quan cai t\u00e0u, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 theo x\u1ee9 s\u1edf thuy\u1ec1n bu\u00f4n m\u00e0 t\u00ednh nhi\u1ec1u \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u1ea1ch nh\u1ea5t, b\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng ph\u00e0m ti\u1ec1n b\u1ea1c \u0111\u00e1nh v\u00e0o thuy\u1ec1n h\u1ed9 g\u1ecdi chung l\u00e0 thu\u1ebf c\u1ea3ng v\u00e0 l\u1ec5, c\u1ee9 khi m\u00e3n k\u1ef3 th\u00ec quan s\u1edf t\u1ea1i g\u1ed9p k\u00ea t\u1ed5ng s\u1ed1 ti\u1ec1n chia ra thu\u1ebf c\u1ea3ng v\u00e0 c\u00e1c l\u1ec5 (L\u1ea5y t\u1ed5ng s\u1ed1 chia l\u00e0m 100 ph\u1ea7n, 78 ph\u1ea7n l\u00e0m thu\u1ebf c\u1ea3ng, 22 ph\u1ea7n l\u00e0m l\u1ec5, ti\u1ebfn d\u00e2ng vua 5 ph\u1ea7n, cung T\u1eeb Th\u1ecd 4 ph\u1ea7n, \u0111i\u1ec7n Thanh Ho\u00e0 3 ph\u1ea7n, quan cai t\u00e0u 10 ph\u1ea7n).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu sung ch\u1ee9c H\u00e0nh t\u1ea9u V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng, L\u00ea C\u00f4ng T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ki\u1ec3m th\u1ea3o, V\u0169 Do\u00e3n Tri\u1ec1u, \u0110\u1eb7ng Nh\u01b0 T\u00e2m l\u00e0m \u0110i\u1ec3n b\u1ea1, Tr\u1ea7n T\u1eed Tu\u1ea5n, Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea1t l\u00e0m \u0110\u00e3i chi\u1ebfu. B\u1ecdn M\u01b0u kh\u1edfi th\u00e2n l\u00e0 th\u01b0\u1eddng d\u00e2n, H\u1ee9a \u0110\u1ee9c \u0110\u1ec7 khen l\u00e0 vi\u1ebft t\u1ed1t, vua sai Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn cho thi ph\u00e9p vi\u1ebft, r\u1ed3i chia \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 b\u1eadc m\u00e0 d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua v\u1eddi h\u1ecfi Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Gi\u1edbi n\u0103m nay \u00e1n x\u1eed t\u1eed c\u00f2n l\u01b0u l\u1ea1i bao nhi\u00eau. Gi\u1edbi \u0111\u00e1p : \u201cM\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i m\u00f9a \u0111\u00f4ng, c\u00e1c \u00e1n h\u00ecnh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u01b0a x\u1eed quy\u1ebft h\u1ebft. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 ch\u1ec9 n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u00f4ng ch\u00ed kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft t\u00f9, cho n\u00ean tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y \u0111\u00f4ng ch\u00ed \u0111\u1ec1u x\u1eed quy\u1ebft h\u1ebft, ch\u1ec9 c\u00f2n ho\u00e3n quy\u1ebft 60 \u00e1n m\u00e0 th\u00f4i\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm tu\u1ed5i tr\u1ebb n\u1ed1i nghi\u1ec7p, g\u1eafng gi\u1ecfi tinh th\u1ea7n \u0111\u1ec3 m\u01b0u tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, ph\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 b\u00ea tr\u1ec5. Nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi ta hay h\u0103ng h\u00e1i l\u00fac \u0111\u1ea7u, ch\u01b0a bi\u1ebft ng\u00e0y sau c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y hay kh\u00f4ng ?\u201d. Nh\u00e2n d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t x\u1eed \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh ph\u1ea3i t\u00e2u ngay \u0111\u1ec3 x\u1eed \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eadm tr\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m ng\u1ecdc ph\u1ea3. Sai T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch v\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng sung ch\u1ee9c Gi\u00e1m tu. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb x\u01b0a s\u1ef1 ho\u00e0 m\u1ee5c trong gia t\u1ed9c c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u1ecbnh tr\u1ecb c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc. Th\u00e1i t\u1ed5 ta khi m\u1edbi g\u00e2y d\u1ef1ng, t\u1ecf \u0111\u1ee9c d\u00e0y \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u00e2n thu\u1ed9c, x\u01b0ng qu\u1ed1c t\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta l\u1eadp ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9, b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1ef1ng ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n, gi\u1eef vi\u1ec7c ph\u1ea3 h\u1ec7 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i mu\u00f4n \u0111\u1eddi. Tr\u1eabm v\u00e2ng n\u1ed1i nghi\u1ec7p l\u1edbn, r\u1ea5t l\u01b0u t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c k\u1ebf thu\u1eadt. C\u00e1c khanh l\u00e0m ng\u1ecdc ph\u1ea3 n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9, th\u1ebf th\u1ee9 trong s\u00e1ch v\u1edf c\u0169, li\u1ec7t k\u00ea \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 d\u00e2ng tr\u00ecnh, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 x\u1eed \u0111\u1ecbnh\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 cho quan d\u00e2n trong ngo\u00e0i, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00f4n th\u1ea5t th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1o d\u00f9ng ch\u1eef Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e0n \u0111\u1eb7t S\u1eed c\u1ee5c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai b\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u r\u00f5 t\u1eebng \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 quan ch\u1ee9c S\u1eed c\u1ee5c, \u0111\u00e3 l\u00e2u ch\u01b0a d\u00e2ng l\u00ean, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ee9c ch\u01b0\u1edfng c\u1ee7a S\u1eed qu\u00e1n n\u00ean c\u00f3 \u0111i\u1ec3n c\u0169 m\u00e0 x\u00e9t. Sang n\u0103m l\u00e0m s\u1eed, vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t s\u1eed quan kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c.\u201d Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng xin sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n k\u1ef9. Vua nghe theo.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho th\u1ed5 ty Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Tuy\u00ean u\u00fd \u0111\u1ed3ng tri Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nga t\u1ea1m sai Ch\u00e1nh thu\u1ed9c hi\u1ec7u Ma Do\u00e3n Th\u01b0\u1edbc cai qu\u1ea3n th\u1ed5 binh hi\u1ec7u H\u00f9ng nh\u1ea5t \u0111\u00f3ng gi\u1eef b\u1ea3o T\u1ee5 Long thu thu\u1ebf \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t thi\u1ebft theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Hi\u1ec7p tr\u1ea5n L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1eadn Ng\u00f4n v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Vi\u00ean l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng l\u00e0 L\u00ea \u0110\u01b0\u1eddng Canh l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng l\u00ednh m\u1ed9 \u1edf ba v\u1ec7 Trung, Ti\u1ec1n, H\u1eadu, dinh Ti\u1ec1n phong qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i c\u00f3 thi\u1ebfu th\u00ec cho l\u1ea5y khinh phu v\u00e0 m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi l\u1eadu s\u1ed5 \u1edf c\u00e1c dinh tr\u1ea5n sung v\u00e0o, l\u00ednh gi\u1ea3n hai v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu c\u00f3 thi\u1ebfu (binh hai v\u1ec7 n\u00e0y qu\u00e2n \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh) m\u00e0 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i xi\u00eau t\u00e1n, th\u00ec cho l\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00e2n sai qu\u00e1n \u1edf c\u00e1c dinh tr\u1ea5n m\u00e0 sung v\u00e0o, c\u1ed1t sao cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 m\u1ed7i v\u1ec7 500 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, m\u1ed3ng 1, ban l\u1ecbch Hi\u1ec7p k\u1ef7 sang n\u0103m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBan b\u1ea3o ch\u00ednh s\u00f3c l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb l\u1edbn c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 k\u00ednh tr\u1eddi ch\u0103m d\u00e2n. Xin l\u1ea5y ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng n\u00e0y \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n ch\u1ec9 ban l\u1ecbch, theo nh\u01b0 ph\u00e9p c\u0169\u201d. Vua y theo.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m s\u00e1ch Kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh v\u1ea1n ni\u00ean th\u01b0.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u00ea Quy\u1ec1n ngu\u1ef5 x\u01b0ng ho\u00e0ng th\u00fac nh\u00e0 L\u00ea, t\u1ee5 \u0111\u1ea3ng \u1edf L\u00e2m Thao m\u01b0u kh\u1edfi lo\u1ea1n. Th\u00e0nh th\u1ea7n m\u1eadt sai Qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea C\u00f4ng Chi\u1ebfu \u0111em qu\u00e2n t\u00ecm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00ea Quy\u1ec1n v\u00e0 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n s\u0129 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 Binh d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u : \u201cKho\u1ea3ng m\u00f9a h\u1ea1 m\u00f9a thu, kh\u00ed tr\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u ho\u00e0. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta x\u00e9t th\u1ea5u \u1ea9n t\u00ecnh d\u00e2n, ho\u00e3n vi\u1ec7c b\u1eaft l\u00ednh thi\u1ebfu. Nay l\u1ec7 kh\u00ed \u0111\u00e3 y\u00ean, xin l\u1ec7 \u0111\u00f2i \u0111i\u1ec1n cho \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch binh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n \u0111au \u1ed1m m\u1edbi kh\u1ecfi, ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u00e1nh n\u1ea1n ch\u01b0a tr\u1edf v\u1ec1 h\u1ebft, n\u1ebfu v\u1ed9i v\u00e3 b\u1eaft l\u00ednh, h\u00e1 ch\u1eb3ng nhi\u1ec5u d\u00e2n sao\u201d. Kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ecnh Thu\u1eadn gi\u00f3 b\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cKinh s\u01b0 l\u00e0 n\u01a1i thanh danh v\u0103n v\u1eadt, phong ho\u00e1 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y. Tr\u01b0\u1edbc kia t\u1eeb lo\u1ea1n T\u00e2y S\u01a1n, qu\u00e2n d\u00e2n t\u1eadp nhi\u1ec5m th\u00f3i x\u1ea5u, kh\u00f4ng bi\u1ebft nh\u00fan nh\u01b0\u1eddng. Nay ph\u1ea3i l\u1ea5y l\u1ec5 ph\u00e9p m\u00e0 d\u1ea1y b\u1ea3o. Khi c\u00f3 xe ki\u1ec7u nh\u00e0 vua \u0111i th\u00ec ph\u1ea3i nghi\u00eam l\u1eb7ng tr\u00e1nh xa, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00f4ng x\u00e1o ; ho\u1eb7c th\u1ea5y xe l\u1ecdng c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng, th\u00ec \u0111\u01b0\u01a1ng ng\u1ed3i ph\u1ea3i \u0111\u1ee9ng d\u1eady, \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111i ph\u1ea3i tr\u00e1nh l\u1ed1i, \u0111\u1ec3 t\u1ecf gi\u00e1o ho\u00e1 t\u00f4n vua k\u00ednh tr\u00ean m\u00e0 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho thi\u00ean h\u1ea1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu m\u1edf khoa thi H\u01b0\u01a1ng v\u00e0 thi H\u1ed9i. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 th\u00e1nh nh\u00e2n ban \u00e2n tr\u1ea1ch, kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec l\u1edbn b\u1eb1ng s\u1ef1 g\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e2n t\u00e0i, v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 suy \u01a1n, t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u1ecdng vi\u1ec7c tuy\u1ec3n s\u0129 t\u1eed, cho n\u00ean kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 \u1edf l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 qu\u00fd ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2n t\u00e0i. L\u1edbn thay nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta, ch\u00ednh tr\u1ecb gi\u00e1o ho\u00e1 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, phong kh\u00ed h\u1ecdc nho ch\u1ea5n h\u01b0ng. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta m\u1edf khoa thi k\u00e9n s\u0129 t\u1eed, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh c\u00e1c n\u0103m m\u00e3o d\u1eadu th\u00ec thi H\u01b0\u01a1ng, g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. Tr\u1eabm noi theo nghi\u1ec7p l\u1edbn, m\u1edf mang tr\u0103m vi\u1ec7c, quan d\u00e2n trong ngo\u00e0i, ai c\u0169ng th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u01a1n tr\u1ea1ch. Nay mu\u1ed1n r\u1ed9ng ban \u00e2n \u0111i\u1ec3n cho kh\u1eafp l\u00e0ng nho, mong \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u s\u0129 t\u1eed k\u00e9o \u0111\u1ebfn, vang l\u1eebng nh\u01b0 s\u1ea5m nh\u01b0 gi\u00f3, qu\u1ea3 m\u00f9a thu hoa m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ec1u h\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e0ng t\u1ed1t ph\u01b0\u01a1ng nam, t\u00ean th\u1eb3ng ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4ng \u0111\u1ec1u thu \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec3 l\u00e0m r\u1ed9ng s\u00e1ng s\u1ef1 nghi\u1ec7p chu\u1ed9ng v\u0103n c\u1ee7a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta, n\u00ean c\u00f3 d\u1ecbp may tuy\u1ec3n nh\u00e2n t\u00e0i ng\u00e0y nay. V\u1eady \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho m\u1edf \u00e2n khoa, m\u00f9a thu n\u0103m T\u00e2n t\u1ef5 thi H\u01b0\u01a1ng, m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m Nh\u00e2m ng\u1ecd thi H\u1ed9i. S\u0129 t\u1eed c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i trong s\u1ea1ch m\u00e0 th\u1eeba h\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1edbc t\u1ed1t n\u00e0y, ch\u0103m ch\u1ec9 h\u1ecdc h\u00e0nh, tr\u00f4ng hoa ho\u00e8 m\u00e0 r\u1ea3o \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng thi, nh\u00ecn s\u00f3ng \u0111\u00e0o m\u00e0 tranh ti\u1ebfn l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i c\u00e1i \u00fd mu\u1ed1n c\u1ea5t nh\u1eafc nh\u00e2n t\u00e0i c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb nay c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban ph\u00e1t chi\u1ebfu th\u01b0, ti\u1ebfp l\u0129nh y\u1ebft th\u1ecb, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i theo nghi ch\u00fa do b\u1ed9 L\u1ec5 g\u1eedi cho l\u00e0m ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng m\u00e3i. (Ph\u00e0m ti\u1ebfp trung s\u1ee9 mang chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1ebfn, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i b\u00e1i v\u1ecdng \u1edf l\u1ef5 s\u1edf m\u00ecnh. R\u1ed3i xem trong t\u1edd chi\u1ebfu, c\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng c\u1ea7n tuy\u00ean b\u1ed1 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi nghe bi\u1ebft, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em v\u0103n v\u00f5 thu\u1ed9c quy\u1ec1n \u0111\u1ec1u m\u1eb7c ph\u1ea9m ph\u1ee5c, v\u00e0 sai binh l\u00ednh s\u1eafp s\u1eb5n nghi tr\u01b0\u1ee3ng, long \u0111\u00ecnh, t\u00e0n l\u1ecdng, \u0111\u1ec3 s\u1edbm h\u00f4m sau \u0111\u1ec1u h\u1ecdp \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc chi\u1ebfu th\u01b0 \u1edf h\u00e0nh cung, l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i t\u1ea1. L\u1ec5 xong, ph\u1ee5ng m\u1ec7nh d\u00e1n treo l\u00ean v\u00e0 tu\u1ef3 vi\u1ec7c sao g\u1eedi \u0111i).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u1ecb th\u01b0 L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, x\u00e9t h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n gian.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd t\u1ef5, y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5, th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb cung t\u1ea7n ti\u00ean tri\u1ec1u tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn n\u00f4 l\u1ec7 ph\u1ee5c d\u1ecbch \u1edf \u0111i\u1ec7n Minh Th\u00e0nh 100 quan ti\u1ec1n. T\u1eeb sau l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u1eddng l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i, B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua h\u1ecfi v\u1ec1 gi\u00e1 g\u1ea1o, nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean n\u1ed1i ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, v\u1eabn \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn c\u00f9ng d\u00e2n, gi\u1ea3m tha thu\u1ebf m\u00e1, ph\u00e1t ch\u1ea9n cho vay \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u01a1n \u1ea5y c\u00f3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00f4ng ?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201c\u01a0n r\u1ed9ng \u0111\u00e3 th\u1ea5m kh\u1eafp, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea7n d\u1ea7n t\u1ec9nh l\u1ea1i v\u00e0 sinh th\u00eam\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm nu\u00f4i d\u00e2n nh\u01b0 con, th\u1ef1c kh\u00f4ng k\u1ec3 ph\u00ed t\u1ed5n. Nh\u01b0ng b\u1ecdn quan l\u1ea1i tham lam gi\u1ea3o quy\u1ec7t, ng\u1ea5m ng\u1ea7m ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y t\u00fai ri\u00eang, m\u00e0 k\u1ebb quan qu\u1ea3 c\u00f4 \u0111\u1ed9c ((1) Quan : go\u00e1 v\u1ee3 ; qu\u1ea3 : go\u00e1 ch\u1ed3ng ; c\u00f4 : m\u1ed3 c\u00f4i ; \u0111\u1ed9c : ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng m\u1ed9t m\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ee3 con \u0111\u1ec3 nh\u1edd c\u1eady) l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u01a1n th\u1ef1c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y Hu\u1ef3nh C\u00f4ng L\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh kh\u00f4ng bao l\u00e2u m\u00e0 b\u00f3c l\u1ed9t c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ebfn tr\u00ean 3 v\u1ea1n. N\u1ebfu c\u00e1c vi\u00ean m\u1ee5c th\u00fa \u0111\u1ec1u nh\u01b0 y c\u1ea3, th\u00ec d\u00e2n ta c\u00f2n nh\u1edd c\u1eady v\u00e0o \u0111\u00e2u. Tr\u1eabm d\u1eabu c\u00f3 l\u00f2ng s\u0103n s\u00f3c th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e0n l\u1ec5 ti\u1ebfn t\u00f4n ((1) L\u1ec5 t\u00f4n phong T\u1eeb cung l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu). B\u1ea7y t\u00f4i l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc khi d\u00e2ng bi\u1ec3u ti\u1ebfn t\u00f4n, k\u00ednh v\u00e2ng tuy\u00ean b\u1ea3o l\u1eddi t\u1eeb d\u1ee5, ng\u1eeda tr\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y \u0111\u1ee9c khi\u00eam t\u1ed1n r\u1ea5t l\u1edbn. Tr\u1ed9m ngh\u0129 b\u1eadc \u0111\u1ea1i hi\u1ebfu t\u00f4n cha m\u1eb9 l\u00e0 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng x\u01b0a nay. Cung m\u1edbi \u0111\u00e3 l\u00e0m xong, xa gi\u00e1 \u0111\u1ee9c T\u1eeb cung \u0111\u00e3 y\u00ean \u1edf \u0111\u00f3, b\u1ecdn th\u1ea7n, t\u1ea5m l\u00f2ng nh\u1ecf m\u1ecdn, ngh\u0129 kh\u00f4ng th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean d\u00e1m l\u1ea1i xin\u201d. Vua l\u1ea5y bi\u1ec3u t\u00e2u l\u00ean cung T\u1eeb Th\u1ecd, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb ch\u1ec9 y theo. B\u00e8n d\u1ee5 cho b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n sang n\u0103m l\u00e0m l\u1ec5 ti\u1ebfn t\u00f4n. S\u1eafc cho Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0nh \u0111\u00fac s\u00e1ch v\u00e0ng, \u1ea5n v\u00e0ng, v\u00e0 ch\u1ebf l\u1ed7 b\u1ed9 T\u1eeb gi\u00e1 (1 t\u00e1n c\u00e1n cong b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n v\u00e0ng th\u00eau ch\u00edn ph\u01b0\u1ee3ng, 4 c\u1edd long ph\u01b0\u1ee3ng, 10 c\u00e1i ng\u00f4 tr\u01b0\u1ee3ng, 4 c\u00e1i l\u1eadp tr\u1ea3o, 4 c\u00e1i ngo\u1ea1 tr\u1ea3o, 4 t\u00e1n c\u00e1n th\u1eb3ng b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n v\u00e0ng th\u00eau hoa b\u1ea3o t\u01b0\u1edbng, 2 t\u00e1n c\u00e1n th\u1eb3ng b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n h\u1ed3ng th\u00eau thu\u1ef5 th\u1ea3o, 2 t\u00e1n vu\u00f4ng m\u1ea7u \u0111\u1ecf, 2 t\u00e1n long ph\u01b0\u1ee3ng b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n v\u00e0ng, 4 qu\u1ea1t long ph\u01b0\u1ee3ng b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n h\u1ed3ng, 4 qu\u1ea1t nan b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n m\u00e0u v\u00e0ng l\u1eabn kim tuy\u1ebfn, 4 qu\u1ea1t loan ph\u01b0\u1ee3ng b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n h\u1ed3ng, 4 qu\u1ea1t hoa cung b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n xanh, 2 ph\u1ea5t tr\u1ea7n, 2 l\u00f2 h\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng v\u00e0ng, 2 h\u1ed9p h\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng v\u00e0ng, 1 ki\u1ec7u ph\u01b0\u1ee3ng d\u01b0, 1 ki\u1ec7u \u0111\u1ea1i nghi, 1 ki\u1ec7u ph\u01b0\u1ee3ng li\u1ec5n, 4 ph\u01b0\u1edbn d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0u \u0111\u1ecf nh\u1ea1t, 4 ph\u01b0\u1edbn truy\u1ec1n gi\u00e1o, 4 ph\u01b0\u1edbn ch\u1eef t\u00edn, 20 thanh nghi \u0111ao, 40 c\u00e1i h\u00e0m tr\u01b0\u1ee3ng, 2 c\u1edd thanh \u0111\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh d\u1eadu, t\u1ebf Ch\u1ea1p. Sai \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng B\u00ednh, Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng T\u1ea5n, \u0110i\u1ec7n B\u00e0n c\u00f4ng Ph\u1ed5 t\u1ebf thay.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi b\u1ecdn Ti\u1ebfn s\u0129 tri\u1ec1u L\u00ea l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u1edf v\u00e0 \u0110\u1ed7 L\u1ec7nh Thi\u1ec7n, Sinh \u0111\u1ed3 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh H\u1ed5, Phan Huy Ch\u00fa, s\u0129 nh\u00e2n l\u00e0 Ng\u00f4 Du, \u0110o\u00e0n Nguy\u00ean, \u0110\u1ed7 Huy Ng\u1ea1c, Nguy\u1ec5n Minh Khi\u00eam, do b\u1ed9 d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. L\u1ec7nh Thi\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u00ecnh H\u1ed5 v\u00ec \u1ed1m t\u1eeb kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. \u0110\u0103ng S\u1edf \u0111\u1ebfn Kinh, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tu so\u1ea1n. B\u1ecdn Huy Ch\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 c\u00e1c ch\u1ee9c Bi\u00ean tu, Ki\u1ec3m th\u1ea3o, theo b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 h\u1ea7u m\u1ec7nh Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n t\u1eeb c\u1eeda quan tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea5y vi\u1ec7c s\u1ee9 k\u1ef3 ch\u1eadm tr\u1ec5 m\u00e0 qu\u1edf m\u1eafng, kh\u00f4ng cho ph\u1ee5c m\u1ec7nh. Ch\u00e1nh h\u1ea7u m\u1ec7nh l\u00e0 Tr\u1ecbnh Hi\u1ebfn \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb \u1ed1m \u0111\u1ebfn sau. Vua l\u1ea1i qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia ng\u01b0\u01a1i theo vua L\u00ea, tr\u1ecdng ngh\u0129a kh\u00f4ng khu\u1ea5t, gi\u1eef ti\u1ebft th\u00e1o sao m\u00e0 b\u1ec1n b\u1ec9 th\u1ebf ? Nay \u0111\u1ebfn c\u1eeda quan l\u1ea1i d\u00f9ng d\u1eb1ng k\u00e9o d\u00e0i, sao l\u1ea1i tr\u00e1i ngh\u1ecbch nh\u01b0 th\u1ebf ?\u201d. Hi\u1ebfn s\u1ee3 h\u00e3i t\u1ea1 t\u1ed9i. Vua tha cho. Kim Ho\u00e1n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ee5c ch\u1ee9c cho Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i l\u00e0m Tri b\u1ea1 th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. (\u0110\u1ee9c H\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean, m\u1eafc t\u1ed9i, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c).<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ee5c ch\u1ee9c cho Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch. Hu\u1ef3nh tr\u01b0\u1edbc kia l\u1ea5y ch\u1ee9c Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng \u0111i tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, m\u1eafc t\u1ed9i giam \u1edf ng\u1ee5c. N\u0103m \u1ea5y g\u1eb7p \u00e2n x\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n. Vua th\u01b0\u01a1ng Hu\u1ef3nh c\u00f3 c\u00f4ng lao c\u0169 m\u1edbi \u0111\u1eb7c \u00e2n cho b\u1ed5ng m\u1ed7i th\u00e1ng 10 quan ti\u1ec1n v\u00e0 10 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0o tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh, sai \u0111i theo, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi ph\u1ee5c ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u00e3 d\u1eb9p h\u1ebft. Sai r\u00fat binh Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1. \u0110\u1ea7u l\u00e0 b\u1ecdn V\u1ec7 u\u00fd L\u00ea Kim Nh\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u1ebf \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh d\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a s\u01b0 K\u1ebf \u1edf Lang S\u00f3c (t\u00ean \u0111\u1ea5t), ph\u00e1 lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1eb7c tan t\u00e1c h\u1ebft. B\u1ecdn Tham \u0110\u00edch T\u00e2y, K\u1ebf Luy\u1ec7n Na C\u00f4n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t v\u1ec1 h\u00e0ng. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t t\u00e2u xin r\u00fat binh, nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i v\u1edbi 700 qu\u00e2n s\u0129 l\u01b0u l\u1ea1i b\u1ea3o h\u1ed9 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, \u0111\u1ee3i khi n\u00e0o n\u01b0\u1edbc \u1ea5y t\u1ea1m y\u00ean s\u1ebd tr\u1edf v\u1ec1 Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, ki\u00eam gi\u1eef H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1edbt s\u1ed1 th\u00fa binh. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p th\u1ea5y quan phi\u00ean l\u00e0 Chi\u00eau Ch\u00f9y T\u00f4n La Ca \u0110\u1ed3ng Ph\u00f9 [Chauvea Talaha Tuon Pha] ngang ngh\u1ecbch v\u00f4 \u0111\u1ea1o, g\u1eedi m\u1eadt th\u01b0 cho Gia \u0110\u1ecbnh. Ch\u1ee3t \u0110\u1ed3ng Ph\u00f9 c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn th\u00e0nh, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t b\u1eaft l\u1ea5y, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cH\u1eafn l\u00e0 quan phi\u00ean, n\u00ean \u0111\u1ec3 vua phi\u00ean x\u1eed tr\u1ecb\u201d. B\u00e8n sai \u0111\u00f3ng g\u00f4ng \u0111\u01b0a giao \u0110\u1ed3ng Ph\u00f9 v\u00e0 b\u1ecdn quan ph\u1ea3n ngh\u1ecbch Tham \u0110\u00edch T\u00e2y. D\u1ee5 vua phi\u00ean r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0 chung c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1. B\u1ecdn Tham \u0110\u00edch T\u00e2y ph\u1ea3n qu\u1ed1c theo gi\u1eb7c, \u0110\u1ed3ng Ph\u00f9 khi qu\u00e2n ng\u01b0\u1ee3c d\u00e2n, theo ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ebft. V\u01b0\u01a1ng n\u00ean c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft, x\u1eed theo ngh\u0129a l\u1edbn, kh\u00f4ng n\u00ean nhu nh\u01a1\u201d. Vua phi\u00ean v\u00e2ng m\u1ec7nh gi\u1ebft h\u1ebft, r\u1ed3i xin s\u1eafm s\u1eeda s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng sai s\u1ee9 sang t\u1ea1. Vua ngh\u0129 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y m\u1edbi y\u00ean n\u00ean mi\u1ec5n cho, ch\u1ec9 khi\u1ebfn bi\u1ec3u t\u1ea1 th\u00ec do s\u1ee9 c\u1ed1ng \u0111\u1ec7 lu\u00f4n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe tin n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La s\u1eeda so\u1ea1n binh gi\u00e1p v\u00e0 xin qu\u00e2n \u1edf n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao, ch\u01b0a hi\u1ec3u c\u1edb g\u00ec. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 thao di\u1ec5n c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ec3 d\u1ef1 ph\u00f2ng s\u1ef1 b\u1ea5t ng\u1edd, v\u00e0 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u1ebfn \u00d4 \u0110\u1ed7 [\u00d4 \u0110\u1ed7 Ph\u00f9 Ma (\u70cf\u809a\u6276\u9b54): T\u1ee9c n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n.] c\u1ee7a H\u1ed3ng Mao \u0111\u1ec3 d\u00f2 x\u00e9t \u0111\u1ed9ng t\u0129nh\u201d. Vua khen ph\u1ea3i, b\u1ea3o t\u1eeb nay d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng g\u00ec th\u00ec l\u00e0m bi\u1ec3u t\u00e2u l\u00ean ngay.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai B\u1eafc Th\u00e0nh, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An v\u00e0 Thanh B\u00ecnh ch\u1ebf c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o cho l\u00ednh th\u00fa.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m l\u00ednh m\u1ed9 thi\u1ec7n ti\u1ec7n \u0111\u00e0o ng\u0169 th\u00ec xo\u00e1 t\u00ean \u1edf binh t\u1ecbch m\u00e0 ghi v\u00e0o h\u1ed9 t\u1ecbch, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e1nh \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1c v\u00e0 \u0111\u1ea7u qu\u00e2n v\u00e0o v\u1ec7 \u0111\u1ed9i c\u00e1c nha.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n l\u1ec5 ti\u1ec3u t\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua h\u1ecfi Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5 ti\u1ec3u t\u01b0\u1eddng c\u00f3 l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o kh\u00f4ng. H\u01b0ng \u0111\u00e1p : \u201cNg\u00e0y gi\u1ed7 th\u00ec c\u00f3 l\u1ec5 c\u00e1o, ng\u00e0y ti\u1ec3u t\u01b0\u1eddng th\u00ec kh\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc kia Ti\u00ean \u0111\u1ebf c\u01b0 tang Hi\u1ebfu Khang ho\u00e0ng h\u1eadu c\u0169ng v\u1eady\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTi\u00ean \u0111\u1ebf ch\u1ebf l\u1ec5, tr\u1eabm kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u00e1i. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00e1o m\u00e0 t\u1ebf th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u00e2m. V\u1eady \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u1ec5 tr\u1eabm \u0111em con em c\u00e1o tr\u01b0\u1edbc, mi\u1ec5n cho c\u00e1c quan theo l\u1ea1y l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. L\u1ea1i b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem vi\u1ec7c c\u0169 ch\u00e9p l\u1ea1i, th\u00ec Hi\u1ebfu Ngh\u0129a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf tri\u1ec1u ta k\u00ednh th\u1edd N\u1ec5 mi\u1ebfu, m\u1ed7i l\u1ea7n c\u00fang t\u1ebf c\u00f3 \u0111\u1ee7 c\u00e1c th\u1ee9 chim mu\u00f4ng qu\u00fd b\u00e1u, l\u00f2ng hi\u1ebfu th\u1edd th\u00e2n r\u1ea5t m\u1ef1c. Tr\u1eabm nay t\u00ecm t\u00f2i c\u00e1c th\u1ee9 \u1ea5y \u1edf b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, s\u1ee9c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng ngh\u0129 l\u1ea1i l\u00e0m nh\u1ecdc s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00fd \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf ta, cho n\u00ean ta kh\u00f4ng n\u1ee1 l\u00e0m. V\u1ea3 l\u1ea1i Ti\u00ean \u0111\u1ebf t\u1eebng n\u00f3i : L\u1ec5 tang t\u1ebf c\u1ee7a tr\u1eabm, n\u00ean ti\u1ebft ki\u1ec7m kh\u00f4ng n\u00ean xa x\u1ec9, n\u00ean th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t kh\u00f4ng n\u00ean b\u00e0y v\u1ebd. L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ee9c \u1ea5y nh\u01b0 \u1edf b\u00ean tai, tr\u1eabm sao d\u00e1m tr\u00e1i v\u01b0\u1ee3t ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n s\u1eedu, vua \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n l\u00e0m l\u1ec5 ti\u1ec3u t\u01b0\u1eddng. Vua m\u1eb7c tang ph\u1ee5c ti\u1ec3u t\u01b0\u1eddng, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n, cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 ch\u1ecbu tang ba n\u0103m \u0111\u1ec1u m\u1eb7c tang ph\u1ee5c ti\u1ec3u t\u01b0\u1eddng ; ai tang m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec tr\u1eeb ph\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y, Thi\u00ean T\u1ea3i b\u1ec7 t\u1eeb. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u00ean th\u1ec3 t\u1ea5t \u0111\u1ee9c \u00fd c\u1ee7a vua, d\u01b0\u1edbi l\u00e0m cho d\u00e2n kh\u1ecfi \u0111au kh\u1ed5, \u1ea5y l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch th\u00fa m\u1ee5c. N\u1ebfu \u0111em vi\u1ec7c quan khinh su\u1ea5t, u\u1ef7 th\u00e1c cho nha l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 h\u1ecd th\u1eb3ng tay l\u00e0m gian b\u1eady th\u00ec h\u1ea1i d\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i xi\u1ebft\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban b\u1ea1c cho b\u1ecdn con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea l\u00e0 L\u00ea Duy C\u00e1o v\u00e0 con ch\u00e1u nh\u00e0 Tr\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ecbnh Hi\u1ec7u, theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. L\u1ea1i cho Duy C\u00e1o tri\u1ec1u ph\u1ee5c Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, r\u1ed3i \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u1ec5 \u1edf \u0111i\u1ec7n Minh Th\u00e0nh. H\u1eb1ng n\u0103m g\u1eb7p ng\u00e0y sinh ng\u00e0y k\u1ef5 c\u00f9ng c\u00e1c ti\u1ebft Tr\u1eeb t\u1ecbch, Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn d\u00e2ng c\u1ed7 b\u00e0n, l\u1ec5 ph\u1ea9m, sai vi\u00ean T\u00f4n th\u1ea5t h\u1ed9 l\u0103ng l\u00e0m l\u1ec5<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m v\u1ec1 b\u01b0u ch\u00ednh. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t ra b\u01b0u ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111\u1ec7 vi\u1ec7c c\u00f4ng. \u0110i\u1ec1u c\u1ea5m \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c nha ho\u1eb7c l\u1ea1m sai l\u1ea1i d\u1ecbch, u\u1ef7 ri\u00eang th\u00e2n quy\u1ebfn ; ng\u01b0\u1eddi coi tr\u1ea1m th\u00ec ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u1ec7c ri\u00eang \u0111i v\u1eafng, \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 vi\u1ec7c v\u1ed9i th\u00ec th\u00fac gi\u1ee5c ch\u1ea1y mau, ho\u1eb7c vi\u1ec7c kh\u00f4ng kh\u1ea9n c\u1ea5p m\u00e0 b\u1eaft phu tr\u1ea1m ch\u1ea1y, c\u00f2n th\u00eam \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp ; l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3 m\u1ea1o danh hi\u1ec7u ch\u1ee9c s\u1eafc, ch\u1eb3ng c\u00f3 b\u1eb1ng tr\u00e1t g\u00ec m\u00e0 do\u1ea1 n\u1ea1t ; c\u00f9ng cai tr\u1ea1m th\u1ee9 tr\u1ea1m l\u00e0 \u0111\u1eb7t ri\u00eang hai ba ch\u1ee9c d\u1ecbch, b\u1eaft thu tr\u1ea1m ph\u1ea3i l\u1ec7 thu\u1ed9c, mi\u1ec5n tr\u1eeb con em m\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m phu tr\u1ea1m ; ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m \u0111\u1ec3 ng\u0103n t\u1ec7 \u0111i. V\u1eady ra l\u1ec7nh truy\u1ec1n d\u1ee5 nghi\u00eam c\u1ea5m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh s\u1ee9 sang nh\u00e0 Thanh l\u00e0 Ng\u00f4 V\u1ecb ch\u1ebft \u1edf ph\u1ee7 Nam Ninh (vua Thanh h\u1eadu ban b\u1ea1c l\u1ee5a, \u0111\u1ee3i khi Ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ebd cho qu\u00e2n h\u1ed9 t\u1ed1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin n\u00f3i : \u201cV\u1ecb ch\u1ebft v\u00ec vi\u1ec7c nh\u00e0 vua, tr\u01b0\u1edbc d\u1eabu c\u00f3 l\u1ed7i, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, c\u0169ng n\u00ean th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t\u201d. Sai c\u1ea5p cho gia \u0111\u00ecnh 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c. \u0110\u1ebfn khi \u0111\u01b0a tang v\u1ec1, sai quan d\u1ee5 t\u1ebf, l\u1ea1i cho th\u00eam 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c Mi\u1ebfu lang (tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m), Mi\u1ebfu th\u1eeba (tr\u1eadt T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m). Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cV\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 k\u00ednh th\u1edd T\u00f4n Mi\u1ebfu, ch\u1ee9c quan coi vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t \u0111\u1ee7. V\u1eady \u0111\u1eb7t th\u00eam 2 mi\u1ebfu lang v\u00e0 4 mi\u1ebfu th\u1eeba, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n th\u1ea5t \u0111\u1ec3 b\u1ed5\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch ch\u1ecdn con em trong t\u00f4n th\u1ea5t t\u1eeb ba \u0111\u1eddi tr\u1edf xu\u1ed1ng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o th\u00f4ng minh cho v\u00e0o nh\u00e0 Th\u00e1i h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf n\u1ea1p tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p 1 c\u00e2n tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng) cho th\u00f4n Chi Quan (thu\u1ed9c huy\u1ec7n K\u1ef3 Hoa) v\u00e0 hai \u0111\u1ed9i Phan Long, Qu\u1ea7n C\u00e1t (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Th\u1ea1ch H\u00e0) tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp ba \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea m\u1edbi \u1edf S\u01a1n Nam h\u1ea1 thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh, (m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1ea1i hai x\u00e3 Kim L\u0169 v\u00e0 Ti\u00ean Li\u1ec7t huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u1ed9c, m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1ea1i hai x\u00e3 Tr\u00e0 L\u00fd v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ph\u00fa huy\u1ec7n Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1ea1i x\u00e3 S\u01a1 L\u00e2m v\u00e0 H\u00e0n L\u00e2m huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean).<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi binh hai v\u1ec7 Th\u1ea7n uy, Ch\u1ea5n uy \u1edf c\u00e1c dinh tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n sang n\u0103m h\u1ecdp t\u1ea5t \u0111\u1ed9i ng\u0169 \u1edf Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u1ea1n d\u1ecbch \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u00e3 lui, th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua m\u1eebng ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i b\u1ecb n\u1ea1n d\u1ecbch \u1edf sau c\u00e1c c\u00f5i trong n\u01b0\u1edbc, nay d\u1ecbch lui, th\u1ebf l\u00e0 to\u00e0n h\u1ea3o\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m nay b\u1ec7nh d\u1ecbch ph\u00e1t t\u1eeb m\u00f9a thu sang m\u00f9a \u0111\u00f4ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb H\u00e0 Ti\u00ean, sau r\u1ed1t \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh. S\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u ch\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 206.835 ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ngk\u1ec3 s\u1ed1 nam ph\u1ee5 l\u00e3o \u1ea5u \u1edf ngo\u00e0i h\u1ed9 t\u1ecbch. Tr\u01b0\u1edbc sau ch\u1ea9n c\u1ea5p t\u1ed5ng k\u00ea h\u01a1n 73 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, th\u1ef1 Tham tri Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng, Th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Tu\u00e2n sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng h\u00f2m \u1ea5n cu\u1ed1i n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho d\u00f2ng d\u00f5i c\u00f4ng th\u1ea7n qu\u1ed1c s\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ec1u l\u00e0m h\u1ecd Nguy\u1ec5n C\u1eedu.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim Ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e0n l\u1ec5 Nguy\u00ean \u0111\u00e1n. B\u1ea7y t\u00f4i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cT\u1eeb C\u00e0n H\u1ecdc nh\u00e0 Thanh d\u1eabn l\u1eddi Tr\u00ecnh t\u1eed ((1) Tr\u00ecnh t\u1eed : t\u1ee9c Tr\u00ecnh Y Xuy\u00ean, danh nho \u0111\u1eddi T\u1ed1ng \u1edf Trung Qu\u1ed1c) n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cC\u1ed5 nh\u00e2n \u0111\u1ec3 tang, tr\u0103m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u theo \u0111\u00fang l\u1ec5, d\u00f9 b\u1ecf t\u1ebf c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ; nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi nay tr\u0103m vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng th\u00ec sao l\u1ea1i ch\u1ec9 b\u1ecf t\u1ebf ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;L\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y ph\u1ea3i l\u00e0m sao ! Nh\u01b0ng theo phong t\u1ee5c m\u00e0 tr\u00e1i v\u1edbi c\u1ed5 nh\u00e2n th\u00ec l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng kh\u00f4ng y\u00ean. Tr\u01b0\u01a1ng t\u1eed ((2) Tr\u01b0\u01a1ng t\u1eed : t\u1ee9c Tr\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0nh C\u1eeb, danh nho \u0111\u1eddi T\u1ed1ng) c\u00f3 n\u00f3i : \u201cTang ba n\u0103m th\u00ec m\u1ed9t n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c ; tang m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec khi \u0111\u00e3 t\u00e1ng r\u1ed3i c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c ; tang ba th\u00e1ng, n\u0103m th\u00e1ng hay ch\u00edn th\u00e1ng, th\u00ec qua m\u1ed9t th\u00e1ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. \u0110\u00f3 l\u00e0 chi\u1ebfu theo t\u00ecnh m\u00e0 so v\u1edbi l\u1ec5, th\u1ebf m\u1edbi v\u1eeba ph\u1ea3i. C\u00fai th\u1ea5y Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng c\u01b0 tang nay \u0111\u00e3 l\u1ec5 ti\u1ec3u t\u01b0\u1eddng r\u1ed3i th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1ed9m ngh\u0129 Nguy\u00ean \u0111\u00e1n l\u00e0 m\u1ed9t trong ba t\u1ebft l\u1edbn, theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 qu\u1ed1c tri\u1ec1u ng\u00e0y t\u1ebft \u1ea5y c\u00f3 l\u1ec5 ch\u1ea7u c\u00e1c mi\u1ebfu, th\u1eadt l\u00e0 h\u1ebft \u00fd t\u00f4n k\u00ednh t\u1ed5 t\u00f4ng, c\u00e1c \u0111\u1eddi gi\u1eef ph\u00e9p s\u1eb5n \u1ea5y \u0111\u1ebfn 300 n\u0103m. B\u1ecdn th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 ng\u00e0y Ch\u00ednh \u0111\u00e1n sang n\u0103m, r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng th\u00e2n y\u1ebft Th\u00e1i mi\u1ebfu, c\u00e1c quan b\u1ed3i t\u1ebf nh\u01b0 nghi. L\u1ec5 xong, Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, \u0111\u1ed5i m\u1eb7c \u00e1o th\u01b0\u1eddng, c\u00e1c quan v\u1eabn m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c, k\u00ednh c\u1ea9n \u0111\u1ee3i \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0. Do quan b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u xin, v\u00e2ng ch\u1ec9 mi\u1ec5n tri\u1ec1u ph\u1ee5c, g\u1ecdi v\u00e0o tri\u1ec1u ki\u1ebfn. Sau \u0111\u00f3 th\u00ec ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng m\u1eb7c \u00e1o tr\u1eafng ng\u1ef1 \u1edf Ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n m\u00e0 th\u00ednh ch\u00ednh \u0111\u1ec3 tr\u1ecdn s\u1ed1 th\u00e1ng c\u01b0 tang. Nh\u01b0 th\u1ebf ng\u00f5 h\u1ea7u c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n v\u00e0 qu\u1ed1c l\u1ec5 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc nhau \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00edch nghi, \u0111\u1ea1o l\u00e0m con, l\u00f2ng l\u00e0m t\u00f4i, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 c\u1ea3\u201d. Vua y theo.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u d\u00e2ng s\u00e1ch h\u1ed9i k\u00ea \u0111inh \u0111i\u1ec1n ti\u1ec1n g\u1ea1o v\u00e0ng b\u1ea1c n\u0103m nay : s\u1ed1 \u0111inh h\u01a1n 620.240 ng\u01b0\u1eddi ; ru\u1ed9ng 3.076.300 m\u1eabu, v\u00e0 h\u01a1n 26.750 kho\u1ea3nh ; ti\u1ec1n h\u01a1n 1.925.920 quan ; th\u00f3c h\u01a1n 2.266.650 h\u1ed9c ; v\u00e0ng h\u01a1n 580 l\u1ea1ng ; b\u1ea1c h\u01a1n 12.040 l\u1ea1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u d\u00e2ng nh\u00e2n s\u1ed1 n\u0103m nay v\u1ec1 binh ng\u1ea1ch, quan l\u1ea1i trong ngo\u00e0i, c\u00e1c s\u1eafc binh t\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ea1ng binh t\u00ednh, bi\u1ec7t n\u1ea1p, t\u1ea1p l\u01b0u, g\u1ed3m h\u01a1n 204.220 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u1ebb.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n VII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2n t\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 2 [1821] (Thanh \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 1), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Qu\u00fd s\u1eedu m\u1ed3ng 1.Vua m\u1edbi \u0111\u1ed9i m\u0169 c\u1eedu long, m\u1eb7c \u00e1o ho\u00e0ng b\u00e0o, \u0111eo \u0111ai ng\u1ecdc, t\u1ebf Th\u00e1i mi\u1ebfu. Mi\u1ec5n l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u1ea1 cho c\u00e1c quan. (Bi\u1ec3u m\u1eebng do V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng d\u00e2ng l\u00ean. Hai t\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd v\u00e0 \u0110oan d\u01b0\u01a1ng c\u0169ng th\u1ebf). R\u1ed3i \u0111\u1ed5i \u00e1o th\u01b0\u1eddng, ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, c\u00e1c quan chi\u00eam b\u00e1i. Ban cho b\u1ea1c thay y\u1ebfn theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p d\u1ea7n, d\u00e2ng l\u1ec5 l\u1edbn \u1edf \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m v\u01b0\u1eddn ng\u1ef1 (\u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng trong kinh th\u00e0nh). C\u00f3 k\u1ebb l\u00e0m th\u01b0 n\u1eb7c danh n\u00f3i gi\u00e8m pha. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m v\u01b0\u1eddn ng\u1ef1 l\u00e0 nh\u00e2n c\u0169 s\u1eeda l\u1ea1i cho m\u1edbi ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u1ef1ng m\u1edbi\u201d. B\u00e8n b\u00e3i vi\u1ec7c cung d\u1ecbch cho c\u00e1c qu\u00e2n, ch\u1ec9 l\u01b0u l\u1ea1i qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c, Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c \u0111\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh. L\u1ea1i d\u1ef1ng hai \u0111\u1ec1n Th\u00e0nh ho\u00e0ng v\u00e0 Th\u1ed5 k\u1ef3 trong v\u01b0\u1eddn ng\u1ef1, ban t\u1eb7ng cho. S\u1eafc r\u1eb1ng h\u1eb1ng n\u0103m t\u1ebf v\u00e0o hai th\u00e1ng cu\u1ed1i xu\u00e2n thu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 treo \u0111\u00e8n v\u00e0 r\u0103n c\u1ea5m trong khi kh\u00e1nh ti\u1ebft. H\u1eb1ng n\u0103m ng\u00e0y 15 th\u00e1ng gi\u00eang l\u00e0 ti\u1ebft Thi\u00ean th\u1ee5, ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 11 l\u00e0 ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd. Nh\u1eefng \u0111\u00eam \u1ea5y \u1edf kinh th\u00e0nh v\u00e0 \u1edf l\u1ef5 s\u1edf c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n, nh\u00e0 c\u00e1c quan v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u treo \u0111\u00e8n \u1edf tr\u00ean c\u1ed5ng ng\u00f5. Ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 ng\u00e0y ch\u00ednh \u0111\u1ec1u c\u1ea5m x\u1eed h\u00ecnh \u00e1n v\u00e0 l\u00e0m th\u1ecbt th\u00fa. Ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 4 l\u00e0 t\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd. Tr\u01b0\u1edbc 3 ng\u00e0y v\u00e0 ng\u00e0y ch\u00ednh \u0111\u1ec1u c\u1ea5m x\u1eed h\u00ecnh \u00e1n v\u00e0 l\u00e0m th\u1ecbt th\u00fa. Ban \u0111\u00eam \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i treo \u0111\u00e8n.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi h\u01a1n 3.300 bi\u1ec1n binh \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh, Thanh, Ngh\u1ec7 v\u00e0 Thanh B\u00ecnh v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 m\u00f9i, khai \u1ea5n. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu d\u1ee5 quan d\u00e2n trong ngo\u00e0i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nghe s\u00e1ch Chu L\u1ec5 n\u00f3i th\u00e1ng gi\u00eang ban b\u1ed1 ph\u00e1p l\u1ec7nh \u1edf l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u ho\u00e0 \u1ea5m. Theo qu\u1ebb T\u1ed1n [Kinh D\u1ecbch] th\u00ec tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y Canh ra m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c. V\u00ec \u0111\u1ea1o tr\u1eddi sinh ho\u00e1 m\u00e3i kh\u00f4ng ng\u1eebng, Trinh h\u1ebft v\u1eadn r\u1ed3i tr\u1edf l\u1ea1i Nguy\u00ean. K\u1ebb l\u00e0m vua g\u1eafng g\u1ecfi kh\u00f4ng qu\u00ean, c\u1ea9n th\u1eadn l\u00fac cu\u1ed1i c\u00f9ng, m\u01b0u toan t\u1eeb kh\u1edfi thu\u1ef7. Cho n\u00ean thi\u00ean \u201c\u0110\u1ebf m\u00f4\u201d &nbsp;((1) \u0110\u1ebf m\u00f4 : thi\u00ean trong Kinh Th\u01b0, t\u1ee9c l\u00e0 \u201c\u0110\u1ea1i V\u0169 m\u00f4\u201d) thu\u1eadt \u00fd r\u0103n d\u1ea1y c\u1ee7a tr\u1eddi, t\u1eeb vi\u1ec7c ch\u1edbm ph\u00e1t \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u00e3 th\u00e0nh, m\u00e0 thi\u00ean \u201cC\u01a1 ph\u1ea1m\u201d ((1) C\u01a1 ph\u1ea1m : t\u1ee9c thi\u00ean H\u1ed3ng ph\u1ea1m c\u1ee7a C\u01a1 t\u1eed) t\u1ecf b\u00e0y l\u1eddi n\u00f3i tr\u1ecb \u0111\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 gi\u00e1o hu\u1ea5n. L\u1edbn lao thay \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta ! G\u00e2y d\u1ef1ng nghi\u1ec7p l\u1edbn, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u1eddi sau. Ch\u00ednh l\u1ec7nh ra l\u00e0 thi h\u00e0nh, l\u1eddi n\u00f3i l\u00e0 ph\u00e9p l\u00e0 t\u1eafc ; gi\u00e1o ho\u00e1 th\u00e0nh l\u00e2u t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, d\u00e2n cho l\u00e0 ph\u1ea3i m\u00e0 theo. Tr\u1eabm n\u1ed1i c\u01a1 nghi\u1ec7p l\u1edbn n\u00e0y, xem hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 s\u1eb5n. S\u1edbm h\u00f4m lo l\u1eafng, m\u1ed9t l\u00f2ng k\u00ednh c\u1ea9n t\u1eeb l\u00fac \u0111\u1ea7u ; gi\u01b0\u1eddng m\u1ed1i m\u1edf mang, tr\u0103m vi\u1ec7c l\u00e0m cho \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n. Nh\u00ecn c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng hanh th\u00f4ng c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t ; ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac nh\u00e0n h\u1ea1 c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Vua l\u00e0 ch\u1ee7, t\u00f4i th\u00ec l\u00e0m, gian lao cho m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u t\u1ed1t ; d\u00e2n \u0111\u1ed3ng b\u00e0o, v\u1eadt c\u00f9ng s\u1ed1ng, tr\u1eddi \u0111\u1ea5t che ch\u1edf kh\u00f4ng s\u00f3t \u0111\u00e2u. Ngh\u0129 sao \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng hi\u1ec7u trung h\u00f2a v\u1ecb d\u1ee5c ; gi\u1eef \u0111\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n \u0111\u00edch ch\u00ednh tr\u1ef1c th\u1eb3ng b\u00ecnh. N\u1ed1i ch\u00ed theo vi\u1ec7c l\u00e0 hi\u1ebfu, \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eadn tr\u1ecdng ch\u1ecdn ng\u00e0y m\u01b0u \u0111\u1ed3 ; b\u1ed1 \u0111\u1ee9c ban l\u1ec7nh m\u00f9a xu\u00e2n, n\u00ean b\u00e0y l\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u00e1o hu\u1ea5n. \u0110\u1ea1i th\u1ea7n th\u00e2n hu\u00e2n, danh v\u1ecdng \u1edf b\u1eadc di ph\u1ee5 ((2) Di ph\u1ee5 : do ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 vua), mong c\u00f9ng nhau m\u1ed9t l\u00f2ng tu \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng t\u00f4n vinh ; trong ngo\u00e0i tr\u0103m quan, x\u00e9t c\u00f4ng t\u1ef1 c\u00f3 th\u01b0\u1eddng quy, n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng th\u1eadn tr\u1ecdng ch\u1ee9c ty \u0111\u1ec3 c\u00f9ng vui c\u00f4ng tr\u1ea1ng kinh dinh tr\u0103m tr\u1eadn, c\u00e1c qu\u00e2n v\u1ed1n \u0111\u00e3 hu\u1ea5n luy\u1ec7n, thu\u1eadt t\u1ea5t ph\u1ea3i tinh ; s\u1ee9c t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ea1nh, uy thanh vang nh\u01b0 s\u1ea5m s\u00e9t, r\u1ed9ng nh\u01b0 H\u00e1n Giang ; nu\u00f4i d\u1ea1y l\u00e2u n\u0103m, k\u1ebb s\u0129 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng, h\u1ea1nh t\u1ea5t c\u00e0ng g\u1eafng, h\u1ecdc t\u1ea5t c\u00e0ng ch\u0103m, th\u1ef1c d\u1ee5ng v\u1eefng nh\u01b0 rui x\u00e0, ch\u1eafc nh\u01b0 r\u01b0\u1eddng c\u1ed9t. Xa g\u1ea7n c\u00f9ng l\u1ed1i, \u0111\u1ea1o l\u00fd m\u1ed9t m\u00e0 phong t\u1ee5c nh\u01b0 nhau, c\u00e0y ru\u1ed9ng ch\u0103n t\u1eb1m, tr\u1ed3ng c\u00e2y nu\u00f4i s\u00fac, \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n cho \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 \u0111\u1eddi, \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng b\u1ecf hoang, d\u00e2n kh\u00f4ng du \u0111\u00e3ng, \u0111\u1ec1u xu v\u1ec1 \u0111\u1ee9c ho\u00e1 vui s\u1ed1ng thu\u1eadn ho\u00e0 ; ph\u00fa d\u1eef t\u00ednh th\u01b0\u1eddng, ch\u1eb3ng c\u1ea7n nh\u1ee7 t\u1eebng nh\u00e0 b\u1ea3o t\u1eebng h\u1ed9, l\u1edbn nh\u1ecf trai g\u00e1i, b\u1ea1n b\u00e8 cha con, \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang \u0111\u1ea1o, kh\u00f4ng tr\u00f2 d\u00e2m d\u1eadt, kh\u00f4ng th\u00f3i a dua, \u0111\u1ec1u vui theo phong t\u1ee5c l\u1ec5 nh\u01b0\u1ee3ng li\u00eam s\u1ec9. Nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf c\u00f4ng b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh hai ch\u1ee5c n\u0103m, \u0111\u1ec3 l\u00ean c\u00f5i th\u00e1i ho\u00e0 thi\u00ean v\u1ea1n th\u1ebf &#8230; \u00d4i ! Th\u1ec3 theo tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u0111\u1ee7 b\u1ed1n m\u00f9a b\u1ed1n \u0111\u1ee9c, kh\u00e9o h\u1ee3p v\u1edbi then m\u00e1y m\u1edf \u0111\u00f3ng c\u1eeda c\u00e0n kh\u00f4n ; l\u00e0m cho thi\u00ean h\u1ea1 th\u00e0nh m\u1ed9t nh\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y \u0111\u1ee9c ho\u00e1 lan kh\u1eafp nh\u01b0 s\u1ea5m gi\u00f3. C\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u00f9ng quan qu\u00e2n s\u0129 d\u00e2n \u0111\u1ec1u lo c\u1ed1 g\u1eafng, \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n l\u1ea5y ph\u01b0\u1edbc l\u1edbn, c\u00f9ng nhau chung h\u01b0\u1edfng thanh b\u00ecnh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh th\u00e2n, t\u1ebf Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng. Vua \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu h\u00e0nh l\u1ec5. T\u1eeb \u0111\u1ea5y l\u1ec5 mi\u1ebfu h\u01b0\u1edfng vua \u0111\u1ec1u th\u00e2n l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham tri H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Th\u00f4ng v\u00e0 Cai b\u1ea1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n b\u1ec7 t\u1eeb \u0111\u1ec3 tr\u1edf v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf. Vua v\u1eddi h\u1ecfi Th\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh ch\u1ec9 c\u00f3 Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n v\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i x\u00e9t \u0111o\u00e1n gi\u1ea3i quy\u1ebft hay l\u00e0 c\u00f3 c\u1ea3 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n v\u00e0 Tham hi\u1ec7p d\u1ef1 b\u00e0n ?\u201d Th\u00f4ng \u0111\u00e1p : \u201cVi\u1ec7c nh\u1ecf th\u00ec Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n v\u00e0 b\u1ecdn th\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c, c\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c l\u1edbn th\u00ec v\u00f5 t\u1eeb Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1, v\u0103n t\u1eeb Thi\u00eam s\u1ef1 tr\u1edf l\u00ean, c\u00f9ng c\u00e1c Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, Tham hi\u1ec7p m\u00e0 c\u00f3 vi\u1ec7c \u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ec1u h\u1ed9i b\u00e0n c\u1ea3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201c\u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u0103n \u00e1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean si\u00eang n\u0103ng x\u00e9t x\u1eed, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdng l\u1ea1i\u201d. L\u1ea1i h\u1ecfi Quy\u1ec1n v\u1ec1 vi\u1ec7c \u1edf tr\u1ea5n. Quy\u1ec1n \u0111\u00e1p : \u201cT\u1eeb khi th\u00fa binh H\u1ed5 oai r\u00fat v\u1ec1 th\u00ec hai huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ly, B\u1ed3ng S\u01a1n gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u1ea1i n\u1ed5i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cKhi Ho\u00e0ng kh\u1ea3o m\u1edbi th\u0103ng h\u00e0, sai binh chia \u0111\u00f3ng th\u00fa c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng vi\u1ec7c b\u1ea5t ng\u1edd. Nay vi\u1ec7c \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh th\u00ec th\u00f4i, ch\u1ee9 c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u00f3ng th\u00fa \u0111\u00e2u. Ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1 b\u1ea3o \u00e1n tr\u1ea5n Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng ph\u1ea3i hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n l\u00ednh gia t\u00e2m gi\u1eef y\u00ean, ch\u1edb \u0111\u1ec3 sau th\u00e0nh c\u01b0\u1edbp to m\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn binh Kinh, tr\u1eabm tuy kh\u00f4ng b\u1eaft t\u1ed9i, nh\u01b0ng ri\u00eang l\u00f2ng h\u00e1 kh\u00f4ng t\u1ef1 bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5 sao ? V\u1ea3 l\u1ea1i, tr\u1ea5n m\u1ee5c l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00e2n d\u00e2n, y\u00eau gh\u00e9t c\u00f3 c\u00f4ng b\u1eb1ng, th\u00ec khi d\u00e2n c\u00f3 \u0111au kh\u1ed5 m\u1edbi d\u00e1m \u0111\u1ebfn k\u00eau. Tr\u01b0\u1edbc kia tr\u1eabm sai Th\u1ecb th\u01b0 L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng \u0111i d\u00f2 h\u1ecfi d\u00e2n t\u00ecnh, \u0111\u1ec1u n\u00f3i th\u01b0\u1eddng kh\u1ed5 v\u1ec1 s\u1ef1 s\u00e1ch nhi\u1ec5u, n\u00ean c\u00f3 c\u01b0\u1edbp m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m k\u00eau. Gi\u1eef ch\u1ee9c ch\u0103n d\u00e2n m\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u1ebf th\u00ec sao g\u1ecdi l\u00e0 cha m\u1eb9 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u1ee5t, d\u00e2n \u0111\u00f3i. Sai xu\u1ea5t ti\u1ec1n g\u1ea1o ph\u00e1t ch\u1ea9n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00fac s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c Uy ph\u01b0\u1edbc. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 qu\u00e2n Th\u1ecb trung \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n c\u00e2n \u0111\u1ed3ng \u0111em d\u00e2ng. Vua sai \u0111\u00fac ba kh\u1ea9u \u0111\u1ea1i b\u00e1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u201cB\u1ea3o qu\u1ed1c an d\u00e2n \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d, th\u00e2n ch\u1ebf b\u00e0i minh kh\u1eafc v\u00e0o s\u00fang \u0111\u1ec3 ghi. M\u1ed9t kh\u1ea9u b\u00e0i minh r\u1eb1ng : Minh M\u1ec7nh n\u0103m \u0111\u1ea7u, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n c\u00e2n \u0111\u1ed3ng, sai \u0111\u00fac s\u00fang Uy ph\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1eddi sau : Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn c\u00f3 \u0111i\u1ec1m hay, ti\u1ebfng oai qu\u00e9t y\u00eau qu\u00e1i, truy\u1ec1n con ch\u00e1u ta, v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u gi\u1ecfi\u201d. Kh\u1ea9u th\u1ee9 hai b\u00e0i minh r\u1eb1ng : \u201cMinh M\u1ec7nh n\u0103m \u0111\u1ea7u, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n c\u00e2n \u0111\u1ed3ng, sai \u0111\u00fac s\u00fang Uy ph\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1eddi sau : Ph\u01b0\u1edbc lan kh\u1eafp trong n\u01b0\u1edbc, uy d\u1eady c\u1ea3 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, \u1ee9c mu\u00f4n n\u0103m \u1ea5y, ph\u00e1t m\u00e3i \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh\u201d. Kh\u1ea9u th\u1ee9 ba b\u00e0i minh r\u1eb1ng : \u201cMinh M\u1ec7nh n\u0103m \u0111\u1ea7u, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n c\u00e2n \u0111\u1ed3ng, sai \u0111\u00fac s\u00fang Uy ph\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1eddi sau : Uy \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, ph\u01b0\u1edbc \u1ee9ng \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng, th\u1ecd kh\u1ea3o m\u00e3i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m tu\u1ea5t, duy\u1ec7t binh. (S\u00e1ng s\u1edbm ng\u00e0y \u1ea5y bi\u1ec1n binh c\u00e1c dinh thu\u1ed9c c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Th\u1ecb n\u1ed9i, Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ec1u h\u1ecdp c\u1ea3 \u1edf tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean. Sai Th\u1ecb th\u01b0 vi\u1ec7n 5 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 s\u00e1u b\u1ed9 m\u1ed7i b\u1ed9 3 ng\u01b0\u1eddi, hi\u1ec7p v\u1edbi b\u1ed9 Binh x\u00e9t \u0111i\u1ec3m). Vua m\u1eb7c nhung ph\u1ee5c ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean xem duy\u1ec7t. L\u1ec7 duy\u1ec7t binh b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea C\u00f4ng T\u1ed3n tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y ch\u00e2n H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ra Tri ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, gi\u1ea3 th\u00e1c c\u00f3 b\u1ec7nh xin v\u1ec1 h\u01b0u, \u0111\u1ebfn nay l\u1ea1i xin v\u00e0o H\u00e0n l\u00e2m. Vua n\u00f3i : \u201cH\u00f4m tr\u01b0\u1edbc th\u00e1c b\u1ec7nh \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh t\u1ed9i, nay l\u1ea1i b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc Mao To\u1ea1i t\u1ef1 ti\u1ebfn m\u00ecnh, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khinh b\u1ec9\u201d. Kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh th\u00eam s\u1ed1 vi\u00ean d\u1ecbch \u1edf s\u00e1u b\u1ed9. \u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long, m\u1ed7i b\u1ed9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, 2 Tham tri, 4 Thi\u00eam s\u1ef1. \u0110\u1ebfn nay m\u1ed7i b\u1ed9 \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t th\u00eam 4 Lang trung, tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m, 4 Ch\u1ee7 s\u1ef1, tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, 4 T\u01b0 v\u1ee5, tr\u1eadt Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m, v\u00e0 th\u01b0 l\u1ea1i b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 8 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed9 L\u1ea1i b\u1ed9 Binh 70 th\u01b0 l\u1ea1i v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u ((1) V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u : ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ng\u1ea1ch), b\u1ed9 H\u1ed9 100 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed9 L\u1ec5 b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u1ec1u 50 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed9 H\u00ecnh 60 ng\u01b0\u1eddi. Sai c\u00e1c b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng c\u1eed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Tri huy\u1ec7n th\u00e2m ni\u00ean c\u00f9ng c\u00e1c H\u00e0nh t\u1ea9u, H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng, v\u00e0 c\u00e1c ty L\u1ec7nh s\u1eed thu\u1ed9c b\u1ed9, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00ec sung b\u1ed5 c\u00e1c ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai thu\u1ef7 qu\u00e2n di\u1ec5n t\u1eadp ch\u00e8o thuy\u1ec1n. Th\u01b0\u1edfng cho 500 quan ti\u1ec1n. Sau theo \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung h\u1ea7u \u1edf cung T\u1eeb Th\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn ki\u00eam qu\u1ea3n N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, H\u1eefu Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 ki\u00eam qu\u1ea3n V\u0169 Kh\u1ed1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u1ea1i gi\u1eef vi\u1ec7c b\u1ed9, C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 L\u00ea \u0110\u1ea1i Ngh\u0129a th\u1ef1 Tham tri Binh b\u1ed9, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam h\u1ea1 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n th\u1ef1 ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng Nguy\u1ec5n C\u1eedu Kh\u00e1nh l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh, qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e1c vi\u1ec7n thu\u1ed9c V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Gi\u1edbi ngh\u1ec9 vi\u1ec7c b\u1ed9 \u0111\u1ec3 chuy\u00ean vi\u1ec7c d\u1ea1y b\u1ea3o. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 tu\u1ed5i c\u00f2n th\u01a1 \u1ea5u, \u0111ang m\u00ea ch\u01a1i \u0111\u00f9a. B\u1ecdn thu\u1ed9c h\u1ea1 trong ph\u1ee7 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea1i \u0111\u00f3n chi\u1ec1u th\u00f3i x\u1ea5u, ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i nghi\u00eam c\u1ea5m, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn ch\u00fang d\u1ed7 d\u00e0nh, ng\u00f5 h\u1ea7u c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh t\u1ef1u \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn ng\u00e0y khai gi\u1ea3ng v\u00e0o b\u00e1i, vua d\u1ee5 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c s\u01b0 b\u1ea3o, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u0103m ch\u1ec9 h\u1ecdc t\u1eadp, ng\u00e0y th\u00e1ng ti\u1ebfn t\u1edbi d\u1ea7n l\u00ean, cho th\u00e0nh \u0111\u1ee9c nghi\u1ec7p, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf s\u1ebd ph\u1ea3i qu\u1edf m\u1eafng\u201d. Gi\u1edbi nh\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ea7n b\u1ea5t t\u00e0i m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ng\u00f4i t\u00e2y t\u1ecbch ((1) T\u00e2y t\u1ecbch : ch\u1ed7 ng\u1ed3i c\u1ee7a th\u1ea7y d\u1ea1y c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed \u1edf trong ph\u1ee7, ng\u1ed3i ph\u00eda t\u00e2y, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng1), xin ban gi\u00e1o h\u00ecnh ((2) Gi\u00e1o h\u00ecnh : th\u1ee9 h\u00ecnh c\u1ee5 c\u1ee7a th\u00e0y d\u1ea1y h\u1ecdc, t\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1i roi) cho th\u1ea7n\u201d. Vua b\u00e8n trao cho c\u00e1i roi.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng b\u1ea3o b\u00e0y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u00e1nh hi\u1ec1n th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 n\u00e0o kh\u00f4ng d\u1ea1y m\u00e0 gi\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm mu\u1ed1n ch\u1ecdn m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o th\u00e0nh c\u00f9ng \u1edf v\u1edbi c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ec3 d\u1ea1y b\u1ea3o cho t\u1eebng \u0111i\u1ec1u, nh\u01b0 ra v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ph\u1ea3i c\u00f3 l\u1ec5 ph\u00e9p, ti\u1ebfp ki\u1ebfn \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 l\u1ec5 \u0111\u1ed9, th\u00ec sau m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh \u0111\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t kh\u00f3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ecdn nh\u1eefng con em tu\u1ed5i nh\u1ecf tu\u1ea5n t\u00fa trong t\u00f4n th\u1ea5t l\u00e0 b\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t Ch\u00e0o 60 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o nh\u00e0 Th\u00e1i h\u1ecdc \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng v\u00e0 ban cho \u00e1o m\u0169. (M\u0169 t\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng b\u00ecnh \u0111\u00ednh \u0111\u1ec1u m\u1ed9t c\u1ed7, \u00e1o sa hoa m\u00e0u b\u1ea3o lam trong l\u00f3t v\u1ea3i tr\u1eafng, ki\u1ec3u tr\u00e0ng v\u1ea1t, m\u1ed9t chi\u1ebfc xi\u00eam b\u1eb1ng tr\u1eebu m\u00e0u lam m\u1ed9t b\u1ee9c, \u0111ai \u0111\u1ecf v\u00e0 hia t\u1ea5t \u0111\u1ee7 b\u1ed9).<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t ra h\u1ecdc hi\u1ec7u \u0111\u1ec3 gi\u00e1o d\u1ee5c nh\u00e2n t\u00e0i. Tuy th\u01b0\u1eddng d\u00e2n m\u00e0 tu\u1ea5n t\u00fa tr\u1eabm c\u00f2n mu\u1ed1n g\u00e2y d\u1ef1ng hu\u1ed1ng chi l\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i nh\u00e0 vua, tr\u1eabm \u0111\u00e3 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i cho \u00e1o m\u0169, ban \u00e2n \u0111\u00e3 h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i. \u0110\u1ec1u ph\u1ea3i d\u00f9i m\u00e0i c\u1ed1 g\u1eafng h\u1ecdc cho th\u00e0nh t\u00e0i \u0111\u1ec3 khi d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, ch\u1edb ph\u1ee5 \u00fd thi\u1ebft tha c\u1ee7a tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd h\u00e0ng\u201d. L\u1ea1i ph\u00e1t b\u00fat m\u1ef1c gi\u1ea5y trong kho ra c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 ti\u1ebfn g\u1ea1o l\u00ean cung T\u1eeb Th\u1ecd, h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u1ec1u 10 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1eafng, 60 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng, do h\u1ed9 v\u1ec7 d\u00e2ng l\u00ean. B\u1ed9 H\u1ed9 l\u1ea1i \u0111em l\u1ec7 d\u00e2ng ti\u1ec1n t\u00e2u xin. Vua h\u1ecfi l\u1ec7 c\u0169 ti\u1ec1n ti\u1ebfn l\u00ean cung T\u1eeb Th\u1ecd m\u1ed9t n\u0103m bao nhi\u00eau. B\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u00e1p l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea1n quan. Vua n\u00f3i : \u201cNh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u1ee7 ?\u201d. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cL\u1ea1i c\u00f3 s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u00f3c v\u1ec1 thu\u1ebf ru\u1ed9ng v\u00e0 tr\u1ea1i c\u0169ng c\u00f3 th\u1eeba\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cHi\u1ebfu Khang ho\u00e0ng h\u1eadu tr\u01b0\u1edbc kia \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u1ee7a \u0111\u1ec3 d\u00e0nh, sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i c\u00f3 c\u1ee7a ti\u1ebfn d\u00e2ng, v\u00ec th\u1ebf th\u1eeba th\u00e3i. Nay ph\u1ee5ng s\u1ef1 T\u1eeb cung, t\u1ef1 x\u00e9t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf. Tr\u1eabm l\u1ea5y thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng, kho t\u00e0ng \u0111\u00e2u l\u00e0 ch\u1eb3ng c\u00f3, \u0111\u1ec3 ri\u00eang m\u00e0 l\u00e0m g\u00ec\u201d. V\u1eabn \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ebfn m\u1ed9t v\u1ea1n quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1m th\u00e0nh ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 \u0110\u1ed7 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecbnh \u0111em \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 n\u00fai s\u00f4ng Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c ti\u1ebfn l\u00ean (t\u1eeb s\u00f4ng L\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n \u0111\u1ebfn gi\u1eefa \u0111\u00e8o H\u1ea3i V\u00e2n quan d\u00e0i 24.000 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e0nh 170 d\u1eb7m ; t\u1eeb c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u n\u00fai \u1edf \u0111\u1ea5t m\u1ecdi \u0110\u00ea 1 v\u1ea1n tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e0nh h\u01a1n 74 d\u1eb7m<\/p>\n\n\n\n<p>10 tr\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem b\u1ea3n \u0111\u1ed3, nh\u00e2n b\u00e0n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba th\u1ebf th\u00e0nh tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cKhi tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean \u0111\u1ebf t\u1eebng mu\u1ed1n d\u1ef1ng \u0111\u00f4 \u1edf \u0111\u1ea5y\u201d. Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4, n\u00ean ch\u1ecdn tr\u1ecdng th\u1ea7n \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua n\u00f3i : \u201cPh\u1ea3i. Ph\u00fa Xu\u00e2n l\u00e0 kho\u1ea3ng gi\u1eefa trong n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4 kh\u00f4ng \u0111\u00e2u h\u01a1n \u0111\u1ea5y. C\u00f2n c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n ch\u1ec9 n\u00ean l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea1i \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n khi \u0111i tu\u1ea7n th\u0103m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 xem x\u00e9t phong t\u1ee5c m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u00f4n Th\u1ea5t Ph\u1ee5ng, T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ef1u l\u00e0m Mi\u1ebfu lang, T\u00f4n Th\u1ea5t Ti\u1ebfn, T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u1ecd l\u00e0m Mi\u1ebfu th\u1eeba, ph\u1ee5ng gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang c\u00e1c mi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u1ec5n t\u1eadp tr\u1eadn voi. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 xem.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 \u1edf ph\u1ee7 Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng T\u1ea5n tranh nhau th\u1ea7u thu\u1ebf c\u1eeda quan b\u1ebfn \u0111\u00f2 v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ta. K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n kh\u00f4ng cho. [Di\u00ean Kh\u00e1nh] c\u00f4ng g\u1ecdi B\u00e1 Nh\u00e2n \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch m\u1eafng. B\u00e1 Nh\u00e2n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cC\u1eeda quan b\u1ebfn \u0111\u00f2 l\u00e0 thu\u1ebf c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng sao l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady ? M\u00e0 ch\u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ch\u1ee9c Kinh do\u00e3n, ph\u1ea3i kh\u00f4ng s\u1ee3 k\u1ebb quy\u1ec1n qu\u00fd, sao l\u1ea1i nghe g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ebfn ngay m\u00e0 ch\u1ecbu nh\u1ee5c\u201d. B\u00e1 Nh\u00e2n c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p ph\u1ea9m ph\u1ee5c cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean. S\u1eafc t\u1eeb nay, ph\u00e0m g\u1eb7p l\u1ec5 \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u m\u00e0 v\u00f4 c\u1edb kh\u00f4ng v\u00e0o ch\u1ea7u th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i theo lu\u1eadt.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng h\u00e0nh cung \u1edf Thanh B\u00ecnh. L\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 \u1ee9ng d\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o hai th\u00e1ng. Tr\u1ea5n th\u1ea7n xin sai d\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n chia nhau \u0111i l\u1ea5y g\u1ed7. Vua kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m nh\u1ecdc s\u1ee9c d\u00e2n, sai quan t\u0103ng gi\u00e1 m\u00e0 mua.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u01a1n T\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Ch\u00ed ngu\u1ef5 x\u01b0ng T\u1ea3 H\u00e0 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0111em gi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u00ean mi\u1ebfu l\u00e0m xong. Vua mu\u1ed1n truy t\u00f4n huy hi\u1ec7u Tr\u1eebng qu\u1ed1c c\u00f4ng, sai b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n. B\u1ecdn Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m cho r\u1eb1ng l\u1ec5 ch\u01b0a \u0111\u1eddi n\u00e0o \u0111\u1ee7 b\u1eb1ng nh\u00e0 Chu. Chu c\u00f4ng gi\u00fap n\u00ean \u0111\u1ee9c c\u1ee7a vua V\u0103n, vua V\u00f5, truy phong v\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u1edbc cho Th\u00e1i v\u01b0\u01a1ng, V\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd, v\u00e0 l\u1ea5y l\u1ec5 thi\u00ean t\u1eed th\u1edd c\u00fang Ti\u00ean c\u00f4ng. C\u00f2n t\u1eeb T\u1ed5 Cam tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn H\u1eadu T\u1eafc th\u00ec ch\u1ec9 g\u1ecdi l\u00e0 Ti\u00ean c\u00f4ng m\u00e0 th\u00f4i, ch\u01b0a t\u1eebng t\u00f4n phong. Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta th\u1ed1ng nh\u1ea5t tr\u1eddi nam, truy phong \u0111\u1ebf hi\u1ec7u cho Tri\u1ec7u t\u1ed5 v\u00e0 Th\u00e1i t\u1ed5 ((1) Tri\u1ec7u t\u1ed5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim ; Th\u00e1i t\u1ed5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng), c\u1ea3 \u0111\u1ebfn li\u1ec7t th\u00e1nh, b\u00e8n nh\u00e2n n\u01a1i n\u1ec1n c\u0169 \u1edf Qu\u00fd h\u01b0\u01a1ng d\u1ef1ng l\u00ean Nguy\u00ean mi\u1ebfu, ch\u00ednh mi\u1ebfu th\u1edd Tri\u1ec7u t\u1ed5 v\u00e0 Th\u00e1i t\u1ed5, t\u1ea3 mi\u1ebfu th\u1edd Tr\u1eebng qu\u1ed1c c\u00f4ng v\u00e0 ph\u1ed1i th\u1edd L\u1ef5 nh\u00e2n c\u00f4ng, ch\u01b0a t\u1eebng truy t\u00f4n thu\u1ef5 hi\u1ec7u. \u0110\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 c\u00f9ng m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i nh\u01b0 nh\u00e0 Chu th\u1edd Ti\u00ean c\u00f4ng. Xin v\u1eabn theo hi\u1ec7u c\u0169 m\u00e0 th\u1edd c\u00fang. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 m\u00e3o, vua ra c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An xem \u0111\u00e0i H\u1ea3i Tr\u1ea5n. Ng\u00e0y h\u00f4m sau tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i ho\u00e3n vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf. D\u1ee5 T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c s\u00f4ng \u1ea5y n\u0103m ngo\u00e1i c\u00f3 ch\u1ec9 t\u1ea1m \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 n\u0103m nay l\u1ea1i \u0111\u00e0o ti\u1ebfp. Duy ngh\u0129 s\u00f4ng tuy ch\u01b0a \u0111\u00e0o xong, \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n b\u00e8, hu\u1ed1ng chi d\u1ecbch l\u1ec7 m\u1edbi y\u00ean, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n ngh\u1ec9 ng\u01a1i, sao n\u00ean v\u1ed9i b\u1eaft d\u00e2n v\u1ea5t v\u1ea3 ? Khanh n\u00ean tuy\u00ean c\u00e1o \u00fd \u1ea5y cho d\u00e2n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2 ng\u00e0y Nh\u00e2m ng\u1ecd, m\u1ed3ng 1, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Nam Nguy\u1ec5n Kim Trung v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua h\u1ecfi vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng. Trung \u0111\u00e1p : \u201cTh\u00e1ng sau m\u00e0 kh\u00f4ng m\u01b0a th\u00ec s\u1ee3 h\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00f4ng\u201d. Vua bu\u1ed3n r\u1ea7u n\u00f3i : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i \u00e2n x\u00e1 trong ngo\u00e0i kh\u00f4ng \u0111\u00e2u l\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1edd \u01a1n. C\u00f2n ngh\u0129 Qu\u1ea3ng Nam m\u1ea5t m\u00f9a, m\u1ed9t n\u0103m hai l\u1ea7n b\u00e1n th\u00f3c ra, lo l\u1eafng cho d\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o. Nay \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a l\u00e0m ru\u1ed9ng m\u00e0 tr\u1eddi l\u1ea1i \u00edt m\u01b0a, sao ri\u00eang kh\u1ed5 cho d\u00e2n mi\u1ec1n \u1ea5y \u0111\u1ec3 tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam lo phi\u1ec1n\u201d. Li\u1ec1n sai trung s\u1ee9 chia \u0111i c\u00e1c dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ec3 th\u0103m d\u00f2 l\u00faa ru\u1ed9ng th\u1ebf n\u00e0o v\u1ec1 t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u00e1nh gi\u00e1m s\u01a1n l\u0103ng s\u1ee9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ea1o qu\u1ea3n c\u00e1c v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng, v\u1ec7 binh th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9 \u00e1o qu\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00ean n\u00fai l\u1ea5y g\u1ed7. S\u1eafc cho c\u00e1c th\u1ee3 r\u00e8n xem \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u00f3 s\u1ee9t h\u1ecfng th\u00ec ch\u1eefa l\u1ea1i. T\u1eeb \u0111\u1ea5y c\u00e1c s\u1edf c\u00f4ng d\u1ecbch xem \u0111\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n m\u00e3o, t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ee5c ch\u1ee9c cho Tr\u1ea7n C\u00f4ng L\u1ea1i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, th\u1ef1 Tr\u1ea5n th\u1ee7 V\u0129nh Thanh. Tr\u01b0\u1edbc L\u1ea1i l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf tr\u1ea5n Thanh Hoa, c\u00f3 t\u1ed9i, g\u1eb7p \u00e2n x\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, theo L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh. Duy\u1ec7t xin h\u1ed9 n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y. Khi L\u1ea1i b\u1ecb t\u1ed9i, ch\u01b0a n\u1ed9p t\u1edd chi\u1ebfu v\u1ec1 ch\u1ee9c \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf, nay m\u1edbi sai thu h\u1ed3i. Nh\u00e2n \u0111\u1ea5y, s\u1eafc cho b\u1ed9 H\u00ecnh t\u1eeb nay quan l\u1ea1i c\u00f3 t\u1ed9i m\u00e0 \u0111\u00e1ng x\u00e9t h\u1ecfi th\u00ec tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 thu b\u1eb1ng s\u1eafc \u0111\u1ec3 nghi\u00eam ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrong h\u1ea1t th\u00e0nh gi\u00e1 b\u1ea1c cao, ng\u01b0\u1eddi thu thu\u1ebf c\u1eeda quan v\u00e0 b\u1ebfn \u0111\u00f2 xin n\u1ed9p b\u1ea1c v\u00e0 ti\u1ec1n m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t n\u1eeda (l\u1ec7 ph\u1ea3i n\u1ed9p to\u00e0n b\u1ea1c), v\u00e0 l\u1ea5y ti\u1ec1n k\u1ebdm n\u1ed9p thay\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cN\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 thi\u1ec7t tr\u00ean m\u00e0 l\u1ee3i d\u01b0\u1edbi th\u00ec ti\u1ebfc g\u00ec\u201d. R\u1ed3i sau d\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t Cao B\u1eb1ng, L\u1ea1ng S\u01a1n, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1, Y\u00ean Qu\u1ea3ng c\u0169ng nh\u00e2n gi\u00e1 b\u1ea1c cao, xin n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1eb1ng to\u00e0n ti\u1ec1n (thu\u1ebf ru\u1ed9ng, theo l\u1ec7 n\u1ed9p n\u1eeda b\u1ea1c, n\u1eeda ti\u1ec1n). Vua \u0111\u1ec1u y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n thu\u1ebf n\u0103m nay cho c\u00e1c \u0111\u1ea7m b\u1ecf hoang \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, B\u00ecnh Ho\u00e0. Ra l\u1ec7nh cho quan hai tr\u1ea5n \u1ea5y gia t\u00e2m chi\u00eau t\u1eadp \u0111\u1ea5u gi\u00e1 nh\u01b0 l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho g\u1ecdi s\u00f4ng An C\u1ef1u l\u00e0 s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng. Vua xem b\u1ea3n \u0111\u1ed3 Kinh th\u00e0nh, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTi\u00ean \u0111\u1ebf khai con s\u00f4ng n\u00e0y l\u00e0 l\u1ee3i mu\u00f4n \u0111\u1eddi cho n\u00f4ng d\u00e2n\u201d. B\u00e8n \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng. Sai d\u1ef1ng k\u1ec7 \u0111\u00e1 \u1edf tr\u00ean d\u01b0\u1edbi c\u1eeda s\u00f4ng \u0111\u1ec3 ghi nh\u1edb. L\u1ea1i g\u1ecdi con s\u00f4ng \u1edf b\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh l\u00e0 s\u00f4ng H\u1ed9 Th\u00e0nh, v\u00e0 \u0111\u1ed5i g\u1ecdi c\u1ea7u B\u1ea1ch Y\u1ebfn l\u00e0 c\u1ea7u Kim Long.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c V\u0129nh Thanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi l\u00e0m th\u1ef1 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, H\u1eefu Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n l\u0129nh hai t\u00e0o Binh C\u00f4ng, H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c chuy\u00ean l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n \u0110i\u1ec1m bi\u1ec7n l\u00fd H\u1ed9 t\u00e0o, Tham lu\u1eadn qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ecbnh V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd Binh t\u00e0o, Tri b\u1ea1 Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ee3i l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o, Th\u01b0 k\u00fd B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Thi\u1ec7u l\u00e0m Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd C\u00f4ng t\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Cao B\u1eb1ng l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Khu\u00ea l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p Thanh B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u00fa ch\u1ebft. L\u1ea5y Tri ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u00e2n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Thanh B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u00e0n l\u00e2m Th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Tu\u00e2n tham l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e1c vi\u1ec7n thu\u1ed9c V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ecnh Ho\u00e0 b\u1ecb h\u1ea1n l\u00e2u, tr\u1ea5n th\u1ea7n kh\u00f4ng b\u00e1o. \u0110\u1ebfn khi \u0111\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ch\u1ee9c tu\u1ea7n tuy\u00ean, khi g\u1eb7p h\u1ea1n d\u1eef th\u00ec \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i k\u00edp l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u ngay v\u00e0 h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, ng\u00f5 h\u1ea7u s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a r\u00e0o, l\u00faa b\u1ecb h\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c, sao l\u1ea1i m\u1ea5y th\u00e1ng kh\u00f4ng m\u01b0a m\u00e0 c\u1ee9 d\u00f9ng d\u1eb1ng ch\u1ecdn ng\u00e0y, \u0111\u1ea3o v\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a r\u1ed3i m\u1edbi t\u00e2u l\u00ean ? Th\u1ebf l\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng g\u1ea5p lo vi\u1ec7c d\u00e2n, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u0103n d\u00e2n \u1edf \u0111\u00e2u ? Nay h\u00e3y tha t\u1ed9i cho, sau \u0111\u1eebng th\u1ebf n\u1eefa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecf t\u00ean Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n H\u1ea3i trong s\u1ed5 h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng. Xu\u00e2n H\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 \u0110\u00f4ng Ng\u1ea1c tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y, khoa K\u1ef7 m\u00e3o khai m\u1ea1o v\u00e0o s\u1ed5 Qu\u1ea3ng Nam, \u0111\u1ed7 H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng. B\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n b\u1ed5 Tri huy\u1ec7n Di\u00ean Kh\u00e1nh. H\u00e0n l\u00e2m Bi\u00ean tu l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh ph\u00e1t gi\u00e1c vi\u1ec7c \u1ea5y m\u00e0 t\u00e2u h\u1eb7c. Vua giao xu\u1ed1ng cho b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n. B\u1ed9 th\u1ea7n b\u00e0n xin cho hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c ki\u1ec7n t\u1ea5t c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i, tha c\u1ea3 hai b\u00ean c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ?\u201d H\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n l\u1ea1i. \u0110\u1ec1u cho l\u00e0 H\u1ea3i d\u1ed1i vua l\u00e0 b\u1ea5t trung, qu\u00ean cha m\u1eb9 l\u00e0 b\u1ea5t hi\u1ebfu, xin b\u1ecf t\u00ean kh\u00f4ng d\u00f9ng n\u1eefa ; c\u00f2n Qu\u00fdnh tham h\u1eb7c \u0111\u00fang th\u1ef1c, xin tha cho t\u1ed9i \u201cn\u00f3i vi\u1ec7c v\u01b0\u1ee3t ch\u1ee9c\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ch\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 (tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m). Sai b\u1ed9 L\u1ec5 t\u1eeb nay c\u00f3 chi\u1ebfu s\u1eafc th\u00ec giao h\u1ebft cho Kim Ho\u00e1n \u0111\u1ec3 chia u\u1ef7 cho H\u00e0n l\u00e2m v\u00e2ng so\u1ea1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n l\u00e0m Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam h\u1ea1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Tri ph\u1ee7 L\u1ea1ng Giang l\u00e0 V\u00f5 H\u1eefu T\u00edn l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Y ch\u1ebft ; l\u1ea5y Tri ph\u1ee7 \u0110\u1ee9c Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu B\u1ea3o l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9. Tr\u01b0\u1edbc \u0110\u0103ng Doanh \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh, khi \u0111\u1ebfn Kinh m\u1eafc b\u1ec7nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 y\u1ebft ki\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua ngh\u0129 \u0110\u0103ng Doanh ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u00f4ng ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o ((1) Ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o : gi\u00fap \u0111\u1ee1 vi\u1ec7c h\u1ecdc c\u1ee7a Th\u00e1i t\u1eed), cho ti\u1ec1n \u01b0u d\u01b0\u1ee1ng. \u0110\u1ebfn nay b\u1ec7nh kh\u1ecfi, b\u00e8n b\u1ed5 cho ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Kinh B\u1eafc l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tu\u1ea7n L\u00fd l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u1eadu B\u00e1ch l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c, Tr\u1ee3 gi\u00e1o S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1eadp l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng hai mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u00e0 Tam To\u00e0 \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh (mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u1edf x\u00e3 L\u01b0\u01a1ng Y\u00ean, huy\u1ec7n Phong L\u1ed9c ; mi\u1ebfu Tam To\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i lu\u1ef9 Nh\u1eadt L\u1ec7).<\/p>\n\n\n\n<p>Mua \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, h\u1ed9 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng mu\u1ed1n l\u0129nh ti\u1ec1n ho\u1eb7c b\u1ea1c \u0111\u1ec1u cho c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u cho quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 gia c\u1ea5p. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i c\u00f4ng lao, c\u1ea5p b\u1eadc l\u00e0 \u0111\u1ec3 ban \u00e2n \u0111i\u1ec3n. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta m\u1edf n\u1ec1n ph\u1ee5c nghi\u1ec7p, c\u00f4ng \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec1u th\u1ecbnh, chia ch\u1ee9c \u0111\u1eb7t quan, quy m\u00f4 r\u1ed9ng r\u00e3i, \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh \u0111\u1eb7t \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 gia c\u1ea5p, nh\u01b0ng ch\u01b0a r\u1ed7i \u0111\u1ec3 b\u00e0n. Tr\u1eabm bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u n\u1ed1i nghi\u1ec7p, noi theo ch\u00ed h\u01b0\u1edbng Ti\u00ean \u0111\u1ebf, \u0111\u00e3 t\u1eebng xu\u1ed1ng \u00e2n chi\u1ebfu cho v\u0103n v\u00f5 trong Kinh t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m, \u1edf ngo\u00e0i t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u gia th\u00eam m\u1ed9t c\u1ea5p, nh\u01b0ng v\u00ec Ti\u00ean \u0111\u1ebf m\u1edbi v\u1eafng, c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ec1 b\u1ed9n n\u00ean ch\u01b0a thi h\u00e0nh. Nay ti\u1ebft v\u1eeba m\u00f9a xu\u00e2n, ch\u00ednh n\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c vui m\u1eebng \u00e2n hu\u1ec7. V\u1eady hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh ph\u1ea3i x\u00e9t r\u00f5 s\u1ed5 quan l\u1ea1i, k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng gi\u00eang, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1, ph\u00e0m c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u theo chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 gia th\u00eam m\u1ed9t c\u1ea5p, l\u1ea1i gia \u00e2n chu\u1ea9n cho c\u00f9ng v\u1edbi l\u1ec7 qu\u00e2n c\u00f4ng m\u00e0 gia c\u1ea5p, l\u00e0m chi\u1ebfu v\u0103n c\u1ea5p cho. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i k\u00ednh tr\u1ecdng ch\u1ee9c quan c\u1ee7a m\u00ecnh, k\u00ednh theo m\u1ec7nh ta, \u0111em h\u1ebft t\u00e0i n\u0103ng gi\u00fap v\u1ea7y m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, n\u1ed1i vui t\u1ed1t l\u00e0nh v\u00f4 t\u1eadn, \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n s\u1eedu, d\u1ef1ng mi\u1ebfu H\u01b0ng t\u1ed5. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u0103m Gia Long th\u1ee9 3, d\u1ef1ng mi\u1ebfu \u1edf ph\u00eda h\u1eefu trong ho\u00e0ng th\u00e0nh, g\u1ecdi l\u00e0 mi\u1ebfu Ho\u00e0ng kh\u1ea3o. \u0110\u1ebfn nay, b\u00e0n d\u1ef1ng Th\u1ebf mi\u1ebfu &nbsp;((1) Th\u1ebf mi\u1ebfu : mi\u1ebfu th\u1edd Gia Long), b\u00e8n d\u1eddi mi\u1ebfu \u1ea5y d\u1ef1ng ra ph\u00eda b\u1eafc. Sai Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean v\u00e0 H\u1eefu tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c. B\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n d\u00e2ng mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 H\u01b0ng t\u1ed5, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0ng t\u1ed5 l\u00e0 con th\u1ee9 hai d\u00f2ng \u0111\u00edch c\u1ee7a Th\u1ebf t\u00f4ng Hi\u1ebfu V\u00f5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, ph\u00e1t ph\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e2u d\u00e0i, sinh ra Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, \u1ee9ng m\u1ec7nh tr\u1eddi thu\u1eadn l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e9t s\u1ea1ch bi\u1ebfn lo\u1ea1n, kh\u00f4i ph\u1ee5c nghi\u1ec7p c\u0169, m\u1edf mang to\u00e0n c\u00f5i n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t, nghi\u1ec7p \u0111\u1ebf n\u1ed5i l\u00ean th\u1ef1c g\u1ed1c \u1edf \u0111\u00e2y, theo l\u1ebd ph\u1ea3i l\u00e0m r\u1ea1ng t\u1ecf c\u00f4ng \u0111\u1ee9c, sao cho x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng. Ph\u00e0m ch\u1eef \u201cH\u01b0ng\u201d ngh\u0129a l\u00e0 kh\u1edfi nghi\u1ec7p, l\u1ea1i c\u00f3 \u00fd l\u00e0 th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, Kinh Thi c\u00f3 c\u00e2u : \u201cTr\u1eddi gi\u00fap cho ng\u01b0\u1eddi, sao ch\u1eb3ng n\u1ed5i d\u1eady (H\u01b0ng). V\u1eady xin l\u1ea5y ch\u1eef \u201cH\u01b0ng\u201d l\u00e0m mi\u1ebfu hi\u1ec7u. Vua khen ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u n\u00f3i : Trong 20 huy\u1ec7n ch\u00e2u \u1edf h\u1ea1t tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 th\u00ec 16 ch\u00e2u \u0111\u1ec1u n\u1ed9p thu\u1ebf thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n, duy c\u00f3 4 huy\u1ec7n Thanh Xuy\u00ean, V\u0103n Ch\u1ea5n, Tr\u1ea5n Y\u00ean, Y\u00ean L\u1eadp v\u00e0 huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng \u1edf S\u01a1n T\u00e2y n\u1ed9p theo th\u00ec h\u1eb1ng n\u0103m s\u1ed1 th\u00f3c thu\u1ebf ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 5.000 h\u1ed9c, l\u1ea5y \u0111\u1ec3 chi c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, th\u01b0\u1eddng lo kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, s\u1ee3 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1eb5n d\u00f9ng nh\u1eefng l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c ho\u00e3n c\u1ea5p. V\u1eady xin tr\u00edch hai huy\u1ec7n H\u1ea1 Hoa v\u00e0 Hoa Kh\u00ea thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 n\u01a1i g\u1ea7n tr\u1ea5n l\u1ef5 khi\u1ebfn n\u1ed9p theo \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a tr\u1eef. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u c\u1eed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh bi\u1ebft. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb khi \u0111\u1ea5ng minh v\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1ng ch\u00ednh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u01b0\u1ee3n nh\u00e2n t\u00e0i \u1edf th\u1eddi \u0111\u1ea1i kh\u00e1c. Ta t\u1eeb ng\u00e0y gi\u1eef ch\u1ee9c \u0111\u1ebfn nay, c\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n s\u0129 nh\u01b0 kh\u00e1t n\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 t\u1eebng h\u1ea1 l\u1ec7nh cho trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, m\u00e0 \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u1eed ai. M\u1ed9t \u1ea5p m\u01b0\u1eddi nh\u00e0 t\u1ea5t c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi trung t\u00edn. C\u1ea3 n\u01b0\u1edbc r\u1ed9ng r\u00e3i th\u1ebf n\u00e0y m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ee7 t\u00e0i \u0111\u1ee7 \u0111\u1ee9c sao ? Ho\u1eb7c gi\u1ea3 ch\u01b0a h\u1ebft l\u00f2ng t\u00ecm h\u1ecfi, \u0111\u1ebfn n\u1ed5i k\u1ebb hi\u1ec1n t\u00e0i c\u00f2n b\u1ecb che l\u1ea5p m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra ph\u1ee5 \u00fd tr\u1eabm c\u1ea7u t\u00e0i r\u1ed9ng kh\u1eafp hay sao ? V\u1eady c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 c\u1eed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh bi\u1ebft, tr\u1eabm s\u1ebd tu\u1ef3 t\u00e0i b\u1ed5 d\u1ee5ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh l\u00e0m th\u1ef1 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phi\u00ean An.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t u\u1ef7 cho Thi\u00eam s\u1ef1 Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nh\u00e2n n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p h\u1eb3n \u0111\u00e3 s\u1ee3 uy m\u1ed9 \u0111\u1ee9c ch\u01b0a\u201d ? V\u0129nh \u0111\u00e1p : \u201cS\u1ee3 uy th\u00ec c\u00f3, c\u00f2n m\u1ed9 \u0111\u1ee9c th\u00ec ch\u01b0a d\u00e1m ch\u1eafc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cT\u00ecnh d\u00e2n Man v\u1ed1n nh\u01b0 th\u1ebf, ta n\u00ean s\u1eeda th\u00eam \u0111\u1ee9c t\u1ed1t th\u00f4i\u201d. Khi V\u0129nh v\u1ec1, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u1edf Gia \u0110\u1ecbnh b\u1ec7nh d\u1ecbch l\u1ea1i ph\u00e1t, ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1 b\u1ea3o L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t h\u1ea1 l\u1ec7nh cho nh\u00e0 d\u00e2n theo c\u00e1ch b\u1ecf l\u1eeda c\u0169 l\u1ea5y l\u1eeda m\u1edbi, th\u00ec b\u1ec7nh d\u1ecbch c\u00f3 th\u1ec3 b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ea5y l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u00ecm l\u00e0nh tr\u00e1nh d\u1eef ghi trong s\u00e1ch c\u1ed5, m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0 d\u1ecb \u00fd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a d\u00f9i c\u00e2y \u0111\u1ed5i l\u1eeda v\u1eady\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Mai V\u0103n Th\u00e0nh d\u00e2ng bi\u1ec3u \u0111\u1ec1 c\u1eed Cai \u00e1n thu\u1ed9c dinh l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Trinh l\u00e0m Th\u01b0 k\u00fd B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Vua n\u00f3i : \u201cThu\u1ed9c h\u1ea1 m\u00ecnh khuy\u1ebft, \u0111\u1ec1 c\u1eed v\u01b0\u1ee3t sang nha kh\u00e1c c\u00f3 n\u00ean kh\u00f4ng ?\u201d. Nh\u00e2n s\u1eafc r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c dinh v\u1ec7 x\u00e9t th\u1ea5y thu\u1ed9c h\u1ea1 m\u00ecnh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft \u0111\u1ec3 th\u0103ng b\u1ed5 th\u00ec l\u00e0m t\u1edd tr\u00ecnh r\u00f5 v\u1edbi \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, li\u1ec7t khai l\u00fd l\u1ecbch v\u00e0 s\u1ef1 tr\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, t\u00e2u xin l\u01b0\u1ee3ng t\u00e0i b\u1ed5 d\u1ee5ng. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eed v\u01b0\u1ee3t quy\u1ec1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 thi H\u01b0\u01a1ng. Hai tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Ngh\u1ec7 An th\u00ec l\u1ea5y th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 7, tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng 9, c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng Thanh Hoa, Th\u0103ng Long, S\u01a1n Nam th\u00ec th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 9, v\u00e0o thi. Ph\u00e0m h\u1ecdc tr\u00f2 \u1ee9ng thi khoa tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a \u0111\u1ed7 tr\u01b0\u1eddng nh\u1ea5t, tr\u01b0\u1eddng nh\u00ec th\u00ec do h\u1ecdc quan x\u00e9t h\u1ea1ch n\u1ebfu l\u00e0 thu\u1ed9c l\u1ea1i trong qu\u00e2n th\u00ec do ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n x\u00e9t h\u1ea1ch, ai tr\u00fang th\u00ec \u1ee9ng th\u00ed, ng\u01b0\u1eddi du h\u1ecdc \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5 th\u00ed. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh y\u1ebfn L\u1ec7 Minh thi H\u01b0\u01a1ng n\u0103m nay l\u1ea5y b\u1ea1c c\u1ea5p thay.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai B\u00ecnh Ho\u00e0 m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp hai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c l\u1ec7, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, chia ra \u0111\u00f3ng \u1edf th\u1ee7 B\u00ecnh Nguy\u00ean v\u00e0 c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n Cam Ranh, H\u00f2n Kh\u00f3i.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1ef1ng Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m (\u1edf gi\u1eefa Gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Di lu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng, hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu l\u00e0m ph\u00f2ng \u1edf cho t\u00f4n sinh, gi\u00e1m sinh). Vua khi m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, sai dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c g\u1ecdi th\u1ee3 v\u00e0 s\u1eafm g\u1ed7, sau v\u00ec c\u00f3 b\u1ec7nh d\u1ecbch l\u1ea1i th\u00f4i. \u0110\u1ebfn nay m\u1edbi x\u00e2y d\u1ef1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An c\u00f3 c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i. Vi\u00ean quan v\u00f5 b\u1eaft c\u01b0\u1edbp l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ebft b\u1ecb ch\u1ebft. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cCu\u1ed9c h\u00e0nh qu\u00e2n n\u00e0y qu\u00e2n c\u01b0\u1edbp c\u00f3 60 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 qu\u00e2n c\u1ee7a Thi\u1ebft c\u0169ng 60 ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e2n \u00edt, gi\u1eb7c nhi\u1ec1u, m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, l\u00e0m sao l\u1ea1i ch\u1ecbu thua ? \u1ea5y b\u1edfi t\u1ea1i ng\u01b0\u01a1i ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng k\u1ef7 lu\u1eadt kh\u00f4ng nghi\u00eam n\u00ean \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf. Nay ph\u1ea3i d\u1ea1y khuy\u00ean qu\u00e2n l\u00ednh, li\u1ec7u ph\u01b0\u01a1ng l\u00f9ng b\u1eaft, khi\u1ebfn cho gi\u1eb7c h\u1ebft d\u00e2n y\u00ean. N\u1ebfu \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 sai tr\u00e1i, b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp th\u1eeba c\u01a1 qu\u1ea5y r\u1ed1i th\u00eam th\u00ec d\u00f9 th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u01a1i gi\u00e0, nh\u01b0ng c\u00f2n ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc th\u00ec sao ? Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i k\u00ednh theo l\u1eddi ta, ch\u1edb ch\u1ec3nh m\u1ea3ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 \u0111\u1ebfn, Xu\u00e2n s\u1ee3 h\u00e3i xin nh\u1eadn t\u1ed9i, r\u1ed3i t\u1ee9c kh\u1eafc th\u00e2n \u0111em binh voi, chia ph\u00e1i \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 t\u00ean c\u01b0\u1edbp. Xu\u00e2n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u, n\u00f3i l\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTh\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u00fang ph\u00e9p l\u00e0 \u0111\u1ea1o d\u1ee5ng binh. C\u00f3 c\u00f4ng kh\u00f4ng th\u01b0\u1edfng th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch\u201d. R\u1ed3i sai \u0111em b\u1ea1c th\u01b0\u1edfng cho theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i nghe tin tr\u1ea5n th\u1ea7n ph\u00e1i binh \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, b\u00e8n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u01b0\u01a1ng nu\u00f4i qu\u00e2n l\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u1ecdng y\u1ebfu nh\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e0 binh. Nay giao cho tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111i b\u1eaft c\u01b0\u1edbp m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng cho \u0103n, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 n\u00e0o \u0111\u00f3i b\u1ee5ng m\u00e0 tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c ! T\u1eeb nay bi\u1ec1n binh c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng sai, ph\u1ea3i tu\u1ef3 vi\u1ec7c kh\u00f3 d\u1ec5, \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n c\u1ea5p cho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ebfn hai x\u00e3 An V\u00e2n, C\u1ed5 V\u01b0u xem l\u00faa ru\u1ed9ng, tri\u1ec7u k\u1ef3 l\u00e3o \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng l\u00faa n\u0103m nay t\u1ed1t h\u01a1n nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y nhi\u1ec1u. Vua c\u1ea3 m\u1eebng, l\u1ea1i \u0111i th\u0103m s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng, tri\u1ec7u k\u1ef3 l\u00e3o x\u00e3 Thanh Thu\u1ef7 h\u1ecfi. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng hi\u1ec7n nay l\u00faa h\u01a1i t\u1ed1t, nh\u01b0ng ch\u01b0a bi\u1ebft thu ho\u1ea1ch s\u1ebd ra sao. Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm v\u00ec d\u00e2n m\u00e0 lo vi\u1ec7c n\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a th\u00ec m\u1eebng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u00e2n th\u1ec3 m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf n\u1eb7ng th\u00eam, sao kh\u00f4ng n\u00f3i th\u1ef1c, h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ph\u1ee5 \u00fd tr\u1eabm \u01b0 ?\u201d. \u0110\u1ebfn x\u00e3 D\u00e3 L\u00ea l\u1ea1i h\u1ecfi k\u1ef3 l\u00e3o. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn th\u1ea7n tu\u1ed5i qu\u00e1 70, ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y n\u0103m n\u00e0o l\u00faa t\u1ed1t nh\u01b0 ng\u00e0y nay\u201d. Vua khen l\u00e0 th\u00e0nh th\u1ef1c, ban cho 20 quan ti\u1ec1n. Ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u, b\u1ed7ng c\u00f3 gi\u00f3 b\u1ea5c. Vua tri\u1ec7u dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNay l\u00faa m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u00f2ng m\u00e0 gi\u00f3 b\u1ea5c l\u1ea1nh l\u1ebdo, tr\u1eabm r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m lo. Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i x\u00e9t h\u1ecfi d\u00e2n gian xem l\u00faa ru\u1ed9ng c\u00f3 t\u1ed5n h\u1ea1i kh\u00f4ng. Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam s\u1ed1t ru\u1ed9t lo l\u1eafng v\u1ec1 \u0111\u00f3, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9 l\u1ea5y ti\u1ebfng khen, ch\u00ednh v\u00ec ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u00e0 n\u00f4ng su\u1ed1t quanh n\u0103m c\u1ea7n kh\u1ed5, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111\u00f3i r\u00e9t v\u1eady\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ra l\u1ec7nh cho v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u c\u1eed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u00f3 t\u00e0i ngh\u1ec7. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay ch\u1ec9 lo c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n t\u00e0i, \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u00ecm ki\u1ebfm r\u1ed9ng kh\u1eafp \u0111\u1ec3 tu\u1ef3 t\u00e0i, ghi t\u00ean b\u1ed5 d\u1ee5ng. Nh\u01b0ng c\u00f2n ngh\u0129 h\u1ecdc tr\u00f2 t\u00e0i gi\u1ecfi b\u1ecb ch\u00ecm gi\u1ea5u \u1edf h\u00e0ng quan d\u01b0\u1edbi c\u00f2n nhi\u1ec1u, n\u1ebfu kh\u00f4ng cho ti\u1ebfn d\u1eabn ngo\u00e0i l\u1ec7 th\u00ec sao \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn tr\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb nay c\u00e1c vi\u00ean nh\u00e2n chuy\u00ean qu\u1ea3n, v\u0103n m\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kinh s\u00e1ch th\u00f4ng th\u1ea1o, vi\u1ebft v\u00e0 to\u00e1n tinh th\u00f4ng, v\u00f5 m\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thao l\u01b0\u1ee3c u\u1ea9n s\u00fac, t\u00e0i ngh\u1ec7 th\u00e0nh th\u1ea1o, n\u1ebfu bi\u1ebft \u0111\u00edch x\u00e1c th\u00ec d\u1eabu ch\u01b0a d\u1ef1 v\u00e0o l\u1ec7 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ec1 c\u1eed c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t c\u1eed do hai b\u1ed9 L\u1ea1i Binh t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i N\u1ed9i h\u00e0n ty l\u00e0m N\u1ed9i h\u00e0n vi\u1ec7n, sai b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi vi\u1ec7n thu\u1ed9c, ai c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc c\u1ea7n m\u1eabn, kham n\u1ed5i vi\u1ec7c th\u00ec b\u1ed5 cho c\u00e1c ch\u1ee9c Bi\u00ean tu, Ki\u1ec3m th\u1ea3o, \u0110i\u1ec3n b\u1ea1 theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Chia V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u00e0m hai t\u00e0o (Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o, Bi\u1ec3u b\u1ea1, \u0110\u1ed3 th\u01b0, K\u00fd ch\u00fa), l\u1ea5y c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean chia gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t kho \u0110\u1ed1c t\u00edn \u1edf b\u1ea3o Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 thu t\u00f4 thu\u1ebf c\u1ee7a hai huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh An sung l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n. R\u1ed3i sai Thi\u00eam s\u1ef1 Binh t\u00e0o thu\u1ed9c th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n \u1edf Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf huy\u1ec7n L\u1ec5 D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Nam c\u00f3 m\u01b0a \u0111\u00e1. Th\u1ecb th\u01b0 L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng nh\u00e2n \u0111i x\u00e9t h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00e2u. Vua n\u00f3i \u0111\u1ea5y l\u00e0 kh\u00ed \u00e2m \u1ee9c kh\u00ed d\u01b0\u01a1ng n\u00ean sinh ra th\u1ebf. H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng tr\u1ea5n th\u1ea7n m\u1edbi \u0111em vi\u1ec7c thi\u00ean tai b\u00e1o l\u00ean. Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c dinh tr\u1ef1c l\u1ec7 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, duy ch\u1ec9 h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 tai n\u1ea1n ri\u00eang, sao kh\u00f4ng k\u1ecbp t\u00e2u ngay, c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 s\u01a1 \u00fd c\u1ee7a tr\u1eabm u\u1ef7 giao cho vi\u1ec7c ch\u0103n d\u00e2n nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e2u !\u201d. B\u00e8n sai tha thu\u1ebf ru\u1ed9ng cho 11 x\u00e3 b\u1ecb tai.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n VIII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2n t\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 2 [1821], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Qu\u00fd s\u1eedu, t\u00f4n Ho\u00e0ng m\u1eabu l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu. Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y, sai quan k\u00ednh c\u00e1o \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu. Vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n c\u00e1o vi\u1ec7c \u1ea5y. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y, vua \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd, d\u00e2ng s\u00e1ch v\u00e0ng, \u1ea5n v\u00e0ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 ti\u1ebfn t\u00f4n. S\u00e1ch v\u0103n r\u1eb1ng : \u201cG\u1ed1c ngu\u1ed3n l\u00e0 m\u1eb9, c\u00f4ng sinh th\u00e0nh tham d\u1ef1 v\u1edbi cha ; \u0111\u1ee9c c\u1ea3 n\u1ed5i danh, m\u1ec7nh t\u1ed1t n\u00e0y th\u1ef1c tr\u1eddi ban xu\u1ed1ng. T\u00f4 son r\u1ef1c r\u1ee1, s\u00e1ch ng\u1ecdc huy ho\u00e0ng. K\u00ednh ngh\u0129 : Ho\u00e0ng m\u1eabu b\u1ec7 h\u1ea1, nh\u00e2n h\u1eadu t\u1ef1 tr\u1eddi, hi\u1ec1n minh d\u00f2ng d\u00f5i. T\u1eeb \u00e1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi con ch\u00e1u ; ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 cho n\u01b0\u1edbc nh\u00e0. D\u1ea1y d\u1ed7 th\u00e2n con, ng\u00e0y nay m\u1edbi c\u00f3. \u0110\u00e3 h\u01b0\u1edfng thi\u00ean h\u1ea1 hi\u1ebfu d\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1 l\u1eebng danh. Th\u00e0nh kh\u1ea9n chu\u1ea9n l\u1eddi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, ngh\u1ec3n tr\u00f4ng \u0111\u1ee9c t\u1eeb khi\u00eam t\u1ed1n. Hi\u1ebfu l\u1edbn bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng khu\u00f4n ph\u00e9p, n\u00ean d\u00f9ng th\u1ee9c v\u0103n qu\u00fd t\u00f4n. B\u1edfi th\u1ebf \u0111\u00e3 xin m\u1ec7nh \u1edf T\u00f4n Mi\u1ebfu, th\u00e2n \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i k\u00ednh mang s\u00e1ch \u1ea5n d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu. K\u00ednh ngh\u0129, danh l\u1edbn ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, ph\u01b0\u1edbc t\u1ed1t d\u1ed3i d\u00e0o. M\u1ed9t nh\u00e0 \u0111\u1ec1u vui v\u1ebb ; phong ho\u00e1 g\u1ed1c t\u1eeb \u0111\u00e2y. Mu\u00f4n n\u0103m mong s\u1ed1ng l\u00e2u ; \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi h\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1edbc m\u00e3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y h\u00f4m sau, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, ban \u00e2n chi\u1ebfu cho trong ngo\u00e0i. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cCh\u00ednh danh v\u1ecb l\u00e0 m\u1ed1i \u0111\u1ea7u trong vi\u1ec7c ch\u00ednh ; t\u00f4n cha m\u1eb9 l\u00e0 hi\u1ebfu l\u1edbn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi con. T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng th\u1eeba h\u01b0\u1edfng d\u01b0 \u0111\u1ed3, ai c\u0169ng n\u00eau \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 ph\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn cho kh\u1eafp n\u01a1i chan ho\u00e0. Nh\u00e0 Chu c\u00f3 b\u00e0i v\u1ecb T\u01b0 Trai ((1) T\u01b0 Trai : m\u1ed9t b\u00e0i trong Kinh Thi, ca t\u1ee5ng \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh Th\u00e1i Nh\u00e2m l\u00e0 m\u1eb9 sinh ra vua V\u0103n v\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 Chu) ghi l\u00e0m thi ca ; nh\u00e0 H\u00e1n c\u00f3 ca Tr\u01b0\u1eddng L\u1ea1c ((2) Tr\u01b0\u1eddngL\u1ea1c : nh\u00e0 H\u00e1n l\u00e0m cung n\u00e0y \u1edf g\u00f3c ph\u00eda \u0111\u00f4ng Tr\u00e0ng An. Sau H\u00e1n Hu\u1ec7 \u0111\u1ebf l\u1ea5y cung n\u00e0y l\u00e0m n\u01a1i \u1edf c\u1ee7a m\u1eabu h\u1eadu) l\u01b0u trong s\u1eed s\u00e1ch. Th\u1ef1c l\u00e0 lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng ph\u00e9p l\u1edbn, v\u1ebb \u0111\u1eb9p \u0111\u1eddi b\u00ecnh. K\u00ednh ngh\u0129 Ho\u00e0ng m\u1eabu gi\u00fap Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, s\u00e1ng t\u1ecf \u0111\u1ee9c hi\u1ec1n. L\u00f2ng t\u1eeb \u00e1i ban cho con ch\u00e1u, ph\u01b0\u1edbc t\u00edch lu\u1ef9 \u0111\u1ec3 cho n\u01b0\u1edbc nh\u00e0. D\u1ea1y d\u1ed7 cho ta, th\u1eeba h\u01b0\u1edfng nghi\u1ec7p l\u1edbn. Tuy m\u01b0u m\u00f4 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc to\u00e0n nh\u1edd Ho\u00e0ng kh\u1ea3o, m\u00e0 ng\u00f4n h\u00e0nh \u0111\u00fang \u0111\u1eafn, \u0111\u1ec1u nh\u1edd T\u1eeb cung. Tr\u00f4ng l\u00ean \u00e2n l\u1edbn \u0111\u1ee9c to, kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i xi\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c quan xin d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u, tr\u1eabm ph\u1ee5ng ch\u1ec9 T\u1eeb cung, ng\u01b0\u1eddi c\u1ee9 kh\u0103ng kh\u0103ng khi\u00eam t\u1ed1n, hai ba l\u1ea7n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n y. B\u00e8n tham x\u00e9t \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, h\u1ee3p v\u1edbi l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y ng\u00e0y m\u1ed3ng 2 th\u00e1ng n\u00e0y k\u00ednh c\u00e1o T\u00f4n Mi\u1ebfu, ng\u00e0y m\u1ed3ng 3 k\u00ednh \u0111em qu\u1ea7n th\u1ea7n mang s\u00e1ch \u1ea5n d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p \u0111\u1ee9c t\u1ed1t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 t\u00f4n tr\u1ecdng vi\u1ec7c hi\u1ebfu. Nay trong ngo\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1u vui l\u00f2ng, n\u00ean ban \u01a1n r\u1ed9ng cho kh\u1eafp c\u00f5i. V\u1eady c\u00f3 \u00e2n \u0111i\u1ec3n 5 \u0111i\u1ec1u : 1) C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c cho b\u1ea1c thay y\u1ebfn theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>2) Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, c\u00f4ng ch\u00faa v\u00e0 ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n. 3) C\u00e1c quan \u1edf Kinh t\u1eeb tam ph\u1ea9m, \u1edf ngo\u00e0i t\u1eeb nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 c\u00e1c quan dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c cho b\u1ea1c thay y\u1ebfn theo th\u1ee9 b\u1eadc. 4) V\u1ee3 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 ai chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u1ee7a ch\u1ed3ng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ph\u1ea7n b\u1ea1c thay y\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n t\u1ee9. 5) \u1edf Kinh c\u00e1c c\u1ee5 gi\u00e0 t\u1eeb 80 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean ban 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 90 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 t\u1ea5m v\u1ea3i ; 100 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c ban 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 t\u1ea5m v\u1ea3i. \u00d4i ! L\u1ea5y thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec3 nu\u00f4i m\u1eb9, m\u00e0 l\u00f2ng hi\u1ebfu v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ee7 ; h\u01b0\u1edfng th\u00e1nh th\u1ecd \u0111\u1ebfn v\u00f4 c\u00f9ng, mong theo khu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i. L\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n cho b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng ; \u0111em l\u00f2ng hi\u1ebfu l\u00e0m c\u0103n b\u1ea3n cho mu\u00f4n vi\u1ec7c. Nay \u0111\u1ea1i l\u1ec5 \u0111\u00e3 l\u00e0m tr\u1ecdn, n\u00ean ban l\u1eddi \u0111\u1ec3 d\u1ea1y khuy\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p d\u1ea7n, d\u1ef1ng mi\u1ebfu Th\u1ebf t\u1ed5. Sai Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean v\u00e0 H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Khoa Minh tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c. R\u1ed3i \u0111\u00fac qu\u1ea3 chu\u00f4ng to. Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0m b\u00e0i v\u0103n \u0111\u1ec3 ghi. L\u1eddi v\u0103n r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m T\u00e2n t\u1ef5 Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 2, d\u1ef1ng mi\u1ebfu Th\u1ebf t\u1ed5 \u1edf b\u00ean h\u1eefu ho\u00e0ng th\u00e0nh. Khi s\u1eafp xong, s\u1eafc cho h\u1eefu ty \u0111\u00fac m\u1ed9t chu\u00f4ng, t\u1ea1o m\u1ed9t tr\u1ed1ng, treo \u1edf g\u00e1c \u0111\u00f4ng g\u00e1c t\u00e2y, \u0111\u1ec3 h\u1eb1ng n\u0103m d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf, kh\u1eafc minh truy\u1ec1n l\u1ea1i v\u1ea1n \u1ee9c n\u0103m v\u00f4 c\u00f9ng v\u1ec1 sau. B\u00e0i minh r\u1eb1ng : Nghi\u1ec7p \u0111\u1ebf Th\u00e1i (s\u01a1n) b\u00e0n (th\u1ea1ch), s\u00eanh ca tr\u1ecb \u0111\u1ea1o. Ti\u1ebfng \u0111\u1ee9c vang l\u1eebng. \u0110\u1eb9p thay Thanh mi\u1ebfu\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng c\u00f9ng b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang \u1edf mi\u1ebfu. B\u1ea7y t\u00f4i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u00e0 Minh kho\u1ea3ng n\u0103m H\u1ed3ng V\u0169 cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 t\u1ecf l\u00f2ng hi\u1ebfu, b\u00e8n d\u1ef1ng ri\u00eang \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, s\u1edbm h\u00f4m \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng, s\u00f3c v\u1ecdng chi\u00eam b\u00e1i, h\u1eb1ng n\u0103m c\u00e1c l\u1ec5 Th\u01b0\u1eddng t\u00e2n, ng\u00e0y sinh, ng\u00e0y k\u1ef5, \u0111\u1ec1u t\u1ebf \u1edf \u0111\u1ea5y. \u0110i\u1ec3n nh\u00e0 Thanh c\u0169ng theo nh\u01b0 th\u1ebf. Tuy l\u1ec5 c\u1ed5 ch\u01b0a c\u00f3, nh\u01b0ng l\u1ec5 do ngh\u0129a m\u00e0 \u0111\u1eb7t ra, c\u0169ng c\u00e0ng th\u1ea5y l\u00f2ng hi\u1ebfu k\u00ednh r\u1ea5t m\u1ef1c c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng v\u1eady. Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n, c\u0169ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a nh\u01b0 v\u1eady. Nay \u0111\u00e3 d\u1ef1ng Th\u1ebf mi\u1ebfu, th\u00ec \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n c\u0169ng nh\u01b0 \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean nh\u00e0 Minh nh\u00e0 Thanh. V\u1eady xin khi l\u00e0m l\u1ec5 th\u0103ng mi\u1ebfu xong th\u00ec r\u01b0\u1edbc an th\u00e1nh v\u1ecb v\u1ec1 \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n. C\u00f2n l\u1ec7 l\u1ec5 ti\u1ebfn c\u00fang th\u1ebf n\u00e0o, s\u1ebd do quan b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n r\u00f5 \u0111\u1ec3 t\u00e2u\u201d. Vua khen ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng ti\u1ec1n l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n C\u1eedu v\u00ec gi\u00e0 \u1ed1m v\u1ec1 h\u01b0u, sai c\u1ea5p cho b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m theo c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c ; \u0111\u1ebfn khi ch\u1ebft, cho 100 quan ti\u1ec1n, 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, c\u1ea5p 4 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4 c\u00f3 b\u1ec7nh xin v\u1ec1 h\u01b0u, c\u1ea5p cho 30 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n l\u1ec7 t\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng sai s\u1ee9 v\u00e0o c\u1ed1ng. S\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 b\u1ecdn Ph\u00ec Ch\u1ee7 Ph\u00f4 v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTi\u1ec3u qu\u1ed1c xa nghe tin Ti\u00ean \u0111\u1ebf ch\u1ea7u tr\u1eddi, Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i b\u00e1u, nh\u01b0ng v\u00ec n\u00fai s\u00f4ng c\u00e1ch tr\u1edf, ch\u01b0a d\u00e1m tin l\u00e0m \u0111\u00fang, cho n\u00ean ch\u1ec9 theo l\u1ec7 h\u1eb1ng n\u0103m s\u1eeda l\u1ec5 c\u1ed1ng, c\u00f2n l\u1ec5 vi\u1ebfng v\u00e0 l\u1ec5 m\u1eebng c\u00f2n thi\u1ebfu. C\u00fai xin th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh xa x\u00f4i, th\u1ee9 cho t\u1ed9i s\u01a1 su\u1ea5t l\u00e0 may cho ti\u1ec3u qu\u1ed1c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua an \u1ee7i, cho h\u1eadu v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec1 (Ngo\u00e0i l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng, c\u00f2n th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng 5 c\u00e2y g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n, lu\u1ea1 c\u00e1c m\u00e0u, l\u00e0 nam, sa nam, the nam, m\u1ed7i th\u1ee9 10 t\u1ea5m, 1 b\u1ed9 \u0111\u1ed3 ch\u00e8 b\u1ecbt v\u00e0ng, b\u00e1t b\u1ecbt v\u00e0ng b\u1ecbt b\u1ea1c m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e1i, \u0111\u0129a b\u1ecbt b\u1ea1c 10 c\u00e1i, tr\u1ed1ng l\u1edbn 1 c\u00e1i ; ch\u00e1nh s\u1ee9 1 \u00e1o chi\u1ebfn b\u1eb1ng g\u1ea5m T\u1ed1ng \u0111\u1ecf, ph\u00f3 s\u1ee9 m\u1ed9t \u00e1o chi\u1ebfn b\u1eb1ng nhung \u0111o\u1ea1n lam, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 1 xi\u00eam b\u1eb1ng g\u1ea5m man, 1 c\u1ed7 c\u00e1ng, 1 c\u00e1i l\u1ecdng, 1 b\u1ed9 \u0111\u1ed3 ch\u00e8 b\u1ecbt b\u1ea1c, 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; ch\u00e1nh s\u1ee9 2 c\u00e2y s\u00fang t\u00e2y b\u1eb1ng kim lo\u1ea1i, ph\u00f3 s\u1ee9 1 c\u00e2y, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u m\u1ed9t thanh \u0111ao m\u1ea1 b\u1ea1c ; t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng 8 l\u1ea1ng b\u1ea1c, th\u00f4ng ng\u00f4n 5 l\u1ea1ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1o chi\u1ebfn b\u1eb1ng tr\u1eebu m\u00e0u b\u1ea3o lam, 1 b\u1ee9c xi\u00eam man ; d\u00e2n man m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c).<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ee7 Ph\u00f4 l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111i qua Ngh\u1ec7 An, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 nhi\u1ec1u n\u01a1i b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf\u201d. Vua b\u00e8n d\u1ee5 cho tr\u1ea5n th\u1ea7n theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 cho tu\u1ea7n x\u00e9t v\u00e0 cho qu\u00e2n h\u1ed9 v\u1ec7 h\u1ecd v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, Ph\u00ec Ch\u1ee7 Ph\u00f4 khi\u1ebfn thu\u1ed9c man ch\u00e2u Quy H\u1ee3p l\u00e0 Ph\u1ecdc Kh\u00e2m s\u00e1ch nhi\u1ec5u \u0111\u1ed9ng \u0110\u1ed9ng D\u1ecbch, d\u00e2n \u0111\u1ed9ng \u1ea5y t\u1ed1 c\u00e1o v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An, tr\u1ea5n th\u1ea7n x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean. Vua cho l\u00e0 d\u00e2n man di \u1edf ngo\u00e0i v\u00f2ng v\u01b0\u01a1ng ho\u00e1, kh\u00f4ng mu\u1ed1n b\u00f3 bu\u1ed9c h\u1ecd v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho tr\u1ea5n th\u1ea7n g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n cho qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 r\u0103n c\u1ea5m, v\u00e0 b\u1eaft Ph\u1ecdc Kh\u00e2m ph\u1ea3i t\u1ef1 h\u1ed1i c\u1ea3i \u0111\u1ec3 d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ph\u00e0m ch\u1ee9c V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb n\u1ed9i tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m nh\u1ea5t thi\u1ebft \u0111\u1ec1u cho quan ch\u1ebf, tr\u1eeb khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c \u00e2n chu\u1ea9n cho c\u00f9ng ph\u1ea9m tr\u1eadt v\u1edbi qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i trung th\u00ec kh\u00f4ng theo l\u1ec7 n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng dinh l\u0129nh Trung qu\u00e2n ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng th\u1ef1 l\u00fd \u1ea5n v\u1ee5 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n B\u1eedu l\u0129nh ch\u1ee9c Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 khi\u1ebfn h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c v\u1ec7 T\u00edn tr\u1ef1c \u0111i theo. T\u1eeb khi Hu\u1ef3nh C\u00f4ng L\u00fd b\u1ecb t\u1ed9i, vua t\u1eebng h\u1ecfi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ee9c Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 n\u00ean \u0111\u1eb7t l\u1ea1i kh\u00f4ng\u201d ? Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c ngo\u00e0i tr\u1ea5n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, T\u1ed5ng tr\u1ea5n n\u1eafm \u0111\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c ph\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. \u0110\u1ebfn nay sai T\u1ea5n B\u1eedu \u0111i. T\u1ea5n B\u1eedu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecdng h\u1eadu, gi\u1ea3n d\u1ecb v\u00e0 tr\u1ea7m t\u0129nh, tu\u1ed5i h\u01a1n 70, khi b\u1ec7 t\u1eeb, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi l\u00e3o th\u00e0nh t\u1eebng tr\u1ea3i th\u00ec h\u1eb3n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nh\u01b0 C\u00f4ng L\u00fd. Nh\u01b0ng n\u1ebfu m\u1ed9t m\u1ef1c r\u1ed9ng r\u00e3i th\u00ec t\u00f4i t\u1edb l\u00e0m b\u1eady, t\u1ed9i \u0111\u1ebfn ch\u1ee7 nh\u00e0, h\u00e1 n\u00ean ch\u1eb3ng t\u1ef1 r\u0103n sao ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim Trung l\u00e0m Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n l\u00e0m Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Nam. Tu\u00e2n t\u00e2u xin m\u1ed9t n\u0103m l\u1ea1i cho v\u1ec1 Kinh. Vua n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi b\u1ea7y t\u00f4i n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c, trong tri\u1ec1u ngo\u00e0i quan c\u0169ng th\u1ebf, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1ecdn n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1edbi l\u00e0 trung ?\u201d. Tu\u00e2n l\u1ea1y t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng v\u00e0 K\u00fd l\u1ee5c Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft Ky v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n So\u1ea1n l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Nguy\u1ec5n Kim L\u1ed9c l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9. So\u1ea1n b\u1ec7 t\u1eeb. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 am hi\u1ec3u vi\u1ec7c qu\u00e2n, ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ea3i vi\u1ec7c d\u00e2n ch\u00ednh, nay \u0111i n\u00ean l\u1ea5y khoan ho\u00e0 l\u00e0m l\u00f2ng, khi\u1ebfn cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n kh\u00f4ng x\u1ea3y vi\u1ec7c g\u00ec. C\u00e1c t\u01b0 l\u1ea1i thu\u1ed9c quy\u1ec1n, n\u00ean x\u00e9t r\u00f5 k\u1ebb hay ng\u01b0\u1eddi d\u1edf, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, \u0111\u1ec3 khuy\u00ean thi\u1ec7n tr\u1eebng \u00e1c. M\u1ed9t d\u1ea3i bi\u00ean gi\u1edbi ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi c\u00e1c man, ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i x\u00e9t r\u00f5 \u0111\u1ecba th\u1ebf, chia binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef. \u0110\u00f3 l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m coi gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, ph\u1ea3i n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Kh\u01b0\u01a1ng, K\u00fd l\u1ee5c l\u00e0 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng Xu\u00e2n, Cai b\u1ea1 l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ee5 \u0110\u1ea1o, v\u00ec tr\u01b0\u1edbc thi\u1ec7n ti\u1ec7n cho b\u1eaft binh d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang cho Hu\u1ef3nh C\u00f4ng L\u00fd, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i. L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc Trung l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0, K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh l\u00e0m Cai b\u1ea1, Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Quang H\u1ea3i l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c. Ph\u01b0\u1edbc Trung \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u th\u00ec ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai quan \u0111i b\u1ea3o h\u1ed9 qu\u1ed1c \u1ea5n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p. Vua phi\u00ean N\u1eb7c Ch\u0103n d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc \u1ea5y nh\u1ecf y\u1ebfu, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nh\u1edd \u01a1n vun tr\u1ed3ng c\u1ee7a Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, sai quan b\u1ea3o h\u1ed9, n\u01b0\u1edbc \u1ea5y nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. V\u00ec Ch\u0103n c\u00f2n tr\u1ebb d\u1ea1i, nghe l\u1eddi gi\u00e8m pha, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i quan qu\u00e2n b\u1ea3o h\u1ed9 r\u00fat v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, trong n\u01b0\u1edbc li\u1ec1n x\u1ea3y ra c\u00e1c lo\u1ea1n ngh\u1ecbch K\u1ebf, ngh\u1ecbch T\u00e2y. Nh\u1edd quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, d\u1eb9p h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch, Ch\u0103n m\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1edd \u01a1n t\u00e1i t\u1ea1o c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. V\u1eady xin \u0111\u1eb7t quan b\u1ea3o h\u1ed9 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh, sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef b\u1ea3o Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, l\u1ea1i l\u0129nh ch\u1ee9c B\u1ea3o h\u1ed9 qu\u1ed1c \u1ea5n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, ki\u00eam l\u00fd vi\u1ec7c bi\u00ean v\u1ee5 H\u00e0 Ti\u00ean. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00e2u \u0110\u1ed1c l\u00e0 \u0111\u1ea5t xung y\u1ebfu, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean kh\u00e9o ph\u1ee7 d\u1ee5, m\u1ed9 d\u00e2n bu\u00f4n l\u1eadp th\u00e0nh l\u00e0ng m\u1ea1c \u0111\u1ec3 h\u1ed9 kh\u1ea9u ng\u00e0y m\u1ed9t t\u0103ng, \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng ng\u00e0y m\u1edf mang. C\u00f2n vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng c\u0169ng ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn. Ph\u00e0m c\u00f3 bi\u1ec3u v\u0103n, c\u00f4ng v\u0103n c\u1ee7a Ch\u00e2n L\u1ea1p, ph\u1ea3i duy\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i h\u00e3y ph\u00e1t. C\u00f4ng vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc \u1ea5y th\u00ec nh\u1ea5t thi\u1ebft u\u1ef7 cho b\u1ecdn vua phi\u00ean, quan phi\u00ean theo qu\u1ed1c t\u1ee5c m\u00e0 l\u00e0m. L\u1ea1i n\u00ean nghi\u00eam c\u1ea5m qu\u00e2n s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0u vi\u1ec7c ri\u00eang, \u0111\u1ec3 gi\u1eef qu\u1ed1c th\u1ec3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Kh\u00e2m l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ch\u1ea5n uy dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng T\u1ed3n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n uy.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho th\u1ee3 c\u00e1c c\u1ee5c \u1edf Kinh h\u01a1n 1.200 quan ti\u1ec1n. B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t c\u00e1c ch\u1ee9c T\u1ebf t\u1eedu, T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m (T\u1ebf t\u1eedu tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, T\u01b0 nghi\u1ec7p tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m), sai K\u00fd l\u1ee5c h\u00e0nh \u0111\u1ed1c h\u1ecdc B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n Bi\u1ec1u l\u1ea5y h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m sung ch\u1ee9c T\u1ebf t\u1eedu, Gi\u00e1p ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Ng\u00f4 Tr\u1ecdng V\u00e2n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m T\u01b0 nghi\u1ec7p, \u1ea5t ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Nguy\u1ec5n Huy T\u00e1 l\u1ea5y b\u1ea3n ch\u1ee9c l\u00e0m h\u00e0nh \u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Vua b\u1ea3o Xu\u00e2n Bi\u1ec1u r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 Qu\u1ed1c t\u1eed l\u00e0 n\u01a1i gi\u00e1o d\u1ee5c nh\u00e2n t\u00e0i, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean m\u1ed9t th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean ai c\u00f3 t\u00e0i h\u1ea1nh th\u00ec c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 h\u1ecdc nghi\u1ec7p, kh\u00f4ng th\u00ec c\u00e1ch cho v\u1ec1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1i s\u1ee9 B\u1ea3o tuy\u1ec1n c\u1ee5c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh xin ngh\u1ec9 m\u1ed9t n\u0103m \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh l\u1ea5y h\u00e0i c\u1ed1t t\u1ed5 ph\u1ee5 \u0111em v\u1ec1 c\u00e1t t\u00e1ng. Vua y cho. Sai Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Phong quy\u1ec1n gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i d\u1ef1ng kho ng\u00f3i An D\u1ee5 \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Vua th\u1ea5y \u0111\u1ea5t \u1ea5y li\u1ec1n n\u00fai gi\u00e1p bi\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 l\u01b0u th\u00f4ng, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u ti\u1ec7n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 kho c\u0169, thu ti\u1ec1n kho\u00e1n kh\u1ed1 b\u1ed5 theo \u0111i\u1ec1n m\u1eabu c\u1ee7a d\u00e2n m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u1ebfn nay sai tr\u1ea5n th\u1ea7n chi h\u01a1n 3.000 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng thu\u00ea th\u1ee3 x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 mi\u1ec5n ti\u1ec1n kho\u00e1n kh\u1ed1. V\u1eeba \u00e1n tr\u1ea5n Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng v\u00e0o ch\u1ea7u, t\u1eeb bi\u1ec7t v\u1ec1, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i d\u00e2n kh\u1ed5 ch\u01b0a h\u1ed3i, vi\u1ec7c l\u00e0m kho th\u1ef1c l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m tr\u1ecdng th\u1ea7n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, n\u00ean r\u0103n d\u1ea1y thu\u1ed9c vi\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1 s\u1ef1 b\u00f3c l\u1ed9t. Ch\u1eb3ng th\u1ea5y g\u01b0\u01a1ng Hu\u1ef3nh C\u00f4ng L\u00fd \u0111\u1ea5y sao ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m Tu so\u1ea1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u1edf l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, s\u0129 nh\u00e2n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169 l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc. \u0110\u00f3 l\u00e0 theo s\u1ef1 \u0111\u1ec1 c\u1eed c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh .<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng b\u1ea3o Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ed1n t\u00ednh trung ngh\u0129a nh\u01b0ng \u00edt h\u1ecdc, cho n\u00ean ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u00ednh hay t\u1ee9c kh\u00ed v\u1edbi nhau. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eadc \u0111\u1ea1i nho t\u00fac h\u1ecdc l\u00e0m th\u1ea7y d\u1ea1y b\u1ea3o cho \u0111i\u1ec1u l\u1ec5 nh\u01b0\u1ee3ng th\u00ec d\u1ec5 ho\u00e1 l\u00e0m thi\u1ec7n m\u00e0 th\u00e0nh t\u00e0i c\u0169ng nhi\u1ec1u \u0111\u00f3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh mua k\u1ebdm, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc tr\u1ea3 to\u00e0n b\u1eb1ng ti\u1ec1n. Ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n th\u1ea5y gi\u00e1 b\u1ea1c cao xin l\u0129nh b\u1ea1c ti\u1ec1n m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t n\u1eeda. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Sai t\u0103ng gi\u00e1 l\u00ean m\u00e0 tr\u1ea3 (b\u1eb1ng ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean An l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng V\u1ef9 l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ch\u1ea5t l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean An.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00fac \u1ea5n \u201cL\u01b0u kinh\u201d b\u1eb1ng b\u1ea1c (\u1ea5n kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef tri\u1ec7n \u201cL\u01b0u kinh chi \u1ea5n\u201d).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00fac \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng cho hai ty qu\u1ea3n l\u00fd Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, T\u00e0o ch\u00ednh v\u00e0 c\u00e1c t\u00e0o H\u1ed9, Binh, H\u00ecnh, C\u00f4ng c\u1ee7a Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh, c\u00f9ng \u1ea5n \u0111\u1ed3ng cho c\u00e1c dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o ph\u1ee7 ch\u00e2u huy\u1ec7n. (Tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u1ea5n tri\u1ec7n c\u00e1c dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u kh\u1eafc n\u0103m ch\u1eef tri\u1ec7n \u201cm\u1ed7 dinh, m\u1ed7 tr\u1ea5n, m\u1ed7 \u0111\u1ea1o chi ch\u01b0\u01a1ng\u201d, c\u00e1c ph\u1ee7 ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u d\u00f9ng tri\u1ec7n g\u1ed7, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00fac \u1ea5n c\u1ea5p cho c\u00e1c dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o th\u00ec \u0111\u1ec1u kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef tri\u1ec7n \u201cm\u1ed7 dinh \u1ea5n\u201d, ho\u1eb7c \u201cm\u1ed7 tr\u1ea5n \u1ea5n\u201d, ho\u1eb7c \u201cm\u1ed7 \u0111\u1ea1o \u1ea5n\u201d, \u1ea5n c\u1ee7a ph\u1ee7 ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u0169ng \u0111\u1ec1u kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef tri\u1ec7n \u201cm\u1ed7 ph\u1ee7 \u1ea5n\u201d, ho\u1eb7c \u201cm\u1ed7 ch\u00e2u \u1ea5n\u201d, ho\u1eb7c \u201cm\u1ed7 huy\u1ec7n \u1ea5n\u201d). S\u1eafc t\u1eeb nay c\u00e1c nha trong ngo\u00e0i c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i g\u00ec ho\u1eb7c \u0111\u1eb7t ra, \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 t\u00e2u xin ch\u1ebf \u1ea5n c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i c\u1ea5p \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng cho Qu\u1ea3n l\u0129nh th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Thanh Hoa gi\u00e1m \u0111\u1ed1c qu\u1ebf h\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng Th\u00e1i (nguy\u00ean c\u1ea5p \u1ea5n \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u0103m tr\u01b0\u1eddng s\u00fang, xem c\u00e1c qu\u00e2n di\u1ec5n b\u1eafn. Nh\u00e2n sai m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi trong V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng b\u1eafn xem ai b\u1eafn tr\u00fang th\u00ec th\u01b0\u1edfng. (B\u1eafn tr\u00fang \u0111\u00edch th\u01b0\u1edfng 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, tr\u00fang khuy\u00ean th\u01b0\u1edfng 1 quan ti\u1ec1n), ba ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u0103m Qu\u1ed1c t\u1eed qu\u00e1n, sai \u0111\u1eb7t ng\u1ef1 to\u1ea1 \u1edf ch\u00ednh gi\u1eefa v\u00e0 l\u1eadp bia \u201cnghi\u00eang l\u1ecdng, xu\u1ed1ng ng\u1ef1a\u201d ((1) Ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0 : khuynh c\u00e1i h\u1ea1 m\u00e3) \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda. L\u1ea1i sai d\u1ef1ng nh\u00e0 t\u1ea3, nh\u00e0 h\u1eefu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf bi\u1ec3n treo c\u1eeda c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1u b\u1ed9 (kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef \u201cM\u1ed7 b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng m\u00f4n\u201d th\u1ebfp v\u00e0ng).Vua chu\u1ed9ng khen nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebft h\u1ea1nh, t\u1eebng b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cL\u00fac tr\u1eabm m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, c\u00f3 chi\u1ebfu cho trong ngo\u00e0i x\u00e9t xem ai l\u00e0 hi\u1ebfu t\u1eed thu\u1eadn t\u00f4n, ngh\u0129a phu ti\u1ebft ph\u1ee5, th\u00ec t\u00e2u xin n\u00eau th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch phong ho\u00e1. Th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a c\u00f3 ai t\u00e2u th\u00ec sao \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i \u00fd thi\u1ebft tha gi\u00e1o ho\u00e1, g\u00e2y d\u1ef1ng phong t\u1ee5c c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t h\u1ecfi \u0111\u1ec3 t\u00e2u. Sau c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Phi\u1ebfu v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i \u1edf Kinh B\u1eafc l\u00e0 H\u00e0 Th\u1ecb Bi\u00ean \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u01a1 m\u00ecnh v\u00ec k\u1ebb c\u01b0\u1eddng b\u1ea1o m\u00e0 b\u1ecb h\u1ea1i, s\u1edf t\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean, vua sai \u0111\u1ec1u ban cho bi\u1ec3n v\u00e0ng ( kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef \u201cM\u1ed7 th\u1ecb trinh n\u1eef\u201d) \u0111\u1ec3 n\u00eau khen.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ebfu H\u01b0ng t\u1ed5 l\u00e0m xong (nh\u00e0 ch\u00ednh, nh\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u ba gian hai ch\u00e1i ; hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu hai nh\u00e0 vu\u00f4ng, c\u1eeda tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 c\u1eeda mi\u1ebfu, c\u1eeda t\u1ea3 g\u1ecdi l\u00e0 c\u1eeda Ch\u01b0\u01a1ng Kh\u00e1nh, c\u1eeda h\u1eefu g\u1ecdi l\u00e0 c\u1eeda D\u1ee5c Kh\u00e1nh, \u0111\u00e0ng sau b\u00ean t\u1ea3 g\u1ecdi l\u00e0 c\u1eeda Tr\u00ed T\u01b0\u1eddng, b\u00ean h\u1eefu g\u1ecdi l\u00e0 c\u1eeda \u1ee9ng T\u01b0\u1eddng).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t s\u1eedu, vua \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i r\u01b0\u1edbc b\u00e0i v\u1ecb H\u01b0ng t\u1ed5 Hi\u1ebfu Khang ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00e0 th\u1ea7n ch\u1ee7 Hi\u1ebfu Khang ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00ean mi\u1ebfu (Tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 l\u1ea1i b\u00e0i v\u1ecb, \u0111\u1ebfn nay r\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t \u1edf mi\u1ebfu m\u1edbi).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh d\u1ea7n, vua r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu \u0111i y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5, v\u00ec m\u1edbi ti\u1ebfn t\u00f4n hi\u1ec7u. Th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c qu\u00e2n theo h\u1ea7u h\u01a1n 1.000 quan ti\u1ec1n v\u00e0 qu\u00e2n h\u1ed9 l\u0103ng 100 quan ti\u1ec1n. T\u1eeb \u0111\u1ea5y theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i Ngh\u0129a ch\u1ebft. Ngh\u0129a t\u1eebng ch\u1ea7u h\u1ea7u \u1edf Ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 v\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o. Vua th\u01b0\u01a1ng, sai c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t theo l\u1ec7 Tham tri, ph\u00e1t kinh binh h\u1ed9 tang v\u1ec1 l\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1ea7n n\u00fai \u1edf c\u00e1c t\u00f4n l\u0103ng. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc nh\u00e0 ta g\u00e2y d\u1ef1ng nghi\u1ec7p l\u1edbn, gi\u1eef m\u1ec7nh tr\u1eddi l\u00e2u d\u00e0i. K\u00ednh ngh\u0129 l\u0103ng t\u1ed5 kh\u00ed thi\u00eang chung \u0111\u00fac, ch\u1ee9a ch\u1ea5t ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh, \u0111\u00e1ng phong t\u1eb7ng cho th\u1ea7n n\u00fai Thi\u00ean T\u00f4n l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean l\u00e0m th\u1ea7n Tri\u1ec7u T\u01b0\u1eddng s\u01a1n, th\u1ea7n n\u00fai l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng C\u01a1 l\u00e0m th\u1ea7n Kh\u1ea3i V\u1eadn s\u01a1n, th\u1ea7n n\u00fai l\u0103ng C\u01a1 Kh\u00e1nh l\u00e0m th\u1ea7n H\u01b0ng Nghi\u1ec7p s\u01a1n, \u0111\u1ec1u l\u00e0m \u0111\u1ec1n th\u1edd \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u01a1n th\u1ea7n\u201d. (\u0110i\u1ec3n th\u1edd nh\u1ea5t thi\u1ebft theo nh\u01b0 \u0111\u1ec1n th\u1ea7n Thi\u00ean Th\u1ee5 s\u01a1n. Nay \u0111\u1ec1u th\u1edd theo \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao).<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng Thu\u1ef7 qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng m\u1ed9t vi\u00ean ng\u1ecdc, ban cho 150 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c V\u0129nh Thanh, Tri ph\u1ee7 Th\u00e1i B\u00ecnh l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9, Tri ph\u1ee7 T\u1eeb S\u01a1n l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9, Tri ph\u1ee7 Kho\u00e1i Ch\u00e2u l\u00e0 Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Thao l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Kh\u00e2m th\u1ea5y v\u1ec7 binh \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00f4n th\u1ea5t, s\u1ee3 kh\u00f3 sai khi\u1ebfn, xin \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tr\u00f4ng coi. Vua n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd vua ch\u1ec9 l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eedi m\u1eafng m\u00e0 th\u00f4i. Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 l\u00e0m Qu\u1ea3n su\u1ea5t, ai l\u00e0m tr\u00e1i \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p, sao l\u1ea1i ph\u1ea3i nh\u1edd \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu th\u00f3c thu\u1ebf n\u0103m huy\u1ec7n (C\u1ea9m Gi\u00e0ng, Ch\u00ed Linh, Thanh H\u00e0, Thanh L\u00e2m, Ti\u00ean Minh) thu\u1ed9c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9a \u1edf kho X\u00edch \u0110\u1eb1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00ec chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e3 An Lai thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c xin mi\u1ec5n 6 th\u00e1ng dao d\u1ecbch cho binh d\u00e2n \u0111\u1ec3 c\u00f9ng nhau \u0111\u00e0o s\u00f4ng t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng. Vua khen l\u00e0 ch\u0103m ngh\u1ec1 n\u00f4ng, cho 100 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o kho \u0111\u1ec3 gi\u00fap ph\u00ed t\u1ed5n. L\u1ea1i s\u1eafc cho dinh th\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t. Hai x\u00e3 L\u1ec5 M\u00f4n v\u00e0 An Ninh (L\u1ec5 M\u00f4n thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, An Ninh thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c ), c\u0169ng v\u00ec khe ng\u00f2i b\u1ecb t\u1eafc, xin r\u00fat binh x\u00e3 v\u1ec1 \u0111\u1ec3 kh\u01a1i \u0111\u00e0o. Vua \u0111\u1ec1u y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng danh t\u01b0\u1edbc c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong ngo\u00e0i c\u00f3 tr\u00f9ng c\u1ea3 hai ch\u1eef v\u1edbi t\u00ean c\u00e1c s\u01a1n l\u0103ng, cung \u0111i\u1ec7n, c\u1eeda mi\u1ebfu, c\u1eeda cung \u0111i\u1ec7n v\u00e0 t\u00ean c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o ph\u1ee7, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u1ea1i h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u Ng\u00e2n s\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Phan \u0110\u1eafc H\u00f9ng l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n \u0110i\u1ec3n b\u1ea1. Cha \u0110\u1eafc H\u00f9ng l\u00e0 \u0110\u1eafc L\u00e2n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb gi\u1ea3ng, h\u1ea7u \u1edf Ti\u1ec1m \u0111\u1ec3, th\u01b0\u1eddng khuy\u00ean \u0111i\u1ec1u hay r\u0103n \u0111i\u1ec1u d\u1edf, vua r\u1ea5t tr\u1ecdng. \u0110\u1eafc L\u00e2n \u0111\u00e3 ch\u1ebft, Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh Nguy\u1ec5n C\u1eedu Kh\u00e1nh xin x\u00e9t d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi con n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha thu\u1ebf d\u00e2n cho d\u00e2n c\u00e1c x\u00e3 th\u1ee3 m\u1ed9c, th\u1ee3 x\u1ebb, th\u1ee3 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Ngh\u1ec7 An. (B\u1eafc Th\u00e0nh 10 x\u00e3 th\u1ee3 m\u1ed9c s\u1ed1 \u0111inh 430 ng\u01b0\u1eddi ; Ngh\u1ec7 An 1 x\u00e3 th\u1ee3 m\u1ed9c s\u1ed1 \u0111inh 393 ng\u01b0\u1eddi, 6 x\u00e3 th\u00f4n th\u1ee3 x\u1ebb s\u1ed1 \u0111inh 1.430 ng\u01b0\u1eddi, 5 x\u00e3 th\u1ee3 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n s\u1ed1 \u0111inh 720 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n cho d\u00e2n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p ti\u1ec1n thay thu\u1ebf v\u1ea3i tr\u1eafng (theo l\u1ec7 d\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ea1p th\u00ec v\u1ea3i tr\u1eafng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p 2 t\u1ea5m 15 th\u01b0\u1edbc, n\u1ed9p thay b\u1eb1ng 8 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c Nguy\u1ec5n M\u1eadu B\u00e1ch l\u00e0m Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u1ec1n binh Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Long v\u00f5, v\u00e0 Ti\u1ec1n v\u1ec7 H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai thu\u1ed9c qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf Thanh Hoa, Thanh B\u00ecnh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m ch\u1ebft. Vua th\u01b0\u01a1ng \u0111i th\u00fa xa x\u00f4i, c\u1ea5p b\u1ed9i ti\u1ec1n tu\u1ea5t cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5m th\u1ee5 cho ch\u00e1u Cai c\u01a1 V\u1ecdng C\u00e1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u00fa l\u00e0m \u00c2n k\u1ef5 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 Tr\u1ea7n Minh Ngh\u0129a s\u00e1t h\u1ea1ch c\u00e1c quan thu\u1ed9c v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh, ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh th\u0103ng gi\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cKho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long c\u00f3 truy t\u1eb7ng hai \u0111\u1eddi c\u1ee7a Hi\u1ebfu Khang ho\u00e0ng h\u1eadu. Tri\u1ec1u ta nh\u00e2n h\u1eadu, \u0111i\u1ec3n s\u1eb5n r\u00f5 r\u00e0ng. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 n\u1ed1i ng\u00f4i l\u1edbn, l\u1ec5 l\u1edbn s\u00e1ch t\u00f4n Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu \u0111\u00e3 xong, xin nh\u1edb \u0111\u1ebfn \u01a1n h\u1ecd ngo\u1ea1i \u0111\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 ngu\u1ed3n ph\u01b0\u1edbc, t\u1ecf \u0111\u1ea1o nh\u00e2n h\u1eadu\u201d. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u m\u1ed9t l\u1eddi t\u00e2u xin. B\u00e8n truy t\u1eb7ng Th\u1eeba \u0111\u1ee9c lang ch\u00ednh \u0111\u1ea1o l\u1ee5c ki\u00eam Tri ph\u1ee7 Ph\u01b0\u01a1ng Danh t\u1eed l\u00e0 Tr\u1ea7n M\u1eadu T\u00e0i (t\u1ed5 ba \u0111\u1eddi c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu) l\u00e0m Th\u00f4ng ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i phu T\u01b0 ch\u00ednh th\u01b0\u1ee3ng khanh Th\u1ecb trung Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 V\u0103n X\u00e1 b\u00e1, thu\u1ef5 l\u00e0 Tr\u1ef1c L\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 ch\u00ednh th\u1ea5t l\u00e0 Ph\u1ea1m th\u1ecb l\u00e0m Tam ph\u1ea9m Th\u1ee5c nh\u00e2n, thu\u1ef5 l\u00e0 Nh\u01b0 Trinh ; truy t\u1eb7ng Thu\u1ea7n t\u00edn c\u00f4ng th\u1ea7n \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn kim t\u1eed vinh l\u1ed9c \u0111\u1ea1i phu Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1 ch\u00ednh khanh B\u1ed1 Ch\u00ednh dinh K\u00fd l\u1ee5c Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c h\u1ea7u Tr\u1ea7n M\u1eadu Qu\u1ebf (t\u1ed5 hai \u0111\u1eddi c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu) l\u00e0m Quang ti\u1ebfn th\u1eadn l\u1ed9c \u0111\u1ea1i phu Ch\u00ednh tr\u1ecb th\u01b0\u1ee3ng khanh L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Gia B\u00ecnh h\u1ea7u, thu\u1ef5 l\u00e0 \u0110oan H\u1eadu, v\u00e0 ch\u00ednh th\u1ea5t l\u00e0 Nguy\u1ec5n th\u1ecb l\u00e0m Nh\u1ecb ph\u1ea9m phu nh\u00e2n, thu\u1ef5 l\u00e0 Cung Tu\u1ec7 ; tr\u1eafc th\u1ea5t l\u00e0 \u0110\u00e0o th\u1ecb l\u00e0m Nh\u1ecb ph\u1ea9m phu nh\u00e2n, thu\u1ef5 l\u00e0 Th\u1ee5c Tu\u1ec7 ; truy t\u1eb7ng \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ee9c c\u00f4ng th\u1ea7n Ph\u1ee5ng tr\u1ef1c \u0111\u1ea1i phu Ch\u00ednh tr\u1ecb khanh L\u1ec5 b\u1ed9 H\u1eefu Tham tri Tr\u1ecdng Ch\u00ednh h\u1ea7u Tr\u1ea7n H\u01b0ng \u0110\u1ea1t (sinh ra Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu) l\u00e0m \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn kim t\u1eed vinh l\u1ed9c \u0111\u1ea1i phu th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee5 qu\u1ed1c Thi\u1ebfu ph\u00f3 H\u00e0 Hoa qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 l\u00e0 \u00d4n C\u1ea9n v\u00e0 ch\u00ednh th\u1ea5t l\u00e0 L\u00ea th\u1ecb l\u00e0m Nh\u1ea5t ph\u1ea9m phu nh\u00e2n, thu\u1ef5 l\u00e0 Th\u1ee5c \u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u1ebf c\u1edd b\u00e0i V\u01b0\u01a1ng m\u1ec7nh. S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay ph\u00e0m xa gi\u00e1 \u0111i ra ngo\u00e0i, th\u00ec c\u1ea5p c\u1edd V\u01b0\u01a1ng m\u1ec7nh cho quan th\u1ee7 th\u00e0nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m hi\u1ec7u l\u1ec7nh ; c\u00f9ng l\u00e0 bi\u1ec1n binh thay nhau \u0111\u00f3ng gi\u1eef Tr\u1ea5n H\u1ea3i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p c\u1edd V\u01b0\u01a1ng m\u1ec7nh v\u00e0 h\u1ee3p ph\u00f9 \u0111\u1ec3 tu\u00e2n h\u00e0nh vi\u1ec7c c\u00f4ng. L\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, m\u1ed3ng 1, t\u1ebf h\u1ea1 h\u01b0\u1edfng. S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00f3 vi\u1ec7c \u1edf T\u00f4n Mi\u1ebfu th\u00ec 3 kh\u1eafc tr\u01b0\u1edbc khi m\u1eb7t tr\u1eddi m\u1ecdc, b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u xin vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u00e0nh l\u1ec5. L\u1ea1i sai V\u0169 Kh\u1ed1 c\u1ea5t r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec3 c\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i l\u1ec7 \u0111\u00ecnh ngh\u1ec9 v\u00e0 nh\u1eadt k\u1ef3 h\u1ed9i ngh\u1ecb, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 n\u0103m Gia Long th\u1ee9 14. Ho\u1eb7c khi ch\u01b0a \u0111\u1ebfn k\u1ef3 h\u1ed9i ngh\u1ecb m\u00e0 c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i b\u00e0n, th\u00ec do nha ch\u1ee7 th\u1ea3o t\u00e2u xin h\u1ea1 l\u1ec7nh h\u1ed9i ngh\u1ecb. Ng\u00e0y h\u1ed9i ngh\u1ecb k\u1ec3 t\u1eeb s\u1edbm \u0111\u1ebfn tr\u01b0a th\u00ec th\u00f4i. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec b\u1ecb h\u1eb7c. L\u1ea1i v\u00ec trong tri\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 ng\u1ea1i l\u00e0 s\u1edbm qu\u00e1, n\u00ean \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng sau ng\u00e0y xu\u00e2n ph\u00e2n tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y thu ph\u00e2n, t\u1ea1nh n\u1eafng th\u00ec gi\u1ecdt \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 xu\u1ed1ng m\u1ed9t kh\u1eafc l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ed9i ngh\u1ecb, sau ng\u00e0y thu ph\u00e2n tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y xu\u00e2n ph\u00e2n tr\u1eddi m\u01b0a gi\u00f3 th\u00ec gi\u1ecdt \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 xu\u1ed1ng hai kh\u1eafc l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ed9i ngh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e2n t\u00ecnh ai ch\u1eb3ng mu\u1ed1n nh\u00e0n. Tr\u1eabm s\u00e1ng s\u1edbm coi ch\u1ea7u, h\u00e1 kh\u00f4ng m\u1ecfi m\u1ec7t sao, nh\u01b0ng v\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c khanh lui t\u1edbi, l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u0103m ch\u1ec9, tr\u1eabm \u0111\u00e3 r\u00f5 c\u1ea3. T\u1eeb nay c\u00e1c b\u1ed9 c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n x\u00e9t \u0111o\u00e1n m\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 ng\u1ed3i c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec Tham tri, Thi\u00eam s\u1ef1 v\u00e0o ch\u1ea7u, \u0111\u1ec3 cho vi\u1ec7c kh\u1ecfi ch\u1ed3ng ch\u1ea5t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu Phan Huy Ch\u00fa d\u00e2ng b\u1ed9 s\u00e1ch do m\u00ecnh so\u1ea1n l\u00e0 L\u1ecbch tri\u1ec1u hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng lo\u1ea1i ch\u00ed (49 quy\u1ec3n). Th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t c\u1eb7p \u00e1o sa, 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00fac \u1ea5n \u0111\u1ed3ng cho H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n v\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Thanh Hoa m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch sung b\u1ed5 \u0111\u1ed9i H\u1ed5 d\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng nh\u00e0 tr\u1ea1m c\u00f3 b\u1ed5 khuy\u1ebft th\u00ec theo nh\u01b0 l\u1ec7 c\u00e1c qu\u00e2n dinh, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean (l\u1ec7 c\u0169 do c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng chuy\u00ean b\u1ed5).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng cho quan binh v\u1eadn chuy\u1ec3n (\u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i v\u1eadn ch\u1edf \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u1edf v\u1ec1 th\u00ec th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t th\u00e1ng ; t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i th\u00ec th\u01b0\u1edfng n\u1eeda th\u00e1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBa v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 binh m\u1ed9, m\u1ed7i khi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n ho\u1eb7c ch\u1ebft, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1n b\u1ed5. Xin t\u1eeb nay bi\u1ec1n binh T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n c\u00f3 con \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u0103ng v\u00e0o qu\u00e2n t\u1ecbch, ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u sang nha kh\u00e1c\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i V\u1ecdng C\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u00e0i l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eadu k\u00edch \u0111\u1ea1o Thanh B\u00ecnh, \u0110o\u00e0i v\u00e0o b\u00e1i, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u l\u00ean \u0111i\u1ec7n, ban cho ki\u1ebfm. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i theo h\u1ea7u l\u00e2u ng\u00e0y, tr\u1eabm c\u00f3 bi\u1ebft qua. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 ra ngo\u00e0i, n\u00ean gi\u1eef g\u00ecn thanh li\u00eam th\u1eadn tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 tr\u1ecdn danh d\u1ef1, ch\u1edb c\u00f3 c\u1eady \u01a1n m\u00e0 ki\u00eau c\u0103ng l\u00e0m b\u1eady, l\u1ee1 khi ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc nghi\u00eam nh\u1eb7t, tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00eanh \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m ch\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n \u0111\u1ec1 c\u1eed b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2. Vua n\u00f3i : \u201cKhoa thi m\u00f9a thu g\u1ea7n \u0111\u1ebfn. B\u1ecdn n\u00e0y n\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f3 th\u1ef1c h\u1ecdc, sao kh\u00f4ng theo con \u0111\u01b0\u1eddng khoa m\u1ee5c r\u1ed9ng r\u00e3i m\u00e0 l\u1ea1i \u0111i con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft n\u00e0y. V\u1ea3 l\u1ea1i nh\u00e2n t\u00e0i hi\u1ebfm c\u00f3, m\u1ed9t ng\u00e0y ti\u1ebfn c\u1eed \u0111\u1ebfn b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0 th\u1ebf ch\u1eb3ng l\u1ea1m sao ?\u201d Kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n l\u1ec7 thu\u1ebf cho b\u1ea3y m\u1ecf v\u00e0ng, \u0111\u1ed3ng, k\u1ebdm, ch\u00ec v\u00e0 di\u00eam ti\u00eau \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh (M\u1ecf v\u00e0ng N\u00e0 \u1ea5p \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n, m\u1ecf \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf Tr\u00ecnh L\u1ea1n \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1, m\u1ecf k\u1ebdm Quang Vinh v\u00e0 Cam L\u1ed9 \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, m\u1ecf ch\u00ec Kh\u00f4n Hi\u1ec3n \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, m\u1ecf ch\u00ec Ph\u01b0\u1edbc Ninh \u1edf Tuy\u00ean Quang, m\u1ecf di\u00eam ti\u00eau Minh L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Minh N\u00f4ng \u1edf S\u01a1n T\u00e2y. Ch\u1ee7 m\u1ecf v\u00e0 phu kho\u00e1n xi\u00eau t\u00e1n, th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean cho mi\u1ec5n thu\u1ebf).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111i xem x\u00e9t Kinh th\u00e0nh, th\u1ea5y c\u00f3 b\u1ec7nh binh n\u1eb1m \u1edf b\u1edd ao, h\u1ecfi ra l\u00e0 l\u00ednh \u1edf v\u1ec7 Ban t\u1ef1c ti\u1ec1n. Li\u1ec1n sai Th\u00e1i y vi\u1ec7n \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. D\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, kh\u00f4ng ng\u00e0y n\u00e0o kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c y\u00eau qu\u00e2n nu\u00f4i d\u00e2n, \u0111\u1ebfn nh\u1eefng l\u00ednh th\u00fa, d\u00e2n bi\u00ean m\u00e0 c\u00f2n s\u1ee3 h\u1ecd h\u00e3y nhi\u1ec1u n\u1ed7i kh\u1ed5, th\u1ebf m\u00e0 ngay \u1edf kinh s\u01b0 l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m \u0111au kh\u1ed5 s\u1edf kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a nh\u01b0 v\u1eady sao ?\u201d. B\u00e8n tr\u1ecb Qu\u1ea3n v\u1ec7 40 roi, Cai \u0111\u1ed9i 80 tr\u01b0\u1ee3ng. S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n qu\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u01b0\u01a1ng nu\u00f4i b\u1ec7nh binh, \u0111\u1ec3 kh\u1ed1n \u0111\u00f3i \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec c\u1ee9 y nh\u01b0 l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 tr\u1ecb. N\u1ebfu \u0111\u1ebfn ch\u1ebft th\u00ec t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 trong kinh th\u00e0nh th\u00ec do Gi\u00e1m th\u00e0nh, ngo\u00e0i qu\u00e1ch th\u00ec do Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, ph\u1ea3i chi\u1ebfu \u0111\u1ecba ph\u1eadn m\u00e0 tu\u1ea7n x\u00e9t, ph\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 th\u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m \u0111au, n\u1ebfu l\u00e0 binh th\u00ec giao cho cai qu\u1ea3n, l\u00e0 d\u00e2n th\u00ec giao cho l\u00fd ch\u00e1nh ho\u1eb7c th\u00e2n nh\u00e2n, \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec ph\u1ea3i tr\u00e1ch ph\u1ea1t theo s\u1ed1 b\u1ec7nh nh\u00e2n nhi\u1ec1u hay \u00edt, \u0111\u00e3 n\u1eb1m l\u00e2u hay ch\u00f3ng, m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i kh\u00e1c nhau. (Trong kinh th\u00e0nh c\u1ee9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec x\u1eed 40 roi, c\u1ee9 th\u00eam m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc ; \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m n\u1eb1m 3 ng\u00e0y l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc. C\u00e1c t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 c\u00f9ng. Ngo\u00e0i qu\u00e1ch, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m ph\u1ea1t m\u1ed9t th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng, c\u1ee9 th\u00eam m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i ph\u1ea1t th\u00eam 1 th\u00e1ng ; \u0111\u1ec3 n\u1eb1m 3 ng\u00e0y ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 2 th\u00e1ng, c\u1ee9 th\u00eam 3 ng\u00e0y l\u1ea1i th\u00eam 1 th\u00e1ng. C\u00e1c t\u1ed9i ch\u1ec9 ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn 1 n\u0103m l\u00e0 c\u00f9ng).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh h\u1ea1n th\u00ec gi\u1edd cho c\u00e1c s\u1edf c\u00f4ng t\u00e1c. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e3 \u0111\u1ebfn ti\u1ebft m\u00f9a h\u00e8, tr\u1eabm \u1edf nh\u00e0 c\u1eeda cao r\u1ed9ng c\u00f2n th\u1ea5y kh\u00ed n\u00f3ng nung n\u1ea5u, hu\u1ed1ng chi binh v\u00e0 th\u1ee3 c\u1ea3 ng\u00e0y ph\u01a1i n\u1eafng ch\u1ecbu sao n\u1ed5i. V\u1eady ph\u1ea3i \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 gi\u1eef s\u1ee9c. (H\u1eb1ng ng\u00e0y, gi\u1edd d\u1ea7n b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m, gi\u1edd t\u1ef5, gi\u1ecdt \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 xu\u1ed1ng 8 kh\u1eafc th\u00ec ngh\u1ec9, gi\u1edd m\u00f9i, gi\u1ecdt \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 xu\u1ed1ng 4 kh\u1eafc b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m, \u0111\u1ebfn gi\u1edd tu\u1ea5t th\u00ec ngh\u1ec9. Khi l\u00e0m khi ngh\u1ec9 \u0111\u1ec1u n\u1ed5i hai ti\u1ebfng \u1ed1ng l\u1ec7nh l\u00e0m hi\u1ec7u). L\u1ea1i sai th\u00e1i y chia nhau \u0111i th\u0103m c\u00e1c c\u00f4ng s\u1edf, ai \u1ed1m th\u00ec ch\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ecdn hai m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1edf hai x\u00e3 \u0110\u01b0\u1eddng Long, L\u01b0\u01a1ng Mai (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0) dinh Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u1ed9i th\u1ee3 m\u1ed9c gi\u1ecfi \u1edf N\u1ed9i vi\u1ec7n Ch\u00ednh dinh, \u0111\u1ec3 theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf V\u0169 Kh\u1ed1, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho h\u1eb1ng th\u00e1ng (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 1 quan ti\u1ec1n,<\/p>\n\n\n\n<p>1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea3 th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ecb trung l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch v\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng t\u00e2u d\u00e2ng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 bi\u00ean so\u1ea1n Ng\u1ecdc di\u1ec7p, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u ta t\u00edch lu\u1ef9 nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi, s\u00e1ch v\u1edf c\u00f2n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i v\u1ebb vang. Tri\u1ec7u t\u1ed5 g\u00e2y n\u1ec1n v\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p, Th\u00e1i t\u1ed5 d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc m\u1edf \u0111\u1ea5t, c\u00e1c th\u00e1nh n\u1ed1i nghi\u1ec7p m\u1edf mang, v\u1ed7 v\u1ec1 c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc. Khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, t\u1eebng \u0111\u00e3 d\u1ef1ng mi\u1ebfu Tri\u1ec7u t\u1ed5 v\u00e0 Th\u00e1i mi\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111i\u1ec3n th\u1edd mu\u00f4n ng\u00e0n \u0111\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f9ng. Nay xin t\u1eeb Tri\u1ec7u t\u1ed5, Th\u00e1i t\u1ed5 \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u00e1nh v\u1ec1 sau l\u00e0m Ch\u00ednh k\u1ef7 b\u1ea3n chi, ghi ch\u00e9p r\u00e0nh r\u1ecdt t\u1eebng \u0111\u1eddi. C\u00f2n t\u1eeb Tr\u1eebng qu\u1ed1c c\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, tham c\u1ee9u qu\u1ed1c s\u1eed c\u0169ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng ni\u00ean \u0111\u1ea1i qu\u00e1 xa, s\u1ef1 vi\u1ec7c thi\u1ebfu s\u00f3t, xin ghi ri\u00eang l\u00e0m Ti\u1ec1n k\u1ef7. C\u00e1c chi ph\u00e1i t\u1eeb Th\u00e1i t\u1ed5 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc l\u01b0u c\u01b0 t\u1eeb Thanh Ngh\u1ec7 tr\u1edf ra m\u00e0 cho h\u1ecd l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u, k\u00ea c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch x\u00e1c th\u00ec c\u0169ng xin ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o Ti\u1ec1n k\u1ef7\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ng\u00e0y \u0111\u00f4ng th\u00eam m\u00e0 s\u1ed1 \u0111inh t\u1ecbch kh\u00f4ng th\u00eam, d\u1ee5 cho th\u00e0nh th\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9 t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u00e1i g\u00ec t\u0103ng th\u00ec h\u01a1n. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n Gia \u0110\u1ecbnh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n giang h\u1ed3 tr\u00fa ng\u1ee5, \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ec3 d\u1ed3n b\u1ecdn du th\u1ee7 cho n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng v\u1ed1n l\u00e0 ph\u00e9p t\u1ed1t. N\u1ebfu kh\u00f4ng cho \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n t\u0103ng t\u1ee5c th\u00eam d\u00e2n th\u00ec b\u1ecdn \u1ea5y \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh, s\u1ee3 ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 lu\u1ef5 cho d\u00e2n. Nh\u01b0ng tr\u00e1nh ch\u1ed7 n\u1ecd \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kia c\u0169ng l\u00e0 th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi ta. \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n nhi\u1ec1u th\u00ec h\u1ed9 kh\u1ea9u l\u1ea1i \u00edt d\u1ea7n \u0111i, l\u1ea5y \u0111\u00e2u m\u00e0 b\u1ed5 sung ch\u1ed7 thi\u1ebfu cho binh t\u1ecbch ? V\u1eady t\u1eeb nay c\u00f3 ai xin sung \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n th\u00ec xin h\u1ecfi ngay h\u01b0\u01a1ng l\u00fd, n\u1ebfu mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u0103ng t\u1ecbch \u1edf l\u00e0ng th\u00ec tr\u1ea3 h\u1ecd v\u1ec1 d\u00e2n, n\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n th\u00ec cho l\u01b0u \u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, \u0111\u1ec1u cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n\u201d. Vua nh\u1eadn l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tam c\u00f3 tang, xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c tr\u1ea5n th\u1ee7 v\u1ec1 thu x\u1ebfp vi\u1ec7c tang. Vua y cho. \u0110\u1ebfn khi xong tang, l\u1ea1i cho gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i mi\u1ebfu \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n Th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc \u1edf Thanh B\u00ecnh m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 296 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch l\u1eadp th\u00e0nh v\u1ec7 Chi\u1ebfn phong. \u0110\u1ebfn khi \u0111i Tuy\u00ean Quang, vua cho l\u1ea5y 150 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 binh \u0111i theo, v\u1eabn gi\u1eef qu\u00e2n hi\u1ec7u c\u0169, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i \u1edf Thanh B\u00ecnh th\u00ec h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u1ea1o th\u1ea7n g\u1ed9p l\u1ea1i v\u1edbi binh m\u1edbi m\u1ed9, \u0111\u1eb7t l\u00e0 5 \u0111\u1ed9i Hi\u1ec7u d\u0169ng nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9, ng\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Man b\u1ea3y s\u00e1ch Cam L\u1ed9 v\u00e0o c\u1ed1ng. Vua cho y\u1ebft ki\u1ebfn v\u00e0 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 m\u1eb9 Chi\u00eau \u1ea4p Ma H\u1ea1t Ki\u1ec1m [\u9091\u9ebb\u66f7 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Uparaja\">Oupahat<\/a>, Ph\u00f3 v\u01b0\u01a1ng, Nh\u1ecb v\u01b0\u01a1ng. T\u00ean l\u00e0 Ki\u1ec1m.] &nbsp;\u1edf man Mang Vanh v\u00e0 v\u1ee3 c\u1ee7a Sai tr\u01b0\u1edfng Kha Man X\u01b0\u01a1ng C\u1ee5m xin nh\u00e2n k\u1ef3 c\u1ed1ng theo v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c xem s\u1ef1 ph\u1ed3n th\u1ecbnh c\u1ee7a v\u0103n v\u1eadt trung \u0111\u00f4. Vua ngh\u0129 t\u00ecnh th\u00e0nh th\u1ef1c, kh\u00f4ng n\u1ee1 c\u1ef1 tuy\u1ec7t. Khi \u0111\u1ebfn, sai th\u00e1i gi\u00e1m d\u1eabn \u0111\u1ebfn chi\u00eam b\u00e1i cung T\u1eeb Th\u1ecd. \u0110\u1ebfn khi v\u1ec1 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1eadp \u0111\u00e0n chay l\u1edbn \u1edf ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5. Sai b\u1ecdn T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c. Th\u01b0\u1edfng cho binh v\u00e0 th\u1ee3 h\u01a1n 1.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf s\u00e2m \u1edf Sa K\u1ef3 (tr\u00ean n\u00fai) Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i (S\u00e2m h\u1ed9 c\u00f3 30 ng\u01b0\u1eddi, h\u1eb1ng n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 3 c\u00e2n s\u00e2m, kh\u00f4ng c\u00f3 s\u00e2m th\u00ec theo l\u1ec7 bi\u1ec7t n\u1ea1p, n\u1ed9p thay b\u1eb1ng 8 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ea3 binh hai v\u1ec7 Ch\u1ea5n uy v\u00e0 Th\u1ea7n uy v\u1ec1 nguy\u00ean ng\u0169 c\u00e1c dinh tr\u1ea5n. \u0110\u1ea7u l\u00e0 vua th\u1ea5y m\u1ed9 binh hai v\u1ec7 ch\u01b0a th\u1ea1o ph\u00e9p b\u1eafn s\u00fang, n\u00ean tri\u1ec7u h\u1ebft v\u1ec1 Kinh cho thao di\u1ec5n. C\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed1n \u0111i n\u00ean \u0111\u1ebfn nay c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed cho v\u1ec1. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u1ee9ng m\u1ed9, nguy\u00ean l\u00e0 mu\u1ed1n d\u1ef1ng c\u00f4ng l\u1eadp nghi\u1ec7p, ch\u00ed \u1ea5y \u0111\u00e1ng khen. Tr\u1eabm s\u1edf d\u0129 tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 hu\u1ea5n luy\u1ec7n l\u00e0 mu\u1ed1n cho th\u00e0nh t\u00e0i ngh\u1ec7 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng vi\u1ec7c ch\u1ed1ng gi\u1eef. Th\u1ebf m\u00e0 c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. \u0110\u1ec1u l\u00e0 do t\u1ed9i \u1edf ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n kh\u00f4ng kh\u00e9o ph\u1ee7 d\u1ee5. V\u1eady b\u1ecdn cai \u0111\u1ed9i t\u1ea1m \u0111\u00ecnh n\u1eeda b\u1ed5ng. N\u1ebfu chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 s\u1ed1 th\u00ec cho khai ph\u1ee5c. L\u00ednh tr\u1ed1n trong v\u00f2ng 3 th\u00e1ng m\u00e0 ra th\u00fa th\u00ec c\u0169ng khoan th\u1ee9\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u1ea1t X\u00e0 Ph\u00f9 l\u00e0m Sai tr\u01b0\u1edfng man Cha B\u00f4n, Chi\u00eau A \u0110i\u1ec1n C\u00e1o l\u00e0m Sai tr\u01b0\u1edfng man Mang Vanh, Chi\u00eau \u1ea4p Ma H\u1ea1t Ki\u1ec1m l\u00e0m Ph\u00f3 sai tr\u01b0\u1edfng. C\u00e1c sai tr\u01b0\u1edfng man \u1edf Cam L\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c ph\u00f3. Man Mang Vanh xin c\u00e1ch ngo\u1ea1i \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c \u1ea5y. Giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, r\u1ed3i cho.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ecnh Ho\u00e0 hi\u1ebfn h\u01b0\u01a1u tr\u1eafng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd. Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y, vua m\u1eb7c l\u1ec5 ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn c\u00e1o \u1edf \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd d\u00e2ng ph\u1ea9m v\u1eadt. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y, mi\u1ec5n tri\u1ec1u h\u1ea1. Vua m\u1eb7c \u00e1o th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, c\u00e1c quan chi\u00eam b\u00e1i. Ban cho \u0103n \u1edf Thanh Phong \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf quan \u0111i\u1ec1n quan th\u1ed5 \u1edf c\u00e1c dinh tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Ngh\u1ec7 An. Tr\u01b0\u1edbc kia gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n l\u1ea5y \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 \u1edf c\u00e1c dinh tr\u1ea5n chia c\u1ea5p cho b\u00e8 \u0111\u1ea3ng l\u00e0m ng\u1ee5 l\u1ed9c v\u00e0 l\u1eadp tr\u1ea1i ri\u00eang, thi\u1ec7n ti\u1ec7n \u0111\u00e1nh thu\u1ebf \u1edf d\u00e2n. Sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u00e0m quan \u0111i\u1ec1n quan th\u1ed5, nh\u01b0ng ng\u1ea1ch thu\u1ebf v\u1eabn theo c\u0169. Vua bi\u1ebft r\u00f5 n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cB\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 l\u1ea5y thu\u1ebf c\u1ee7a d\u00e2n ch\u1ec9 l\u1ea5y ch\u00ednh cung, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t chia lo\u1ea1i t\u1ed1t x\u1ea5u m\u00e0 \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf. T\u1eeb gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n, l\u1ea5y ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ea5p cho t\u01b0 gia, t\u1ef1 \u00fd \u0111\u00e1nh thu\u1ebf n\u1eb7ng, th\u00e0nh l\u1ec7 ch\u1ee9a l\u00e2u ng\u00e0y. Bu\u1ed5i qu\u1ed1c s\u01a1 \u0111\u00e3 toan s\u1eeda \u0111\u1ed5i, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 th\u00ec gi\u1edd. Tr\u1eabm ngh\u0129 t\u1edbi s\u1ef1 kh\u00f3 kh\u0103n c\u1ee7a d\u00e2n, r\u1ea5t ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn ch\u00ednh s\u00e1ch b\u1ea3o d\u01b0\u1ee1ng. V\u1eady ph\u1ea3i theo s\u1ed1 m\u1eabu v\u00e0 \u0111\u1eb3ng h\u1ea1ng m\u00e0 \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p thu\u1ebf. Ph\u00e0m quan \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 c\u00e1c h\u1ea1t v\u1ec1 \u0111i\u1ec1n trang, quan tr\u1ea1i, \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, ru\u1ed9ng ch\u00f9a, nh\u00e0 c\u1eeda, ng\u1ee5 l\u1ed9c, c\u00f9ng nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, v\u01b0\u1eddn, g\u00f2, ao, h\u1ed3, \u0111\u1ea5t ph\u00f9 sa v\u00e0 b\u1edd b\u00e3i c\u1ee7a k\u1ebb tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u1ecbch thu v\u00e0o nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh thu\u1ebf m\u1ed7i m\u1eabu th\u00f3c t\u1eeb 52 th\u0103ng 5 h\u1ee3p, ti\u1ec1n t\u1eeb 2 quan 1 ti\u1ec1n tr\u1edf l\u00ean th\u00ec gi\u1ea3m 2 ph\u1ea7n 10 ; n\u1ebfu \u0111\u00e1nh th\u00f3c t\u1eeb 100 th\u0103ng, ti\u1ec1n t\u1eeb 3 quan tr\u1edf l\u00ean th\u00ec gi\u1ea3m 3 ph\u1ea7n 10. Ghi l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu\u1ed9c n\u1ed9i ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 qu\u1ea3n thuy\u1ec1n Phi Long l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Baptiste_Chaigneau\">Jean-Baptiste Chaigneau<\/a>] t\u1eeb T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn, d\u00e2ng c\u00e1i h\u00e0n th\u1eed bi\u1ec3u. Vua nh\u00e2n h\u1ecfi : \u201cNg\u01b0\u01a1i l\u1ea1i mu\u1ed1n v\u1ec1 sao ?\u201d. \u0110\u00e1p : \u201cTh\u1ea7n ch\u1ecbu \u01a1n d\u00e0y c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ea5y g\u00ec b\u00e1o \u0111\u00e1p. Nay tu\u1ed5i gi\u00e0, xin l\u00e0m t\u00f4i tr\u1ecdn \u0111\u1eddi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi ta \u1edf \u0111\u1eddi qu\u00fd \u1edf ch\u1ed7 l\u1eadp c\u00f4ng danh m\u00e0 th\u00f4i. Ng\u01b0\u01a1i theo \u0111\u00f2i Ti\u00ean \u0111\u1ebf, h\u01b0\u1edfng l\u1ed9c m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m, tuy l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u00e0 th\u1ea7n t\u1eed b\u1ea3n tri\u1ec1u. N\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ecdn ti\u1ebft l\u00e0m t\u00f4i th\u00ec l\u01b0u danh ngh\u00ecn \u0111\u1eddi trong s\u1eed s\u00e1ch, h\u00e1 ch\u1eb3ng hay sao ! N\u1ebfu tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc T\u00e2y th\u00ec ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t th\u01b0\u1eddng d\u00e2n m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fa L\u00e3ng Sa ((1) Ph\u00fa L\u00e3ng Sa : do ch\u1eef France phi\u00ean \u00e2m ra, l\u00e0 n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p) d\u00e2ng qu\u1ed1c th\u01b0 v\u00e0 s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (g\u01b0\u01a1ng to) c\u00f9ng \u0111\u1ebfn v\u1edbi Th\u1eafng, \u0111\u1eadu thuy\u1ec1n \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng. \u0110em d\u1ecbch th\u01b0 ra th\u00ec l\u00e0 xin th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng. Vua giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, r\u1ed3i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho ty Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c \u0111\u01b0a th\u01b0 tr\u1ea3 l\u1eddi nh\u1eadn cho, v\u00e0 bi\u1ebfu nhi\u1ec1u ph\u1ea9m v\u1eadt (100 c\u00e2n da voi, 30 c\u00e2n da d\u00ea, 10 t\u1ea5m da h\u1ed5, 100 t\u1ea5m da tr\u00e2u, 500 t\u1ea5m da h\u01b0\u01a1u, 200 t\u1ea5m sa nam, 200 t\u1ea5m the nam, 100 t\u1ea5m l\u1ee5a Cao B\u1ed9, \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00e8n, \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed5i m\u1ed7i th\u1ee9 1.000 c\u00e2n, 10.000 c\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t, 2 c\u00e2y ng\u00e0 voi, 2 c\u1ed7 s\u1eebng t\u00ea), giao cho ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y mang v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea3 th\u00eam gi\u00e1 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t cho Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t mua nguy\u00ean l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c \u00edch qu\u1ed1c l\u1ee3i d\u00e2n, v\u1ed1n kh\u00f4ng n\u00ean so k\u00e8 t\u1eebng ly t\u1eebng t\u00fd. Ngh\u0129 r\u1eb1ng h\u1ed9 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng quanh n\u0103m c\u1ea7n c\u00f9 lao \u0111\u1ed9ng, c\u00f4ng c\u1ee7a \u0111\u1ec1u kh\u00f3, n\u00ean tr\u1ea3 gi\u00e1 h\u1eadu cho c\u00f3 l\u1ee3i, \u0111\u1ec3 h\u1ecd vui v\u1ebb \u0111em b\u00e1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Phan H\u1eefu Nh\u01b0\u1ee3ng ch\u1ebft, l\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0u Tuy\u00ean l\u00e0m Tham hi\u1ec7p S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng h\u1ecfi Bi\u00ean tu V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u00e2n. Qu\u00fdnh \u0111\u00e1p : \u201cT\u1eeb khi Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, cho mi\u1ec5n gi\u1ea3m [thu\u1ebf], ban \u01a1n c\u1ea5p tu\u1ea5t, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng c\u1ea3m tin. Nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00f4ng vi\u1ec7c d\u1ef1ng T\u00f4n Mi\u1ebfu, s\u1eeda mi\u1ebfu th\u00e0nh ho\u00e0ng, x\u00e2y nh\u00e0 Qu\u1ed1c h\u1ecdc, tuy l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1eadm \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec nha l\u1ea1i nh\u00e2n \u0111\u1ea5y sinh t\u1ec7, cho n\u00ean tr\u00ean c\u00f3 l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 \u01a1n kh\u00f4ng th\u1ea5m t\u1edbi d\u01b0\u1edbi l\u00e0 v\u00ec th\u1ebf\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTh\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng th\u00f4ng minh soi th\u1ea5u n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, tuy \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng x\u01b0a c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n. Nh\u01b0ng c\u1eeda vua xa x\u00f4i v\u1ea1n d\u1eb7m, n\u1ed7i u \u1ea9n ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 th\u1ea5u h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Mu\u1ed1n y\u00eau d\u00e2n th\u00ec c\u1ea7n bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, khi ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi, xin n\u00ean l\u01b0u \u00fd\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i h\u1ecfi : \u201cTri\u1ec1u th\u1ea7n cho tr\u1eabm l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. \u0110\u00e1p : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia l\u1eddi ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u c\u00f3 ch\u1ed7 th\u00f4 l\u1eadu, \u0111\u1ec1u u\u1ed1n n\u1eafn t\u1eebng ly t\u1eebng t\u00fd, ng\u01b0\u1eddi ta l\u1ea5y l\u00e0m kh\u00f3 kh\u0103n. Nay \u0111\u00e3 d\u1ea7n quen r\u1ed3i\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cC\u00f3 ph\u1ea3i tr\u1eabm hi\u1ebfu d\u1ecb \u0111\u00e2u, mu\u1ed1n cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n nh\u00e3 m\u00e0 th\u00f4i\u201d. Nh\u00e2n d\u1ee5 Qu\u00fdnh r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i l\u00e0 c\u1ef1u th\u1ea7n \u1edf Ti\u1ec1m \u0111\u1ec3, tr\u1eabm \u0111\u00e3 bi\u1ebft t\u00e0i. Nh\u01b0ng tu\u1ed5i tr\u1ebb m\u1edbi ti\u1ebfn, ph\u00e0m vi\u1ec7c c\u00e0ng n\u00ean si\u00eang n\u0103ng c\u1ea9n th\u1eadn, \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng \u01a1n l\u00e2u d\u00e0i. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi xa tr\u1eabm c\u00f2n mu\u1ed1n \u0111\u00e0o t\u1ea1o, hu\u1ed1ng chi b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho c\u00e1c con c\u1ea3 c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa Ng\u1ecdc Ch\u00e2u, Ng\u1ecdc Qu\u1ef3nh, Ng\u1ecdc Anh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m (h\u1eb1ng n\u0103m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi 140 quan ti\u1ec1n, 50 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e2n h\u1ea1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh xi\u00eau t\u00e1n 16 \u1ea5p, ng\u1ea1ch binh thi\u1ebfu nhi\u1ec1u, tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua chu\u1ea9n l\u1eddi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, cho ho\u00e3n \u0111\u00f2i b\u1eaft 3 n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tri ph\u1ee7 L\u00e2m Thao l\u00e0 V\u0169 Du l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9, Tri ph\u1ee7 Kinh M\u00f4n l\u00e0 V\u00f5 Vi\u1ebft Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ed3n h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a ba v\u1ec7 B\u1ea3o th\u00e0nh nh\u1ecb, tam, t\u1ee9 ; hai v\u1ec7 Gia v\u0169 nh\u1ea5t, nh\u1ecb v\u00e0 v\u1ec7 Ti\u1ec1n ngh\u0129a thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m hai v\u1ec7 B\u1ea3o th\u00e0nh v\u00e0 Gia v\u0169, 200 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a v\u1ec7 B\u1ea3o th\u00e0nh nh\u1ea5t, hai v\u1ec7 Ti\u1ec1n th\u1eafng, Trung ti\u1ec1n, v\u1ec7 Gia d\u0169ng v\u00e0 c\u1ee7a V\u0169 nha t\u00f2ng th\u00e0nh l\u00e0m b\u1ed1n \u0111\u1ed9i V\u0169 nha nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9. C\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u00ednh m\u1ed9, g\u1ea7n \u0111\u00e2y tr\u1ed1n v\u00e0 ch\u1ebft nhi\u1ec1u, s\u1ed1 ng\u1ea1ch linh tinh n\u00ean th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u xin d\u1ed3n b\u1ed5 l\u1ea1i. Vua y theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o t\u00e2u xin cho \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7, \u0111\u1ed9i H\u1eefu v\u1ec7, \u0111\u1ed9i Ho\u00e0ng ki\u1ebfm, 2 \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai nh\u1ea5t, nh\u1ecb, 2 \u0111\u1ed9i Th\u1ecb tr\u00e0 nh\u1ea5t, nh\u1ecb, \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n s\u00fang, \u0111\u1ed9i Th\u1ecb nghi, 3 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u0169 nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, 2 \u0111\u1ed9i N\u1ed9i m\u00e3 nh\u1ea5t, nh\u1ecb, \u0111\u1ed9i T\u1ea3 m\u00e3, \u0111\u1ed9i H\u1eefu m\u00e3, 2 \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u h\u1ea7u nh\u1ea5t, nh\u1ecb, \u0111\u1ed9i B\u1ea3 l\u1ec7nh, \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, c\u1ea3 th\u1ea3y 20 \u0111\u1ed9i, v\u1eabn l\u00e0m qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i. C\u00f2n 4 \u0111\u1ed9i c\u1ee7a v\u1ec7 Trinh v\u00f5, 3 \u0111\u1ed9i T\u01b0 thi\u1ec7n, 2 \u0111\u1ed9i Th\u1ecb h\u00e0nh, 2 \u0111\u1ed9i Trung c\u1ea7n, \u0111\u1ed9i T\u00e2n nh\u1ea5t, \u0111\u1ed9i B\u1ea3 c\u00e1i, c\u1ea3 th\u1ea3y 13 \u0111\u1ed9i, th\u00ec ghi l\u00e0m tinh binh. Vua theo l\u1eddi xin.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n IX<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2n t\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 2 [1821], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5, cho binh T\u00fac tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c 400 quan ti\u1ec1n, 400 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. V\u00ec t\u00fac v\u1ec7 si\u00eang n\u0103ng, kh\u00f3 nh\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y nh\u1eefng h\u1ed9 bi\u1ec7t n\u1ea1p g\u1ed7 lim \u1edf Ngh\u1ec7 An xi\u00eau t\u00e1n m\u1edbi v\u1ec1, d\u1ee5 cho tr\u1ea5n th\u1ea7n, g\u1ed7 thu\u1ebf h\u1ecd n\u1ed9p, kh\u00f4ng \u0111\u00fang c\u00e1ch th\u1ee9c hay c\u00f3 t\u1ef3 v\u1ebft c\u0169ng \u0111\u1ec1u cho thu, ai thi\u1ebfu th\u00ec cho ho\u00e3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, vua ng\u1ef1 m\u0169 c\u1eedu long, \u00e1o ho\u00e0ng b\u00e0o, \u0111ai ng\u1ecdc, c\u00fang \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu. R\u1ed3i thay th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u cung T\u1eeb Th\u1ecd. Mi\u1ec5n l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u1ea1 cho c\u00e1c quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan so\u1ea1n s\u00e1ch Li\u1ec7t th\u00e1nh th\u1ef1c l\u1ee5c. Vua r\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u00fd vi\u1ec7c so\u1ea1n thu\u1eadt, m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u00e3 cho t\u00ecm th\u01b0 t\u1ecbch c\u0169 c\u00f2n s\u00f3t \u1edf m\u1ecdi n\u01a1i, r\u1ed3i s\u1eafc cho \u0111\u1ea1i th\u1ea7n bi\u00ean t\u1eadp nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u1eaft th\u1ea5y tai nghe v\u1ec1 bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong ngo\u00e0i t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean tr\u00ecnh b\u00e0y l\u00fd l\u1ecbch \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. \u0110\u1ebfn nay l\u1ea5y th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0m T\u1ed5ng t\u00e0i, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng l\u00e0m Ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0i, b\u1ecdn Tham tri Tr\u1ea7n Minh Ngh\u0129a, Nguy\u1ec5n Khoa Minh, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng, th\u1ef1 Tham tri Nguy\u1ec5n Huy Trinh, H\u00e0n l\u00e2m ch\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng T\u1ef1 khanh L\u00ea \u0110\u1ed3ng L\u00fd, L\u1ea1i b\u1ed9 Thi\u00eam s\u1ef1 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, \u0110\u00f4ng c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129 \u0110inh Phi\u00ean, H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n Tu\u1ea7n L\u00fd, Nguy\u1ec5n M\u1eadu B\u00e1ch, l\u00e0m To\u1ea3n tu, b\u1ecdn Th\u1ecb \u0111\u1ed9c Cao Huy Di\u1ec7u, Bi\u00ean tu Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh, 25 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Bi\u00ean tu. \u0110\u1eb7t 5 ng\u01b0\u1eddi Kh\u1ea3o hi\u1ec7u, 12 ng\u01b0\u1eddi Thu ch\u01b0\u1edfng, 8 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1eb1ng l\u1ee5c. L\u1ea5y Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n l\u00e0m n\u01a1i so\u1ea1n s\u00e1ch. Cho b\u1ea1c thay y\u1ebfn (T\u1ed5ng t\u00e0i 15 l\u1ea1ng, Ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0i 10 l\u1ea1ng, To\u1ea3n tu 8 l\u1ea1ng, Bi\u00ean tu 6 l\u1ea1ng, Kh\u1ea3o hi\u1ec7u 4 l\u1ea1ng, Thu ch\u01b0\u1edfng, \u0110\u1eb1ng t\u1ea3 2 l\u1ea1ng). M\u1ed7i ng\u00e0y ban m\u1ed9t b\u1eefa \u0103n. Sau \u0111\u1ed5i c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0103n h\u1eb1ng th\u00e1ng. (To\u1ea3n tu 5 quan, Bi\u00ean tu 3 quan, Kh\u1ea3o hi\u1ec7u 2 quan, Thu ch\u01b0\u1edfng, \u0110\u1eb1ng t\u1ea3 1 quan 5 ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1eed \u0111\u1ec3 l\u00e0m tin \u1edf \u0111\u1eddi nay m\u00e0 truy\u1ec1n l\u1ea1i \u0111\u1eddi sau. T\u1eeb x\u01b0a, c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ebf t\u00e1c, ch\u1eb3ng g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i b\u1ea3o cho t\u01b0\u01a1ng lai. N\u01b0\u1edbc nh\u00e0 ta t\u1eeb Th\u00e1i t\u1ed5 g\u00e2y n\u1ec1n, li\u1ec7t th\u00e1nh n\u1ed1i tr\u1ecb, h\u01a1n 200 n\u0103m, ph\u00e0m ch\u1ebf \u0111\u1ed9, v\u0103n hi\u1ebfn, hi\u1ec7u l\u1ec7nh, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ec1u c\u00f3 quy m\u00f4 th\u1ec3 th\u1ed1ng m\u1ed9t \u0111\u1eddi. Nh\u1eefng l\u00fac m\u1edbi m\u1edf n\u01b0\u1edbc, s\u1eed v\u0103n c\u00f2n thi\u1ebfu. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, th\u1ed1ng nh\u1ea5t non s\u00f4ng, m\u1edf mang tr\u0103m ph\u00e9p, \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh l\u00e0m s\u1eed, nh\u01b0ng v\u00ec mu\u00f4n vi\u1ec7c ph\u1ea3i tu\u1ef3 nghi vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc vi\u1ec7c sau, n\u00ean vi\u1ec7c l\u00e0m s\u1eed c\u00f2n ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm m\u1edbi th\u00e2n ch\u1ea5p ch\u00ednh, ch\u00ed chu\u1ed9ng vi\u1ec7c v\u0103n, l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u theo s\u1eed c\u0169. M\u1ed7i khi x\u00e9t vi\u1ec7c ban l\u1ec7nh xong, l\u1ea1i \u0111\u0103m ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c noi d\u00f2ng n\u1ed1i nghi\u1ec7p. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t sai x\u00e9t t\u00ecm v\u0103n th\u01b0 s\u00f3t l\u1ea1i, x\u00e2y d\u1ef1ng s\u1eed c\u1ee5c, ban r\u00f5 m\u1ec7nh n\u00e0y \u0111\u1ec3 b\u1eaft tay l\u00e0m. Ph\u00e0m b\u1ea7y t\u00f4i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 tuy\u1ec3n v\u00e0o vi\u1ec7c n\u00e0y n\u00ean s\u1ed1t s\u1eafng c\u1ed1 g\u1eafng, cho ch\u00f3ng xong vi\u1ec7c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ph\u00e0m l\u1ec7, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec ngh\u0129 b\u00e0n, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p t\u00e2u b\u00e0y \u0111\u1ec3 tr\u1eabm th\u00e2n ch\u1ec9 b\u1ea3o, c\u1ed1t sao cho vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng bi\u00ean \u0111\u00e1ng b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc, v\u00e0 nh\u1eb7t nh\u1ea1nh kh\u00f4ng s\u00f3t, \u0111\u1ec3 th\u00e0nh b\u1ed9 t\u00edn s\u1eed m\u1ed9t \u0111\u1eddi. Nh\u01b0 th\u1ebf ng\u00f5 h\u1ea7u s\u00e1ng t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i c\u01a1 \u0111\u1ed3 th\u1ea7n th\u00e1nh truy\u1ec1n n\u1ed1i v\u00e0 m\u01b0u m\u00f4 c\u00f4ng li\u1ec7t nh\u01b0 vua V\u0103n vua V\u0169 \u0111\u1eddi x\u01b0a, th\u00e0nh b\u1ea5t h\u1ee7 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c long tr\u1ecdng nh\u01b0 c\u00e1c thi\u00ean \u0110i\u1ec3n M\u00f4 C\u00e1o M\u1ec7nh ((1) C\u00e1c thi\u00ean trong Kinh Th\u01b0, ch\u00e9p vi\u1ec7c c\u00e1c vua th\u00e1nh \u0111\u1eddi x\u01b0a trong truy\u1ec1n thuy\u1ebft c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c) \u0111\u1eddi x\u01b0a v\u1eady\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean Ch\u1ee7 th\u1ee7 ch\u1ee7 s\u1ef1 \u1edf Kho ho\u1ea3 d\u01b0\u1ee3c (thu\u1ed1c s\u00fang) ; C\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i h\u1ea1ng 4 ng\u01b0\u1eddi. Sai b\u1ed9 Binh ch\u1ecdn nh\u00e2n vi\u00ean trong b\u1ed9 b\u1ed5 v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Th\u1ecb trung h\u1ecdc s\u0129 Ph\u1ea1m Th\u00edch. Th\u00edch ngh\u1ec9 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e2u. Vua v\u1ed1n tr\u1ecdng ti\u1ebfng Th\u00edch, \u0111\u1ebfn nay nh\u00e2n vi\u00eac so\u1ea1n s\u1eed, sai \u0111em b\u1ea1c l\u1ee5a \u0111\u1ebfn m\u1eddi. Khi l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, Th\u00edch l\u1ea1i v\u00ec \u1ed1m xin t\u1eeb v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m c\u00e1c c\u00f4ng t\u1eed, c\u00f4ng n\u1eef. (H\u1eb1ng n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 150 quan ti\u1ec1n, 60 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 236 c\u00e2n 4 l\u1ea1ng d\u1ea7u, 15 c\u00e2n s\u00e1p, 2 \u0111\u00f4i chi\u1ebfu).<\/p>\n\n\n\n<p>Hu\u1ef3nh C\u00f4ng L\u00fd tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb t\u1ed9i tham nh\u0169ng, tang v\u1eadt \u0111\u1ebfn tr\u00ean 2 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n. Sai quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00f2i h\u1ecfi. Khi th\u00e0nh \u00e1n, giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n x\u00e9t, \u0111\u00e1ng t\u1ed9i ch\u1ebft, b\u00e8n \u0111em gi\u1ebft, t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n \u0111em tr\u1ea3 l\u1ea1i cho binh d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng d\u00e2n nhi\u1ec1u. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta m\u01b0u t\u00ednh, th\u00e0nh l\u1eadp qu\u00e2n l\u1eef, kh\u00f4i ph\u1ee5c d\u01b0 \u0111\u1ed3, c\u00e1i n\u1ec1n m\u00f3ng x\u00e2y d\u1ef1ng c\u01a1 nghi\u1ec7p th\u1ef1c l\u00e0 \u1edf \u0111\u1ea5y. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn th\u1eadn tr\u1ecdng l\u1ef1a ch\u1ecdn nh\u1eefng tr\u1ecdng th\u1ea7n c\u00f4ng lao danh v\u1ecdng sai tr\u1ea5n ph\u1ee7 cho mu\u00f4n d\u00e2n y\u00ean \u1ed5n. Kh\u00f4ng may c\u00f3 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng L\u00fd, l\u1ea5y t\u01b0 c\u00e1ch \u0111\u00ea h\u00e8n, ch\u1ee9a ch\u1ea5t th\u00f3i tham b\u1ea1o, v\u1eb7n tr\u00e1i ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0103n l\u00f3t k\u1ec3 \u0111\u1ebfn mu\u00f4n v\u00e0n, b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c [ri\u00eang] m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ebfn h\u00e0ng m\u1ea5y ngh\u00ecn, m\u1ecdt n\u01b0\u1edbc h\u1ea1i d\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u1ebf l\u00e0 c\u00f9ng. Ngh\u0129 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u00f4 t\u1ed9i m\u00e0 g\u1eb7p n\u1ed7i \u0111\u1ed9c h\u1ea1i n\u00e0y, d\u00f9 c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0ng n\u1ed7i kh\u1ed5 l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f3 m\u00e0 h\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay t\u1ed9i nh\u00e2n nh\u01b0 th\u1ebf, ph\u00e1p lu\u1eadt ph\u1ea3i thi h\u00e0nh, \u0111\u1ec3 cho nh\u00e2n d\u00e2n u\u1ea5t \u1ee9c m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u r\u00f5 c\u00e1i \u00fd tr\u1eeb b\u1ea1o an d\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00fd l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb trung, ng\u00e0y ng\u00e0y b\u1eaft qu\u00e2n s\u0129 x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 ri\u00eang \u1edf tr\u00ean b\u1edd s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn nay vi\u1ec7c ph\u00e1t, h\u1ea1 l\u1ec7nh tr\u1ecb gi\u00e1 b\u00e1n nh\u00e0 \u1ea5y l\u1ea5y ti\u1ec1n cho c\u1ea5m binh. R\u1ed3i nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u1ee5 r\u1eb1ng t\u1eeb nay bi\u1ec1n binh trong ngo\u00e0i n\u1ebfu g\u1eb7p k\u1ebb tham t\u00e0n c\u1eady quy\u1ec1n th\u1ebf \u00e1p b\u1ee9c m\u00e0 kh\u00f4ng k\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec cho ph\u00e9p \u0111\u00f3n xa gi\u00e1 m\u00e0 t\u00e2u. L\u1ea1i d\u1ee5 r\u00f5 cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00f5 ban n\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c L\u00fd l\u00e0m r\u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u1ec5n t\u1eadp thu\u1ef7 qu\u00e2n \u1edf s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng. Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn xem th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n s\u0129 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Minh Ngh\u0129a, Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng thanh tra N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 th\u1ea5y \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u00f4ng c\u00f3 thi\u1ebfu th\u1ed1n t\u1ed5n th\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cN\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 n\u01a1i d\u1ed3n ch\u1ee9a b\u00e1ch ho\u00e1. C\u00f3 m\u1ed9t m\u00ecnh Nguy\u1ec5n C\u00f4ng V\u1ecb coi gi\u1eef, su\u1ed1t ng\u00e0y say s\u01b0a, c\u00f2n l\u00fac n\u00e0o \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. V\u1eeba r\u1ed3i tr\u1eabm sai l\u1ea5y g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n d\u00e2ng xem, th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ee5c n\u00e1t, h\u1ecfi th\u00ec th\u1ea5y nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f2n nhi\u1ec1u. T\u1ed9i c\u1ee7a V\u1ecb n\u00f3i sao cho xi\u1ebft. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng h\u1eb7c t\u00e2u ngay, l\u1ea1i mu\u1ed1n che ch\u1edf cho h\u1eafn \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i th\u00ec ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc ra sao ? Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i gi\u1eef ch\u1ee9c c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f4ng b\u1eb1ng trung tr\u1ef1c. Tr\u1eabm ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng r\u1ea5t gh\u00e9t t\u1ed9i che gi\u1ea5u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Li\u1ec1n sai b\u1eaft giam C\u00f4ng V\u1ecb m\u00e0 l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m Bi\u00ean tu L\u00ea B\u00e1 T\u00fa hi\u1ec7p c\u00f9ng Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. Khi \u00e1n thanh tra xong, C\u00f4ng V\u1ecb b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng cho \u1ea5m t\u1eed v\u00e0 quan vi\u00ean t\u1eed theo th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 th\u00e0nh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn n\u00e0y tuy ch\u01b0a ph\u1ee5c v\u1ee5, nh\u01b0ng cha ch\u00fang \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, tr\u1eabm s\u1eafp tu\u1ef3 t\u00e0i ghi d\u00f9ng. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m cho theo ph\u1ea9m tr\u1eadt m\u00e0 chi l\u01b0\u01a1ng, quan vi\u00ean t\u1eed h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng H\u1eefu vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u0110\u00f4ng c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129 \u0110inh Phi\u00ean l\u00e0m Th\u1ecb trung Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, v\u1eabn sung To\u1ea3n tu s\u1eed qu\u00e1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai c\u01a1 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110\u1eb7ng H\u1eefu Ch\u1ea5t l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 V\u00f5 th\u00e0nh, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Hu\u1ea5n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 ti\u1ec1n c\u00f4ng li\u1ec7u \u1edf c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n B\u1eafc Th\u00e0nh. \u0110\u1ea1i s\u1ee9 c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh cho r\u1eb1ng c\u00f4ng \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng, c\u00f4ng \u0111\u00fac ti\u1ec1n k\u1ebdm nh\u1eb9, n\u00ean ngh\u0129 xin \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua y cho. (100 c\u00e2n ti\u1ec1n k\u1ebdm ti\u1ec1n c\u00f4ng li\u1ec7u l\u00e0 3 quan 2 ti\u1ec1n 59 \u0111\u1ed3ng 2 ph\u00e2n 5 ly, k\u00e9m l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 1 ti\u1ec1n 22 \u0111\u1ed3ng ; 100 c\u00e2n ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n c\u00f4ng li\u1ec7u l\u00e0 5 quan 6 ti\u1ec1n 46 \u0111\u1ed3ng 4 ph\u00e2n 2 ly, h\u01a1n l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 1 ti\u1ec1n 12 \u0111\u1ed3ng 8 ph\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp \u1ee5 b\u1eafn s\u00fang \u1edf Thanh Ph\u01b0\u1edbc (t\u00ean x\u00e3). Sai t\u01b0\u1edbng s\u0129 thu\u1ef7 b\u1ed9 h\u1eb1ng ng\u00e0y di\u1ec5n t\u1eadp. (Ng\u00e0y 2 l\u1ea7n, s\u00e1ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc khi m\u1eb7t tr\u1eddi m\u1ecdc m\u1ed9t kh\u1eafc b\u1eaft \u0111\u1ea7u, gi\u1ecdt \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 xu\u1ed1ng 5 kh\u1eafc th\u00ec ngh\u1ec9, chi\u1ec1u gi\u1ecdt \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 xu\u1ed1ng 8 kh\u1eafc b\u1eaft \u0111\u1ea7u, m\u1eb7t tr\u1eddi l\u1eb7n th\u00ec ngh\u1ec9. T\u1ed1i khi di\u1ec5n g\u1eb7p m\u01b0a th\u00ec th\u00f4i). Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t. (L\u00e0m thuy\u1ec1n gi\u1ea3, b\u1eafn tr\u00fang m\u0169i thuy\u1ec1n, c\u1ed9t bu\u1ed3m, thu\u1ef7 qu\u00e2n m\u1ed9t ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng 15 quan ti\u1ec1n, l\u1ee5c qu\u00e2n th\u01b0\u1edfng 10 quan ti\u1ec1n ; tr\u00fang th\u00e2n thuy\u1ec1n, thu\u1ef7 qu\u00e2n m\u1ed9t ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng 10 quan ti\u1ec1n, l\u1ee5c qu\u00e2n 5 quan ; c\u00f3 tr\u00fang m\u00e0 m\u1ed9t ph\u00e1t kh\u00f4ng v\u00e0o \u1ee5 th\u00ec kh\u00f4ng theo l\u1ec7 \u1ea5y). L\u1ea1i c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o t\u00e2y cho l\u00ednh ph\u00e1o th\u1ee7 \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n b\u1eafn s\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u0111\u00e8n \u0111\u1ecdc s\u00e1ch c\u1ee7a T\u00e2y ban cho quan v\u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u00ednh \u0110\u1ee9c l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ebfn \u1edf th\u00e0nh h\u1ecdc t\u1eadp, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7 nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam tr\u01b0\u1eddng, \u1edf ng\u1ee5 l\u00e2u ng\u00e0y \u0111\u00e3 th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc, xin cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5 th\u00ed \u1edf tr\u01b0\u1eddng th\u00e0nh. Vua y cho. L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng t\u1eeb nay g\u1eb7p khoa thi H\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb Ph\u00fa Y\u00ean tr\u1edf v\u1ec1 Nam, cho \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 ti\u1ec7n ph\u1ee5 th\u00ed, t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i theo nguy\u00ean qu\u00e1n nh\u01b0 b\u1ed9 \u0111\u00e3 b\u00e0n. Th\u00e0nh th\u1ea7n l\u1ea1i th\u1ea5y sau n\u1ea1n d\u1ecbch l\u1edbn, s\u0129 t\u1eed nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ea1i tang, n\u1ebfu nh\u1ea5t lu\u1eadt theo tr\u01b0\u1eddng quy kh\u00f4ng cho d\u1ef1 th\u00ed th\u00ec s\u1ed1 s\u0129 t\u1eed kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, n\u00ean b\u00e1o l\u00ean b\u1ed9 \u0111\u1ec3 t\u00e2u. Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed5i hi\u1ebfu l\u00e0m trung l\u00e0 b\u1ea3n l\u0129nh l\u1eadp th\u00e2n c\u1ee7a k\u1ebb s\u0129 qu\u00e2n t\u1eed, nh\u01b0ng qu\u00ean tang cha m\u1eb9 m\u00e0 v\u1ed9i t\u00ecm hi\u1ec3n vinh th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 hi\u1ebfu. Kh\u00f4ng hi\u1ebfu th\u00ec th\u1edd vua \u0111\u01b0\u1ee3c sao ? B\u1ecdn \u1ea5y h\u00e3y n\u00ean tu th\u00e2n s\u1eeda \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i khoa sau c\u0169ng ch\u1eb3ng mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tri ph\u1ee7 L\u1ea1ng Giang l\u00e0 L\u01b0u \u0110\u00ecnh Luy\u1ec7n l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho T\u1ea3 th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c theo l\u1ec7 b\u1ed5ng c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n b\u1ed9i l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean c\u1eeda C\u1ee7ng Th\u1ea7n c\u1ee7a ho\u00e0ng th\u00e0nh l\u00e0m c\u1eeda \u0110\u1ecba B\u00ecnh ; t\u00e1m c\u1eeda th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec ph\u00eda nam g\u1ecdi l\u00e0 Gia \u0110\u1ecbnh, Phi\u00ean An, ph\u00eda b\u1eafc g\u1ecdi l\u00e0 C\u1ee7ng Th\u1ea7n, V\u1ecdng Khuy\u1ebft, ph\u00eda \u0111\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 Ph\u1ee5c Vi\u1ec5n, Ho\u00e0i Lai, ph\u00eda t\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 T\u0129nh Bi\u00ean, Tuy\u00ean Ho\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng theo l\u1ec7 th\u00ec l\u00ednh th\u00fa thu\u1ed9c qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 ng\u0169 qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n ph\u1ee5 d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 ti\u1ec1n \u00e1o qu\u1ea7n, h\u1eb1ng n\u0103m do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng thu \u1edf d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i m\u00e0 ch\u1edf \u0111\u1ebfn c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n l\u00e0 nanh vu\u1ed1t c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, h\u1ecd \u0111\u00f3ng th\u00fa xa x\u00f4i, l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1ea5t v\u1ea3, tr\u1eabm v\u1eabn th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, ti\u1ec1n ph\u1ee5 d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 \u00e1o qu\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc nay \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u00e0nh l\u1ec7 ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p \u0111i\u1ec1u d\u00e2n kh\u00f4ng mu\u1ed1n. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u nay thu\u1ebf ch\u00ednh cung c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u00e2n c\u0169ng ch\u01b0a n\u1ed9p xong, n\u1ebfu l\u1ea1i b\u1eaft ch\u1ecbu ph\u00ed t\u1ed5n nu\u00f4i qu\u00e2n th\u00ec sao t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i \u00fd tr\u1eabm th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t ch\u0103m lo cho d\u00e2n. V\u1eady ph\u00e0m th\u00fa binh thu\u1ed9c th\u00e0nh, ngo\u1ea1i l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng ra, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p th\u00eam 5 quan ti\u1ec1n, \u00e1o qu\u1ea7n th\u00ec quan may m\u00e0 c\u1ea5p, mi\u1ec5n ti\u1ec1n ph\u1ee5 d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 ti\u1ec1n \u00e1o qu\u1ea7n cho d\u00e2n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 v\u1ebd tr\u1ed1n v\u00e0o ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi s\u1edf qu\u1ea3n b\u1eaft \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng l\u00e0 B\u00ednh tranh gi\u1eef. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. C\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i v\u00e0o t\u1ea1 t\u1ed9i. Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0 do c\u00e1c th\u00e1nh v\u00e0 Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, tr\u1eabm ph\u1ea3i c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u theo. Em l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u00ed th\u00e2n m\u00e0 ph\u1ea1m ph\u00e1p, n\u1ebfu l\u1ea1i v\u1ecb t\u00ecnh th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0m sao ? Nay t\u1ea1m tha cho, v\u1ec1 sau ph\u1ea3i ch\u1eeba\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng cho c\u00e1c th\u1ee3 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh. (C\u00f4ng vi\u1ec7c n\u1eb7ng. M\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, th\u1ee9 th\u00ec 5 ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nh\u1eb9 th\u00ec 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n l\u1ec5 th\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfn b\u1ea1c n\u0103m nay cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, s\u00f4ng Ng\u01b0u Ch\u1eed (B\u1ebfn Ngh\u00e9) \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh n\u01b0\u1edbc trong h\u01a1n 50 d\u1eb7m, su\u1ed1t 12 ng\u00e0y t\u1eeb ng\u00e0y Canh th\u00ecn \u0111\u1ebfn ng\u00e0y T\u00e2n m\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c y\u1ebfn h\u1ed9 \u1edf Qu\u1ea3ng Nam xin n\u1ed9p th\u00eam thu\u1ebf y\u1ebfn \u0111\u1ec3 thay sai d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cThu\u1ebf c\u00f3 ng\u1ea1ch th\u01b0\u1eddng, nay t\u0103ng l\u00ean r\u1ed3i sau l\u00e0m sao kham \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady mi\u1ec5n h\u1ebft cho thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 sai d\u1ecbch, h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y s\u1ed1 d\u01b0 d\u1eadt m\u00e0 d\u00e2ng, kh\u00f4ng k\u1ec3 h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tri ph\u1ee7 Tam \u0110\u1edbi l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy C\u1ea7n l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9, bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh b\u1ed9, bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh ; H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u0129 l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9, bi\u1ec7n l\u00fd gi\u1eef Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng l\u00e0m H\u1eefu tham tri L\u1ea1i b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ea3 l\u00ednh B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7 tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169, cho h\u01a1n 3.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c T\u00f9ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t v\u1ec7 Tu\u1ea7n th\u00e0nh. L\u1ea5y c\u00e1c x\u00e3 thu\u1ed9c v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh bi\u00ean l\u00e0m n\u0103m \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9, ng\u0169 c\u1ee7a v\u1ec7 Tu\u1ea7n th\u00e0nh. C\u00e1c \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh c\u1ee7a Qu\u1ea3ng B\u00ecnh bi\u00ean l\u00e0m 5 \u0111\u1ed9i l\u1ee5c, th\u1ea5t, b\u00e1t, c\u1eedu, th\u1eadp c\u1ee7a v\u1ec7 Tu\u1ea7n th\u00e0nh. Sau l\u1ea1i s\u1eafc cho c\u00e1c x\u00e3 t\u1ea1m \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c bi\u00ean \u0111\u1ed3n \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua truy ni\u1ec7m Kh\u00e2m sai l\u01b0u th\u1ee7 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u1ecbnh c\u00f3 c\u00f4ng b\u1ea3o d\u01b0\u1ee1ng l\u00fac b\u00e9, h\u1eb1ng n\u0103m ng\u00e0y k\u1ef5 cho 30 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho dinh Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c \u0111em tr\u00e2u ri\u00eang \u0111\u1ebfn t\u1ebf. Ng\u00e0y k\u1ef5 v\u1ee3 Th\u1ecbnh c\u0169ng th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan \u0111\u00ea ch\u00ednh B\u1eafc Th\u00e0nh th\u1ea5y con \u0111\u00ea c\u0169 \u1edf H\u01b0ng Nh\u00e2n thu\u1ed9c S\u01a1n Nam b\u1ecb n\u01b0\u1edbc x\u00f3i v\u00e0o, th\u1ebf kh\u00f4ng ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u00e2u xin \u0111\u1eafp hai con \u0111\u00ea kh\u00e1c d\u00e0i h\u01a1n 770 tr\u01b0\u1ee3ng. Vua sai th\u00e0nh th\u1ea7n l\u1ea5y ti\u1ec1n kho h\u01a1n 17.000 quan thu\u00ea m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u1ecbnh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trang v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n \u1ed1m. Vua ban cho qu\u1ebf th\u01b0\u1ee3ng ph\u01b0\u01a1ng, sai H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Tu\u00e2n \u0111\u1ebfn nh\u00e0 th\u0103m h\u1ecfi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u1ea3 Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Huy\u00ean l\u1ea1i gi\u1eef vi\u1ec7c b\u1ed9, H\u1eefu Tham<\/p>\n\n\n\n<p>tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Minh Ngh\u0129a l\u00e0m T\u1ea3 Tham tri, H\u1eefu Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u00e0m H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9, Th\u1ecb trung tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 \u0110inh Phi\u00ean l\u1ea5y b\u1ea3n ch\u1ee9c m\u00e0 tham b\u1ed3i c\u00f4ng vi\u1ec7c L\u1ea1i b\u1ed9, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c l\u1ea1i l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u1ee3 gi\u00e1o S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Tuy l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Kinh B\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p sai s\u1ee9 v\u00e0o c\u1ed1ng v\u00e0 d\u00e2ng \u0111\u1ed3 l\u1ec5 m\u1eebng cung T\u1eeb Th\u1ecd. Vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n. B\u1ed9 th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc c\u00f3 tang th\u00ec mi\u1ec5n l\u1ec5 m\u1eebng cho ngo\u1ea1i phi\u00ean l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 r\u00f5 r\u00e0ng. Duy n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c c\u1ed1ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh che ch\u1edf g\u00e2y d\u1ef1ng, so v\u1edbi c\u00e1c ngo\u1ea1i phi\u00ean c\u00f3 kh\u00e1c, xin thu nh\u1eadn l\u1ec5 ti\u1ebfn m\u1eebng m\u00e0 mi\u1ec5n l\u1ea1y.\u201d Vua theo. \u0110\u1ebfn khi b\u1ed3i th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn \u1ed1c nha L\u1ecbch Y, Gi\u00e1 Lung \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn, vua tri\u1ec7u l\u00ean \u0111i\u1ec7n th\u0103m h\u1ecfi v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i v\u1ec1 b\u1ea3o qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c quan phi\u00ean n\u00ean c\u00f9ng l\u00f2ng hi\u1ec7p s\u1ee9c \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. Vi\u1ec7c l\u1edbn th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u1ebfp \u0111\u1eb7t cho, c\u00f2n vi\u1ec7c nh\u1ecf th\u00ec lo t\u00ednh l\u1ea5y. H\u00e1 ch\u1ec9 chuy\u00ean d\u1ef1a v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng ngh\u0129 l\u00e0m h\u1ebft ph\u1eadn s\u1ef1 m\u00ecnh sao ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00e1nh t\u1eb7ng nguy\u00ean phi H\u1ed3 th\u1ecb (t\u1ee9c Nh\u00e2n ho\u00e0ng h\u1eadu) l\u00e0m Chi\u00eau nghi, thu\u1ef5 l\u00e0 Thu\u1eadn \u0110\u1ee9c. (S\u00e1ch v\u0103n r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec5 l\u00e0 l\u1ebd n\u00ean v\u1eady, cho thu\u1ef5 \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u0111i\u1ec3n c\u1ed5 ; \u01a1n l\u00e0 ngh\u0129a \u1edf \u0111\u1ea5y, truy phong cho tr\u1ecdng l\u1ec5 nghi. Nay ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0y l\u00e0nh, ban s\u1eafc r\u1ef1c r\u1ee1. Nh\u1edb tuy\u1ec3n th\u1ecb ((1) Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn v\u00e0o h\u1ea7u trong cung) H\u1ed3 th\u1ecb, d\u00f2ng d\u00f5i tr\u00e2m anh, d\u00e1ng nh\u01b0 (ng\u1ecdc) uy\u1ec3n (ng\u1ecdc) di\u1ec5m. Trang nghi\u00eam nh\u00e0n nh\u00e3, gi\u1eef khu\u00ea nghi kh\u00f4ng h\u1ec1 v\u1ed9i v\u00e0ng ; thu\u1ea7n th\u1ee5c n\u00eau g\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 c\u00f2n l\u01b0u ti\u1ebfng t\u1ed1t. Sinh con trai \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau qu\u00fd, gi\u1ea5c nam kha l\u1ea1i ch\u1ee3t t\u1ec9nh ngay. V\u1ed9i \u0111\u00e3 t\u1eeb tr\u1ea7n ; v\u00f4 c\u00f9ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. V\u1eady \u0111\u1eb7c sai s\u1ee9 th\u1ea7n mang s\u00e1ch b\u1ea1c, t\u1eb7ng l\u00e0m Chi\u00eau nghi, thu\u1ef5 l\u00e0 Thu\u1eadn \u0110\u1ee9c. Mong r\u1eb1ng nh\u1eadn l\u1ea5y huy ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 k\u00ednh tu\u00e2n s\u1ee7ng m\u1ec7nh, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c an \u1ee7i \u0111\u1ee9c t\u1ed1t qu\u1ef3nh dao v\u00e0 h\u01b0\u1edfng l\u00e2u d\u00e0i c\u1ed5n hoa vinh hi\u1ec3n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed (t\u1ee9c Hi\u1ebfn t\u1ed5 Ch\u01b0\u01a1ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf [Thi\u1ec7u Tr\u1ecb]) d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eb7ng tuy\u1ec3n th\u1ecb Ph\u1ea1m th\u1ecb l\u00e0m Tu nghi, thu\u1ef5 l\u00e0 \u0110oan L\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Thu\u1ef7 X\u00e1 xin ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o n\u01b0\u1edbc ta. \u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long, Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc \u1ea5y sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Y\u00ean xin quy ph\u1ee5c. Th\u1ebf t\u1ed5 cho nhi\u1ec1u r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1. \u0110\u1ebfn nay sai ng\u01b0\u1eddi mang \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c cho tr\u01b0\u1edbc kia v\u00e0 c\u1ed3ng thau, s\u00e1p ong l\u00e0m tin \u0111\u1ebfn b\u1ea3o Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n, xin cho s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng h\u00e0nh v\u00e0o c\u1ed1ng. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua khen l\u00e0 \u0111\u1ebfn c\u00f3 \u00fd thi\u1ebft tha, y cho. Sau v\u00ec n\u01b0\u1edbc \u1ea5y c\u00f3 bi\u1ebfn, l\u1ec5 c\u1ed1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o Nam, vi\u1ec7c x\u00e9t h\u1ecfi ki\u1ec7n t\u1ee5ng thu\u1ed9c l\u1ea1i hay y\u00eau s\u00e1ch qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, d\u00e2n kh\u1ed5 s\u1edf. B\u00e8n sai b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111em b\u1ea3n \u201cKh\u00e2m \u0111\u1ecbnh B\u1eafc Th\u00e0nh t\u1ee5ng l\u1ec7\u201d \u1edf \u0111\u1eddi Gia Long (c\u00e1c l\u1ec7 ti\u1ec1n cung \u0111\u1ed1n c\u01a1m, ti\u1ec1n h\u00e0nh l\u00fd, ti\u1ec1n g\u00f4ng c\u00f9m, ti\u1ec1n canh giam, ti\u1ec1n d\u1ea7u \u0111\u00e8n) chia g\u1eedi \u0111i c\u00e1c n\u01a1i, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0 l\u1ea1m ngo\u00e0i ph\u00e9p.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng tri\u1ec1u L\u00ea l\u00e0 Th\u00e1i Do\u00e3n T\u01b0 l\u00e0m T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Phan B\u1ea3o \u0110\u0129nh v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng tri\u1ec1u L\u00ea l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u00e1n l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ngh\u1ec7 An. Sau v\u00ec T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Ng\u00f4 Tr\u1ecdng T\u00e2n b\u1ecb b\u1ec7nh, sai B\u1ea3o \u0110\u0129nh thay.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng cho l\u00ednh kinh t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u00ednh t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (L\u1ea5y s\u1ed1 voi m\u00e0 t\u00ednh su\u1ea5t. \u1edf Kinh, voi ng\u1ef1 m\u1ed7i th\u1edbt c\u00f3 20 ng\u01b0\u1eddi, 10 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, c\u00f2n 10 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Voi \u0111\u1ef1c m\u1ed7i th\u1edbt 10 ng\u01b0\u1eddi, 5 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n ; 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, c\u00f2n 5 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; voi c\u00e1i m\u1ed7i th\u1edbt 5 ng\u01b0\u1eddi, 2 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, c\u00f2n 3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; voi \u0111\u1ef1c voi c\u00e1i \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n, m\u1ed7i th\u1edbt 5 ng\u01b0\u1eddi, 2 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, c\u00f2n 3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ec chi\u1ebfu ph\u1ea9m tr\u1eadt m\u00e0 chi l\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00fac s\u00fang. Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn xem. Nguy\u1ec5n H\u1ef1u T\u00f9ng \u0111\u00f3n t\u00e2u b\u00e0y s\u00e1u vi\u1ec7c :1). Gi\u1eef y\u00ean bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng ; 2). Binh ph\u00e1p ; 3). C\u1ea5m quan l\u1ea1i tham nh\u0169ng ; 4). Ng\u0103n m\u1ed1i ki\u1ec7n t\u1ee5ng ; 5). R\u0103n ki\u00eau binh ; 6) X\u00e9t tr\u1ecb lo\u1ea1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi T\u00f9ng n\u00f3i tuy ngh\u0129a v\u0103n ch\u01b0a \u1ed5n, nh\u01b0ng c\u00f3 l\u00f2ng th\u00e0nh kh\u1ea9n, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u nh\u1ecf m\u1ecdn, bi\u1ebft \u0111\u1ec1u n\u00f3i c\u1ea3, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i\u201d. B\u00e8n cho v\u00e0o b\u00e1i y\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ecdc tr\u00f2 \u1edf S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng l\u1eddi n\u00f3i, c\u00f3 ch\u1ed7 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u01b0\u1edfng cho 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c, r\u1ed3i b\u1ed5 ch\u1ee9c T\u01b0 v\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Tr\u1ecbnh V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Vua kh\u00f4ng n\u1ee1 kh\u00e9p h\u1ebft v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt, d\u1ee5 th\u00e0nh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng trung ngh\u0129a. N\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, b\u1ecb m\u1ea5t m\u00f9a, d\u00e2n gian l\u00e0m \u0103n kh\u00f3 kh\u0103n, c\u00f9ng qu\u1eabn sinh l\u00e0m b\u1eady, h\u00e3m m\u00ecnh v\u00e0o t\u1ed9i. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u1ee7 x\u01b0\u1edbng v\u00e0 t\u00f2ng ph\u1ea1m, c\u1ee9 theo lu\u1eadt bu\u1ed9c t\u1ed9i th\u00ec v\u1eabn d\u1eabu h\u1ecd mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i l\u1ed7i theo m\u1edbi c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng. V\u1eady g\u1eb7p \u00e1n c\u01b0\u1edbp m\u00e0 k\u1ebb t\u00f2ng ph\u1ea1m t\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng th\u00ec gia \u01a1n gi\u1ea3m cho t\u1ed9i ch\u1ebft, m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i l\u01b0u \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd hi\u1ebfu sinh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i t\u1eebng b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ed1n s\u1ee3 T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t. Nay tr\u1eebng ph\u1ea1t ch\u00e9m gi\u1ebft ng\u00e0y nhi\u1ec1u, m\u00e0 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp ng\u00e0y c\u00e0ng sinh ra, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec \u0111\u00f3i r\u00e9t b\u1ee9c b\u00e1ch m\u00e0 ra th\u1ebf sao ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5t \u1ea5y nhi\u1ec1u b\u01b0ng bi\u1ec1n, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp d\u1ec5 t\u1ee5 t\u1eadp. Hu\u1ed1ng chi d\u00e2n ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00edch tr\u1eef, ngo\u00e0i ng\u0169 c\u1ed1c ra kh\u00f4ng tr\u1ed3ng nh\u1eefng th\u1ee9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee1 \u0111\u00f3i. Ch\u1ee3t g\u1eb7p m\u1ea5t m\u00f9a th\u00ec gi\u1eef sao \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eb1ng t\u00e2m. Tr\u01b0\u1edbc th\u1ea7n l\u00e0m T\u1ed5ng tr\u1ea5n \u0111\u00e3 b\u00e0y \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u c\u00e1ch, song r\u1ed3i c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea7y t\u00f4i t\u00e2u r\u1eb1ng x\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u l\u00e2u gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u1ea1c, Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7, Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n v\u00e0 th\u1ea7n ch\u1ee7 c\u1ee7a v\u1ee3 ch\u1ed3ng Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7, kho\u00e1 giam \u1edf V\u0169 Kh\u1ed1 h\u01a1n 20 n\u0103m nay, ph\u00e9p h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 t\u1ecf cho thi\u00ean h\u1ea1 r\u00f5 r\u1ed3i, nay xin hu\u1ef7 n\u00e1t v\u1ee9t \u0111i. M\u1ed9t m\u00ecnh quan H\u00ecnh b\u1ed9 xin b\u1ecf l\u1eabn c\u1ea3 h\u00f2m g\u1ed7 m\u00e0 giam v\u00e0o nh\u00e0 ng\u1ee5c. Vua theo l\u1eddi b\u1ed9 b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u00e1c dinh v\u1ec7 ph\u00e0m Quy\u1ec1n sai \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t kho\u00e1, ho\u1eb7c tr\u1ea3i hai ba kho\u00e1 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n quan \u0111\u1ec1 c\u1eed, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Su\u1ea5t th\u1eadp \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ec theo th\u1ee9 t\u1ef1 th\u0103ng Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Su\u1ea5t th\u1eadp ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ec theo th\u1ee9 t\u1ef1 th\u0103ng Cai \u0111\u1ed9i t\u00f2ng qu\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n nhi\u1ec1u kho\u00e1 m\u00e0 v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay cho th\u1ee3 c\u00e1c c\u1ee5c thu\u1ed9c V\u0169 Kh\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u1edf c\u00e1c tr\u1ea1m Ho\u00e0 Th\u1ecbnh, Ho\u00e0 T\u00e2n tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0 v\u00e0 Thu\u1eadn L\u00e2m tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn, r\u1eadm r\u1ea1p c\u00f3 nhi\u1ec1u n\u1ea1n h\u1ed5 h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi. Sai quan hai tr\u1ea5n b\u1eaft d\u00e2n ph\u00e1t quang, xu\u1ea5t ti\u1ec1n g\u1ea1o c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t d\u00e2ng bi\u1ec3u xin v\u00e0o ch\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cXem bi\u1ec3u \u0111\u00e3 bi\u1ebft l\u00f2ng khanh ch\u00e2n th\u00e0nh luy\u1ebfn n\u01a1i cung quy\u1ebft. Tr\u1eabm th\u1ea5y khanh l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f3 nh\u1ecdc \u1edf ngo\u00e0i, c\u0169ng mu\u1ed1n g\u1eb7p. Song v\u00ec Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 tr\u1ecdng tr\u1ea5n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, m\u1edbi \u0111\u00e2y g\u1eb7p Hu\u1ef3nh C\u00f4ng L\u00fd h\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i g\u1eb7p t\u1eadt d\u1ecbch, \u0111\u00f3i k\u00e9m, n\u1ed7i \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n ch\u01b0a h\u1ed3i, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u1ea1i \u0111\u01b0\u01a1ng nh\u00f2m ng\u00f3, n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p c\u0169ng ch\u01b0a th\u00e0nh th\u1ef1c quy ph\u1ee5c, \u0111\u01b0\u1ee3c khanh gi\u1eef tr\u1ea5n, c\u0169ng th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng lo l\u1eafng v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng Nam. Khanh ph\u1ea3i ngh\u0129 k\u1ef9, n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 ph\u1ea3i. Khi d\u1ee5 \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i, h\u1eb3n c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00e0nh \u0111\u00e3 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t chu \u0111\u00e1o, th\u00ec c\u1ee9 thong th\u1ea3 v\u1ec1 Kinh, cho kh\u1ecfi v\u1ea5t v\u1ea3. N\u1ebfu ch\u01b0a \u0111i th\u00ec ch\u1edd sang n\u0103m, d\u00e2n y\u00ean c\u01b0\u1edbp h\u1ebft, vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng lo, th\u00ec s\u1ebd v\u00e0o ch\u1ea7u c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi d\u1ee5 \u0111\u1ebfn. Duy\u1ec7t l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nghe tin b\u1ec7 h\u1ea1 s\u1eafp ng\u1ef1 gi\u00e1 B\u1eafc tu\u1ea7n, mu\u1ed1n v\u00e0o ch\u1ea7u \u0111\u1ec3 t\u00e2u b\u00e0y c\u01a1 nghi. Nay l\u1ea1i u\u1ef7 cho l\u01b0u l\u1ea1i tr\u1ea5n, \u0111\u00e2u d\u00e1m kh\u00f4ng tu\u00e2n m\u1ec7nh. C\u00fai xin ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng x\u00e9t l\u1eddi \u201cl\u00e0m ph\u00e9p t\u1eafc cho ch\u01b0 h\u1ea7u\u201d &nbsp;((1) M\u1ed7i l\u1ea7n vua \u0111i tu\u1ea7n du l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ea7n l\u00e0m ph\u00e9p t\u1eafc cho ch\u01b0 h\u1ea7u ( M\u1ec7nh t\u1eed &#8211; L\u01b0\u01a1ng Hu\u1ec7 v\u01b0\u01a1ng)) \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng mong m\u1ecfi c\u1ee7a th\u1ea7n d\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua khen ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng \u0111\u1ec1n Quan c\u00f4ng (\u1edf trong Kinh th\u00e0nh, ph\u00eda b\u1eafc Ng\u1ef1 H\u00e0), h\u1eb1ng n\u0103m t\u1ebf v\u00e0o xu\u00e2n thu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ph\u00e9p phong th\u1ea7n k\u1ef3 c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc. H\u1ea1ng th\u01b0\u1ee3ng t\u1eb7ng ba ch\u1eef, h\u1ea1ng trung hai ch\u1eef. Th\u1ea7n hi\u1ec7u n\u00e0o qu\u00ea m\u00f9a th\u00ec \u0111\u1ed5i \u0111i. D\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc kia phong m\u1ef9 t\u1ef1 qu\u00e1 nhi\u1ec1u, m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong l\u1ea1i \u0111eo th\u00eam xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi, l\u00e2u sau s\u1ebd kh\u00f4ng vi\u1ebft h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay n\u00ean d\u00f9ng ch\u1eef phong m\u1edbi vi\u1ebft v\u00e0o s\u1eafc, c\u00f2n ch\u1eef c\u0169 b\u1edbt \u0111i th\u00ec ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng k\u1ebb t\u00f9 t\u1ed9i B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c dinh tr\u1ea5n ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 l\u00ednh \u1edf hai c\u01a1 Thanh thu\u1eadn, An thu\u1eadn \u0111i th\u00fa \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, n\u1ebfu c\u00f3 ai b\u1ecf tr\u1ed1n m\u00e0 qu\u00e2n ho\u1eb7c d\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u1ee9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1edfng cho 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Hai th\u00e0nh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec cho ch\u00e9m tr\u01b0\u1edbc t\u00e2u sau ; c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 dao d\u1ecbch cho x\u00e3 V\u0103n X\u00e1 (() Qu\u00ea ngo\u1ea1i c\u1ee7a Minh M\u1ec7nh.) trong 30 n\u0103m, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay. Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cVua Quang V\u0169 nh\u00e0 H\u00e1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi Nam D\u01b0\u01a1ng (() Qu\u00ea vua Quang V\u0169 nh\u00e0 H\u00e1n \u1edf Trung Qu\u1ed1c.), ch\u1ec9 tha thu\u1ebf 1 n\u0103m, kh\u00f4ng d\u00e1m tha l\u00e2u \u0111\u1ebfn 10 n\u0103m. Nay tha 30 n\u0103m \u0111\u00e3 l\u00e2u l\u1eafm r\u1ed3i\u201d. R\u1ed3i l\u1ea1i tha thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 cho d\u00e2n \u1ea5y 3 n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng Thu\u1ef7 qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng c\u00f3 k\u1ebb ph\u1ea1m ph\u00e1p. Vua sai dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c tra h\u1ecfi, nh\u00e2n b\u1ea3o Cai b\u1ea1 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ee9c quan Kinh tri\u1ec7u c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f4ng b\u1eb1ng ch\u00ednh tr\u1ef1c, kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t ph\u1ee5c khi l\u00e0m ch\u1ee9c v\u1ee5. T\u1eeb ho\u00e0ng th\u00e2n qu\u1ed1c th\u00edch v\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u00f3 t\u00f4i t\u1edb ph\u1ea1m ph\u00e1p th\u00ec nh\u1ea5t thi\u1ebft x\u00e9t x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111\u1eebng tr\u00e1nh k\u1ebb c\u01b0\u1eddng quy\u1ec1n. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb ghen gh\u00e9t gi\u00e8m pha, \u0111\u00e3 c\u00f3 tr\u1eabm, kh\u00f4ng s\u1ee3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i nghe d\u00e2n Kinh th\u00e0nh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi khinh nh\u1eddn quan tr\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i d\u1ee5 cho dinh th\u1ea7n nghi\u00eam c\u1ea5m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ng\u1ea1ch nh\u00e2n vi\u00ean \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1, Lang trung, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5, m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi, Th\u01b0 l\u1ea1i b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m m\u1ed7i ch\u1ee9c 8 ng\u01b0\u1eddi, Th\u01b0 l\u1ea1i v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u00ec N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 36 ng\u01b0\u1eddi, V\u0169 Kh\u1ed1 44 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i L\u1ec7nh s\u1eed ty \u1edf s\u00e1u b\u1ed9 l\u00e0m Thanh l\u1ea1i ty, L\u1ec7nh s\u1eed ty \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 Kh\u1ed1 l\u00e0m Thanh th\u1eadn ty. L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng Lang trung, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5, Th\u01b0 l\u1ea1i b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m \u1edf c\u00e1c ty \u0111\u00e3 th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu ph\u1ea9m tr\u1eadt chi l\u01b0\u01a1ng ; Th\u01b0 l\u1ea1i v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u thu\u1ed9c s\u00e1u b\u1ed9, th\u00ec chia l\u00e0m ba ban m\u00e0 chi l\u01b0\u01a1ng, thu\u1ed9c N\u1ed9i v\u1ee5 v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1 th\u00ec th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean chi l\u01b0\u01a1ng (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n X<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2n t\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 2 [1821], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 7, m\u1ed3ng 1 t\u1ebf thu h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi H\u01b0\u01a1ng \u00e2n khoa \u1edf hai tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Ngh\u1ec7 An. Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m sung \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Th\u1ecb trung Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 tham b\u1ed3i c\u00f4ng vi\u1ec7c L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 \u0110inh Phi\u00ean sung Gi\u00e1m th\u00ed, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n sung \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An, K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh sung Gi\u00e1m th\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u00ecm nh\u00e2n t\u00e0i ph\u1ea3i do khoa m\u1ee5c, \u0111\u00e0o t\u1ea1o k\u1ebb s\u0129 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 g\u00e2y \u01a1n ri\u00eang. Tr\u1eabm l\u00ean ng\u00f4i mong tr\u1ecb, ng\u1ed3i l\u00e1nh b\u00ean chi\u1ebfu \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n. \u00c2n khoa n\u0103m nay l\u00e0 \u0111i\u1ec3n t\u1ed1t l\u1ea7n \u0111\u1ea7u. Ph\u00e0m b\u1ea7y t\u00f4i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 tuy\u1ec3n v\u00e0o vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi, ph\u1ea3i ch\u00ed c\u00f4ng, ch\u00ed minh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean t\u01b0 m\u1ea3y may m\u00e0 t\u1ef1 chu\u1ed1c m\u1ed1i lo. \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u v\u00e0 Gi\u00e1m th\u00ed ph\u1ea1m l\u1ed7i, m\u00e0 Gi\u00e1m kh\u1ea3o v\u00e0 S\u01a1 ph\u01b0\u1edbc kh\u1ea3o bi\u1ebft n\u00eau l\u00ean th\u00ec c\u00f3 th\u01b0\u1edfng ; Gi\u00e1m kh\u1ea3o v\u00e0 S\u01a1 ph\u01b0\u1edbc kh\u1ea3o ph\u1ea1m l\u1ed7i m\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u v\u00e0 Gi\u00e1m th\u00ed bi\u1ebft n\u00eau l\u00ean \u0111\u1ec3 h\u1eb7c th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb. Ph\u1ea3i m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 g\u1eafng cho x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng th\u1ecbnh \u00fd c\u1ee7a tr\u1eabm k\u00e9n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn khi danh s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean, l\u1ea5y s\u1ed1 \u0111\u1ed7 H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng l\u00e0 40 ng\u01b0\u1eddi. (Tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c 25 ng\u01b0\u1eddi : B\u00f9i V\u0103n L\u00fd, Ph\u1ea1m H\u1eefu Nghi, Th\u00e2n V\u0103n Du\u1ea9n, Ph\u1ea1m V\u0103n Thi\u1ec7n, Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Hoan, Ph\u00f9ng Ngh\u0129a Ph\u01b0\u01a1ng, Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n, L\u00ea V\u0103n L\u1ec5, Tr\u1ea7n V\u0103n T\u01b0u, L\u00ea V\u0103n Hi, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ho\u00e0ng, T\u00e0o Quang L\u1ec7, Hu\u1ef3nh C\u00f4ng Huy\u1ebfn, \u0110\u1ed7 V\u0103n Du, B\u00f9i Ng\u1ecdc Ch\u1ea5n, Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u01a1n, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, Hu\u1ef3nh V\u0103n Minh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ed1ng, Nguy\u1ec5n Th\u1eeba Gi\u1ea3ng, Phan Th\u1ebf Ch\u1ea5n, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia, Phan H\u1eefu Ngh\u0129a, D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3nh, H\u00e0 Th\u00fac Tr\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An 15 ng\u01b0\u1eddi : Phan H\u1eefu T\u00ednh, \u0110\u1ed7 M\u1eabn, Chu Danh Hi\u1ec3n, \u0110inh V\u0103n Ph\u00e1c, Phan V\u0103n B\u01b0u, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf T\u1ecbnh, Phan C\u1eed, Nguy\u1ec5n Minh \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n B\u1eadt L\u01b0\u1ee3ng, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Phu, Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c, H\u1ed3 S\u0129 Ti\u00eam, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Ng\u1ecdc, Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n, Nguy\u1ec5n C\u01a1 Th\u1ec3).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m tr\u01b0\u1eddng thi Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, l\u00ean v\u1ecdng l\u00e2u xem, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Kinh B\u1eafc l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e1n \u0111\u00f3n gi\u00e1 d\u00e2ng 15 s\u00e1ch th\u00e1i b\u00ecnh. L\u00ednh T\u1ea3 v\u1ec7 b\u1eaft giam \u1edf tr\u1ea1i qu\u00e2n. Vua n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng \u0111i\u1ec1u Ho\u00e1n tr\u00ecnh b\u00e0y tuy l\u00e0 vi\u1ec3n v\u00f4ng kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng tr\u1eabm \u0111\u00e3 m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng cho n\u00f3i, h\u00e1 v\u00ec l\u1eddi n\u00f3i m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi ta sao ?\u201d L\u1eadp t\u1ee9c sai tha. Nh\u00e2n th\u1ebf d\u1ee5 r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00f3 ai \u0111\u00f3n gi\u00e1 d\u00e2ng l\u1eddi th\u00ec t\u1ea3 h\u1eefu v\u1ec7 ph\u1ea3i giao cho b\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft giam.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho th\u00fa binh An thu\u1eadn, Thanh thu\u1eadn \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh h\u01a1n 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n gi\u00e0 y\u1ebfu, d\u1ee5 r\u1eb1ng khi l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng th\u00ec mi\u1ec5n v\u00e0o ch\u1ea7u, t\u00e2u vi\u1ec7c th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i qu\u1ef3. Nh\u01a1n t\u1eeb ch\u1ed1i n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t vua qu\u1ef3 t\u00e2u l\u00e0 l\u1ec5 v\u1eady\u201d. Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea5y l\u00e0 tr\u1eabm \u01b0u \u0111\u00e3i l\u00e3o th\u1ea7n, vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 t\u1eeb ch\u1ed1i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c L\u00ea V\u0103n Ch\u1eed tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn nay nh\u1edd V\u00f5 Vi\u1ebft B\u00e2n d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn \u1edf l\u1ea1i Kinh h\u1ea7u h\u1ea1, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho 6 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ng\u01b0u Ch\u1eed (B\u1ebfn Ngh\u00e9) \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i trong, t\u1eeb ng\u00e0y B\u00ednh th\u00ecn \u0111\u1ebfn ng\u00e0y T\u00e2n d\u1eadu l\u00e0 6 ng\u00e0y. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em c\u1ea3 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u00e3 trong k\u1ef3 th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m bi\u1ec3u t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u0103m \u0111\u0103m lo ngh\u0129 \u0111\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u1ea1o l\u00fd tr\u1ecb d\u00e2n m\u00e0 c\u00f2n s\u1ee3 r\u1eb1ng tr\u00ean kh\u00f4ng b\u00e1o \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ph\u00f3 th\u00e1c n\u1eb7ng n\u1ec1 c\u1ee7a tr\u1eddi v\u00e0 ho\u00e0ng kh\u1ea3o, d\u01b0\u1edbi ch\u01b0a y\u00ean \u1ee7i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng th\u1ea7n d\u00e2n tr\u00f4ng mong, n\u00ean s\u1edbm h\u00f4m lo l\u1eafng ch\u0103m ch\u1ec9, kh\u00f4ng d\u00e1m vui th\u00fa m\u1ea3y may. G\u1ea7n \u0111\u00e2y gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ch\u01b0a h\u1ebft, d\u00e2n ch\u00fang ch\u01b0a y\u00ean, phong t\u1ee5c c\u00f2n ki\u00eau b\u1ea1c, vi\u1ec7c tr\u1ecb d\u00e2n ch\u01b0a b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh ph\u1ea1t, h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u1eabm \u0111\u1ee9c b\u1ea1c sao ! C\u00f3 ch\u00ednh s\u00e1ch hay g\u00ec \u0111\u00e2u m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc trong nh\u01b0 th\u1ebf ? Nghe tin c\u00e0ng th\u00eam s\u1ee3 h\u00e3i \u0111\u1ec3 tu t\u1ec9nh m\u00e0 th\u00f4i. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 d\u00e2n ta g\u1ea7n \u0111\u00e2y g\u1eb7p d\u1ecbch l\u1ec7 tr\u1eabm \u0111\u00e3 h\u1ebft s\u1ee9c v\u00ec d\u00e2n c\u1ea7u kh\u1ea9n, ch\u00fat c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng nh\u00e2n \u00e1i c\u1ee7a tr\u1eddi, n\u00ean tr\u1eddi gi\u00e1ng \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh b\u00e1o cho d\u00e2n ta th\u00f3c l\u00faa \u0111\u1ea7y kho, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n th\u1ecd. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 b\u1ea7y t\u00f4i bi\u1ebft l\u1ea5y c\u00f4ng b\u1eb1ng trung tr\u1ef1c l\u00e0m vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, gi\u1eef m\u00ecnh thanh li\u00eam c\u1ea7n ki\u1ec7m, x\u00e9t x\u1eed h\u00ecnh \u00e1n ngay th\u1eb3ng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf ch\u0103ng ? M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng l\u1ea5y m\u00ecnh l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho k\u1ebb d\u01b0\u1edbi, \u0111\u1ec3 quan l\u1ea1i tr\u1ecdn ch\u1ee9c, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00e0nh, th\u00ec ch\u1eb3ng \u0111\u1ee3i \u0111i\u1ec1m n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng trong m\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u00e3 b\u01b0\u1edbc l\u00ean c\u00f5i th\u1ecbnh tr\u1ecb r\u1ed3i. C\u00f2n \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh n\u00e0o b\u1eb1ng, s\u1ef1 m\u1eebng n\u00e0o b\u1eb1ng !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e8n d\u1ee5 tr\u1ea5n th\u1ea7n Phi\u00ean An r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m M\u1eadu th\u00e2n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng trong, th\u00ec Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f5i nam, tr\u1ebb gi\u00e0 \u0111\u1ec1u b\u1ea3o l\u00e0 tri\u1ec7u th\u00e1i b\u00ecnh, kh\u00f4ng h\u1ecfi ai m\u00e0 \u0111\u1ec1u n\u00f3i v\u1eady. Th\u1ebf r\u1ed3i t\u1ee9c kh\u1eafc th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. N\u0103m \u0110inh s\u1eedu n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u1ea1i trong, nay l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng trong. Tr\u1eabm ngh\u0129 r\u1eb1ng tr\u1eddi nhi\u1ec1u l\u1ea7n gi\u00e1ng \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, th\u1ef1c l\u00e0 b\u00e1o kh\u00ed h\u1eadu thu\u1eadn ho\u00e0, m\u00f9a m\u00e0ng phong n\u1eabm, trong ngo\u00e0i y\u00ean l\u00e0nh, \u0111\u1ec3 d\u00e2n ta \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1edbc. V\u1eady ph\u1ea3i s\u1eeda l\u1ec5 m\u00e0 t\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u01a1n th\u1ea7n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1edf \u1edf kho Kinh 5 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n v\u00e0 3 ngh\u00ecn t\u1ea5m v\u1ea3i \u0111\u1ebfn tr\u1eef \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n vi\u1ec7c binh dao cho x\u00e3 Minh H\u01b0\u01a1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh ; thu\u1ebf th\u00e2n v\u1eabn thu theo l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban \u00e1o qu\u1ea7n ti\u1ec1n g\u1ea1o cho bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c, Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u00e0 hai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb tr\u00e0 nh\u1ea5t, nh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng tri\u1ec1u L\u00ea l\u00e0 L\u00fd Thi\u1ec7n D\u01b0\u1ee1ng l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, L\u00ea Tri l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, T\u1ed5ng gi\u00e1o Nguy\u1ec5n Huy C\u1ea9m l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n chay l\u1edbn \u1edf ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5, cho c\u00e1c t\u0103ng h\u01a1n ngh\u00ecn l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi th\u1ee3 r\u00e8n \u1edf hai x\u00e3 Minh L\u01b0\u01a1ng, T\u00e2n Ch\u00e0ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Thi\u00ean L\u1ed9c) v\u1ec1 Kinh l\u00e0m vi\u1ec7c, tha cho thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00f9ng ven n\u00fai Thanh Hoa c\u00f3 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Sai tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111\u1eb7t th\u00eam 3 b\u1ea3o Nh\u00e2n Trai, Y\u00ean C\u00e1c, Y\u00ean M\u1ef9 c\u00f9ng v\u1edbi 5 b\u1ea3o c\u0169 L\u00e3nh Thu\u1ef7 (N\u01b0\u1edbc l\u1ea1nh), Ch\u00fac Qu\u00e1n (Qu\u00e1n ch\u00e1o), Khoa Tr\u01b0\u1eddng, Y\u00ean T\u00f4n, La Mi\u1ec7t, t\u0103ng th\u00eam binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Hoa v\u00e0 Thanh B\u00ecnh c\u00f3 b\u00e3o, m\u01b0a nhi\u1ec1u, l\u00faa ru\u1ed9ng b\u1ecb ng\u1eadp. Sai tr\u1ea5n th\u1ea7n v\u00e0 \u0111\u1ea1o th\u1ea7n \u0111i kh\u00e1m t\u00e2u l\u00ean. R\u1ed3i Thanh Hoa th\u1ea5y mi\u1ebfu v\u0169 nh\u00e0 c\u1eeda b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng, xin b\u1eaft d\u00e2n s\u1eeda ch\u1eefa. Vua n\u00f3i : \u201cD\u00e2n \u1ea5y ri\u00eang b\u1ecb thi\u00ean tai, \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n v\u1ed7 v\u1ec1 ch\u01b0a xong, sao c\u00f2n b\u1eaft h\u1ecd m\u1ec7t nh\u1ecdc n\u1eefa ?\u201d. H\u1ea1 l\u1ec7nh thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai tr\u00edch l\u1ea5y 100 ng\u01b0\u1eddi binh v\u1ec7 H\u1ed5 oai trung sung vi\u1ec7c coi gi\u1eef Nguy\u00ean mi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n H\u01b0ng c\u1eed T\u01b0 v\u1ee5 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u00e2n l\u00e0m Tri huy\u1ec7n. Vua n\u00f3i : \u201cTh\u00e2n nh\u1eadn ch\u1ee9c ch\u01b0a t\u1edbi m\u1ed9t tu\u1ea7n, sao v\u1ed9i c\u1eed nh\u01b0 v\u1eady ?\u201d. Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1p : \u201cX\u01b0a nay H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng \u0111\u1ec1u b\u1ed5 huy\u1ec7n l\u1ec7nh, ch\u1ee9c T\u01b0 v\u1ee5 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1edf nguy\u1ec7n c\u1ee7a h\u1ecd. Nay cho th\u0103ng \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft r\u1eb1ng ch\u1ee9c T\u01b0 v\u1ee5 l\u00e0 b\u1eadc thang \u0111\u1ec3 th\u0103ng b\u1ed5 m\u00e0 vui l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cC\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o r\u1ed3i sau l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ? Ch\u01b0a ng\u1ed3i \u1ea5m chi\u1ebfu \u0111\u00e3 v\u1ed9i g\u00ec ?\u201d. Kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 n\u1ed9p thay ti\u1ec1n cho ba \u0111\u1ed9i bu\u1ed3m \u0111\u1ec7m \u1edf B\u00ecnh Ho\u00e0. (Tr\u00e1ng d\u00e2n n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 8 quan ; l\u00e3o t\u1eadt n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ng\u1ea1ch s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u00e1n v\u00e0 gi\u1eef s\u1ed5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o Nam, tu\u1ef3 c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u \u00edt m\u00e0 kh\u00e1c nhau. (Gia \u0110\u1ecbnh 15 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u00e1n, 25 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef s\u1ed5 ; Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Phi\u00ean An, V\u0129nh Thanh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i n\u01a1i 10 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u00e1n, 20 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef s\u1ed5, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean Ho\u00e0, H\u00e0 Ti\u00ean, m\u1ed7i n\u01a1i 6 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u00e1n, 12 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef s\u1ed5).<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb trung l\u0129nh Qu\u1ea3n ph\u1ee7 H\u00e0 Trung l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Trinh c\u00e1o \u1ed1m. Tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Hoa t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cTrinh l\u00e0 con trung h\u01b0ng c\u00f4ng th\u1ea7n T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i, bu\u1ed5i qu\u1ed1c s\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m th\u1ee5 ch\u1ee9c Ki\u00eau k\u1ef5 \u0111\u00f4 u\u00fd, tr\u1eabm ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng lao c\u0169 n\u00ean x\u00e9t d\u00f9ng con ch\u00e1u, c\u1ea5t nh\u1eafc l\u00ean ch\u1ee9c \u1ea5y. Th\u1ef1c l\u00e0 ngh\u0129 con em nh\u00e0 \u0103n ngon m\u1eb7c \u0111\u1eb9p, vi\u1ec7c qu\u00e2n ch\u01b0a quen, n\u00ean cho \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 t\u1eadp kh\u00f3, r\u1eafp mu\u1ed1n g\u00e2y d\u1ef1ng cho. Ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh, h\u1eafn \u0111\u00e3 c\u1ed1 t\u1eeb, tr\u1eabm hai ba l\u1ea7n m\u1eafng b\u1ea3o m\u1edbi ch\u1ecbu l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. Nay l\u00e0m quan ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u l\u1ea1i c\u00e1o \u1ed1m. Sao ch\u1eb3ng ngh\u0129 nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 tr\u00ean ph\u1ee5 \u01a1n n\u01b0\u1edbc, d\u01b0\u1edbi nh\u1ee5c gia thanh th\u00ec c\u00f2n \u0111\u1ee9ng \u1edf c\u00f5i \u0111\u1eddi sao \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. B\u00e8n kh\u00f4ng cho. Sau Trinh ch\u1ebft, cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 H\u1ed3 C\u00f4ng Thu\u1eadn ch\u1ebft. L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam, Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u1ea3ng l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua s\u1eafp \u0111i B\u1eafc tu\u1ea7n c\u00f3 vi\u1ec7c. V\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c B\u1eafc Th\u00e0nh b\u1ec1 b\u1ed9n, sai T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea Ch\u1ea5t v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc thu x\u1ebfp vi\u1ec7c th\u00e0nh. Ch\u1ea5t nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng h\u00e0nh cung \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh xin cho d\u00f9ng s\u01a1n \u0111\u1ecf. Vua n\u00f3i : \u201cN\u01a1i T\u00f4n Mi\u1ebfu l\u00e0m \u0111\u1eb9p th\u00ec n\u00ean, c\u00f2n n\u01a1i vua \u1edf th\u00ec n\u00ean m\u1ed9c m\u1ea1c \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u0111\u1ee9c ti\u1ebft ki\u1ec7m, d\u00f9ng v\u0103n v\u1ebb l\u00e0m g\u00ec !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 c\u00e1c dinh th\u1ea7n tr\u1ea5n t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ra B\u1eafc s\u1eeda l\u1ee3p l\u1ea1i h\u00e0nh cung, d\u1eb7n \u0111\u1eebng xa x\u1ec9 trang ho\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai h\u1eefu ty ch\u1ebf \u0111\u1ed3 l\u1ed7 b\u1ed9 \u0111\u1ea1i gi\u00e1 c\u00f9ng c\u1edd x\u00ed, binh kh\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111em b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 t\u1eeb Kinh s\u01b0 ra B\u1eafc d\u00e2ng l\u00ean (T\u1eeb Kinh s\u01b0 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 8 tr\u1ea1m, t\u1eeb h\u00e0nh cung Th\u1ea1ch Kh\u00ea \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung Ngh\u1ec7 An 3 tr\u1ea1m, t\u1eeb h\u00e0nh cung Thanh Hoa \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung B\u1ec9m S\u01a1n 1 tr\u1ea1m, t\u1eeb h\u00e0nh cung Thanh B\u00ecnh \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung B\u1eafc Th\u00e0nh 6 tr\u1ea1m, \u0111\u1ec1u theo \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem. Ph\u00e0m tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u sai tr\u01b0\u1edbc V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c N\u1ed9i thu\u1ef7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng ch\u1ec9nh b\u1ecb thuy\u1ec1n ghe \u0111\u1ec3 ch\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u1ec5 t\u1ebf t\u1ef1 kh\u00f4ng g\u00ec to b\u1eb1ng l\u1ec5 Giao t\u1ebf Tr\u1eddi ; l\u00f2ng hi\u1ebfu c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh t\u1ed5 ti\u00ean. X\u00e9t s\u00e1ch Chu d\u1ecbch, th\u00ec ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng ch\u1ebf nh\u1ea1c s\u00f9ng \u0111\u1ee9c, ti\u1ebfn l\u00ean th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf v\u00e0 ph\u1ed1i t\u1ebf t\u1ed5 ti\u00ean. L\u1ea1i x\u00e9t s\u00e1ch Chu l\u1ec5 t\u1ebf Tr\u1eddi \u1edf \u0111\u00e0n tr\u00f2n, th\u00ec ph\u1ed1i t\u1ebf H\u1eadu T\u1eafc ((1) H\u1eadu T\u1eafc : t\u1ed5 nh\u00e0 Chu), t\u1ebf Tr\u1eddi \u1edf nh\u00e0 Minh \u0110\u01b0\u1eddng th\u00ec ph\u1ed1i t\u1ebf V\u0103n v\u01b0\u01a1ng. V\u00ec v\u1eady m\u00e0 s\u00e1ch Trung dung t\u00e1n d\u01b0\u01a1ng V\u0169 v\u01b0\u01a1ng Chu c\u00f4ng l\u00e0 \u0111\u1ea1i hi\u1ebfu. T\u1eeb nh\u00e0 H\u00e1n v\u1ec1 sau, duy c\u00f3 Minh \u0111\u1ebf n\u1ed1i ng\u00f4i, t\u00f4n th\u1edd Quang V\u0169 \u1edf nh\u00e0 Minh \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 h\u01a1i theo \u00fd c\u1ed5. Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1ef1ng \u0111\u00e0n Nam Giao v\u00e0 Th\u00e1i Mi\u1ebfu, s\u1eeda sang l\u1ec5 nh\u1ea1c m\u1ed7i n\u0103m th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao, r\u01b0\u1edbc Th\u00e1i t\u1ed5 Gia d\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i t\u1ef1, n\u00eau r\u00f5 \u1edf H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ec3 ph\u00e9p cho mu\u00f4n \u0111\u1eddi. K\u00ednh ngh\u0129 Th\u00e1i t\u1ed5 Gia d\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, m\u1edf mang nghi\u1ec7p l\u1edbn, g\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf d\u1eb9p \u0111\u1ecbnh ho\u1ea1 lo\u1ea1n, th\u1ed1ng nh\u1ea5t c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, l\u1eadp ra c\u01b0\u01a1ng k\u1ef7, b\u1ea3n th\u00e2n l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh, c\u00f4ng cao \u0111\u1ee9c d\u00e0y, x\u01b0a ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y, th\u00ec theo l\u1ec5 n\u00ean s\u00e1nh v\u1edbi Tr\u1eddi v\u00e0 c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng v\u1edbi li\u1ec7t t\u1ed5. Sang n\u0103m xong vi\u1ec7c qu\u1ed1c tang, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 t\u1ebf l\u1edbn Nam Giao, xin r\u01b0\u1edbc Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ph\u1ed1i t\u1ef1 v\u1edbi Tr\u1eddi. C\u00e1c \u0111\u1ed3 th\u1edd v\u00e0 nghi ti\u1ebft \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 v\u1ecb ph\u1ed1i c\u1ee7a Th\u00e1i t\u1ed5 Gia d\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, r\u1ed3i ghi th\u00eam v\u00e0o \u0111i\u1ec3n l\u1ec7, \u0111\u1ec3 noi theo ph\u00e9p hay nh\u00e0 Th\u00e0nh Chu v\u00e0 t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e1nh hi\u1ebfu v\u1ec1 sau m\u00e3i m\u00e3i\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u. B\u1ed9 th\u1ea7n l\u1ea1i xin cho nh\u1ea1c sinh t\u1eadp tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 d\u1ef1 b\u1ecb \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0111\u1ea1i l\u1ec5 hi\u1ebfu nh\u1ea1c. Vua y theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y M\u1eadu d\u1ea7n, \u0111\u1eb7t tri\u1ec1u nghi \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, ban d\u1ee5 cho trong ngo\u00e0i. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec5 r\u01b0\u1edbc l\u00ean ph\u1ed1i t\u1ef1 \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao l\u00e0 \u0111\u1ec3 truy t\u00f4n t\u1ed5 ti\u00ean, cao s\u00e1nh v\u1edbi Tr\u1eddi, cho n\u00ean l\u1eddi T\u01b0\u1ee3ng &nbsp;((1) T\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb : l\u1eddi c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed gi\u1ea3i th\u00edch Kinh D\u1ecbch) n\u00f3i v\u1ec1 l\u1ec5 \u00e2n ti\u1ebfn ghi trong s\u00e1ch Hy kinh ((2) Hy kinh : Kinh D\u1ecbch), b\u00e0i ca H\u1eefu h\u01b0\u1edfng c\u00f2n ch\u00e9p \u1edf thi\u00ean \u201cChu t\u1ee5ng\u201d &nbsp;((3) Chu t\u1ee5ng : m\u1ed9t thi\u00ean trong Kinh Thi). T\u00f4n b\u1eadc t\u00f4n, th\u00e2n b\u1eadc th\u00e2n, v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o th\u1ef1c \u0111\u00e3 r\u1ea5t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. K\u00ednh ngh\u0129 Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, th\u00f4ng minh th\u1ea7n v\u0169, \u1ee9ng m\u1ec7nh tr\u1eddi, thu\u1eadn l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, tr\u1ed5 t\u00e0i kinh lu\u00e2n trong lo\u1ea1n ly, qu\u00e9t s\u1ea1ch b\u1ee5i m\u00f9 trong v\u0169 tr\u1ee5, r\u1eeda s\u1ea1ch th\u00f9 nh\u1ee5c cho mu\u00f4n d\u00e2n, y\u00ean \u1ed5n linh h\u1ed3n t\u1ed5 ti\u00ean trong ch\u00edn mi\u1ebfu. \u0110\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi th\u01b0\u01a1ng gi\u00fap, th\u1ed1ng nh\u1ea5t c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc ; d\u1ef1ng nghi\u1ec7p trung h\u01b0ng, c\u00f4ng \u0111\u1ee9c t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t. Ch\u1ebf t\u00e1c l\u1ec5 nh\u1ea1c \u0111\u1ec3 r\u1ea1ng \u01a1n tr\u01b0\u1edbc, d\u1ef1ng n\u00ean k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1eddi sau. Th\u00e2n tr\u1ea3i h\u01a1n b\u1ed1n ch\u1ee5c n\u0103m kh\u00f3 nh\u1ecdc, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn v\u1ea1n mu\u00f4n n\u0103m c\u01a1 \u0111\u1ed3. Th\u1ef1c n\u00ean ph\u1ed1i t\u1ef1 v\u1edbi tr\u1eddi, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u01a1n l\u1edbn v\u00f4 h\u1ea1n. Tr\u1eabm t\u1eeb khi n\u1ed1i ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, k\u00ednh nh\u1edb t\u1ed5 ti\u00ean, t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 gi\u00e1ng l\u00e2m, s\u00e1ng t\u1ecf \u1edf tr\u00ean, n\u00ean c\u00e0ng ngh\u0129 l\u00e0m cho l\u1eebng l\u1eaby nghi\u1ec7p l\u1edbn \u0111\u1ec3 t\u1ecf b\u00e0y l\u00f2ng k\u00ednh hi\u1ebfu. Hi\u1ebfu kinh n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cT\u00f4n k\u00ednh cha kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng \u0111em ph\u1ed1i v\u1edbi Tr\u1eddi\u201d. V\u1eady th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 t\u1ebf Giao l\u1ec5 l\u1edbn, k\u00ednh r\u01b0\u1edbc ph\u1ed1i l\u00ean m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 n\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9c th\u1ecbnh, t\u1ecf r\u00f5 \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu v\u1ec1 sau, l\u00f2ng ch\u1ec9 ngh\u0129 n\u1ed1i noi \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p. Nay chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ec5, m\u00f9a xu\u00e2n sang n\u0103m l\u00e0m l\u1ec5 Nam Giao k\u00ednh r\u01b0\u1edbc Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ph\u1ed1i t\u1ef1. Vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u00e9p th\u00e0nh H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n, truy\u1ec1n l\u1ea1i v\u00f4 c\u00f9ng, \u0111\u1ec3 t\u1ecf t\u1ea5m l\u00f2ng hi\u1ebfu n\u1ed1i d\u00f5i c\u1ee7a tr\u1eabm v\u00e0 \u0111\u01b0a n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u0111\u1ebfn c\u00f5i ph\u01b0\u1edbc l\u00e2u d\u00e0i. C\u00f2n \u0111\u1ed3 th\u1edd v\u00e0 l\u1ec5 v\u1eadt th\u00ec do h\u1eefu ty k\u00ednh c\u1ea9n s\u1eafm s\u1eeda\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p ru\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng cho bi\u1ec1n binh \u1edf v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng trung theo nh\u01b0 l\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam uy T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea Vi\u1ebft Qu\u00fd l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed v\u1ec1 Kinh. Tr\u00ed tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c sai theo vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ebfn nay vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng h\u01a1i r\u1ed7i n\u00ean tri\u1ec7u v\u1ec1. V\u1ec1 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, vua h\u1ecfi vi\u1ec7c d\u00e2n, Tr\u00ed th\u01b0a v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u1eaft (1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o gi\u00e1 h\u01a1n 9 ti\u1ec1n). Vua quay b\u1ea3o Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn r\u1eb1ng : \u201cGia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0111\u1ea5t d\u1ef1ng nghi\u1ec7p v\u01b0\u01a1ng, nay lu\u00f4n n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a, tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng, mu\u1ed1n tha h\u1ebft thu\u1ebf ru\u1ed9ng th\u00ec th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cThu\u1ebf ru\u1ed9ng n\u0103m nay \u0111\u00e3 n\u1ed9p kho m\u1ed9t n\u1eeda. N\u1ebfu mi\u1ec5n th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u1ec3 n\u1ed9p thu\u1ebf cho vua l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u01a1n, m\u00e0 k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i ri\u00eang\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o : \u201cNg\u01b0\u01a1i n\u00ean v\u00ec ta ngh\u0129 k\u1ef9 vi\u1ec7c \u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Xu\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5, Cai c\u01a1 V\u00f5 V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5, L\u00ea V\u0103n H\u00f9ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ee7ng v\u00f5, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u1ef5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u th\u1ef1 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi v\u00e0o ch\u1ea7u. Sai Thi\u00eam s\u1ef1 Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c t\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tu\u00e2n theo \u00e2n chi\u1ebfu x\u00e9t h\u1ecfi v\u1ec1 c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n v\u00f4 t\u1ef1 m\u00e0 v\u1ee3 c\u00f2n th\u1ee7 ti\u1ebft, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n c\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ec3 nu\u00f4i. (Ph\u00e0m v\u1ee3 c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c tr\u01b0\u1edbc m\u00f4ng \u00e2n c\u1ea5p m\u1ed7i th\u00e1ng 3 quan ti\u1ec1n, 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o th\u00ec nay h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p th\u00eam 36 quan ti\u1ec1n 24 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; ai h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 2 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o th\u00ec nay h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p th\u00eam 24 quan ti\u1ec1n, 18 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; ai h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o th\u00ec nay h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p th\u00eam 18 quan ti\u1ec1n, 12 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; ai h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o th\u00ec nay h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p th\u00eam 12 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. V\u1ee3 c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n nh\u1ea5t ph\u1ea9m th\u00ec h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p 36 quan ti\u1ec1n, nh\u1ecb, tam ph\u1ea9m 24 quan, t\u1ee9 ph\u1ea9m 18 quan, s\u1ed1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o c\u0169ng nh\u01b0 s\u1ed1 quan ti\u1ec1n. Duy c\u00f3 v\u1ee3 L\u1ec5 b\u1ed9 Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u th\u00ec h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p 50 quan ti\u1ec1n, 50 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 b\u1ecdn \u0110\u1ed7 Ho\u00e0nh Th\u1ea3n, \u0110\u1ed7 V\u0103n K\u1ef7 k\u1ebft \u0111\u1ea3ng m\u01b0u lo\u1ea1n. Cai \u0111\u1ed9i gi\u1eef b\u1ea3o B\u00e1 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy Tr\u1eef sai thu\u1ed9c h\u1ea1 nh\u1eadp \u0111\u1ea3ng d\u1ee5 \u0111\u1ebfn Thu\u1ef5 H\u01b0\u01a1ng (t\u00ean x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n T\u1eeb Li\u00eam), v\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ea3n, K\u1ef7 v\u00e0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Th\u01b0\u1edfng cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 Binh l\u0129nh vi\u1ec7c b\u01b0u ch\u00ednh. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c tr\u00e1t giao cho tr\u1ea1m \u0111\u1ec7 \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 L\u1ea1i. Vua th\u1ea5y l\u00ednh tr\u1ea1m thu\u1ed9c v\u1ec1 binh t\u1ecbch, n\u00ean \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd s\u1eedu, y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 gi\u00e1m th\u00e0nh s\u1ee9 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ecdc \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh chi\u1ebfu \u0111\u1ecba gi\u1edbi c\u00e1c tr\u1ea5n trong h\u1ea1t th\u00e0nh v\u00e0 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p m\u00e0 v\u1ebd n\u00fai s\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 \u0111\u1ec3 d\u00e2ng. H\u1ecdc kh\u00e9o v\u1ebd m\u00e0 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 gi\u00e0. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i s\u1ed1ng kh\u00f4ng bao l\u00e2u n\u1eefa, kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 ti\u1ebfng v\u1ec1 sau ru ?\u201d H\u1ecdc \u0111\u00e1p : \u201cXin v\u00e2ng m\u1ec7nh\u201d. B\u00e8n sai \u0111i, cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng T\u1ef1 khanh tham l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ed3ng L\u00fd, tr\u01b0\u1edbc kia \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, c\u00f9ng Cai b\u1ea1 Nguy\u1ec5n C\u01b0 Tu\u1ea5n \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n l\u00f2 g\u1ea1ch, b\u1eaft d\u00e2n l\u00e0m thay dao d\u1ecbch, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c ch\u1edd x\u00e9t. Khi \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, vua th\u1ea5y ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1, n\u00ean mi\u1ec5n t\u1ed9i cho L\u00fd, cho cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169. C\u01b0 Tu\u1ea5n c\u00f2n can v\u1ec1 h\u1ed1i l\u1ed9, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i c\u1ea5m r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8 c\u1edd b\u1ea1c trong kinh th\u00e0nh. Vua nghe \u1edf kinh th\u00e0nh nhi\u1ec1u d\u00e2n du \u0111\u00e3ng h\u1ecdp nhau r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8 c\u1edd b\u1ea1c, b\u00e8n ra l\u1ec7nh, trong th\u00ec do b\u1ed9 Binh, ngo\u00e0i th\u00ec do dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, nghi\u00eam s\u1ee9c cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0m xong. B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 h\u1ecdc hi\u1ec7u \u0111\u1eb7t ra l\u00e0 \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh l\u1ec5 nh\u1ea1c, tuy\u00ean b\u1ed1 \u0111\u1ee9c ho\u00e1, s\u00e1ng t\u1ecf v\u0103n minh, l\u01b0u h\u00e0nh \u01a1n d\u1ea1y, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 r\u1ea5t s\u00e1ng l\u1edbn. Th\u1ebf t\u1ed5 l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, y\u1ebft mi\u1ebfu Kh\u1ed5ng t\u1eed, d\u1ef1ng l\u1ea1i V\u0103n mi\u1ebfu, d\u1ef1ng h\u1ecdc cung \u1edf ph\u00eda t\u00e2y, n\u1ec1n m\u00f3ng \u0111\u00e3 th\u00e0nh m\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u01b0a xong. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta v\u00e2ng theo ch\u00ed l\u1edbn, nh\u00e2n n\u1ec1n c\u0169 d\u1ef1ng nh\u00e0 Qu\u1ed1c h\u1ecdc, quy m\u00f4 v\u0103n tr\u1ecb r\u1ee1 r\u00e0ng. Nay \u0111\u00e3 l\u00e0m xong, xin \u0111\u1eb7t v\u1ecb v\u1ecdng b\u00e1i Ti\u00ean th\u00e1nh \u1edf nh\u00e0 Di lu\u00e2n. Gi\u00e1m th\u1ea7n h\u1ecdp sinh vi\u00ean \u0111\u1ebfn b\u00e1i y\u1ebft, r\u1ed3i h\u1eb1ng ng\u00e0y ng\u1ed3i \u1edf gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng d\u1ea1y, \u0111\u1ec3 m\u1edf con \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f9ng nho th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng cho mu\u00f4n \u0111\u1eddi\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t v\u1ec7 C\u1ea9m y, l\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c, Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c sung v\u00e0o, ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u0169ng nh\u01b0 qu\u00e2n Th\u1ecb trung.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u01a1n 140 th\u1ee7 binh \u1edf \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, g\u1ea7n \u0111\u00e2y nhi\u1ec1u k\u1ebb tr\u1ed1n ho\u1eb7c ch\u1ebft. Dinh th\u1ea7n th\u1ea5y n\u01a1i \u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 th\u00f4ng \u0111i c\u00e1c ng\u1ea3, r\u1ea5t l\u00e0 xung y\u1ebfu, t\u00e2u xin m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi sung \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch c\u0169 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1ef1. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Tr\u1ea7n C\u00f4ng L\u1ea1i l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf h\u00e0nh ch\u1ee9c Tr\u1ea5n th\u1ee7 V\u0129nh Thanh, ki\u00eam qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n, V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh h\u00e0nh ch\u1ee9c Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phi\u00ean An.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay cho hai \u0111\u1ed9i th\u1ee3 r\u1eebng \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ee5c ch\u1ee9c cho Ho\u00e0ng Trung \u0110\u1ed3ng [Hu\u1ef3nh Trung \u0110\u1ed3ng] l\u00e0m Ch\u00e1nh qu\u1ea3n Tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh, c\u1ea5p b\u1ed5ng T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, cho thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh sai khi\u1ebfn. Trung \u0110\u1ed3ng tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. Vua ngh\u0129 bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng n\u00ean l\u1ea1i d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng ng\u00e0 cho Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh v\u00e0 Th\u1ecb trung Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb, Cai \u0111\u1ed9i Hu\u1ef3nh V\u0103n An l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Tu\u00e2n l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh, Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 V\u00f5 H\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0m Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, v\u1eabn l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 v\u00e0 ki\u00eam l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea7u vua mu\u1ed1n cho Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0m quan nh\u1ea5t ph\u1ea9m, \u0111em h\u1ecfi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1p r\u1eb1ng n\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cPhong h\u1ed9i chuy\u1ec3n bi\u1ebfn ng\u00e0y c\u00e0ng mau m\u00e0 nh\u00e2n t\u00e0i ng\u00e0y c\u00e0ng k\u00e9m. V\u0103n th\u1ea7n ng\u00e0y nay t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Si\u00eau kh\u00f3 m\u00e0 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Kh\u00e9o d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ch\u1ec9 tu\u1ef3 t\u00e0i m\u00e0 b\u1ed5 quan \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. V\u1ea3 l\u1ea1i quan nh\u1ea5t ph\u1ea9m v\u0103n giai th\u00ec bu\u1ed5i qu\u1ed1c s\u01a1 \u0111\u00e3 c\u00f3 quan ch\u1ebf. Ng\u00e0y nay th\u0103ng b\u1ed5 l\u00ean c\u0169ng l\u00e0 noi theo l\u1ec7 c\u0169 v\u1eady. Quy m\u00f4 d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u00ean ch\u00ed c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean. Ph\u00e0m c\u00e1c \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho ta l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi sau, ta t\u1ef1 n\u00ean tu\u00e2n theo \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n mu\u00f4n \u0111\u1eddi, c\u00f3 d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh, d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1eeb ch\u1ed1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cNg\u00e0y nay \u1edf v\u0103n ban c\u00f3 m\u00ecnh ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 h\u01a1n c\u1ea3, n\u00ean g\u1eafng l\u00e0m tr\u1ecdn ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ec3 gi\u00fap tr\u1eabm nh\u1eefng ch\u1ed7 ch\u01b0a k\u1ecbp. Ch\u1edb t\u1eeb ch\u1ed1i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Huy\u00ean l\u00e0m th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9. Huy\u00ean c\u0169ng d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1eeb ch\u1ed1i. Vua kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Kh\u00e1nh l\u00e0m Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Tham qu\u00e2n Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 V\u0169 Ti\u1ebfn Uy\u00ean l\u00e0m th\u1ef1 K\u00fd l\u1ee5c. B\u1ecdn Kh\u00e1nh b\u1ec7 t\u1eeb. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ea5t x\u1ea5u d\u00e2n ngh\u00e8o. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd v\u1ed7 nu\u00f4i, b\u1ea5t t\u1ea5t h\u1ed9 kh\u1ea9u ph\u1ea3i t\u0103ng nhi\u1ec1u, mi\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111i\u00eau hao c\u0169ng l\u00e0 x\u1ee9ng ch\u1ee9c v\u1eady\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Oai c\u00f4ng l\u00e0 Qu\u00e2n th\u00edch ch\u01a1i b\u1eddi s\u0103n b\u1eafn, t\u1eebng sai thu\u1ed9c h\u1ea1 trong ph\u1ee7 \u0111\u00f2i ch\u00f3 s\u0103n trong d\u00e2n gian.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh roi Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i, c\u00f2n b\u1ecdn thu\u1ed9c h\u1ea1 th\u00ec \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, sung l\u00e0m l\u00ednh nh\u00e0 b\u1ebfp trong qu\u00e2n Tam tr\u1ef1c (() Tam tr\u1ef1c : c\u00e1c dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam.). Em ru\u1ed9t ti\u1ec3u sai Ng\u00f4 Do\u00e3n Di\u1ec7u c\u0169ng can vi\u1ec7c \u1ea5y m\u00e0 b\u1ecb t\u1ed9i. Di\u1ec7u \u0111\u1ebfn c\u00f4ng ph\u1ee7 \u0111\u00f2i h\u1ecfi. Vua nghe tin c\u1ea3 gi\u1eadn, n\u00e9m c\u00e1i long b\u00e0i, sai \u0111em ch\u00e9m Di\u1ec7u \u1edf ch\u1ee3. Sau ngu\u00f4i gi\u1eadn l\u1ea1i th\u00f4i. Nh\u00e2n b\u1ea3o Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cEm Di\u1ec7u d\u1eabn Qu\u1ea3ng Oai c\u00f4ng \u0111i ch\u01a1i b\u1eddi, ng\u00e0y ng\u00e0y ch\u1ec9 ch\u0103m s\u0103n b\u1eafn, c\u00f3 gi\u1ebft c\u0169ng \u0111\u00e1ng. Nay sung l\u00e0m l\u00ednh nh\u00e0 b\u1ebfp c\u0169ng kh\u00f4ng qu\u00e1, th\u1ebf m\u00e0 Di\u1ec7u d\u00e1m \u0111\u00f2i h\u1ecfi l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o ? Di\u1ec7u h\u1eb1ng ng\u00e0y h\u1ea7u b\u00ean c\u1ea1nh, h\u00e1 kh\u00f4ng bi\u1ebft Qu\u1ea3ng Oai c\u00f4ng l\u00e0 em tr\u1eabm m\u00e0 c\u00f2n d\u00e1m th\u1ebf ? Ch\u1ea3 tr\u00e1ch n\u00e0o b\u1ecdn \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, h\u1ec5 ai cho \u0103n th\u00ec khen hay, kh\u00f4ng th\u00ec n\u00f3i x\u1ea5u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh b\u1ed1n dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, H\u1ed5 oai thu\u1ed9c qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i t\u1eeb nay c\u00f3 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u1edf T\u1ee9 tr\u1ef1c (() T\u1ee9 tr\u1ef1c : c\u00e1c dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.) v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea5n t\u00ecnh nguy\u1ec7n l\u00e0m binh th\u00ec cho ghi v\u00e0o ng\u1ea1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ch\u1ee9c Cai h\u1ee3p c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n l\u00e0m Th\u01b0 l\u1ea1i ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m, th\u1ee7 h\u1ee3p l\u00e0m Th\u01b0 l\u1ea1i ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch s\u1ed1 v\u00e0 ph\u1ea9m tr\u1eadt Tri b\u1ea1 v\u00e0 Th\u01b0 l\u1ea1i c\u00e1c qu\u00e2n dinh. C\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u1edf trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t 1 Tri b\u1ea1, \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t 1 Th\u01b0 l\u1ea1i. Tri b\u1ea1 qu\u00e2n Th\u1ecb trung tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, Th\u01b0 l\u1ea1i th\u00ec t\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m ; Tri b\u1ea1 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, Th\u01b0 l\u1ea1i Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m. N\u0103m dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch c\u00f9ng v\u1ec7 c\u01a1 c\u00e1c qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh<\/p>\n\n\n\n<p>dinh tr\u1ea5n, th\u00ec Tri b\u1ea1 tr\u1eadt T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m, Th\u01b0 l\u1ea1i T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea5y th\u00e1ng 9 th\u00ec h\u1ea1 l\u1ec7nh ng\u1ef1 gi\u00e1 B\u1eafc tu\u1ea7n. (Nh\u00e0 Thanh c\u00f3 th\u01b0 sang n\u00f3i s\u1ee9 th\u1ea7n ta l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean kho\u1ea3ng th\u00e1ng 4 \u0111\u1ebfn Y\u00ean Kinh, vua Thanh sai \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 Qu\u1ea3ng T\u00e2y l\u00e0 Phan Cung Th\u00ecn sung ch\u1ee9c Kh\u00e2m s\u1ee9).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111i B\u1eafc tu\u1ea7n (Tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 ch\u1ecdn sai ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf l\u1ea1i Kinh ; \u0111i\u1ec3m c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n quan vi\u00ean h\u1ed7 gi\u00e1 ; ch\u1ecdn ng\u00e0y y\u1ebft c\u00e1o \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu v\u00e0 \u1edf \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n, th\u1ec9nh an cung T\u1eeb Th\u1ecd. Sai quan t\u1ebf th\u1ea7n k\u1ef3 \u0111\u1ea1o [c\u1edd]. Xa gi\u00e1 qua Thanh Hoa th\u00ec y\u1ebft c\u00e1o Nguy\u00ean mi\u1ebfu. Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, qua mi\u1ebfu c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch \u0111\u1ea1i, v\u00e0 \u0111\u1ec1n th\u1edd c\u00e1c th\u1ea7n danh s\u01a1n \u0111\u1ea1i xuy\u00ean, \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u00e0y \u0111\u00e0n t\u1ebf. C\u00e1c n\u01a1i d\u1ecbch tr\u1ea1m th\u00ec li\u1ec7u tr\u1eef b\u1ea1c ti\u1ec1n g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 s\u1eb5n cho vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng. Ng\u00e0y xa gi\u00e1 kh\u1edfi h\u00e0nh th\u00ec ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 quan vi\u00ean l\u01b0u kinh ra ngo\u00e0i Kinh \u0111\u00f4 qu\u1ef3 ti\u1ec5n. Ph\u00e0m g\u1eb7p ng\u00e0y mi\u1ebfu h\u01b0\u1edfng, ng\u00e0y k\u1ef5, ng\u00e0y s\u00f3c ng\u00e0y v\u1ecdng v\u00e0 l\u1ec5 \u00e2n ti\u1ebfn, ho\u00e0ng t\u1eed l\u01b0u Kinh l\u00e0m l\u1ec5. T\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam, c\u00f3 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb v\u1ec1 Kinh, ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i tr\u00e1t \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i. T\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec7 th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn. Xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u1ea1t qu\u1ef3 \u0111\u00f3n. Xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung th\u00ec quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m l\u1ec5 tri\u1ec1u b\u00e1i. L\u1ec5 d\u00f9ng tr\u00e2u g\u1ea1o thay cho ng\u1ecdc l\u1ee5a. C\u00e1c x\u00e3 d\u00e2n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, k\u1ef3 l\u00e3o \u0111\u1ec1u b\u00e0y h\u01b0\u01a1ng \u00e1n qu\u1ef3 \u0111\u00f3n, cho mi\u1ec5n d\u00e2ng hi\u1ebfn. Ng\u00e0y h\u1ed3i loan quan l\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i qu\u1ef3 ti\u1ec5n \u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u ; ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 quan vi\u00ean l\u01b0u kinh qu\u1ef3 \u0111\u00f3n \u1edf ngo\u00e0i Kinh \u0111\u00f4. Ng\u00e0y h\u00f4m sau, l\u1ec5 t\u1ea1 c\u00e1c mi\u1ebfu, \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n, m\u1eebng s\u1ee9c kho\u1ebb \u1edf cung T\u1eeb Th\u1ecd, \u0111\u1ec1u theo c\u00e1c l\u1ec5 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc).<\/p>\n\n\n\n<p>Ban k\u1ef7 lu\u1eadt h\u00e0nh qu\u00e2n (Ph\u00e0m ra \u0111i \u0111\u1ec1u y theo \u0111\u1ed3 th\u1ee9c, nghe hi\u1ec7u l\u1ec7nh chi\u00eang tr\u1ed1ng m\u00e0 ti\u1ebfn hay d\u1eebng, c\u1ed1t sao \u0111\u1ed9i ng\u0169 nghi\u00eam ch\u1ec9nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t th\u1ee9 t\u1ef1 tranh nhau. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i. N\u01a1i vua tr\u00fa ch\u00e2n trong h\u00e0nh cung th\u00ec treo m\u00e0n, \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh th\u00ec v\u00e2y th\u00e0nh l\u01b0\u1edbi. Quan t\u00fac v\u1ec7 th\u00ec t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng l\u00eca binh, qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf h\u00e0ng ng\u0169 ; kh\u00f4ng cho ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 s\u1ef1 ra v\u00e0o l\u1eabn l\u1ed9n. Khi y\u00ean doanh r\u1ed3i, th\u1ed5i m\u1ed9t h\u1ed3i t\u00f9 v\u00e0, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i cho 1 ph\u1ea7n 5 l\u00ednh \u0111i l\u1ea5y c\u1ee7i n\u01b0\u1edbc v\u00e0 ki\u1ebfm mua th\u1ee9c \u0103n. Th\u1ed5i ba h\u1ed3i t\u00f9 v\u00e0 th\u00ec ph\u1ea3i v\u1ec1 doanh ngay. K\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m mua r\u1ebb mua hi\u1ebfp, ho\u1eb7c t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u00e0o nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u00e1i rau tr\u1ea9y qu\u1ea3 th\u00ec \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng. Gi\u00e0y x\u00e9o ru\u1ed9ng l\u00faa v\u00e0 th\u1ea3 voi ng\u1ef1a gi\u1eabm hay \u0103n l\u00faa th\u00f3c rau qu\u1ea3 th\u00ec \u0111\u00e1nh 80 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ec1n gi\u00e1 g\u1ea5p \u0111\u00f4i cho ch\u1ee7. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 b\u00e0i tr\u1ea1m m\u00e0 b\u1eaft b\u1eady phu tr\u1ea1m, th\u00ec kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i vi ch\u1ebf. Khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f3 ai \u1ed1m th\u00ec vi\u00ean cai qu\u1ea3n ph\u1ea3i l\u01b0u l\u1ea1i hai ng\u01b0\u1eddi trong \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec b\u00e1o \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t \u0111\u1ec3 mai t\u00e1ng, d\u1ef1ng m\u1ed9 ch\u00ed \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i l\u00fac v\u1ec1 nh\u1eadn. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec kh\u00e9p v\u00e0o lu\u1eadt b\u1ecf x\u00e1c ch\u1ebft. Ban \u0111\u00eam, trung s\u1ee9 c\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng truy\u1ec1n b\u00e1o, n\u1ebfu x\u00e9t c\u00f3 c\u1edd b\u00e0i m\u1ec7nh vua, \u1ea5n vua hay c\u1edd r\u1ed3ng th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c cho \u0111i. Nh\u01b0 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 c\u00f3 vi\u1ec7c v\u00e0o t\u00e2u, x\u00e9t c\u00f3 b\u00e0i t\u00e2u vi\u1ec7c, c\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c cho \u0111i. \u0110\u1ebfn c\u1eeda ng\u1ef1 doanh, ph\u1ea3i chuy\u1ec3n b\u00e1o cho th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n t\u00e2u xin cho v\u00e0o hay \u0111\u1ee9ng l\u1ea1i. Sau khi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi y\u00ean ngh\u1ec9, n\u1ebfu bi\u1ec1n binh c\u00f3 vi\u1ec7c ra v\u00e0o th\u00ec l\u1ea5y kh\u1ea9u hi\u1ec7u v\u00e0 ho\u1ea3 mai l\u00e0m tin, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3, b\u1eaft x\u00e9t tr\u1ecb. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1 kh\u1ea9n y\u1ebfu, l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1ea1y b\u00e1o cho th\u1ecb v\u1ec7 \u1edf ng\u1ef1 doanh \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 vi\u1ec7c th\u00ec x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p. \u0110\u00eam c\u00f3 ai n\u1eb1m m\u1ed9ng n\u00f3i m\u00ea, ng\u01b0\u1eddi canh g\u00e1c ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh th\u1ee9c ; n\u1ebfu \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i m\u00ea k\u00eau to, trong qu\u00e2n \u0111\u00eam khuya ho\u1ea3ng s\u1ee3 th\u00ec c\u0169ng x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p).<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi h\u01a1n 2.800 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111i\u1ec1n \u1edf dinh v\u1ec7 \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Th\u1ecb n\u1ed9i, Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ebfn c\u1ea3 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh. \u0110\u1ea7u l\u00e0 s\u1ed1 binh \u1edf Kinh thi\u1ebfu, nh\u00e2n g\u1eb7p n\u1ea1n d\u1ecbch n\u00ean \u0111\u00ecnh b\u1ed5 sung. \u0110\u1ebfn khi n\u1ea1n d\u1ecbch lui, chu\u1ea9n y l\u1eddi \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho s\u1edf t\u1ea1i \u0111i\u1ec1n cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1, nh\u01b0ng v\u1eabn \u0111\u1ec3 \u1edf b\u1ea3n qu\u00e1n \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi g\u1ecdi ra \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb theo gi\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u00f4n ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean m\u00e0 h\u1ea7u h\u1ea1 l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c quen th\u00f3i b\u1ecf tr\u1ed1n. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi l\u00ednh \u0111\u1ebfn r\u1ed3i, sai c\u00f9ng c\u00e1c qu\u00e2n di\u1ec5n t\u1eadp \u1edf tr\u01b0\u1edbc Kinh th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn xem v\u00e0 ch\u1ec9 b\u1ea3o, t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng ra l\u1ec7nh, \u0111i \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang k\u1ef7 lu\u1eadt.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i b\u1eaft h\u1ebft l\u00ednh \u1edf s\u00e1u c\u01a1 Ki\u00ean chia \u0111i ph\u00f2ng gi\u1eef c\u00e1c \u0111\u1ed3n n\u00fai v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng 500 l\u00ednh \u1edf c\u01a1 Ho\u00e0 Th\u1eafng tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0, c\u01a1 Thu\u1eadn Ngh\u0129a tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111i \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. L\u1ea1i sai tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An b\u1eaft h\u01a1n 3.000 bi\u1ec1n binh h\u1ea1 ban ((1) H\u1ea1 ban : ban \u0111\u01b0\u01a1ng ngh\u1ec9 \u1edf nh\u00e0) c\u1ee7a qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, chi\u1ebfu c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u1ec3 ch\u1edd l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e9t k\u00eanh Ti\u1ec3u Kh\u00ea \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng (T\u1eeb c\u1ea7u Ti\u1ec3u Kh\u00ea \u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn c\u1eeda s\u00f4ng Tam K\u1ef3 v\u1ec1 x\u00e3 Th\u1ed5 Ngo\u00e3, d\u00e0i tr\u00ean 4.880 tr\u01b0\u1ee3ng). Sai quan gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111\u1ebfn ch\u1ec9 b\u1ea3o. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng d\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o. Ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ch\u1ed7 n\u00e0o b\u1ecb \u0111\u00e0o m\u1ea5t th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1n ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u00edch ch\u01a1i xem \u0111\u1ec3 l\u00e0m nh\u1ecdc s\u1ee9c d\u00e2n \u0111\u00e2u !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng Thu\u1ef7 qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng qu\u1ea3n l\u0129nh binh thuy\u1ec1n \u0111i tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n \u0111i c\u00f3 k\u1ef7 lu\u1eadt, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean r\u0103n c\u1ea5m qu\u00e2n l\u00ednh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec5u d\u00e2n ; n\u1ebfu coi gi\u1eef kh\u00f4ng nghi\u00eam l\u00e0 t\u1ed9i ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ea5y\u201d. Cho qu\u00e2n s\u0129 h\u01a1n 2.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh d\u1ef1 b\u1ecb binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n ng\u1ef1 gi\u00e1, v\u00e0 li\u1ec7u b\u1eaft bi\u1ec1n binh \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t c\u00e1c ch\u1ed7 quan y\u1ebfu \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng cho c\u00e1c d\u1ecbch tr\u1ea1m t\u1eeb Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c tr\u1edf ra B\u1eafc. (Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c 2 tr\u1ea1m, m\u1ed7i tr\u1ea1m 48 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 4 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 6 tr\u1ea1m, m\u1ed7i tr\u1ea1m 60 ph\u01b0\u01a1ng ; Ngh\u1ec7 An 11 tr\u1ea1m, Thanh Hoa 5 tr\u1ea1m, m\u1ed7i tr\u1ea1m 80 ph\u01b0\u01a1ng ; Thanh B\u00ecnh 2 tr\u1ea1m, S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng 5 tr\u1ea1m, m\u1ed7i tr\u1ea1m 60 ph\u01b0\u01a1ng). L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho s\u1edf t\u1ea1i thu\u00ea th\u00eam d\u00e2n \u0111inh ph\u1ee5 v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf b\u00e0i tr\u1ea1m b\u1ed9 Binh, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi theo ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p tr\u1ea1m th\u00ec d\u00f9ng. L\u1ea1i sai c\u00e1c Cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Th\u1ecb n\u1ed9i chia \u0111i x\u00e9t nghi\u1ec7m \u1edf c\u00e1c tr\u1ea1m, c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c mi\u1ebfu \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch \u0111\u1ea1i th\u00ec xin sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf \u1edf n\u01a1i ph\u00e1t t\u00edch ho\u1eb7c \u1edf n\u01a1i ti\u1ebfp c\u1eadn d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f2n c\u00e1c danh s\u01a1n \u0111\u1ea1i xuy\u00ean th\u00ec m\u1ed7i n\u01a1i do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ee3p t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u. (Mi\u1ebfu Kinh D\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng \u1edf x\u00e3 \u00c1 L\u1eef tr\u1ea5n Kinh B\u1eafc, mi\u1ebfu H\u00f9ng v\u01b0\u01a1ng \u1edf x\u00e3 Ngh\u0129a C\u01b0\u01a1ng ((1) \u0110\u00fang l\u00e0 Hy C\u01b0\u01a1ng) tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y, mi\u1ebfu Th\u1ee5c An D\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng \u1edf x\u00e3 H\u01b0\u01a1ng \u00c1i tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, mi\u1ebfu Tri\u1ec7u V\u0169 \u0111\u1ebf \u1edf x\u00e3 Xu\u00e2n Quan tr\u1ea5n Kinh B\u1eafc, mi\u1ebfu Tr\u01b0ng v\u01b0\u01a1ng \u1edf x\u00e3 Nh\u00e2n Ch\u00e2u tr\u1ea5n S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng, mi\u1ebfu L\u00fd Nam \u0111\u1ebf \u1edf x\u00e3 T\u1eed \u0110\u01b0\u1eddng tr\u1ea5n S\u01a1n Nam h\u1ea1, mi\u1ebfu Tri\u1ec7u Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng \u1edf x\u00e3 Trinh H\u00e0 tr\u1ea5n Thanh Hoa, mi\u1ebfu Mai H\u1eafc \u0111\u1ebf \u1edf x\u00e3 H\u01b0\u01a1ng L\u00e3m tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, mi\u1ebfu B\u1ed1 C\u00e1i \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng \u1edf x\u00e3 Cam L\u00e2m tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y, mi\u1ebfu \u0110inh Ti\u00ean ho\u00e0ng \u1edf x\u00e3 Tr\u01b0\u1eddng Y\u00ean th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Thanh B\u00ecnh, mi\u1ebfu L\u00ea \u0110\u1ea1i h\u00e0nh \u0111\u1ebf \u1edf x\u00e3 Ninh Th\u00e1i tr\u1ea5n S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng, mi\u1ebfu c\u00e1c vua tri\u1ec1u L\u00fd \u1edf x\u00e3 \u0110\u00ecnh B\u1ea3ng tr\u1ea5n Kinh B\u1eafc, mi\u1ebfu c\u00e1c vua tri\u1ec1u Tr\u1ea7n \u1edf x\u00e3 T\u1ee9c M\u1eb7c tr\u1ea5n S\u01a1n Nam h\u1ea1, mi\u1ebfu c\u00e1c vua tri\u1ec1u L\u00ea \u1edf x\u00e3 B\u1ed1 V\u1ec7 tr\u1ea5n V\u1ec7 Thanh Hoa. T\u1ea5t c\u1ea3 15 n\u01a1i. Th\u1ea7n c\u00e1c danh s\u01a1n \u0111\u1ea1i xuy\u00ean t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Thanh B\u00ecnh, S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng, S\u01a1n Nam h\u1ea1, B\u1eafc Th\u00e0nh, t\u1ea5t c\u1ea3 8 \u0111\u00e0n).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i duy\u1ec7t binh \u1edf ph\u00eda nam s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ebfn xem. Nh\u00e2n l\u00ean n\u00fai nh\u00ecn xem c\u1eeda bi\u1ec3n c\u1ee7a Kinh th\u00e0nh, \u0111\u1eb7t t\u00ean n\u00fai b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 n\u00fai T\u1ea3 Ph\u1ee5, n\u00fai b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 n\u00fai H\u1eefu D\u1ef1c, ph\u00e1 Tam Giang l\u00e0 Tam Giang h\u1ea3i nhi, ph\u00e1 H\u00e0 Trung l\u00e0 H\u00e0 Trung h\u1ea3i nhi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai trung s\u1ee9 ra B\u1eafc Th\u00e0nh h\u1ecfi th\u0103m tin t\u1ee9c s\u1ee9 nh\u00e0 Thanh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean t\u1ebf c\u1edd xong r\u1ed3i duy\u1ec7t binh t\u01b0\u1ee3ng. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean xem (s\u1ed1 binh tr\u00ean 21.100 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XI<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2n t\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 2 [1821], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9, thi H\u01b0\u01a1ng \u00e2n khoa \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh, Thanh Hoa, Th\u0103ng Long, S\u01a1n Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh, K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t l\u00e0m Gi\u00e1m th\u00ed, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u tr\u01b0\u1eddng Thanh Hoa, Cai b\u1ea1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m Gi\u00e1m th\u00ed, T\u1ea3 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 h\u00e0nh Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam h\u1ea1 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u tr\u01b0\u1eddng Th\u0103ng Long, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tu\u1ea7n L\u00fd l\u00e0m Gi\u00e1m th\u00ed, H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Th\u00f4ng l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n Nam, Th\u1ecb trung Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 tham b\u1ed3i L\u1ea1i b\u1ed9 \u0110inh Phi\u00ean l\u00e0m Gi\u00e1m th\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi danh s\u00e1ch \u0111\u1ec7 l\u00ean, l\u1ea5y \u0111\u1ed7 t\u1ea5t c\u1ea3 92 H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng. (Tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh 16 ng\u01b0\u1eddi : Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3, B\u00f9i Nguy\u00ean Th\u1ecd, V\u0169 C\u00f4ng Nh\u00e0n, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1c, T\u00f4n Th\u1ecd \u0110\u1ee9c, \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, T\u1ed1ng \u0110\u1ee9c H\u01b0ng, Tr\u1ecbnh Quang Khanh, Nguy\u1ec5n V\u0129nh Trinh, Ph\u1ea1m Tu\u1ea5n, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n, L\u00ea B\u00e1 \u0110\u1eb1ng, H\u1ed3 V\u0103n Ngh\u0129a, Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc O\u00e1nh, L\u00ea \u0110\u1ee9c Ng\u1ea1n &#8211; Tr\u01b0\u1eddng Thanh Hoa 19 ng\u01b0\u1eddi : Ho\u00e0ng S\u0129 Quang, Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch, Nh\u1eef B\u00e1 S\u0129, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Thi\u1ec1u, B\u00f9i Tr\u1ea7n \u0110\u1ea3n, Nguy\u1ec5n Thu, Ph\u1ea1m Ph\u1ed5, Thi\u1ec1u Nguy\u00ean Di\u1ec7u, V\u0169 \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng, Ph\u1ea1m Vi\u1ebft Cao, \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m, L\u00ea B\u1ea3o, Ho\u00e0ng S\u0129 C\u01a1, B\u00f9i Danh K\u1ef3, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng \u00d4n, B\u00f9i L\u00ea Ngh\u1ec7, L\u00ea Huy \u0110i\u1ec7n, B\u00f9i Qu\u1ed1c Trinh, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecb &#8211; Tr\u01b0\u1eddng Th\u0103ng Long 23 ng\u01b0\u1eddi : L\u00ea Duy Trinh, L\u00ea H\u1ef1u, Nguy\u1ec5n Huy V\u0129, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Chu, Ho\u00e0ng D\u0169 Quang, Ph\u1ea1m Th\u1ebf Ph\u1ed5, \u0110\u1ed7 Cao Mai, V\u0169 V\u0129nh, Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c C\u1ea9m, Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u, Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Thanh, L\u00fd V\u0103n Lo\u00e1t, V\u0169 \u0110\u00ecnh Ho\u00e1n, \u0110o\u00e0n Th\u1ebf Tr\u1ea1ch, Ph\u1ea1m Quang Vy, Ph\u00f9ng V\u0103n B\u1eb1ng, Ph\u1ea1m Gia L\u00e2m, Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ednh, \u0110\u00e0o \u0110\u00ecnh Nghi\u1ec5m, D\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Ho\u00e0nh, D\u01b0\u01a1ng Xu\u00e2n Tri\u00eam, Ng\u00f4 Hi\u1ebfn -Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n Nam 34 ng\u01b0\u1eddi : Nguy\u1ec5n V\u0103n Di\u1ec5n, H\u00e0 Quy\u1ec1n, Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e3n, Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c, D\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Cung, L\u01b0u Di\u1ec7u, L\u01b0u H\u00e2n, L\u00ea Quang, V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea, \u0110\u1eb7ng V\u0103n \u0110\u1ed3ng, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Dao, L\u00ea \u0110an Qu\u1ebf, L\u00ea L\u1ec5, Ho\u00e0ng Qu\u00fd \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ebfu, Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Ki\u1ec3m, Nguy\u1ec5n \u00fd, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n X\u01b0\u1edfng, Mai Kh\u1eafc M\u1eabn, V\u0169 Qu\u00fd \u0110\u1ee9c, L\u00ea Kh\u1ea3n, Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh T\u01b0\u01a1ng, Ph\u1ea1m Nh\u01b0ng, Tr\u1ea7n V\u0103n Y\u00eam, V\u0169 Tu\u1ea5n, L\u00ea Duy Th\u1ecb, Nguy\u1ec5n B\u00e1 Hu\u1ed1ng, V\u0169 \u0110\u0103ng D\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf T\u1ef1, V\u0169 C\u00f4ng Nho, Tr\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n, Ng\u00f4 Vi D\u1ef1c, Tr\u1ea7n L\u00ea Ho\u00e1n, V\u0169 \u0110\u1ee9c Tu\u1ebf).<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Kinh B\u1eafc l\u00e0 L\u00ea Quang Th\u1ef1c \u1ed1m ph\u1ea3i mi\u1ec5n ch\u1ee9c ; l\u1ea1i l\u1ea5y Ph\u00f9ng Huy Gi\u1ea3ng thay (Gi\u1ea3ng tr\u01b0\u1edbc m\u1eafc b\u1ec7nh v\u1ec1 ngh\u1ec9, \u0111\u1ebfn nay kh\u1ecfi, b\u1ed5 l\u1ea1i ch\u1ee9c \u1ea5y).<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n v\u1ec1 Kinh, sai l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m sung ch\u1ee9c Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh tham b\u1ed3i c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean An l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ch\u1ea5t ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i Nh\u00e0 \u0111\u1ed3 Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0m c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c, v\u00e0 ch\u1ebf d\u1ea5u \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng ng\u00e0 c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ee7ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngo\u1ea1n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 (gia) c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 (l\u1ee5c).<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c ngh\u1ecb t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cX\u00e9t ph\u00e9p nh\u00e0 Thanh, l\u1ec7 c\u1ea5p k\u1ef7 c\u00f3 ba : m\u1ed9t l\u00e0 qu\u00e2n c\u00f4ng, hai l\u00e0 ngh\u1ecb t\u1ef1, ba l\u00e0 \u00e2n th\u01b0\u1edfng. Ngh\u1ecb t\u1ef1 l\u00e0 do x\u00e9t c\u00f4ng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u1ee9 b\u1ed1n l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef7 l\u1ee5c th\u00ec b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u1ea5p. M\u1ed9t c\u1ea5p qu\u00e2n c\u00f4ng b\u1eb1ng hai c\u1ea5p ngh\u1ecb t\u1ef1 hay \u00e2n th\u01b0\u1edfng ; k\u1ef7 l\u1ee5c c\u0169ng th\u1ebf. Ai \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p k\u1ef7 \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 c\u1ea5p b\u1eb1ng. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 m\u00e3n l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng, ai c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 th\u00ec \u1edf tr\u00ean, \u00edt th\u00ec \u1edf d\u01b0\u1edbi, t\u00ednh m\u1ed7i c\u1ea5p qu\u00e2n c\u00f4ng b\u1eb1ng t\u00e1m l\u1ea7n k\u1ef7 l\u1ee5c c\u1ee7a \u00e2n th\u01b0\u1edfng hay ngh\u1ecb t\u1ef1, m\u1ed9t c\u1ea5p \u00e2n th\u01b0\u1edfng ngh\u1ecb t\u1ef1 th\u00ec b\u1eb1ng hai l\u1ea7n k\u1ef7 l\u1ee5c c\u1ee7a qu\u00e2n c\u00f4ng. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5 theo gia c\u1ea5p qu\u00e2n c\u00f4ng n\u1ebfu c\u00f3 c\u1ea3 \u00e2n th\u01b0\u1edfng, ngh\u1ecb t\u1ef1 th\u00ec c\u1ee9 m\u1ed7i m\u1ed9t c\u1ea5p c\u1ee7a \u00e2n th\u01b0\u1edfng ngh\u1ecb t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh b\u1eb1ng m\u1ed9t l\u1ea7n k\u1ef7 l\u1ee5c (qu\u00e2n c\u00f4ng). L\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ed9i gi\u00e1ng ph\u1ea1t th\u00ec c\u1ee9 m\u1ed9t c\u1ea5p c\u1ee7a \u00e2n th\u01b0\u1edfng, ngh\u1ecb t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eeb ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng b\u1ed5ng ; n\u1ebfu l\u00e0 qu\u00e2n c\u00f4ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eeb g\u1ea5p hai. N\u1ebfu t\u1ed9i ph\u1ea1t kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng th\u00ec tr\u1eeb m\u1ed9t l\u1ea7n k\u1ef7 l\u1ee5c th\u00ec ghi v\u00e0o s\u00e1ch \u0111\u1ec3 gi\u00e1ng ho\u1eb7c \u0111\u1ed5i, n\u1ebfu l\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, nh\u01b0ng n\u1ebfu ph\u1ea1m t\u1ed9i v\u1ec1 qu\u00e2n ch\u00ednh th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ef7 l\u1ee5c m\u00e0 b\u1ecb gi\u00e1ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p k\u1ef7 l\u1ee5c l\u1ea1i th\u00e0nh c\u1ea5p m\u00e0 chi\u1ebft tr\u1eeb ; n\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00f3 c\u1ea5p m\u00e0 b\u1ecb ph\u1ea1t th\u00ec chia c\u1ea5p ra th\u00e0nh nhi\u1ec1u k\u1ef7 l\u1ee5c \u0111\u1ec3 tr\u1eeb. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 c\u00f3 v\u00e0i ba c\u1ea5p, ph\u1ea3i x\u00e9t n\u0103m th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc sau m\u00e0 tr\u1eeb theo th\u1ee9 t\u1ef1. N\u1ebfu ph\u1ea1m t\u1ed9i v\u1ec1 vi\u1ec7c ri\u00eang th\u00ec x\u00e9t nguy\u00ean do v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gia c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 x\u00e9t c\u1ea3 c\u00e1i c\u1edb kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho tr\u1eeb, t\u00e2u r\u00f5 l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 m\u00e0 tu\u00e2n l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, vua theo.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 m\u1ed9 thu\u1ed9c binh cho V\u00f5 nha theo th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n trong h\u1ea1t \u1ea9n l\u1eadu nhi\u1ec1u, bu\u1ed9c theo ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00ec sao xi\u1ebft t\u1ed9i, m\u00e0 x\u1eed tr\u1ecb khoan h\u1ed3ng th\u00ec ch\u00fang c\u1ee9 gi\u1eef th\u00f3i c\u0169, mu\u1ed1n bi\u1ebft s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u t\u0103ng, gi\u1ea3m th\u1ef1c c\u0169ng kh\u00f3 v\u1eady. V\u1ea3 l\u1ea1i, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc vi\u1ec7c c\u00e1c qu\u1ea3n qu\u00e2n \u1edf V\u00f5 nha theo th\u00e0nh m\u1ed9 \u0111\u1eb7t thu\u1ed9c binh \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 (V\u1ec7 u\u00fd, Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00ec 7 ng\u01b0\u1eddi, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00ec 5 ng\u01b0\u1eddi, Cai \u0111\u1ed9i, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ec 3 ng\u01b0\u1eddi). Nay xin cho nh\u1eefng V\u1ec7 u\u00fd, Qu\u1ea3n c\u01a1, Cai \u0111\u1ed9i kh\u00f4ng qu\u1ea3n qu\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9 l\u1eadp thu\u1ed9c binh. (V\u1ec7 u\u00fd, Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00ec 6 ng\u01b0\u1eddi, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00ec 4 ng\u01b0\u1eddi, Cai \u0111\u1ed9i th\u00ec 2 ng\u01b0\u1eddi). L\u00fac th\u01b0\u1eddng th\u00ec d\u00f9ng sai v\u1eb7t, khi c\u00f3 vi\u1ec7c d\u00f9ng l\u00e0m th\u00e2n binh, \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n du \u0111\u00e3ng c\u00f3 n\u01a1i s\u1edf c\u1ee9, m\u00e0 c\u00e1i t\u1ec7 \u1ea9n l\u1eadu d\u1ea7n d\u1ea7n b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u00ean Qu\u1ea3ng c\u00f3 b\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Phan V\u0103n Th\u1ecbnh m\u01b0\u1ee3n ri\u00eang ti\u1ec1n c\u00f4ng v\u00e0 nh\u1eadn c\u1ee7a h\u1ed1i l\u1ed9. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, tr\u01b0\u1edbc c\u00e1ch ch\u1ee9c r\u1ed3i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh tra h\u1ecfi. Khi \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean th\u00ec x\u1eed ch\u00e9m, vua chu\u1ea9n cho \u0111\u1ed3 5 n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh tu\u1ea5t, \u0111\u1ea1i duy\u1ec7t binh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean v\u00e0 th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng l\u00e0m ph\u00f9 li\u1ec5n. L\u1ea1i sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch th\u1ed1ng l\u0129nh Trung dinh, \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed th\u1ed1ng l\u0129nh T\u1ea3 dinh, Th\u1ed1ng ch\u1ebf V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o th\u1ed1ng l\u0129nh H\u1eefu dinh, \u0111\u1ec1u ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i hi\u1ec7u l\u1ec7nh. Ng\u00e0y \u1ea5y, vua m\u1eb7c binh ph\u1ee5c \u0111eo g\u01b0\u01a1m c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn ng\u1ef1 doanh, l\u00ean l\u1ea7u Duy\u1ec7t th\u1ecb. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u00e2n b\u00e0y tr\u1eadn ph\u00e1p \u0111\u1ec1u y theo qu\u00e2n l\u1ec7nh m\u00e0 ti\u1ebfn d\u1eebng. R\u1ed3i l\u1ea5y tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u th\u01b0\u1edfng v\u00e0 u\u1ef7 l\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ed7 t\u00f2ng, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 quan v\u0103n t\u1eeb Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m, quan v\u00f5 t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 chi\u1ebfc h\u00e0o bao g\u1ea5m ; v\u0103n T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec x\u00e9t ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u1ea5p ti\u1ec1n ; v\u00f5 t\u1eeb Su\u1ea5t th\u1eadp cho \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh th\u00ec \u0111\u1ec1u cho qu\u1ea7n \u00e1o. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho quan qu\u00e2n 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng. K\u1ef5 t\u1ed1t theo h\u1ea7u c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o. Quan vi\u00ean n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i m\u00e0 b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd s\u1eedu, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Mi\u1ebfu c\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c B\u1eafc tu\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p d\u1ea7n, c\u00e1o \u1edf \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n. \u0110\u1ec3 tang ph\u1ee5c \u1edf t\u1ea3 vu. T\u1eeb \u0111\u1ea5y, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n th\u00ednh ch\u00ednh \u0111\u1ec1u m\u1eb7c c\u00e1t ph\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc b\u1ed9 L\u1ec5 vi\u1ebft v\u0103n c\u00e1o c\u00f3 ch\u1eef s\u00f3t l\u1ea7m. Vua tri\u1ec7u Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ed3ng L\u00fd qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cXem vi\u1ec7c th\u00ec t\u1ed9i nh\u1ecf m\u00e0 x\u00e9t l\u00f2ng th\u00ec t\u1ed9i to. Nh\u01b0ng nay s\u1eafp \u0111i B\u1eafc tu\u1ea7n, ai c\u00f3 l\u1ed7i \u0111\u1ec1u khoan mi\u1ec5n. T\u1ed9i b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng t\u1ea1m tha, \u0111\u1eebng c\u00f3 b\u1ea3o l\u00e0 tr\u1eabm nhu nh\u01a1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua c\u00f9ng b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n l\u1ec5 ngo\u1ea1i giao, h\u1ecfi Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec5 d\u1ee5 t\u1ebf th\u00ec n\u00ean m\u1eb7c y ph\u1ee5c g\u00ec ?\u201d Th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 c\u0169 tri\u1ec1u L\u00ea d\u00f9ng \u00e1o b\u00e0o \u0111en v\u00e0 \u0111ai s\u1eebng\u201d. Vua kh\u00f4ng vui, b\u1ea3o Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y gi\u1ed7 li\u1ec7t th\u00e1nh, Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta \u0111\u1ed9i m\u0169 xu\u00e2n thu, m\u1eb7c \u00e1o tr\u00e0ng v\u1ea1t, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, th\u00ec tr\u1eabm theo l\u1ec5 Ho\u00e0ng kh\u1ea3o th\u1edd li\u1ec7t th\u00e1nh \u0111\u1ec3 th\u1edd Ho\u00e0ng kh\u1ea3o, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i theo l\u1ec5 \u0111\u1eddi L\u00ea. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u1ec5 nh\u00e0 Thanh th\u00ec 3 l\u1ea1y 9 v\u00e1i, n\u1ebfu h\u1ecd \u0111\u00f2i ta nh\u01b0 th\u1ebf, h\u00e1 b\u1ecdn khanh c\u1ee9 y\u00ean l\u1eb7ng kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec sao ? T\u00f3m l\u1ea1i, l\u1ec5 ph\u1ea3i tu\u1ef3 t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc, ta t\u1ef1 theo l\u1ec5 n\u01b0\u1edbc ta, c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ?\u201d Li\u1ec1n \u0111\u1ecbnh khi d\u1ee5 t\u1ebf m\u1eb7c \u00e1o nh\u01b0 ng\u00e0y k\u1ef5.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t m\u00e3o, vua \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd m\u1eebng s\u1ee9c kho\u1ebb, r\u1ed3i ban cho \u0103n \u1edf t\u1ea3 vu v\u00e0 h\u1eefu vu.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed l\u01b0u Kinh tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c ; Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u sung ch\u1ee9c l\u01b0u Kinh \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ; Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m, Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 V\u00f5 H\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u h\u1ed9 v\u1ec7 \u1ea5n l\u01b0u Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0ng t\u1eed tu\u1ed5i c\u00f2n tr\u1ebb, khanh c\u00f9ng b\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh, L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng h\u1ecdp b\u00e0n tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, r\u1ed3i m\u1edbi tr\u00ecnh b\u00e0y cho bi\u1ebft. Vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u th\u00ec d\u00f9ng \u1ea5n l\u01b0u Kinh v\u00e0 \u0111\u1ec1u k\u00fd t\u00ean \u1edf cu\u1ed1i gi\u1ea5y. Khi tr\u01b0\u1edbc khanh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac chi\u1ebfn tranh m\u00e0 c\u00f2n gi\u00fap \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ecfi giang, hu\u1ed1ng nay l\u00e0 l\u00fac th\u00e1i b\u00ecnh v\u00f4 s\u1ef1. Khanh n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng c\u1ea9n th\u1eadn cho tr\u1ecdn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o H\u1eefu tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 sung gi\u00e1o \u0111\u1ea1o l\u00e0 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Gi\u1edbi r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 \u1edf l\u1ea1i Kinh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 d\u1ea1y v\u0103n h\u1ecdc m\u00e0 th\u00f4i, ph\u00e0m s\u1ef1 ti\u1ebfn lui ra v\u00e0o c\u00e0ng n\u00ean ch\u1ec9 b\u1ea3o cho bi\u1ebft \u0111\u00fang \u0111\u1eafn, \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c l\u1edbn qu\u00e2n qu\u1ed1c th\u00ec cho c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u01b0u Kinh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh quy\u1ec1n l\u0129nh bi\u1ec1n binh Th\u1ecb trung Th\u1ecb n\u1ed9i l\u01b0u Kinh \u0111\u1ec3 canh gi\u1eef Kinh th\u00e0nh, L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m thay gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean, th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch, V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o sung l\u00e0m th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tu\u1ef3 gi\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 m\u00f9i, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u nghi \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm k\u00ednh theo l\u1eddi di hu\u1ea5n, nay ph\u1ea3i \u0111i vi\u1ec7c bang giao, m\u00e0 l\u1ec5 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1eddng tr\u1eeb ph\u1ee5c 27 th\u00e1ng ch\u01b0a tr\u1ecdn, l\u00f2ng tr\u1eabm th\u1ef1c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. B\u00e8n s\u1eafc cho h\u1eefu ty x\u00e9t r\u00f5 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 \u0111\u1ec3 trong khi \u0111i tu\u1ea7n B\u1eafc Th\u00e0nh nh\u00e2n ti\u1ec7n th\u0103m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 h\u1ecfi v\u1ec1 phong t\u1ee5c. \u0110\u00e3 ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0y l\u00e0nh, \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 6 th\u00e1ng n\u00e0y k\u00ednh c\u00e1o Th\u00e1i Mi\u1ebfu, m\u1ed3ng 7 k\u00ednh c\u00e1o \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n, m\u1ed3ng 8 kh\u00e1nh an \u1edf cung T\u1eeb Th\u1ecd, ng\u00e0y 12 ch\u1ecdn sai ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, H\u1eefu dinh Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh, H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m l\u01b0u Kinh \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi m\u1ecdi vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c, ng\u00e0y 15 th\u00ec \u0111\u1ea1i gi\u00e1 kh\u1edfi h\u00e0nh. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, th\u1ecb v\u1ec7, v\u0103n v\u00f5 tu\u1ef3 gi\u00e1, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1ed9 v\u1ec7 xa gi\u00e1, gi\u1eef tr\u1eadt t\u1ef1 nghi\u00eam ch\u1ec9nh, c\u00f9ng l\u00e0 nghi\u00eam nh\u1eb7t gi\u1eef cho qu\u00e2n l\u00ednh tu\u00e2n theo qu\u00e2n lu\u1eadt, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 qu\u1ea5y d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. C\u00f2n c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, th\u1ecb v\u1ec7, v\u0103n v\u00f5 kh\u00f4ng tu\u1ef3 gi\u00e1, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o nh\u1eadn ch\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00f4ng b\u1eb1ng gi\u1eef ph\u00e9p, theo l\u1ec7nh c\u00e1c quan l\u01b0u Kinh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Xong r\u1ed3i vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u01b0u Kinh b\u00e1i m\u1ea1ng. S\u1eafc d\u1ee5 Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed r\u1eb1ng : \u201cKinh s\u01b0 l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u0103n b\u1ea3n, nay \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai ng\u01b0\u01a1i v\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u1ea1i th\u1ea7n Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n \u1edf l\u1ea1i coi gi\u1eef. Ph\u00e0m g\u1eb7p l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng ti\u1ebfn T\u00f4n Mi\u1ebfu, ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n t\u1ebf thay v\u00e0 ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u00e2n \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd thay tr\u1eabm th\u1ec9nh an. C\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u1ec1 Nam v\u00e0 c\u1ee7a c\u00e1c nha \u1edf Kinh th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u00e1t tr\u1ea1m \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i. C\u00e1c b\u1ea3n sao \u0111\u1ec1u cho m\u1edf xem r\u1ed3i \u0111\u1ec3 l\u1ea1i V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng. N\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec cho c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n x\u1eed tr\u00ed. Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng lao n\u0103ng l\u1ef1c, tr\u01b0\u1edbc tu\u1ed5i \u0111\u1ec1u h\u01a1n ng\u01b0\u01a1i, n\u00ean l\u1ea5y l\u1ec5 s\u01b0 b\u1ea3o m\u00e0 th\u1edd, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe k\u1ebb b\u1ea5t ch\u00ednh t\u00f2ng trung ph\u00e1 r\u1ed1i. V\u1ea3 l\u1ea1i nay u\u1ef7 ng\u01b0\u01a1i gi\u1eef Kinh l\u00e0 mu\u1ed1n cho quen hi\u1ec3u ch\u00ednh tr\u1ecb, khi r\u1ea3nh vi\u1ec7c c\u00f4ng, c\u0169ng n\u00ean h\u1ecdc t\u1eadp kinh s\u1eed, c\u1ed1 g\u1eafng ti\u1ebfn \u0111\u1ee9c tu nghi\u1ec7p, kh\u00f4ng n\u00ean ch\u00fat ham vui ch\u01a1i m\u00e0 ph\u1ee5 l\u1eddi tr\u1eabm. N\u00ean ba l\u1ea7n ngh\u0129 \u0111i ngh\u0129 l\u1ea1i v\u00e0 ghi v\u00e0o l\u00f2ng ch\u1edb sai\u201d. Nh\u00e2n ban cho m\u1ed9t d\u1ea5u \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng ng\u00e0 \u0111\u1ec3 khi c\u00f3 ch\u1ec9 c\u1ee7a cung T\u1eeb Th\u1ecd v\u00e0 c\u00f3 vi\u1ec7c \u1edf n\u1ed9i cung th\u00ec d\u00f9ng. Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh v\u00e0 L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ec1u ban s\u1eafc d\u1ee5 khuy\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng c\u00f9ng l\u00f2ng hi\u1ec7p s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110em vi\u1ec7c B\u1eafc tu\u1ea7n b\u1ed1 c\u00e1o trong ngo\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m tu\u1ea5t, xa gi\u00e1 t\u1eeb kinh s\u01b0 xu\u1ea5t ph\u00e1t. Thuy\u1ec1n ng\u1ef1 \u0111i theo d\u00f2ng H\u01b0\u01a1ng giang. Ng\u00e0y \u1ea5y tr\u1eddi m\u01b0a, \u0111\u1ebfn chi\u1ec1u t\u1ea1nh. \u0110i qua \u0111\u00e2u k\u1ef3 l\u00e3o c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u b\u00e0y h\u01b0\u01a1ng \u00e1n vui m\u1eebng \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc. Ng\u00e0y Gi\u00e1p t\u00fd thuy\u1ec1n ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn k\u00eanh M\u1edbi \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. Dinh th\u1ea7n \u0111em d\u00e2n kh\u01a1i th\u00f4ng d\u00f2ng s\u00f4ng. Th\u01b0\u1edfng cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh d\u1ea7n, \u0111\u1ebfn k\u00eanh Ti\u1ec3u Kh\u00ea \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. N\u01b0\u1edbc c\u1ea1n, thuy\u1ec1n ng\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, bi\u1ec1n binh \u0111i theo c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u00f3ng c\u1ecdc gi\u1eef n\u01b0\u1edbc r\u1ed3i k\u00e9o thuy\u1ec1n qua, \u0111\u1ebfn c\u1eeda ng\u00e3 ba s\u00f4ng, th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh 2.000 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u1eddng k\u00eanh c\u1ea1n h\u1eb9p, l\u00e0 l\u1ed7i \u1edf ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1ec9 b\u1ea3o. Nay d\u00e2n ta ch\u0103m lo vi\u1ec7c c\u00f4ng, ra s\u1ee9c ch\u1ec9 v\u00e0i ng\u00e0y l\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00f4ng c\u00e1i, tr\u1eabm h\u00e1 l\u1ea1i v\u00ec c\u1edb quan t\u1ed3i m\u00e0 ch\u1eb3ng th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn d\u00e2n sao ?\u201d C\u0169ng th\u01b0\u1edfng d\u00e2n 1.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed v\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u01b0u Kinh \u0111em vi\u1ec7c trong Kinh y\u00ean vui t\u00e2u l\u00ean. Vua c\u1ea3 m\u1eebng, t\u1ef1 tay vi\u1ebft bi\u1ec3u d\u00e2ng cung T\u1eeb Th\u1ecd \u0111\u1ec3 th\u1ec9nh an. L\u1ea1i th\u00e2n l\u00e0m d\u1ee5 y\u00ean \u1ee7i th\u0103m h\u1ecfi Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. T\u1eeb \u0111\u1ea5y, tin y\u00ean vui trong Kinh c\u1ee9 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u1edf h\u00e0nh t\u1ea1i, bi\u1ec3u th\u1ec9nh an cung T\u1eeb Th\u1ecd v\u00e0 d\u1ee5 g\u1eedi cho Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed \u0111\u1ec1u t\u1ef1 l\u00e0m l\u1ea5y c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu th\u00ecn, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Vua l\u00ean th\u00e0nh xem lu\u1ef9 c\u1ed5, c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ecb th\u1ea7n b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c Nam B\u1eafc ph\u00e2n tranh th\u1eddi qu\u1ed1c s\u01a1. L\u1ea1i \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Nh\u1eadt L\u1ec7 ng\u1eafm xem h\u1ed3i l\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho t\u1ebf t\u01b0\u1edbng s\u0129 tr\u1eadn vong Nam B\u1eafc (\u0111\u00e0n nam t\u1ebf t\u01b0\u1edbng s\u0129 th\u1eddi qu\u1ed1c s\u01a1 ; \u0111\u00e0n b\u1eafc t\u1ebf t\u01b0\u1edbng s\u0129 qu\u00e2n mi\u1ec1n B\u1eafc). D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKhi c\u00e1c th\u00e1nh m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1edf nghi\u1ec7p, ch\u1ed7 n\u00e0y l\u00e0 chi\u1ebfn \u0111\u1ecba, l\u00e0 ch\u1ed7 v\u00f9i ng\u1ecdc c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00ec n\u01b0\u1edbc b\u1ecf m\u00ecnh. Ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc ch\u1ed1ng nhau v\u1edbi ta, kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u00e2m ch\u00e9m, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u v\u00ec ch\u00faa m\u00e0 b\u1ecf m\u00ecnh th\u00f4i. Nh\u00ecn l\u1ea1i d\u1ea5u c\u0169, b\u1ed7ng l\u00f2ng c\u1ea3m th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady sai dinh th\u1ea7n \u0111\u1eb7t hai \u0111\u00e0n t\u1ebf Nam B\u1eafc, m\u00e0 \u0111\u00e0n Nam l\u1ec5 th\u00ec ph\u1ea9m h\u1eadu h\u01a1n \u0111\u1ec3 t\u1ecf h\u01a1n k\u00e9m\u201d. R\u1ed3i \u0111\u1eb7c sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111\u1ebfn t\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110em ph\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng cung T\u1eeb Th\u1ecd. \u0110\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o c\u00f3 c\u1ee7a qu\u00fd, vua \u0111\u1ec1u t\u1ef1 vi\u1ebft bi\u1ec3u sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ec7 d\u00e2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho qu\u00e2n s\u0129 h\u1ed7 gi\u00e1 1.000 quan ti\u1ec1n. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTrong khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, ai c\u00f3 b\u1ecb b\u1ec7nh th\u00ec quan s\u1edf t\u1ea1i c\u1ea5p thu\u1ed1c, n\u1ebfu ch\u1ebft th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u1ea3i li\u1ec7m ch\u00f4n v\u00e0 \u0111\u00e1nh d\u1ea5u m\u1ed9 r\u1ed3i b\u00e1o l\u00ean b\u1ed9 t\u01b0 v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 500 quan ti\u1ec1n v\u1ec1 vi\u1ec7c m\u1edbi d\u1ef1ng nh\u00e0 quan v\u00e0 tr\u1ea1i binh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh ng\u1ecd, ng\u1ef1 gi\u00e1 qua s\u00f4ng Gianh, th\u01b0\u1edfng cho phu \u0111\u00f2 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n cho d\u00e2n Thanh H\u00e0 (t\u00ean th\u00f4n, d\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0m phu \u0111\u00f2).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n m\u00f9i, ng\u1ef1 gi\u00e1 v\u01b0\u1ee3t n\u00fai Ho\u00e0nh S\u01a1n, th\u01b0\u1edfng cho l\u00ednh loan nghi [l\u00ednh ki\u1ec7u] 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m th\u00e2n, tr\u00fa ch\u00e2n \u1edf h\u00e0nh cung Su\u1ed1i Sa \u1edf Ngh\u1ec7 An, b\u1ed7ng g\u1eb7p b\u00e3o, m\u01b0a to nh\u01b0 tr\u00fat. \u0110\u00eam, vua d\u1eady th\u1ea5y th\u1ecb th\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u01b0\u1edbt \u00e1t r\u00e9t m\u01b0\u1edbt, t\u1ef1 m\u00ecnh r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 l\u1ea5y thu\u1ed1c vi\u00ean \u0111em cho. L\u1ea1i sai s\u1edf t\u1ea1i l\u1ea5y c\u1ee7i than c\u1ea5p cho c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ed1t s\u01b0\u1edfi ch\u1ed1ng r\u00e9t. Th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c ti\u1ec1n cho quan qu\u00e2n tr\u1ef1c \u0111\u00eam theo b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c h\u00e0nh cung \u1edf Ngh\u1ec7 An nh\u00e0 c\u1eeda t\u01b0\u1eddng d\u1eadu xi\u00eau \u0111\u1ed5 nhi\u1ec1u. Vua d\u1ee5 tr\u1ea5n th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cH\u00e0nh cung l\u00e0 n\u01a1i t\u1ea1m ngh\u1ec9, c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169, kh\u00f4ng l\u00e0m l\u1ea1i. Ng\u00e0y h\u1ed3i loan s\u1ebd che l\u1ee3p s\u01a1 s\u00e0i cho t\u1ea1m xong vi\u1ec7c, kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u00f4 \u0111i\u1ec3m l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ng\u00e0y \u1ea5y c\u0169ng c\u00f3 b\u00e3o l\u1ee5t. Tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn, vua d\u1ee5 cho dinh th\u1ea7n x\u00e9t d\u00e2n c\u00f3 ai ch\u1ebft b\u1eb9p ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t. C\u00f2n nh\u00e0 c\u1eeda n\u01a1i h\u00e0nh cung \u0111\u00e1ng l\u1ee3p s\u1eeda th\u00ec l\u1ea5y c\u1ee7a c\u00f4ng m\u00e0 l\u00e0m, ch\u1edb \u0111\u1ec3 phi\u1ec1n ph\u00ed cho d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p tu\u1ea5t, \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung Th\u1ea1ch Kh\u00ea, tri\u1ec7u k\u1ef3 l\u00e3o s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ebfn h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n, nay l\u1ea1i b\u1ecb gi\u00f3 b\u00e3o, s\u1ee3 d\u00e2n gian kh\u00f3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi m\u1ea5t m\u00f9a \u0111\u00f3i k\u00e9m. Vua y\u00ean \u1ee7i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm s\u1eafp tha t\u00f4 thu\u1ebf \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3i l\u1ea1i. C\u00e1c k\u1ef3 l\u00e3o n\u00ean khuy\u00ean r\u0103n con em c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m \u0103n, ch\u0103m ngh\u1ec1 c\u0103n b\u1ea3n, s\u1ed1ng y\u00ean n\u01a1i \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, \u0111\u1eebng n\u00ean vin c\u1edb m\u1ea5t m\u00f9a \u0111\u00f3i k\u00e9m r\u1ee7 nhau tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp m\u00e0 t\u1ef1 h\u00e3m m\u00ecnh v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh t\u00fd, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung Ngh\u1ec7 An. Tha thu\u1ebf m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay cho d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i b\u1ed7ng g\u1eb7p n\u1ea1n b\u00e3o, tuy l\u00faa ru\u1ed9ng nh\u00e0 c\u1eeda kh\u00f4ng h\u1ea1i l\u1eafm, nh\u01b0ng tr\u1eabm ngh\u0129 r\u1eb1ng tr\u1eddi \u0111\u00e3 v\u00ec d\u00e2n m\u00e0 \u0111\u1eb7t ra vua, th\u00ec k\u1ebb l\u00e0m vua ph\u1ea3i coi d\u00e2n nh\u01b0 con, \u0111\u1ec3 l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng nu\u00f4i nh\u01b0 cha hi\u1ec1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi con tr\u1ebb, ch\u01b0a r\u00e9t \u0111\u00e3 lo cho m\u1eb7c, ch\u01b0a \u0111\u00f3i \u0111\u00e3 lo cho \u0103n, h\u00e1 l\u1ea1i \u0111\u1ee3i kh\u00f3c oe oe \u0111\u00f2i b\u00fa m\u1edbi cho \u0103n \u01b0 ? Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i, kh\u00f4ng ng\u00e0y n\u00e0o kh\u00f4ng lo cho d\u00e2n c\u01b0 \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. H\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ea5t x\u1ea5u d\u00e2n ngh\u00e8o, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb m\u1ea5t m\u00f9a. Nay c\u1ea3nh \u1ea5y \u0111\u00e3 m\u1ee5c k\u00edch, n\u1ebfu l\u1ea1i theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng m\u00e0 ch\u1edd \u0111\u1ebfn n\u01a1i xem x\u00e9t th\u00ec t\u00ecnh d\u00e2n m\u1eafc n\u1ea1n \u0111\u01b0\u01a1ng mong m\u1ecfi \u0111\u1ea5y, g\u1eb7p ph\u1ea3i quan l\u1ea1i tham nh\u0169ng t\u00f2ng trung sinh t\u1ec7, th\u00ec h\u00e1 l\u1ea1i ch\u1eb3ng th\u00eam n\u1ed7i phi\u1ec1n nhi\u1ec5u cho l\u00e0ng x\u00f3m ph\u1ea3i cung \u1ee9ng hay sao ! V\u1eady tha cho th\u00f3c thu\u1ebf v\u1ec1 v\u1ee5 \u0111\u00f4ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh \u0111i xem x\u00e9t d\u00e2n t\u00ecnh. Qu\u00fdnh v\u1ec1 n\u00f3i : trong d\u00e2n gian, thu\u1ebf v\u1ee5 \u0111\u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb v\u1ee5 h\u1ea1 r\u1ed3i. Nay nh\u1ea5t thi\u1ebft tha thu\u1ebf th\u00ec c\u1ee7a \u1ea5y tr\u00ean ch\u1eb3ng v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c kho, d\u01b0\u1edbi ch\u1eb3ng h\u1ec1 \u0111\u1ebfn d\u00e2n, m\u00e0 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ecbp \u0111\u1ea7y t\u00fai cho b\u1ecdn quan l\u1ea1i tham nh\u0169ng th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cN\u1ebfu qu\u1ea3 nh\u01b0 l\u1eddi ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i th\u00ec k\u1ebb ch\u0103m lo vi\u1ec7c c\u00f4ng, cung ph\u1ee5ng b\u1ec1 tr\u00ean, l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m \u01a1n g\u00ec !\u201d. L\u1eadp t\u1ee9c truy\u1ec1n d\u1ee5 : Ph\u00e0m ai \u0111\u00e3 n\u1ed9p thu\u1ebf r\u1ed3i th\u00ec l\u01b0u tr\u1eeb v\u00e0o thu\u1ebf ch\u00ednh cung n\u0103m sau.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y c\u00e1c h\u00e0nh cung Ngh\u1ec7 An l\u00e0m to r\u1ed9ng qu\u00e1, qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea5n th\u1ea7n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u01b0a th\u1ec3 t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng tr\u1eabm, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i d\u00e2n ta l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t phen t\u1ed5n ph\u00ed nh\u01b0 th\u1ebf\u201d. L\u1eadp t\u1ee9c h\u1ea1 l\u1ec7nh th\u01b0\u1edfng cho nh\u00e2n d\u00e2n 6.000 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i d\u1ee5 quan l\u1ea1i s\u1edf t\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i m\u1ea5y n\u0103m nay nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, l\u1ea1i g\u1eb7p n\u1ea1n b\u00e3o, xa gi\u00e1 \u0111i qua \u0111\u00e3 th\u1ea5u r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n. Ph\u00e0m ch\u00ednh s\u00e1ch y\u00eau nu\u00f4i kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00f4ng l\u00e0m. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 quan l\u1ea1i, ph\u1ea3i c\u00f4ng b\u1eb1ng gi\u1eef ph\u00e9p d\u1eb9p tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n, th\u00ec m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 \u00fd tr\u1eabm th\u01b0\u01a1ng y\u00eau nh\u00e2n d\u00e2n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e2n gian nghe ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i qua, \u0111\u00f3n d\u00e2ng s\u1edb t\u1ea5u, ng\u00e0y k\u1ec3 h\u00e0ng tr\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm c\u00f3 vi\u1ec7c B\u1eafc tu\u1ea7n, nh\u00e2n xem x\u00e9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, h\u1ecfi han phong t\u1ee5c, nay d\u00e2n \u0111em n\u1ed7i \u0111au kh\u1ed5 m\u00e0 k\u00eau, sao n\u1ee1 l\u00e0m l\u01a1. Nh\u01b0ng trong l\u00fac \u0111i qua d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m r\u00f5 l\u1ebd ngay sao \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady n\u00ean ch\u1ea5p \u0111\u01a1n, \u0111\u1ee3i sau khi h\u1ed3i loan s\u1ebd quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Duy nh\u1eefng s\u1ef1 t\u00ecnh c\u1ea5p thi\u1ebft v\u00e0 vi\u1ec7c quan l\u1ea1i tham nh\u0169ng th\u00ec t\u00e2u ngay\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho qu\u00e2n s\u0129 h\u1ed7 gi\u00e1 tr\u00e2u v\u00e0 g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean v\u00e0 Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c quan theo h\u1ea7u khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng ti\u00eau pha t\u1ed1n nhi\u1ec1u, tr\u1eabm \u0111\u00e3 r\u00f5 c\u1ea3. N\u1ebfu ch\u1eb3ng \u0111\u1ee7 ti\u00eau th\u00ec n\u00ean cho tr\u1eabm bi\u1ebft, kh\u00f4ng n\u00ean vay m\u01b0\u1ee3n c\u1ee7a ai. C\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ecfng c\u00f3 bi\u1ebfu x\u00e9n, ch\u1eb3ng qua c\u0169ng l\u00e0 l\u1ea5y m\u1ed3 h\u00f4i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u00f2ng nhau \u0111\u00f3 th\u00f4i, n\u00ean t\u1eeb ch\u1ed1i l\u00e0 t\u1ed1t. B\u1ecdn khanh n\u00ean b\u1ea3o kh\u1eafp cho c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd \u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u01b0u Kinh r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm l\u1ea7n n\u00e0y \u0111i B\u1eafc tu\u1ea7n l\u00e0 k\u00ednh theo l\u1eddi di hu\u1ea5n, th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u1ed5 t\u00e2m kh\u00f4ng \u0111\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb ng\u00e0y t\u1ea1m xa b\u00e0n th\u1edd, trong l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. V\u1eady ph\u1ea3i truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, \u0111\u1ec1u th\u1ec3 l\u00f2ng tr\u1eabm, th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n thay tr\u1eabm ch\u1ea7u h\u1ea7u. C\u00e1c quan \u1edf Kinh c\u0169ng thay ban nhau m\u00e0 ch\u1ea7u h\u1ea7u. Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m, xong vi\u1ec7c r\u1ed7i r\u00e3i, c\u0169ng ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t, truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho b\u1ecdn n\u1ed9i gi\u00e1m, th\u1ecb n\u1eef ph\u00e0m vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang c\u1ea7n ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n, \u0111\u1ed3 th\u1edd ph\u1ea3i cho th\u01a1m tho, n\u1ebfu h\u01a1i l\u01b0\u1eddi nh\u00e1c, ng\u00e0y tr\u1eabm h\u1ed3i loan, tra x\u00e9t ra th\u00ec s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng kh\u00f4ng tha. T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh \u0111\u00e3 ki\u00eam l\u0129nh th\u1ecb v\u1ec7 th\u00ec ph\u1ea3i ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u00e2n \u0111i s\u1ee9c r\u00f5 cho vi\u00ean bi\u1ec1n tu\u1ea7n ph\u00f2ng nghi\u00eam ch\u1ec9nh. B\u1ecdn khanh ph\u1ea3i k\u00ednh l\u1eddi d\u1ea1y \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng s\u1ef1 u\u1ef7 th\u00e1c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n m\u1ed9t thanh ki\u1ebfm T\u00e2y ch\u1ea1m m\u1ea1 v\u00e0ng, m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang T\u00e2y ch\u1eef v\u00e0ng v\u00e0 cho 19 ng\u01b0\u1eddi V\u1ec7 u\u00fd, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf tr\u1ea5n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t thanh ki\u1ebfm T\u00e2y m\u1ea1 b\u1ea1c, m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang T\u00e2y ch\u1eef v\u00e0ng. Nh\u00e2n b\u1ea3o Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ea5m b\u1ecdn thu\u1ed9c h\u1ea1, k\u1ebb n\u00e0o nh\u0169ng t\u1ec7, ph\u1ea3i x\u1eed t\u1eed ngay \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb kh\u00e1c. N\u1ebfu r\u0103n c\u1ea5m kh\u00f4ng nghi\u00eam, ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i l\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u01a1i nay \u0111\u00e3 tu\u1ed5i gi\u00e0, n\u1ebfu c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m ph\u1ea1m ph\u00e1p, th\u00ec tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng. N\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1ed9t hai n\u0103m n\u1eefa, c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o V\u1ec7 u\u00fd L\u00ea M\u1eadu C\u00fac, Nguy\u1ec5n C\u1eedu L\u1ee3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nghe Ngh\u1ec7 An sai binh \u0111i b\u1eaft c\u01b0\u1edbp l\u1ea1i r\u00fat l\u1ea5y \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i h\u01a1n ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi. Binh \u00f4 h\u1ee3p, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 t\u01b0\u1edbng, nh\u1ea5t \u0111\u00e1n g\u1eb7p gi\u1eb7c, li\u1ec7u c\u00f3 gi\u1eef cho kh\u1ecfi l\u1ee1 vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? T\u1eeb nay \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n n\u00ean d\u00f9ng c\u1ea3 v\u1ec7 c\u1ea3 \u0111\u1ed9i, l\u00e2u ng\u00e0y th\u00ec \u0111\u1ed5i, san s\u1ebb c\u00f4ng vi\u1ec7c cho \u0111\u1ec1u. V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ea1o d\u00f9ng binh, uy ph\u1ea3i h\u01a1n y\u00eau m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. C\u00e1c t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng tr\u1edf xu\u1ed1ng, ai kh\u00f4ng theo l\u1ec7nh ph\u1ea3i x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft s\u1ee3, m\u00e0 khi l\u00e2m tr\u1eadn d\u1ec5 sai khi\u1ebfn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i s\u1eafc cho v\u0103n v\u00f5 \u1edf tr\u1ea5n m\u1ed9 thu\u1ed9c binh \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00ednh c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang. (Tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c 20 thu\u1ed9c binh, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n 15, Tham hi\u1ec7p 10, Qu\u1ea3n ph\u1ee7 10, V\u1ec7 u\u00fd 4, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Ch\u00e1nh, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u 3. C\u00e1c Cai c\u01a1, Cai \u0111\u1ed9i qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ec1u 2. C\u00e1c Cai c\u01a1, Cai \u0111\u1ed9i, Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i s\u00f4ng Tam Ch\u1ebf l\u00e0m s\u00f4ng Tam \u0110a (sau \u0111\u1ed5i l\u00e0 s\u00f4ng Tam \u0110\u0103ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u1ef1 l\u00fd Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o h\u1ed7 gi\u00e1 ; L\u01b0u th\u1ee7 ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ea5t thu\u1ed9c Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Long \u0111em v\u1ec7 binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, t\u1ebf \u0111\u00f4ng h\u01b0\u1edfng, sai Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed t\u1ebf thay.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m ng\u1ecd, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung Thanh Hoa. M\u1ea5y tr\u0103m k\u1ef3 l\u00e3o \u0111\u1ebfn chi\u00eam b\u00e1i. Vua tri\u1ec7u h\u1ecfi. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u1ea5y vi\u1ec7c t\u1eadt d\u1ecbch v\u00e0 m\u1ea5t m\u00f9a m\u00e0 \u0111\u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm v\u00e2ng n\u1ed1i c\u01a1 nghi\u1ec7p gian lao to l\u1edbn c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf, d\u1eady s\u1edbm \u0103n tr\u01b0a, r\u1ea5t lo ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n ngh\u00e8o, m\u1ed7i l\u1ea7n g\u1eb7p thi\u00ean tai tr\u1eabm c\u00e0ng th\u00eam tu t\u1ec9nh, ngh\u0129 sao c\u1ee9u gi\u00fap nu\u00f4i n\u1ea5ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n. Ng\u00e0y \u0111\u00eam m\u1ecfi m\u1ec7t, ch\u1eb3ng d\u00e1m ngh\u1ec9 ng\u01a1i, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh h\u01b0\u1edfng gi\u00e0u sang m\u00e0 kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n \u0111\u00e2u ! Nay th\u0103m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, xem phong t\u1ee5c, m\u1eaft th\u1ea5y d\u00e2n \u0111au kh\u1ed5, l\u00f2ng r\u1ea5t x\u00f3t th\u01b0\u01a1ng, s\u1eafp b\u00e0n vi\u1ec7c tha thu\u1ebf ru\u1ed9ng thu\u1ebf th\u00e2n cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n tr\u1ea1ch. Thu\u1ebf ru\u1ed9ng thu\u1ebf th\u00e2n l\u00e0 ph\u00e9p \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, nh\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ch\u0103m vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u1ec3 cung n\u1ed9p cho nh\u00e0 vua, \u0111\u1eebng th\u1ea5y nhi\u1ec1u l\u1ea7n x\u00e1 mi\u1ec5n m\u00e0 sinh l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. Trong n\u01b0\u1edbc nay d\u1eabu ch\u1eb3ng d\u00e1m v\u1ed9i b\u1ea3o l\u00e0 th\u00e1i b\u00ecnh, nh\u01b0ng c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ecbnh. C\u00e1c k\u1ef3 l\u00e3o n\u00ean r\u0103n d\u1ea1y con em, h\u1ecdc tr\u00f2 th\u00ec \u0111\u1ec3 t\u00e2m v\u00e0o s\u00e1ch v\u1edf, l\u00e0m n\u00f4ng th\u00ec g\u1eafng s\u1ee9c c\u00e0y ru\u1ed9ng tr\u1ed3ng d\u00e2u. N\u1ebfu c\u00f3 con em kh\u00f3 d\u1ea1y m\u00e0 sinh ra tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0a l\u00ean quan x\u00e9t cho r\u00f5 t\u1ed9i. N\u1ebfu bi\u1ebft m\u00e0 dung t\u00fang, th\u00ec l\u0169 v\u00f4 l\u1ea1i \u1ea5y, t\u00edch nh\u1ecf th\u00e0nh l\u1edbn, kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 nh\u1ecdc s\u1ee9c qu\u00e2n ta, m\u00e0 d\u00e2n ta \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c k\u1ef3 l\u00e3o \u0111\u1ec1u l\u1ea1y t\u1ea1 v\u00e0 n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn th\u1ea7n gi\u00e0 y\u1ebfu s\u1ed1ng th\u1eeba, nay \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y thi\u00ean nhan v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi \u0111\u1ebfn th\u00ec h\u1ea1nh ph\u01b0\u1edbc n\u00e0o b\u1eb1ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua khen l\u00e0 th\u00e0nh th\u1ef1c, th\u01b0\u1edfng cho 300 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Tha n\u1eeda thu\u1ebf ru\u1ed9ng thu\u1ebf th\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m nay cho Thanh Hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 quan l\u1ea1i s\u1edf t\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cThanh Hoa l\u00e0 n\u01a1i d\u1ea5u v\u1ebft d\u1ef1ng nghi\u1ec7p v\u01b0\u01a1ng. Loan gi\u00e1 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, bi\u1ebft r\u00f5 n\u1ed7i d\u00e2n v\u1ea5t v\u1ea3, v\u00ec li\u1ec1n m\u1ea5y n\u0103m nay m\u01b0a gi\u00f3 tai ho\u1ea1, m\u00f9a m\u00e0ng m\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u00ean xu\u1ed1ng l\u1ec7nh tha thu\u1ebf \u0111\u1ec3 th\u01b0 n\u1ed7i kh\u1ed5 l\u00e2u ng\u00e0y c\u1ee7a d\u00e2n. \u0110o\u00e1i ngh\u0129 vi\u1ec7c y\u00eau d\u00e2n c\u0103n b\u1ea3n l\u00e0 \u1edf quan l\u1ea1i. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd t\u1ed1t c\u1ee7a tr\u1eabm m\u00e0 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t d\u00e2n ta, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c h\u00ecnh \u00e1n ki\u1ec7n t\u1ee5ng b\u00ea tr\u1ec7, k\u1ebb gian tung ho\u00e0nh, \u0111\u1ec3 cho trong c\u00f5i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, th\u1ebf m\u1edbi l\u00e0 kh\u00f4ng s\u01a1 kho\u00e1ng ch\u1ee9c v\u1ee5\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y c\u00e1c h\u00e0nh cung h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u01a1n gi\u1ea3n m\u1ed9c m\u1ea1c, vua r\u1ea5t khen, th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n d\u00e2n 4.200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c quan h\u1ed7 gi\u00e1 \u0103n u\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea l\u00e0 L\u00ea Duy C\u00e1o, con ch\u00e1u h\u1ecd Tr\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ecbnh Tr\u1ee5 v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, ban cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9 y ph\u1ee5c. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, con ch\u00e1u h\u1ecd Tr\u1ecbnh 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n l\u0129nh th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng Th\u00e1i d\u1eabn c\u00e1c th\u1ed5 t\u00f9 \u0111\u1ebfn chi\u00eam b\u00e1i. Vua th\u1ea5y Th\u00e1i tu\u1ed5i gi\u00e0, sai ng\u01b0\u1eddi n\u00e2ng d\u00ecu l\u00ean \u0111i\u1ec7n. Th\u00e1i s\u1ee3 h\u00e3i. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i hi\u1ebfn th\u00e2n l\u00e0m t\u00f4i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t ng\u00e0y, c\u00f2n hi\u1ec1m ng\u1edd g\u00ec m\u00e0 c\u00f3 \u00fd s\u1ee3\u201d. Sai c\u00f9ng v\u1edbi con l\u00e0 Qu\u1ef3nh theo h\u1ea7u, th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c th\u1ed5 t\u00f9 m\u00e0 cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch theo tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n Xu\u00e2n 8 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t thanh ki\u1ebfm T\u00e2y m\u1ea1 b\u1ea1c v\u00e0 m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang T\u00e2y ch\u1eef v\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng l\u1ea5y v\u1ec7 binh m\u00e0 theo tr\u1ea5n \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1eddi c\u00f4ng th\u1ef1 c\u1ee7a Hi\u1ec7p tr\u1ea5n v\u00e0 Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa \u0111i ch\u1ed7 kh\u00e1c. Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t m\u00ecnh \u0110\u1ed1c tr\u1ea5n \u1edf trong th\u00e0nh, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n v\u00e0 Tham hi\u1ec7p \u1edf ri\u00eang ngo\u00e0i th\u00e0nh. Vua hi\u1ec1m l\u00e0 c\u00e1ch tr\u1edf, n\u00ean sai d\u1eddi v\u00e0o c\u00f9ng \u1edf trong th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu t\u00fd, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn y\u1ebft Nguy\u00ean mi\u1ebfu, \u0111\u1ebfn n\u00fai Tri\u1ec7u T\u01b0\u1eddng b\u00e1i v\u1ecdng l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean. L\u1ec5 xong, d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm tr\u00f4ng n\u00fai Ki\u1ec1u ((1) M\u1ed9t ng\u1ecdn n\u00fai \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y ( Trung Qu\u1ed1c ) truy\u1ec1n r\u1eb1ng tr\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. Minh M\u1ec7nh \u00fd mu\u1ed1n v\u00ed Nguy\u1ec5n Kim v\u1edbi vua Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.), nh\u1edb \u0111\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u1ee9c t\u1ed5 ti\u00ean. Sau khi h\u1ed3i loan, s\u1ebd so\u1ea1n v\u0103n d\u1ef1ng bia \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 t\u1eeb \u0111\u00e2u g\u00e2y n\u00ean nghi\u1ec7p l\u1edbn, truy\u1ec1n l\u00e2u d\u00e0i h\u00e0ng \u1ee9c v\u1ea1n n\u0103m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2n s\u1eafc cho tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Hoa t\u00ecm ki\u1ebfm trong qu\u00fd h\u01b0\u01a1ng ((2) L\u00e0ng nguy\u00ean qu\u00e1n c\u1ee7a nh\u00e0 vua, t\u1ee9c l\u00e0ng Gia Mi\u00eau, huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n.) c\u00e1c bia k\u1ec7 t\u00e0n g\u00e3y c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 t\u00edch b\u1ea3n tri\u1ec1u th\u00ec thu c\u1ea5t \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho qu\u00fd huy\u1ec7n, qu\u00fd h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00f4ng t\u00ednh b\u1ea1c l\u1ee5a, tr\u00e2u, r\u01b0\u1ee3u theo b\u1eadc kh\u00e1c nhau (Qu\u00fd huy\u1ec7n 300 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 100 t\u1ea5m l\u1ee5a, 10 con tr\u00e2u, 10 chum r\u01b0\u1ee3u ; qu\u00fd h\u01b0\u01a1ng 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; c\u00f4ng t\u00ednh 300 l\u1ea1ng b\u1ea1c). T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 T\u1eeb t\u1ebf ty l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Tuy\u00ean, T\u1eeb t\u1ebf ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u S\u0129 v\u00e0 b\u1ecdn b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng ph\u00e1i l\u0129nh b\u1ea3y chi c\u00f4ng t\u00ednh th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho y ph\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho x\u00e3 B\u00f9i X\u00e1 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh d\u1ea7n, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung Thanh B\u00ecnh. Tha cho d\u00e2n n\u1eeda s\u1ed1 thu\u1ebf t\u00f4 v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m nay. Thu\u1ebf tr\u1ed1n thi\u1ebfu \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n c\u1ea3. L\u00faa m\u00f9a b\u1ecb b\u00e3o, sai \u0111\u1ea1o th\u1ea7n kh\u00e1m x\u00e9t \u0111\u1ec3 tha thu\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho Thanh B\u00ecnh 700 quan ti\u1ec1n v\u1ec1 vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng h\u00e0nh cung.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o m\u1ed9t thanh ki\u1ebfm T\u00e2y m\u1ea1 b\u1ea1c, m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang T\u00e2y ch\u1eef v\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c th\u1ed5 t\u00f9 \u0111\u1ea1o Thanh B\u00ecnh v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng h\u1eadu m\u00e0 cho v\u1ec1. Cho Qu\u00e1ch T\u1ea5t Th\u00fac l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t m\u00f9i, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung B\u1eafc Th\u00e0nh. H\u00f4m \u1ea5y tr\u1eddi t\u1ea1nh r\u00e1o, nh\u00e2n d\u00e2n h\u1ea1t th\u00e0nh d\u1eaft gi\u00e0 b\u1ebf tr\u1ebb hoan ngh\u00eanh r\u1ee3p \u0111\u01b0\u1eddng. H\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00f3i : \u201cNghi v\u1ec7 \u0111\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh x\u01b0a nay ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho k\u1ef3 l\u00e3o B\u1eafc Th\u00e0nh 3.000 quan ti\u1ec1n. Ai 90 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, cho th\u00eam 1 t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha thu\u1ebf th\u00e2n cho c\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111i tu\u1ea7n B\u1eafc Th\u00e0nh, th\u0103m t\u1ee5c d\u00e2n, x\u00e9t quan l\u1ea1i. C\u1edd thu\u00fd ho\u00e1 (() C\u1edd vua \u0111i tu\u1ea7n h\u00e0nh, trang s\u1ee9c b\u1eb1ng l\u00f4ng xanh.) m\u1edbi \u0111\u1ebfn h\u1ea1t, c\u1ee5 gi\u00e0, con \u0111\u1ecf, \u0111\u00f3n ki\u1ec7u vui m\u1eebng. T\u1eeb khi tr\u1eabm l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, v\u1eabn ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra \u01a1n l\u1edbn. Hu\u1ed1ng nay loan gi\u00e1 m\u1edbi t\u1edbi, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng mong m\u1ecfi c\u1ee7a d\u00e2n ta sao ? Nh\u01b0ng thu\u1ebf \u0111inh thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n n\u0103m nay \u0111\u00e3 n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda, l\u00fd tr\u01b0\u1edfng h\u01b0\u01a1ng h\u00e0o \u0111\u00e3 thu tr\u01b0\u1edbc \u1edf d\u00e2n r\u1ed3i, nay n\u1ebfu v\u1ed9i v\u00e3 tha cho th\u00ec k\u1ebb gi\u1ea3o quy\u1ec7t s\u1ebd d\u1ec5 qu\u1ea5y r\u1ed1i, quan l\u1ea1i nh\u00e2n \u0111\u1ea5y v\u01a1 v\u00e9t, th\u00ec \u01a1n hu\u1ec7 ban ra, kh\u00f3 xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi. V\u1eady \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t gia \u00e2n d\u1ef1 tha cho 5 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf th\u00e2n, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan v\u00e0 ti\u1ec1n c\u01b0\u1edbc c\u1ee7a 11 tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u1ec1 n\u0103m Nh\u00e2m ng\u1ecd, Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3. Duy c\u00f3 Y\u00ean Qu\u1ea3ng v\u1ee5 m\u00f9a n\u00e0y b\u1ecb b\u00e3o l\u1ee5t th\u00ec tha cho c\u1ea3 thu\u1ebf ru\u1ed9ng v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m nay n\u1eefa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho B\u1eafc Th\u00e0nh 9.400 quan ti\u1ec1n v\u1ec1 vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng h\u00e0nh cung v\u00e0 s\u1ee9 qu\u00e1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc Th\u00e0nh sai trung s\u1ee9 \u0111em d\u00e2ng cung T\u1eeb Th\u1ecd. Vua t\u1ef1 vi\u1ebft bi\u1ec3u th\u1ec9nh an, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n t\u1eeb ra \u0111i \u0111\u1ebfn nay, qua c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u cho \u01a1n hu\u1ec7. T\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Thanh B\u00ecnh, cho \u0111\u1ebfn 11 tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh, kh\u00f4ng ch\u1ed7 n\u00e0o kh\u00f4ng cho tha thu\u1ebf th\u00e2n thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n. Quan l\u1ea1i, binh \u0111inh \u1edf Kinh \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c, l\u1ee5a, l\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n, kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n. Mu\u1ed1n g\u00f3p vui c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0m vui, thu ph\u01b0\u1edbc trong thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0m ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 d\u00e2ng cho th\u00e1nh m\u1eabu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng l\u00e2u v\u00f4 c\u00f9ng, g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ecf nguy\u1ec7n v\u1ecdng l\u1edbn trong l\u00f2ng th\u1ea7n v\u1eady\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ban cho \u0111\u1ed3 \u0103n qu\u00fd, vua t\u1ef1 tay vi\u1ebft bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n. T\u1eeb \u0111\u1ea5y, T\u1eeb cung c\u00f3 g\u00ec cho, vua th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ngh\u0129 trong Kinh kh\u00ed tr\u1eddi h\u01a1i l\u1ea1nh, d\u1ee5 h\u1ecfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed. Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed l\u00e0m bi\u1ec3u n\u00f3i : \u201cTh\u1ea7n k\u00ednh nh\u1edd ph\u01b0\u1edbc l\u1edbn, may \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00e0nh. C\u00fai mong mau vi\u1ec7c l\u1edbn, \u0111\u1ec3 s\u1edbm h\u1ed3i loan\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cXem bi\u1ec3u xong r\u1ea5t m\u1eebng. Tr\u1eabm ch\u00ednh mu\u1ed1n s\u1edbm tr\u1edf v\u1ec1 ch\u1ea7u h\u1ea7u cung T\u1eeb Th\u1ecd \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng mong nh\u1edb l\u00e2u ng\u00e0y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng h\u1ed7 gi\u00e1, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 100 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea Ch\u1ea5t m\u1ed9t thanh g\u01b0\u01a1m T\u00e2y ch\u1ea1m m\u1ea1 v\u00e0ng, m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang T\u00e2y d\u00e1t v\u00e0ng, cho Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Phong m\u1ed9t thanh g\u01b0\u01a1m T\u00e2y ch\u1ea1m m\u1ea1 v\u00e0ng, m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang T\u00e2y d\u00e1t b\u1ea1c ; c\u00e1c li\u00eau thu\u1ed9c \u1edf th\u00e0nh t\u1ea5t c\u1ea3 125 ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn T\u1ee9 ph\u1ea9m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng g\u01b0\u01a1m m\u1ea1 b\u1ea1c v\u00e0 s\u00fang ch\u1eef v\u00e0ng theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c th\u1ed5 t\u00f9 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0o l\u1ea1y ch\u1ea7u. Cho Tuy\u00ean u\u00fd \u0111\u1ed3ng tri Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nga, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng L\u01b0\u01a1ng, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 \u0110i\u00eau Qu\u1ed1c Thuy\u00ean v\u00e0 Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 \u0110inh C\u00f4ng Ki\u00eam l\u00e0m Tuy\u00ean u\u00fd s\u1ee9, c\u00f9ng v\u1edbi Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u00f9ng d\u0169ng tr\u1ea5n Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u B\u1eb1ng, Tuy\u00ean u\u00fd s\u1ee9 ch\u00e2u V\u1ea1n Ninh tr\u1ea5n Y\u00ean Qu\u1ea3ng l\u00e0 Phan Ph\u01b0\u01a1ng Kh\u00e1ch v\u00e0 Tuy\u00ean u\u00fd s\u1ee9 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng V\u01b0\u1ee3ng t\u1ea5t c\u1ea3 7 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p tri\u1ec1u ph\u1ee5c. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00ec \u0111\u1ec1u cho b\u1ea1c v\u00e0 y ph\u1ee5c theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Nh\u00e2n \u0111\u1ea5y, sai h\u1ecd v\u1ebd \u0111\u1ed3 b\u1ea3n c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi v\u00e0 k\u00ea r\u00f5 th\u1ebf h\u1ec7 truy\u1ec1n n\u1ed1i t\u00e2u l\u00ean. R\u1ed3i b\u1ed5 b\u1ecdn Th\u1ed5 ty Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i, N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, Th\u1ed5 ty H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 \u0110i\u00eau Ch\u00ednh H\u00e2m, C\u1ea7m Nh\u00e2n Tr\u00e2n, Th\u1ed5 ty Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea1t, Tr\u1ea7n H\u1eefu Quy\u1ec1n, Th\u1ed5 ty Y\u00ean Qu\u1ea3ng l\u00e0 Phan \u0110\u00ecnh S\u1ef1, Phan Thi\u00ean Th\u1ea1ch l\u00e0m th\u1ed5 Tri ch\u00e2u v\u00e0 th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n (\u0111\u1ec1u tr\u1eadt Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m), th\u1ed5 L\u1ea1i m\u1ee5c (tr\u1eadt T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m), t\u1ea5t c\u1ea3 53 ng\u01b0\u1eddi, khi\u1ebfn cai qu\u1ea3n \u0111\u1ec3 n\u1ed9p thu\u1ebf nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai x\u00e2y d\u1ef1ng \u1edf ph\u00eda b\u1eafc h\u1eadu \u0111i\u1ec7n h\u00e0nh cung B\u1eafc Th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e1i l\u1ea7u cao g\u1ecdi l\u00e0 l\u1ea7u T\u0129nh B\u1eafc (\u0110\u1ec1u d\u00f9ng g\u1ea1ch ng\u00f3i l\u00e0m c\u1ea3. Tr\u00ean chia ba n\u00f3c, gi\u1eefa \u0111\u1eb7t c\u00f9ng m\u00e1i li\u1ec1n t\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i t\u1ea7ng c\u00f3 thang b\u1eadc v\u00f2ng quanh m\u00e0 l\u00ean. C\u1eeda s\u1ed5, bao l\u01a1n, long lanh, th\u00f4ng su\u1ed1t b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng t\u00e1m h\u01b0\u1edbng. T\u1ea7ng tr\u00ean th\u1edd t\u01b0\u1ee3ng Tam t\u00f4n ((1) Tam t\u00f4n : t\u1ee9c l\u00e0 Th\u00edch Ca, V\u0103n Th\u00f9 v\u00e0 Ph\u1ed5 Hi\u1ec1n), \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ph\u01b0\u1edbc cho d\u00e2n. Ph\u00eda d\u01b0\u1edbi l\u1ea7u th\u00ec tr\u1ed3ng v\u1ea3i v\u00e0 c\u00e1c c\u00e2y c\u00f3 ti\u1ebfng).<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf B\u00ecnh Ho\u00e0 c\u00f3 b\u00e3o, thuy\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n b\u1ecb \u0111\u1eafm m\u1ea5t nhi\u1ec1u. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean, sai xu\u1ea5t ti\u1ec1n kho c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2n t\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 2 [1821], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11, vua \u1edf h\u00e0nh cung B\u1eafc Th\u00e0nh, th\u1ea5y s\u1ee9 Thanh ch\u1eadm \u0111\u1ebfn n\u00ean g\u1eedi th\u01b0 h\u1ecfi. L\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 h\u1ecfi, c\u0169ng ch\u01b0a v\u1ec1 b\u00e1o. Vua t\u1eebng c\u00f9ng b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c \u1ea5y, b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c tri\u1ec1u L\u00fd Tr\u1ea7n L\u00ea d\u1ef1ng \u0111\u00f4 \u1edf \u0111\u00e2y, s\u1ee9 B\u1eafc c\u00f3 t\u1edbi ch\u1eadm hay ch\u00f3ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i mong m\u1ecfi. Nay ra \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4 \u1edf Ph\u00fa Xu\u00e2n, c\u00e1ch xa m\u1ea5y ngh\u00ecn d\u1eb7m, nh\u1edd uy \u00e2n c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nguy\u00ean l\u00e3o \u0111\u1ea1i th\u1ea7n m\u1ed9t l\u00f2ng gi\u00fap \u0111\u1ee1, xa gi\u00e1 c\u00f3 \u0111i xa c\u0169ng kh\u00f4ng lo \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c trong Kinh. N\u1ebfu ngh\u00ecn tr\u0103m n\u0103m sau, s\u1ef1 th\u1ebf c\u00f3 kh\u00e1c \u0111i th\u00ec l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o? B\u1eafc Th\u00e0nh kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u01a1i hi\u1ec3m \u0111\u1ee7 tr\u00f4ng c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c, quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1eddi \u0111\u00f4 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm mu\u1ed1n d\u1ef1ng k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i cho con ch\u00e1u, \u0111\u00eam ng\u00e0y ngh\u0129 ng\u1ee3i, ch\u01b0a t\u1eebng ch\u1ed1c l\u00e1t l\u00e3ng qu\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 c\u00e1c quan B\u1eafc Th\u00e0nh r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm lu\u00f4n lu\u00f4n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn t\u1eebng nh\u00e0 m\u00e0 b\u1ea3o t\u1eebng h\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 c\u00e1c khanh l\u00e0m tai m\u1eaft, c\u00e1c khanh th\u1ea5y nghe g\u00ec t\u1ee9c l\u00e0 tr\u1eabm th\u1ea5y nghe \u0111\u1ea5y. Nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1ee3i \u0111\u00e1ng ch\u1ea5n h\u01b0ng, vi\u1ec7c h\u1ea1i \u0111\u00e1ng tr\u1eeb b\u1ecf th\u00ec \u0111\u1eebng ti\u1ebfc l\u1eddi, c\u1ee9 n\u00f3i h\u1ebft\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 th\u00e0nh tr\u00ec \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n d\u00e2ng xem \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u1ecba h\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 L\u00ea Duy Thanh gi\u00e0 y\u1ebfu, chu\u1ea9n cho l\u1ea5y h\u00e0m th\u1ef1 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 v\u1ec1 h\u01b0u. G\u1eb7p c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o Thanh tr\u00e1i ph\u00e9p \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9, th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi tra x\u00e9t.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn n\u00f3i v\u1edbi vua r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia th\u1ea7n gi\u1eef ch\u1ee9c b\u1ecb v\u1ecb \u1edf Kinh, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh \u0111i tr\u1ea5n \u0111\u00e3 c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb \u0111\u00f3 s\u1edbm h\u00f4m n\u01a1m n\u1edbp s\u1ee3 m\u1eafc t\u1ed9i. Nay b\u1ecb c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi vu c\u00e1o, xin sai quan Kinh tra x\u00e9t. N\u1ebfu u\u1ef7 cho Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi th\u00ec th\u00e0 cho th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebft\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cNghi c\u0169ng l\u00e0 quan Kinh. Nh\u01b0 ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i th\u00ec ch\u1ecdn ai \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh l\u1ea1i c\u1ed1 xin m\u00e3i. Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean to ti\u1ebfng m\u1eafng r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ebf l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o?! T\u1ed9i hay kh\u00f4ng, t\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng ngh\u1ecb, sao l\u1ea1i khinh nh\u1eddn nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1ec5 ph\u00e9p tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea Ch\u1ea5t c\u0169ng n\u00f3i Thanh ng\u1ea1o m\u1ea1n v\u00f4 l\u1ec5, xin b\u1eaft t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y\u00ean l\u1eb7ng h\u1ed3i l\u00e2u, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cThanh tr\u01b0\u1edbc kia kh\u00f4ng c\u00f4ng lao g\u00ec, tr\u1eabm ngh\u0129 l\u00e0 theo l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e2u ng\u00e0y m\u00e0 d\u00f9ng. H\u00e1 h\u1eafn ch\u1eb3ng bi\u1ebft ph\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0 c\u1ee7a chung thi\u00ean h\u1ea1 sao m\u00e0 l\u1ea1i ngu xu\u1ea9n ngang ch\u01b0\u1edbng qu\u00e1 th\u1ebf ?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Li\u1ec1n sai tr\u00f3i \u1edf tr\u1ea1i qu\u00e2n T\u1ea3 v\u1ec7 r\u1ed3i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng tri\u1ec1u L\u00ea l\u00e0 Ho\u00e0ng Ph\u1ea1m L\u00e3ng l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Cao B\u1eb1ng, H\u1ed3 Tr\u1ecdng \u0110i\u1ec3n l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea1m Nh\u1eef \u0110\u0103ng ch\u1ebft ; l\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ecbnh Xu\u00e2n Tr\u1ea1m l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e0n d\u1ef1ng mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 H\u1ed9 b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm tham x\u00e9t \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, th\u1ea5y t\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 mi\u1ebfu th\u1edd. Nay nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111i B\u1eafc tu\u1ea7n, nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f3 th\u1edd \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng n\u01a1i n\u00e0o kh\u00f4ng sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf. Nh\u01b0ng t\u1eeb tri\u1ec1u L\u00ea tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1edd c\u00fang trong d\u00e2n gian, mi\u1ebfu v\u0169 do Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u1ebf th\u00ec ch\u01b0a t\u1eebng x\u00e2y d\u1ef1ng. Ngh\u0129 r\u1eb1ng vua c\u00e1c tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc thay nhau l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c v\u1edbi d\u00e2n, l\u00f2ng tr\u1eabm r\u1ea5t k\u00ednh m\u1ed9, vi\u1ec7c l\u00e0m mi\u1ebfu th\u1edd n\u00ean theo ngh\u0129a m\u00e0 l\u00e0m. V\u1eady b\u00e0n sai ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t d\u1ef1ng mi\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i c\u00fang t\u1ebf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ecb trung H\u1ecdc s\u0129 Ph\u1ea1m Th\u00edch b\u1ec7nh n\u1eb7ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u l\u00ean. Vua sai H\u1eefu tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn t\u1eadn nh\u00e0 th\u0103m h\u1ecfi. Th\u00edch d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ecb trung Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 th\u1ef1 Binh b\u1ed9 Tham tri l\u00e0 Tr\u1ecbnh Hi\u1ebfn ch\u1ebft. T\u1eb7ng Binh b\u1ed9 Tham tri, cho 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Sinh \u0111\u1ed3 \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh H\u1ed5 sung ch\u1ee9c H\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc H\u1ed5 b\u1ecb b\u1ec7nh, tri\u1ec7u ch\u01b0a \u0111\u1ebfn. B\u00e2y gi\u1edd \u0111\u1ebfn b\u00e1i y\u1ebft, xin theo nghi\u1ec7p h\u1ecdc \u0111\u1ec3 thi cho \u0111\u1ed7, \u0111\u1ec3 tr\u1ecdn ch\u00ed c\u1ee7a cha.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai sung H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng c\u1ed1 v\u1ea5n, H\u1ed5 nh\u00e2n d\u00e2ng m\u1ed9t quy\u1ec3n Ti\u1ec1n L\u00ea h\u1ed9i \u0111i\u1ec3n, m\u1ed9t quy\u1ec3n Bang giao \u0111i\u1ec3n l\u1ec7, v\u00e0 m\u1ed9t quy\u1ec3n th\u01a1 th\u00f9 ph\u1ee5ng. Xong l\u1ea1i t\u1eeb kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1ea3i nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m b\u1ecb sung qu\u00e2n v\u00e0 b\u1ecb l\u01b0u (tr\u00ean 130 ng\u01b0\u1eddi) \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh. Chu\u1ea9n cho ng\u00e0y \u0111\u1ebfn th\u00e0nh th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf xi\u1ec1ng kho\u00e1 r\u1ed3i ph\u00e1t \u0111i b\u1ea3o Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c cho theo b\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i sai ph\u00e1i t\u1ea1p d\u1ecbch, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ec3 nu\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u00f3i, xin th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh b\u00e1n th\u00f3c cho. Sai th\u00e0nh th\u1ea7n cho 300 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Vua phi\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng: c\u00e1c s\u1edf thu\u1ef7 l\u1ee3i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, m\u1ea5y n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n (Vi\u1ec7t) kh\u00f4ng cho tr\u01b0ng n\u00ean ng\u1ea1ch thu\u1ebf b\u00e3i b\u1ecf. Nay kh\u1ea9n xin chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n ch\u00e0i \u0111\u1ec3 ph\u00e1t m\u00e3i l\u1ea5y ti\u1ec1n d\u00f9ng vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban qu\u1ea7n \u00e1o cho th\u00fa binh hai v\u1ec7 \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 (v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eadu v\u00e0 v\u1ec7 H\u1ed5 oai h\u1eadu). S\u1eafc cho quan hai tr\u1ea5n t\u1eeb nay ph\u00e0m binh kh\u00ed th\u00fa binh c\u00f3 thi\u1ebfu hay h\u1ecfng, ph\u1ea3i l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u00f4ng tu b\u1ed5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu g\u00f3p \u1edf l\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110i\u1ec1u tr\u00ean 2.600 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i phi\u00ean \u0111\u00f3ng th\u00fa.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ecdc tr\u00f2 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Mai B\u00e1ch T\u00f2ng, V\u0169 \u0110\u1ee9c Quang v\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 S\u01a1n Nam h\u1ea1 l\u00e0 Ph\u1ea1m Xu\u00e2n \u0110\u1ec7 d\u00e2ng phong th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c quan ch\u01b0a h\u1ebft (qu\u1ed1c) tang ba n\u0103m m\u00e0 m\u1eb7c g\u1ea5m v\u00f3c th\u1eadm ch\u00ed t\u00ecm con h\u00e1t, mua n\u00e0ng h\u1ea7u, ph\u00f3ng t\u00fang kh\u00f4ng ch\u00e1n \u0111\u1ec3 c\u1ea7u vui, s\u1ee3 c\u00f3 h\u1ea1i \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu. L\u1eddi n\u00f3i r\u1ea5t thi\u1ebft tha. Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u0111em t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c bang giao l\u00e0 l\u1ec5 l\u1edbn, theo l\u1ec5 ph\u1ea3i vui m\u1eebng. B\u1ecdn T\u00f2ng qu\u00ea m\u00f9a kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, cho n\u00ean n\u00f3i ngu nh\u01b0 v\u1eady, n\u00ean d\u1ee5 m\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ng\u1ef1 l\u1ea7u Ng\u0169 M\u00f4n duy\u1ec7t binh B\u1eafc Th\u00e0nh (s\u1ed1 binh tr\u00ean 14.000 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>Ban \u00e1o r\u00e9t cho Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed v\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u01b0u Kinh Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho n\u0103m dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch 5.000 quan ti\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh 1 v\u1ea1n quan.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp \u0111\u00ea m\u1edbi \u1edf Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c, S\u01a1n T\u00e2y. Ru\u1ed9ng d\u00e2n ch\u1ed7 n\u00e0o b\u1ecb \u0111\u1eafp m\u1ea5t th\u00ec mi\u1ec5n thu\u1ebf ; ch\u1ed7 n\u00e0o l\u1ea5y \u0111\u1ea5t th\u00e0nh s\u00e2u tr\u0169ng th\u00ec sau ba n\u0103m m\u1edbi thu thu\u1ebf theo ng\u1ea1ch thu\u1ebf \u0111\u1ea7m ph\u00e1. T\u1eeb nay c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t \u0111ai m\u00e0 l\u1ea5n v\u00e0o ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n th\u00ec theo \u0111\u00e2y l\u00e0m l\u1ec7. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh B\u1eafc Th\u00e0nh t\u1eeb nay ch\u1edf g\u1ea1o v\u1ec1 Kinh th\u00ec l\u1ea5y S\u01a1n Nam h\u1ea1 v\u00e0 \u1edf kho X\u00edch \u0110\u1eb1ng m\u00e0 ch\u1edf, kho Th\u0103ng Long kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1edf n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ebfn ph\u01b0\u1eddng Nghi T\u00e0m (thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0129nh Thu\u1eadn) xem di\u1ec5n tr\u1eadn voi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, th\u1ef1 l\u00fd Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o l\u00e0m nhi\u1ec1u vi\u1ec7c kh\u00f4ng v\u1eeba \u00fd, li\u1ec1n sai \u0111i theo gi\u00e1. \u0110\u1ebfn nay cho Nh\u00e2n thay. R\u1ed3i b\u1ed5 H\u00e0o l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0, Qu\u1ea3n ph\u1ee7 B\u1eafc H\u00e0 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u1ee3p l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Cao B\u1eb1ng, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Th\u1ecbnh l\u00e0m Cai b\u1ea1 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh T\u00edch l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean An, K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 Phi\u00ean An l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Tr\u01b0ng c\u00f3 b\u1ec7nh ph\u1ea3i mi\u1ec5n ch\u1ee9c ; l\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh thay.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu tham tri Binh b\u1ed9 l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang V\u0129nh d\u00e2ng s\u1edb \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n m\u01b0\u1eddi vi\u1ec7c :<\/p>\n\n\n\n<p>1.Vi\u1ec7c Nam tu\u1ea7n (Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 n\u1ec1n m\u00f3ng d\u1ea5y nghi\u1ec7p ph\u1ee5c qu\u1ed1c, l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u0103n b\u1ea3n, c\u0169ng nh\u01b0 Quan Trung, H\u00e0 N\u1ed9i c\u1ee7a nh\u00e0 H\u00e1n. Hu\u1ed1ng chi ph\u00eda nam gi\u1eef y\u00ean Ch\u00e2n L\u1ea1p, ph\u00eda t\u00e2y kh\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u00eam La, l\u00e0 ph\u00ean che l\u1edbn c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc nh\u00e0. Nay ng\u1ef1 gi\u00e1 B\u1eafc tu\u1ea7n, d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n, xin l\u1ea1i c\u1eed h\u00e0nh vi\u1ec7c Nam tu\u1ea7n \u0111\u1ec3 h\u1ecfi th\u0103m k\u1ef3 l\u00e3o, y\u00ean \u1ee7i nh\u00e2n d\u00e2n, cho B\u1eafc Nam \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n m\u01b0a m\u00f3c).<\/p>\n\n\n\n<p>2. Ho\u00e0 hi\u1ebfu v\u1edbi l\u00e1ng gi\u1ec1ng (X\u01b0a Ti\u00ean \u0111\u1ebf ng\u1ef1 sang Xi\u00eam trong ba b\u1ed1n n\u0103m, tuy n\u01b0\u1edbc \u1ea5y kh\u00f4ng gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c binh l\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng l\u00e0 n\u01a1i r\u1ed3ng h\u1ed5 \u1ea9n n\u00e1u, gi\u00f3 m\u00e2y do \u0111\u1ea5y n\u1ed5i l\u1ea1i. Ti\u00ean \u0111\u1ebf l\u01b0\u1ee3ng to nh\u01b0 tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, k\u1ebft th\u00e2n l\u00e1ng gi\u1ec1ng, tr\u00ean 20 n\u0103m bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng lo g\u00ec. Nay xin xem m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00f2ng nh\u00e2n, kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u1ec5 v\u0103n n\u01b0\u1edbc ta m\u00e0 tr\u00e1ch th\u00f3i man di hung h\u00e3n, \u0111\u1ea5y c\u0169ng nh\u01b0 s\u00e1ch Trung dung n\u00f3i \u201ckh\u00e9o noi theo ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, y\u00ean v\u1ed7 ng\u01b0\u1eddi xa\u201d).<\/p>\n\n\n\n<p>3. \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i binh ch\u00ednh (Kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long, \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh n\u0103m n\u1ed9i tr\u1ea5n th\u00ec k\u00e9n tinh binh, s\u00e1u ngo\u1ea1i tr\u1ea5n th\u00ec k\u00e9n th\u1ed5 binh, d\u00f9ng binh \u0111\u1ea5t \u1ea5y \u0111\u1ec3 gi\u1eef d\u00e2n \u0111\u1ea5t \u1ea5y, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 ph\u00e9p ph\u1ee7 binh \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng. Nh\u01b0ng d\u00e2n gian c\u1ee9 quen th\u00f3i c\u0169 l\u00e0 \u0111\u1ecbnh kho\u00e1 thay nhau, l\u1ea5y ti\u1ec1n ph\u1ee5 d\u01b0\u1ee1ng, d\u00e2n th\u00ec c\u00f3 c\u00e1i phi\u1ec1n ph\u1ea3i mang \u0111\u01b0a, binh th\u00ec sinh t\u00ednh l\u01b0\u1eddi nh\u00e1c, \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 vi\u1ec7c sai khi\u1ebfn th\u00ec co r\u00fat kh\u00f4ng \u0111i, mu\u1ed1n cho \u0111\u1eafc l\u1ef1c kh\u00f3 l\u1eafm. V\u1eady xin t\u0103ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng binh m\u00e0 ph\u00ed nu\u00f4i qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 phi\u1ec1n d\u00e2n, 50 tu\u1ed5i th\u1ea3i v\u1ec1, ni\u00ean h\u1ea1n ph\u1ea3i cho nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, c\u1ea5m s\u1ef1 giao \u01b0\u1edbc h\u1eb9n ri\u00eang. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t ph\u00e9p \u0111\u1ed5i th\u00fa, ho\u1eb7c \u0111i th\u00fa \u1edf Kinh, ho\u1eb7c \u0111i th\u00fa \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i B\u1eafc Th\u00e0nh kh\u00f4ng qu\u00e1 3, 4 ph\u1ea7n 10, v\u00e0o ra n\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ec3 san s\u1ebb s\u1ef1 kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00e0 nh\u00e0n r\u1ed7i cho \u0111\u1ec1u. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec d\u00e2n y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m ru\u1ed9ng ch\u0103n t\u1eb1m, kh\u00f4ng kh\u1ed5 v\u1ec1 \u0111\u00f3ng g\u00f3p ; binh \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5t kh\u00e1ch c\u0169ng kh\u00f3 tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy th\u1ed5 binh th\u00ec v\u1eabn \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169, kh\u1ecfi thay \u0111\u1ed5i).<\/p>\n\n\n\n<p>4. Nghi\u00eam qu\u00e2n lu\u1eadt (Binh ph\u00e1p n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n l\u1eef c\u1ed1t \u1edf uy\u201d, cho n\u00ean ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng x\u01b0a \u0111\u1eb7t ra ph\u00e1p \u0111\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc, tr\u1ecdng uy h\u00ecnh sau. H\u00ecnh tr\u1ecdng th\u00ec b\u1ec1 trong s\u1ee3, b\u1ec1 trong s\u1ee3 th\u00ec b\u1ec1 ngo\u00e0i b\u1ec1n v\u1eefng. Nay theo binh lu\u1eadt, tr\u1ed1n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u th\u00ec x\u1eed 80 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1eaft v\u1ec1 ng\u0169 ; tr\u1ed1n l\u1ea7n th\u1ee9 hai, th\u00ec x\u1eed 100 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi xa ; tr\u1ed1n l\u1ea7n th\u1ee9 ba th\u00ec x\u1eed gi\u1ea3o giam h\u1eadu. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi ta coi th\u01b0\u1eddng, khi \u1edf ng\u0169 khi tr\u1ed1n \u0111i, h\u00ecnh ph\u1ea1t \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f4ng hi\u1ec7u g\u00ec. Xin t\u1eeb nay, tr\u1ed1n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u x\u1eed 100 tr\u01b0\u1ee3ng b\u1eaft v\u1ec1 ng\u0169, tr\u1ed1n l\u1ea7n th\u1ee9 hai x\u1eed t\u1ed9t b\u1eadc t\u1ed9i l\u01b0u cho \u0111\u1ed3 6 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i, tr\u1ed1n l\u1ea7n th\u1ee9 ba x\u1eed ch\u00e9m ngay, \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n bi\u1ebft s\u1ee3 m\u00e0 tr\u00e1nh t\u1ed9i, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec s\u1ed1 qu\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee7 m\u00e0 kh\u00f4ng l\u1ecdt ngo\u00e0i hi\u1ec7u l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>5. \u0110\u1eb7t kho th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh (Ph\u00e9p kho th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh. Th\u00f3c r\u1ebb th\u00ec t\u0103ng gi\u00e1 m\u00e0 mua v\u00e0o, th\u00f3c \u0111\u1eaft th\u00ec gi\u1ea3m gi\u00e1 m\u00e0 b\u00e1n ra, c\u00e1c \u0111\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00e0m, ai c\u0169ng l\u1ea5y l\u00e0m ti\u1ec7n l\u1ee3i. Xin t\u1eeb Thanh B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o th\u00ec \u0111\u1eb7t kho \u1edf c\u00e1c dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00ec n\u0103m tr\u1ea5n trong \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t kho \u1edf ph\u1ee7, s\u00e1u tr\u1ea5n ngo\u00e0i th\u00ec \u0111\u1eb7t \u1edf tr\u1ea5n, do quan s\u1edf t\u1ea1i gi\u1eef, l\u01b0\u1ee3ng xu\u1ea5t ti\u1ec1n kho tu\u1ef3 ti\u1ec7n m\u00e0 mua v\u00e0o b\u00e1n ra, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a hay m\u1ea5t m\u00f9a kh\u00f4ng h\u1ea1i, m\u00e0 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a).<\/p>\n\n\n\n<p>6. Th\u00eam l\u01b0\u01a1ng l\u00ednh th\u00fa (\u0110\u1eddi x\u01b0a sai \u0111i th\u00fa, c\u00f3 x\u00e9t \u0111\u1ebfn t\u00ecnh c\u1ea3nh m\u00e0 th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 nh\u1ecdc. Nay cho ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i, b\u1eaft c\u01b0\u1edbp y\u00ean d\u00e2n, m\u00e0 l\u01b0\u01a1ng l\u1ed9c so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi an nh\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec th\u00ec sao sai h\u1ecd v\u00e0o n\u01a1i nguy hi\u1ec3m \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin tu\u1ef3 ch\u1ed7 nguy hi\u1ec3m ch\u1ed7 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng m\u00e0 b\u00e0n th\u00eam l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi lo c\u1ed1 g\u1eafng h\u1ebft s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>7. R\u1ed9ng v\u1edbi thuy\u1ec1n h\u1ed9 (Bu\u1ed5i m\u1edbi d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc thuy\u1ec1n ch\u1edf ch\u01b0a \u0111\u1ee7, ph\u00e0m thuy\u1ec1n ri\u00eang m\u00e0 \u0111\u1ee7 th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c th\u00ec c\u1ea5p cho b\u00e0i ch\u1ec9, m\u1ed9t n\u0103m ch\u1edf vi\u1ec7c c\u00f4ng th\u00ec m\u1ed9t n\u0103m \u0111i bu\u00f4n b\u00e1n, \u0111\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 t\u1ea1m th\u1eddi. Nay thuy\u1ec1n c\u00f4ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, v\u1ea3 l\u1ea1i vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u00e3 c\u00f3 Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0. V\u1eady xin r\u1ed9ng l\u1ec7nh d\u00f9ng thuy\u1ec1n t\u01b0 ch\u1edf vi\u1ec7c c\u00f4ng).<\/p>\n\n\n\n<p>8. B\u1edbt s\u1ed1 nha l\u1ea1i (L\u1ea1i vi\u00ean li\u00eam hay tham c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i vui lo c\u1ee7a d\u00e2n. Nay l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n ph\u1ee9c t\u1ea1p, xin cho tr\u01b0\u1edfng quan s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t h\u1ea1ch, n\u00eau r\u00f5 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, ng\u01b0\u1eddi x\u1ea5u, b\u1edbt s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 c\u1ea5p th\u00eam l\u01b0\u01a1ng, c\u1ea5t d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi li\u00eam ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, tr\u1eebng tr\u1ecb k\u1ebb b\u00f3c l\u1ed9t d\u00e2n, th\u00ec l\u1ea1i vi\u00ean bi\u1ebft khuy\u00ean r\u0103n, m\u00e0 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean nghi\u1ec7p khi\u1ebfn h\u00ecnh lu\u1eadt c\u00f4ng b\u1eb1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>9. C\u00f4ng b\u1eb1ng h\u00ecnh lu\u1eadt (T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 l\u1ea5y h\u00ecnh bu\u1ed9c d\u00e2n, m\u00e0 t\u1ea5t l\u1ea5y \u0111\u1ee9c l\u00e0m g\u1ed1c. T\u1eeb n\u0103m Gia Long th\u1ee9 14 [1815] v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, \u00e1n tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp ch\u1ec9 gi\u1ebft k\u1ebb \u0111\u1ea7u s\u1ecf, c\u00f2n k\u1ebb kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1eaft t\u1ed9i \u0111\u1ed3, v\u00ec th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n t\u00ednh m\u1ec7nh r\u1ea5t nhi\u1ec1u. \u0110\u1ebfn khi ch\u1ebf \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt, k\u1ebb c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a th\u00ec kh\u00f4ng ph\u00e2n th\u1ee7 ph\u1ea1m hay t\u00f2ng ph\u1ea1m, \u0111\u1ec1u x\u1eed ch\u00e9m c\u1ea3. Xin t\u1eeb nay k\u1ebb c\u01b0\u1edbp th\u00ec n\u00ean x\u00e9t xem l\u1ea5y c\u1ee7a nhi\u1ec1u hay \u00edt, h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi hay kh\u00f4ng h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi, k\u1ebb \u0111\u1ea7u s\u1ecf c\u1ee9 lu\u1eadt m\u00e0 x\u1eed, c\u00f2n k\u1ebb \u0111i theo n\u00ean khoan gi\u1ea3m, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec \u0111\u1ee9c hi\u1ebfu sinh th\u1ea5m th\u00eda l\u00f2ng d\u00e2n, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb ph\u1ea1m ph\u00e1p n\u1eefa).<\/p>\n\n\n\n<p>10. Mi\u1ec5n thu \u0111\u1ec1n (Theo s\u1ed5 ng\u00e0y nay, trong n\u0103m d\u00e2n ch\u1ebft v\u00e0o kho\u1ea3ng t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng s\u00e1u m\u00e0 c\u00f3 b\u00e1o quan th\u00ec mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m \u1ea5y, t\u1eeb th\u00e1ng b\u1ea3y \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p m\u00e0 b\u00e1o th\u00ec ph\u1ea3i thu \u0111\u1ec1n. V\u1ea3 l\u1ea1i c\u00e1i ti\u1ebfng \u201cthu \u0111\u1ec1n\u201d \u0111\u00e3 kh\u00f4ng nh\u00e3, m\u00e0 vi\u1ec7c thu \u0111\u1ec1n l\u1ea1i b\u1eaft \u1edf th\u00e2n thu\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e2n thu\u1ed9c th\u00ec h\u01b0\u01a1ng l\u00fd kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi s\u1ef1 \u0111\u1ec1n thay. Xin t\u1eeb nay mi\u1ec5n c\u1ea3).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem s\u1edb n\u00f3i : \u201c\u0110\u1eb7t kho th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh l\u00e0 ph\u00e9p hay \u0111\u1eddi x\u01b0a, nh\u01b0ng th\u1ef1c h\u00e0nh r\u1ea5t kh\u00f3. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t th\u00ec d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n. C\u00f2n trong lu\u1eadt n\u00f3i \u201ck\u1ebb c\u01b0\u1edbp th\u1ee7 ph\u1ea1m t\u00f2ng ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u ch\u00e9m\u201d, nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u1ee1 ph\u1ea1m t\u1ed9i, l\u00e0 \u00fd \u0111\u1eb7t h\u00ecnh lu\u1eadt \u0111\u1ec3 mong kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00f9ng h\u00ecnh. Nay mu\u1ed1n x\u1eed nh\u1eb9 th\u00ec ph\u1ea3i n\u00ean l\u00fac x\u00e9t h\u1ecfi tu\u1ef3 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n. C\u00f2n nh\u01b0 ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea1i s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u01b0 ? \u0110\u1ea1i kh\u00e1i l\u1eddi t\u00e2u n\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eeda h\u1ecfng, nh\u01b0ng nay m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng cho n\u00f3i m\u00e0 bi\u1ebft v\u00e2ng chi\u1ebfu d\u00e2ng th\u01b0 th\u00ec c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i. Tr\u1eabm c\u0169ng ch\u1ecdn \u0111i\u1ec1u hay cho thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho t\u1ebf n\u00fai s\u00f4ng to\u00e0n h\u1ea1t Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, th\u1ea7n n\u00fai Tri\u1ec7u T\u01b0\u1eddng \u1edf Thanh Hoa, V\u0103n Mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1n Ch\u00e2n V\u00f5, th\u1ea7n n\u00fai T\u1ea3n Vi\u00ean v\u00e0 Xung thi\u00ean \u0110\u1ed5ng th\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, m\u1ed7i s\u1edf m\u1ed9t \u0111\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ph\u1ee7 Thanh \u0110\u00f4 tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0m ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n, ph\u1ee7 Tr\u00e0 L\u00e2n tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An l\u00e0m ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, ph\u1ee7 Tr\u01b0\u1eddng Y\u00ean \u0111\u1ea1o Thanh B\u00ecnh l\u00e0m ph\u1ee7 Y\u00ean Kh\u00e1nh, ph\u1ee7 B\u1eafc H\u00e0 tr\u1ea5n Kinh B\u1eafc l\u00e0m ph\u1ee7 Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, ph\u1ee7 Tam \u0110\u1edbi tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0m ph\u1ee7 Tam \u0110a, huy\u1ec7n Phong L\u1ed9c tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0m huy\u1ec7n H\u1eadu L\u1ed9c, huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0m huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Quan tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0m huy\u1ec7n H\u00f9ng Quan.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng cho bi\u1ec1n binh ba t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 Ti\u1ec1n h\u00f9ng, T\u1ea3 h\u00f9ng, H\u1eefu h\u00f9ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh (M\u1ed9t cai \u0111\u1ed9i m\u1ed7i th\u00e1ng 2 quan ti\u1ec1n 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 2 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ec theo ph\u1ea9m m\u00e0 chi l\u01b0\u01a1ng, 138 k\u1ef5 binh ph\u1ee5 th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 2 l\u00ednh ti\u1ec3u m\u1ee5c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o). Vua ngh\u0129 l\u00e2u ng\u00e0y \u0111\u00f3ng th\u00fa xa x\u00f4i n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 th\u1ef1 Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch h\u00e0nh Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i, ban cho \u00e1o tri\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i cho t\u00ecm s\u00e1ch x\u01b0a c\u00f2n l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKhi tr\u1eabm \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea3nh vi\u1ec7c m\u1ed9t ch\u00fat, l\u1ea1i t\u00ecm t\u00f2i s\u00e1ch v\u1edf. Ph\u00e0m t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng d\u1ea5u v\u1ebft ph\u1ebf h\u01b0ng c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1eddi, nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i thay c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9, c\u1ea3 \u0111\u1ebfn nh\u00e2n v\u1eadt t\u1ed1t x\u1ea5u, phong th\u1ed5 kh\u00e1c nhau gi\u1ed1ng nhau, v\u1eabn mu\u1ed1n g\u00f3p nh\u1eb7t chuy\u1ec7n c\u0169 \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o. Tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f3 h\u1ecfi t\u00ecm s\u00e1ch c\u0169, c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng l\u00ean, nh\u01b0ng c\u00f2n thi\u1ebfu s\u00f3t nhi\u1ec1u. Nay nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c B\u1eafc tu\u1ea7n, xem r\u1ed9ng \u0111\u1ecba d\u01b0, ngh\u0129 r\u1eb1ng B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 \u0111\u1ea5t v\u0103n hi\u1ebfn, t\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm t\u00f2i \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng v\u0103n t\u1ef1 c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i c\u1ee7a \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c nh\u1eefng s\u00e1ch v\u1eb7t c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0 gia, cho c\u1ea3 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng s\u00e1ch k\u00edn c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, ph\u00e0m l\u00e0 ghi ch\u00e9p s\u1ef1 th\u1ef1c, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap \u00edch cho \u0111\u1eddi, th\u00ec kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng qu\u00ea m\u00f9a, l\u1eddi l\u1ebd ki\u00eang d\u1ea5u, \u0111\u1ec1u do s\u1edf t\u1ea1i chuy\u1ec3n d\u00e2ng, tr\u1eabm s\u1ebd thu xem v\u00e0 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00ecm nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i c\u00f2n s\u00f3t \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nghe n\u00f3i trong m\u1ed9t \u1ea5p m\u01b0\u1eddi nh\u00e0 t\u1ea5t c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi trung t\u00edn. Hu\u1ed1ng chi b\u1ea5y nhi\u00eau \u0111\u1ecba h\u1ea1t, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f4ng, v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng v\u0103n h\u1ecdc. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc t\u1eebng \u0111\u00e3 t\u1eebng xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi gi\u00fap vi\u1ec7c, \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a th\u1ea5y ai h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ef1c t\u00e0i th\u1ef1c h\u1ecdc kh\u00f4ng c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft, cho n\u00ean c\u00e1c quan l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft t\u00ean m\u00e0 ti\u1ebfn ch\u0103ng ? Ho\u1eb7c gi\u1ea3 l\u00e0 k\u1ebb s\u0129 t\u00e0i gi\u1ecfi cho r\u1eb1ng l\u00f2ng c\u1ea7u hi\u1ec1n c\u1ee7a tr\u1eabm ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft tha ch\u0103ng ? Ho\u1eb7c gi\u1ea3 v\u00ec \u1edf n\u01a1i c\u1ecf hoang r\u1eebng r\u1eadm, mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t m\u00e0 kh\u00f4ng ai ti\u1ebfn c\u1eed ch\u0103ng ? Nay tr\u1eabm d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u00e3 g\u1ea7n h\u00e0ng th\u00e1ng m\u00e0 v\u1eabn y\u00ean l\u1eb7ng kh\u00f4ng nghe g\u00ec. Hay l\u00e0 v\u00ec c\u00e1c nha m\u00f4n trong ngo\u00e0i, nh\u00e2n tr\u01b0\u1edbc th\u1ea5y chi\u1ebfu n\u00f3i c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng danh hi\u1ec7u \u1ea5y ch\u0103ng ? Ph\u00e0m d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng nh\u01b0 d\u00f9ng v\u1eadt, n\u00ean thu l\u01b0\u1ee3m r\u1ed9ng r\u00e3i, sao l\u1ea1i c\u1ee9 \u0111\u00f2i cho tr\u1ecdn v\u1eb9n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 ? V\u1eady \u0111\u1eb7c chu\u1ea9n cho c\u1ea3 11 h\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 2 h\u1ea1t Thanh Ngh\u1ec7, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u1ecdc r\u1ed9ng v\u0103n hay, am thu\u1ed9c \u0111i\u1ec3n t\u00edch, cho ch\u00ed k\u1ebb c\u00f3 m\u1ed9t t\u00e0i m\u1ed9t ngh\u1ec7 kh\u1ea3 d\u0129 gi\u00fap \u00edch cho th\u1ef1c d\u1ee5ng, th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i ho\u1eb7c c\u00e1c nha m\u00f4n, ho\u1eb7c nh\u00e2n ti\u1ec7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n th\u00ec cho l\u1ea5y t\u00ean t\u00e2u ngay. Tr\u1eabm s\u1ebd sai ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t th\u1ef1c, tu\u1ef3 t\u00e0i ch\u1ecdn d\u00f9ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 c\u00e1i l\u00f2ng mong cha m\u1eb9 v\u1ebb vang ti\u1ebfng t\u0103m l\u1eebng l\u1eaby v\u00e0 \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng v\u1edbi c\u00e1i \u00fd k\u00e9n t\u00ecm nh\u00e2n t\u00e0i c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i c\u1ea5m vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eeba thu\u1ebf c\u1eeda quan v\u00e0 b\u1ebfn \u0111\u00f2 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t c\u1eeda quan b\u1ebfn \u0111\u00f2 v\u1ed1n \u0111\u1ec3 ng\u0103n ph\u00f2ng k\u1ebb c\u01b0\u1eddng b\u1ea1o, v\u00e0 nh\u00e2n \u0111\u00f3 v\u1eadn chuy\u1ec3n h\u00e0ng ho\u00e1 t\u1eeb ch\u1ed7 c\u00f3 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kh\u00f4ng l\u00e0m l\u1ee3i cho d\u00e2n. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, gi\u00e1 h\u00e0ng \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1ec7. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe tu\u1ea7n ty l\u00e0m phi\u1ec1n lu\u1ef5 nhi\u1ec1u cho ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n, khi thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111\u1ebfn th\u00ec n\u00e2ng gi\u00e1 h\u00e0ng l\u00ean, m\u1eb7c \u00fd \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. Ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n mu\u1ed1n k\u00eau l\u1ea1i s\u1ee3 ph\u1ea3i \u0111i l\u1ea1i n\u01a1i quan nha, ch\u1eadm tr\u1ec5 h\u00e0ng tu\u1ea7n, l\u1ebd ph\u1ea3i ch\u01b0a ch\u1eafc t\u1ecf b\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 \u0111\u00e3 thi\u1ec7t h\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc, cho n\u00ean ch\u1ecbu \u1ea9n nh\u1eabn ch\u1eb3ng bi\u1ec7n b\u1ea1ch n\u1eefa. Tu\u1ea7n ty c\u00e0ng l\u1ea5y th\u1ebf l\u00e0m \u0111\u1eafc s\u00e1ch, nh\u0169ng lo\u1ea1n ki\u1ebfm l\u1eddi, ng\u00e0y c\u00e0ng sinh qu\u00e1. Tr\u1eabm mu\u1ed1n s\u1eeda \u0111\u1ed5i m\u1ed1i t\u1ec7 \u1ea5y, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t hu\u1ea5n th\u1ecb tr\u01b0\u1edbc cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i r\u0103n b\u1ea3o l\u1eabn nhau, nghi\u00eam tu\u00e2n l\u1ec7nh c\u1ea5m, \u0111\u1eebng c\u1eady thu\u1ebf c\u00f4ng m\u00e0 b\u00f3c l\u1ed9t ngo\u1ea1i l\u1ec7. K\u1ebb bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n th\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1edbc thanh b\u00ecnh. N\u1ebfu d\u00e1m v\u1eabn c\u1ee9 khinh nh\u1eddn ph\u00e1p lu\u1eadt nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u1ebfn l\u1ec5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1eddng tr\u1eeb ph\u1ee5c m\u00e0 s\u1ee9 Thanh ch\u01b0a t\u1edbi, ra tri\u1ec1u th\u01b0\u1eddng \u0111\u0103m \u0111\u0103m kh\u00f4ng vui, b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1eddng l\u00e0 vi\u1ec7c cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi con hi\u1ebfu. N\u1ebfu tr\u1eabm kh\u00f4ng t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u \u00e2n h\u1eadn tr\u1ecdn \u0111\u1eddi\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cS\u1ee9 Thanh \u0111\u1ebfn ch\u1eadm tr\u1ec5 nh\u01b0 v\u1eady, tr\u1eabm mu\u1ed1n tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ec3 k\u1ecbp l\u1ec5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1eddng, b\u1ecdn khanh th\u1ea5y th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n tr\u1ed9m \u0111o\u00e1n s\u1ee9 Thanh s\u1eafp \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng xa. Xin Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng t\u1ea1m \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ee3i cho xong l\u1ec5 bang giao, c\u00f2n l\u1ec5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1eddng tr\u1eeb ph\u1ee5c xin sai Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed l\u01b0u Kinh k\u00ednh thay\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi Nghi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i. N\u1ebfu nay Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng h\u1ed3i loan, kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111i l\u1ea7n n\u1eefa, h\u00e1 ch\u1ec9 qu\u00e2n s\u0129 m\u1ec7t m\u1ecfi, m\u00e0 th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng l\u1ea1i v\u1ea5t v\u1ea3 n\u1eefa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cCh\u1ec9 c\u1ea7n cho ph\u1ea3i l\u1ebd, sao l\u1ea1i b\u00e0n \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n m\u1ec7t hay kh\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc Ti\u00ean \u0111\u1ebf l\u1eb7n l\u1ed9i v\u1ea5t v\u1ea3 bao nhi\u00eau, nay tr\u1eabm m\u1ed7i khi b\u01b0\u1edbc ra \u0111\u00e3 c\u00f3 xe ng\u1ef1a, ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u, c\u00f2n kh\u00f3 nh\u1ecdc g\u00ec\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e0n l\u00e2m ch\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea1i t\u01b0\u1eddng tr\u1eeb ph\u1ee5c th\u1ef1c l\u00e0 l\u1ec5 l\u1edbn, nh\u01b0ng vi\u1ec7c bang giao l\u00e0 theo di hu\u1ea5n c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf. N\u1ed1i ch\u00ed theo vi\u1ec7c c\u00f2n hi\u1ebfu n\u00e0o h\u01a1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn, th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n, Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea V\u0103n Phong, H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 Tr\u1ea7n Quang T\u0129nh, c\u1ea3 b\u1ecdn \u0111\u1ec1u n\u00f3i vua \u1edf l\u1ea1i l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea Ch\u1ea5t n\u00f3i : \u201cX\u01b0a Ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111i B\u1eafc tu\u1ea7n, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y k\u1ef5 Hi\u1ebfu Khang ho\u00e0ng \u0111\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u00e0 Ng\u00e0i cho r\u1eb1ng l\u1ec5 bang giao l\u00e0 ph\u00e9p l\u1edbn v\u00e0 mu\u1ed1n v\u00ec X\u00e3 T\u1eafc m\u01b0u k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i. Ti\u00ean \u0111\u1ebf c\u00f3 di hu\u1ea5n r\u1eb1ng : \u201cX\u00e3 T\u1eafc l\u00e0 tr\u1ecdng, th\u00e2n tr\u1eabm l\u00e0 khinh\u201d, l\u1eddi n\u00f3i c\u00f2n \u1edf b\u00ean tai. Nay Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng n\u1ed1i ch\u00ed theo vi\u1ec7c, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m l\u1ec5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1eddng tr\u1eeb ph\u1ee5c c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5t hi\u1ebfu\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i n\u00f3i : \u201cNg\u00e0y k\u1ef5 h\u1eb1ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng c\u00f3, c\u00f2n l\u1ec5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1eddng tr\u1eeb ph\u1ee5c ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n m\u00e0 th\u00f4i. L\u1eddi di hu\u1ea5n n\u00f3i : \u201cX\u00e3 T\u1eafc l\u00e0 tr\u1ecdng, th\u00e2n tr\u1eabm l\u00e0 khinh\u201d ch\u1ec9 l\u00e0 n\u00f3i vi\u1ec7c l\u00ean ng\u00f4i \u1edf tr\u01b0\u1edbc linh c\u1eefu, sao l\u1ea1i vi\u1ec7n d\u1eabn l\u1eddi \u1ea5y. N\u1ebfu Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i s\u1ee9 Thanh m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m l\u1ec5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1eddng tr\u1eeb ph\u1ee5c, th\u00ec l\u00f2ng y\u00ean sao \u0111\u01b0\u1ee3c ? Tr\u1ed9m ngh\u0129 nay Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng c\u1ee9 v\u1ec1 r\u1ed3i \u0111em c\u00e1i ngh\u0129a hi\u1ebfu c\u1ea3m m\u00e0 g\u1eedi th\u01b0 cho nh\u00e0 Thanh, h\u1ecd c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi tr\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn th\u1ea7n mu\u1ed1n l\u01b0u gi\u00e1 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 xong l\u1ec5 l\u1edbn, m\u00e0 l\u00e0m \u0111au l\u00f2ng th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u s\u1ee3, ch\u1ec9 v\u00ec s\u1ef1 th\u1ebf kh\u00f4ng v\u1eady kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua kh\u00f3c n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn khanh n\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf, tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. R\u1ed3i kh\u00f3c to m\u00e3i. C\u00e1c quan c\u0169ng \u0111\u1ec1u n\u1ee9c n\u1edf.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ee9c Xuy\u00ean n\u00f3i : \u201cT\u1ed9i b\u1ea5t hi\u1ebfu l\u00e0 t\u1ed9i \u1edf b\u1ecdn th\u1ea7n\u201d, b\u00e8n c\u00f9ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi xu\u1ed1ng th\u1ec1m l\u1ea1y t\u1ea1. R\u1ed3i c\u00f9ng nhau d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u1edf l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem h\u1ed3i l\u00e2u, ph\u00ea : \u201cB\u1ecdn khanh \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng mu\u1ed1n r\u00f5 l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb \u0111au \u0111\u1edbn c\u1ee7a tr\u1eabm, tr\u1eabm ch\u1ec9 c\u00f2n v\u1ed7 ng\u1ef1c th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, nu\u1ed1t l\u1ec7 tr\u1ecdn ng\u00e0y. K\u00ednh xin Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta \u1edf tr\u00ean tr\u1eddi soi x\u00e9t cho vi\u1ec7c ng\u00e0y h\u00f4m nay th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd ((1) Sinh nh\u1eadt c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu). Vua t\u1ef1 tay vi\u1ebft bi\u1ec3u sai Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed d\u00e2ng thay. Bi\u1ec3u v\u0103n r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n t\u1eeb l\u00e2u xa c\u00e1ch, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103m nom s\u1edbm h\u00f4m, h\u1ea7u h\u1ea1 b\u00ean c\u1ea1nh. Nh\u00ecn \u0111\u00e1m m\u00e2y l\u00e0nh, d\u1ea1 c\u00e0ng quy\u1ebfn luy\u1ebfn, tr\u00f4ng m\u1eb7t tr\u1eddi s\u00e1ng, l\u00f2ng c\u00e0ng thi\u1ebft tha. Nay g\u1eb7p ti\u1ebft th\u1ecd, l\u1ec7nh ra t\u1eeb ti\u1ebft ti\u1ec3u xu\u00e2n, \u0111\u1ebfn ti\u1ebft h\u1ea1 ch\u00ed th\u00ec l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u ph\u01b0\u1edbc. Ng\u00e0y n\u1ecd th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi t\u1eeb d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t r\u1eb1ng vi\u1ec7c m\u1eebng th\u1ecd n\u0103m nay \u0111\u00ecnh l\u1ea1i. Nay th\u1ea7n l\u1ea1i v\u00ec vi\u1ec7c bang giao \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u01b0ng ch\u00e9n ng\u1ecdc vui m\u1eebng ch\u00fac th\u1ecd, trong l\u00f2ng ng\u1eadm ng\u00f9i, th\u1ee9c ng\u1ee7 ch\u1eb3ng y\u00ean. V\u1eady k\u00ednh sai Ho\u00e0ng t\u1eed l\u01b0u Kinh l\u00e0 Dung k\u00ednh mang h\u00f2m bi\u1ec3u c\u00f9ng 3 d\u1eadt &nbsp;((2) D\u1eadt : t\u1ee9c l\u00e0 n\u00e9n, 10 l\u1ea1ng (1) B\u1ea3o l\u1ee5c : s\u00e1ch truy\u1ec1n \u0111\u1ea1o c\u1ee7a \u0111\u1ea1o ti\u00ean2) v\u00e0ng t\u1ed1t v\u00e0 10 d\u1eadt b\u1ea1c, \u0111\u1ebfn cung ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u00fat l\u00f2ng th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5u \u0111\u1ebfn c\u1eeda ph\u01b0\u1ee3ng n\u1ed7i mong nh\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 \u1edf \u0111\u1ea5t Long Bi\u00ean. C\u00fai mong tu\u1ed5i th\u1ecd nh\u01b0 m\u1eb7t tr\u1eddi m\u1eb7t tr\u0103ng m\u1edbi m\u1ecdc, h\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1edbc l\u1edbn kh\u00f4ng c\u00f9ng, nh\u01b0 s\u00f4ng n\u00fai l\u00e2u d\u00e0i, kh\u1eafp th\u1ea7n d\u00e2n vui v\u1ebb. Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh c\u00e0ng h\u1eadu, ph\u01b0\u1edbc t\u1ed1t c\u00e0ng t\u0103ng. B\u1ea3o l\u1ee5c &nbsp;((2) Ch\u00edn tr\u00f9 c\u1ee7a C\u01a1 t\u1eed : tr\u00f9 th\u1ee9 ch\u00edn n\u00f3i v\u1ec1 n\u0103m \u0111i\u1ec1u ph\u01b0\u1edbc l\u00e0 : Ph\u00fa, khang, ninh, du hi\u1ebfu \u0111\u1ee9c (c\u00f3 \u0111\u1ee9c t\u1ed1t), kh\u1ea3o chung m\u1ec7nh (s\u1ed1ng l\u00e2u m\u00e0 l\u00fac ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n m\u1ec7nh). (Thi\u00ean \u201cH\u1ed3ng ph\u1ea1m\u201d trong Kinh Th\u01b0) ) ghi t\u00ean \u1ee9c mu\u00f4n n\u0103m r\u1ef1c r\u1ee1, c\u01a1 tr\u00f9 ch\u1ed3ng ch\u1ea5t (2) t\u00e1m ngh\u00ecn xu\u00e2n l\u00e2u d\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng ch\u00e2u S\u1ea7m T\u1edb tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 X\u1ec9 Vu H\u00e2m sai th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0 b\u1ecdn X\u1ec9 \u00dac H\u1ea1t mang s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n, xin \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i l\u1ea1y d\u00e2ng v\u00e0 n\u00f3i : M\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9ng thu\u1ed9c ch\u00e2u \u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5 c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, n\u0103m Gia Long th\u1ee9 18 [1819] nh\u1edd H\u00e0 C\u00f4ng Th\u00e1i xin n\u1ed9i thu\u1ed9c, \u0111\u01b0\u1ee3c Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t nh\u1eadn cho. Nay nghe ng\u1ef1 gi\u00e1 B\u1eafc tu\u1ea7n, xin \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eam b\u00e1i v\u00e0 xin ch\u1ee9c c\u1ed1ng, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ba th\u00ec mang \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n n\u1ed9p. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Phan V\u0103n Nguy\u00ean mang cho \u00e1o qu\u1ea7n, b\u1ea1c, l\u1ee5a, m\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ed3 d\u00e2ng, truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i d\u00e2ng l\u1ec5, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 x\u00e9t l\u00f2ng th\u00e0nh, nh\u01b0ng t\u1eeb \u0111\u00e2y \u0111\u1ebfn n\u01a1i h\u00e0nh t\u1ea1i c\u00f2n xa, ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh m\u1edbi theo, mi\u1ec5n cho l\u1eb7n l\u1ed9i. N\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f3 l\u00f2ng th\u1ef1c h\u01b0\u1edbng theo \u0111\u1ee9c ho\u00e1, th\u00ec ch\u1edd khi c\u00f3 vi\u1ec7c s\u1ebd ra s\u1ee9c gi\u00fap tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. C\u00f2n nh\u01b0 l\u1ec5 c\u1ed1ng hi\u1ebfn cho tu\u1ef3 phong t\u1ee5c, kh\u00f4ng bu\u1ed9c ph\u1ea3i theo th\u01b0\u1eddng l\u1ec7 v\u00e0 k\u1ef3 c\u1ed1ng l\u00e2u hay ch\u00f3ng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u00f3 h\u1ea1n\u201d. B\u1ecdn \u00dac H\u1ea1t vui m\u1eebng t\u1ea1 \u01a1n, xin m\u1ed9t n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n c\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e2n Man ba \u0111\u1ed9ng Th\u00e2m Nguy\u00ean, Y\u00ean S\u01a1n, M\u1ed9ng S\u01a1n thu\u1ed9c tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n d\u00e2ng voi \u0111\u1ef1c, xin \u0111\u1ebfn l\u1ea1y m\u1eebng. Mi\u1ec5n cho. Man M\u1ed9ng S\u01a1n l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 T\u1ea1o Nam ch\u1ebft, con kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c, xin tr\u1ea5n c\u1ea5p b\u1eb1ng cho ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u l\u00e0 Nam L\u1ee5c T\u1ea1o l\u00e0m tr\u01b0\u1edfng. Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn Man nh\u1ecf m\u1ecdn n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi, ta kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i chi\u1ec1u theo \u00fd h\u1ecd xin. Con hay l\u00e0 ch\u00e1u, c\u1ee9 m\u1eb7c h\u1ecd t\u00f4n l\u1eadp l\u1ea5y nhau l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban tri\u1ec1u ph\u1ee5c cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 nh\u1ecb tam ph\u1ea9m v\u00e0 c\u00e1c quan tr\u1ea5n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh. Ai \u0111\u00e3 s\u1eafm ri\u00eang th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n. L\u1ea1i cho c\u00e1c quan, v\u0103n th\u00ec Thi\u00eam s\u1ef1, v\u00f5 th\u00ec Qu\u1ea3n c\u01a1 \u00e1o r\u00e9t v\u00e0 ti\u1ec1n thay \u00e1o, theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Cai c\u01a1, Cai \u0111\u1ed9i, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i n\u0103m dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o m\u1ed5 gi\u1eefa b\u1eb1ng h\u00e0ng b\u00e1t ty b\u00f3ng, ba t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 Ti\u1ec1n h\u00f9ng, T\u1ea3 h\u00f9ng, H\u1eefu h\u00f9ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, m\u1ed7i c\u01a1 30 chi\u1ebfc \u00e1o m\u1ed5 gi\u1eefa b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n l\u00f4ng chim.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p cho phu tr\u1ea1m hai tr\u1ea5n Kinh B\u1eafc v\u00e0 L\u1ea1ng S\u01a1n 1 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e0nh cung \u0110\u1ed9 Li\u00eau \u1edf Ngh\u1ec7 An ph\u00e1t ho\u1ea3, tr\u1ea5n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua tha cho, sai l\u1ea5y ti\u1ec1n kho s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i, c\u1ed1t s\u01a1 s\u00e0i m\u1ed9c m\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, vua m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a h\u00e0nh t\u1ea1i. Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m \u0111em l\u1ecbch n\u0103m nh\u00e2m Ng\u1ecd d\u00e2ng l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 quan L\u1ec5 b\u1ed9 xin thi\u1ebft tri\u1ec1u \u1edf h\u00e0nh t\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 ban s\u00f3c [ban l\u1ecbch], vua kh\u00f4ng nghe, ch\u1ec9 sai quan Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m \u0111\u1ed9i m\u0169 m\u1eb7c \u00e1o d\u00e2ng l\u1ecbch th\u00f4i. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho \u1edf Kinh h\u00f4m \u1ea5y ph\u1ea3i thi\u1ebft tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c quan l\u01b0u Kinh l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i v\u1ecdng, r\u1ed3i l\u1ea5y s\u00e1ch l\u1ecbch chia c\u1ea5p cho trong ngo\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngh\u1ec7 An s\u1eeda thuy\u1ec1n ghe, xin thu tr\u01b0\u1edbc thu\u1ebf g\u1ed7 lim n\u0103m sau \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. Vua ngh\u0129 s\u1ee9c d\u00e2n ch\u01b0a th\u01b0, sai l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u00f4ng mua m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ecnh Thu\u1eadn b\u00e3o l\u1ee5t, d\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Sai tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u1ea5y ti\u1ec1n kho c\u1ea5p tu\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00f3ng 50 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n Nam h\u1ea1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m quan c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t c\u1ea5p tr\u00e1c d\u1ecb ((1) Tr\u00e1c d\u1ecb : l\u1ed7i l\u1ea1c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t) v\u00e0 cho m\u1ed9t \u1ed1ng k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd T\u00e2y m\u1ea1 b\u1ea1c, m\u1ed9t thanh g\u01b0\u01a1m ch\u1ea1m m\u1ea1 v\u00e0ng v\u00e0 m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang ch\u1eef v\u00e0ng \u1edf n\u1ed9i th\u1ea3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ee9 th\u1ea7n Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean v\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Th\u1ecbnh t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Thanh v\u1ec1. Vua tri\u1ec7u v\u00e0o h\u1ecfi vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc Thanh, Ki\u00ean v\u00e0 Th\u1ecbnh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cUy v\u00f5 c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi Thanh v\u1ed1n v\u1eabn k\u00ednh s\u1ee3. Tr\u1eabm l\u00e0 th\u00e1i t\u1eed n\u1ed1i ng\u00f4i, danh ch\u00ednh ng\u00f4n thu\u1eadn cho n\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec kh\u00f3. D\u1eabu b\u1ecdn Ki\u00ean ch\u1ea5t ph\u00e1c th\u1ef1c th\u00e0, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nh\u1ee5c m\u1ec7nh. N\u1ebfu l\u00e0 t\u1eeb Tr\u1ea7n L\u00ea v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i r\u1ed9ng kh\u1eafp kh\u00f4ng cho \u0111i s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Nh\u00e2n s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay \u0111i s\u1ee9 ph\u1ea3i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i th\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 H\u1eefu tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi xin cho Hi\u1ec7p v\u00e0 Tr\u1ea1ch (hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u00e0 con Th\u00e1i t\u1ed5) \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Nguy\u00ean mi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTri\u1ec1u Hy t\u00f4ng Hi\u1ebfu v\u0103n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, Hi\u1ec7p v\u00e0 Tr\u1ea1ch m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n, T\u00f4n Th\u1ea5t Nguy\u00ean \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111i, \u0111\u1ea5y l\u00e0 vi\u1ec7c c\u0169 l\u00fac qu\u1ed1c s\u01a1, tr\u1eabm l\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u1edb sao ? L\u1ebd n\u00e0o b\u1ea7y t\u00f4i l\u00e0m ph\u1ea3n l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng t\u1ef1, sao l\u1ea1i xin c\u00e0n nh\u01b0 v\u1eady ?\u201d Li\u1ec1n n\u00e9m s\u1edb tr\u1ea3 l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u0129nh \u0110\u00ea ch\u00ednh l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110i\u1ec3m b\u1ecb b\u1ec7nh, l\u1ea5y Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tu\u00e2n ki\u00eam coi \u0110\u00ea ch\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea V\u0103n Phong d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i t\u00e0i kh\u00f4ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c, xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea Ch\u1ea5t r\u1eb1ng : \u201cXem l\u1eddi l\u1ebd Phong khi\u00eam t\u1ed1n, \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u00f4i th\u1ebf l\u00e0 ph\u1ea3i. Nh\u01b0ng ch\u1ee9c ph\u00f3 \u1edf n\u01a1i tr\u1ecdng kh\u1ed5n cho ai thay \u0111\u01b0\u1ee3c ! H\u00e3y t\u1ea1m cho theo gi\u00e1 v\u1ec1 Kinh m\u1ea5y th\u00e1ng r\u1ed3i l\u1ea1i sai \u0111i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh th\u1ed1ng Trung \u0111\u1ed3n H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ng\u00f4 V\u0103n Ng\u1eef v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu xin v\u1ec1 h\u01b0u. Vua n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi kh\u00e1 g\u1ecdi l\u00e0 bi\u1ebft l\u00fac n\u00ean th\u00f4i\u201d. Sai v\u1ec1 Kinh ch\u1ea7u h\u1ea7u. Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam h\u1ea1 B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n c\u0169ng xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, vua cho l\u00e0 tu\u1ed5i ch\u01b0a gi\u00e0 y\u1ebfu, kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai c\u01a1 H\u1eadu k\u00ednh Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Nguy\u1ec7n l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p (tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i c\u00e1c \u0111\u1ed9i Uy ch\u1ea5n, Thanh b\u00ednh, An b\u00ednh, Uy tr\u1ea5n, \u0110\u00f4ng tr\u1ea5n, Thi\u00ean h\u00f9ng l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed9i Uy ch\u1ea5n dinh Th\u1ea7n c\u01a1 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i. T\u1eeb n\u0103m Nh\u00e2m tu\u1ea5t l\u1ea1i \u0111\u00e2y, c\u00e1c \u0111\u1ed9i l\u01b0u th\u00fa \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ph\u1ea9m tr\u1eadt quan ch\u1ebf. Th\u1ed1ng ch\u1ebf V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o xin cho. Vua li\u1ec1n sai \u0111\u1ed5i, v\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 V\u0103n Nguy\u00ean \u0111em v\u1ec7 binh v\u1ec1 Kinh, \u0111i \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An \u1ed1m ch\u1ebft. Cho 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tri ph\u1ee7 Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 V\u0103n Vi\u1ebft H\u1eadu l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9, Tri ph\u1ee7 H\u1ea1 H\u1ed3ng l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh D\u01b0 l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9, sung bi\u1ec7n hai t\u00e0o Binh v\u00e0 H\u00ecnh \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ed7 gi\u00e1, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed th\u00ec \u00e1o b\u00e0o g\u1ea5m, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 c\u00f9ng binh v\u00e0 th\u1ee3 th\u00ec b\u1ea1c ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o (V\u00f5 t\u1eeb Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn C\u1eedu ph\u1ea9m 927 ng\u01b0\u1eddi, 1.084 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 3.986 quan ti\u1ec1n, 1.446 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, v\u0103n t\u1eeb T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn C\u1eedu ph\u1ea9m 198 ng\u01b0\u1eddi, 283 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 538 quan ti\u1ec1n, 493 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; vi\u00ean t\u1eed c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 60 ng\u01b0\u1eddi, 173 quan ti\u1ec1n, 10 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; bi\u1ec1n binh v\u00e0 th\u1ee3 c\u00e1c c\u1ee5c 21.789 ng\u01b0\u1eddi, 21.973 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n H\u01b0ng Ho\u00e1 t\u00e2u n\u00f3i \u0111\u1ea5t trong tr\u1ea5n nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng m\u00f9a, m\u1ed9t n\u0103m hai l\u1ea7n thu thu\u1ebf, chuy\u00ean ch\u1edf v\u1ea5t v\u1ea3 ph\u00ed t\u1ed5n, xin thu c\u1ea3 v\u00e0o v\u1ee5 \u0111\u00f4ng \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n. Vua y theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Khu\u00ea h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ea5n. \u0110\u00e1p : \u201cC\u00f3 gi\u1eb7c n\u00fai t\u00ean l\u00e0 T\u00fac th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng \u1ea9n hi\u1ec7n ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cL\u0169 v\u00f4 l\u1ea1i t\u1ee5 nhau \u1edf r\u1eebng n\u00fai, h\u1eb3n kh\u00f4ng tr\u00f4ng l\u01b0\u01a1ng v\u00e0o \u0111\u00e2u, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00f3. D\u1eb9p tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a tr\u1ea5n th\u1ea7n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i. N\u00ean v\u00ec d\u00e2n tr\u1eeb h\u1ea1i, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 lan tr\u00e0n ra. Ph\u1ea3i truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c th\u1ed5 h\u00e0o m\u1ee5c trong tr\u1ea5n h\u1ea1t r\u1eb1ng ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c th\u00ec h\u1eadu th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Vua th\u1ea5y d\u00e2n ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh nhi\u1ec1u tay du th\u1ee7, hay sinh tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, sai th\u00e0nh th\u1ea7n theo ph\u00eda trong La th\u00e0nh chia \u0111\u1eb7t ra t\u1eebng gi\u00e1p t\u1eebng b\u1ea3o \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ed1 gi\u00e1c l\u1eabn nhau, l\u1ea1i chia ph\u00e1i bi\u1ec1n binh ng\u00e0y \u0111\u00eam tu\u1ea7n ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c qu\u1ea3n v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngo\u1ea1n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Tu\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00e2m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u1ea1i x\u00e1 thi \u00e2n ch\u01b0a t\u1eebng ti\u1ebfc ph\u00ed. S\u1ed1 d\u00e2n nhi\u1ec1u hay \u00edt, v\u1ed1n c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f3 t\u00ednh to\u00e1n so \u0111o. Nh\u01b0ng duy\u1ec7t tuy\u1ec3n l\u00e0 ph\u00e9p hay c\u1ee7a b\u1ea3n tri\u1ec1u c\u00f2n ch\u01b0a thi h\u00e0nh \u1edf B\u1eafc H\u00e0, cho n\u00ean mu\u1ed1n m\u1edf \u0111\u1ea7u m\u1ed9t phen \u0111\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1eddi sau. B\u1ecdn khanh n\u00ean b\u00e0n b\u1ea1c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ebf r\u1ed3i b\u1ea7y t\u00f4i n\u00f3i : \u201cTh\u00e2n th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 dung, h\u1ed9 th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ed5, l\u00e0 \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 nhi\u1ec1u \u00edt, ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u00e0 tr\u1ebb m\u00e0 thi h\u00e0nh ch\u00ednh s\u00e1ch ph\u00fa d\u1ecbch, khi\u1ebfn cho kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i t\u1ec7 qu\u00e1 n\u1eb7ng qu\u00e1 nh\u1eb9. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p s\u1eb5n. Th\u1ebf t\u1ed5 m\u1edbi khai s\u00e1ng, t\u1eeb s\u00f4ng Gianh v\u1ec1 Nam vi\u1ec7c d\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u1ec1u theo ph\u00e9p c\u0169, t\u1eeb s\u00f4ng Gianh v\u1ec1 B\u1eafc th\u00ec \u0111\u00e3 sai b\u1ecf s\u1ed5 th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh \u0111\u1ed5i s\u1eeda s\u1ed5 \u0111inh \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u00e9p duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, nh\u01b0ng ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00e0m. Nay b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n th\u00ec n\u1ed1i ch\u00ed, noi vi\u1ec7c l\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00ean l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady xin 5 tr\u1ea5n n\u1ed9i \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh cho thi h\u00e0nh ph\u00e9p 5 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n tuy\u1ec3n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m Nh\u00e2m ng\u1ecd Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3, m\u00e0 2 tr\u1ea5n Thanh Ngh\u1ec7, c\u0169ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t cho thi h\u00e0nh \u0111\u1ec3 cho Nam B\u1eafc c\u00f9ng phong t\u1ee5c, xa g\u1ea7n m\u1ed9t th\u1ec3 th\u1ee9c, qu\u1ed1c k\u1ebf d\u00e2n sinh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n l\u1ee3i\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Sai H\u1eefu ty \u0111\u00fac \u1ea5n duy\u1ec7t tuy\u1ec3n cho 5 tr\u1ea5n n\u1ed9i \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ednh m\u1edbi \u0111i\u1ec1n v\u00e0 l\u00ednh m\u1edbi m\u1ed9 c\u1ee7a c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh ch\u01b0a quen h\u00e0ng ng\u0169, xin \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m h\u1ecdp t\u1ea5t c\u1ea3 l\u1ea1i \u1edf th\u00e0nh, c\u1ea5p cho hai th\u00e1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n\u201d. Vua y theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n m\u00e3o t\u1ebf Ch\u1ea1p, sai Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed t\u1ebf thay.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ee9 nh\u00e0 Thanh l\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng T\u00e2y Phan Cung Th\u00ecn \u0111\u1ebfn Nam Quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin Cung Th\u00ecn s\u1eafp \u0111\u1ebfn, sai Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd, H\u1eefu tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng, Tham b\u1ed3i L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 \u0110inh Phi\u00ean sung ch\u1ee9c h\u1eadu m\u1ec7nh s\u1ee9 \u1edf c\u1eeda quan, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed, H\u1eefu tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Th\u00f4ng, th\u1ef1 Tham tri l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi sung ch\u1ee9c h\u1eadu ti\u1ebfp s\u1ee9 \u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u Kinh B\u1eafc, Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o, H\u1eefu tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ebfp sung ch\u1ee9c h\u1eadu ti\u1ebfp s\u1ee9 \u1edf c\u00f4ng qu\u00e1n Gia Qu\u1ea5t. \u0110\u1ec1u c\u1ea5p cho \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng ng\u00e0 \u201cH\u1eadu m\u1ec7nh\u201d, \u201cH\u1eadu ti\u1ebfp\u201d v\u00e0 sai \u0111i tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Cung Th\u00ecn \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn c\u1eeda quan, h\u1eb9n l\u1ea5y ng\u00e0y 20 tuy\u00ean phong, ng\u00e0y 21 d\u1ee5 t\u1ebf. H\u1eadu m\u1ec7nh s\u1ee9 l\u00e0 b\u1ecdn Phan V\u0103n Thu\u00fd xin \u0111\u1ed5i l\u1ea5y ng\u00e0y 18 tuy\u00ean phong, ng\u00e0y 19 d\u1ee5 t\u1ebf. Cung Th\u00ecn \u0111\u00f2i c\u00f3 qu\u1ed1c th\u01b0. Vua li\u1ec1n sai vi\u1ebft th\u01b0 k\u00edp \u0111\u1ec7. Cung Th\u00ecn thu\u1eadn theo, g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 \u0111\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua c\u1ea3 m\u1eebng, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cS\u1ee9 nh\u00e0 Thanh l\u1ea5y ng\u00e0y 19 \u0111\u1ec3 t\u1ebf v\u1eeba v\u1eb7n g\u1eb7p l\u1ec5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1eddng. T\u1eeb \u0110inh L\u00fd Tr\u1ea7n L\u00ea tr\u01b0\u1edbc kia, ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc sang t\u1ebf ch\u01b0a c\u00f3 nh\u01b0 th\u1ebf bao gi\u1edd h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta \u1edf tr\u00ean tr\u1eddi thi\u00eang li\u00eang ph\u00f9 h\u1ed9 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf hay sao\u201d. L\u1ea1i b\u1ea3o Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1eddng tr\u1eeb ph\u1ee5c tr\u1eabm kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf tr\u01b0\u1edbc b\u00e0n th\u1edd l\u00e0m l\u1ec5, l\u1ea5y l\u00e0m \u0111au l\u00f2ng tr\u1ecdn \u0111\u1eddi. H\u00f4m \u1ea5y tr\u1eabm mu\u1ed1n d\u00e2ng tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u \u1edf tr\u01b0\u1edbc th\u1ea7n ng\u1ef1, r\u1ed3i sau m\u1edbi ra ti\u1ebfp s\u1ee9 nh\u00e0 Thanh, theo l\u1ec5 th\u1ebf c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng\u201d ? \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua kh\u00f3c to h\u1ed3i l\u00e2u. C\u00e1c quan \u0111\u1ec1u \u1ee9a n\u01b0\u1edbc m\u1eaft .<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p ng\u1ecd, l\u1ec5 s\u00e1ch phong xong. S\u00e1ng s\u1edbm h\u00f4m \u1ea5y \u0111\u1eb7t l\u1ed7 b\u1ed9 \u0111\u1ea1i gi\u00e1 \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n K\u00ednh Thi\u00ean su\u1ed1t \u0111\u1ebfn c\u1eeda Chu T\u01b0\u1edbc. T\u1eeb ph\u00eda ngo\u00e0i c\u1eeda Chu T\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn b\u1ebfn \u0111\u00f2 s\u00f4ng Nh\u0129 H\u00e0 th\u00ec x\u1ebfp b\u00e0y binh voi, nghi v\u1ec7 r\u1ea5t th\u1ecbnh. Sai T\u1ea3 th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ecb trung T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch l\u00e0m th\u00e2n th\u1ea7n mang m\u0169 \u00e1o b\u00e0o t\u00eda sang c\u00f4ng qu\u00e1n Gia Qu\u1ea5t, tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n Nam h\u1ea1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, T\u1ea3 tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Minh Ngh\u0129a, T\u1ea3 tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn nh\u00e0 ti\u1ebfp s\u1ee9 \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng \u0111\u1ec3 ngh\u00eanh ti\u1ebfp.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ed9i m\u0169 c\u1eedu long, m\u1eb7c h\u1ed3ng b\u00e0o, \u0111eo \u0111ai ng\u1ecdc \u0111\u1ee9ng ch\u1edd \u1edf c\u1eeda Chu T\u01b0\u1edbc, ho\u00e0ng th\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c quan m\u1eb7c ph\u1ea9m ph\u1ee5c theo h\u1ea7u. T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea Ch\u1ea5t v\u00e0 Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec1u sung ch\u1ee9c th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1edd ng\u1ecd, s\u1ee9 Thanh Phan Cung Th\u00ecn theo long \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n K\u00ednh Thi\u00ean l\u00e0m l\u1ec5 tuy\u00ean phong. Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean sung ch\u1ee9c th\u1ee5 s\u1eafc s\u1ee9. L\u1ec5 xong vua m\u1eddi Cung Th\u00ecn \u0111\u1ebfn Ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n, ung dung m\u1eddi tr\u00e0 r\u1ed3i lui. Cho \u0111\u1eb7t y\u1ebfn \u1edf c\u00f4ng qu\u00e1n Gia Qu\u1ea5t v\u00e0 t\u1eb7ng bi\u1ebfu ph\u1ea9m v\u1eadt. Cung Th\u00ecn nh\u1eadn l\u1ee5a v\u1ea3i, c\u00f2n \u0111\u1ec1u tr\u1ea3 l\u1ea1i v\u00e0 t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t m\u00f9i, l\u1ec5 d\u1ee5 t\u1ebf. Hai ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc Phan Cung Th\u00ecn \u0111\u1ebfn c\u00f4ng qu\u00e1n Gia Qu\u1ea5t d\u00e2ng l\u1ee5a t\u1ebf 50 t\u1ea5m v\u00e0 \u0111\u1ed3 t\u1ebf ph\u1ea9m chi\u1ebft th\u00e0nh s\u1ed1 b\u1ea1c 100 l\u1ea1ng, do h\u1eadu ti\u1ebfp s\u1ee9 l\u00e0 V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o \u0111\u1ec7 ti\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai h\u1eefu ty s\u1eafm s\u1eeda x\u00f4i l\u1ee3n c\u1ed7 b\u00e0n v\u00e0 th\u00eam l\u1ee5a t\u1ebf 100 t\u1ea5m, h\u00f4m \u1ea5y \u0111em b\u00e0y \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u1ecb Tri\u1ec1u. Vua m\u1eb7c l\u1ec5 ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc th\u1ea7n ng\u1ef1 d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u l\u1ea1y c\u00e1o, r\u1ed3i sai quan ra ti\u1ebfp s\u1ee9. Gi\u1edd th\u00ecn, Cung Th\u00ecn theo long \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 d\u1ee5 t\u1ebf. Ch\u01b0\u1edfng Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng sung ch\u1ee9c B\u1ed5ng t\u1eedu s\u1ee9 ((1) B\u1ed5ng t\u1eedu s\u1ee9 : s\u1ee9 b\u01b0ng r\u01b0\u1ee3u), Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn sung ch\u1ee9c \u0110i\u1ec3n nghi s\u1ee9, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam h\u1ea1 B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n, H\u1eefu tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh sung ch\u1ee9c T\u1ea3 h\u1eefu b\u1ed5ng t\u1eedu s\u1ee9. L\u1ec5 xong, Cung Th\u00ecn t\u1eeb bi\u1ec7t v\u1ec1 c\u00f4ng qu\u00e1n. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t y\u1ebfn v\u00e0 t\u1eb7ng bi\u1ebfu nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Cung Th\u00ecn ch\u1ec9 nh\u1eadn ng\u1ecdc qu\u1ebf Thanh Hoa v\u00e0 ngay h\u00f4m \u1ea5y tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Vua sai h\u1eadu m\u1ec7nh s\u1ee9 l\u00e0 b\u1ecdn Phan V\u0103n Thu\u00fd ti\u1ec5n ra c\u1eeda quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Cung Th\u00ecn ph\u1ee5ng m\u1ec7nh sang s\u1ee9, ph\u00e0m vi\u1ec7c nh\u1ea5t thi\u1ebft theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 n\u01b0\u1edbc ta, khi\u00eam t\u1ed1n m\u1ec1m m\u1ecfng, t\u00ecnh t\u1ee9 l\u1eddi l\u1ebd \u0111\u1ec1u r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, l\u1ec5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1eddng \u1edf \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n. Sai Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed t\u1ebf thay (Ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed \u0111em c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh, \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o luy\u1ec7n ((2) Th\u1ee9 \u00e1o tang b\u1eb1ng l\u1ee5a tr\u1eafng, m\u1eb7c sau khi l\u1ec5 Ti\u1ec3u t\u01b0\u1eddng. (3) \u00e1o m\u1eb7c sau khi l\u00e0m l\u1ec5 tr\u1eeb ph\u1ee5c.), l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o y\u1ebft. L\u1ec5 xong, b\u1ecf tang ph\u1ee5c. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y ch\u00ednh, m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u00e0m (3) l\u00e0m l\u1ec5).<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, vua d\u1ee5 Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed r\u1eb1ng : \u201cV\u1eeba r\u1ed3i nh\u00e2n s\u1ee9 Thanh \u0111\u1ebfn ch\u1eadm, tr\u1eabm \u0111\u00e3 toan quy\u1ebft \u00fd tr\u1edf v\u1ec1 cho k\u1ecbp ng\u00e0y \u0111\u1ea1i l\u1ec5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1eddng v\u00e0 tr\u1eeb ph\u1ee5c. Kh\u00f4ng ng\u1edd m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng m\u1ed9t l\u1eddi, hai ba l\u1ea7n can ng\u0103n, n\u00ean b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i g\u01b0\u1ee3ng theo l\u1eddi xin c\u1ee7a c\u00e1c quan m\u00e0 t\u1ea1m l\u01b0u gi\u00e1 l\u1ea1i. Vi\u1ec7c \u0111\u00e3 nh\u01b0 th\u1ebf, ta c\u00f2n bi\u1ebft n\u00f3i sao ! Ng\u00e0y l\u1ec5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i t\u1ebf thay, \u0111em tang ph\u1ee5c c\u1ee7a ta \u0111\u1ed9i l\u00ean \u0111\u1ea7u, kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u m\u1ed9t c\u00e1i r\u1ed3i b\u1ecf \u0111i, c\u0169ng nh\u01b0 ch\u00ednh b\u1ea3n th\u00e2n ta kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u l\u00e0m l\u1ec5 v\u1eady. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u1ef1c k\u1ef3 bu\u1ed3n t\u1ee7i, t\u1ea5m l\u00f2ng \u0111au x\u00f3t gi\u00e3i t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n n\u00e0o ch\u0103ng. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean trai gi\u1edbi, t\u1eafm g\u1ed9i, c\u1ef1c k\u1ef3 th\u00e0nh k\u00ednh, m\u1edbi l\u00e0 con ta. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i \u1edf Kinh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i th\u1ec3 t\u1ea5t l\u00f2ng tr\u1eabm, h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh, ai kh\u00f4ng th\u00e0nh th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00f4i con c\u1ee7a ta. N\u00f3i ch\u1eeda h\u1ebft l\u1eddi, m\u1ef1c ho\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1eaft, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean r\u00f5 cho ta\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u1ec7 vi\u1ebfng l\u0103ng cu\u1ed1i n\u0103m, Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i b\u00e1i y\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai s\u1ee9 sang n\u01b0\u1edbc Thanh. L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n sung Ch\u00e1nh s\u1ee9, Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 Phan Huy Th\u1ef1c v\u00e0 Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 V\u0169 Du sung gi\u00e1p \u1ea5t Ph\u00f3 s\u1ee9. Sai ch\u1ebf \u1ea5n ph\u1ee5ng s\u1ee9 b\u1eb1ng ng\u00e0 c\u1ea5p cho. (Tr\u01b0\u1edbc kia ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u1ee7a s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u d\u00f9ng tri\u1ec7n ri\u00eang). Sau \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi Thanh cho l\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f3 qu\u1ed1c tang, b\u00e1o ho\u00e3n \u0111\u1ed3 c\u1ed1ng, ch\u1edd k\u1ef3 c\u1ed1ng sau n\u1ed9p m\u1ed9t th\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u00e0n h\u1ed3i loan. T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea Ch\u1ea5t v\u00e0 Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Phong \u0111em v\u0103n v\u00f5 quan li\u00eau c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh v\u00e0o b\u00e1i. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ch\u1ecbu \u01a1n n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 h\u1eadu, tuy tr\u1eabm l\u00ean ng\u00f4i ch\u01b0a l\u00e2u, \u01a1n tr\u1ea1ch ch\u01b0a c\u00f3 g\u00ec, nh\u01b0ng h\u00e1 kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee9c c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf sao ? C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1ebft ch\u1ee9c v\u1ee5, v\u00f5 th\u00ec coi qu\u00e2n, kh\u00f4ng x\u1ebbo x\u00e9n kh\u1eafc nghi\u1ec7t, th\u00ec qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i tr\u1ed1n tr\u00e1nh, v\u0103n th\u00ec tr\u1ecb d\u00e2n, nh\u1ea5t thi\u1ebft gi\u1eef c\u00f4ng b\u1eb1ng, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho d\u00e2n tin ph\u1ee5c. Ph\u1ea3i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng\u201d. B\u1ecdn Ch\u1ea5t l\u1ea1y t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai trung s\u1ee9 \u0111em c\u1edd h\u1ed3i loan (c\u1edd vi\u1ebft hai ch\u1eef \u201cH\u1ed3i loan\u201d) truy\u1ec1n tin d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o Nam cho t\u1edbi Kinh s\u01b0.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u00e2n vi\u1ebft bi\u1ec3u d\u00e2ng v\u1ec1 cung T\u1eeb Th\u1ecd. L\u1ea1i v\u00ec Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed xa c\u00e1ch l\u00e2u ng\u00e0y, mong \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p m\u1eb7t ngay, b\u00e8n d\u1ee5 khi\u1ebfn sang \u0111\u1ea7u xu\u00e2n, xong l\u1ec5 Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, th\u00ec c\u00f9ng v\u1edbi Thi\u1ec7u Ho\u00e1 c\u00f4ng l\u00e0 Ch\u1ea9n theo \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 \u0111i \u0111\u00f3n gi\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh th\u00e2n, xa gi\u00e1 t\u1ef1 Th\u0103ng Long kh\u1edfi h\u00e0nh, ng\u00e0y M\u1eadu tu\u1ea5t \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung Th\u00e1i Lai. Sai tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Hoa s\u1eeda l\u1ec5 t\u1ea1 Nguy\u00ean mi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh ng\u1ecd, thuy\u1ec1n ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ph\u00e1 Tam Giang.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 sai binh m\u00e3 h\u1ed7 gi\u00e1 tr\u00edch t\u1eebng to\u00e1n \u0111i c\u00e1c h\u00e0nh cung, l\u1ea1i sai v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c qu\u00e2n N\u1ed9i thu\u1ef7 d\u1ef1 b\u1ecb thuy\u1ec1n ghe chia \u0111\u1ebfn c\u00e1c b\u1ebfn s\u00f4ng R\u00f2n, s\u00f4ng Gianh, Nh\u1eadt L\u1ec7, H\u1ed3 X\u00e1 ch\u1edd s\u1eb5n. Khi h\u1ed3i loan, \u0111i g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ebfn t\u1ed1i ng\u00e0y 30 t\u1ebft th\u00ec \u0111\u00e3 t\u1edbi Tam Giang, t\u00ednh m\u1edbi c\u00f3 11 ng\u00e0y, thuy\u1ec1n theo h\u1ea7u ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ea5y chi\u1ebfc theo k\u1ecbp.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n XIII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2m ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3 [1822] (Thanh \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 2), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 \u0110inh m\u00f9i, ng\u1ef1 gi\u00e1 v\u1ec1 t\u1edbi Kinh s\u01b0 ; y\u1ebft \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n ; l\u1ea1i y\u1ebft cung T\u1eeb Th\u1ecd m\u1eebng s\u1ee9c kho\u1ebb, r\u1ed3i ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u01b0u Kinh l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n l\u1ea1y \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 m\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m t\u00fd, \u0111em vi\u1ec7c l\u1ec5 bang giao \u0111\u00e3 xong c\u00e1o c\u00e1c mi\u1ebfu v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd s\u1eedu, \u0111\u1eb7t nghi th\u1ee9c t\u1ea1i tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u1ed1 c\u00e1o trong ngo\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cB\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 k\u00ednh tr\u1eddi, theo t\u1ed5, l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m v\u1eefng m\u1ec7nh l\u1edbn, gi\u1eef g\u00ecn ph\u01b0\u1edbc to, l\u01b0u truy\u1ec1n l\u00e2u d\u00e0i v\u1ec1 sau. K\u00ednh ngh\u0129 Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta th\u1ed1ng nh\u1ea5t b\u1edd c\u00f5i, c\u1ea3 \u0111\u1ecbnh d\u01b0 \u0111\u1ed3, t\u00ednh k\u1ef9 k\u1ebf tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, g\u00e2y ho\u00e0 h\u1ea3o v\u1edbi l\u00e2n bang. Tr\u1eabm n\u1ed1i nghi\u1ec7p l\u1edbn noi ph\u01b0\u1edbc x\u01b0a, nh\u1eadn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m kh\u00f3 kh\u0103n tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i do t\u1ed5 ti\u00ean giao cho b\u1ea3n th\u00e2n ta, v\u1eabn ngh\u0129 sao n\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ed, noi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u00e0 hi\u1ebfu. Cho n\u00ean tr\u1eabm \u0111\u00e3 tu\u00e2n theo \u0111i\u1ec3n c\u0169, c\u00f3 vi\u1ec7c bang giao ph\u1ea3i \u0111i B\u1eafc tu\u1ea7n, \u0111\u00e3 tuy\u00ean d\u1ee5 cho th\u1ea7n d\u00e2n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y 19 th\u00e1ng 12 th\u00ec l\u1ec5 l\u1edbn \u0111\u00e3 xong. Gi\u1edd th\u00ecn ng\u00e0y 20 tr\u1eabm h\u1ed3i loan v\u00e0 gi\u1edd m\u00e3o ng\u00e0y Nguy\u00ean \u0111\u00e1n th\u00ec \u0111\u1ebfn Kinh. L\u1ea7n n\u00e0y s\u1ee9 nh\u00e0 Thanh \u0111em m\u1ec7nh sang \u0111\u00e2y, m\u1ecdi vi\u1ec7c nh\u1ea5t thi\u1ebft theo qu\u1ed1c l\u1ec5 c\u1ee7a ta, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn sau l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng ho\u00e0 nh\u00e3 khi\u00eam t\u1ed1n. V\u00ec th\u1ebf l\u1ec5 l\u1edbn ch\u00f3ng xong, tr\u1eabm \u0111\u00e3 t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng \u0111\u1ea1i hi\u1ebfu. L\u1ea1i, chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y, tr\u1eabm c\u00f9ng c\u00e1c quan binh h\u1ed9 gi\u00e1 l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1nh kho\u1ebb, th\u1ef1c l\u00e0 nh\u1edd tr\u1eddi v\u00e0 t\u1ed5 ti\u00ean ph\u00f9 h\u1ed9 c\u00f9ng nh\u1edd \u01a1n uy c\u1ee7a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf. Nay \u0111\u00e3 ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0nh l\u00e0 m\u1ed3ng 6 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 c\u00e1c mi\u1ebfu c\u00f9ng \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n v\u00e0 ng\u00e0y h\u00f4m nay ban chi\u1ebfu cho thi\u00ean h\u1ea1. \u00d4i ! gi\u1eef tin ho\u00e0 h\u1ea3o v\u1edbi l\u00e2n bang, b\u00e8n x\u00e9t m\u01b0u m\u00f4 h\u1eefu \u0111\u1ea1o ; \u1edf gi\u1eefa m\u00e0 l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1edbn c\u00f2n di\u1ec5n ph\u01b0\u1edbc tr\u1ea1ch l\u00e2u d\u00e0i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c chi\u1ebfu v\u0103n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ni\u00eam y\u1ebft \u1edf l\u1ea7u Phu V\u0103n. C\u00e1c Tri huy\u1ec7n ba huy\u1ec7n trong kinh k\u1ef3 ph\u1ea3i d\u1eabn k\u1ef3 l\u00e3o, h\u01b0\u01a1ng l\u00fd v\u00e0 th\u00e2n h\u00e0o \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1y xem.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c v\u00e0 qu\u1ea7n \u00e1o cho c\u00e1c th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tu\u1ef3 gi\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean, Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch, V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o v\u00e0 b\u1ecdn qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Th\u1ecb n\u1ed9i, theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Bi\u1ec1n binh c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung v\u00e0 Th\u1ecb n\u1ed9i, ai v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 cho v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0 m\u1ed9t th\u00e1ng ; ai v\u1ec1 sau, cho v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0 20 ng\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec3 \u1ea5n ng\u1ef1 b\u1ea3o \u1edf \u0111i\u1ec7n Trung Ho\u00e0. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, \u1ea5n t\u1ef7 \u0111\u1ec3 \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. Vua b\u1ea3o Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0ng kh\u1ea3o ta d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n Trung Ho\u00e0, th\u1ef1c v\u00ed nh\u01b0 cung C\u00e0n Thanh c\u1ee7a nh\u00e0 \u0110\u1ea1i Minh, \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u01a1i ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed \u1edf. V\u1eady ph\u1ea3i \u0111em nh\u1eefng qu\u1ea3 \u1ea5n ng\u1ef1 b\u1ea3o \u0111\u1ec3 v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u00ednh gi\u1eefa \u0111i\u1ec7n, khi n\u00e0o c\u1ea7n \u0111\u00f3ng \u1ea5n th\u00ec \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 hi\u1ec7p c\u00f9ng Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o v\u00e0 V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng t\u00e2u r\u00f5. Sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9, th\u00ec do N\u1ed9i gi\u00e1m mang \u1ea5n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. \u0110\u00f3ng xong, l\u1eadp t\u1ee9c kho\u00e1 l\u1ea1i r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u1edf ch\u1ed7 c\u0169. Ch\u00eca kho\u00e1 do Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o gi\u1eef. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh m\u00e3i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p d\u1ea7n, vua m\u1eb7c y ph\u1ee5c t\u1ebf \u0111\u00e0m (m\u0169 xu\u00e2n thu b\u1eb1ng nhi\u1ec5u m\u00e0u xanh, \u00e1o tr\u1eafng, v\u1ea1t b\u1eb1ng l\u1ee5a th\u00e2m kh\u00f4ng trang s\u1ee9c trong l\u00f3t l\u1ee5a tr\u1eafng Xi\u00eam b\u1eb1ng l\u1ee5a m\u1ed9c kh\u00f4ng vi\u1ec1n, b\u00edt t\u1ea5t lam, gi\u00e0y \u0111en), \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf \u0111\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ebf mi\u1ebfu l\u00e0m xong (nh\u00e0 ch\u00ednh, nh\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1n ch\u00edn gian hai ch\u00e1i ; hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu hai nh\u00e0 vu\u00f4ng ; ch\u00ednh gi\u1eefa s\u00e2n l\u00e0 g\u00e1c Hi\u1ec3n L\u00e2m ba t\u1ea7ng ; b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 c\u1eeda Tu\u1ea5n Li\u1ec7t tr\u00ean c\u00f3 l\u1ea7u chu\u00f4ng ; b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 c\u1eeda Phong C\u00f4ng tr\u00ean c\u00f3 l\u1ea7u tr\u1ed1ng ; ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 t\u1ea3 vu h\u1eefu vu th\u1edd c\u00e1c v\u1ecb t\u00f2ng t\u1ef1 ; t\u01b0\u1eddng v\u00e2y quanh c\u00f3 5 c\u1eeda ; ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 c\u1eeda Mi\u1ebfu, ph\u00eda t\u1ea3 l\u00e0 c\u1eeda Kh\u1ea3i \u0110\u1ecbch, ph\u00eda h\u1eefu l\u00e0 c\u1eeda S\u00f9ng Th\u00e0nh, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 c\u1eeda Hi\u1ec3n H\u1ef1u, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 c\u1eeda \u0110\u1ed1c H\u1ef1u. C\u1eeda Phong C\u00f4ng sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m S\u00f9ng C\u00f4ng).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 d\u00e2ng nghi ch\u00fa l\u1ec5 Th\u0103ng mi\u1ebfu ((1) R\u01b0\u1edbc th\u1ea7n ch\u1ee7 l\u00ean mi\u1ebfu \u0111\u1ec3 th\u1edd). Vua n\u00f3i : \u201cL\u1ec5 c\u00f3 m\u1ed9t ti\u1ebft ban th\u1ecbt t\u1ebf. Tr\u1eabm ngh\u0129 vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh n\u01a1i \u1edf mu\u00f4n n\u0103m c\u1ee7a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta l\u00e0 vi\u1ec7c r\u1ea5t t\u1ed1t l\u00e0nh. Ng\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho ta ph\u01b0\u1edbc to nghi\u1ec7p l\u1edbn, th\u00ec ti\u1ebft n\u00e0y tr\u1eabm ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n qu\u1ef3 b\u01b0ng ch\u00e9n r\u01b0\u1ee3u ph\u01b0\u1edbc, gi\u01a1 l\u00ean tr\u00e1n v\u00e1i m\u1ed9t c\u00e1i r\u1ed3i u\u1ed1ng c\u1ea1n, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p c\u00e1i ph\u01b0\u1edbc l\u1edbn Ho\u00e0ng kh\u1ea3o \u0111\u00e3 cho ta\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t m\u00e3o, vua \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i r\u01b0\u1edbc th\u1ea7n ch\u1ee7 Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00e0 Cao ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00ean Th\u1ebf mi\u1ebfu v\u00e0 r\u01b0\u1edbc th\u00e1nh v\u1ecb v\u1ec1 \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1edf \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u00fang \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu. Ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n v\u00e0 hai k\u1ef3 t\u1ebf Xu\u00e2n, Thu th\u00ec vua \u0111\u1ebfn t\u1ebf \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu ; ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 hai k\u1ef3 t\u1ebf H\u1ea1, \u0110\u00f4ng, th\u00ec vua \u0111\u1ebfn t\u1ebf \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu. L\u1ec5 h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng th\u00ec n\u0103m nay vua \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu, sang n\u0103m \u0111\u1ebfn Th\u1ebf mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5. C\u00f2n Tri\u1ec7u mi\u1ebfu v\u00e0 H\u01b0ng mi\u1ebfu th\u00ec sai ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n t\u1ebf thay. Ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t v\u00e0 ng\u00e0y r\u1eb1m, \u0111\u1ec1u sai ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n l\u00e0m l\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu ng\u1ecd, t\u1ebf xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m tu\u1ea5t, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, \u0111em vi\u1ec7c l\u1ec5 Th\u0103ng mi\u1ebfu \u0111\u00e3 xong ban chi\u1ebfu cho trong ngo\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 th\u00e1nh nh\u00e2n \u0111\u1eb7t gi\u00e1o tr\u1ecdng hi\u1ebfu, l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho h\u1eadu lu\u00e2n l\u00fd ; v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 c\u00fang th\u00e2n m\u01b0\u1ee3n mi\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 t\u00f4n s\u00f9ng. Cho n\u00ean \u201cT\u1ee5ng\u201d c\u1ee7a Kinh Thi ca ng\u1ee3i vi\u1ec7c h\u1eefu h\u01b0\u1edfng ((1) H\u1eefu h\u01b0\u1edfng : d\u00e2ng l\u1ec5 c\u00fang), \u201c\u0110i\u1ec3n\u201d c\u1ee7a Kinh L\u1ec5 qu\u00fd tr\u1ecdng vi\u1ec7c th\u0103ng nh\u00e2n ((2) Th\u0103ng nh\u00e2n : trai khi\u1ebft d\u00e2ng l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf.). L\u1edbn lao thay Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, th\u00e2n \u0111\u1ee7 c\u1ea3 ba t\u00e0i ((3) Tr\u1eddi, \u0111\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi.), l\u00f2ng ch\u1ee9a mu\u00f4n \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n. Bu\u1ed5i gian tru\u00e2n g\u1eb7p c\u01a1n nguy bi\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi c\u1ee9u gi\u00fap m\u00e0 c\u00f3 b\u00e3o t\u1ef1 n\u00fai [C\u00f4n L\u00f4n] ra ((4) (5) Nguy\u1ec5n \u00c1nh b\u1ecb qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n v\u00e2y kh\u1ed1n \u1edf C\u00f4n L\u00f4n, b\u1ed7ng c\u00f3 c\u01a1n b\u00e3o l\u00e0m \u0111\u1eafm nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n c\u1ee7a T\u00e2y S\u01a1n, \u00c1nh th\u1eeba c\u01a1 tr\u1ed1n tho\u00e1t. Khi ch\u1ea1y ra ngo\u00e0i kh\u01a1i, m\u1ea5y ng\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt \u0111\u1ec3 u\u1ed1ng, s\u1eafp ch\u1ebft kh\u00e1t, Nguy\u1ec5n \u00c1nh kh\u1ea5n tr\u1eddi : N\u1ebfu c\u00f3 ch\u00e2n m\u1ec7nh l\u00e0m vua th\u00ec xin gi\u00f3 d\u1ea1t thuy\u1ec1n v\u00e0o \u0111\u1ea5t li\u1ec1n, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec xin d\u00ecm thuy\u1ec1n cho ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Kh\u1ea5n xong, b\u1ed7ng c\u00f3 m\u1ed9t v\u00f9ng n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt n\u1ed5i l\u00ean \u1edf gi\u1eefa bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 qu\u00e2n s\u0129 m\u00fac u\u1ed1ng (Theo: Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00ednh bi\u00ean &#8211; \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7).), n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt gi\u1eefa bi\u1ec3n (5). Nh\u00e2n d\u00e2n mong s\u1ed1ng l\u1ea1i, c\u00f9ng v\u1ee3 con \u0111em c\u01a1m n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc qu\u00e2n vua. N\u01b0\u01a1ng n\u00e1u n\u01a1i t\u1ed1i t\u0103m, ng\u1ea7m l\u1eadp m\u01b0u, g\u00e2y \u00e2n \u0111\u1ee9c ; v\u1eadn d\u1ee5ng k\u1ebf s\u00e2u th\u1eb3m, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c n\u01b0\u1edbc, tr\u1ea3 th\u00f9 nh\u00e0. C\u00f4ng lao d\u1ef1ng nghi\u1ec7p v\u00e0 trung h\u01b0ng, b\u1eb1ng c\u1ea3 Cao T\u1ed5 v\u00e0 Quang V\u0169 ; m\u1edf b\u1edd m\u00e0 r\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, th\u1ed1ng nh\u1ea5t c\u00f5i B\u1eafc mi\u1ec1n Nam. K\u00ednh m\u1ec7nh tr\u1eddi t\u1eeb g\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ebfn th\u00e0nh c\u00f4ng ; d\u1ef1ng ng\u00f4i b\u00e1u kh\u00f4ng thi\u00ean t\u01b0 kh\u00f4ng \u0111\u1ea3ng ph\u00e1i. Ch\u1ebf ra l\u1ec5 nh\u1ea1c, \u0111\u1eb9p t\u1ed1t h\u01a1n tr\u0103m vua ; d\u1ef1ng n\u00ean m\u1ed1i gi\u1ec1ng, ph\u00e9p t\u1eafc truy\u1ec1n mu\u00f4n thu\u1edf. Tr\u1ea3i b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m \u0111\u1ee9c s\u00e2u \u01a1n h\u1eadu, r\u1ef1c r\u1ee1 ngh\u00ecn x\u01b0a ; \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1ee9c mu\u00f4n n\u0103m c\u00f4ng l\u1edbn, m\u01b0u to, nh\u01b0 tr\u1eddi v\u0129 \u0111\u1ea1i. Tr\u1eabm k\u00ednh nh\u1eadn s\u1ef1 ph\u00f3 th\u00e1c [c\u1ee7a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o], trong l\u00f2ng r\u1ea5t m\u1ef1c \u0111au th\u01b0\u01a1ng. N\u01a1i D\u1ef1c th\u1ea5t ((6) D\u1ef1c th\u1ea5t : c\u00e1i nh\u00e0 \u1edf b\u00ean t\u1ea3 hay b\u00ean h\u1eefu Th\u00e1i mi\u1ebfu, vua \u1edf trong khi c\u00f3 tang (Thi\u00ean \u201cC\u1ed1 m\u1ec7nh\u201d Kinh Th\u01b0).) b\u0103n kho\u0103n mu\u1ed1n b\u00e1o \u0111\u00e1p m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ; ch\u1ed1n qu\u00e2n \u0111\u00e0i ((7) Qu\u00e2n \u0111\u00e0i : c\u00e1i \u0111\u00e0i khi \u00f4ng Kh\u1ea3i nh\u00e0 H\u1ea1 l\u00e0m l\u1ec5 l\u00ean ng\u00f4i vua.) n\u1ed1i nghi\u1ec7p, ngh\u0129 noi theo l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f3 kh\u0103n. Nay tang ph\u1ee5c \u0111\u00e3 h\u1ebft, v\u1eeba mi\u1ebfu v\u0169 l\u00e0m xong. Mu\u1ed1n t\u1ecf \u0111i\u1ec3n l\u1edbn lao, c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 long tr\u1ecdng, n\u00ean k\u00ednh c\u1ea9n ch\u1ecdn ng\u00e0y m\u1ed3ng 3 th\u00e1ng n\u00e0y, l\u1ec5 c\u00e1o c\u00e1c mi\u1ebfu v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n, ng\u00e0y m\u1ed3ng 9 th\u00e2n \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i r\u01b0\u1edbc th\u1ea7n ch\u1ee7 Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Khai Thi\u1ec7u Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o L\u1eadp K\u1ef7 Thu\u1ef3 Th\u1ed1ng Th\u1ea7n V\u0103n Th\u00e1nh V\u00f5 Tu\u1ea5n \u0110\u1ee9c Long C\u00f4ng Ch\u00ed Nh\u00e2n \u0110\u1ea1i Hi\u1ebfu Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00ean mi\u1ebfu v\u00e0 r\u01b0\u1edbc th\u1ea7n ch\u1ee7 Ho\u00e0ng t\u1ef7 Th\u1eeba Thi\u00ean T\u00e1 Th\u00e1nh H\u1eadu \u0110\u1ee9c T\u1eeb Nh\u00e2n Gi\u1ea3n Cung T\u1ec1 Hi\u1ebfu D\u1ef1c Ch\u00ednh Thu\u1eadn Nguy\u00ean Cao ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00ean th\u1edd chung. T\u1eeb ch\u00edn t\u1ea7ng m\u00e2y l\u00ean xu\u1ed1ng, nh\u01b0 v\u1eabn gi\u00e1ng l\u00e2m ; mu\u00f4n \u0111\u1eddi th\u1edd hi\u1ec3n linh, v\u00f4 c\u00f9ng r\u1ef1c r\u1ee1. \u0110\u1ec3 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf n\u1ec1n n\u1ebfp t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, n\u00ean cho \u00e2n tr\u1ea1ch nhu\u1ea7n th\u1ea5m kh\u1eafp n\u01a1i. V\u1eady nay c\u00f3 \u00e2n \u0111i\u1ec3n g\u1ed3m 8 \u0111i\u1ec3m :<\/p>\n\n\n\n<p>1. Trong d\u1ecbp B\u1eafc tu\u1ea7n n\u0103m ngo\u00e1i, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng theo gi\u00e1 v\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed l\u01b0u Kinh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n th\u00eau m\u00e3ng x\u00e0, 1 t\u1ea5m nhi\u1ec5u H\u1ed3, 1 t\u1ea5m sa, b\u00fat m\u1ef1c \u0111\u1ec1u 1 h\u1ed9p, 1 c\u00e1i nghi\u00ean, 1 quy\u1ec3n gi\u1ea5y hoa ti\u00eau.<\/p>\n\n\n\n<p>2. C\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n th\u1ecb v\u1ec7, \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u01b0u Kinh, v\u0103n v\u00f5 tu\u1ef3 gi\u00e1, t\u1eeb Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 c\u00e1c Ch\u00e1nh ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec1u gia m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>3. V\u0103n v\u00f5 tu\u1ef3 gi\u00e1 t\u1eeb T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn T\u00f2ng tam ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u c\u1ea5p m\u1ed9t l\u1ea7n k\u1ef7 l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>4. C\u00e1c mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, V\u0103n Mi\u1ebfu, mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n c\u00f9ng c\u00e1c th\u1ea7n k\u1ef3 \u1edf trong \u0111i\u1ec3n th\u1edd, \u0111\u1ec1u t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>5. Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 6 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan n\u0103m nay ; Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Phi\u00ean An, Bi\u00ean Ho\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 5 ph\u1ea7n 10.<\/p>\n\n\n\n<p>6. Chu\u1ea9n cho 11 tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec1u theo ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 5 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan n\u0103m nay.<\/p>\n\n\n\n<p>7. N\u0103m nay m\u1ed7i huy\u1ec7n c\u1ed1ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc sinh v\u00e0 t\u1eeb sau c\u1ee9 h\u1eb1ng n\u0103m m\u1ed7i ph\u1ee7 c\u1ed1ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, do quan Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ph\u01b0\u1edbc h\u1ea1ch, n\u1ebfu tr\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n k\u1ef3 th\u00ec l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng \u0103n h\u1ecdc [\u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m]. Khi g\u1eb7p c\u00f3 khoa thi H\u1ed9i, th\u00ec quan Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u1ea1i \u0111em s\u00e1t h\u1ea1ch r\u1ed3i t\u00e2u xin cho c\u00f9ng v\u1edbi H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng v\u00e0o thi. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o v\u0103n h\u1ecdc kh\u00f4ng th\u00f4ng th\u00ec b\u1eaft v\u1ec1 v\u00e0 b\u1eaft ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111i\u1ec1n v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>8. Phong t\u1eb7ng cha m\u1eb9 quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5. B\u1ed9 L\u1ec5 ph\u1ea3i tu\u00e2n t\u1edd chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 x\u00e9t r\u00f5, tr\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u1eadp \u00e1c ((1) Th\u1eadp \u00e1c : 10 t\u1ed9i danh trong h\u00ecnh lu\u1eadt : 1. M\u01b0u ph\u1ea3n, 1. M\u01b0u \u0111\u1ea1i ngh\u1ecbch, 3. M\u01b0u b\u1ea1n (ph\u1ea3n n\u01b0\u1edbc theo gi\u1eb7c). 4. \u00e1c ngh\u1ecbch (\u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u00e2n th\u00edch), 5. B\u1ea5t \u0111\u1ea1o, 6. \u0110\u1ea1i b\u1ea5t k\u00ednh, 7. B\u1ea5t hi\u1ebfu, 8. B\u1ea5t m\u1ee5c, 9. B\u1ea5t ngh\u0129a, 10. N\u1ed9i lo\u1ea1n [lo\u1ea1n d\u00e2m]. (Theo \u201cH\u00ecnh lu\u1eadt ch\u00ed\u201d trong L\u1ecbch tri\u1ec1u hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng lo\u1ea1i ch\u00ed)) v\u00e0 c\u00e1c t\u1ed9i danh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec7 t\u00e2u danh s\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 phong t\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u00d4i ! Nghi ng\u00fat h\u01b0\u01a1ng th\u01a1m, ph\u1ee5ng th\u1edd s\u00e1nh c\u00f9ng ch\u00edn mi\u1ebfu ; ch\u00e9n v\u00e0ng c\u1ea7u ph\u01b0\u1edbc, thi\u00eang li\u00eang b\u1ec1n t\u1ef1a \u0111\u1ea5t tr\u1eddi. N\u01a1i h\u01b0\u01a1ng kh\u00f3i nay \u0111\u00e3 d\u1ef1ng xong, con ch\u00e1u ta \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd s\u1ef1 ph\u00f9 h\u1ed9. C\u1ea7u ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ban cho mu\u00f4n h\u1ecd, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u00e0nh k\u00ednh h\u01b0\u1edfng th\u1eeba\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng dinh h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Nguy\u1ec5n Long v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, th\u01b0\u1edfng cho qu\u1ea7n \u00e1o v\u00e0 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi h\u01a1n 4.200 bi\u1ec1n binh \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, Thanh, Ngh\u1ec7 v\u00e0 Thanh B\u00ecnh v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda V\u0103n Mi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cS\u00e1ch v\u1edf l\u00e0 \u0111\u1ec3 r\u1ed9ng ki\u1ebfn v\u0103n. Nay vi\u1ec7c h\u1ecdc s\u0129 t\u1eed c\u1ea1n h\u1eb9p l\u00e0 v\u00ec c\u1edb \u00edt s\u00e1ch. Ph\u1ea3i sai c\u00e1c T\u1ebf t\u1eedu, T\u01b0 nghi\u1ec7p x\u00e9t s\u00e1ch trong Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 th\u00ec t\u00e2u xin ban c\u1ea5p \u0111\u1ec3 gi\u1ea3ng t\u1eadp\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai B\u1eafc Th\u00e0nh h\u1eb1ng n\u0103m mua 1.000 h\u1ed9c th\u00f3c n\u1ebfp ch\u1edf v\u1ec1 Kinh. T\u1eeb nay l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay t\u1ebf Giao c\u00f3 t\u00e1m \u0111\u00e0n t\u00f2ng t\u1ef1, th\u00ec ho\u00e0ng t\u1eed ho\u00e0ng th\u00e2n gi\u1eef vi\u1ec7c ph\u00e2n hi\u1ebfn ((1) D\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u c\u00fang \u1edf c\u00e1c b\u00e0n ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu) \u1edf b\u1ed1n \u0111\u00e0n (t\u1ea3 nh\u1ea5t, h\u1eefu nh\u1ea5t, t\u1ea3 nh\u1ecb, h\u1eefu nh\u1ecb), v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ph\u00e2n hi\u1ebfn \u1edf b\u1ed1n \u0111\u00e0n (t\u1ea3 tam, h\u1eefu tam, t\u1ea3 t\u1ee9, h\u1eefu t\u1ee9). N\u0103m l\u1ea7n t\u1ebf h\u01b0\u1edfng ((2) Xu\u00e2n, h\u1ea1, thu, \u0111\u00f4ng h\u01b0\u1edfng v\u00e0 h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng) \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu th\u00ec t\u00e1m \u00e1n hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu, ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n ph\u00e2n hi\u1ebfn b\u1ed1n \u00e1n (t\u1ea3 nh\u1ea5t, h\u1eefu nh\u1ea5t, t\u1ea3 nh\u1ecb, h\u1eefu nh\u1ecb) ; v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ph\u00e2n hi\u1ebfn b\u1ed1n \u00e1n (t\u1ea3 tam, h\u1eefu tam, t\u1ea3 t\u1ee9, h\u1eefu t\u1ee9). Tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 t\u1ebf, b\u1ed9 L\u1ec5 xin ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1i, ai kh\u00f4ng d\u1ef1 v\u00e0o ph\u00e2n hi\u1ebfn th\u00ec theo ban m\u00e0 b\u1ed3i t\u1ebf. Ai v\u00f4 c\u1edb m\u00e0 b\u1ecf kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn t\u1ebf th\u00ec x\u00e9t h\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh m\u00e3o, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Trung Ho\u00e0, d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tr\u1eabm d\u00f9ng nh\u00e0 Minh \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf d\u00e3y b\u00ean \u0111\u00f4ng ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n l\u00e0m n\u01a1i c\u01b0 tang, s\u1edbm chi\u1ec1u ch\u1ecbu tang ch\u1ebf \u1edf \u0111\u1ea5y, ba n\u0103m nay v\u1eabn gi\u1eef nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u00e0y. Nay l\u1ec5 Th\u0103ng mi\u1ebfu \u0111\u00e3 xong, Tr\u1eabm ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n ch\u00ednh, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1i ngh\u0129a \u1edf gi\u1eefa m\u00e0 lo vi\u1ec7c l\u1edbn\u201d. B\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u1ec1u ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai qu\u00e9t m\u00e0u v\u00e0ng cung th\u00e0nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m T\u1eed c\u1ea5m th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Gi\u00e1m th\u00e0nh ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 \u0110\u1ed7 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecbnh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 ng\u1eafm \u0111o t\u1eeb s\u00f4ng \u0110i\u1ebfu Ngao (t\u00ean x\u00e3) \u0111\u1ebfn Ai Lao, v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3 h\u00ecnh th\u1ebf n\u00fai s\u00f4ng \u0111\u1ec3 d\u00e2ng. Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Sai tr\u01b0\u1edfng b\u1ea3y s\u00e1ch thu\u1ed9c Man r\u1eb1ng : B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi d\u00e2ng c\u1ed1ng, \u0111\u00e3 h\u01a1n 200 n\u0103m nay, c\u0169ng l\u00e0 phi\u00ean thu\u1ed9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Ph\u00e0m \u0111\u1ea5t \u0111ai thu\u1ed9c b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ph\u1ea3i c\u00f3 b\u1edd c\u00f5i r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 d\u00f9ng trong vi\u1ec7c tr\u1ecb d\u00e2n gi\u1eef n\u01b0\u1edbc ch\u1edb n\u00ean ng\u1edd s\u1ee3. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i \u0111\u00e3 c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng phi\u1ec1n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i cung \u0111\u1ed1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1eddng sinh ((3) T\u01b0\u1eddng sinh : sinh vi\u00ean \u1edf ph\u1ee7, huy\u1ec7n.) t\u1ec9nh Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfn n\u01b0\u1edbc Thanh l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00f4n Nguy\u00ean \u0111i \u0110\u00e0i Loan ch\u1ea5m thi, nh\u00e2n b\u1ecb b\u00e3o d\u1ea1t v\u00e0o \u0111\u1eadu \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng. Sai cho qu\u1ea7n \u00e1o ti\u1ec1n g\u1ea1o v\u00e0 \u0111\u01b0a theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Kh\u00f4n Nguy\u00ean xin v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n. Y cho, v\u00e0 cho th\u00eam 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e0n cho nh\u1eefng c\u00f4ng th\u1ea7n trung h\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cNay r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00ean mi\u1ebfu \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng c\u00fang mu\u00f4n n\u0103m, theo l\u1ec5 th\u00ec c\u00f3 t\u00f2ng t\u1ef1. Tr\u1eabm ngh\u0129 t\u1eeb bu\u1ed5i trung h\u01b0ng \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u00f2i gi\u00fap \u0111\u1ee1, ngo\u00e0i n\u0103m ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t M\u1eadn, T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u1ec3n, T\u00f4n Th\u1ea5t Huy, V\u00f5 T\u00e1nh, Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u ra, c\u00f2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng tr\u1ea1ng r\u1ef1c r\u1ee1. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n th\u00e2n hu\u00e2n, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ef7 chung h\u1ebft l\u00f2ng, c\u00f4ng lao \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, th\u00ec li\u1ec7t k\u00ea c\u00f4ng tr\u1ea1ng, b\u00e0n x\u00e9t t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i tr\u1eabm quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i c\u00f4ng l\u1edbn, l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf \u0111i\u1ec3n th\u1edd\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai s\u1ee9 sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim Truy l\u00e0m Ch\u00e1nh s\u1ee9, Cai c\u01a1 Th\u1ecb tr\u00e0 l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Trung l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 (t\u1eb7ng Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng 3 c\u00e2n qu\u1ebf v\u00e0 sa, the, tr\u1eebu, l\u1ee5a m\u1ed9c, l\u1ee5a tr\u1eafng, m\u1ed7i th\u1ee9 100 t\u1ea5m).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n m\u00f9i, duy\u1ec7t binh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u01b0\u1eddng Anh quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : Nh\u1eefng mi\u1ebfu th\u1edd \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 khi hai ba s\u1edf mi\u1ebfu c\u00f9ng th\u1edd m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, c\u00f3 khi m\u1ed9t h\u1ea1t m\u00e0 th\u1edd hai ba tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, xin cho t\u1eeb sau k\u1ef3 xu\u00e2n t\u1ebf n\u00e0y, m\u1ed7i h\u1ea1t \u0111\u1ec1u h\u1ee3p th\u1edd m\u1ed9t \u0111\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 khi\u1ebfn c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i c\u1ee9 m\u1ed7i tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n, duy h\u1ecd Tr\u1ecbnh kh\u00f4ng d\u1ef1 l\u1ec7 \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u d\u00e2ng danh s\u00e1ch gia c\u1ea5p c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201c\u0110i\u1ec3n l\u1ec7 gia c\u1ea5p l\u00e0 \u0111\u1ec3 ng\u1ee5 \u00fd khuy\u00ean r\u0103n. N\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i cho c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, kh\u00f4ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd khuy\u00ean r\u0103n\u201d. Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i. B\u1ecdn L\u1ec5 b\u1ed9 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ed3ng L\u00fd v\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c sai l\u1ea7m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 sai hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh k\u00ea danh s\u00e1ch c\u00e1c quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 l\u1edbn nh\u1ecf tu\u1ef3 gi\u00e1 v\u00e0 c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f3 d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c l\u1ec5 bang giao, cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n x\u00e9t, ai \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng, ai kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00ec ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh qu\u1ea3n T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 Thanh Hoa m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp nh\u1eefng h\u1ed9 y\u1ebfn s\u00e0o (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf 8 l\u1ea1ng), tha cho thu\u1ebf th\u00e2n. Nh\u00e2n l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thuy\u1ec1n y\u1ebfn h\u1ed9 (y\u1ebfn h\u1ed9 n\u00e0o \u0111inh s\u1ed1 40 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf n\u00ean th\u00ec \u0111\u00f3ng 12 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, h\u1ed9 n\u00e0o 30 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean \u0111\u00f3ng 8 chi\u1ebfc, h\u1ed9 n\u00e0o 20 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean \u0111\u00f3ng 5 chi\u1ebfc, h\u1ed9 n\u00e0o 10 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean \u0111\u00f3ng 2 chi\u1ebfc. Thuy\u1ec1n r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 6 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, do quan s\u1edf t\u1ea1i c\u1ea5p b\u00e0i ch\u1ec9, chi\u1ebfu l\u1ec7 n\u1ed9p thu\u1ebf. Sai d\u1ecbch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n c\u1ea3. H\u1ed9 n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 10 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec kh\u00f4ng \u1edf l\u1ec7 n\u00e0y).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn qu\u1ea3n l\u00fd Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n v\u00e0 d\u00e2ng nghi ch\u00fa \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u v\u00e0 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u. [Vua] chu\u1ea9n cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb bu\u1ed5i thi\u1ebft tri\u1ec1u ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 2. H\u1eb1ng th\u00e1ng, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t v\u00e0 ng\u00e0y r\u1eb1m \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u ; c\u00e1c ng\u00e0y 5, 10, 20, 25 \u0111\u1eb7t th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u. Ng\u00e0y \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u th\u00ec h\u1eefu ty b\u00e0y l\u1ed7 b\u1ed9 v\u00e0 nghi v\u1ec7 \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0. Vua ng\u1ef1 m\u0169 c\u1eedu long, \u00e1o b\u00e0o v\u00e0ng, \u0111ai ng\u1ecdc. Ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n v\u00e0 v\u0103n v\u00f5 tr\u0103m quan \u0111\u1ec1u mang \u00e1o m\u0169 \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u, theo ban ch\u1ea7u b\u00e1i. Ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u th\u00ec \u0111\u1eb7t nghi v\u1ec7 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. Vua ng\u1ef1 kh\u0103n c\u1eedu long ki\u1ec3u nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, \u00e1o tr\u00e0ng v\u1ea1t s\u1eafc v\u00e0ng ki\u1ec3u nh\u00e0 Minh, b\u1ed5 t\u1eed th\u00eau r\u1ed3ng v\u00e0ng. Ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n v\u00e0 v\u0103n v\u00f5 t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u mang \u00e1o m\u0169 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u m\u00e0 ch\u1ea7u b\u00e1i. \u0110\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00ean \u0111i\u1ec7n cho ng\u1ed3i v\u00e0 cho u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u00e8. C\u00e1c nha m\u00f4n c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec th\u00ec t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p th\u00eam l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng cho th\u01b0 l\u1ea1i v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. (M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 1 quan 5 ti\u1ec1n v\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o). D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u01b0\u01a1ng \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 nu\u00f4i \u0111\u1ee9c thanh li\u00eam, nay \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ngo\u1ea1i l\u1ec7 gia \u00e2n th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng, n\u1ebfu c\u00f2n tham nh\u0169ng h\u1ed1i l\u1ed9 v\u00e0 kh\u00f4ng ch\u0103m ch\u1ec9 ch\u1ee9c v\u1ee5, s\u1ebd th\u00eam b\u1eadc m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 bi\u1ec1n \u1edf Thanh Hoa b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u00f4ng \u1edf N\u00f4ng C\u1ed1ng \u0111em gi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ec5 l\u1ef1a ch\u1ecdn trong c\u00e1c \u0111\u1ed9i ti\u1ec3u h\u1ea7u, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi cao tu\u1ed5i bi\u1ebft \u00e2m nh\u1ea1c th\u00ec cho d\u1ea1y \u0111\u1ed9i ti\u1ec3u h\u1ea7u n\u1eef di\u1ec5n t\u1eadp cho th\u00f4ng th\u1ea1o \u0111\u1ec3 h\u00e1t ch\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c b\u1eaft d\u00e2n v\u00e0 th\u1ee3 luy\u1ec7n n\u1ea5u c\u00e1c th\u1ee9 ng\u00f3i l\u01b0u ly.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An d\u00e2ng bi\u1ec3u xin truy d\u00e2ng l\u1ec5 ti\u1ebfn h\u01b0\u01a1ng. Vua cho l\u00e0 vi\u1ec7c qu\u1ed1c tang \u0111\u00e3 xong, cho mi\u1ec5n. Cho vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y v\u00e0 s\u1ee9 gi\u1ea3 b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i xin cho Man thu\u1ed9c l\u00e0 Ph\u1ecdc Kh\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c thu thu\u1ebf \u1edf \u0111\u1ed9ng \u0110\u1ed9ng D\u1ecbch. Vua sai Thi\u00eam s\u1ef1 V\u00f5 Vi\u1ebft Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An truy\u1ec1n h\u1ecdp t\u00ean Ph\u1ecdc Kh\u00e2m v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ed9ng D\u1ecbch \u0111\u1ec3 x\u00e9t. Ph\u1ecdc Kh\u00e2m th\u00fa r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia nghe n\u00f3i \u0111\u1ed9ng \u0110\u1ed9ng D\u1ecbch thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ed9ng L\u1ea1c Ho\u00e0n, n\u00ean \u0111\u00e3 b\u1ecb Ph\u00ec Ch\u1ee7 Ph\u00f4 sai \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9ng \u1ea5y \u0111\u00f2i thu\u1ebf. Nay t\u1ef1 bi\u1ebft l\u00e0 tr\u00e1i l\u1ec7, xin nh\u1eadn t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c hai s\u00e1ch Ph\u00e1 B\u0103ng, X\u01b0\u01a1ng C\u1ee5m thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 c\u0169ng b\u1ecb Ph\u00e1 H\u1ea1t X\u00e0 B\u00fat [\u66f7\u86c7\u7b46 Chao Raja Putra Sadet Chaofa Jaya <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Rajabud_Yoh\">Ny\u00f4<\/a>] (con vua n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Anouvong\">Anouvong<\/a>) sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u00f2i thu\u1ebf. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 vua n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ed9ng D\u1ecbch l\u00e0 d\u00e2n bi\u00ean c\u1ee7a ta, \u0111\u00e3 ghi v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch. Ph\u1ecdc Kh\u00e2m \u0111\u00e3 bi\u1ebft t\u1ed9i th\u00ec t\u1ea1m r\u1ed9ng tha cho. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c s\u00e1ch Man \u1edf Cam L\u1ed9 th\u00ec l\u00e0 th\u1ea7n thu\u1ed9c c\u1ee7a tri\u1ec1u ta, v\u1eabn cung n\u1ed9p thu\u1ebf l\u1ec7 h\u01a1n 200 n\u0103m nay, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn s\u00e1ch nhi\u1ec5u thu\u1ebf kho\u00e1 bao gi\u1edd. Ph\u00e1 H\u1ea1t X\u00e0 B\u00fat sao d\u00e1m nh\u01b0 v\u1eady ? Duy ngh\u0129 y m\u1edbi m\u1ea1o ph\u1ea1m m\u1ed9t l\u1ea7n n\u00ean c\u0169ng r\u1ed9ng dung cho. V\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i nghi\u00eam c\u1ea5m b\u1ecdn ch\u00fang, t\u1eeb nay ph\u1ea3i tu\u00e2n ph\u00e1p lu\u1eadt, gi\u1eef c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m b\u1eady, \u0111\u1ec3 nh\u1edd c\u00e1i ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a tr\u1eabm v\u1ed7 y\u00ean c\u00e1c bang\u201d. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb th\u00f4ng s\u1ee9c cho Sai tr\u01b0\u1edfng b\u1ea3y s\u00e1ch Cam L\u1ed9 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u1edf n\u0103m tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh (S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng, S\u01a1n Nam h\u1ea1, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, Kinh B\u1eafc, m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng ; ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c ph\u1ee5 v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n T\u00e2y). Sai T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea Ch\u1ea5t qu\u1ea3n l\u0129nh \u1ea5n v\u1ee5 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng T\u1ef1 khanh L\u00ea \u0110\u1ed3ng L\u00fd, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, Cai b\u1ea1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n, chia nhau \u0111i c\u00e1c n\u01a1i ph\u1ee5ng m\u1ec7nh l\u00e0m vi\u1ec7c. B\u1ecdn C\u00f4ng Ti\u1ec7p n\u0103m ngo\u00e1i tu\u1ef3 gi\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y. Vua ngh\u0129 b\u1ecdn h\u1ecd \u1edf ngo\u00e0i l\u00e2u ng\u00e0y, cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ch\u00ednh do tr\u1eabm l\u1ef1a ch\u1ecdn, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1eef c\u00f4ng b\u1eb1ng trung th\u1ef1c, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng l\u00f2ng tr\u1eabm \u0111inh ninh d\u1eb7n d\u00f2 ba b\u1ed1n l\u1ea7n. Nay ban cho nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 nu\u00f4i li\u00eam. N\u1ebfu c\u00f2n d\u1ee5ng t\u00e2m \u0111en t\u1ed1i, cam l\u00e0m \u00f4 tr\u1ecdc, th\u00ec d\u00f9 kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn b\u00e1o \u0111\u00e1p \u01a1n tr\u1eabm, nh\u01b0ng l\u1ea1i kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn b\u1ea3n th\u00e2n v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh sao ? Ph\u00e0m nh\u1eefng b\u1ecdn qu\u00ean \u01a1n v\u00f4 s\u1ec9 nh\u01b0 th\u1ebf, tr\u1eabm nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 tr\u1eeb ti\u1ec7t c\u00e1i t\u1ec7 h\u1ed1i l\u1ed9. Khi d\u1ee5 \u0111\u1ebfn n\u00ean \u0111\u1ec3 lu\u00f4n lu\u00f4n \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ch\u1ed7 ng\u1ed3i \u0111\u1ec3 k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo, ch\u1edb qu\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 L\u00ea Ch\u1ea5t r\u1eb1ng : vi\u1ec7c d\u00e2n ch\u00ednh bu\u1ed5i m\u1edbi, c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean gi\u1ea3n d\u1ecb, mi\u1ec5n sao tr\u1eeb b\u1ecf th\u00f3i t\u1ec7, ch\u1ea5n h\u01b0ng \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd c\u00f3 vi\u00ean ph\u1ee7 l\u1ea1i \u1edf Kinh B\u1eafc l\u00e0 Man Kim X\u00e1n v\u00e0 vi\u00ean tr\u1ea5n ty \u1edf S\u01a1n Nam h\u1ea1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh C\u1ea9m \u0111\u00f2i ti\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n, Ch\u1ea5t l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em ch\u00e9m cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi t\u1ed5ng s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean, \u0111inh s\u1ed1 t\u0103ng nhi\u1ec1u. (S\u1ed1 \u0111inh n\u0103m tr\u1ea5n v\u00e0 ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u1ec1 n\u0103m Canh th\u00ecn c\u00f3 190.226 ng\u01b0\u1eddi, n\u0103m T\u00e2n t\u1ef5 c\u00f3 189.271 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn n\u0103m nay s\u1ed5 tuy\u1ec3n l\u00ean t\u1edbi 193.817 ng\u01b0\u1eddi). Vua th\u01b0\u1edfng b\u1ecdn L\u00ea Ch\u1ea5t v\u00e0 C\u00f4ng Ti\u1ec7p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gia m\u1ed9t c\u1ea5p v\u00e0 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n th\u00eau m\u00e3ng x\u00e0 ; l\u1ea1i th\u00eam cho Ch\u1ea5t 2 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty, b\u1ecdn C\u00f4ng Ti\u1ec7p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m. C\u00e1c tr\u1ea5n v\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n th\u00ec giao cho b\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u1ecb c\u00f4ng : c\u00e1c Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, L\u00ea C\u00f4ng L\u00fd, L\u00ea V\u0103n Ti\u1ebfn, Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i, Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, L\u01b0u Thuy\u00ean, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng hai l\u1ea7n k\u1ef7 l\u1ee5c. Thuy\u00ean v\u00e0 B\u1ea3ng v\u00ec tr\u1ed9i h\u01a1n n\u00ean th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 10 t\u1ea5m l\u1ee5a. C\u00e1c tri ph\u1ee7, tri huy\u1ec7n, cai \u00e1n, tri b\u1ea1, tham lu\u1eadn, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t l\u1ea7n k\u1ef7 l\u1ee5c. Th\u01b0 l\u1ea1i, cai t\u1ed5ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 v\u00e0 th\u1ef1c th\u1ee5 theo b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Duy vi\u00ean Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0 Phan \u0110\u1ee9c Quang v\u00ec kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng. B\u1ed9 L\u1ea1i v\u00ec ngh\u1ecb t\u00e2u r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cB\u1eafc Th\u00e0nh m\u1edbi l\u00e0m vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, nh\u1eefng h\u1ea1ng l\u00e3o nhi\u00eau, nhi\u00eau t\u1eadt, l\u00e3o h\u1ea1ng, t\u00e0n t\u1eadt, xin cho chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o l\u00e0 thu\u1ebf th\u00e2n cho l\u00e3o h\u1ea1ng v\u00e0 t\u00e0n t\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p b\u1eb1ng m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf c\u1ee7a tr\u00e1ng h\u1ea1ng, c\u00f2n h\u1ea1ng l\u00e3o nhi\u00eau, nhi\u00eau t\u1eadt th\u00ec cho mi\u1ec5n\u201d. Vua y theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1eefng \u00e1n c\u01b0\u1edbp trong h\u1ea1t ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng h\u1ea1ng d\u00e2n b\u1ea7n c\u00f9ng l\u1eadu s\u1ed5, n\u00ean \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho c\u00e1c tr\u1ea5n ph\u00e0m x\u00e3 n\u00e0o s\u1ed1 d\u00e2n xin t\u1ee5c tuy ghi nhi\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1ng c\u00f9ng c\u1ed1, c\u0169ng \u0111\u1ec1u ph\u00ea chu\u1ea9n, \u0111\u1eebng c\u00e2u n\u1ec7 c\u00e1i l\u1ec7 \u201c10 \u0111inh 1 c\u00f9ng\u201d. N\u0103m ngo\u00e1i, t\u1eeb th\u00e1ng 8 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12, s\u1ed1 d\u00e2n m\u1edbi t\u1ee5c c\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c 16.155 ng\u01b0\u1eddi (tr\u00e1ng \u0111inh 12.436 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f9ng c\u1ed1 3.719 ng\u01b0\u1eddi), xin mi\u1ec5n cho thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m \u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u. L\u1ea1i s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb n\u0103m nay tr\u1edf \u0111i, nh\u1eefng h\u1ea1ng d\u00e2n c\u00f9ng c\u1ed1 \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ea3n nghi\u1ec7p th\u00ec \u0111em v\u00e0o c\u00e1c h\u1ea1ng tr\u00e1ng, qu\u00e2n, d\u00e2n, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0103n th\u00ec v\u1eabn cho mi\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u1ee7 l\u1ef5 ph\u1ee7 Qu\u1ed1c Oai thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u00f3ng \u1edf Ph\u01b0\u1ee3ng Tr\u00ec, \u0111\u1ecba th\u1ebf ch\u1eadt h\u1eb9p, xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn Trung Thu\u1ef5 l\u00e0 n\u01a1i r\u1ed9ng r\u00e3i cao r\u00e1o. Vua y cho (Ph\u01b0\u1ee3ng Tr\u00ec, Trung Thu\u1ef5 \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh tu\u1ea5t, t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao, r\u01b0\u1edbc Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00ean ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n m\u00e3o, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 nh\u1eadn l\u1ec5 m\u1eebng. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u1ed1 c\u00e1o trong ngo\u00e0i. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 Kinh D\u1ecbch n\u00f3i \u201c\u00e2n ti\u1ebfn\u201d l\u00e0 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf vi\u1ec7c ph\u1ee5ng s\u1ef1 \u0111\u1ec3 tr\u1ecdng l\u1ec5 t\u1ebf Tr\u1eddi, Kinh Thi ca t\u1ee5ng vi\u1ec7c \u201cd\u00e2ng l\u1ec5\u201d l\u00e0 n\u00f3i ti\u1ebfn c\u00fang \u0111\u1ec3 n\u00eau l\u00f2ng hi\u1ebfu t\u00f4n cha m\u1eb9. Nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1eb7t gi\u00e1o ho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i b\u00e1o \u0111\u00e1p t\u1eeb g\u1ed1c, m\u00e0 t\u00f4n cha kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng \u0111em ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi Tr\u1eddi. L\u1edbn lao thay Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, l\u1ea5y vui ho\u00e0 l\u00e0m m\u1ed1i gi\u1ec1ng, l\u1ea5y th\u00f4ng minh l\u00e0m khu\u00f4n ph\u00e9p. Kh\u00ed thi\u00eang non s\u00f4ng chung \u0111\u00fac, anh t\u00e0i nh\u01b0 Chu v\u01b0\u01a1ng m\u1edf nghi\u1ec7p khi x\u01b0a ; qu\u00e2n d\u00e2n m\u1ed9t \u0111\u1ee9c m\u1ed9t l\u00f2ng, m\u01b0a l\u1edbn nh\u01b0 H\u1ea1 h\u1eadu ph\u1ee5c th\u00f9 thu\u1edf tr\u01b0\u1edbc. D\u1ef1ng nghi\u1ec7p \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua nguy hi\u1ec3m, m\u01b0u s\u00e2u v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eb9n to\u00e0n. Qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, nh\u00e2n d\u00e2n vui m\u1eebng kh\u1eafp c\u1eeda nh\u00e0, l\u00f2ng mong ng\u01b0\u1eddi c\u0169 ; c\u0103m qu\u00e2n gi\u1eb7c, t\u01b0\u1edbng s\u0129 tranh x\u00f4ng pha t\u00ean \u0111\u1ea1n, c\u00f9ng ch\u00ed ph\u1ee5c th\u00f9. C\u1edd ki\u1ebfm ra uy tr\u1eeb qu\u00e2n hung b\u1ea1o ; b\u1ee5i m\u00f9 qu\u00e9t s\u1ea1ch kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u1ea5t \u0111ai. Ki\u1ebfn thi\u1ebft mi\u1ebfu x\u00e3 th\u1ecb tri\u1ec1u ((1) T\u00f4n mi\u1ebfu, x\u00e3 t\u1eafc, \u0111\u00f4 th\u1ecb, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh), t\u00f4 \u0111i\u1ec3m quy m\u00f4 bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u r\u1ef1c r\u1ee1 ; s\u1eeda sang \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng l\u1ec5 nh\u1ea1c, l\u01b0u truy\u1ec1n c\u01a1 s\u1edf mu\u00f4n \u0111\u1eddi v\u1ec1 sau. Tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc g\u1eafng c\u00f4ng, s\u1edbm h\u00f4m kh\u00f4ng h\u1ec1 nh\u00e0n r\u1ed7i ; nghi\u1ec7p x\u01b0a gi\u1eef v\u1eefng, m\u1ecdi vi\u1ec7c th\u1eadn tr\u1ecdng thu\u1ef7 chung. T\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn ph\u00e9p tr\u1eddi r\u1ee7 truy\u1ec1n, con ch\u00e1u th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng ; \u0111\u1ee9c c\u00f2n chuy\u1ec3n m\u1ea1nh, cao c\u1ea3 v\u00f4 c\u00f9ng. Tr\u1eabm \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u0111\u1ec3 l\u1ea1i y\u00ean vui, nghi\u1ec7p l\u1edbn. Vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 th\u00ec theo Th\u00e0nh Chu \u0111i\u1ec3n l\u1edbn, t\u00f4n H\u1eadu T\u1eafc m\u00e0 th\u00e2n V\u0103n v\u01b0\u01a1ng ; vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u00fang th\u00ec t\u1ecf l\u00f2ng hi\u1ebfu gi\u1eef n\u1ec1, r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng kh\u1ea3o s\u00e1nh c\u00f9ng Th\u00e1i t\u1ed5. Noi \u0111\u01b0\u1eddng hay \u1ea5y, l\u1ea1i c\u1eed l\u1ec5 to. K\u00ednh c\u1ea9n ch\u1ecdn ng\u00e0y m\u1ed3ng 6 th\u00e1ng n\u00e0y, sai quan k\u00ednh c\u00e1o Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t v\u00e0 T\u00f4n mi\u1ebfu x\u00e3 t\u1eafc ; ng\u00e0y m\u1ed3ng 10 th\u00ec h\u1ee3p t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao v\u00e0 r\u01b0\u1edbc th\u1ea7n v\u1ecb Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Khai Thi\u00ean Ho\u1eb1ng \u0110\u1ea1o L\u1eadp K\u1ef7 Thu\u1ef3 Th\u1ed1ng Th\u1ea7n V\u0103n Th\u00e1nh V\u00f5 Tu\u1ea5n \u0110\u1ee9c Long C\u00f4ng Ch\u00ed Nh\u00e2n \u0110\u1ea1i Hi\u1ebfu Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00ean ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, k\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay l\u00e0 n\u0103m Nh\u00e2m ng\u1ecd. C\u00e1c \u0111\u1ed3 th\u1edd nghi l\u1ec5 \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 ng\u00f4i ph\u1ed1i Th\u00e1i t\u1ed5 Gia d\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. Vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u00e9p l\u00e0m h\u1ed9i \u0111i\u1ec3n, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i v\u00f4 c\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ecnh ng\u1ecdc d\u00e2ng th\u1edd, ca ng\u1ee3i m\u1ec7nh tr\u1eddi sinh d\u1ee5c ; \u0111\u00e0n Giao ch\u00fac h\u1ed7, \u0111\u1ed9i \u01a1n Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf ph\u00f9 tr\u00ec. \u0110\u00e3 k\u00ednh d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u, \u0111\u1ec3 ban \u01a1n kh\u1eafp n\u01a1i. V\u1eady c\u00f3 8 \u0111i\u1ec1u \u00e2n \u0111i\u1ec3n :<\/p>\n\n\n\n<p>1. C\u00e1c c\u00f4ng ho\u00e0ng \u0111\u1ec7, ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 v\u0103n ban \u1edf Kinh t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, ban y\u1ebfn m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>2. V\u0103n t\u1ee9 ph\u1ea9m, v\u00f5 tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i, c\u1ea5p m\u1ed9t l\u1ea7n k\u1ef7 l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>3. C\u00e1c th\u1ea7n k\u1ef3 \u1edf th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u1ebf trong khi B\u1eafc tu\u1ea7n h\u1ed3i loan \u0111i qua, nay l\u1ea1i cho t\u1ebf m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>4. C\u00e1c k\u1ef3 l\u00e3o \u1edf b\u1ed1n dinh tr\u1ef1c l\u1ec7 100 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean th\u00ec th\u01b0\u1edfng 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 t\u1ea5m l\u1ee5a ; 90 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 t\u1ea5m v\u1ea3i ; 80 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 t\u1ea5m v\u1ea3i ; 70 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng 1 t\u1ea5m v\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>5. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 n\u1ed9p quy\u1ec3n \u0111\u1ec3 d\u1ef1 s\u00e1t h\u1ea1ch v\u00e0o l\u1edbp cao \u0111\u1eb3ng \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 2 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec c\u00e1c vi\u00ean T\u1ebf t\u1eedu, T\u01b0 nghi\u1ec7p cho g\u1ecdi \u0111\u1ebfn m\u00e0 ra b\u00e0i thi \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, l\u1ea5y tr\u00fang 100 t\u00ean, chia l\u00e0m ba h\u1ea1ng \u01b0u b\u00ecnh th\u1ee9, l\u00e0m danh s\u00e1ch do b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ec3 cho l\u00e0m gi\u00e1m sinh, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>6. Nh\u1eefng quan vi\u00ean ph\u1ea1m sai l\u1ea7m v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t b\u1ed5ng t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 2 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u cho tha ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>7. Nh\u1eefng quan vi\u00ean c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed \u1edf qu\u00ea qu\u00e1n m\u00e0 hi\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f3 ai l\u00e0 th\u00e2n nh\u00e2n \u0111\u1ec3 tang m\u1ed9t n\u0103m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec3 nu\u00f4i n\u1ea5ng th\u00ec cho \u0111\u1ebfn nha g\u1ea7n m\u00e0 tr\u00ecnh r\u00f5, do c\u00e1c quan th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n x\u00e9t th\u1ef1c \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t l\u00ean m\u00e0 c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>8. C\u00e1c dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Thanh, H\u00e0 Ti\u00ean, Thanh B\u00ecnh, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc. \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n, m\u1ed7i ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Gi\u00e1o th\u1ee5 h\u00e0m Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m, m\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o h\u00e0m Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m, \u0111\u1ec3 d\u1ea1y b\u1ea3o h\u1ecdc sinh, m\u1edf mang v\u0103n ho\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d4i ! \u0111\u1ee9c l\u1edbn m\u00e3i m\u00e3i s\u00e1nh v\u1edbi tr\u1eddi, cao s\u00e1ng d\u00e0i l\u00e2u c\u00f9ng ph\u1ed1i ; ch\u1ee9ng gi\u00e1m \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f4ng h\u1ebft ph\u01b0\u1edbc, l\u00ean xu\u1ed1ng r\u00f5 r\u00e0ng kh\u00f4ng xa. Th\u1ea7n h\u01b0\u1edfng \u1edf l\u00f2ng th\u00e0nh, m\u1ed9t m\u00ecnh ta kh\u00f4ng qu\u00ean k\u1ebf t\u1ef1 ; c\u1ea7u ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ban kh\u1eafp, d\u00e2n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng nh\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd t\u1ef5, vua y\u1ebft l\u0103ng C\u01a1 Th\u00e1nh ((1) L\u0103ng H\u01b0ng t\u1ed5 Hi\u1ebfu khang Ph\u01b0\u1edbc Lu\u00e2n) .<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p ng\u1ecd, y\u1ebft l\u0103ng Thu\u1ef5 Kh\u00e1nh ((2) L\u0103ng v\u1ee3 Hi\u1ebfu khang Ph\u01b0\u1edbc Lu\u00e2n. (3) L\u0103ng Th\u1ebf t\u1ed5 Gia Long.), l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5 (3).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Huy \u0111em c\u00e1c b\u1ed9 ty \u0111i thanh tra th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f9ng c\u00e1c tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 Hu\u1ef3nh V\u0103n Th\u1ecbnh l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n ti\u1ec1n \u0111\u00f3ng \u1ea5n v\u00e0 vi\u1ebft c\u00e1o s\u1eafc (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c ch\u1ee9c t\u00e1n quan v\u00e0 c\u00e1c th\u01b0 l\u1ea1i v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u, khi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u1eb1ng s\u1eafc \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tr\u1ea3 ti\u1ec1n \u0111\u00f3ng \u1ea5n v\u00e0 ti\u1ec1n vi\u1ebft, do L\u1ea1i b\u1ed9, Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o, Th\u1ecb th\u01b0 v\u00e0 nh\u1eefng bi\u1ec1n binh canh gi\u1eef \u1ea5n qu\u1ed1c b\u1ea3o chia nhau, \u0111\u1ebfn nay b\u00e3i \u0111i).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ph\u1ee7 Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ed3ng, tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ph\u1ee7 B\u00ecnh Giang, ph\u1ee7 H\u1ea1 H\u1ed3ng l\u00e0m ph\u1ee7 Ninh Giang ; l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ph\u1ee7 Tam \u0110a, tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0m ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n v\u00ec \u1ed1m xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c v\u00e0 n\u00f3i : \u201cXa b\u1ecf ph\u1ea7n m\u1ed9 \u0111\u00e3 17 n\u0103m nay, may \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 l\u00e0ng th\u0103m vi\u1ebfng th\u00ec b\u1ec7nh s\u1ebd t\u1ef1 kh\u1ecfi\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cH\u00e1 c\u00f3 c\u00e1i l\u00fd v\u1ec1 l\u00e0ng m\u00e0 b\u1ec7nh t\u1eadt kh\u1ecfi ngay. Th\u1ebf r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ec7nh\u201d. Kh\u00f4ng cho. Nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng quan ch\u1ee9c l\u1edbn nh\u1ecf c\u00e1o b\u1ec7nh, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c t\u00ecnh, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c m\u00e0 tho\u00e1i th\u00e1c, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ph\u1ea9m tr\u1eadt quan ch\u1ee9c \u1edf ty Cung ph\u1ee5ng s\u01a1n l\u0103ng, Lang trung tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m (tr\u01b0\u1edbc Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m), T\u01b0 v\u1ee5 tr\u1eadt Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m (tr\u01b0\u1edbc Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m), Th\u01b0 l\u1ea1i tr\u1eadt Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m (tr\u01b0\u1edbc T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m).<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 Ho\u00e0ng Nghi H\u1eefu nh\u00e2n b\u1ecb b\u00e3o v\u00e0o \u0111\u1eadu thuy\u1ec1n \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, xin vay 2.000 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng v\u00e0 500 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Vua chu\u1ea9n l\u1eddi \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb cho vay.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu\u1ed9c h\u1ea1 trong ph\u1ee7 Thi\u1ec7u Ho\u00e1 c\u00f4ng Ch\u1ea9n l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Quy tr\u00e1 x\u01b0ng l\u00e0 th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u00eam v\u00e0o nh\u00e0 d\u00e2n b\u1eaft b\u1ea1c, nh\u00e2n c\u1ef1 \u0111\u00e1nh vi\u00ean Tri huy\u1ec7n V\u00f5 V\u0103n Th\u1ee5c. Dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c t\u00e2u. Vua sai \u0111em ch\u00e9m. Ch\u1ea9n s\u1ee3 h\u00e3i xin nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua n\u00f3i : \u201cBi\u1ebft c\u00f4ng th\u1ef1c th\u00e0, nh\u01b0ng qu\u00e1 nhu nh\u01a1 n\u00ean b\u1ecdn thu\u1ed9c h\u1ea1 sinh nh\u1eddn\u201d. Ph\u1ee7 thu\u1ed9c Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1eafc b\u1ecb t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh d\u1eadu, t\u1ebf Xu\u00e2n \u1edf V\u0103n mi\u1ebfu. Vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5. D\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb khi tr\u1eabm l\u00ean ng\u00f4i, th\u01b0\u1eddng v\u1eabn mu\u1ed1n th\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1ebf \u0111\u1ec3 t\u1ecf ch\u00fat l\u00f2ng ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9, nh\u01b0ng ngh\u0129 c\u00f2n \u0111\u01b0\u01a1ng c\u01b0 tang ch\u01b0a ti\u1ec7n c\u1eed h\u00e0nh. Nay \u0111\u00e3 h\u1ebft qu\u1ed1c tang, tr\u1eabm th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5, ph\u00e0m ph\u1ea9m v\u1eadt c\u00fang t\u1ebf v\u00e0 \u0111\u1ed3 th\u1edd \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i cho tinh khi\u1ebft, c\u00e1c quan ph\u00e2n hi\u1ebfn b\u1ed3i t\u1ebf \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng c\u00e1i \u00fd t\u00f4n th\u1ea7y tr\u1ecdng \u0111\u1ea1o c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e2u kh\u00f4ng m\u01b0a, l\u00faa ru\u1ed9ng t\u1ed5n h\u1ea1i nhi\u1ec1u. Sai dinh th\u1ea7n kh\u00e1m t\u00e2u \u0111\u1ec3 li\u1ec7u gi\u1ea3m thu\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n B\u00fat gi\u1ea3 t\u1ea1o \u1ea5n t\u00edn \u0111\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 m\u1ea1o l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng kho. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cNgay \u1edf ch\u1ed1n Kinh th\u00e0nh m\u00e0 d\u00e1m l\u00e0m c\u00e0n kh\u00f4ng s\u1ee3 nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec bi\u1ebft ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ch\u00fang n\u00f3 l\u00e0m b\u1eady \u0111\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0o. Tr\u1eabm quy\u1ebft kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u nh\u00e2n t\u1eeb nhu nh\u01a1 \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ea3ng \u00e1c c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng qu\u00e1, di lu\u1ef5 \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n\u201d. Sai \u0111em ch\u00e9m ngay \u1edf ch\u1ee3 \u0110\u00f4ng. L\u1ea1i s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c v\u1ee5 gi\u1ea3 m\u1ea1o \u1ea5n t\u00edn c\u00e1c nha c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c quan tr\u1ecdng, c\u00f9ng vi\u1ec7c binh c\u01a1 l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n, \u0111\u1ec1u theo \u0111\u00f3 m\u00e0 ngh\u0129 x\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e3n vi\u1ec7c c\u1ea5m l\u01b0u h\u00e0nh ti\u1ec1n ngu\u1ef5 hi\u1ec7u [c\u1ee7a T\u00e2y S\u01a1n]. Kho\u1ea3ng \u0111\u1eddi Gia Long c\u00f3 chi\u1ebfu t\u1ea1m l\u01b0u h\u00e0nh ti\u1ec1n \u1ea5y trong 5 n\u0103m, t\u1eeb \u0110inh s\u1eedu \u0111\u1ebfn T\u00e2n t\u1ef5, t\u1eeb Nh\u00e2m ng\u1ecd v\u1ec1 sau th\u1eddi c\u1ea5m h\u1eb3n. \u0110\u1ebfn nay b\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u l\u1ea1i. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ra m\u1ec7nh l\u1ec7nh l\u00e0 c\u1ea7n ph\u1ea3i thi h\u00e0nh. Nay c\u00e1i h\u1ea1n c\u1ea5m \u0111\u00e3 h\u1ebft th\u00ec s\u1ed1 ti\u1ec1n ngu\u1ef5 c\u00f2n l\u1ea1i trong d\u00e2n gian \u0111\u1ec1u th\u00e0nh v\u1eadt v\u00f4 d\u1ee5ng. Ngh\u0129 r\u1eb1ng d\u00e2n nh\u1ecf kh\u00f4ng c\u00f3 bao nhi\u00eau ti\u1ec1n nong m\u00e0 \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t kh\u00f4ng ti\u00eau d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec s\u1ef1 \u0103n ti\u00eau h\u1eb1ng ng\u00e0y t\u1ea5t ph\u1ea3i thi\u1ebfu th\u1ed1n. V\u1eady t\u1ea1m ho\u00e3n cho m\u1ed9t n\u0103m, ph\u00e0m nh\u1eefng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng ngu\u1ef5 hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em n\u1ed9p thu\u1ebf h\u1ebft. Ai xin \u0111em n\u1ed9p \u0111\u1ed5i th\u00ec \u0111\u1ed5i cho ti\u1ec1n m\u1edbi ch\u1ebf (c\u1ee9 2 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng ngu\u1ef5 \u0103n 1 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng m\u1edbi ch\u1ebf) ; \u0111\u1ebfn sang n\u0103m th\u00ec th\u00f4i. Vi\u1ec7c mua b\u00e1n \u0111\u1ed5i ch\u00e1c trong d\u00e2n gian v\u00e0 ch\u1ee3 b\u00faa \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 h\u1ea1n m\u00e0 c\u1ea5m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ed9i T\u1eeb ph\u1ee5ng nh\u1ea5t l\u00e0m ty T\u1ea3 t\u1eeb t\u1ebf, \u0111\u1ed9i T\u1eeb ph\u1ee5ng nh\u1ecb l\u00e0m ty H\u1eefu t\u1eeb t\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp m\u1eb7t t\u1ea3 Kinh th\u00e0nh (d\u00e0i 566 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc). Sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c. Th\u01b0\u1edfng c\u00e1c qu\u00e2n h\u01a1n 67.900 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cKinh s\u01b0 l\u00e0 n\u01a1i c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta khi v\u00f5 c\u00f4ng c\u1ea3 \u0111\u1ecbnh th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1ef1ng \u0111\u00f4 th\u00e0nh, d\u1ea7n d\u1ea7n x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00eam m\u00e3i, cho n\u00ean uy thanh tr\u1ea5n \u00e1p m\u1ecdi n\u01a1i, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i c\u01a1 nghi\u1ec7p mu\u00f4n \u0111\u1eddi cho con ch\u00e1u ta. Duy v\u1ec1 m\u1eb7t t\u1ea3 c\u00f2n l\u00e0 th\u00e0nh \u0111\u1ea5t ch\u01b0a x\u00e2y g\u1ea1ch \u0111\u00e1. Tr\u1eabm k\u00ednh noi nghi\u1ec7p l\u1edbn, r\u1ea5t \u0111\u1ec3 t\u00e2m l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf c\u00f4ng nghi\u1ec7p ti\u1ec1n nh\u00e2n. Nay n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng nh\u00e0n r\u1ed7i, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac n\u00ean s\u1eeda sang vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i c\u0103n b\u1ea3n v\u1eefng n\u01b0\u1edbc, b\u1ea3o d\u00e2n. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh theo \u0111\u00fang quy th\u1ee9c m\u00e0 x\u00e2y \u0111\u1eafp\u201d. Sau th\u1ea5y m\u01b0a xu\u00e2n c\u00f2n l\u1ea1nh, binh l\u00ednh ph\u1ea3i l\u1ea5y c\u00e1t \u1edf s\u00f4ng v\u1ea5t v\u1ea3 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u00e0o l\u1ea5y c\u00e1t \u1edf tr\u00ean b\u00e3i, ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u00e0o m\u1ea5t l\u00faa rau c\u1ee7a d\u00e2n th\u00ec chi\u1ebfu gi\u00e1 \u0111\u1ec1n ti\u1ec1n. L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh th\u00ec gi\u1edd l\u00e0m vi\u1ec7c (m\u1eb7t tr\u1eddi m\u1ecdc b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m, m\u1eb7t tr\u1eddi l\u1eb7n th\u00ec ngh\u1ec9 ; m\u01b0a gi\u00f3 cho t\u1ea1m ng\u1eebng) v\u00e0 ph\u00e1i th\u00e1i y \u0111\u1ebfn tr\u00fa ngay \u1edf s\u1edf l\u00e0m, ai \u1ed1m th\u00ec l\u1ea5y thu\u1ed1c c\u00f4ng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. \u0110\u1ebfn khi ho\u00e0n th\u00e0nh, th\u01b0\u1edfng cho quan binh v\u00e0 th\u1ee3 thuy\u1ec1n h\u01a1n 52.200 quan. \u0110\u1ed5ng l\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 5 th\u00e1ng ti\u1ec1n b\u1ed5ng v\u00e0 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c. C\u00e1c y sinh c\u0169ng chi\u1ebfu c\u00f4ng tr\u1ea1ng m\u00e0 ph\u00e2n h\u01a1n k\u00e9m \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp th\u00e0nh tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1. Th\u00e0nh \u1edf Tr\u00fac Ph\u00ea (t\u00ean x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng), khu\u00f4n kh\u1ed5 c\u0169 th\u1ea5p h\u1eb9p. Tr\u01b0\u1edbc vua \u0111i B\u1eafc tu\u1ea7n, sai vi\u00ean gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111\u1ebfn ng\u1eafm \u0111\u1ecba th\u1ebf \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam. \u0110\u1ebfn nay sai Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tu\u1ea5n tr\u00f4ng coi 1.500 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c qu\u00e2n thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn \u1ee9ng d\u1ecbch. Nh\u00e0 d\u00e2n v\u00e0 \u0111\u00ecnh mi\u1ebfu ph\u00eda ngo\u00e0i th\u00e0nh, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u1ea7n d\u1eddi \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n. Khi th\u00e0nh \u0111\u1eafp xong, b\u1ecdn gi\u00e1m tu v\u00e0 chuy\u00ean bi\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n b\u1ed5ng v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 V\u0169 \u0110\u00ecnh L\u1ee5c, ngu\u1ef5 x\u01b0ng qu\u00e2n dinh Trung khu\u00f4ng, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Chung, ngu\u1ef5 x\u01b0ng Th\u1ed1ng l\u0129nh S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o, nh\u00f3m h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c v\u00f9ng S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1, ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n trong m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y n\u0103m nay, d\u00e2n b\u1ecb h\u1ea1i kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft. V\u1eeba qu\u1ea3n ph\u1ee7 \u1ee9ng Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd \u0111em qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft, g\u1eb7p Th\u1ebf Chung \u1edf Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, binh c\u1ee7a gi\u1eb7c h\u01a1n 200 m\u00e0 binh c\u1ee7a Qu\u00fd ch\u1ec9 c\u00f3 80, \u00edt ch\u1eb3ng \u0111\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, Qu\u00fd h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, tay \u0111\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y t\u00ean gi\u1eb7c r\u1ed3i ch\u1ebft \u1edf tr\u1eadn. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, chia qu\u00e2n \u0111i \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. Th\u1ebf Chung tr\u1ed1n v\u1ec1 v\u00f9ng Thi\u00ean B\u1ea3n, h\u1ed9i v\u1edbi \u0110\u00ecnh L\u1ee5c. Th\u00e0nh th\u1ea7n m\u1eadt sai th\u1ed5 h\u00e0o \u1edf Nam Ch\u00e2n l\u00e0 \u0110\u1ed7 H\u1eefu L\u1ef1c d\u00f9ng k\u1ebf d\u1ee5 \u0111\u1ebfn nh\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh \u0111em binh v\u00e0 voi \u0111i b\u1eaft \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf T\u1eeb S\u01a1n, b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua cho L\u00ea Ch\u1ea5t l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00fang th\u1eddi c\u01a1, xu\u1ed1ng d\u1ee5 ng\u1ee3i khen, cho \u0110\u1ed7 H\u1eefu L\u1ef1c l\u00e0m Cai c\u01a1, ban cho \u00e1o m\u0169 Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m, 2.000 quan ti\u1ec1n v\u00e0 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Ba ng\u01b0\u1eddi con v\u00e0 ch\u00e1u g\u1ecdi b\u1eb1ng ch\u00fa b\u00e1c c\u1ee7a H\u1eefu L\u1ef1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, theo tr\u1ea5n sai ph\u00e1i. Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 1 c\u1ea5p qu\u00e2n c\u00f4ng. Bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 200 quan ti\u1ec1n. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u00e1i v\u00f5 T\u1ea3 qu\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c cho 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng c\u1ea9m v\u00e0 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c tu\u1ea5t. \u0110\u00ecnh L\u1ee5c v\u00e0 Th\u1ebf Chung b\u1ecb gi\u1ebft, \u0111em \u0111\u1ea7u \u0111i b\u00eau \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n. Cha Th\u1ebf Chung l\u00e0 Nguy\u1ec5n Gia Phan (ti\u1ebfn s\u0129 tri\u1ec1u L\u00ea) v\u00ec kh\u00f4ng tri t\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n XIV<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2m ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3 [1822], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3, vua \u0111i s\u0103n \u1edf n\u00fai Th\u1ebf Gi\u1edbi. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm \u0111i l\u1ea7n n\u00e0y, s\u1edbm \u0111i t\u1ed1i v\u1ec1, ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed1i lo li\u00ean mi\u00ean h\u1eb1ng tu\u1ea7n, ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi th\u00ec c\u00f3 l\u00f2ng tr\u00f4ng hoan ngh\u00eanh gi\u00fap \u0111\u1ee1, tr\u1eabm r\u1ea5t vui l\u00f2ng. Nh\u1eefng d\u00e2n x\u00e3 tr\u1eabm \u0111i qua \u0111\u1ec1u cho mi\u1ec5n 2 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n n\u0103m nay. M\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 gi\u00e1p \u0111\u01b0\u1eddng quan La Ch\u1eed m\u1edbi b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t x\u00f3i l\u1edf th\u00ec cho mi\u1ec5n thu\u1ebf, sai d\u00e2n b\u1ed3i \u0111\u1eafp v\u00e0 cho 1.500 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ed9c binh c\u1ee7a c\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n su\u1ea5t \u1edf qu\u00e2n Th\u1ecb trung Th\u1ecb n\u1ed9i (Qu\u00e2n Th\u1ecb trung : V\u1ec7 u\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c 7 ng\u01b0\u1eddi, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd 5 ng\u01b0\u1eddi, Cai \u0111\u1ed9i 3 ng\u01b0\u1eddi, Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i 2 ng\u01b0\u1eddi ; Qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i : V\u1ec7 u\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c 6 ng\u01b0\u1eddi, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd 4 ng\u01b0\u1eddi, Cai \u0111\u1ed9i 2 ng\u01b0\u1eddi, Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi), sai l\u1ea5y phu th\u01b0\u1eddng \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i m\u00e0 b\u1ed5, sau c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec m\u1ed9 ngo\u00e0i sung v\u00e0o. Nh\u1eefng binh l\u00ednh l\u1ec7 t\u00f2ng c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 ng\u0169, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai vi\u1ec7c ri\u00eang. L\u1ea1i s\u1eafc r\u1eb1ng c\u00e1c quan ngo\u00e0i khi \u1edf l\u1ef5 s\u1edf c\u00f3 m\u1ed9 thu\u1ed9c binh th\u00ec khi \u0111\u1ed5i n\u01a1i kh\u00e1c ph\u1ea3i l\u01b0u thu\u1ed9c binh \u1ea5y l\u1ea1i cho th\u01b0\u1ee3ng ty trong h\u1ea1t, duy quan Kinh mang theo thu\u1ed9c binh \u0111i th\u00fa, th\u00ec khi v\u1ec1 Kinh ho\u1eb7c \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c mang theo \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng vi\u1ec7n Thu\u1ef5 t\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, Cai \u0111\u1ed9i \u0110\u1eb7ng V\u0103n \u0110\u1ea1t l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Uy v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00e1n ph\u1ee7 s\u1ee9 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Nh\u1ecb ch\u1ebft. Cho m\u1ed9t c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng. L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m \u00e1n ph\u1ee7 s\u1ee9 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u v\u1ec1 \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb \u0111\u1ec1u x\u01b0ng l\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u00ecnh th\u1ea7n (tr\u01b0\u1edbc x\u01b0ng l\u00e0 b\u1ecdn v\u0103n v\u00f5 th\u1ea7n), nh\u1eefng v\u0103n b\u1eb1ng truy\u1ec1n th\u1ecb c\u0169ng x\u01b0ng l\u00e0 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n (tr\u01b0\u1edbc x\u01b0ng l\u00e0 c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng), \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, s\u1edb s\u00e1ch v\u1ec1 \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u1edf ch\u1ed7 k\u00fd t\u00ean cu\u1ed1i gi\u1ea5y).<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n b\u1ecb n\u1ea1n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u1eadu v\u00e0o h\u1ea3i ph\u1eadn An H\u1ea3i (t\u00ean ph\u01b0\u1eddng) thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. C\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o r\u1ed3i cho \u0111i. B\u1ecdn tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n So\u1ea1n, L\u00ea \u0110\u01b0\u1eddng Anh, v\u00ec tr\u00e1i l\u1ec7 b\u1eaft d\u00e2n l\u1eb7n v\u1edbt c\u1ee7a cho h\u1ecd, b\u1ecb ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng b\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ecf \u0111\u1ed3ng T\u1ee5 Long \u1edf Tuy\u00ean Quang s\u1ea3n nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3ng, ho\u00e1 phu t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng. Ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh tr\u01b0ng xin l\u0129nh 15.000 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng chi\u1ebft tr\u1ea3 b\u1eb1ng kh\u1ed1i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf 25.000 c\u00e2n. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u xin cho. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n ch\u1ebft. T\u1eb7ng Th\u00e1i b\u1ea3o, thu\u1ef5 l\u00e0 Trung C\u1ea9n. Cho 1.000 quan ti\u1ec1n, 300 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 2 c\u00e2y g\u1ea5m ch\u00e2n kim ((1) Ch\u00e2n kim : th\u1ee9 g\u1ea5m th\u00eau b\u1eb1ng kim tuy\u1ebfn.), 3 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 30 t\u1ea5m l\u1ee5a. Ngh\u1ec9 ch\u1ea7u 3 ng\u00e0y, sai quan \u0111\u1ebfn d\u1ee5 t\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0 b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u1ea7n hu\u00e2n c\u1ef1u, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trung th\u00e0nh c\u1ea9n h\u1eadu. Khi tr\u1eabm \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u1ed1m n\u1eb7ng, mu\u1ed1n th\u00e2n t\u1edbi th\u0103m, nh\u01b0ng ngh\u0129 l\u1ec5 vua t\u00f4i r\u1ea5t nghi\u00eam, n\u1ebfu cho ph\u00e9p n\u1eb1m th\u00ec kh\u00f4ng d\u00e1m y\u00ean t\u00e2m, m\u00e0 g\u01b0\u1ee3ng d\u1eady th\u00ec l\u1ea1i m\u1ecfi m\u1ec7t, cho n\u00ean tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng sai ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ebfn th\u0103m. Nay kh\u00f4ng may qua \u0111\u1eddi, th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc v\u00f4 c\u00f9ng\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cNh\u00e2n b\u00ecnh nh\u1eadt \u0103n m\u1eb7c r\u1ea5t ti\u1ebft ki\u1ec7m, nay l\u1ec5 t\u1ebf \u0111i\u1ec7n tr\u1eabm mu\u1ed1n l\u00e0m h\u1eadu\u201d. R\u1ed3i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai xu\u1ea5t ti\u1ec1n kho, u\u1ef7 cho \u0111\u1ed9i Th\u1ecb thi\u1ec7n h\u1eb1ng ng\u00e0y l\u00e0m c\u1ed7 n\u1ea5u \u0111\u1ec3 c\u00fang. \u0110\u1ebfn h\u00f4m \u0111\u00e1m \u0111\u01b0a v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, vua ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn nh\u00e0, th\u00e2n r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u c\u00fang. Cho 100 binh \u0111\u1ed9i h\u1eefu sai \u0111\u01b0a \u0111i. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y an t\u00e1ng, l\u1ea1i ngh\u1ec9 ch\u1ea7u m\u1ed9t ng\u00e0y. C\u1ea5p cho 10 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Kinh B\u1eafc l\u00e0 Ngu\u1ef5 t\u1ed5ng qu\u1ea3n Th\u00e1i h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng \u1edf x\u00e3 C\u1ed5 Bi\u1ec7n, huy\u1ec7n Gia L\u00e2m. Quan th\u00e0nh sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Uy v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5 \u0111em qu\u00e2n v\u00e2y b\u1eaft. Gi\u1eb7c tr\u1ed5 ra. L\u1ec5 x\u00f4ng l\u00ean tr\u1eadn tr\u01b0\u1edbc, b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ea1n ch\u1ebft. Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Thi v\u00e0 Ng\u00f4 Ng\u1ecdc Kim c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi. Th\u00e1i b\u00e8n ch\u1ea1y sang S\u01a1n T\u00e2y, h\u1ee3p \u0111\u1ea3ng v\u1edbi ngu\u1ef5 Th\u1ed1ng l\u0129nh l\u00e0 Phan H\u1ed1. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Dy, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ni\u00ean, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 \u0111\u1ecbnh l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Truy\u1ec1n \u0111\u1ec1u \u0111em binh v\u00e0 voi \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn x\u00e3 B\u1ed3ng M\u1ea1c, huy\u1ec7n An L\u1ea1c, \u0111\u00e1nh ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean Th\u00e1i, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean H\u1ed1 c\u00f9ng b\u00e8 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 50 ng\u01b0\u1eddi. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Truy t\u1eb7ng Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, cho 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, l\u1ee5a v\u1ea3i m\u1ed7i th\u1ee9 \u0111\u1ec1u 5 t\u1ea5m v\u00e0 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, th\u01b0\u1edfng b\u1ecdn Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Dy 6 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 qu\u00e2n c\u00f4ng c\u1ea5p k\u1ef7 theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd, Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n So\u1ea1n, K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh, Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Kh\u00e1nh, Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Nh\u00e2n s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay \u0111\u1ea1i quan c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n v\u1ec1 Kinh ch\u1ea7u h\u1ea7u, th\u00ec t\u1eeb ch\u1ee9c Tham hi\u1ec7p tr\u1edf l\u00ean cho d\u1ef1 nh\u1eefng phi\u00ean \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb. G\u1eb7p khi l\u00e0m vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 h\u1ea1t m\u00ecnh m\u00e0 c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e1nh m\u1eb7t th\u00ec cho ph\u00e9p l\u00e1nh m\u1eb7t.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng b\u1ea3o Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cB\u1ed9 L\u1ec5 th\u00ec c\u00f3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, b\u1ed9 H\u00ecnh th\u00ec c\u00f3 lu\u1eadt l\u1ec7, c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc th\u1ee9c m\u1edbi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng ch\u1ee9c v\u1ee5. Nguy\u1ec5n Khoa Minh vi\u1ebft ch\u1eef th\u00ec t\u1ed1t nh\u01b0ng \u00edt h\u1ecdc cho n\u00ean l\u00e2m s\u1ef1 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u00f4ng. Gi\u00e1 nh\u01b0 nh\u1eefng l\u00fac vi\u1ec7c c\u00f4ng nh\u00e0n r\u1ed7i, ch\u1ecbu kh\u00f3 xem s\u00e1ch th\u00ec c\u0169ng ti\u1ebfn b\u1ed9, nh\u01b0ng m\u00e0 l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng \u0111\u00e3 quen\u201d. L\u1ea1i v\u1eddi Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Duy b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u00ean c\u1ea1nh, tr\u1eabm \u0111\u00e3 bi\u1ebft qua. B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 c\u1ea7n c\u00e1n, n\u00ean \u0111\u1ec1 c\u1eed ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m Tham hi\u1ec7p. V\u1ea3 L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m tu\u1ed5i gi\u00e0 hay qu\u00ean, c\u1ea7n c\u00f3 ng\u01b0\u01a1i gi\u00fap \u0111\u1ee1. Ph\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i ch\u1ec9 lo l\u00e0 vua kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn m\u00ecnh, n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft th\u00ec nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ti\u1ebfn hi\u1ec3n vinh, sao l\u1ea1i ch\u00ecm m\u00e3i \u1edf ch\u1ee9c Lang trung Thi\u00eam s\u1ef1 !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y c\u1ea9m th\u1ea1ch \u1edf Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1eddi d\u1ef1ng V\u0103n mi\u1ebfu tr\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ebfn Xu\u00e2n S\u01a1n. Tr\u1ea5n th\u1ea7n th\u1ea5y mi\u1ebfu c\u0169 \u0111\u1ecba th\u1ebf ch\u1eadt h\u1eb9p, g\u1ed7 v\u00e1n \u0111\u00e3 m\u1ecdt n\u00e1t, xin d\u1eddi v\u1ec1 \u0111\u00e2y. Vua theo l\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 \u0111\u00f3ng \u1ea5n c\u1ee7a c\u00e1c nha. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m d\u00f9ng \u1ea5n t\u00edn l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng gian d\u1ed1i, ng\u0103n c\u1ea5m s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i. X\u01b0a nay, b\u1ea5t lu\u1eadn qu\u1ed1c b\u1ea3o hay \u1ea5n t\u00edn, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng l\u00ean ch\u1eef n\u0103m n\u00e0o. Nh\u01b0ng theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a b\u1ea3n tri\u1ec1u, \u1ea5n t\u00edn c\u00e1c nha m\u00f4n \u0111\u00f3ng ra b\u00ean c\u1ea1nh l\u00e0 ng\u1ee5 \u00fd t\u00f4n qu\u00e2n. Tr\u1eabm ngh\u0129 qu\u1ed1c b\u1ea3o \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng \u1edf ch\u1eef n\u0103m n\u00e0o th\u00ec \u1ea5n t\u00edn c\u00e1c nha m\u00f4n l\u1edbn nh\u1ecf cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng l\u00ean ch\u1eef th\u00e1ng n\u00e0o, th\u1ebf c\u0169ng \u0111\u1ee7 ph\u00e2n bi\u1ec7t t\u00f4n ty m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i t\u1ec7 t\u1ea9y xo\u00e1\u201d. B\u00e8n sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh (ph\u00e0m \u1ea5n ch\u01b0\u01a1ng quan ph\u00f2ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 k\u00fd do quan c\u1ea5p th\u00ec \u0111\u00f3ng l\u00ean ch\u1eef th\u00e1ng n\u00e0o c\u1ee7a ni\u00ean hi\u1ec7u. Nh\u01b0 vi\u1ec7c do hai ba nha h\u1ed9i b\u00e0n l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u th\u00ec c\u0169ng theo th\u1ee9 b\u1eadc tr\u00ean d\u01b0\u1edbi c\u1ee7a c\u00e1c nha m\u00e0 \u0111\u00f3ng \u1edf b\u00ean t\u1ea3 v\u00e0 b\u00ean h\u1eefu ch\u1eef th\u00e1ng n\u00e0o. Vi\u1ec7c ri\u00eang v\u0103n ban hay ri\u00eang v\u00f5 ban ngh\u1ecb t\u00e2u th\u00ec \u0111\u00f3ng \u1ea5n quan ph\u00f2ng v\u00e0 n\u01a1i k\u00fd t\u00ean \u1edf cu\u1ed1i gi\u1ea5y, r\u1ed3i d\u00f9ng \u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng m\u00e0 \u0111\u00f3ng l\u00ean ch\u1eef th\u00e1ng n\u00e0o c\u1ee7a ni\u00ean hi\u1ec7u, theo nh\u01b0 l\u1ec7 \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh th\u00e2n, ban \u0111\u1ea1i y\u1ebfn cho ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n v\u00e0 v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 vua th\u1ea5y l\u1ec5 Th\u0103ng ph\u1ed1i \u0111\u00e3 xong, mu\u1ed1n ban y\u1ebfn cho b\u1ea7y t\u00f4i, b\u00e8n sai b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1eb7t b\u00e0i ca B\u00e1t d\u1eadt, d\u1ea1y nh\u1ea1c c\u00f4ng di\u1ec5n t\u1eadp. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, ho\u00e0ng th\u00e2n Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i, ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed v\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u00e2ng th\u1ecd. M\u00faa b\u00e0i B\u00e1t d\u1eadt ((1) M\u1ed9t \u0111i\u1ec7u v\u0169 nh\u1ea1c th\u1eddi phong ki\u1ebfn c\u00f3 t\u00e1m h\u00e0ng, m\u1ed7i h\u00e0ng t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 vua m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng) \u1edf s\u00e2n (khi vua l\u00ean ngai, t\u1ea5u b\u00e0i nh\u1ea1c B\u1ea3o th\u00e0nh, v\u0169 sinh m\u00faa m\u1ed9c v\u00e0 gi\u00e1o. D\u00e2ng th\u1ecd l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t, t\u1ea5u b\u00e0i Binh th\u00e0nh, m\u00faa b\u00e0i Thanh hoa chi (c\u00e0nh hoa xanh). D\u00e2ng th\u1ecd l\u1ea7n th\u1ee9 hai, t\u1ea5u b\u00e0i Do\u00e3n th\u00e0nh, m\u00faa b\u00e0i H\u1ed3ng hoa chi (c\u00e0nh hoa \u0111\u1ecf). D\u00e2ng th\u1ecd l\u1ea7n th\u1ee9 ba, t\u1ea5u b\u00e0i Gia th\u00e0nh, m\u00faa b\u00e0i Ho\u00e0ng hoa chi (c\u00e0nh hoa v\u00e0ng). Khi l\u1ec5 xong th\u00ec t\u1ea5u b\u00e0i Kh\u00e1nh th\u00e0nh, m\u00faa b\u00e0i V\u0169 th\u01b0\u1ee3c (c\u1ea7m l\u00f4ng chim v\u00e0 \u1ed1ng s\u00e1o). L\u1ec5 xong th\u01b0\u1edfng cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau (th\u01b0\u1edfng theo l\u1ec7, ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, quan Nh\u1ea5t ph\u1ea9m 20 l\u1ea1ng, T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m 15 l\u1ea1ng, Nh\u1ecb ph\u1ea9m 10 l\u1ea1ng, T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m 8 l\u1ea1ng, Tam ph\u1ea9m 7 l\u1ea1ng, T\u00f2ng tam ph\u1ea9m 6 l\u1ea1ng. Th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n d\u1ef1 y\u1ebfn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 l\u1ea1ng v\u00e0ng, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n \u0111\u00e3 d\u00e2ng th\u1ecd 1 t\u1ea5m nhi\u1ec5u \u0111\u1ecf, 3 t\u1ea5m sa m\u00e0u v\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n 1 t\u1ea5m nhi\u1ec5u \u0111\u1ecf, 2 t\u1ea5m sa m\u00e0u).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y sau, ban y\u1ebfn cho quan t\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m \u1edf l\u1ea7u Ph\u00fa V\u0103n (\u0111\u1eb7t ph\u00f2ng y\u1ebfn \u1edf trong l\u1ea7u ; th\u01b0\u1edfng quan T\u1ee9 ph\u1ea9m 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c, T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m 4 l\u1ea1ng, Ng\u0169 ph\u1ea9m 3 l\u1ea1ng, T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m 2 l\u1ea1ng). Di\u1ec5n tu\u1ed3ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda l\u1ea7u b\u1ea3y ng\u00e0y \u0111\u1ec3 th\u1ea7n d\u00e2n c\u00f9ng xem.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m tu\u1ea5t, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, b\u1ea7y t\u00f4i d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea3i b\u1ed5 hai \u0111\u1ed9i N\u1ed9i c\u1ea7n nh\u1ecb v\u00e0 tam l\u00e0m hai \u0111\u1ed9i Tr\u00e1ng ng\u0169, Tr\u00e1ng l\u1ee5c tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh (Binh s\u1ed1 2 \u0111\u1ed9i c\u1ed9ng 87 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 10 quan ti\u1ec1n mi\u1ec5n d\u1ecbch, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi c\u1ea3i b\u1ed5 cho l\u1ec7 theo qu\u00e2n ng\u0169).<\/p>\n\n\n\n<p>Truy x\u00e9t c\u00f4ng d\u1eb9p gi\u1eb7c \u1edf n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1ed9i th\u1ea7n ((1) Ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 t\u1ed9i.) Hu\u1ef3nh C\u00f4ng L\u00fd ph\u1ee5ng m\u1ec7nh tr\u1ea5n th\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh, l\u00e0m vi\u1ec7c ngang tr\u00e1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecdn ngh\u1ecbch n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p m\u01b0u nh\u00f2m ng\u00f3, gi\u1ebft ch\u00f3c d\u00e2n bu\u00f4n v\u00e0 c\u1ea5t qu\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1. \u0110\u1ebfn khi tr\u1eabm sai L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0o tr\u1ea5n th\u1ee7, tu\u1ef3 c\u01a1 ph\u00e2n ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00e1nh b\u1eaft, kh\u00f4ng bao l\u00e2u m\u00e0 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong, b\u00e1o tin th\u1eafng v\u1ec1 tri\u1ec1u. Tuy \u0111\u00e3 thi \u00e2n ban th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n s\u0129, nh\u01b0ng ngh\u0129 vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n ch\u1ec9 huy l\u00e0 do m\u01b0u c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb c\u00f4ng th\u00f9 lao h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 s\u00f3t. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t gia m\u1ed9t c\u1ea5p qu\u00e2n c\u00f4ng, nh\u1eefng v\u0103n v\u00f5 t\u00f2ng chinh ai th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng lao th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i x\u00e9t r\u00f5 \u0111\u1ec7 s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 giao b\u1ed9 ngh\u1ecb c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ea1i tra x\u00e9t Tri ph\u1ee7 t\u1ea1i ch\u1ee9c l\u00e2u n\u0103m l\u1ea5y 10 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec7 danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 tuy\u00ean tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cL\u00ednh \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 thu\u1ed9c T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u00ednh m\u1ed9, c\u00f3 khi cha gi\u00e0 con tr\u1ebb \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u1edf trong h\u00e0ng ng\u0169. Nay xin cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 60 tu\u1ed5i m\u00e0 c\u00f3 th\u01b0\u01a1ng t\u1eadt hay \u0111\u00e3 60 tu\u1ed5i m\u00e0 suy y\u1ebfu th\u00ec \u1edf Kinh do b\u1ed9 Binh, \u1edf ngo\u00e0i do th\u01b0\u1ee3ng ty x\u00e9t th\u1ef1c th\u1ea3i ra, t\u1ea1m mi\u1ec5n cho thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 t\u1ea1p d\u1ecbch. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o 60 tu\u1ed5i m\u00e0 c\u00f2n m\u1ea1nh kho\u1ebb th\u00ec v\u1eabn cho l\u01b0u l\u1ea1i ng\u1ea1ch qu\u00e2n. Ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i\u201d. Vua theo l\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda mi\u1ebfu Tri\u1ec7u t\u1ed5 ((1) Mi\u1ebfu Nguy\u1ec5n Kim).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1edf \u00e2n khoa thi H\u1ed9i v\u00e0 \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p thi (tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u00fac \u1ea5n H\u1ed9i th\u00ed v\u00e0 d\u1ef1ng tr\u01b0\u1eddng thi \u1edf ph\u00eda Nam trong kinh th\u00e0nh, chia l\u00e0m n\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng, ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 hai vi gi\u00e1p \u1ea5t. Chi\u1ebfu theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng th\u00ed m\u00e0 d\u1ef1ng c\u00e1c nh\u00e0 \u1edf trong vi, c\u00f3 \u0111\u00e1nh s\u1ed1 hi\u1ec7u v\u00e0 treo th\u1ebb t\u00ean. Nh\u1eefng H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng c\u00e1c khoa tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng tri\u1ec1u L\u00ea ch\u01b0a ra l\u00e0m quan \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o thi, do b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0m danh s\u00e1ch \u0111\u1ec7 t\u00e2u. C\u00e1c gi\u00e1m sinh \u0111\u00e3 s\u00e1t h\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 thi th\u00ec do quan Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0m danh s\u00e1ch \u0111\u1ec7 t\u00e2u. Quan tr\u01b0\u1eddng th\u00ec m\u1ed9t Ch\u00e1nh ch\u1ee7 kh\u1ea3o, m\u1ed9t Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o, t\u1edbi khi s\u1eafp thi th\u00ec ch\u1ecdn kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 ph\u1ea9m tr\u1eadt cao th\u1ea5p ; Tri c\u1ed1ng c\u1eed 2 vi\u00ean, d\u00f9ng Tham tri s\u00e1u b\u1ed9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u m\u1ed9t ch\u00e1nh m\u1ed9t ph\u00f3, d\u00f9ng Thi\u00eam s\u1ef1 s\u00e1u b\u1ed9, \u0111\u1ed3ng kh\u1ea3o 6 vi\u00ean, d\u00f9ng H\u00e0n l\u00e2m t\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m, gi\u00e1m di phong so\u1ea1n hi\u1ec7u ((2) Coi vi\u1ec7c r\u1ecdc ph\u00e1ch v\u00e0 bi\u00ean s\u1ed1 hi\u1ec7u), gi\u00e1m \u0111\u1eb1ng l\u1ee5c ((3) Coi vi\u1ec7c ch\u00e9p l\u1ea1i quy\u1ec3n thi), gi\u00e1m \u0111\u1ed1c h\u1ecdc ((4) Coi vi\u1ec7c \u0111\u1ecdc so\u00e1t l\u1ea1i quy\u1ec3n ch\u00e9p), m\u1ed7i ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9ng Lang trung, Ch\u1ee7 s\u1ef1 s\u00e1u b\u1ed9 ; ch\u00e9p quy\u1ec3n v\u00e0 vi\u1ebft b\u1ea3ng c\u00f3 24 ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9ng Th\u01b0 l\u1ea1i b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m ; Gi\u00e1m th\u00ed, Tu\u1ea7n s\u00e1t 2 ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9ng Th\u1ecb v\u1ec7 nh\u1ecb tam ph\u1ea9m ; Gi\u00e1m th\u00ed n\u1ed9i li\u00eam ((5) N\u1ed9i li\u00eam : tr\u01b0\u1eddng trong, n\u01a1i c\u00e1c \u0111\u1ed3ng kh\u1ea3o ch\u1ea5m b\u00e0i thi) v\u00e0 Tu\u1ea7n s\u00e1t ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng ((6) Ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng : tr\u01b0\u1eddng ngo\u00e0i, n\u01a1i c\u00e1c quan tr\u01b0\u1eddng h\u1ed9i h\u1ecdp quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c l\u1ea5y \u0111\u1ed7) m\u1ed7i ch\u1ee9c 4 ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Th\u1ecb trung v\u00e0 Th\u1ecb n\u1ed9i. \u0110\u1ec1 thi k\u1ef3 th\u1ee9 nh\u1ea5t n\u0103m \u0111\u1ec1 kinh ngh\u0129a, m\u1ed9t \u0111\u1ec1 truy\u1ec7n ngh\u0129a ; k\u1ef3 th\u1ee9 hai, chi\u1ebfu ch\u1ebf bi\u1ec3u m\u1ed7i th\u1ee9 \u0111\u1ec1u m\u1ed9t \u0111\u1ec1 ; k\u1ef3 th\u1ee9 ba m\u1ed9t \u0111\u1ec1 th\u01a1 ng\u0169 ng\u00f4n c\u1ed5 th\u1ec3, m\u1ed9t \u0111\u1ec1 ph\u00fa 8 v\u1ea7n ; k\u1ef3 th\u1ee9 t\u01b0, m\u1ed9t \u0111\u1ec1 v\u0103n s\u00e1ch, v\u1ec1 c\u1ed5 v\u0103n ho\u1eb7c 10 \u0111o\u1ea1n, v\u1ec1 kim v\u0103n ho\u1eb7c 3, 4 \u0111o\u1ea1n. Trong nh\u00e0 th\u00ed vi\u1ec7n \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1n \u0111\u1ecf \u0111\u1ec3 nh\u1eefng \u0111\u1ea7u b\u00e0i vua ra. Nh\u1eefng quy\u1ec3n v\u0103n vi\u1ebft m\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1c c\u1ed1ng sinh, gi\u00e1m sinh v\u00e0 nh\u1eefng quy\u1ec3n son do th\u01b0 l\u1ea1i ch\u00e9p ra, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng gi\u1ea5y quan l\u1ec7nh v\u00e0 in h\u1ed3ng c\u00e1ch ((7) H\u1ed3ng c\u00e1ch : \u0111\u01b0\u1eddng k\u1ebb \u0111\u1ecf \u1edf trang gi\u1ea5y \u0111\u1ec3 vi\u1ebft ch\u1eef cho \u0111\u1ec1u). Ng\u00e0y v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng, ph\u00eda ngo\u00e0i m\u1ed7i nh\u00e0 thi c\u00f3 m\u1ed9t v\u00f5 s\u0129 \u0111eo g\u01b0\u01a1m \u0111\u1ee9ng ki\u1ec3m so\u00e1t su\u1ed1t ng\u00e0y. C\u00e1c c\u1ed1ng sinh, gi\u00e1m sinh l\u00e0m b\u00e0i thi ph\u1ea3i vi\u1ebft ch\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft th\u1ea3o. Thu quy\u1ec3n th\u00ec c\u1ee9 t\u1ed1i ng\u00e0y l\u00e0 h\u1ebft h\u1ea1n. C\u00e1c quan ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng sau m\u1ed7i k\u1ef3 thu quy\u1ec3n th\u00ec l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t giao quy\u1ec3n thi cho c\u00e1c ch\u1ee9c di phong so\u1ea1n hi\u1ec7u, \u0111\u1eb1ng l\u1ee5c \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecdc. Xong r\u1ed3i, quy\u1ec3n m\u1ef1c l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf th\u00ed vi\u1ec7n, quy\u1ec3n son giao cho \u0111\u1ed3ng kh\u1ea3o ch\u1ea5m. M\u1ed7i quy\u1ec3n hai ng\u01b0\u1eddi h\u1ed9i ch\u1ea5m, chia l\u00e0m b\u1ed1n h\u1ea1ng \u01b0u b\u00ecnh th\u1ee9 li\u1ec7t. Quan ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng duy\u1ec7t l\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y hay d\u1edf. S\u1ed1 tr\u00fang trong ba k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t, \u0111\u1ec7 nh\u1ecb, \u0111\u1ec7 tam, \u0111\u1ec1u \u0111em t\u00e2u r\u1ed3i y\u1ebft b\u1ea3ng \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i c\u1eeda Th\u1ec3 Nguy\u00ean. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u1ec7 t\u1ee9 th\u00ec d\u00e2ng nh\u1eefng quy\u1ec3n tr\u00fang \u0111\u1ec3 k\u00ednh l\u1ea5y s\u1ed1 tr\u00fang c\u00e1ch, sau \u0111\u00f3, l\u00e0m danh s\u00e1ch \u0111\u1ec7 t\u00e2u v\u00e0 y\u1ebft b\u1ea3ng \u1edf l\u1ea7u Phu V\u0103n. Ph\u00e0m sau khi y\u1ebft b\u1ea3ng k\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam, quan tr\u01b0\u1eddng n\u00e0o c\u00f3 anh em ru\u1ed9t hay con \u0111\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00fang th\u00ec cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e1nh m\u1eb7t [\u1edf tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec7 t\u1ee9]. Quan tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 c\u1ed1ng sinh, gi\u00e1m sinh n\u1ebfu b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c c\u00f3 s\u1ef1 t\u01b0 th\u00f4ng hay nh\u1edd c\u1eady th\u00ec quan tr\u01b0\u1eddng b\u1ecb x\u1eed bi\u1ebfm ch\u1ee9c hay b\u00e3i ch\u1ee9c, c\u1ed1ng gi\u00e1m sinh th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Nh\u1eefng th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1eb1ng l\u1ee5c \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecdc m\u00e0 d\u1ee5ng t\u00ecnh th\u00eam b\u1edbt hay thay \u0111\u1ed5i ch\u1eef hay c\u00e2u c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft b\u1ea3ng, di phong so\u1ea1n hi\u1ec7u m\u00e0 l\u00e0m b\u1eady, th\u00ec \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Nh\u1eefng vi\u00ean gi\u00e1m \u0111\u1eb1ng l\u1ee5c \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecdc, gi\u00e1m di phong so\u1ea1n hi\u1ec7u, tu\u1ea7n s\u00e1t ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng, gi\u00e1m th\u00ed n\u1ed9i li\u00eam m\u00e0 l\u00e0m b\u1eady th\u00ec \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 n\u1eb7ng nh\u1eb9 m\u00e0 lu\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c sung Ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng thi H\u1ed9i, H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Gi\u1edbi sung Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o, Th\u1ecb trung Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 \u0110inh Phi\u00ean v\u00e0 T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m V\u00f5 Xu\u00e2n Bi\u1ec1n sung Tri c\u1ed1ng c\u1eed. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKhoa thi H\u1ed9i n\u00e0y l\u00e0 khoa \u0111\u1ea7u ti\u00ean, l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 quan tr\u1ecdng, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean r\u1ea5t m\u1ef1c c\u00f4ng b\u1eb1ng, \u0111\u1eebng ph\u1ee5 l\u1eddi khuy\u00ean b\u1ea3o c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Khoa n\u00e0y, H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng, Gi\u00e1m sinh d\u1ef1 th\u00ed l\u00e0 164 ng\u01b0\u1eddi. C\u00e1c k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t, \u0111\u1ec7 nh\u1ecb, \u0111\u1ec7 tam \u0111\u1ec1u do vua ra \u0111\u1ec1 (khi ng\u1ef1 \u0111\u1ec1 ban ra th\u00ec k\u1ef3 \u0111\u00e0i k\u00e9o c\u1edd \u0111\u1ecf v\u00e0 b\u1eafn ra ti\u1ebfng \u1ed1ng l\u1ec7nh), k\u1ef3 \u0111\u1ec7 t\u1ee9 th\u00ec vua sai quan tr\u01b0\u1eddng ra \u0111\u1ec1. K\u1ebft qu\u1ea3 l\u1ea5y 5 quy\u1ec3n tr\u00fang c\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean. Vua hi\u1ec1m l\u00e0 \u00edt, b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0ng kh\u1ea3o x\u01b0a ch\u01b0a m\u1edf thi H\u1ed9i, th\u1ef1c l\u00e0 v\u00ec tr\u1ea3i qua lo\u1ea1n ly, h\u1ecdc tr\u00f2 th\u1ea5t h\u1ecdc, ph\u1ea3i ch\u1edd khi gi\u00e1o d\u1ee5c th\u00e0nh t\u00e0i. Nay n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o nh\u00e2n t\u00e0i \u0111\u00e3 l\u00e2u m\u00e0 khoa thi ch\u1ec9 tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y tr\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi, m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y tr\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t, d\u1ef1 tuy\u1ec3n ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 th\u1ebf th\u00ec sao x\u1ee9ng v\u1edbi \u00fd t\u1ed1t c\u1ee7a tr\u1eabm k\u00e9n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i\u201d. B\u00e8n sai l\u1ea5y th\u00eam. Th\u1ebf r\u1ed3i l\u1ea5y tr\u00fang c\u00e1ch 8 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 : H\u00e0 Quy\u1ec1n, Tr\u1ea7n L\u00ea Hi\u1ec7u, Nguy\u1ec5n \u00fd, L\u00ea Quang, Phan H\u1eefu T\u00ednh, \u0110inh V\u0103n Ph\u00e1c, V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea, Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng b\u1ed5 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch. H\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y ch\u1ee9c Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, hai l\u1ea7n b\u1ecdn \u00e1c man tr\u00e0n xu\u1ed1ng c\u00e1c b\u1ea3o \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi b\u1eaft ph\u1ee5 n\u1eef, gi\u1ebft qu\u00e2n l\u00ednh, m\u00e0 H\u01b0ng kh\u00f4ng k\u1ecbp t\u00e2u ngay. B\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb xin gi\u00e1ng H\u01b0ng ch\u1ee9c h\u00e0m Tam ph\u1ea9m, n\u00ean b\u1ed5 ch\u1ee9c n\u00e0y. Vi\u00ean \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 l\u00e0 K\u00fd l\u1ee5c Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft C\u01a1 b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t, l\u01b0u l\u1ea1i Kinh ch\u1edd b\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea Duy Thanh c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Thanh tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng, v\u00ec tham nh\u0169ng, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, giao cho t\u00e0o H\u00ecnh \u1edf th\u00e0nh x\u00e9t h\u1ecfi. Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh c\u00f9ng ty thu\u1ed9c \u1edf tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 th\u00fa nh\u1eadn, m\u00e0 Thanh th\u00ec \u0111\u00e3 ph\u1ea3i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh tr\u01b0\u1edbc. L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111em t\u1ed9i tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh c\u1ea5t ch\u1ee9c, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t tr\u1ecb. Khi th\u00e0nh \u00e1n, ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111i Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 b\u1eb1ng \u0111\u1ea3ng \u1edf n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Thanh, nh\u00e2n n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cKhi tr\u1eabm c\u00f2n \u1edf Ti\u1ec1m \u0111\u1ec3, tri\u1ec1u th\u1ea7n \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebft ki\u1ebfn, duy c\u00f3 L\u00ea Duy Thanh v\u00ec ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i xem \u0111\u1ea5t s\u01a1n l\u0103ng, n\u00ean tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng v\u1eddi \u0111\u1ebfn. Ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb cho l\u00e0 tr\u1eabm h\u1eadu v\u1edbi h\u1eafn th\u00ec ch\u1eafc h\u1eafn c\u0169ng c\u00f3 t\u00e0i g\u00ec n\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eabm \u0111\u1ec3 \u00fd. Khi tr\u1eabm m\u1edbi n\u1ed1i ng\u00f4i th\u00ec b\u1ed5 h\u1eafn ra l\u00e0m quan ngo\u00e0i l\u00e0 mu\u1ed1n th\u1eed xem c\u00f3 tr\u1ecb d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 coi r\u1ebb, k\u1ebb kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ea1i cho l\u00e0 tr\u1eabm d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u00fd ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb Nam, ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc. Nh\u01b0ng Nam &#8211; B\u1eafc v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0, ai ch\u1eb3ng l\u00e0 t\u00f4i con, tr\u1eabm \u0111\u00e2u c\u00f3 k\u1ef3 th\u1ecb. K\u00eca nh\u01b0 nh\u00e0 \u0110\u1ea1i Thanh d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi M\u00e3n, hu\u1ed1ng Nam h\u00e0 v\u1edbi B\u1eafc h\u00e0, c\u00f9ng ng\u00f4n ng\u1eef, c\u00f9ng v\u0103n t\u1ef1, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi M\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t n\u0103m v\u1ec7 H\u1ed9 v\u1ec7 \u1edf ph\u1ee7 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng m\u1ed7i v\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi. V\u1ec7 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd (tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m) \u0111\u1ec3 coi c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1ec7, kh\u00f4ng thu\u1ed9c quy\u1ec1n qu\u1ea3n th\u00fac c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed ; \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Cai \u0111\u1ed9i ho\u1eb7c Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i ho\u1eb7c Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i (ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c qu\u00e2n kh\u00e1c), l\u1ec7 theo ho\u00e0ng t\u1eed sai khi\u1ebfn. L\u1ea1i ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u00e3 ra C\u00e1c \u0111\u1ecdc s\u00e1ch th\u00ec cho ph\u00e9p l\u1eadp 15 ng\u01b0\u1eddi v\u0103n h\u00e0n \u0111\u1ec3 h\u1ea7u b\u00fat nghi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ed3n c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i Trinh v\u00f5, Th\u1ecb tr\u00e0, B\u1ea3 c\u00e1i v\u00e0 s\u1ed1 v\u0103n h\u00e0n th\u1eeba l\u00e0m hai v\u1ec7 Trung h\u1ed9 v\u00e0 Ti\u1ec1n h\u1ed9, n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 th\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay nh\u1eefng h\u1ed3 s\u01a1 c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t ngh\u0129 r\u1ed3i t\u00e2u, duy c\u00f3 nh\u1eefng \u00e1n quan tr\u1ecdng giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb th\u00ec do \u0111\u00ecnh th\u1ea7n (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t ngh\u1ecb xong l\u1ea1i \u0111\u1ec7 cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n) b\u00e0n l\u1ea1i. \u00e1n n\u00e0o n\u00ean b\u00e1c ph\u1ea3i x\u00e9t r\u00f5 t\u00ecnh l\u00fd, \u0111\u1ec1 t\u00e2u r\u00e0nh m\u1ea1ch \u0111\u1ec3 ch\u1edd ch\u1ec9.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf n\u0103m nay cho c\u00e1c d\u00e2n N\u00f9ng, M\u00e1n \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm th\u01b0\u01a1ng nu\u00f4i nh\u00e2n d\u00e2n, ch\u1ec9 s\u1ee3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n s\u00f3t. D\u1ecbp ban \u01a1n trong cu\u1ed9c B\u1eafc tu\u1ea7n m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng ch\u1ec9 tha tr\u01b0\u1edbc 5 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay cho 11 tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh. Song ngh\u0129 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng, ng\u01b0\u1eddi M\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi Hoa ki\u1ec1u, nh\u1eefng ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o [ng\u01b0\u1eddi T\u00e0y] v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng L\u1ee5c Khu L\u0169ng l\u00e0m thu\u00ea, nguy\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 thu\u1ebf th\u00e2n \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n m\u1ecdn \u1edf n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi \u1ea5y c\u00f2n t\u1ee7i th\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u01a1n tr\u1ea1ch. V\u1eady s\u1ed1 b\u1ea1c thu\u1ebf ti\u1ec1n thu\u1ebf \u0111\u00e1nh theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1 b\u1ebfp, s\u1ed1 nh\u00e0 n\u0103m nay \u0111\u1ec1u cho gi\u1ea3m 5 ph\u1ea7n 10, khi\u1ebfn nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f9ng d\u00e2n h\u1ebbo l\u00e1nh c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m \u01a1n, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng v\u1edbi \u00fd nh\u1ea5t th\u1ecb \u0111\u1ed3ng nh\u00e2n c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n nh\u00e2n t\u00e2u xin truy x\u00e1 c\u1ea3 s\u1ed1 thu\u1ebf n\u0103m \u0111\u1ea7u [Minh M\u1ec7nh]. Vua n\u00f3i : \u201c\u00c2n chi\u1ebfu n\u0103m \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u00f5 l\u00e0 x\u00e1 thu\u1ebf th\u00e2n cho d\u00e2n th\u1ef1c n\u1ea1p ((1) Th\u1ef1c n\u1ea1p : thu\u1ebf th\u00e2n c\u1ee7a d\u00e2n n\u1ed9i t\u1ecbch). B\u1ecdn n\u00f3 quanh n\u0103m kh\u00f4ng ph\u1ea3i sai d\u1ecbch g\u00ec, ch\u1ec9 ph\u1ea3i n\u1ed9p b\u1ea1c ti\u1ec1n kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ed v\u1edbi thu\u1ebf th\u00e2n, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan v\u00e0 ti\u1ec1n c\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c, sao l\u1ea1i vi\u1ec7n l\u1ec7 xin mi\u1ec5n !\u201d Kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n H\u01b0ng Ch\u00ednh, Tr\u1ea7n H\u01b0ng M\u1ef9 t\u00e2u xin m\u0169 \u00e1o. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u1ebfu hay ki\u1ec1m ch\u1ebf th\u00e2n t\u00e2m, kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ea7m l\u1ed7i, th\u00ec ch\u1eadm v\u00e0i n\u0103m n\u1eefa s\u1ebd ban cho ph\u1ea9m cao l\u1ed9c h\u1eadu, ch\u1eb3ng nh\u1eefng m\u1ed9t vi\u1ec7c n\u00e0y\u201d. Khi\u1ebfn chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m tr\u1eadt m\u00e0 s\u1eafm l\u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh m\u1ed9 th\u00eam \u0111\u1ed9i Th\u00e1i H\u01b0\u01a1ng [l\u1ea5y h\u01b0\u01a1ng], (m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam hai b\u1ea3o c\u1ee7a s\u00e1u c\u01a1 Ki\u00ean \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i (b\u1ea3o c\u0169 115 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i b\u1ea3o c\u00f3 10 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh th\u00fa). \u0110\u1ed5i b\u1ed5 ch\u1ee9c Cai l\u00e2n c\u1ee7a 27 l\u00e2n l\u00e0m Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m b\u00e1ch b\u1ed9, Ph\u00f3 l\u00e2n l\u00e0m Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m b\u00e1ch b\u1ed9, m\u1ed7i n\u0103m 4 k\u1ef3 b\u1eaft m\u1ed9t n\u1eeda d\u00e2n \u0111i thao di\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ty Ph\u01b0\u01a1ng the \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m h\u1ed9 Nam tr\u1eebu (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 15 th\u01b0\u1edbc tr\u1eebu hoa nam kh\u1ed5 7 t\u1ea5c). Lai sai B\u00ecnh Ho\u00e0 m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp h\u1ed9 Nam tr\u1eebu (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 30 th\u01b0\u1edbc tr\u1eebu hoa nam kh\u1ed5 7 t\u1ea5c), mi\u1ec5n cho thu\u1ebf th\u00e2n. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ch\u1ee9c v\u00f5 quan \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i c\u00f3 khuy\u1ebft m\u00e0 \u0111\u1ec1 xin th\u0103ng b\u1ed5 v\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 binh ch\u00ednh th\u00ec nh\u1eefng bi\u1ec3u v\u0103n \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 Binh t\u00e2u l\u00ean. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng v\u1ec1 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i gi\u00e1m th\u00e0nh (chia ra hai h\u1ea1ng kh\u00f3 v\u00e0 d\u1ec5 : Sai \u0111i n\u01a1i xa ho\u1eb7c mi\u1ec1n r\u1eebng n\u00fai, c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i kh\u00f3 kh\u0103n l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ea5t ; \u0111i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1eadn ti\u1ec7n, v\u00f9ng \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i d\u1ec5 l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u00ec. Gi\u00e1m th\u00e0nh ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i v\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u1ea1ng nh\u1ea5t th\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 10 quan ti\u1ec1n 10 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, v\u00e0o h\u1ea1ng nh\u00ec th\u00ec c\u1ea5p 8 quan ti\u1ec1n 8 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Nh\u00e2n vi\u00ean am hi\u1ec3u vi\u1ec7c \u0111o \u0111\u1ea1c, ho\u1ea1 \u0111\u1ed3 v\u00e0 ch\u1ec9 v\u1ea1ch quy th\u1ee9c th\u00ec h\u1ea1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 7 quan ti\u1ec1n 7 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, h\u1ea1ng nh\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 6 quan ti\u1ec1n 6 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Ng\u01b0\u1eddi theo \u0111i gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111o \u0111\u1ea1c th\u00ec h\u1ea1ng nh\u1ea5t 5 quan ti\u1ec1n 5 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, h\u1ea1ng nh\u00ec 4 quan ti\u1ec1n 4 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. \u0110\u1ec1u chi\u1ebfu b\u1ed5ng h\u1eb1ng th\u00e1ng m\u00e0 c\u1ea5p th\u00eam nh\u01b0 s\u1ed1).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng d\u00e2ng s\u1edb c\u1eed Th\u01b0 k\u00fd L\u00ea V\u0103n Li\u00eam l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Ninh Giang. Khi d\u1eabn v\u00e0o b\u1ec7 ki\u1ebfn, vua x\u00e9t h\u1ecfi, Li\u00eam \u0111\u00e1p l\u00e0 \u00edt h\u1ecdc. Vua n\u00f3i : \u201cCh\u1ee9c Tri ph\u1ee7 gi\u1eef ch\u00ednh l\u1ec7nh trong m\u1ed9t ph\u1ee7, kh\u00f4ng h\u1ecdc th\u00ec kh\u00f4ng r\u00f5 lu\u1eadt l\u1ec7, l\u1ee1 khi x\u1eed \u0111o\u00e1n sai l\u1ea7m th\u00ec ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f3 dung, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 l\u00e0m h\u1ea1i ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 y\u00eau\u201d. Kh\u00f4ng cho. Nh\u00e2n b\u1ea3o c\u00e1c quan r\u1eb1ng : \u201cTrong vi\u1ec7c th\u0103ng b\u1ed5, tr\u1eabm mu\u1ed1n bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o n\u00ean sai d\u1eabn y\u1ebft ki\u1ebfn, nh\u01b0ng nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u00f4i ph\u1ea7n m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f2n su\u1ed1t \u0111\u1eddi hay hay d\u1edf c\u0169ng ch\u01b0a th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i vi\u1ec7c ti\u1ebfn d\u1eabn nh\u00e2n t\u00e0i tr\u1eabm \u0111\u00e3 l\u1ea5y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m tai m\u1eaft, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng tin sao ! N\u1ebfu vi\u1ec7c g\u00ec tr\u1eabm c\u0169ng t\u1ef1 x\u00e9t l\u1ea5y m\u1edbi l\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng th\u00ec b\u1ec1 b\u1ed9n l\u1eafm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh t\u1eeb dinh tr\u1ef1c l\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh cho \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00f3 b\u1ed5 Tri huy\u1ec7n th\u00ec chi\u1ebfu v\u0103n ph\u1ea3i th\u00eam nh\u1eefng ch\u1eef \u201cTh\u00f4i \u0111\u1ed1c c\u00e1c vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n\u201d. Ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i. C\u00f2n nh\u1eefng Tri huy\u1ec7n hi\u1ec7n t\u1ea1i ch\u1ee9c th\u00ec cho c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 tu\u00e2n theo m\u00e0 ph\u1ee5ng h\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh gi\u00e1 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua di\u00eam ti\u00eau \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh (m\u1ed7i 100 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau tr\u1ecb gi\u00e1 29 quan, m\u1ed7i n\u0103m h\u1ea1n mua 40.000 c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng l\u0129nh th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Thanh Hoa l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng Th\u00e1i b\u1ecb k\u1ebb c\u01b0\u1edbp b\u1eafn ch\u1ebft. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng, cho tu\u1ea5t 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 20 t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p, n\u1ebfu c\u00f3 c\u1ea5p th\u00ec gi\u00e1ng tr\u1eeb \u0111i, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ea5p th\u00ec chi\u1ebfu ph\u1ea9m m\u00e0 gi\u00e1ng tr\u1eeb (nh\u01b0 Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m g\u1eb7p gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ea5p \u0111\u1ec3 tr\u1eeb th\u00ec gi\u00e1ng l\u00e0m T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 tr\u1eeb \u0111i m\u1ed9t c\u1ea5p. Ngo\u00e0i ra l\u1ea5y \u0111\u00f3 m\u00e0 suy). Nh\u1eefng vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u ch\u01b0a c\u00f3 ph\u1ea9m c\u1ea5p m\u00e0 g\u1eb7p vi\u1ec7c ph\u1ea3i x\u1eed ph\u00e2n th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu lu\u1eadt x\u00e9t ngh\u0129. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3 nhu\u1eadn, s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay g\u1eb7p th\u00e1ng nhu\u1eadn th\u00ec nh\u1eefng k\u1ef3 \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n. Ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai thu\u1ef7 qu\u00e2n ch\u1edf 80.000 quan ti\u1ec1n \u1edf kho Kinh \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n l\u00e2u kh\u00f4ng m\u01b0a, l\u00faa ru\u1ed9ng thi\u1ec7t h\u1ea1i nhi\u1ec1u, \u0111\u1ebfn nay tr\u1ea5n th\u1ea7n m\u1edbi t\u00e2u b\u00e1o thi\u00ean tai. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cThi\u00ean tai nh\u01b0 l\u1ee5t, h\u1ea1n ph\u1ea3i t\u00e2u b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc, sao l\u1ea1i coi th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 v\u1eady. Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam lo l\u1eafng, mong cho nh\u00e2n d\u00e2n kh\u1ecfi kh\u1ed5, h\u00e1 l\u1ea1i v\u00ec k\u1ebb ch\u0103n d\u00e2n h\u00e8n k\u00e9m l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5 sai l\u1ea7m m\u00e0 thi\u1ebfu \u01a1n s\u0103n s\u00f3c th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u1ee7a tr\u1eabm sao\u201d ! B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t tai n\u1eb7ng th\u00ec gi\u1ea3m cho 6 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf ru\u1ed9ng n\u0103m nay, tai nh\u1eb9 th\u00ec gi\u1ea3m 5 ph\u1ea7n 10. Tr\u1ea5n th\u1ea7n Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ee5c \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p l\u01b0u d\u00f9ng. Th\u1ee5c kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ea5p \u0111\u1ec3 tr\u1eeb, n\u00ean gi\u00e1ng l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 Thi\u00eam s\u1ef1, h\u00e0m Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, v\u1eabn l\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n C\u01b0 Tu\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c s\u00e1ch nhi\u1ec5u h\u1ed1i l\u1ed9 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 900 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ebfn nay th\u00e0nh \u00e1n, \u0111\u00e1ng x\u1eed t\u1eed. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1, gia \u00e2n mi\u1ec5n cho t\u1ed9i ch\u1ebft, x\u1eed t\u1ed9i l\u01b0u v\u00e0 chu\u1ea9n \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed3 6 n\u0103m, truy m\u1ed9t n\u1eeda tang tr\u1ea3 cho d\u00e2n. Con C\u01b0 Tu\u1ea5n l\u00e0 C\u01b0 S\u0129 14 tu\u1ed5i xin thay h\u00e0nh d\u1ecbch cho cha. Vua ng\u1edd l\u00e0 c\u00f3 s\u1ef1 x\u00fai b\u1ea3o, sai n\u00f3 \u0111\u1ecdc tr\u1ea7m t\u1edd tr\u1ea1ng, n\u00f3 \u0111\u1ecdc kh\u00f4ng sai ch\u1eef n\u00e0o. B\u00e8n cho thay. Th\u1ebf r\u1ed3i l\u1ea1i cho ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 x\u00e9t m\u1ea5y l\u1ea7n, \u0111\u1ec1u th\u1ea5y C\u01b0 S\u0129 \u0111eo xi\u1ec1ng x\u00edch, kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ebb h\u1ed1i h\u1eadn g\u00ec c\u1ea3. Vua khen, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u01b0 Tu\u1ea5n l\u00e0 con c\u00f4ng th\u1ea7n Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh, tuy Tu\u1ea5n l\u00e0m m\u1ea5t thanh danh gia \u0111\u00ecnh, nh\u01b0ng C\u01b0 Trinh th\u1ef1c c\u00f3 ch\u00e1u x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng. Tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebfn k\u1ebb c\u00f4ng th\u1ea7n v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi con hi\u1ebfu, v\u1eady tha t\u1ed9i cho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecf b\u1edbt vi\u00ean ch\u1ee9c th\u1eeba \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u1ec1 Nam. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTri ch\u00e2u tri huy\u1ec7n l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ee9c nh\u01b0 th\u00fa l\u1ec7nh \u0111\u1eddi x\u01b0a, gi\u1eef quy\u1ec1n cai tr\u1ecb h\u00e0ng tr\u0103m d\u1eb7m, c\u00e1c vi\u1ec7c d\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1ee9c ph\u1eadn. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng vi\u00ean ch\u00e2u huy\u1ec7n t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u1ec1 Nam ch\u1ec9 chuy\u00ean vi\u1ec7c x\u00e9t x\u1eed ki\u1ec7n t\u1ee5ng, c\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e0 nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u00e1c vi\u1ec7c sai d\u1ecbch th\u00ec l\u1ec7 v\u00e0o c\u00e1c ph\u00e2n ty c\u1ee7a b\u1ea3n ph\u1ee7, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec l\u1ec7nh ra l\u1eafm c\u1eeda, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi, l\u00e0m cho d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00e0 theo. Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i, lo t\u00ecm ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u1ed1t ch\u00ednh s\u00e1ch hay v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ecb d\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1eed h\u00e0nh, n\u00ean \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai c\u00e1c vi\u00ean ch\u00e2u huy\u1ec7n ph\u1ea3i \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n, tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c sai d\u1ecbch, \u0111\u1ec3 cho c\u00f4ng vi\u1ec7c nu\u00f4i d\u00e2n \u0111\u1ed1c thu\u1ebf quy v\u1ec1 m\u1ed9t n\u01a1i. V\u1eady c\u00e1c ch\u1ee9c b\u1ea3n ph\u1ee7 cai huy\u1ec7n, k\u00fd huy\u1ec7n, cai thu\u1ed9c, k\u00fd thu\u1ed9c, ph\u00f3 t\u1ed5ng \u0111\u1ec1u b\u00e3i h\u1ebft ; c\u00e1c t\u1ed5ng thu\u1ed9c ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t m\u1ed7i t\u1ed5ng m\u1ed9t vi\u00ean cai t\u1ed5ng \u0111\u1ec3 theo ch\u00e2u huy\u1ec7n sai ph\u00e1i. L\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea Ch\u1ea5t d\u00e2ng bi\u1ec3u xin v\u1ec1 Kinh ch\u1ea7u h\u1ea7u. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1eafc Th\u00e0nh g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh ; hu\u1ed1ng ng\u00e0y nay vi\u1ec7c d\u00e2n ch\u00ednh thi h\u00e0nh \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u1edbi m\u1ebb, nh\u00e2n t\u00ecnh ch\u01b0a h\u1ebft nghi ng\u1edd, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 tr\u1ecdng th\u1ea7n hu\u00e2n v\u1ecdng h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c c\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 y\u00ean \u1ed5n \u0111\u01b0\u1ee3c. Khanh n\u00ean gi\u00fap tr\u1eabm \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u1ea5y, \u0111\u1ee3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf s\u1ebd tri\u1ec7u khanh v\u1ec1\u201d. Vua l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tin m\u1eb9 Ch\u1ea5t \u1ed1m, cho con Ch\u1ea5t l\u00e0 L\u00ea H\u1eadu \u0111i tr\u1ea1m v\u1ec1 th\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng danh s\u00e1ch vi\u1ec7c h\u00ecnh cu\u1ed1i n\u0103m c\u1ee7a c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n, h\u1ea1n \u0111\u1ebfn trung tu\u1ea7n th\u00e1ng hai n\u0103m sau \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u1ec3 b\u1ed9 h\u1ee3p th\u00e0nh t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec tham h\u1eb7c. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh. L\u1ea1i s\u1eafc cho b\u1ed9 H\u00ecnh t\u1eeb nay ph\u00e0m g\u1eb7p ng\u00e0y c\u1ea3nh m\u1ec7nh ((1) Ng\u00e0y ng\u1ecd : tr\u01b0\u1edbc kia g\u1eb7p ng\u00e0y n\u00e0y th\u00ec kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u00e1n) \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u vi\u1ec7c \u00e1n.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1eebng r\u00fa Thi\u00ean Quan (\u0111\u1ea1o) Thanh B\u00ecnh l\u1eafm tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 L\u00ea T\u1ef1 m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch, xin bi\u00ean l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ed9i, chia phi\u00ean v\u00e0 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 cho theo vi\u1ec7c b\u1eaft tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Hoa \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e2n Man cao \u1edf ngu\u1ed3n \u00d4 Da thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam ng\u1ea7m gi\u1ebft d\u00e2n H\u00e1n [Vi\u1ec7t]. Dinh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n Dao \u0110\u1ed3ng ((2) Ng\u01b0\u1eddi Dao, ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ed3ng : t\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u00e1n) \u1edf h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i ch\u01b0a t\u1eebng ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i bao gi\u1edd, kh\u00f4ng nh\u01b0 b\u1ecdn \u00e1c man hung d\u1eef \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y h\u1ecd c\u00f3 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n th\u00ec xu\u1ed1ng ch\u1ec9 khi\u1ebfn ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng. Nay k\u1ebb \u00e1c man l\u1ea1i d\u00e1m l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 x\u1ee9ng ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103ng ? Nay n\u00ean lo tr\u1eebng tr\u1ecb nh\u1eefng k\u1ebb ngoan ng\u1ea1nh hung \u00e1c, r\u1ed3i tr\u00f9 t\u00ednh c\u00e1ch x\u1ebfp \u0111\u1eb7t cho t\u1ed1t v\u1ec1 sau. N\u1ebfu c\u00f2n c\u1ee9 c\u1ea9u th\u1ea3 t\u1eafc tr\u00e1ch, kh\u00f4ng ch\u1ecbu thi th\u1ed1 vi\u1ec7c g\u00ec, t\u1ea5t giao cho b\u1ed9 nghi\u00eam x\u00e9t kh\u00f4ng tha\u201d. Dinh th\u1ea7n b\u00e8n h\u1ecdp b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Man \u0111\u00e3 quy thu\u1eadn ch\u1ecbu thu\u1ebf, sai h\u1ecd h\u1ed9i \u01b0\u1edbc v\u1edbi b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Man trung, t\u00ecm k\u1ebf d\u1ee5 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn \u00e1c man l\u00e0 \u0110inh Chi\u1ebft, \u0110inh B\u1ed1c \u0111em gi\u1ebft. Sai ph\u00e1t 100 quan ti\u1ec1n kho, mua nhi\u1ec1u tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u c\u00e1 mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 h\u1eadu \u0111\u00e3i m\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch h\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh Thu\u1eadn t\u00e2u n\u00f3i hai con \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u1ed9 Ma Ly, Ph\u00f9 My trong l\u00e0 khe ngo\u00e0i l\u00e0 bi\u1ec3n, xin b\u1eaft 300 d\u00e2n trong h\u1ea1t s\u1eeda c\u1ea7u c\u1ed1ng v\u00e0 \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n quan qu\u00e2n \u0111i l\u1ea1i. Vua sai chi ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ec3 c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p c\u00e1o th\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ph\u1ea9m tr\u1eadt ch\u1ee9c quan, nh\u01b0 lo\u1ea1i nhi\u00eau \u1ea5m, nhi\u00eau th\u00e2n, th\u00ec ch\u1ec9 c\u1ea5p cho v\u0103n b\u1eb1ng c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, kh\u00f4ng n\u00ean c\u1ea5p chi\u1ebfu s\u1eafc. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f9 ph\u1ea1m tr\u1ea5n Thanh Hoa (29 \u0111\u1ee9a) ph\u00e1 ng\u1ee5c. Bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c tr\u1ea5n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft gi\u1ebft, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft. Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u00f9 ph\u1ea1m nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u00fang h\u00e0nh hung ph\u00e1 ng\u1ee5c, th\u00ec ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec3 \u0111\u00e2u. N\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m t\u1ed9i nh\u1eefng h\u1ea1ng quan h\u00e8n k\u00e9m n\u00e0y th\u00ec sao t\u1ecf b\u00e0y ph\u00e1p lu\u1eadt v\u1edbi thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. B\u00e8n sai Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea v\u00e0 Ch\u1ee7 s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Loan k\u1ecbp \u0111\u1ebfn tuy\u00ean ch\u1ec9 r\u1eb1ng \u0110\u1ed1c tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngoan, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n, Tham hi\u1ec7p Hu\u1ef3nh Qu\u1ed1c B\u1ea3o \u0111\u1ec1u b\u1ecb l\u1ed9t m\u0169 \u00e1o ch\u1edd x\u00e9t. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho b\u1ea1c l\u1ea1ng. K\u1ebb n\u00e0o x\u00f4ng \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111u\u1ed5i b\u1eaft gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9 ph\u1ea1m, sau khi x\u00e9t r\u00f5 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c tr\u1ea5n Phan V\u0103n Thu\u00fd \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ea7u \u1edf Kinh, vua \u0111\u00f2i v\u00e0o qu\u1edf. Thu\u00fd d\u1eadp \u0111\u1ea7u t\u1ea1 t\u1ed9i. Sai tr\u1edf v\u1ec1 tr\u1ea5n ngay.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 h\u00e0nh Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam h\u1ea1 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n h\u00e0nh ch\u1ee9c Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u00ednh \u0110\u1ee9c l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1, c\u1ef1u K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft C\u01a1 h\u00e0nh ch\u1ee9c Tham hi\u1ec7p L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ra c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An. \u0110\u1ecbnh k\u1ef7 lu\u1eadt tu\u1ea7n tra d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc tr\u00ean c\u1ea1n cho c\u00e1c qu\u00e2n. Ph\u00e0m vua \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o m\u00e0 ngh\u1ec9 ch\u00e2n l\u1ea1i th\u00ec ban ng\u00e0y bi\u1ec1n binh thu\u1ef7 b\u1ed9 \u0111\u1ec1u chia l\u00e0m hai ban, m\u1ed9t ban \u1ee9ng tr\u1ef1c, m\u1ed9t ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i, thay \u0111\u1ed5i l\u1eabn nhau. Khi \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c m\u00e0 qu\u1ea3n qu\u00e2n kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u01b0u t\u00e2m tu\u1ea7n x\u00e9t, \u0111\u1ec3 qu\u00e2n l\u00ednh b\u1ecf ban, x\u00e9t ra th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. Ban \u0111\u00eam th\u00ec \u0111\u00f3ng \u0111\u1ea1i dinh \u1edf tr\u00ean b\u1edd, chi\u1ebfu l\u1ec7 v\u00e2y m\u00e0n v\u00e0 \u0111\u1eb7t th\u00e0nh l\u01b0\u1edbi. L\u00ednh v\u1ec7 C\u1ea9m y chia s\u1eafp h\u00e0ng ph\u00eda trong th\u00e0nh l\u01b0\u1edbi, l\u00ednh Th\u1ecb trung Th\u1ecb n\u1ed9i chia s\u1eafp h\u00e0ng \u1edf ngo\u00e0i. Binh Th\u1ea7n s\u00e1ch th\u00ec chia l\u00e0m b\u1ed1n m\u1eb7t, tu\u1ef3 theo \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng h\u1eb9p m\u00e0 tu\u1ea7n tra trong ngo\u00e0i trong v\u00f2ng h\u01a1n m\u1ed9t d\u1eb7m. D\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc th\u00ec l\u1ea5y thuy\u1ec1n C\u1ea9m y s\u1eafp h\u00e0ng \u1edf ph\u00eda ngo\u00e0i, thuy\u1ec1n thu\u1ef7 binh s\u1eafp h\u00e0ng \u1edf ph\u00eda trong, c\u00e1c thuy\u1ec1n r\u1ed3ng lanh nh\u1eb9 \u0111\u1ec1u ph\u00f2ng v\u1ec7 \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, ph\u00eda sau thuy\u1ec1n ng\u1ef1. D\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc th\u00ec l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u tr\u1ed1ng canh m\u1ed9t, \u1edf tr\u00ean b\u1ed9 th\u00ec l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u tr\u1ed1ng canh hai, ai kh\u00f4ng c\u00f3 b\u00e0i m\u1ec7nh vua th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i qua \u0111\u1ecba ph\u1eadn canh ph\u00f2ng, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft t\u00e2u l\u00ean. Bi\u1ec1n binh canh ph\u00f2ng m\u00e0 t\u01b0 t\u00ecnh c\u1ed1 \u00fd dung t\u00fang th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt nghi\u00eam x\u1eed. C\u00e1c vi\u00ean ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh c\u0169ng ph\u1ea3i lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u1ed1c s\u1ee9c, n\u1ebfu tr\u1ec5 nh\u00e1c l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng th\u00ec theo t\u1ed9i n\u1ecbch ch\u1ee9c ((1) N\u1ecbch ch\u1ee9c : l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng h\u1ebft ch\u1ee9c v\u1ee5) ngh\u0129 x\u1eed. S\u1eafc t\u1eeb nay ph\u00e0m vua \u0111i tu\u1ea7n trong kinh k\u1ef3 th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m ; \u0111i \u1edf ngo\u00e0i kinh k\u1ef3 th\u00ec tu\u00e2n theo k\u1ef7 lu\u1eadt B\u1eafc tu\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1eddi \u0111\u1eafp th\u00e0nh tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh c\u0169 \u1edf x\u00e3 Cam Gi\u00e1 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c) b\u1ecb s\u00f4ng l\u1edf. Ng\u00e0y vua \u0111i B\u1eafc tu\u1ea7n, \u0111\u00e3 sai gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111i ng\u1eafm \u0111\u1ecba th\u1ebf v\u00e0 cho d\u1eddi \u0111\u1ebfn hai x\u00e3 Mai Trai v\u00e0 Thu\u1ea7n Ngh\u1ec7 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c). \u0110\u1ebfn nay l\u1ea5y 2.000 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc th\u00e0nh, u\u1ef7 cho Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Th\u00e2n tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c. Th\u00e0nh xong, th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c gi\u00e1m ty v\u00e0 chuy\u00ean bi\u1ec7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 th\u00e1ng ti\u1ec1n b\u1ed5ng v\u00e0 m\u1ed9t th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u1ecb trung Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 \u0110inh Phi\u00ean ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng T\u1ef1 khanh, tham b\u1ed3i c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay nh\u1eefng s\u00e1ch t\u00e2u c\u1ee7a s\u00e1u b\u1ed9, t\u1eeb Lang trung tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i k\u00fd t\u00ean, g\u1ecdi l\u00e0 \u201choa \u00e1p\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Thu\u1ef7 qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c ch\u1edf s\u1ea3n v\u1eadt \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ec1 Kinh. S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay bi\u1ec1n binh ch\u1edf c\u1ee7a c\u00f4ng \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1edf nh\u1eefng s\u1ea3n v\u1eadt c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Kinh m\u00e0 c\u1ea3 hai chuy\u1ebfn \u0111i v\u1ec1 \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1edf th\u00ec c\u1ea5p th\u00eam cho ti\u1ec1n g\u1ea1o b\u1eb1ng m\u1ed9t th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng ; n\u1ebfu ch\u1ec9 ch\u1edf m\u1ed9t chuy\u1ebfn th\u00ec c\u1ea5p m\u1ed9t n\u1eeda.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngh\u1ec7 An c\u00f3 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t. Tr\u1ea5n th\u1ea7n b\u00e1o cho b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1ea1, n\u00ean k\u1ecbp t\u00e2u ngay \u0111\u1ec3 tr\u1eabm bi\u1ebft m\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i tu t\u1ec9nh, sao l\u1ea1i gi\u1ea5u gi\u1ebfm kh\u00f4ng n\u00f3i ?\u201d. B\u00e8n s\u1eafc cho b\u1ed9 t\u01b0 v\u1ec1 tr\u1ea5n b\u1ea3o ph\u1ea3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh Thu\u1eadn t\u00e2u r\u1eb1ng s\u1ed1 mu\u1ed1i ch\u1ee9a \u1edf kho \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, xin t\u1eeb n\u0103m nay v\u1ec1 sau cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p thay thu\u1ebf mu\u1ed1i b\u1eb1ng ti\u1ec1n cho ti\u1ec7n. Vua y cho. D\u1ee5 cho c\u00e1c dinh tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, B\u00ecnh Ho\u00e0 c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y cho n\u1ed9p thay (m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i n\u1ed9p thay b\u1eb1ng 2 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf Gia \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ph\u00e1t b\u1ec7nh d\u1ecbch. H\u1ea1 l\u1ec7nh ho\u00e3n c\u00e1c c\u00f4ng d\u1ecbch \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u1ec1 c\u1ea5p k\u1ef7.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho r\u1eb1ng l\u1ec7 c\u1ea5p k\u1ef7 do Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c b\u00e0n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n k\u1ef9 l\u1ea1i, r\u1ed3i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng ph\u00e0m quan vi\u00ean \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gia c\u1ea5p v\u1ec1 qu\u00e2n c\u00f4ng, ngh\u1ecb t\u1ef1, \u00e2n th\u01b0\u1edfng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ban chi\u1ebfu s\u1eafc, \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef7 l\u1ee5c th\u00ec c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Nh\u01b0 c\u00f3 th\u0103ng b\u1ed5 th\u00ec qu\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 c\u1ea5p k\u1ef7 \u0111\u1ec1u ghi theo, ngh\u1ecb t\u1ef1 th\u00ec t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, \u00e2n th\u01b0\u1edfng th\u00ec m\u1ed9t c\u1ea5p t\u00ednh tr\u1ea3 cho m\u1ed9t l\u1ea7n k\u1ef7 l\u1ee5c, \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau k\u1ef7 l\u1ee5c th\u00ec tr\u1eeb h\u1ebft \u0111i. C\u00f2n c\u00e1c kho\u1ea3n kh\u00e1c th\u00ec v\u1eabn theo ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 trong ngo\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gia c\u1ea5p v\u1ec1 \u00e2n th\u01b0\u1edfng v\u00e0 qu\u00e2n c\u00f4ng t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1 m\u00e0 nay \u0111\u00e3 th\u0103ng th\u1ee5 r\u1ed3i, th\u00ec \u0111\u1ec1u cho c\u1ea5p chi\u1ebfu s\u1eafc c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e9t \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1ch c\u1eeda T\u01b0 Dung. Sai Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed tr\u00f4ng coi 1.000 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c qu\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta m\u1edf mang b\u1edd c\u00f5i mi\u1ec1n Nam, cho \u0111\u1ebfn kh\u00f4i ph\u1ee5c Th\u1ea7n kinh, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea3ng \u1ea5y. T\u1eeb khi l\u1ea1ch c\u0169 b\u1ecb l\u1ea5p v\u00e0 th\u00e0nh l\u1ea1ch m\u1edbi c\u1ea1n h\u1eb9p quanh co, ra v\u00e0o r\u1ea5t kh\u00f3. Nay l\u1ea1i theo l\u1ed1i c\u0169 m\u00e0 khai v\u00e9t, v\u00ec ngh\u0129 c\u00f3 ph\u00ed t\u1ed5n t\u1ea1m th\u1eddi m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean m\u00e3i, \u0111\u1ec3 l\u1ee3i v\u00f4 c\u00f9ng cho ngh\u00ecn mu\u00f4n \u0111\u1eddi\u201d. L\u1ea1i sai b\u1ed9 L\u1ec5 mang s\u1eafc \u0111\u1ebfn d\u1ee5 th\u1ea7n c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung v\u00e0 s\u1eafm l\u1ec5 \u0111\u1ec3 t\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y th\u1ee3 v\u00e0 sai d\u1ecbch \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1 b\u1edbt x\u00e9n c\u1ee7a c\u00f4ng, mu\u1ed1n tr\u1eeb b\u1ecf t\u1ec7 \u1ea5y, m\u1edbi b\u1ea3o Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 c\u00e1ch ph\u00f2ng gian kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p n\u00e0o hay h\u01a1n c\u1ea3, ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng coi l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. L\u1ea1i b\u1ea3o Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Nghi v\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m r\u1eb1ng : \u201cTr\u00e1ch nhi\u1ec7m b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 \u1edf vi\u1ec7c tr\u00f4ng coi, ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5, th\u01b0\u1eddng gia t\u00e2m ki\u1ec3m x\u00e9t \u0111\u1ec3 tr\u1eeb c\u00e1i th\u00f3i s\u00e2u m\u1ecdt \u0111\u1ee5c kho\u00e9t. Ph\u00e0m ch\u00f3 th\u00ec gi\u1eef \u0111\u00eam, g\u00e0 th\u00ec g\u00e1y s\u1edbm, h\u00e1 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eb1ng v\u1eadt sao !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t 20 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb phu cho H\u00e0 Hoa qu\u1eadn c\u00f4ng, sai Tr\u1ea7n H\u01b0ng Khanh m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi sung v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf Cao B\u1eb1ng v\u00e0 L\u1ea1ng S\u01a1n gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u1eaft, h\u1ea1 l\u1ec7nh ho\u00e3n thu\u1ebf v\u1ee5 h\u1ea1 cho d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u00ednh m\u1ed9 c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i \u1edf Kinh, h\u1ea1n m\u1ed7i v\u1ec7 l\u00e0 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i l\u00e0 50 ng\u01b0\u1eddi ; th\u1eeba th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169, thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 th\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf b\u1ea3n nh\u1ea1c t\u1ebf ng\u0169 h\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu (r\u01b0\u1edbc th\u1ea7n th\u00ec t\u1ea5u b\u00e0i H\u00e0m ho\u00e0 ; tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ea7u [s\u01a1 hi\u1ebfn] t\u1ea5u b\u00e0i Th\u1ecd ho\u00e0 (sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m T\u01b0\u1eddng ho\u00e0) ; tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u th\u1ee9 hai [\u00e1 hi\u1ebfn] t\u1ea5u b\u00e0i D\u1ef1 ho\u00e0 ; tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u sau c\u00f9ng [chung hi\u1ebfn] t\u1ea5u b\u00e0i Ninh ho\u00e0 ; t\u1eeb t\u1ea1 th\u1ea7n th\u00ec t\u1ea5u b\u00e0i An ho\u00e0 ; l\u1ec5 xong th\u00ec t\u1ea5u b\u00e0i Ung ho\u00e0). Tr\u01b0\u1edbc kia n\u0103m l\u1ec5 t\u1ebf h\u01b0\u1edfng v\u00e0 hai ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng th\u00ec t\u1ed1i h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng n\u1eef nh\u1ea1c ti\u1ec3u h\u1ea7u. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ed9i ti\u1ec3u h\u1ea7u h\u00e1t x\u01b0\u1edbng h\u00ecnh nh\u01b0 tr\u00f2 \u0111\u00f9a. Nay nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0n h\u1ea1, ch\u00ednh ph\u1ea3i s\u1eeda sang v\u0103n v\u1eadt th\u00eam l\u00ean. V\u1eady n\u00ean b\u00e0n ch\u1ebf c\u00e1c b\u1ea3n nh\u1ea1c, khi\u1ebfn nh\u1ea1c c\u00f4ng h\u00e1t \u0111\u1ec3 tr\u1edf l\u1ea1i ch\u00ednh l\u1ec5. Duy \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n th\u00ec v\u1eabn d\u00f9ng n\u1eef nh\u1ea1c, c\u0169ng l\u00e0 \u00fd theo c\u0169 \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m b\u1ea3n s\u00e1ch t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ea5p tu\u1ea5t cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft d\u1ecbch, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 s\u1ed1 ti\u1ec1n kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng l\u00e0m Qu\u1ea3n ph\u1ee7 H\u00e0 Trung.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp th\u1ef1c th\u1ee5 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u1ec7 C\u1ea9m y m\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ec7 b\u1ed5ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ph\u1ea9m m\u00e0 chi b\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n XV<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2m ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3 [1822], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, t\u1ebf h\u1ea1 h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y nh\u1ea1c m\u1edbi h\u00e1t l\u00ean \u0111\u00fang nh\u1ecbp, th\u01b0\u1edfng sa v\u00e0 b\u1ea1c cho nh\u1ea1c sinh v\u00e0 ty vi\u00ean b\u1ed9 L\u1ec5 theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. L\u1ea1i s\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ec5 t\u1eeb nay h\u1ec5 g\u1eb7p l\u1ec5 Giao Mi\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c l\u1ec5 \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u, th\u00ec ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ea7u l\u1ea1y nh\u01b0 l\u1ec7. Ai c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc b\u00e1o cho b\u1ed9 bi\u1ebft, n\u1ebfu b\u1ecf thi\u1ebfu th\u00ec b\u1ed9 L\u1ec5 tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 Binh s\u1eeda l\u1ea1i s\u1ed5 binh. (Ph\u00e0m dinh v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf trong v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi c\u00e1c hi\u1ec7u Trung b\u00e1, T\u00e0i b\u00e1, Uy b\u00e1, H\u00f9ng s\u01a1n, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m binh m\u1ed7, h\u1ecd m\u1ed7, t\u00ean m\u1ed7. Cai h\u1ee3p, th\u1ee7 h\u1ee3p th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec v\u1eabn \u0111\u1ec3 ch\u1ee9c h\u00e0m ; ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n sai th\u00ec \u0111\u1ed5i c\u1ea5p cho v\u0103n b\u1eb1ng c\u1ee7a b\u1ed9, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m th\u01b0 l\u1ea1i v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u, th\u1eeba ra \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0m binh. Quy\u1ec1n sai v\u00e0 th\u01b0 h\u1ed9p c\u00e1c c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng b\u00e1ch c\u00f4ng \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0m th\u1ee3. V\u0103n h\u00e0n \u1edf Chi\u00eam h\u1eadu l\u1ea1i ty, L\u1ec7nh s\u1eed t\u00e0u, Chi\u00eam h\u1eadu \u1edf t\u1ea3 h\u1eefu th\u1eeba ty c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u00f4 v\u0103n, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u01b0 l\u1ea1i v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m l\u1ea1i ch\u00f9a Thi\u00ean T\u00f4n. Ch\u00f9a \u1edf x\u00e3 \u0110\u00e2u Kinh dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, do Th\u00e1i t\u00f4ng Hi\u1ebfu tri\u1ebft ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ((1) Th\u00e1i t\u00f4ng Hi\u1ebfu tri\u1ebft ho\u00e0ng \u0111\u1ebf : Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc T\u1ea7n) d\u1ef1ng l\u00ean. Tr\u1ea3i qua lo\u1ea1n l\u1ea1c ch\u00f9a b\u1ecb b\u1ecf. N\u0103m ngo\u00e1i B\u1eafc tu\u1ea7n, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua nh\u1edb di t\u00edch x\u01b0a, sai dinh th\u1ea7n s\u1eeda ch\u1eefa, b\u1eaft 100 th\u1ee3 r\u1eebng l\u1ea5y g\u1ed7, c\u1ea5p cho 300 quan ti\u1ec1n, 100 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, v\u00e0 tha thu\u1ebf \u0111inh \u0111i\u1ec1n m\u1ed9t n\u0103m cho x\u00e3 \u0110\u00e2u Kinh \u0111\u1ec3 sung l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ed9i \u0110i\u1ec1n li\u1ec7p l\u00e0m Li\u1ec7p h\u1ed9, h\u1ed9 30 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u1edf c\u00e1c dinh<\/p>\n\n\n\n<p>tr\u1ea5n sung v\u00e0o. L\u1ea1i sai t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra \u0111\u1ebfn Thanh B\u00ecnh, \u0111\u1ec1u m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp li\u1ec7p h\u1ed9, m\u1ed7i h\u1ed9 50 ng\u01b0\u1eddi (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf ng\u00e0 voi 15 c\u00e2n ; nh\u01b0 c\u1ea3 h\u1ed9 m\u00e0 thi\u1ebfu 10 c\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec m\u1edbi cho t\u00ednh gi\u00e1 n\u1ed9p thay m\u1ed7i c\u00e2n 8 ti\u1ec1n). Thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 dao d\u1ecbch \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n. Ai m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 30 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec cho l\u00e0m h\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng (tr\u1eadt T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn (n\u1eb7ng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng, 9 ph\u00e2n 1 ly tr\u1edf l\u00ean). \u0110\u1ecbnh ph\u00e9p ch\u1ebf l\u1eabn \u0111\u1ed3ng k\u1ebdm thi\u1ebfc (ph\u00e0m \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn, c\u1ee9 m\u1ed7i 100 c\u00e2n d\u00f9ng kh\u1ed1i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf 52 c\u00e2n 4 l\u1ea1ng, k\u1ebdm 47 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng, thi\u1ebfc 4 l\u1ea1ng. \u0110\u00fac h\u1ea1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng 6 ph\u00e2n th\u00ec c\u1ee9 m\u1ed7i 100 c\u00e2n d\u00f9ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng ngu\u1ef5 hi\u1ec7u 52 c\u00e2n, kh\u1ed1i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf 27 c\u00e2n, k\u1ebdm 20 c\u00e2n 14 l\u1ea1ng, thi\u1ebfc 2 l\u1ea1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00fac s\u00fang \u0111\u1ed3ng h\u1ea1ng trung h\u1ea1ng ti\u1ec3u \u1edf V\u0169 Kh\u1ed1. Sai thu\u1ed9c ty c\u1ee7a V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng, hai b\u1ed9 H\u1ed9, C\u00f4ng v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1 ki\u1ec3m xem. Nh\u00e2n s\u1eafc t\u1eeb nay v\u1ec1 sau khi ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1eb1ng v\u00e0ng b\u1ea1c th\u00ec b\u1ed9 H\u1ed9, V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng, N\u1ed9i v\u1ee5 v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1 \u0111\u1ec1u ph\u00e1i nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u1ebfn c\u00e2n nghi\u1ec7m, bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 chi ti\u00eau t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ec5 truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng c\u00e1c khoa m\u00e0 thi H\u1ed9i kh\u00f4ng tr\u00fang c\u00e1ch, nh\u01b0 c\u00f3 t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u1edf Gi\u00e1m h\u1ecdc t\u1eadp th\u00ec b\u1ed5 l\u00e0m Gi\u00e1m sinh, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng l\u1eabm ; ai mu\u1ed1n v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng c\u0169ng cho. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u01b0a d\u1ef1 thi H\u1ed9i th\u00ec do b\u1ed9 t\u01b0 \u0111\u00f2i m\u00f9a thu n\u00e0y \u0111\u1ebfn Kinh x\u00e9t h\u1ea1ch, \u0111\u00fang th\u1ef1c th\u00ec v\u1eabn tu\u00e2n d\u1ee5 ch\u1ec9 cho theo s\u1edf nguy\u1ec7n. Sau \u0111\u00f3 xin to\u1ea1 gi\u00e1m 27 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng (m\u1ed7i th\u00e1ng 3 quan ti\u1ec1n, 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 5 c\u00e2n d\u1ea7u). D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 \u00fd tr\u1eabm s\u0103n s\u00f3c v\u0103n h\u1ecdc, c\u1ed1t c\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c d\u1ee5ng. T\u1ebf t\u1eedu, T\u01b0 nghi\u1ec7p ph\u1ea3i h\u1ebft tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u00e0m th\u1ea7y, h\u1ebft l\u00f2ng d\u1ea1y b\u1ea3o. Gi\u00e1m sinh c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng ph\u1ea3i d\u00f9i m\u00e0i \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean c\u00f4ng, ng\u00f5 h\u1ea7u kh\u00f4ng ph\u1ee5 \u00fd t\u1ed1t ch\u1ea5n h\u01b0ng [v\u0103n h\u1ecdc], g\u00e2y d\u1ef1ng [nh\u00e2n t\u00e0i] c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 Th\u01b0 k\u00fd Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 V\u0169 Ti\u1ebfn Hu\u00e2n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 th\u1ef1 K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0 Ng\u00f4 Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u00f3 tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u962e\u6587\u6c38 [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Po_Klan_Thu\">Po Klan Thu<\/a>] v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay bang thuy\u1ec1n h\u1ea3i v\u1eadn \u1edf Kinh hay \u1edf ngo\u00e0i, \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh y\u00ean th\u00ec quan s\u1edf t\u1ea1i m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n s\u1eeda l\u1ec5 th\u00e1i lao [tr\u00e2u], v\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ee7 ca nh\u1ea1c, \u0111\u1ec3 t\u1ebf hai \u0111\u1ec1n Thai D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Thu\u1eadn An \u1edf Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u1ec1n th\u1ea7n Li\u00eau L\u00e1c \u1edf S\u01a1n Nam h\u1ea1. Ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean, quan mua 5.000 c\u00e2n sa nh\u00e2n, l\u1ea5y m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn c\u1ee7a thu\u1ef7 qu\u00e2n ch\u1edf v\u1ec1 Kinh n\u1ed9p. Vua xem b\u1ea3n t\u00e2u, qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cD\u00f9ng thuy\u1ec1n l\u1edbn m\u00e0 ch\u1ec9 t\u1ea3i c\u00f3 th\u1ebf, h\u00e1 h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1eadt g\u00ec kh\u00e1c \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i n\u1ed9p sao ? V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n v\u1eadn t\u1ea3i kh\u00f3 nh\u1ecdc, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i m\u00f9a gi\u00f3, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea7n n\u00e0y ch\u1edf ch\u01b0a xong l\u1ea7n sau l\u1ea1i ch\u1edf, bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 kh\u1ed5 v\u1ec1 l\u1eb7n l\u1ed9i, m\u00e0 s\u00f3ng gi\u00f3 ngo\u00e0i bi\u1ec3n \u0111\u00e3 ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u00e2u l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo ! Sao l\u1ea1i khinh su\u1ea5t l\u00e0m b\u1eady nh\u01b0 th\u1ebf ! Hu\u1ed1ng chi trong s\u00e1ch t\u00e2u ch\u1eef \u201ct\u1ea5u\u201d \u0111\u00e0i \u1edf h\u00e0ng th\u1ee9 hai, m\u00e0 ch\u1eef \u201cc\u00f4ng \u0111\u1ed3ng\u201d l\u1ea1i \u0111\u00e0i \u1edf h\u00e0ng th\u1ee9 nh\u1ea5t, th\u1ebf l\u00e0 l\u00f2ng l\u1ea1i cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n l\u00e0m t\u00f4n \u00e0 ? \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ed v\u1edbi sai l\u1ea7m \u1edf t\u1edd di v\u0103n t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ec1u l\u00e0 b\u1edfi b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e2m s\u1ef1 kh\u00f4ng quan t\u00e2m g\u00ec. M\u1ed9t vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec vi\u1ec7c kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu kh\u00f4ng x\u1eed tr\u1ecb th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 r\u0103n b\u1ea3o\u201d. B\u00e8n sai v\u1ec7 C\u1ea9m y mang b\u00e0i v\u01b0\u01a1ng m\u1ec7nh k\u00edp \u0111i truy\u1ec1n ch\u1ec9 \u0111\u00e1nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i 40 roi ; K\u00fd l\u1ee5c Nguy\u1ec5n B\u00e1 U\u00f4ng th\u00ec b\u1eaft gi\u1ea3i ch\u1ee9c v\u1ec1 Kinh gi\u00e1ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i sau l\u1ea1i b\u1eaft hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n ch\u1edf s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ebfn Kinh. Vua n\u00f3i : \u201cKhi tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ch\u1edf c\u1ea3 v\u00e0o thuy\u1ec1n c\u00f4ng th\u00ec nhanh ti\u1ec7n bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o ? Sao \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1ea1i ph\u00e1i thuy\u1ec1n t\u01b0 !\u201d. H\u1ea1 l\u1ec7nh b\u1eaft thu 60 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng thu\u00ea c\u1ea5p cho d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u1ea3ng l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay cho th\u1ee3 nh\u1eefng cu\u1ed9c \u1edf V\u0169 Kh\u1ed1 v\u00e0 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 (N\u1ed9i v\u1ee5 387 ng\u01b0\u1eddi, V\u0169 Kh\u1ed1 3.466 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ph\u00e9p thi \u0110i\u1ec7n (\u0111\u00fac \u1ea5n \u201c\u0110i\u1ec7n th\u00ed chi \u1ea5n\u201d, v\u00e0 tri\u1ec7n vu\u00f4ng nh\u1ecf \u201cLu\u00e2n t\u00e0i th\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n\u201d \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng b\u1ea1c. M\u1ed9t gi\u00e1m th\u00ed \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, d\u00f9ng quan v\u00f5 Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, 4 quan \u0111\u1ed9c quy\u1ec3n, 1 quan truy\u1ec1n l\u00f4, d\u00f9ng quan v\u0103n Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean ; c\u00e1c quan th\u1ee5 [nh\u1eadn] quy\u1ec3n, di phong, thu ch\u01b0\u1edfng [gi\u1eef quy\u1ec3n], \u1ea5n quy\u1ec3n [\u0111\u00f3ng d\u1ea5u], \u0111i\u1ec1n b\u1ea3ng [vi\u1ebft b\u1ea3ng], \u0111\u1ec1u 1 vi\u00ean, d\u00f9ng quan v\u0103n T\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m ; kinh d\u1eabn c\u1ed1ng s\u0129 1 vi\u00ean, d\u00f9ng ty vi\u00ean b\u1ed9 L\u1ec5 ; chia c\u1ea5p quy\u1ec3n thi ki\u00eam bi\u00ean ch\u00e9p 4 vi\u00ean, d\u00f9ng h\u00e0nh t\u1ea9u V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng ; quan tu\u1ea7n la ki\u00eam h\u1ed9 b\u1ea3ng 4 vi\u00ean, d\u00f9ng qu\u1ea3n v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ecb trung Th\u1ecb n\u1ed9i ; quan tu\u1ea7n s\u00e1t 8 vi\u00ean, d\u00f9ng cai \u0111\u1ed9i qu\u00e2n Th\u1ecb trung Th\u1ecb n\u1ed9i. C\u00e1c ch\u1ee9c \u1ea5y \u0111\u1ec1u do hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 thi \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ph\u00ea \u0111i\u1ec3m. Quy\u1ec3n thi c\u1ee7a C\u1ed1ng s\u0129 th\u00ec d\u00f9ng gi\u1ea5y quan l\u1ec7nh, k\u1ebb \u0111\u1ecf. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y thi \u0110i\u1ec7n, vua ra \u0111\u1ec1 v\u0103n s\u00e1ch, ho\u1eb7c c\u1ed5 v\u0103n 10 \u0111o\u1ea1n, ho\u1eb7c kim v\u0103n 5, 6 \u0111o\u1ea1n. C\u1ed1ng s\u0129 mang m\u0169 \u00e1o, l\u00e0m b\u00e0i \u1edf b\u00e0n thi v\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu vu, l\u1ea5y chi\u1ec1u h\u00f4m l\u00e0m h\u1ea1n. Quan \u0111\u1ed9c quy\u1ec3n h\u1ed9i duy\u1ec7t r\u1ed3i d\u00e2ng vua xem \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t gi\u00e1p \u0111\u1ec7 th\u1ee9 t\u1ef1 nh\u01b0 : \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t gi\u00e1p \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t danh, \u0111\u1ec7 nh\u1ecb danh, \u0111\u1ec7 tam danh, \u0111\u1ec1u cho ti\u1ebfn s\u0129 c\u1eadp \u0111\u1ec7 ; \u0111\u1ec7 nh\u1ecb gi\u00e1p c\u00f3 bao nhi\u00eau t\u00ean, \u0111\u1ec1u cho ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n ; \u0111\u1ec7 tam gi\u00e1p bao nhi\u00eau t\u00ean \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1ed3ng ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n, ban c\u1ea5p m\u0169 \u00e1o. Ng\u00e0y h\u00f4m sau \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u nghi \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n l\u00f4 x\u01b0\u1edbng danh, treo b\u1ea3ng v\u00e0ng \u1edf l\u1ea7u Phu V\u0103n, ba ng\u00e0y r\u1ed3i \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn c\u1ea5t \u1edf h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m. Sau khi ph\u00e1t b\u1ea3ng 2 ng\u00e0y, ban y\u1ebfn \u1edf c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 L\u1ec5, cho tr\u00e2m v\u00e0 hoa l\u1ee5a c\u00f9ng c\u1edd bi\u1ec3n vinh quy. Ng\u00e0y ban y\u1ebfn, c\u00e1c quan gi\u00e1m th\u00ed, \u0111\u1ed9c quy\u1ec3n, th\u1ee5 quy\u1ec3n ki\u00eam duy\u1ec7t quy\u1ec3n, kinh d\u1eabn c\u1ed1ng s\u0129, truy\u1ec1n l\u00f4, tu\u1ea7n la ki\u00eam h\u1ed9 b\u1ea3ng, m\u1ed7i vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban 1 c\u00e1i tr\u00e2m v\u00e0 1 c\u00e1i hoa b\u1ea1c ; c\u00e1c quan tu\u1ea7n s\u00e1t, di phong, thu ch\u01b0\u1edfng, \u0111i\u1ec1n b\u1ea3ng, \u1ea5n quy\u1ec3n, chia c\u1ea5p quy\u1ec3n thi ki\u00eam bi\u00ean ch\u00e9p, c\u00f9ng c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129, m\u1ed7i vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban 1 c\u00e1i tr\u00e2m v\u00e0 1 c\u00e1i hoa l\u1ee5a. Ai d\u1ef1 tr\u00fang ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t gi\u00e1p th\u00ec c\u1ea5p ri\u00eang tr\u00e2m v\u00e0 hoa b\u1eb1ng ch\u1ea5t b\u1ea1c<\/p>\n\n\n\n<p>m\u1ea1 v\u00e0ng. Ng\u00e0y h\u00f4m sau, c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 m\u1edbi d\u00e2ng t\u1edd bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda \u0111i\u1ec7n<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0103n Nguy\u00ean, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0m l\u1ec5 Th\u00edch \u0111i\u1ec7n ((1) L\u1ec5 Th\u00edch \u0111i\u1ec7n : l\u1ec5 Kh\u1ed5ng T\u1eed). Bia \u0111\u1ec1 t\u00ean ti\u1ebfn s\u0129, d\u1ef1ng \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu ngo\u00e0i c\u1eeda V\u0103n mi\u1ebfu).<\/p>\n\n\n\n<p>Thi C\u1ed1ng s\u0129 \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. Sai Th\u1ef1 ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng sung ch\u1ee9c Gi\u00e1m th\u00ed \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn, H\u1eefu Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng, th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Huy Trinh \u0111\u1ec1u sung \u0111\u1ed9c quy\u1ec3n. Cho Nguy\u1ec5n \u00fd \u0111\u1eadu \u0110\u1ec7 nh\u1ecb gi\u00e1p ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n v\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea Quang, Phan H\u1eefu T\u00ednh, H\u00e0 Quy\u1ec1n, \u0110inh V\u0103n Ph\u00e1c, V\u00f5 V\u0103n Khu\u00ea, Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t v\u00e0 Tr\u1ea7n L\u00ea Hi\u1ec7u 7 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eadu \u0110\u1ec7 tam gi\u00e1p \u0111\u1ed3ng ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh tr\u00ecnh h\u1ea1n vinh quy c\u1ee7a ti\u1ebfn s\u0129. B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay m\u1edf khoa thi Ti\u1ebfn s\u0129 l\u00e0 th\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u, l\u1ea1i v\u00e2ng \u00e2n t\u1ee9 vinh quy, ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu. Ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang tuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebb vang c\u1ea3 l\u00e0ng x\u00f3m, r\u1ea1ng r\u1ee1 c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh, th\u1eadt l\u00e0 ph\u1ea5n kh\u1edfi cho s\u0129 phu, khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi h\u1eadu ti\u1ebfn. Xin c\u1ea5p h\u1ea1n cho \u1edf qu\u00ea 2 th\u00e1ng, \u0111\u1ec3 cho thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u01a1n nh\u00e0 vua tr\u1ecdng nho\u201d. Vua y cho v\u00e0 gia \u00e2n cho tr\u1ea1m \u0111\u01b0a v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 tri\u1ec1u tham t\u00e2u vi\u1ec7c. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u 2 ng\u00e0y, th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u 4 ng\u00e0y, \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb 4 ng\u00e0y, ng\u00e0y kh\u00e1c th\u00ec t\u00e2u vi\u1ec7c. Vua th\u1ea5y c\u00e1c quan tri\u1ec1u tham s\u1edbm chi\u1ec1u nhi\u1ec1u l\u1ea7n, nhi\u1ec1u khi kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00f4ng th\u1ef1, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 vi\u1ec7c, b\u00e8n sai s\u00e1u b\u1ed9 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n b\u1ea1c, \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng m\u1ed7i th\u00e1ng 10 ng\u00e0y \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u v\u00e0 \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb, xin \u0111\u1ecbnh th\u00eam 9 ng\u00e0y t\u00e2u vi\u1ec7c. (M\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u 2 ng\u00e0y, m\u1ed3ng 1 v\u00e0 r\u1eb1m ; th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u 4 ng\u00e0y, m\u1ed3ng 5, 25, 11, 21 ; t\u00e2u vi\u1ec7c 9 ng\u00e0y, m\u1ed3ng 3, 13, 23, m\u1ed3ng 7, 17, 27, m\u1ed3ng 9, 19, 29 ; \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb 4 ng\u00e0y, m\u1ed3ng 2, 8, 16, 24). Ng\u00e0y \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u v\u00e0 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u m\u00e0 c\u00f3 ch\u1ec9 mi\u1ec5n tri\u1ec1u th\u00ec c\u0169ng chi\u1ebfu l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng t\u00e2u vi\u1ec7c. C\u00e1c ng\u00e0y kh\u00e1c th\u00ec m\u1ed9t vi\u00ean Thi\u00eam s\u1ef1 ho\u1eb7c Lang trung th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c \u1edf tri\u1ec1u ph\u00f2ng, \u0111\u01b0\u1eddng quan th\u00ec h\u1ed9i \u1edf c\u00f4ng th\u1ef1 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n tr\u1ecdng th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u ngay, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u1ec7 n\u00e0y\u201d. L\u1eddi ngh\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm mu\u1ed1n ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecbnh, b\u1ed9 vi\u1ec7n c\u00e1c quan kh\u00f4ng b\u1ecf tr\u1ec5 ch\u1ee9c v\u1ee5, cho n\u00ean sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e2u. Nay l\u1eddi t\u00e2u c\u0169ng ph\u1ea3i, chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh. N\u1ebfu ch\u1ee9c quan \u1edf b\u1ed9 vi\u1ec7n g\u1eb7p ng\u00e0y t\u00e2u vi\u1ec7c m\u00e0 kh\u00f4ng theo ban l\u00e0m vi\u1ec7c, ng\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u00f4ng th\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec th\u01b0\u1ee3ng ty c\u1ee9 th\u1ef1c tham t\u00e2u. N\u1ebfu n\u1ec3 nang dung gi\u1ea5u m\u00e0 \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tham h\u1eb7c, ho\u1eb7c b\u1ecb tr\u1eabm bi\u1ebft, th\u00ec th\u01b0\u1ee3ng ty c\u0169ng ph\u1ea3i giao b\u1ed9 b\u00e0n x\u1eed. L\u1ea1i sau khi ban h\u00e0nh ngh\u1ecb n\u00e0y, b\u1ea5t lu\u1eadn quan t\u01b0 l\u1edbn nh\u1ecf, vi\u00ean n\u00e0o l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, t\u1ea1 th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u00e0y t\u00e2u vi\u1ec7c m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00f4ng th\u1ef1, \u1edf nh\u00e0 t\u01b0 ti\u1ebfp kh\u00e1ch n\u00f3i chuy\u1ec7n h\u00e3o hay l\u00e0m nh\u1eefng chuy\u1ec7n x\u1ea5u nh\u01b0 u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, xem tu\u1ed3ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn b\u1ecf tr\u1ec5 vi\u1ec7c c\u00f4ng, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec \u00fd t\u1ed1t ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh ph\u00e9p qu\u00e1 nh\u1eb9, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i tr\u1eebng tr\u1ecb n\u1eb7ng kh\u00f4ng tha. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 \u0111inh ninh r\u0103n b\u1ea3o, b\u1ecdn khanh ph\u1ea3i k\u00ednh theo ch\u1edb qu\u00ean. Nh\u01b0 tr\u1eabm c\u00f3 h\u01a1i th\u00edch an nh\u00e0n th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i n\u00f3i th\u1eb3ng \u0111\u1ec3 s\u1eeda, th\u1ebf m\u1edbi l\u00e0 vua t\u00f4i c\u00f9ng nhau c\u1ed1 g\u1eafng, \u0111\u1ec3 cho ch\u00ednh l\u1ec7nh th\u00f4ng su\u1ed1t, nh\u00e2n d\u00e2n thu\u1eadn ho\u00e0, ph\u00e9p tr\u1ecb s\u00e1nh c\u00f9ng th\u01b0\u1ee3ng c\u1ed5, h\u00e1 ch\u1eb3ng t\u1ed1t sao !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m vua v\u1eddi Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y tri\u1ec1u tham t\u00e2u vi\u1ec7c, so v\u1edbi ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. \u0110\u1ee9c, Th\u1eadn tr\u1ea3 l\u1eddi : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y t\u00e2u vi\u1ec7c, b\u1ecdn th\u1ea7n lui tri\u1ec1u th\u00ec \u0111\u00e3 m\u1ecfi m\u1ec7t, cho n\u00ean c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1ee9a ch\u1ea5t nhi\u1ec1u. Nay t\u00e2u vi\u1ec7c c\u00f3 ng\u00e0y th\u00ec ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean t\u00e2m l\u00e0m vi\u1ec7c, cho n\u00ean vi\u1ec7c b\u1ed9 h\u01a1i g\u1ecdn\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm nay tu\u1ed5i \u0111ang m\u1ea1nh m\u1ebd, c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ed1 g\u1eafng x\u00e9t \u0111o\u00e1n c\u00e1c vi\u1ec7c, ch\u1ec9 s\u1ee3 sau n\u00e0y m\u1ecfi m\u1ec7t, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 ng\u00e0y nay. Xem ra th\u00ec ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i kh\u00f4ng d\u00e1m l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, l\u00e0 v\u00ec s\u1ee3, ch\u1ee9 l\u00e0m vua ng\u00f4i cao th\u1ebf m\u1ea1nh, ai c\u0169ng k\u00ednh s\u1ee3, cho n\u00ean c\u00e1i l\u00f2ng tr\u1ec5 n\u1ea3i d\u1ec5 sinh. V\u1eady th\u00ec b\u1ec1 t\u00f4i n\u00ean khuy\u00ean r\u0103n vua cho \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc sau nh\u01b0 m\u1ed9t l\u00e0 vi\u1ec7c hay \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u1ebf c\u1ea5p \u201cB\u00e0i xanh \u0111\u1ea7u\u201d ((1) Ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0 L\u1ee5c \u0111\u1ea7u b\u00e0i) cho c\u00e1c nha. G\u1eb7p ng\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u00ec m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nha thu\u1ed9c th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c ghi t\u00ean v\u00e0o b\u00e0i \u1ea5y, c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u th\u00ec vi\u1ebft c\u1ea3 v\u00e0o \u0111\u1ea5y d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban qu\u1ea7n \u00e1o m\u00f9a xu\u00e2n cho quan Kinh, v\u0103n t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng tr\u1edf l\u00ean, theo th\u1ee9 b\u1eadc. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc qu\u1ea7n \u00e1o m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ec1u c\u1ea5p ti\u1ec1n, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi cho \u00e1o qu\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t vi\u00ean d\u1ecbch \u1edf kho s\u00fang, ch\u1ee7 s\u1ef1, t\u01b0 v\u1ee5 \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 14 ng\u01b0\u1eddi. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, s\u1ed1 s\u00fang v\u00e0 \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u1edf kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u do Th\u1ed1ng ch\u1ebf V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o qu\u1ea3n l\u0129nh, ch\u01b0a \u0111\u1eb7t quan l\u1ea1i chuy\u00ean gi\u1eef s\u1ed5 s\u00e1ch. \u0110\u1ebfn nay Vi\u1ebft B\u1ea3o xin, m\u1edbi sai b\u1ed9 Binh b\u00e0n \u0111\u1eb7t.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 h\u00e0nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n U\u1ea9n, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 H\u1eefu qu\u00e2n th\u1ed1ng qu\u1ea3n H\u00f9ng D\u0169ng th\u1eadp c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng, \u0111\u1ec1u v\u00ec tu\u1ed5i gi\u00e0 ngh\u1ec9 vi\u1ec7c. L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ni\u00ean l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1, V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Ch\u00e2u th\u1ed1ng qu\u1ea3n H\u00f9ng d\u0169ng th\u1eadp c\u01a1 thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u00e1c nha ph\u1ee5ng th\u1ee7 b\u1ea3n ph\u00ea ch\u1eef \u0111\u1ecf. Nh\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i ph\u1ee5ng ch\u1ec9 m\u00e0 vi\u1ec7c quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn b\u1ed9 H\u1ed9, th\u00ec b\u1ea3n ph\u00ea ch\u1eef \u0111\u1ecf giao cho b\u1ed9 H\u1ed9, b\u1ed9 H\u1ed9 sao ch\u00e9p \u0111\u01b0a sang b\u1ed9 L\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ebfu. Ho\u1eb7c vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean m\u00e0 sai b\u1ed9 H\u1ed9 thay v\u00e2ng ph\u00ea chu\u1ea9n, th\u00ec b\u1ea3n ph\u00ea ch\u1eef \u0111\u1ecf giao b\u1ed9 L\u1ea1i, b\u1ed9 L\u1ea1i c\u0169ng sao ch\u00e9p \u0111\u01b0a sang b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ebfu. Ho\u1eb7c b\u1ed9 L\u1ea1i ph\u1ee5ng ch\u1ec9, vi\u1ec7c quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ba b\u1ed9 H\u1ed9, L\u1ec5, Binh, m\u00e0 l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u1ecdng \u1edf b\u1ed9 L\u1ec5, th\u00ec b\u1ea3n ph\u00ea ch\u1eef \u0111\u1ecf giao cho b\u1ed9 L\u1ec5, b\u1ed9 L\u1ec5 c\u0169ng sao ch\u00e9p \u0111\u01b0a sang ba b\u1ed9 L\u1ea1i, H\u1ed9, Binh \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ebfu. C\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c c\u0169ng l\u1ea5y th\u1ebf m\u00e0 suy. C\u00e1c nha li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1edb s\u00e1ch c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec gi\u1eef b\u1ea3n ph\u00ea ch\u1eef \u0111\u1ecf, sao ch\u00e9p b\u1ea3n ph\u00f3 g\u1eedi \u0111\u1ebfn l\u01b0u \u1edf V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Gia \u0110\u1ecbnh m\u1ed9 l\u1eadp \u0111\u1ed9i Ph\u01b0\u1ee3ng du (m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 30 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf d\u1ea7u 60 c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u n\u00f3i r\u1eb1ng n\u0103m tr\u1ea5n n\u1ed9i c\u1ee7a th\u00e0nh v\u00e0 ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n tai d\u1ecbch, xi\u00eau t\u00e1n m\u1ea5t 49 x\u00e3, nay m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1, t\u00f4 thu\u1ebf thi\u1ebfu nhi\u1ec1u. Vua th\u01b0\u01a1ng v\u00ec \u0111au kh\u1ed5, h\u1ea1 l\u1ec7nh tha h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed9i B\u1ea3o trung. V\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Qu\u00fd h\u01b0\u01a1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, con ch\u00e1u l\u1ec7 v\u00e0o s\u1ed5 binh d\u00e2n c\u1ee7a h\u1ea1t th\u00e0nh c\u00f3 53 ng\u01b0\u1eddi, vua sai th\u00e0nh th\u1ea7n tr\u00edch \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed9i g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed9i B\u1ea3o trung, cho vi\u00ean qu\u1ea3n c\u00e1c B\u00ednh \u0111\u1ed9i c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu An su\u1ea5t l\u0129nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 M\u1ea1c V\u0103n T\u00f4 ch\u1ebft ; cho 200 quan ti\u1ec1n, v\u00e0 c\u1ea5p 1 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng b\u1ed5 Tham hi\u1ec7p Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Ph\u00f9ng Kh\u1eafc Tu\u00e2n l\u00e0m Tri b\u1ea1 H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Kh\u1eafc Tu\u00e2n thi\u1ec7n ti\u1ec7n cho ng\u01b0\u1eddi sai d\u1ecbch n\u01b0\u1edbc Thanh theo \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft \u0111em v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn (l\u1ec7 ph\u1ea3i theo c\u1eeda B\u00e1c N\u1eabm), l\u1ea1i ph\u00e1i binh tr\u1ea5n h\u01b0\u1edbng d\u1eabn, b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y c\u1ee7a. Th\u00e0nh th\u1ea7n cho l\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c phi l\u1ec7, tham h\u1eb7c xin x\u00e9t h\u1ecfi. Khi \u00e1n xong, gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i b\u1ed5 ch\u1ee9c n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 c\u00e1c l\u1ec7 ti\u1ebft kh\u00e1nh h\u1ea1, ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n, T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 v\u00e0 v\u0103n v\u00f5 d\u00e2ng ti\u1ebfn l\u1ec5 b\u1eb1ng b\u1ea1c theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. (L\u1ec5 m\u1eebng Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd l\u00e0 120 l\u1ea1ng, 2 ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i ti\u1ebft 100 l\u1ea1ng ; l\u1ec5 m\u1eebng Vua, ba ti\u1ebft l\u1edbn V\u1ea1n th\u1ecd, Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i ti\u1ebft 100 l\u1ea1ng ; l\u1ec5 m\u1eebng Ho\u00e0ng h\u1eadu, ba ti\u1ebft l\u1edbn Thi\u00ean thu, Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u 100 l\u1ea1ng ; l\u1ec5 m\u1eebng ho\u00e0ng t\u1eed, ba ti\u1ebft Thi\u00ean xu\u00e2n, Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u 90 l\u1ea1ng. H\u1ee3p c\u1ed9ng 1.190 l\u1ea1ng, chia l\u00e0m 20 ph\u1ea7n : ho\u00e0ng t\u1eed 3 ph\u1ea7n, ho\u00e0ng th\u00e2n 4 ph\u1ea7n, T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 1 ph\u1ea7n, v\u0103n ban 4 ph\u1ea7n, v\u00f5 ban 8 ph\u1ea7n). C\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n g\u1eb7p ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd th\u00ec u\u1ef7 quan d\u00e2ng bi\u1ec3u m\u1eebng. V\u1ec1 ba ti\u1ebft l\u1edbn ng\u1ef1 ti\u1ec1n th\u00ec d\u00e2ng bi\u1ec3u m\u1eebng v\u1edbi c\u00e1c s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. (Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh, u\u1ef7 quan Tam t\u1ee9 ph\u1ea9m ; c\u00e1c dinh tr\u1ea5n th\u00ec u\u1ef7 quan ph\u1ee7 ch\u00e2u, huy\u1ec7n, n\u01a1i n\u00e0o ch\u01b0a \u0111\u1eb7t c\u00e1c ch\u1ee9c \u1ea5y th\u00ec d\u00f9ng t\u1ea3n vi\u00ean ((1) T\u1ea3n vi\u00ean : quan h\u01b0 h\u00e0m, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5) \u0111i thay). L\u1ec7 cung ti\u1ec1n b\u1ea1c tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm v\u00ec k\u1ebf hay cho T\u00f4n Mi\u1ebfu X\u00e3 T\u1eafc, mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi n\u00ean gia t\u00e2m k\u00e9n ch\u1ecdn, kh\u00f4ng d\u00e1m khinh su\u1ea5t l\u00e0m b\u1eady, cho n\u00ean ng\u00f4i Trung cung ((2) Trung cung : Ho\u00e0ng h\u1eadu) v\u00e0 ng\u00f4i Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, ch\u01b0a c\u00f3 s\u00e1ch l\u1eadp, th\u00ec c\u00e1c l\u1ec5 m\u1eebng c\u1ee7a c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean Ho\u00e0ng h\u1eadu, Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed v\u1ec1 c\u00e1c ti\u1ebft Thi\u00ean thu, Thi\u00ean xu\u00e2n, Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u00ecnh ch\u1ec9, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y s\u00e1ch l\u1eadp, c\u00e1c v\u1ecb \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh s\u1ebd chi\u1ebfu l\u1ec7 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cX\u01b0a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta \u0111\u00e3 l\u1eadp tr\u1eabm l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed r\u1ed3i sau m\u1edbi phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng cho c\u00e1c con. Tr\u1eabm xem \u0111i\u1ec3n nh\u00e0 Thanh th\u00ec c\u00e1c con c\u00f2n nh\u1ecf \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 phong v\u01b0\u01a1ng. Nay tr\u1eabm mu\u1ed1n phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng cho c\u00e1c con, \u0111\u1ee3i khi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, x\u00e9t ai c\u00f3 \u0111\u1ee9c t\u1ed1t m\u1edbi l\u1eadp l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed c\u0169ng l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 nh\u1eadn l\u1ec5 m\u1eebng. Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y, ban y\u1ebfn cho v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u1edf t\u1ea3 h\u1eefu vu \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. Ng\u00e0y \u1ea5y l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1 xong, l\u1ea1i ban y\u1ebfn m\u1ed9t l\u1ea7n ; \u0111\u1ebfn chi\u1ec1u h\u00f4m th\u00ec cho xem h\u00e1t tu\u1ed3ng \u1edf nh\u00e0 Thanh Phong. L\u1ea1i ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 ng\u00e0y ch\u00ednh, c\u00e1c nha v\u00e0 c\u00f4ng s\u1edf \u0111\u1ec1u ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, nh\u00e2n \u0111\u1ea5y l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho nh\u1ea1c v\u0169 sinh \u0111\u1ed9i Vi\u1ec7t t\u01b0\u1eddng 200 quan ti\u1ec1n, cho th\u1ee3 n\u1ed9i t\u1ea1o 100 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Trung s\u1ee9 \u0111em c\u00e1c \u0111\u1ed3 th\u01b0\u1edfng cho L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKhanh t\u1eeb khi nh\u1eadn m\u1ec7nh v\u00e0o tr\u1ea5n \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c \u0111\u1ea1i l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 th\u0103m h\u1ea7u. Nay ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, l\u1ea1i v\u00ec bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a y\u00ean n\u00ean kh\u00f4ng tri\u1ec7u v\u1ec1, l\u00f2ng tr\u1eabm l\u1ea5y l\u00e0m \u00e1y n\u00e1y. V\u1eady \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho \u0111\u1ed3 n\u1ed9i t\u1ea1o, m\u1ed9t c\u00e1i \u1ed1ng \u0111i\u1ebfu b\u1eb1ng pha l\u00ea b\u1ecbt v\u00e0ng, 1 ch\u00e9n ng\u1ecdc li\u1ec7u m\u00e0u xu\u00e2n thanh b\u1ecbt v\u00e0ng, 1 ch\u00e9n ng\u1ecdc li\u1ec7u m\u00e0u m\u1ee1 c\u1eaft b\u1ecbt v\u00e0ng, 1 c\u00e1i ch\u1eadu pha l\u00ea, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd tr\u1eabm quy\u1ebfn ni\u1ec7m c\u00e0ng l\u00e2u c\u00e0ng tr\u1ecdng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n ch\u1ecdn c\u1eed v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 khuy\u1ebft, nh\u01b0 xin th\u1ef1c th\u1ee5 ho\u1eb7c th\u00ed sai, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c th\u1ee7 th\u00ec trong t\u1edd bi\u1ec3u ph\u1ea3i li\u1ec7t r\u00f5 quan h\u00e0m, h\u1ecd t\u00ean, ni\u00ean canh, qu\u00ea qu\u00e1n, l\u00fd l\u1ecbch, do b\u1ed9 \u0111\u1ec1 t\u00e2u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5t kh\u00e1i t\u1ef1 b\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 M\u1ea1c V\u0103n Cao h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng m\u01b0u kh\u1edfi lo\u1ea1n. Th\u1ed5 m\u1ee5c ch\u00e2u V\u0103n B\u00e0n l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u1ea3o C\u1ea9m v\u00e0 L\u01b0u Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng \u0111em th\u1ed5 binh l\u1eeba b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean Cao v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111em n\u1ed9p. Cho B\u1ea3o C\u1ea9m v\u00e0 Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Th\u1ed5 tri ph\u1ee7, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho binh \u0111inh theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ng\u1ea1ch t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5c \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, l\u1ea5y s\u1ed1 ng\u1ea1ch n\u0103m nay l\u00e0m chu\u1ea9n. (Qu\u1ea3ng Nam 2.051 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 893 ng\u01b0\u1eddi, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 925 ng\u01b0\u1eddi, Ph\u00fa Y\u00ean 335 ng\u01b0\u1eddi, B\u00ecnh Ho\u00e0 460 ng\u01b0\u1eddi, B\u00ecnh Thu\u1eadn 347 ng\u01b0\u1eddi). Ho\u1eb7c s\u1ed1 \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 sai ph\u00e1i th\u00ec t\u00e2u xin m\u1ed9 th\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 Mai Ti\u1ebfn V\u1ea1n tu\u1ed5i gi\u00e0 ngh\u1ec9 vi\u1ec7c ; cho theo l\u1ec7 V\u1ecdng c\u00e1c, h\u1eb1ng n\u0103m chi to\u00e0n b\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1nh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd ; \u0111\u1ed5i b\u1ed5 c\u1ef1u V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u01b0\u01a1ng v\u00f5 Trung qu\u00e2n l\u00e0 Phan B\u00e1 Ph\u1ee5ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu, Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Trung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh v\u00f5 l\u00e0 Chu V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Thuy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, vua nghe th\u1ea5y c\u00e1c qu\u00e2n dinh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi hay sai qu\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, binh \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh h\u1eb1ng n\u0103m g\u1ecdi v\u1ec1 Kinh, th\u00ec b\u1ecb b\u1ecdn qu\u1ea3n su\u1ea5t x\u1ea5u h\u00e1m l\u1ee3i ri\u00eang m\u00e0 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, ho\u1eb7c sai d\u1ef1ng l\u1ee3p c\u1eeda nh\u00e0, ho\u1eb7c sai \u0111i t\u00ecm ki\u1ebfm g\u1ed7 l\u1ea1t, l\u1ea1i tr\u00edch \u0111\u1ebfn v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn \u1edf nh\u00e0 t\u01b0, \u0111\u1ed9i c\u1ee7i, g\u00e1nh n\u01b0\u1edbc, khi\u00eang v\u00f5ng, ch\u00e8o thuy\u1ec1n, th\u1eadm ch\u00ed ph\u1ee5c d\u1ecbch c\u1ea3 v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1t hung h\u00f4n t\u00e1ng c\u1ee7a v\u1ee3 con th\u00e2n b\u1eb1ng, cho \u0111\u1ebfn l\u00e0m v\u01b0\u1eddn m\u1edf ph\u1ed1, l\u1ea1i d\u00e1m b\u1eaft c\u1ea3 binh l\u00ednh cho ng\u01b0\u1eddi ta m\u01b0\u1ee3n \u0111\u1ec3 sai, c\u00e1c vi\u1ec7c l\u00e0m b\u1eady t\u00ednh kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft. T\u1eebng kh\u00f4ng ngh\u0129 binh d\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 con nh\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u00e0m vua c\u00f2n ph\u1ea3i l\u01b0\u1ee3ng sai d\u00e8 d\u1eb7t, th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i l\u1ea1i d\u00e1m coi binh l\u00ednh nh\u01b0 k\u1ebb th\u00f9, kh\u00f4ng ch\u00fat th\u01b0\u01a1ng y\u00eau. C\u00e1c vi\u1ec7c v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, tr\u1eabm b\u1ea5t t\u1ea5t x\u00e9t k\u1ef9. Nay v\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i, \u00e2n c\u1ea7n b\u1ea3o r\u00f5, ph\u1ea3i n\u00ean s\u1eeda \u0111\u1ed5i, b\u1ecf h\u1ebft l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec khi c\u00f3 vi\u1ec7c m\u1edbi thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng hi\u1ec7u sai khi\u1ebfn, m\u00e0 khi v\u00f4 s\u1ef1 c\u0169ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi l\u1eddi k\u00eau sai khi\u1ebfn b\u1eady, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n ph\u1ee5 u\u1ef7 th\u00e1c, l\u1ea1i gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed9c v\u1ecb cho th\u00e2n gia, \u00edch l\u1ee3i cho b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00edt \u1ecfi \u0111\u00e2u !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, vua \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eebng. L\u1ec5 xong, ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 nh\u1eadn m\u1eebng. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, c\u00e1c nha v\u00e0 c\u00f4ng s\u1edf \u0111\u1ec1u ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1nh ch\u1ebft. T\u00e1nh c\u00f3 c\u00f4ng V\u1ecdng C\u00e1c, khi m\u1edbi b\u1ecb b\u1ec7nh, vua sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u0103m, cho qu\u1ebf th\u01b0\u1ee3ng ph\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ebfn khi ch\u1ebft, t\u1eb7ng Th\u1ed1ng ch\u1ebf, thu\u1ef5 l\u00e0 Th\u00e0nh C\u1ea9n ; cho 300 quan ti\u1ec1n, 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 30 t\u1ea5m v\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i T\u01b0 thi\u1ec7n l\u00e0m L\u00fd thi\u1ec7n ty, Th\u1ecb h\u00e0nh l\u00e0m L\u00fd thi\u1ec7n t\u1ea3 ty, Trung c\u1ea7n l\u00e0m L\u00fd thi\u1ec7n h\u1eefu ty.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy t\u1eb7ng thu\u1ed9c n\u1ed9i Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00fac l\u00e0m Cai c\u01a1 Th\u1ecb n\u1ed9i, cho 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 100 quan ti\u1ec1n, 20 t\u1ea5m v\u1ea3i, v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng lao c\u0169 \u1edf Ti\u1ec1m \u0111\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Ti\u1ebfn v\u1ec1 \u0111inh \u01b0u, l\u1ea5y Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 gi\u1eef c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u1ea7n X\u00e1c l\u00e0m Tham hi\u1ec7p H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ed3ng L\u00fd \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9 d\u00e2ng s\u1edb c\u1eed Tri huy\u1ec7n H\u1ea3i L\u0103ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1. Ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y t\u01b0 c\u00e1ch u\u1ef7 vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn y\u1ebft ki\u1ebfn, vua xem l\u00fd l\u1ecbch, th\u1ea5y t\u1ea1i ch\u1ee9c h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, sai b\u1ed9 L\u1ea1i s\u00e1t h\u1ea1ch r\u1ed3i t\u00e2u l\u1ea1i. V\u1eeba g\u1eb7p b\u1ecdn \u0110\u0103ng Tu\u00e2n t\u00e2u c\u1eed, vua n\u00f3i : \u201cNgh\u1ecb c\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1 ch\u0103ng ? Ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i s\u00e1t h\u1ea1ch t\u00e2u l\u00ean, tr\u1eabm s\u1ebd quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i sao \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ed9i c\u1eed\u201d. B\u00e8n gi\u1ee5c b\u1ed9 L\u1ea1i h\u1ea1ch. Ngh\u1ecb kh\u00f4ng th\u00f4ng lu\u1eadt v\u0103n n\u00ean b\u1ed5 ch\u1ee9c T\u01b0 v\u1ee5. Ph\u1ea1t b\u1ecdn \u0110\u0103ng Tu\u00e2n 6 th\u00e1ng b\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 tra nghi\u1ec7m c\u00e1c s\u1edf c\u00f4ng t\u00e1c. Ph\u00e0m s\u1eeda \u0111\u1eafp th\u00e0nh t\u01b0\u1eddng, \u0111\u00ea \u0111\u1eadp, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n \u0111\u00e0i, kho t\u00e0ng, nh\u00e0 x\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m tu v\u00e0 chuy\u00ean vi\u00ean. Ng\u00e0y l\u00e0m xong, \u1edf Kinh th\u00ec b\u1ed9 C\u00f4ng v\u00e0 gi\u00e1m th\u00e0nh s\u1ee9, \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec quan th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n, sai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1m nghi\u1ec7m, l\u1ea5y t\u1edd \u0111oan k\u1ebft h\u1ea1n b\u1ea3o c\u1ed1 ba n\u0103m. Trong h\u1ea1n m\u00e0 h\u1ecfng l\u1edf \u0111\u1ed5 n\u00e1t th\u00ec b\u1eaft ph\u1ea3i l\u00e0m \u0111\u1ec1n. L\u1ea1i s\u1eafc t\u1eeb nay x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1edbn nh\u01b0 \u0111\u00e0n mi\u1ebfu cung \u0111i\u1ec7n, n\u1ebfu kh\u00f4ng tr\u1ecdn v\u1eb9n, kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u00e9p, v\u00e0 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 th\u1ea5m d\u1ed9t s\u1ee5t \u0111\u1ed5 th\u00ec vi\u00ean chuy\u00ean bi\u1ec7n b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i theo lu\u1eadt. Gi\u00e1m tu th\u00ec t\u00ednh h\u1ebft c\u1ea3 c\u00f4ng tr\u00ecnh, n\u1ebfu c\u00f4ng nhi\u1ec1u l\u1ed7i \u00edt, quan kh\u00e1m nghi\u1ec7m x\u00e9t th\u1ef1c t\u00e2u r\u00f5, s\u1ebd l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p, c\u00f4ng v\u00e0 l\u1ed7i ngang nhau th\u00ec \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n t\u1ed9i, c\u00f4ng \u00edt l\u1ed7i nhi\u1ec1u th\u00ec giao b\u1ed9 b\u00e0n x\u1eed. N\u1ebfu \u0111\u1ebfn n\u1ed7i s\u1ee5t l\u1edf nghi\u00eang \u0111\u1ed5 th\u00ec x\u1eed ri\u00eang n\u1eb7ng th\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7, dinh H\u1ed5 oai qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0. Tr\u01b0\u1edbc vua mu\u1ed1n d\u00f9ng Qu\u00fd l\u00e0m tr\u1ea5n ch\u1ee9c, v\u1eddi h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i c\u00f3 h\u1ecdc kh\u00f4ng ?\u201d. Qu\u00fd t\u00e2u : \u201cTh\u1ea7n l\u00fac nh\u1ecf g\u1eb7p lo\u1ea1n th\u1ea5t h\u1ecdc\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e2n c\u0169ng \u00edt h\u1ecdc, nay l\u00e0m ch\u1ee9c L\u01b0u th\u1ee7 \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, tr\u1ecb d\u00e2n h\u00e0nh ch\u00ednh c\u0169ng h\u01a1i kh\u1ea3 quan, ng\u01b0\u01a1i g\u1eafng s\u1ee9c m\u00e0 l\u00e0m, vi\u1ec7c g\u00ec ch\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. \u0110\u1ebfn nay b\u00e8n sai l\u00e0m ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m cho Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thanh Hoa ngo\u1ea1i, cho thu\u1ef5 l\u00e0 Trung Tr\u00e1ng. S\u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 l\u1ed7i b\u1ecb c\u00e1ch. Vua ngh\u0129 l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng, n\u00ean \u0111\u1eb7c \u00e2n cho khai ph\u1ee5c, l\u1ea1i cho gia \u0111\u00ecnh 200 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. [Tr\u00f9ng h\u1ecd t\u00ean v\u1edbi <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ng%C3%B4_V%C4%83n_S%E1%BB%9F\">Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf<\/a> nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n.]<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh quy th\u1ee9c c\u00e1o s\u1eafc phong t\u1eb7ng. (Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, d\u00f9ng \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty B\u1eafc s\u1eafc v\u00e0ng, xung quanh th\u00eau r\u1ed3ng m\u00e2y, T\u00f2ng tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, d\u00f9ng \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty Nam, xung quanh th\u00eau m\u00e2y v\u00e0 giao. Tr\u1ee5c s\u1eafc \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ng\u00e0 voi. Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, d\u00f9ng gi\u1ea5y m\u00e0u v\u00e0ng r\u1eafc b\u1ea1c. B\u1ea3n ph\u1ea7n ho\u00e0ng ((1) Ph\u1ea7n ho\u00e0ng : gi\u1ea5y m\u00e0u v\u00e0ng, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 sao \u0111\u1ea1o s\u1eafc truy t\u1eb7ng, l\u00e0m l\u1ec5 tuy\u00ean \u0111\u1ecdc \u0111\u1ed1t \u0111i, g\u1ecdi l\u00e0 ph\u1ea7n ho\u00e0ng) \u0111\u1ec1u d\u00f9ng gi\u1ea5y v\u00e0ng).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung V\u0169 Kh\u1ed1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110\u00e0m l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i l\u1ea5y Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh tham b\u1ed3i L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n l\u00e0m Cai b\u1ea1 tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 V\u0129nh Thanh l\u00e0 L\u00ea Hy coi vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a c\u00f4ng t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Kinh. Vua khen l\u00e0 nhanh, th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t l\u1ea7n k\u1ef7 l\u1ee5c, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh 1.500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u00f5 l\u00e0 Phan B\u00e1 Ph\u1ee5ng \u0111em h\u01a1n 2.000 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c qu\u00e2n Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111i th\u00fa Gia \u0110\u1ecbnh. Tri\u1ec7u th\u00fa binh tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1. Khi \u0111\u1ebfn Kinh, vua th\u01b0\u01a1ng \u0111i th\u00fa l\u00e2u, th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n 1 th\u00e1ng v\u00e0 cho v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c kho \u1edf h\u1ea1t th\u00e0nh duy c\u00f3 kho An B\u00ecnh c\u00f3 th\u0103ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, l\u00e0 ch\u1ebf t\u1eeb th\u1eddi qu\u1ed1c s\u01a1 (c\u00f3 kh\u1eafc m\u1ea5y ch\u1eef \u201cV\u0129nh Th\u1ecbnh th\u1eadp ni\u00ean ch\u1ebf t\u1ea1o\u201d ((1) V\u0129nh Th\u1ecbnh th\u1eadp ni\u00ean ch\u1ebf t\u1ea1o : ch\u1ebf t\u1ea1o n\u0103m V\u0129nh Th\u1ecbnh (L\u00ea D\u1ee5 T\u00f4ng) th\u1ee9 10) ), ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u theo th\u1ee9c \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7. Xin nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho th\u0103ng m\u1edbi \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u01b0\u1eddng th\u1ee9c, c\u00f2n th\u0103ng c\u0169 th\u00ec n\u1ed9p v\u1ec1 Kinh\u201d. Vua y theo.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u00eau l\u00e0m T\u1eeb t\u1ebf \u0111\u1ea1i s\u1ee9 T\u1eeb t\u1ebf ty (tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m), c\u1ea5p cho \u00e1o m\u0169 \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho con Th\u1ed1ng ch\u1ebf V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o l\u00e0 V\u00f5 Vi\u1ebft S\u0129 l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m \u0110i\u1ec3n b\u1ea1, c\u00f9ng v\u1edbi Tu so\u1ea1n l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ee5c \u0111\u1ec1u sung h\u00e0nh t\u1ea9u V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc vua t\u1eebng b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cCon c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, ta mu\u1ed1n cho ghi d\u00f9ng h\u1ebft \u0111\u1ec3 th\u1eeba \u1ea5m c\u1ee7a cha. Song ngh\u0129 trong \u0111\u00f3 ch\u01b0a ph\u1ea3i hi\u1ec1n t\u00e0i h\u1ebft c\u1ea3, c\u00f3 k\u1ebb l\u00e0m nh\u1ee5c \u0111\u1ebfn cha, n\u1ebfu mu\u1ed1n d\u00f9ng th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. B\u00e8n sai Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c x\u00e9t h\u1ecfi b\u1ecdn S\u0129 \u0111\u1ec3 xem h\u1ecdc h\u1ea1nh th\u1ebf n\u00e0o, r\u1ed3i c\u00f3 m\u1ec7nh \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf ba tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1, Y\u00ean Qu\u1ea3ng g\u1ea1o k\u00e9m. Cho d\u00e2n n\u1ed9p thay thu\u1ebf v\u1ee5 h\u1ea1 b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Hoa t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00e1u huy\u1ec7n ch\u00e2u \u1edf hai ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n, Thi\u1ec7u Ho\u00e1 (Th\u1ecd Xu\u00e2n, Lang Ch\u00e1nh, Quan Da, T\u00e0m Ch\u00e2u, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba v\u00e0 Th\u1ea1ch Th\u00e0nh) c\u00e1ch tr\u1ea5n \u0111\u01b0\u1eddng xa, ch\u1edf n\u1ed9p th\u00f3c thu\u1ebf r\u1ea5t kh\u00f3, xin cho theo l\u1ec7 n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n nh\u01b0 huy\u1ec7n C\u1ea9m Thu\u1ef7. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 t\u00e2u \u00e1n cho Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, hai th\u00e0nh t\u00e2u \u00e1n, c\u00f3 khi do T\u1ed5ng tr\u1ea5n, c\u00f3 khi do H\u00ecnh t\u00e0o, l\u1ea1i c\u00f3 khi do [T\u1ed5ng tr\u1ea5n v\u00e0 H\u00ecnh t\u00e0o] hi\u1ec7p ngh\u1ecb, vi\u1ec7c l\u00e0m b\u1ea5t nh\u1ea5t. B\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n t\u00e2u cho l\u00e0 hai th\u00e0nh \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t T\u1ed5ng tr\u1ea5n, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u coi c\u1ea3 m\u00e0 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t, c\u00f2n H\u00ecnh t\u00e0o th\u00ec b\u1ed5n ph\u1eadn l\u00e0 theo gi\u00fap, sao l\u1ea1i t\u1ef1 \u0111\u1ec1 t\u00e2u. V\u1ea3 l\u1ea1i H\u00ecnh t\u00e0o chuy\u00ean vi\u1ec7c v\u0103n \u00e1n, x\u00e9t ngh\u0129 ph\u1ea3i tr\u00e1i ch\u1ec9 n\u00ean theo \u00fd x\u00e9t \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a T\u1ed5ng tr\u1ea5n. N\u1ebfu l\u1ea1i hi\u1ec7p b\u00e0n th\u00ec s\u1ee3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 theo \u00fd ngh\u0129a tr\u00e1ch nhi\u1ec7m chuy\u00ean nh\u1ea5t. Xin t\u1eeb nay vi\u1ec7c \u00e1n \u1edf h\u1ea1t th\u00e0nh th\u00ec H\u00ecnh t\u00e0o x\u00e9t ngh\u0129 tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 chuy\u00ean do T\u1ed5ng tr\u1ea5n x\u00e9t ch\u1eafc r\u1ed3i l\u00e0m \u00e1n t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, c\u0169ng cho th\u1ebf l\u00e0 ph\u1ea3i. Vua nghe theo. R\u1ed3i cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c k\u00fd t\u00ean chung \u1edf c\u00e1c \u00e1n hi\u1ec7p ngh\u1ecb th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u00e2n tu\u1ea7n t\u1eeb l\u00e2u, n\u00ean v\u1eabn cho theo c\u0169 m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban b\u1ed5ng n\u0103m cho ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 l\u00e0 Quang v\u00e0 M\u00e3o. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cEm tr\u1eabm Quang v\u00e0 M\u00e3o, hai ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i c\u00f2n tr\u1ebb th\u01a1, n\u1ebfu v\u1ed9i phong cho t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, th\u00ec e ch\u01b0a hi\u1ec3u vi\u1ec7c \u0111\u1eddi, c\u00f3 khi ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n kh\u00f4ng t\u1ed1t, ho\u1eb7c v\u00ec b\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n l\u1eeba d\u1ed1i, \u0111\u1ebfn can t\u1ed9i l\u1ec7, th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00fd tr\u1eabm quy\u1ebfn ni\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n. V\u1eady h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p cho n\u1eeda s\u1ed1 b\u1ed5ng th\u00e2n c\u00f4ng, l\u1ea5y sang n\u0103m l\u00e0 n\u0103m Qu\u00fd m\u00f9i b\u1eaft \u0111\u1ea7u. L\u1ec7 x\u01b0ng h\u00f4 ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 th\u00ec theo nh\u01b0 l\u1ec7 th\u00e2n c\u00f4ng, \u0111\u1ee3i khi tu\u1ed5i v\u00e0 \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, th\u00ec s\u1ebd s\u00e1ch phong\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t ch\u1ee9c H\u1ecdc ch\u00ednh \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m (tr\u1eadt T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m), chuy\u00ean d\u1ea1y c\u00e1c t\u00f4n sinh ((1) T\u00f4n sinh : h\u1ecdc sinh t\u00f4n th\u1ea5t). Sai T\u1ebf t\u1eedu v\u00e0 T\u01b0 nghi\u1ec7p k\u00e9n ch\u1ecdn hai ba ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc h\u1ea1nh b\u1ed5 v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ni\u00ean kho\u00e1 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n. C\u00e1c dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o t\u1ea5t c\u1ea3 21 tr\u01b0\u1eddng, chia l\u00e0m ba kho\u00e1 : Gi\u00e1p K\u1ef7, M\u1eadu Qu\u00fd, \u0110inh Nh\u00e2m. Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Thanh B\u00ecnh, 8 tr\u01b0\u1eddng \u1ea5y d\u00f9ng n\u0103m Gi\u00e1p, n\u0103m K\u1ef7 ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Phi\u00ean An, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Thanh (H\u00e0 Ti\u00ean, Long Xuy\u00ean v\u00e0 Ki\u00ean Giang ph\u1ee5 v\u00e0o \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng), 8 tr\u01b0\u1eddng \u1ea5y d\u00f9ng n\u0103m M\u1eadu, n\u0103m Qu\u00fd ; S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y (Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c ph\u1ee5 v\u00e0o), Kinh B\u1eafc, 5 tr\u01b0\u1eddng \u1ea5y d\u00f9ng n\u0103m \u0110inh, n\u0103m Nh\u00e2m. Ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y hai \u0111\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u, Trung h\u1ea7u \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n th\u1ea5t, s\u1eafc r\u1eb1ng s\u1ed5 ng\u1ea1ch h\u1eb1ng n\u0103m do T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch duy\u1ec7t ph\u00ea l\u00e0m b\u1eb1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, nha m\u00f4n x\u00e9t h\u1ecfi vi\u1ec7c h\u00ecnh g\u1eb7p c\u00f3 \u00e1n gi\u00e1m th\u1ee7 l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u1ee7a cho m\u00ecnh, ho\u1eb7c m\u1ed9t hai h\u1ea1n \u0111\u00f2i r\u1ed3i tr\u1ea3 s\u1ed1 tang \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 m\u00e0 v\u1eabn c\u1ee9 b\u1ea3n t\u1ed9i \u1ea5y m\u00e0 x\u1eed, kh\u00f4ng y lu\u1eadt l\u1ec7 m\u00e0 gi\u1ea3m mi\u1ec5n, s\u1ee3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 theo \u00fd l\u1eadp ph\u00e1p khoan th\u1ee9 c\u1ee7a lu\u1eadt v\u0103n\u201d. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng l\u1ea5y tr\u1ed9m cho m\u00ecnh, t\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu c\u1ee9 theo l\u1ec7 \u0111\u00fang h\u1ea1n tr\u1ea3 xong m\u00e0 gi\u1ea3m b\u1eadc tha t\u1ed9i th\u00ec k\u1ebb l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u1ee7a c\u00f4ng c\u00f2n s\u1ee3 g\u00ec. V\u1eady l\u1ec7 n\u00e0y, n\u00ean b\u1ecf \u0111i. Vua n\u00f3i : \u201cL\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n l\u00e0 ph\u1ea3i. Duy khi tang \u0103n tr\u1ed9m t\u1eeb 100 l\u1ea1ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, m\u00e0 trong h\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ed3i \u0111\u1ee7 th\u00ec t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 ph\u00e1t l\u1ea1c (cho qua chuy\u1ec7n)\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb K\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n XVI<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2m ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3 [1822], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 6, c\u1ea5p cho Ngh\u1ec7 An 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn Cai \u0111\u1ed9i H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, \u0110i\u1ec3n b\u1ea1 L\u00ea Nguy\u00ean \u0110\u1ea3n, Ph\u00f3 phi k\u1ef5 u\u00fd Ho\u00e0ng \u00e1 H\u1eafc \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n \u0110\u1ea1i trung b\u1ea3o sang Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng t\u00ecm mua h\u00e0ng ho\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea3i th\u1ee5 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 h\u00e0nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Kinh B\u1eafc l\u00e0 \u0110o\u00e0n \u0110\u1ee9c Lu\u1eadn l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Kinh B\u1eafc. \u0110\u1ee9c Lu\u1eadn v\u00ec m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc Thanh qua \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u1eafc Ninh cung \u1ee9ng kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o, ph\u1ea3i gi\u00e1ng ba c\u1ea5p l\u01b0u d\u00f9ng. B\u1ed9 L\u1ea1i theo l\u1ec7 t\u00e2u xin, l\u1ea5y 1 c\u1ea5p qu\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc tr\u1eeb cho 2 c\u1ea5p, c\u00f2n 1 c\u1ea5p kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec xin gi\u00e1ng l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n ch\u1eef l\u01b0u d\u1ee5ng \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u1ea3i th\u1ee5 th\u00ec ph\u1ea3i. Vua y theo.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea3i th\u1ee5 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ee5c l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, \u0111eo ch\u1eef \u201cgi\u00e1ng 2 c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i bi\u1ec3n H\u00e0 Ti\u00ean th\u01b0\u1eddng c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n. Tr\u1ea5n th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i bi\u1ec1n binh d\u00f2 b\u1eaft, \u00edt khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eeba vi\u00ean th\u1ee7 ng\u1ef1 \u1edf Ph\u00fa Qu\u1ed1c, nghe n\u00f3i gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng \u1edf bi\u1ec3n, sai b\u1ecdn th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed9i Ph\u00fa c\u01b0\u1eddng Ng\u00f4 V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u01b0\u01a1ng \u0111em binh \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft. \u0110\u1ee9c th\u00e1c b\u1ec7nh, S\u01b0\u01a1ng \u0111i m\u1ed9t m\u00ecnh, g\u1eb7p gi\u1eb7c giao chi\u1ebfn ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 3 \u0111\u1ea7u, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh c\u00e1 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n T\u1eeb c\u0169ng \u0111em thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 ra ti\u1ebfp \u1ee9ng, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 4 \u0111\u1ea7u, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 5 t\u00ean. D\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn b\u1edd bi\u1ec3n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, l\u1ea1i b\u1ecb phi\u00ean d\u00e2n b\u1eaft n\u1ed9p. Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 xin \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 t\u1ecf khuy\u00ean r\u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c Cai \u0111\u1ed9i ; \u0110\u1ed9i binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfu v\u00e0 Ho\u00e0ng Minh x\u00f4ng l\u00ean gi\u1ebft gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng. Th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u1eb7ng V\u0103n T\u1eeb 200 quan ti\u1ec1n, cho phi\u00ean d\u00e2n 50 quan. Ng\u00f4 V\u0103n \u0110\u1ee9c d\u00f9ng d\u1eb1ng r\u1ee5t s\u1ee3 ph\u1ea3i ch\u00e9m \u0111\u1ec3 n\u00eau g\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy t\u1eb7ng Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9. \u0110\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng \u01afu \u0110\u00e0m, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, kh\u1ea3ng kh\u00e1i c\u00f3 ch\u00ed ti\u1ebft. N\u0103m \u0110inh d\u1eadu gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n x\u00e2m ph\u1ea1m S\u00e0i G\u00f2n, \u0110\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t ph\u1ee5c m\u00e0 ch\u1ebft. \u0110\u1ebfn nay ch\u00e1u n\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Trinh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cTrung ti\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf, h\u00e1 \u0111\u1ec3 ch\u00ecm m\u00e3i !\u201d. Sai b\u1ed9 L\u1ec5 ban t\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p th\u00eam l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng cho H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng l\u00e0m H\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf s\u00e1u b\u1ed9 (tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 2 quan ti\u1ec1n 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay th\u00eam 1 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ch\u1ee9c cai T\u00e0u v\u1ee5 l\u00e0m qu\u1ea3n l\u00fd Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c s\u1ef1 v\u1ee5, ch\u1ee9c cai Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0 s\u1ef1 l\u00e0m T\u00e0o ch\u00ednh. Sai Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean v\u1eabn qu\u1ea3n l\u00fd Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c s\u1ef1 v\u1ee5, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m v\u00e0 Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n Ph\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng v\u1eabn qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111em h\u01a1n 3.000 \u0111\u01a1n ki\u1ec7n c\u1ee7a d\u00e2n h\u1ea1t n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00e3 x\u00e9t b\u00e0n, t\u00e2u xin ph\u00e1t l\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ec1u y theo. Nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm \u0111i B\u1eafc tu\u1ea7n, xem x\u00e9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, h\u1ecfi th\u0103m phong t\u1ee5c, ch\u00ednh mu\u1ed1n bi\u1ebft h\u1ebft \u1ea9n t\u00ecnh c\u1ee7a d\u00e2n, cho n\u00ean binh d\u00e2n th\u01b0a ki\u1ec7n \u0111\u1ec1u cho nh\u1eadn \u0111\u01a1n, ph\u00e0m vi\u1ec7c thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec1u giao th\u00e0nh ngh\u1ecb x\u1eed t\u00e2u l\u00ean. Nay trong c\u00e1c \u0111\u01a1n c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1i n\u00ean b\u00e1c, nh\u01b0ng n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u00e1c v\u00ec l\u1ebd g\u00ec th\u00ec sao ch\u1ecbu vui l\u00f2ng th\u00e0nh ph\u1ee5c ? V\u1eady b\u1ed9 th\u1ea7n ph\u1ea3i chuy\u1ec3n t\u01b0 cho th\u00e0nh th\u1ea7n bi\u1ebft, ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u01a1n n\u00ean b\u00e1c th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u00f2i nguy\u00ean \u0111\u01a1n l\u1ea5y l\u1ebd ph\u1ea3i tr\u00e1i ngay gian m\u00e0 b\u1ea3o, khi\u1ebfn cho h\u1ecd \u0111\u1ec1u t\u1ef1 ph\u1ee5c\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5m th\u1ee5 cho \u0110\u1ed7 V\u0103n Th\u1ecd l\u00e0 con th\u1ee9 \u0111\u00edch c\u1ee7a c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c Cai c\u01a1 t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng dinh l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n H\u1ef1u l\u00e0m Phi k\u1ef5 u\u00fd. Tr\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi con tr\u01b0\u1edfng \u0111\u00edch c\u1ee7a H\u1ef1u l\u00e0 Trung \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m th\u1ee5 ch\u1ee9c K\u1ef5 \u0111\u00f4 u\u00fd, Trung ch\u1ebft, Th\u1ecd xin thay anh t\u1eadp \u1ea5m. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t b\u00e0n r\u1ed3i cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho th\u00eam con L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ch\u00ednh ti\u1ec1n g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng (ti\u1ec1n 3 quan, g\u1ea1o 3 ph\u01b0\u01a1ng). \u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi Trung h\u01b0ng, Qu\u00e2n l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c b\u00ecnh t\u00e2y ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n doanh, khi b\u1ecb t\u1ed9i, x\u1ea5u h\u1ed5 ph\u1eabn u\u1ea5t m\u00e0 t\u1ef1 s\u00e1t. N\u0103m Gia Long th\u1ee9 16 [1817] truy l\u1ee5c cho con \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng. \u0110\u1ebfn nay T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u1ea1i t\u00e2u xin cho t\u1eadp \u1ea5m. Vua giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, \u0111\u1ec1u n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n khi c\u00f2n s\u1ed1ng t\u1eebng c\u00f3 l\u1ed7i, kh\u00f4ng d\u00e1m khinh su\u1ea5t b\u00e0n x\u00e9t, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n c\u00f3 khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m v\u1ec1 ti\u1ebft b\u1ec1 t\u00f4i, sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea1m cho \u00e2n t\u1eadp \u1ea5m. Song ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng theo \u0111i V\u1ecdng C\u00e1c, \u01b0u c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng cho con c\u0169ng \u0111\u1ee7 r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u00f3 s\u00e2u keo l\u00e0m h\u1ea1i, dinh th\u1ea7n kh\u00f4ng b\u00e1o, ch\u1ec9 bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 nh\u1eadt k\u00fd phong v\u0169. Vua bi\u1ebft tin qu\u1edf m\u1eafng, gi\u00e1ng Cai b\u1ea1 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Kh\u00e1nh v\u00e0 K\u00fd l\u1ee5c B\u00f9i Ph\u1ed5 \u0111\u1ec1u 1 c\u1ea5p. Nh\u00e2n s\u1eafc cho Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m t\u1eeb nay c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n c\u00f3 d\u00e2ng b\u1ea3n \u0111\u1ed3 nh\u1eadt k\u00fd phong v\u0169, n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng tai n\u1ea1n gi\u00f3 b\u00e3o, m\u01b0a \u0111\u00e1, h\u1ea1n, l\u1ee5t th\u00ec ph\u1ea3i t\u00f3m l\u1ea5y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1edbn t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n v\u00e0 Tham hi\u1ec7p H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Tr\u1ea7n X\u00e1c c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb gi\u00e1ng. B\u1ecdn B\u00e1 Nh\u00e2n tr\u01b0\u1edbc theo Tham tri Binh b\u1ed9 Tr\u1ea7n Minh Ngh\u0129a \u0111\u1ec3 thanh tra ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, kh\u00f4ng t\u00ecm ra \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec, s\u00e1ch t\u00e2u \u0111\u1ec3 l\u00e2u kh\u00f4ng d\u00e2ng. \u0110\u1ebfn nay vua c\u1ea7n h\u1ecfi, Minh Ngh\u0129a th\u00e1c t\u1eeb \u0111un \u0111\u1ea9y. Vua gi\u1eadn n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00e3 ba n\u0103m, sao d\u00e1m ch\u1eadm tr\u1ec5 nh\u01b0 th\u1ebf !\u201d. M\u1edbi sai tr\u00f3i Minh Ngh\u0129a \u1edf v\u1ec7 C\u1ea9m y. Sai b\u1ecdn Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m, Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh, L\u00ea \u0110\u1ed3ng L\u00fd duy\u1ec7t l\u1ea1i, x\u00e9t ra r\u1ea5t nhi\u1ec1u vi\u1ec7c b\u1edbt tr\u1ed9m v\u00e0 nh\u1ea7m l\u1eabn. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, l\u00e0 n\u01a1i t\u1eadp trung c\u1ee7a c\u1ea3i trong n\u01b0\u1edbc, k\u1ebb s\u00e1t h\u1ea1ch c\u1ea7n ph\u1ea3i r\u1ea1ch r\u00f2i c\u1ee7a c\u1ea3i v\u00e0 tr\u1eeb s\u1ea1ch m\u1ed1i t\u1ec7 th\u00ec m\u1edbi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng tr\u00e1ch nhi\u1ec7m giao cho. Th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn Minh Ngh\u0129a l\u1ea1i kh\u00f4ng s\u1ed1t s\u1eafng vi\u1ec7c c\u00f4ng, tr\u00e1i l\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc sau h\u1ed3 \u0111\u1ed3, m\u1ed9t ni\u1ec1m che \u0111\u1eady m\u00e0 th\u00f4i. Xem l\u1ea1i, quan vi\u00ean h\u00e8n k\u00e9m qu\u00ean \u01a1n h\u1ecfng vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu c\u1ee9 v\u1eabn cho ch\u1ee9c cao l\u1ed9c h\u1eadu th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec tr\u1eebng gi\u1edbi k\u1ebb h\u00e8n k\u00e9m, m\u00e0 nghi\u00eam ch\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p quan !. Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n v\u00e0 Tr\u1ea7n X\u00e1c th\u00ec gi\u1ea3i ch\u1ee9c ngay \u0111em v\u1ec1 Kinh, giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n nghi\u00eam ngh\u1ecb\u201d. Khi l\u1eddi ngh\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean, Minh Ngh\u0129a gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p l\u01b0u, B\u00e1 Nh\u00e2n gi\u00e1ng l\u00e0m Tham quan qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, h\u00e0m T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, X\u00e1c gi\u00e1ng Cai b\u1ea1, h\u00e0m T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u theo H\u00ecnh b\u1ed9 m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 bi\u1ec7n l\u00e0 Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 Phan V\u0103n Nguy\u00ean th\u00ec gi\u00e1ng l\u00e0m Lang trung V\u0169 Kh\u1ed1, Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 Phan \u0110\u00ecnh Li\u00eau th\u00ec gi\u00e1ng l\u00e0m Tri b\u1ea1 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch ; c\u00f2n d\u01b0 \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng v\u00e0 x\u1eed tr\u01b0\u1ee3ng theo b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Th\u01b0\u1edfng b\u1ecdn Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u00e2u H\u01b0\u1edbng Ho\u00e1 \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, cho b\u1ed1n ngu\u1ed3n s\u00e1ch ((1) Ngu\u1ed3n c\u0169ng nh\u01b0 t\u1ed5ng, s\u00e1ch c\u0169ng nh\u01b0 l\u00e0ng) Vi\u00ean Ki\u1ec7u, T\u1ea7m Linh, L\u00e0ng T\u1ed5ng, L\u00e0ng Sen c\u1ee7a d\u00e2n Man ch\u1ecbu thu\u1ebf \u1edf \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 l\u1ec7 thu\u1ed9c theo. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 b\u1ecdn Man ch\u1ecbu thu\u1ebf \u0111em ph\u1ea9m v\u1eadt (voi \u0111\u1ef1c 4 th\u1edbt, ng\u00e0 voi 8 c\u00e2y, s\u1eebng t\u00ea 1 to\u00e0) \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 n\u00f3i \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn n\u1ed9p thu\u1ebf th\u1ed5 s\u1ea3n \u0111\u00e3 tr\u1ea3i v\u00e0i tr\u0103m n\u0103m, \u0111\u1ebfn khi g\u1eb7p lo\u1ea1n T\u00e2y S\u01a1n, ch\u00ednh l\u1ec7nh h\u00e0 kh\u1eafc, \u0111\u00f2i b\u1eaft n\u1eb7ng n\u1ec1, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i xi\u00eau t\u00e1n. T\u1eeb khi kh\u1eafc ph\u1ee5c Th\u1ea7n kinh, l\u1ea1i cung n\u1ed9p nh\u01b0 l\u1ec7. N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1 [1820] mu\u1ed1n \u0111em ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt d\u00e2ng n\u1ed9p, nh\u01b0ng x\u1ea3y \u0111\u00f3i v\u00e0 d\u1ecbch n\u00ean th\u00f4i. Nay th\u00e0nh kh\u1ea9n \u0111em d\u00e2ng th\u1ed5 s\u1ea3n, xin \u0111\u1ebfn Kinh l\u1ea1y m\u1eebng, \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng tr\u00f4ng c\u1eady. Dinh th\u1ea7n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t l\u00ean. Vua ngh\u0129 l\u00f2ng th\u00e0nh kh\u1ea9n, y cho. Khi \u0111\u1ebfn cho v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Sai b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u00e3i y\u1ebfn, c\u1ea5p cho b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a, nh\u00e2n sai l\u1ea5y \u0111\u1ea5t \u1ea5y l\u00e0m ch\u00e2u, s\u1eafc cho n\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n anh l\u00e0m t\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho ho\u00e0ng t\u1eed th\u00eam l\u1ed9c h\u1eb1ng n\u0103m (200 quan ti\u1ec1n, 200 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p c\u00e1o s\u1eafc phong t\u1eb7ng cho cha m\u1eb9 quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n d\u00e2ng s\u00e1ch phong t\u1eb7ng. Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng, ph\u00e0m cha m\u1eb9 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean d\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng th\u00ec cho k\u00e9m con hai c\u1ea5p. Sau khi ban \u00e2n, m\u00e0 b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u, c\u00f2n \u1edf h\u00e0ng Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec cha m\u1eb9 c\u0169ng theo ch\u1ee9c h\u00e0m hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u1ee7a con m\u00e0 tu\u1ef3 ph\u1ea9m phong t\u1eb7ng. N\u1ebfu cha con v\u1ed1n l\u00e0 v\u0103n giai, v\u00f5 giai kh\u00e1c nhau th\u00ec phong t\u1eb7ng theo ch\u1ee9c con ; duy n\u1ebfu ph\u1ea9m c\u1ee7a cha cao h\u01a1n ho\u1eb7c c\u00f9ng ph\u1ea9m th\u00ec th\u00f4i. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 m\u1eb9 \u0111\u00edch v\u00e0 m\u1eb9 \u0111\u1ebb m\u00e0 ch\u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi cha l\u1edbn, th\u00ec phong t\u1eb7ng m\u1eb9 \u0111\u00edch theo ch\u1ee9c c\u1ee7a cha, m\u1eb9 \u0111\u1ebb theo ch\u1ee9c c\u1ee7a con. H\u1ea1 l\u1ec7nh vi\u1ebft c\u00e1o s\u1eafc ban c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh gi\u00e1 mua voi \u1edf n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p (cao 4 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean gi\u00e1 40 l\u1ea1ng, 5 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean 50 l\u1ea1ng, 6 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean 60 l\u1ea1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng th\u00eam gi\u1ea3i v\u0169 d\u00e0i \u1edf 6 b\u1ed9 (1 to\u00e0 29 gian).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng quan ch\u1ee9c \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t theo \u0111i V\u1ecdng C\u00e1c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nh\u1eadn ch\u1ec9 sai, ch\u1ec9 truy\u1ec1n, m\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 chi\u1ebfu s\u1eafc, sau khi ch\u1ebft, kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec tr\u00ecnh chi\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u0129nh ti\u1ec1n tu\u1ea5t, xin \u0111\u1eb7c c\u00e1ch x\u00e9t \u0111\u1ecbnh \u01b0u c\u1ea5p\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cGia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 c\u01a1 s\u1edf bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u c\u1ee7a s\u1ef1 kh\u00f4i ph\u1ee5c, ng\u01b0\u1eddi truy tu\u1ef3 nh\u01b0 b\u00f3ng theo m\u00e2y h\u1ecdp r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ph\u1ea3i n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban \u01a1n, \u0111\u1ec3 t\u1ecf h\u1eadu \u0111\u1ea1o. Ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u1ee9c danh \u1ea5y, n\u1ebfu hi\u1ec7n \u1edf ph\u1ea9m c\u1ea5p quan ch\u1ebf th\u00ec chi\u1ebfu ph\u1ea9m ch\u1ec9 ph\u00e1t, n\u1ebfu kh\u00f4ng d\u1ef1 ph\u1ea9m c\u1ea5p th\u00ec cho l\u1ea5y th\u1ef1c tr\u1ea1ng c\u00f4ng lao l\u00fac sinh ti\u1ec1n, chia l\u00e0m ba b\u1eadc, b\u1eadc nh\u1ea5t ti\u1ec1n tu\u1ea5t 30 quan, b\u1eadc nh\u00ec 25 quan, b\u1eadc ba 20 quan, cho th\u00e0nh th\u1ea7n x\u00e9t th\u1ef1c m\u00e0 c\u1ea5p cho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho m\u1ed9c h\u1ed9 \u1edf Ngh\u1ec7 An l\u1ea5y nhi\u1ec1u g\u1ed7 v\u00e1n lim n\u1ed9p cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, chi\u1ebft tr\u1eeb thu\u1ebf g\u1ed7 r\u1ed3i, n\u1ebfu mu\u1ed1n b\u00e1n th\u00ec tr\u1ea3 ti\u1ec1n theo gi\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ea3 c\u00e1c qu\u00e2n g\u1ecdi \u1edf Thanh, Ngh\u1ec7, Thanh B\u00ecnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169, th\u01b0\u1edfng \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 b\u1ea1c l\u1ea1ng theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p xin \u0111ong g\u1ea1o \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, th\u00e0nh th\u1ea7n t\u1ea1m ph\u00e1t g\u1ea1o kho b\u00e1n cho. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9t l\u1ea7n th\u00ec cho, l\u1ea7n sau ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i t\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, s\u1eeda ch\u1eefa thuy\u1ec1n ghe th\u00ec b\u1eaft d\u00e2n n\u0103m n\u1ed9i tr\u1ea5n \u0111i l\u1ea5y g\u1ed7 \u0111\u1ec3 n\u1ed9p. Ngh\u0129 d\u00e2n \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng kh\u00f4ng quen thu\u1ef7 th\u1ed5, nay xin thu ti\u1ec1n theo \u0111i\u1ec1n m\u1eabu m\u00e0 kho\u00e1n mua \u0111\u1ec3 thay l\u1ef1c d\u1ecbch\u201d. Vua d\u1ee5 h\u1ea1 l\u1ec7nh l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u00f4ng mua, kh\u00f4ng ph\u1ea3i thu g\u00f3p \u1edf d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m v\u1ec1 c\u1eeda cung th\u00e0nh. (Ph\u00eda ngo\u00e0i n\u0103m c\u1eeda \u0110\u00f4ng An, T\u00e2y An, Gia T\u01b0\u1eddng, T\u01b0\u1eddng Loan, Nghi Ph\u01b0\u1ee3ng, hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu c\u00e1ch 5 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u tr\u1ed3ng h\u00e0ng r\u00e0o l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n. N\u1ebfu con trai l\u00eau l\u1ed5ng \u0111\u1ee9ng \u1edf g\u1ea7n ngo\u00e0i h\u00e0ng r\u00e0o, th\u00e1c c\u1edb c\u00f3 vi\u1ec7c h\u01b0\u1edbng v\u00e0o tr\u00f2 chuy\u1ec7n v\u1edbi t\u1ef3 n\u1eef trong cung th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 trai g\u00e1i, \u0111\u1ec1u x\u1eed 100 tr\u01b0\u1ee3ng ; b\u01b0\u1edbc qua h\u00e0ng r\u00e0o \u0111\u00f9a b\u1ee1n v\u1edbi ph\u1ee5 n\u1eef th\u00ec \u0111\u1ec1u x\u1eed gi\u1ea3o giam h\u1eadu ; \u0111\u1ebfn g\u1ea7n b\u00ean c\u1eeda ngh\u1ec3n tr\u00f4ng ho\u1eb7c h\u1ecfi han cung t\u1ef3 v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u1ed9i cung, th\u00ec x\u1eed gi\u1ea3o quy\u1ebft ngay ; n\u1ebfu l\u1ea1i c\u00f3 t\u00ecnh gian th\u00ec x\u1eed n\u1eb7ng h\u01a1n m\u00e0 tr\u1ea3m quy\u1ebft. Ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 v\u1ec7 th\u1ea5t s\u00e1t, n\u1ebfu k\u1ebb ph\u1ea1m \u1edf ngo\u00e0i h\u00e0ng r\u00e0o, th\u00ec x\u1eed k\u00e9m k\u1ebb ph\u1ea1m m\u1ed9t b\u1eadc, trong h\u00e0ng r\u00e0o th\u00ec x\u1eed \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i ; bi\u1ebft m\u00e0 nh\u1eadn c\u1ee7a c\u1ed1 \u00fd dung t\u00fang th\u00ec x\u1eed n\u1eb7ng h\u01a1n. L\u1ea1i trong cung c\u1ea5m g\u1eb7p c\u00f3 c\u00f4ng t\u00e1c g\u00ec, c\u00f3 ch\u1ec9 g\u1ecdi th\u1ecb v\u1ec7 v\u00e0 bi\u1ec1n binh v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f9ng th\u00e1i y v\u00e0o n\u1ed9i th\u0103m b\u1ec7nh, th\u00ec vi\u00ean n\u1ed9i gi\u00e1m tuy\u00ean tri\u1ec7u t\u1ea5t ph\u1ea3i tay c\u1ea7m b\u00e0i v\u01b0\u01a1ng m\u1ec7nh th\u00ec ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u1eeda m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c cho v\u00e0o, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 b\u00e0i m\u00e0 thi\u1ec7n ti\u1ec7n cho v\u00e0o th\u00ec d\u1eabu c\u00f3 ch\u1ec9 c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ed9i m\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ec9 th\u00ec x\u1eed t\u1eed).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p ti\u1ec1n v\u1ea3i cho t\u00f9 ph\u00e1t ph\u1ed1i \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p 1 t\u1ea5m v\u1ea3i, 2 quan ti\u1ec1n ; \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111i \u0111\u00e0y, l\u1ea1i c\u1ea5p 1 quan ti\u1ec1n ; v\u1ee3 con \u0111i theo, 16 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean th\u00ec c\u1ea5p n\u1eeda t\u1ea5m v\u1ea3i, 3 quan ti\u1ec1n, 15 tu\u1ed5i tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec 2 quan ti\u1ec1n). D\u1ee5 r\u1eb1ng ph\u00e0m t\u00f9 ph\u1ea1m bi\u1ebft h\u1ed1i c\u1ea3i \u1edf n\u01a1i \u0111\u00e0y ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m vi\u1ec7c, kh\u00f4ng d\u00e1m sai tr\u00e1i, th\u00ec cho \u0111\u1ec1 t\u00e2u \u0111\u1ec3 c\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n g\u1ea1o, ho\u1eb7c l\u01b0\u1ee3ng khoan gi\u1ea3m cho. N\u1ebfu gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00e0y m\u00e0 c\u1ee9 quen th\u00f3i l\u00e0m b\u1eady, thi\u1ec7n ti\u1ec7n tr\u1ed1n \u0111i, c\u00f9ng l\u00e0 h\u00e0nh hung c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, th\u00ec ch\u00e9m ngay \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu\u1ed9c binh \u1edf ph\u1ee7 Th\u00e1i B\u00ecnh c\u00f4ng l\u00e0 K\u00ednh \u0111em l\u1eeda \u0111\u1ed1t nh\u00e0 d\u00e2n, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua sai ch\u00e9m. Cai \u0111\u1ed9i ph\u1ee7 thu\u1ed9c b\u1ecb 80 tr\u01b0\u1ee3ng ; th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m 50 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 ch\u00e1nh tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n ch\u1ebft. L\u1ea5y Ph\u00f3 tr\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Po_Klan_Thu\">Po Klan Thu<\/a>] l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thu\u1eadn Th\u00e0nh [\u9806\u57ce\u93ad\u93ad\u5b88], ban cho m\u0169 \u00e1o Tam ph\u1ea9m. Thu\u1eadn Th\u00e0nh sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m Thu\u1eadn Th\u00e0nh [?]. Sai ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u201cQu\u1ea3n l\u00fd Thu\u1eadn Th\u00e0nh\u201d [Qu\u1ea3n l\u00fd Thu\u1eadn Th\u00e0nh quan ph\u00f2ng (\u7ba1\u7406\u9806\u57ce\u95dc\u9632\u4e4b\u5370)] c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng l\u00e0m T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 T\u1eeb t\u1ebf ty ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c chi c\u00f4ng t\u00ednh ((1) C\u00f4ng t\u00ednh : h\u1ecd xa c\u1ee7a nh\u00e0 vua,1), v\u1eabn l\u00e3nh Qu\u1ea3n ph\u1ee7 H\u00e0 Trung.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i thuy\u1ec1n An L\u00e3o (30 ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng t\u00ednh) l\u00e0m ty T\u1eeb t\u1ebf, ph\u1ee5c s\u1ef1 \u1edf Nguy\u00ean mi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u1ea5y Th\u1ef1 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u1ee9 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, Cai c\u01a1 T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00ecn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Thanh Hoa l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng Qu\u1ef3nh l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi chi H\u1eadu h\u00e3n, \u0110\u1eb7ng L\u01b0u Th\u00e2n l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi T\u1ea3 chi (\u0111\u1ec1u tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m), theo tr\u1ea5n sai ph\u00e1i. C\u00e1c v\u0103n v\u00f5 binh \u0111inh c\u00e1c chi th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c H\u00e0 C\u00f4ng Th\u00e1i th\u00ec do tr\u1ea5n qu\u1ea3n l\u0129nh, v\u1eabn l\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea1o. Tr\u1ea5n th\u1ea7n xin cho Qu\u1ef3nh \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i ch\u1ee9c cha. Vua kh\u00f4ng cho, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cX\u01b0a H\u00e0 C\u00f4ng Th\u00e1i c\u00f3 c\u00f4ng trung h\u01b0ng cho n\u00ean sai qu\u1ea3n l\u0129nh th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o, cho \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 ngh\u0129 x\u1eed tr\u00ed. Nay Th\u00e1i \u0111\u00e3 ch\u1ebft, tr\u1eabm cho con l\u00e0 Qu\u1ef3nh l\u00e0m Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng chi \u0111\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u1ea5t c\u1ee7a m\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng lao c\u1ee7a cha r\u1ed3i. V\u1ea3 t\u00e0i c\u1ee7a Qu\u1ef3nh kh\u00f4ng b\u1eb1ng Th\u00e1i t\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 khi\u1ebfn d\u00e2n ph\u1ee5c t\u00ecnh m\u00e0 l\u1ea1i mu\u1ed1n n\u1ed1i h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u1ee7a cha \u0111\u01b0\u1ee3c sao ? N\u00ean tri\u1ec7u h\u1ebft t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c s\u00e1ch m\u00e0 tuy\u00ean b\u1ea3o \u0111\u1ee9c \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, khi\u1ebfn cho bi\u1ebft ng\u00e0y nay \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u1ec1 tr\u1ea5n, c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1t l\u00ean. Vi\u1ec7c quan h\u00f4n tang t\u1ebf th\u00ec c\u1ee9 cho theo phong t\u1ee5c ; vi\u1ec7c ki\u1ec7n c\u00e1o th\u00ec c\u00f3 lu\u1eadt nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Nh\u00e2n ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ch\u00fang v\u1eabn ph\u1ee5c t\u00e2u xin cho chia nhau m\u00e0 cai tr\u1ecb d\u00e2n. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng quan tr\u1ecdng, ph\u1ea3i x\u1ebfp \u0111\u1eb7t cho kh\u00e9o, ch\u1edb \u0111\u1ec3 l\u1ea7m l\u1ee1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u, v\u00e0 d\u00e2ng l\u1ec5 ph\u1ea9m ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c B\u1eafc tu\u1ea7n h\u1ed3i loan. H\u1ea1 l\u1ec7nh l\u01b0u l\u1ec5 \u1ea5y \u0111\u1ec3 tr\u1eeb v\u00e0o l\u1ec7 c\u1ed1ng n\u0103m Qu\u00fd m\u00f9i sau n\u00e0y, cho s\u1ee9 gi\u1ea3 \u1ed1c nha Chi\u1ebft Di m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u T\u1ee9 ph\u1ea9m v\u00f5 ban, \u1ed1c nha N\u00e3 \u0110\u1ed1c Bi\u1ec7n m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u L\u1ee5c ph\u1ea9m v\u00e0 100 quan ti\u1ec1n. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 th\u1ea7n d\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi o\u00e1n vua Phi\u00ean, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t s\u1ee3 trong n\u01b0\u1edbc \u1ea5y c\u00f3 bi\u1ebfn, sai Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh \u0111\u1ebfn Kinh t\u00e2u thay. Vua \u0111\u00e3 r\u00f5 h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng. \u0110\u1ebfn nay nh\u00e2n s\u1ee9 Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u1ec1, cho s\u1eafc th\u01b0 d\u1ee5 vua Phi\u00ean r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1eddi gi\u1eef \u0111\u1ea5t Phi\u00ean, h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p c\u1ed1ng, xem t\u1ea5m l\u00f2ng th\u00e0nh kh\u1ea9n \u1ea5y, kh\u00e1 khen l\u00e0 ng\u01b0\u01a1i k\u00ednh thu\u1eadn. N\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i g\u1ea7n nay, ch\u00ednh th\u1ec3 d\u00e2n t\u00ecnh, kh\u00f4ng k\u1ec3 vi\u1ec7c l\u1edbn vi\u1ec7c nh\u1ecf, ta \u0111\u1ec1u r\u00f5 h\u1ebft. V\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng t\u1ef1 c\u01b0\u1eddng, x\u00e9t s\u1eeda \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, l\u1ea5y t\u00edn ngh\u0129a \u00e2n l\u1ec5 m\u00e0 ph\u1ee7 d\u1ee5 quan Phi\u00ean, l\u1ea5y l\u00f2ng y\u00eau nu\u00f4i khoan nh\u00e2n m\u00e0 cai tr\u1ecb d\u00e2n Phi\u00ean ; ch\u1edb l\u00e0m s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u01a1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a ti\u00ean t\u1ed5 nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i, ng\u00f5 h\u1ea7u tr\u00ean b\u00e1o \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n vun tr\u1ed3ng c\u1ee7a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ee5 t\u1ea5m l\u00f2ng y\u00eau th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin B\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i c\u00f9ng vua Phi\u00ean kh\u00f4ng h\u1ee3p \u00fd mu\u1ed1n xin gi\u1ea3i ch\u1ee9c, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ed7 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean thu\u1ed9c, tr\u1ecb y\u00ean n\u01a1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 tuy\u00ean b\u1ed1 oai \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng b\u1edd c\u00f5i c\u1ee7a ta. Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc man Xi\u00eam L\u1ea1p, nh\u00e2n v\u1eadt phong t\u1ee5c, n\u00fai s\u00f4ng ch\u1ed7 hi\u1ec3m ch\u1ed7 b\u1eb1ng, \u0111\u00e3 quen thu\u1ed9c l\u1eafm, cho n\u00ean giao cho \u1ea5n B\u1ea3o h\u1ed9 Ch\u00e2n L\u1ea1p, coi vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean, t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u1ebfn nay, th\u1ef1c c\u0169ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c. Th\u1ebf m\u00e0 vua Phi\u00ean t\u00ednh v\u1ed1n ngu t\u1ed1i, x\u01b0a v\u00ec c\u00f2n \u00edt tu\u1ed5i \u01b0a nghe ng\u01b0\u1eddi x\u1ea5u n\u00ean c\u00f9ng ng\u01b0\u01a1i t\u1eebng c\u00f3 khi kh\u00f4ng h\u1ee3p \u00fd. Tr\u1eabm bi\u1ebft l\u00e0 l\u00f2ng ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng y\u00ean, l\u1ea5y c\u1edb tu\u1ed5i gi\u00e0 m\u00e0 c\u1ea7u tr\u00e1nh tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. Song ngh\u0129 vua Phi\u00ean nay \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng, kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u00e1c c\u1ea3m c\u0169, m\u00e0 c\u00f9ng nhau m\u00e0i gi\u0169a th\u1ea5m th\u00eda, ho\u1eb7c gi\u1ea3 bi\u1ebft t\u1ef1 h\u1ed1i m\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t m\u00e0 c\u00f2n tr\u00f4ng c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi, \u0111\u1ea1i th\u1ebf n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean, tuy \u0111\u00e3 thanh b\u00ecnh, nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c li\u00ean mi\u00ean ph\u1ee9c t\u1ea1p, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u ra \u0111\u1ea5y. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u01b0u t\u00e2m v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ea7n c\u1ea5p c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc nh\u00e0, tu\u1ef3 nghi x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3, h\u00e0 t\u1ea5t b\u1eadn l\u00f2ng v\u00ec s\u1ef1 hi\u1ec1m nh\u1ecf\u201d. B\u00e8n sai \u0111em cho m\u1ed9t t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n m\u00e3ng x\u00e0 m\u00e0u t\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111o\u1ea1n l\u00f4ng m\u00e0u h\u1ed3ng m\u00e0u lam m\u1ed7i th\u1ee9 hai t\u1ea5m.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Trung qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u00e1i T\u00edn l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9, theo B\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau s\u1ee9 th\u1ea7n c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La, Ch\u00e2n L\u1ea1p, V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng c\u1ed1ng man thu\u1ebf man \u1edf ch\u00e2u H\u01b0\u1edbng Ho\u00e1 \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9, \u0111\u1ebfn Kinh m\u00e0 g\u1eb7p l\u1ec5 t\u1ebf Giao v\u00e0 Mi\u1ebfu h\u01b0\u1edfng th\u00ec \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p ch\u1edd xa gi\u00e1 \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda T\u1ea3 \u0110oan m\u00e0 chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng. L\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Hu\u1ef7 \u1ea5n c\u1ee7a gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n (b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 1.048 l\u1ea1ng, 2 \u0111\u1ed3ng 2 ph\u00e2n). Vua b\u1ea3o Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0ng kh\u1ea3o ta x\u01b0a d\u1eb9p gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft \u1ea5n ngu\u1ef5, nay \u1edf kho h\u00e3y c\u00f2n m\u1ed9t qu\u1ea3. Tr\u1eabm ngh\u0129 Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta, c\u00f4ng \u0111\u1ee9c r\u1ef1c r\u1ee1 trong s\u1eed s\u00e1ch, kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u00e1i \u1ea5y, c\u0169ng \u0111\u1ee7 t\u1ecf r\u00f5 v\u00f5 c\u00f4ng. V\u1ea3 l\u1ea1i nh\u01b0 \u0111\u00f4n c\u1ee7a nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec9nh c\u1ee7a nh\u00e0 Chu, truy\u1ec1n l\u00e0m c\u1ee7a b\u00e1u cho \u0111\u1eddi th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee9 \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u1eadt ti\u1ebfm ngu\u1ef5 th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i l\u00e0m g\u00ec. V\u1eady hu\u1ef7 \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00ecm h\u1ecfi nh\u1eefng d\u00e2n th\u1ecd tr\u0103m tu\u1ed5i v\u00e0 nh\u1eefng hi\u1ebfu t\u1eed ngh\u0129a phu m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTa nghe tr\u0103m tu\u1ed5i l\u00e0 k\u1ef3, th\u1eadt l\u00e0 \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc. Vua tr\u1ecdng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 th\u00ec d\u00e2n kh\u00f4ng d\u00e1m th\u1edd \u01a1 v\u1edbi cha m\u1eb9, \u1ea5y l\u00e0 d\u1ea1y d\u00e2n bi\u1ebft hi\u1ebfu v\u1eady. T\u00f4i trung con hi\u1ebfu, \u0111\u00e0n b\u00e0 ti\u1ebft li\u1ec7t, \u0111\u00e0n \u00f4ng ngh\u0129a kh\u00ed, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t n\u00ean khuy\u1ebfn kh\u00edch. T\u1eeb x\u01b0a k\u00ednh tr\u1ecdng tu\u1ed5i t\u00e1c, \u01b0u \u0111\u00e3i b\u1eadc gi\u00e0, c\u1ea5t nh\u1eafc ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfu, n\u00eau khen ng\u01b0\u1eddi li\u00eam, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ec3 r\u00e8n luy\u1ec7n phong ho\u00e1 cho d\u00e2n, s\u00e1ng t\u1ecf tr\u1ecb gi\u00e1o c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 d\u1eabn cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n nh\u00e2n th\u1ecd. Tr\u1eabm k\u00ednh n\u1ed1i nghi\u1ec7p l\u1edbn, m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ea1o tr\u1ecb, ph\u00e0m l\u00e0 trung th\u1ea7n th\u00ec phong t\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u1edd c\u00fang, l\u00e0 li\u1ec7t n\u1eef th\u00ec ban bi\u1ec3n m\u00e0 n\u00eau khen, \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 c\u00f3 \u0111\u1ee7. Nh\u01b0ng c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ecd \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i k\u1ef3 [tr\u0103m tu\u1ed5i ] c\u00f9ng l\u00e0 hi\u1ebfu t\u1eed ngh\u0129a phu th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau th\u01b0\u1edfng, c\u00e1i \u0111\u1ea1o d\u1ea1y d\u00e2n g\u00e2y t\u1ee5c e c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u1ee7. T\u1eeb nay, quan c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u1ee5ng t\u00e2m t\u00ecm h\u1ecfi d\u00e2n gian, c\u00f3 ai tr\u0103m tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, c\u00f9ng l\u00e0 con hi\u1ebfu th\u1edd cha m\u1eb9, c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u1ec7t, nh\u01b0 t\u1ed1i h\u1ecfi, s\u1edbm th\u0103m, \u0111\u00f3n tr\u01b0\u1edbc \u00fd mu\u1ed1n, noi theo ch\u00ed h\u01b0\u1edbng, s\u1ed1ng nu\u00f4i th\u1edd, ch\u1ebft ch\u00f4n c\u1ea5t, h\u1ebft \u0111\u1ea1o l\u00e0m con, m\u00e0 ch\u00e2u x\u00e3 \u0111\u1ec1u khen l\u00e0 hi\u1ebfu, ng\u01b0\u1eddi ngh\u0129a th\u00ec th\u1ea5y l\u1ee3i kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng, nh\u01b0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0ng m\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i ch\u1ee7, c\u1ee7a kh\u00f4ng mu\u1ed1n c\u00f3 v\u00ec may, l\u1ee3i kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00fa ho\u1ea1, t\u1eeb hay nh\u1eadn, l\u1ea5y hay cho, \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ee3p ngh\u0129a, gi\u00e0 tr\u1ebb \u0111\u1ec1u tin l\u00e0 li\u00eam, th\u00ec \u0111\u1ec1u cho h\u01b0\u01a1ng l\u00fd k\u1ebft tr\u00ecnh quan s\u1edf t\u1ea1i, k\u1ec3 \u0111\u1ee7 th\u1ef1c tr\u1ea1ng, l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, do b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ec3 ch\u1edd ban th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec3m t\u1ed1t thanh b\u00ecnh, ch\u1ea5n h\u01b0ng th\u00f3i t\u1ed1t hi\u1ebfu \u0111\u1ec5, cho x\u1ee9ng c\u00e1i \u00fd thi\u1ebft tha d\u1ea1y b\u1ea3o v\u00e0 s\u1eeda t\u1ee5c c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ec5 k\u00ea khai ch\u1ee9c Tri ph\u1ee7 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, t\u1ea1i ch\u1ee9c \u0111\u1ee7 4 n\u0103m tr\u1edf n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cQuan ch\u1ee9c tri\u1ec1u ta c\u00f3 quy ch\u1ebf, \u0111\u1ee7 ni\u00ean h\u1ea1n th\u00ec th\u0103ng b\u1ed5, th\u1ef1c l\u00e0 ph\u00e9p hay. Nh\u01b0ng nay quan v\u0103n l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ee7 6 n\u0103m \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 th\u0103ng th\u01b0\u1edfng, g\u1eb7p khi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh k\u00e9n ch\u1ecdn th\u00ec kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi. V\u1eady nh\u1eefng vi\u00ean Tri ph\u1ee7 t\u1eeb 4 n\u0103m tr\u1edf l\u00ean n\u00ean g\u1ecdi v\u1ec1 Kinh d\u1eabn y\u1ebft ki\u1ebfn, \u0111\u1ec3 xem gi\u1ecfi hay k\u00e9m m\u00e0 ch\u1ecdn d\u00f9ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Nguy\u1ec5n Kim Truy t\u1ef1 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u1ec1. Vua h\u1ecfi vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. Truy \u0111\u00e1p : \u201cN\u01b0\u1edbc Xi\u00eam g\u1ea7n nay m\u1ea5t m\u00f9a, g\u1ea1o \u0111\u1eaft d\u00e2n \u0111\u00f3i. Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng l\u1ea5y th\u1ebf l\u00e0m lo, ch\u1ec9 th\u1edd \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt th\u00f4i\u201d. Vua m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi. Kim Truy l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ea7n qua H\u00e0 Ti\u00ean, nghe tin gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 th\u01b0\u1eddng \u1ea9n hi\u1ec7n tr\u00ean m\u1eb7t bi\u1ec3n, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c thuy\u1ec1n bu\u00f4n\u201d. Vua b\u00e8n sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i binh \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft. R\u1ed3i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 7 ng\u01b0\u1eddi. Th\u00e0nh cho l\u00e0 gi\u1ebft \u0111\u00e1m ru\u1ed3i mu\u1ed7i \u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 v\u00f4 \u00edch, chi b\u1eb1ng tha cho v\u1ec1, b\u1ea3o cho t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng bi\u1ebft m\u00e0 s\u1ee3 ph\u1ee5c. S\u1edb d\u00e2ng v\u00e0o. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t phu \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc, l\u1ea5y 10 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n x\u00e3 Ph\u00fa Xu\u00e2n, h\u1ee3p c\u00f9ng 15 ng\u01b0\u1eddi phu \u1edf mi\u1ebfu \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng, sung vi\u1ec7c th\u1ee7 h\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 Phan V\u0103n T\u01b0\u1eddng coi \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n hi\u1ec7u theo ki\u1ec3u T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m Gia Long th\u1ee9 4 [1805] \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 h\u1ec5 qu\u1ea3n su\u1ea5t c\u00e1c qu\u00e2n dinh c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec quan ch\u01b0\u1edfng l\u0129nh c\u1ea5p b\u1eb1ng th\u00ed sai, \u0111\u1ee3i 3 n\u0103m kh\u00f4ng l\u1ed7i th\u00ec t\u00e2u xin th\u1ef1c th\u1ee5. Nh\u01b0ng c\u00e1c nha th\u01b0\u1eddng t\u00ednh sai ni\u00ean h\u1ea1n, nh\u01b0 th\u00ed sai t\u1eeb th\u00e1ng 12 n\u0103m Gi\u00e1p t\u00fd \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 1 n\u0103m B\u00ednh d\u1ea7n th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 1 n\u0103m 2 th\u00e1ng, m\u00e0 \u0111\u00e3 vi\u1ec7n l\u00e0m 3 n\u0103m. Xin t\u1eeb sau b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u00ednh t\u1eeb th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ed sai, \u0111\u1ee7 36 th\u00e1ng l\u00e0m h\u1ea1n. L\u1ea1i n\u0103m Gia Long th\u1ee9 5 c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh l\u00ednh gi\u1ea3n tu\u1ed5i 50 kh\u00f4ng th\u1ec3 theo vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u1ea3i v\u1ec1, \u0111i\u1ec1n c\u1ea5p ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, song trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1o tu\u1ed5i, v\u1eady xin ph\u00e0m tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 50, xem th\u1ef1c l\u00e0 suy y\u1ebfu th\u00ec m\u1edbi cho v\u1ec1. N\u1ebfu s\u1ee9c l\u1ef1c c\u00f2n m\u1ea1nh th\u00ec v\u1eabn ph\u1ea3i l\u01b0u ng\u1ea1ch 5 n\u0103m. V\u00ed th\u1eed ch\u01b0a \u0111\u1ee7 h\u1ea1n 5 n\u0103m m\u00e0 gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c th\u00ec cho theo l\u1ec7 th\u1ea3i v\u1ec1, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n dao d\u1ecbch v\u00e0 \u0111\u1ee3i k\u1ef3 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho con trai con g\u00e1i Ph\u01b0\u1edbc Long c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m (con trai tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 V\u0129nh m\u1ed7i n\u0103m 100 quan ti\u1ec1n, 60 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; con th\u1ee9 hai ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u 60 quan ti\u1ec1n, 40 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; con g\u00e1i 13 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u 36 quan ti\u1ec1n, 36 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o), d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u01b0\u1edbc Long c\u00f4ng l\u00e0 b\u1eadc th\u00e2n hu\u00e2n, Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta \u00e2n l\u1ec5 h\u1eadu \u0111\u00e3i, cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf t\u01b0\u1edbc. Nay con l\u00e0 V\u0129nh \u0111\u00e1ng t\u1eadp t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u, nh\u01b0ng tu\u1ed5i c\u00f2n tr\u1ebb th\u01a1, \u0111\u1ee3i 15 tu\u1ed5i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh s\u1ebd ngh\u1ecb phong\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho b\u1ecdn \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng t\u00ednh Nguy\u1ec5n H\u1eefu Di\u00eau 15 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c chi b\u1ed5ng v\u00e0 qu\u1ea7n \u00e1o m\u00f9a xu\u00e2n theo L\u1ee5c ph\u1ea9m v\u1eabn theo l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf Thanh Hoa v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i n\u0103m dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n, binh l\u00ednh c\u00f3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 th\u00ec tri b\u1ea1 th\u01b0 l\u1ea1i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u xin b\u1ed5 th\u1ee5. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi K\u00fd l\u1ee5c V\u0129nh Thanh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c V\u0129nh Thanh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u1eafc Cung l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ch\u00f9a Long \u00c2n l\u00e0m ch\u00f9a S\u00f9ng \u00c2n (ch\u00f9a \u1edf T\u00e2y H\u1ed3 g\u00f3c t\u00e2y b\u1eafc B\u1eafc Th\u00e0nh). Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00f9a n\u00e0y l\u00e0 c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00faa Ng\u1ecdc T\u00fa (v\u1ee3 Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng) ti\u00ean tri\u1ec1u d\u1ef1ng. Khi B\u1eafc tu\u1ea7n m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i t\u1eebng \u0111\u1ebfn xem, th\u1ea5y bia ch\u00f9a c\u00f3 ch\u1eef ph\u1ea1m hu\u00fd Mi\u1ebfu hi\u1ec7u n\u00ean \u0111em bia \u1ea5y v\u1ec1 Kinh s\u01b0, v\u00e0 l\u00e0m bia kh\u00e1c thay v\u00e0o \u0111\u1ec3 ghi vi\u1ec7c\u201d. L\u1ea1i cho 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c, c\u1ea5p bi\u1ec3n ng\u1ea1ch v\u00e0 2 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 phu.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Gi\u1edbi 70 tu\u1ed5i xin v\u1ec1 h\u01b0u. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTu\u1ed5i khanh tuy gi\u00e0 m\u00e0 s\u1ee9c c\u00f2n kho\u1ebb, c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ed1 g\u1eafng d\u1ea1y con em ta \u0111\u1ec3 xem th\u00e0nh hi\u1ec7u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ngh\u1ec9 m\u1ed9t n\u0103m v\u1ec1 x\u1ebfp vi\u1ec7c nh\u00e0. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch cho ngh\u1ec9 6 th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu th\u00e1ng 7, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, t\u1ebf thu h\u01b0\u1edfng. Ng\u00e0y B\u00ednh t\u00fd, d\u1ef1ng bia l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean ((1) L\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean : m\u1ed9 Nguy\u1ec5n Kim), b\u00e0i v\u0103n bia r\u1eb1ng : \u201cL\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean \u1edf n\u00fai Tri\u1ec7u T\u01b0\u1eddng, h\u1ea1t Thanh Hoa, l\u00e0 n\u01a1i ph\u1ea7n m\u1ed9 c\u1ee7a Tri\u1ec7u t\u1ed5 T\u0129nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta ((2) Tri\u1ec7u t\u1ed5 T\u0129nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf : Nguy\u1ec5n Kim). T\u1ed5 ta c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi, \u0111\u01b0\u01a1ng khi nh\u00e0 L\u00ea suy vi, h\u1ecd M\u1ea1c ti\u1ebfm c\u01b0\u1edbp, \u0111\u00e3 kh\u1ea3ng kh\u00e1i xem vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ph\u1ee5c th\u00f9 l\u00e0m tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u x\u01b0\u1edbng ngh\u0129a \u0111\u1ec3 khu\u00f4ng ph\u00f9 ch\u00ednh th\u1ed1ng. C\u01a1 nghi\u1ec7p trung h\u01b0ng c\u1ee7a nh\u00e0 L\u00ea, \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a t\u1ed5 ta. N\u0103m Nguy\u00ean Ho\u00e0 ((3) Nguy\u00ean Ho\u00e0 : ni\u00ean hi\u1ec7u L\u00ea Trang T\u00f4ng) th\u1ee9 14 [1546], h\u1ed3n v\u1ec1 c\u00f5i ti\u00ean, m\u1edbi x\u00e2y l\u0103ng \u1edf n\u00fai n\u00e0y. Th\u1ebf n\u00fai cao ng\u1ea5t, nhi\u1ec1u ng\u1ecdn ch\u1eadp ch\u1ed3ng \u00f4m \u1edf ph\u00eda sau, c\u00e1c d\u1ea3i s\u00f4ng v\u00f2ng quanh \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, n\u00fai Tam \u0110i\u1ec7p n\u00fai Trang Ch\u01b0 \u0111\u1ed1i d\u1ef1ng hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu, th\u1eadt l\u00e0 \u0111\u1ea5t do kh\u00ed linh t\u00fa \u0111\u00fac n\u00ean. V\u00ec tr\u1eddi gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c, n\u00ean \u0111\u1ec3 d\u00e0nh cho \u0111\u1ea5t \u1ea5y, c\u01a1 nghi\u1ec7p \u1ee9c mu\u00f4n n\u0103m c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u1edf \u0111\u00e2y ra. C\u00e1c th\u00e1nh n\u1ed1i nhau h\u01a1n v\u00e0i tr\u0103m n\u0103m, tuy n\u00fai s\u00f4ng c\u00e1ch tr\u1edf, m\u00e0 gi\u00f3 m\u00e2y che ch\u1edf, c\u00e2y t\u00f9ng c\u00e2y thu v\u1eabn xanh t\u1ed1t m\u1ed9t m\u00e0u. \u0110\u1ebfn khi Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a \u0111\u1ee9c t\u1ed1t c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean, \u1ee9ng l\u00f2ng tr\u1eddi, thu\u1eadn l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, tr\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f9 c\u1ee7a T\u00f4n X\u00e3, gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ea5t c\u1ee7a th\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi, thi\u00ean h\u1ea1 d\u1eb9p y\u00ean, b\u00e8n d\u1ef1ng mi\u1ebfu \u1edf Gia Mi\u00eau ngo\u1ea1i trang huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n, truy t\u00f4n danh hi\u1ec7u ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u0103ng l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean, \u0111\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 l\u00e0 ph\u01b0\u1edbc \u1ea5m t\u00edch lu\u1ef9 t\u1eeb \u0111\u1ea5y. Ta l\u00e0 con nh\u1ecf, n\u1ed1i theo nghi\u1ec7p l\u1edbn, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu n\u1ed1i ch\u00ed noi vi\u1ec7c c\u1ee7a ti\u1ec1n nh\u00e2n, m\u00f9a thu n\u0103m T\u00e2n t\u1ef5 [1821] c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111i B\u1eafc tu\u1ea7n, b\u00e8n y\u1ebft Nguy\u00ean mi\u1ebfu l\u1ea1y s\u01a1n l\u0103ng. Xem ng\u1eafm non s\u00f4ng m\u00e0 bi\u1ebft c\u1ea3nh chung \u0111\u00fac th\u1eadt l\u1ea1 l\u00f9ng, d\u00f2 th\u0103m g\u1ed1c t\u00edch m\u00e0 c\u1ea3m c\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u00e3 bao thu\u1edf, b\u1ed3i h\u1ed3i ng\u1eafm ngh\u00eda, l\u00f2ng ngh\u0129 \u0111\u0103m \u0111\u0103m, b\u00e8n kh\u1eafc v\u0103n bia \u1edf b\u00ean t\u1ea3 l\u0103ng \u0111\u1ec3 ghi nh\u1edb, ng\u00f5 h\u1ea7u ph\u01b0\u1edbc tr\u1ea1ch c\u1ee7a Tri\u1ec7u t\u1ed5 ta \u0111\u1ec3 l\u1ea1i v\u1ec1 sau, l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a Th\u1ebf t\u1ed5 ta nh\u1edb t\u1edbi \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u l\u01b0u truy\u1ec1n m\u00e3i m\u00e3i. B\u00e8n l\u00e0m b\u00e0i minh r\u1eb1ng : \u0110\u1ea5t l\u1edbn ch\u1ee9a thi\u00eang, sinh ra Tri\u1ec7u t\u1ed5. Vun \u0111\u1eafp c\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng, n\u00ean r\u1ea1ng th\u00e1nh v\u00f5. Ngh\u0129a \u0111\u1ed9ng qu\u1ef7 th\u1ea7n, c\u00f4ng truy\u1ec1n v\u0169 tr\u1ee5. C\u00f5i tr\u1ea7n r\u1eddi b\u1ecf, l\u0103ng \u1edf B\u00e1i Trang. Non n\u01b0\u1edbc bao b\u1ecdc, s\u1ea7m u\u1ea5t t\u00f9ng xanh. Kh\u00ed thi\u00eang h\u1ecdp nh\u00f3m, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi x\u01b0\u01a1ng vinh. M\u1ec7nh tr\u1eddi \u0111\u00e3 gi\u00fap, con ch\u00e1u tinh anh. V\u00f5 c\u00f4ng d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, b\u00e8n t\u00ecm g\u1ed1c ngu\u1ed3n. Truy t\u00f4n d\u1ef1ng mi\u1ebfu, l\u0103ng g\u1ecdi Tr\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean. T\u00e2n t\u1ef5 B\u1eafc tu\u1ea7n, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y d\u1eebng l\u1ea1i. Tr\u00f4ng ng\u1eafm non s\u00f4ng, nh\u1edb \u0111\u1ebfn g\u1ed1c c\u1ed7i. Kh\u1eafc ch\u1eef v\u00e0o bia, l\u01b0u \u1ee9c v\u1ea1n t\u1ea3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho ba \u0111\u1ed9i Tr\u00e1ng (Tr\u00e1ng nh\u1ea5t, Tr\u00e1ng nh\u1ecb, Tr\u00e1ng tam) \u1edf dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn Kinh canh gi\u1eef c\u00e1c kho ph\u1ee7 N\u1ed9i V\u1ee5, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thay nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u1ea3n \u0111\u1ebfn Kinh y\u1ebft ki\u1ebfn, th\u01b0\u1edfng cho qu\u1ea7n \u00e1o v\u00e0 cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Nguy\u1ec5n Kim Truy l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 V\u0169 Du l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u0103n h\u00e0n \u1edf H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean l\u00e0m Tri b\u1ea1 chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, theo l\u1eddi xin c\u1ee7a T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea Ch\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh l\u00e0 Ho\u00e0ng Trung \u0110\u1ed3ng t\u1ef1 xin v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i \u0111i thuy\u1ec1n c\u00f4ng t\u1edbi H\u1ea1 Ch\u00e2u l\u00e0m vi\u1ec7c sai ph\u00e1i. Vua b\u1ea3o l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf Kinh, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 s\u1ebd ph\u00e1i th\u00eam l\u00ednh Kinh c\u00f9ng \u0111i. Trung \u0110\u1ed3ng l\u1ea1i t\u1eeb ch\u1ed1i l\u00e0 kh\u00f4ng thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTrung \u0110\u1ed3ng tr\u01b0\u1edbc sau mi\u1ec7ng n\u00f3i b\u1ea5t nh\u1ea5t, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 l\u00f2ng h\u1eafn l\u00fac \u0111\u1ea7u mu\u1ed1n m\u01b0\u1ee3n vi\u1ec7c c\u00f4ng sai xin v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh mua h\u00e0ng ho\u00e1 ri\u00eang \u0111em \u0111i bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u1ec3 l\u1ee3i cho m\u00ecnh. Nay th\u1ea5y t\u1ef1 Kinh ph\u00e1i \u0111i, kh\u00f4ng tho\u1ea3 l\u00f2ng ri\u00eang, cho n\u00ean tho\u00e1i th\u00e1c che l\u1ea5p th\u00f4i. V\u1ea3 l\u1ea1i t\u1eeb c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An ra kh\u01a1i \u0111\u1ebfn H\u1ea1 Ch\u00e2u, b\u1ea5t qu\u00e1 h\u01a1n v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y. Ch\u1ee9c h\u1eafn l\u00e0m tu\u1ea7n h\u1ea3i m\u00e0 d\u00e1m n\u00f3i kh\u00f4ng thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng, th\u00ec t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec ! Hu\u1ed1ng chi Ph\u00f3 tu\u1ea7n h\u1ea3i l\u00e0 Th\u00e1i V\u00e2n Qu\u00fd t\u1eebng \u0111i nhi\u1ec1u l\u1ea7n, h\u00e1 thu\u1ed9c h\u1ea1 nay kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o sao ! Th\u1ea3ng ho\u1eb7c h\u1eafn v\u00e0 vi\u00ean bi\u1ec1n \u1edf \u0111\u00f4 dinh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng thu\u1ed9c r\u00f5 \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, th\u00ec ch\u1ee9c tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u1eb7t ra, ch\u1eb3ng c\u0169ng l\u00e0 h\u01b0 v\u1ecb sao ?\u201d. Sai b\u1ed9 Binh h\u1ecfi \u0110\u1eb7ng \u00c1 D\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 L\u00e2m \u00c1 B\u1ea3o, th\u00ec \u0111\u1ec1u xin ph\u1ee5c v\u1ee5. B\u00e8n giam Trung \u0110\u1ed3ng \u1edf v\u1ec7 C\u1ea9m y, v\u00e0i th\u00e1ng r\u1ed3i tha.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh c\u1ea5m ch\u1edf ri\u00eang ti\u1ec1n ngu\u1ef5 hi\u1ec7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y ti\u1ec1n ngu\u1ef5 hi\u1ec7u t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u00e3 c\u1ea5m d\u00f9ng m\u00e0 d\u00e2n bu\u00f4n l\u1ea1i nhi\u1ec1u k\u1ebb \u0111\u1ed5i ri\u00eang \u0111\u1ec3 chuy\u00ean l\u1ee3i, mu\u1ed1n nghi\u00eam c\u1ea5m, m\u1edbi chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng, c\u00e1c thuy\u1ec1n c\u00f4ng t\u01b0 t\u1ef1 Kinh \u0111i Qu\u1ea3ng Nam cho \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1edf ti\u1ec1n ngu\u1ef5 hi\u1ec7u \u1ea5y. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i vi ch\u1ebf, tang v\u1eadt sung c\u00f4ng. Duy ch\u1edf \u0111i Thanh, Ngh\u1ec7 tr\u1edf ra B\u1eafc th\u00ec kh\u00f4ng \u1edf l\u1ec7 c\u1ea5m n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i ch\u00f9a Long Quang.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ph\u00fa Y\u00ean th\u1ea5y b\u1ecdn \u00e1c man \u1edf hai ngu\u1ed3n H\u00e0 Duy v\u00e0 Th\u1ea1ch Th\u00e0nh th\u01b0\u1eddng g\u00e2y ho\u1ea1, t\u00e2u xin \u0111\u00f3ng gi\u1eef nh\u1eefng n\u01a1i xung y\u1ebfu : H\u00e0 Duy th\u00ec \u0111\u1eb7t ba b\u1ea3o Th\u1ea1ch L\u0129nh, \u1ef7 L\u00f4, V\u00e2n Tr\u00fac ; Th\u1ea1ch Th\u00e0nh th\u00ec \u0111\u1eb7t b\u1ea3o Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 20 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ti\u1ebfp c\u1eadn ph\u1ee5 gi\u1eef, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi giang v\u00e0 quen bi\u1ebft t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi Man tr\u00f4ng coi, sai theo qu\u1ea3n th\u1ee7 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef \u0111\u1ecba gi\u1edbi c\u00e1c ngu\u1ed3n Tr\u00e0 V\u00e2n, Tr\u00e0 \u0110\u00ednh thu\u1ed9c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i c\u0169ng c\u00f3 \u00e1c man qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, tr\u1ea5n th\u1ea7n xin tha dao d\u1ecbch cho 300 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 theo c\u00e1c nguy\u00ean th\u1ee7 m\u00e0 ph\u00f2ng gi\u1eef. Vua \u0111\u1ec1u y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u1ebf s\u00e1u h\u1ea1ng \u0111\u0129nh b\u1ea1c, g\u1eedi cho c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh theo quy th\u1ee9c m\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o. (H\u1ea1ng nh\u1ea5t n\u1eb7ng 1 l\u1ea1ng, h\u1ea1ng nh\u00ec 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, h\u1ea1ng ba 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, h\u1ea1ng t\u01b0 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, h\u1ea1ng n\u0103m 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, h\u1ea1ng s\u00e1u 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n. Ti\u1ec1n c\u00f4ng v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u, theo vi\u1ec7c nh\u1eb9 n\u1eb7ng, \u0111\u0129nh 1 l\u1ea1ng th\u00ec 30 \u0111\u0129nh c\u1ea5p 1 ti\u1ec1n, \u0111\u0129nh 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n th\u00ec 60 \u0111\u0129nh c\u1ea5p 1 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng, \u0111\u0129nh 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n th\u00ec 75 \u0111\u0129nh c\u1ea5p 1 ti\u1ec1n 40 \u0111\u1ed3ng, \u0111\u0129nh 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n th\u00ec 100 \u0111\u0129nh c\u1ea5p 2 ti\u1ec1n, \u0111\u0129nh 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n th\u00ec 150 \u0111\u0129nh c\u1ea5p 2 ti\u1ec1n 40 \u0111\u1ed3ng, \u0111\u0129nh 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n th\u00ec 300 \u0111\u0129nh c\u1ea5p 4 ti\u1ec1n. Cho nh\u00e2n d\u00e2n n\u1ed9p ti\u1ec1n l\u1ec7 \u0111\u00e1nh d\u1ea5u ch\u1eef, c\u1ee9 m\u1ed7i 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c n\u1ed9p 2 ti\u1ec1n, tu\u1ef3 s\u00e1u h\u1ea1ng \u0111\u0129nh b\u1ea1c ch\u1ebf ra l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n \u1ea5y c\u1ea5p cho th\u1ee3, c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec n\u1ed9p v\u00e0o kho. Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111em b\u1ea1c \u0111\u1ebfn c\u1ee5c xin \u0111\u00fac, ph\u1ea3i theo \u0111\u00fang th\u1ee9c m\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o. N\u1ebfu \u0111\u0129nh b\u1ea1c \u0111\u00fac th\u00e0nh m\u00e0 k\u00e9m ph\u00e2n li th\u00ec th\u1ee3 \u0111\u00fac b\u1ecb x\u1eed theo lu\u1eadt \u201cc\u1eaft x\u00e9n v\u00e0nh ti\u1ec1n\u201d gia th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc. Ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n th\u1ee3 th\u1ea5t s\u00e1t th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i k\u00e9m ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 hai b\u1eadc. Ai d\u00e1m \u0111\u00fac ri\u00eang th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt \u201c\u0111\u00fac ti\u1ec1n t\u01b0\u201d. Ai pha l\u1eabn \u0111\u1ed3ng ch\u00ec v\u00e0o th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt \u201cl\u00e0m v\u00e0ng gi\u1ea3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Manh Nha H\u1ed1 (t\u00ean \u0111\u1ea5t) n\u01b0\u1edbc Anh C\u00e1t L\u1ee3i [England] l\u00e0 H\u00e0 S\u0129 \u0110\u1ecbnh [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Francis_Rawdon-Hastings,_H%E1%BA%A7u_t%C6%B0%E1%BB%9Bc_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t_x%E1%BB%A9_Hastings\">H\u1ea7u t\u01b0\u1edbc Hastings<\/a>] sai C\u00e1 La Khoa Th\u1eafc [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/John_Crawfurd\">John Crawfurd<\/a>] mang th\u01b0 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt (500 kh\u1ea9u s\u00fang tay, m\u1ed9t \u0111\u00f4i \u0111\u00e8n pha l\u00ea l\u1edbn). Thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0110\u00e0 N\u1eb5ng. Dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam d\u1ecbch th\u01b0 d\u00e2ng l\u00ean. Trong th\u01b0 ch\u1ec9 xin th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c ngo\u1ea1i qu\u1ed1c kh\u00e1c, kh\u00f4ng d\u00e1m xin l\u1eadp ph\u1ed1 \u0111\u1ec3 \u1edf. Sai \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Kinh. Ca La Khoa Th\u1eafc th\u00e0nh kh\u1ea9n xin y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cH\u1eafn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ph\u00e1i \u0111i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do m\u1ec7nh c\u1ee7a qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng\u201d. Kh\u00f4ng cho. Nh\u1eefng ph\u1ea9m v\u1eadt d\u00e2ng bi\u1ebfu, c\u0169ng kh\u00f4ng nh\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai h\u1eefu ty b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn bu\u00f4n, l\u00e0m th\u01b0 c\u1ee7a Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c b\u1ea3o cho bi\u1ebft. (Ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, Thi\u1ec1u Ch\u00e2u, Nam H\u00f9ng, Hu\u1ec7 Ch\u00e2u, Tri\u1ec7u Kh\u00e1nh t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c t\u1ec9nh Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfn, Chi\u1ebft Giang c\u00f9ng c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn bu\u00f4n \u1edf Kinh, thuy\u1ec1n r\u1ed9ng t\u1eeb 25 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 14 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh thu\u1ebf 84 quan ti\u1ec1n ; 13 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 11 th\u01b0\u1edbc th\u00ec 54 quan ; 10 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 9 th\u01b0\u1edbc th\u00ec 42 quan ; 8 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 7 th\u01b0\u1edbc th\u00ec 21 quan. \u0110\u1ebfn bu\u00f4n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, thuy\u1ec1n r\u1ed9ng t\u1eeb 25 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 14 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh thu\u1ebf 112 quan ; 13 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 11 th\u01b0\u1edbc th\u00ec 72 quan ; 10 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 9 th\u01b0\u1edbc th\u00ec 56 quan ; 8 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 7 th\u01b0\u1edbc th\u00ec 28 quan. \u0110\u1ebfn bu\u00f4n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, thuy\u1ec1n t\u1eeb 25 \u0111\u1ebfn 14 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh thu\u1ebf 140 quan ; 13 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 11 th\u01b0\u1edbc th\u00ec 90 quan ; 10 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 9 th\u01b0\u1edbc th\u00ec 70 quan ; 8 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 7 th\u01b0\u1edbc th\u00ec 35 quan. Mua c\u00e1c h\u00e0ng qu\u00fd nh\u01b0 \u0111\u1eadu kh\u1ea5u, h\u1ed3 ti\u00eau, nh\u1ee5c qu\u1ebf, ng\u00e0 voi, s\u1eebng t\u00ea, y\u1ebfn s\u00e0o, g\u1ed7 vang, g\u1ed7 mun, g\u1ed7 h\u1ed3ng s\u1eafc, sa nh\u00e2n m\u1ec5, sa nh\u00e2n qu\u1ea3, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 theo gi\u00e1 mua 100 quan th\u00ec \u0111\u00e1nh thu\u1ebf 5 quan ; mua g\u1ed7 l\u00e0m c\u1ed9t bu\u1ed3m, b\u00e1nh l\u00e1i, neo, g\u1ed7 v\u00e1n, gi\u00e1 mua 100 quan th\u00ec \u0111\u00e1nh thu\u1ebf 10 quan, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng g\u1ed7 lim, g\u1ed7 ki\u1ec1n ki\u1ec1n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 v\u00e0ng b\u1ea1c, \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n, th\u00f3c, g\u1ea1o, mu\u1ed1i, k\u1ef3 nam, tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1edf tr\u1ed9m nh\u00e2n d\u00e2n trai g\u00e1i th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5m. Ph\u00e0m \u0111\u1ebfn bu\u00f4n \u1edf Kinh, \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf c\u1ea3ng r\u1ed3i m\u00e0 n\u0103m \u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam ho\u1eb7c Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf. \u0110\u1ebfn bu\u00f4n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn bu\u00f4n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam th\u00ec c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y. Duy c\u00f3 mua \u0111\u1ebfn v\u1eadt qu\u00fd v\u00e0 g\u1ed7 l\u1ea1t th\u00ec \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu l\u1ec7 n\u1ed9p thu\u1ebf. C\u00f2n c\u00e1c thu\u1ebf nh\u01b0 mu\u1ed1n n\u1ed9p b\u1eb1ng b\u1ea1c phi\u1ebfn th\u00ec c\u1ee9 m\u1ed7i phi\u1ebfn n\u1eb7ng 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 2 ph\u1ea7n t\u00ednh tr\u1eeb gi\u00e1 ti\u1ec1n 1 quan 5 ti\u1ec1n ; b\u1ea1c trung b\u00ecnh m\u1ed7i l\u1ea1ng tr\u1eeb gi\u00e1 2 quan 8 ti\u1ec1n. N\u1ed9p to\u00e0n b\u1ea1c to\u00e0n ti\u1ec1n, ho\u1eb7c n\u1eeda b\u1ea1c n\u1eeda ti\u1ec1n, ho\u1eb7c m\u1ea5y ph\u1ea7n b\u1ea1c, m\u1ea5y ph\u1ea7n ti\u1ec1n, \u0111\u1ec1u cho c\u1ea3).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1 (th\u01b0\u1edfng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 S\u0129 \u0110\u1ecbnh ng\u00e0 voi 3 \u0111\u00f4i, qu\u1ebf 10 c\u00e2n, k\u1ef3 nam, tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u 5 c\u00e2n, s\u1eebng t\u00ea b\u1ecbt v\u00e0ng 4 to\u00e0, \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00e8n 300 c\u00e2n ; th\u01b0\u1edfng C\u00e1 La Khoa Th\u1eafc, ng\u00e0 voi 1 \u0111\u00f4i, qu\u1ebf 2 c\u00e2n, s\u1eebng t\u00ea 1 to\u00e0, tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng 2 c\u00e2n ; th\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi trong thuy\u1ec1n, b\u00f2, d\u00ea, l\u1ee3n, \u0111\u1ec1u 10 con, g\u00e0 v\u1ecbt \u0111\u1ec1u 100 con, g\u1ea1o tr\u1eafng, g\u1ea1o \u0111\u1ecf \u0111\u1ec1u 50 bao, g\u1ea1o n\u1ebfp 20 bao. C\u00e1c th\u1ee9 th\u01b0\u1edfng cho vi\u00ean t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c th\u00ec C\u00e1 La Khoa Th\u1eafc t\u1eeb kh\u00f4ng d\u00e1m l\u0129nh).<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00e9t \u0111\u00e1nh nh\u00e0 Di Lu\u00e2n \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m. S\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ec5 truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho T\u1ebf t\u1eedu, T\u01b0 nghi\u1ec7p v\u00e0 b\u1ecdn gi\u00e1m sinh \u0111\u1ec1u t\u1ef1 x\u00e9t s\u1eeda m\u00ecnh. Nh\u00e0 b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng th\u00ec b\u1ed9 C\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1eeda ch\u1eefa. L\u1ea1i sai d\u1ef1ng nh\u00e0 ri\u00eang cho gi\u00e1m th\u1ea7n \u1edf, c\u00f2n nh\u00e0 Di Lu\u00e2n c\u00f9ng ph\u00f2ng gi\u00e1m sinh th\u00ec c\u1ea5m \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qua l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 ph\u00e1t tr\u1ea1m cho B\u01b0u ch\u00ednh. \u1ed1ng tr\u1ea1m c\u1ee7a c\u00e1c nha \u1edf Kinh ph\u00e1t \u0111\u1ec7 \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec b\u1ed9 Binh 3 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n ph\u00e1t, vi\u1ec7c kh\u1ea9n l\u1eafm ho\u1eb7c kh\u1ea9n v\u1eeba th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 h\u1ea1n \u1ea5y. Cu\u1ed1i th\u00e1ng l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Nguy\u00ean ch\u1ebft. Cho 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng v\u00e0 5 t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn t\u1eadp \u1ea5m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n H\u1eefu T\u00e0i (con ch\u00e1u Ti\u1ebft ch\u1ebf Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn) v\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0110\u00e0o Duy Thanh (con ch\u00e1u N\u1ed9i t\u00e1n \u0110\u00e0o Duy T\u1eeb) c\u00f3 \u0111\u01a1n k\u00eau r\u1eb1ng \u1edf hai x\u00e3 B\u1ed3 \u0110\u1ec1 v\u00e0 T\u00f9ng Ch\u00e2u (thu\u1ed9c ph\u1ee7 Quy Nh\u00e2n) c\u00f3 19 m\u1eabu ru\u1ed9ng c\u1ee7a t\u1ed5 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, sau cu\u1ed9c lo\u1ea1n b\u1ecb t\u1ecbch thu v\u00e0o quan tr\u1ea1i, xin c\u1ea5p tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u1ebf nghi\u1ec7p \u0111\u1ec3 n\u1ed9p thu\u1ebf. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTi\u00ean t\u1ed5 ch\u00fang l\u00e0 c\u00f4ng th\u1ea7n khai qu\u1ed1c, c\u00f4ng nghi\u1ec7p r\u00f5, ch\u00ednh n\u00ean suy \u00e2n cho \u0111\u1ebfn con ch\u00e1u \u0111\u1eddi sau. Hu\u1ed1ng chi ru\u1ed9ng \u1ea5y ti\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00e3 ng\u1ef1 ph\u00ea l\u00e0m ru\u1ed9ng t\u01b0 r\u1ed3i. V\u1eady th\u00ec b\u1ecf \u1edf ng\u1ea1ch tr\u1ea1i \u0111i, tr\u1ea3 ru\u1ed9ng cho ch\u00fang\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 vi\u00ean ch\u1ee9c \u1edf hai th\u1eeba ty v\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n. Ng\u1ea1ch c\u0169 th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh 138 ng\u01b0\u1eddi, t\u0103ng l\u00e0m 160 ng\u01b0\u1eddi (Ba ph\u00f2ng L\u1ea1i, Binh, H\u00ecnh thu\u1ed9c T\u1ea3 th\u1eeba ty v\u00e0 ba ph\u00f2ng H\u1ed9, L\u1ec5, C\u00f4ng thu\u1ed9c H\u1eefu th\u1eeba ty, m\u1ed7i ph\u00f2ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00e2u k\u00ea ; ph\u00f2ng L\u1ea1i, b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 15 ng\u01b0\u1eddi ; ph\u00f2ng Binh, b\u00e1t ph\u1ea9m 1, c\u1eedu ph\u1ea9m 2, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 25 ; ph\u00f2ng H\u00ecnh, b\u00e1t ph\u1ea9m 1, c\u1eedu ph\u1ea9m 3, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 30 ; ph\u00f2ng H\u1ed9, b\u00e1t ph\u1ea9m 1, c\u1eedu ph\u1ea9m 5, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 35 ; ph\u00f2ng L\u1ec5, b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 1, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 10 ; ph\u00f2ng C\u00f4ng, b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 2, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 25). B\u1eafc Th\u00e0nh 436 ng\u01b0\u1eddi, gi\u1ea3m l\u00e0m 314 ng\u01b0\u1eddi (T\u1ea3 h\u1eefu th\u1eeba ty, c\u00e2u k\u00ea \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi ; ph\u00f2ng L\u1ea1i, b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 30 ; ph\u00f2ng Binh, b\u00e1t ph\u1ea9m 3, c\u1eedu ph\u1ea9m 6, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 50 ; ph\u00f2ng H\u00ecnh, b\u00e1t ph\u1ea9m 3, c\u1eedu ph\u1ea9m 5, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 60 ; ph\u00f2ng H\u1ed9, b\u00e1t ph\u1ea9m 3, c\u1eedu ph\u1ea9m 5, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 70 ; ph\u00f2ng L\u1ec5, b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 1, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 20 ; ph\u00f2ng C\u00f4ng, b\u00e1t ph\u1ea9m 1, c\u1eedu ph\u1ea9m 2, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 50). Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Bi\u00ean H\u00f2a, 60 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u t\u0103ng l\u00e0m 74 ng\u01b0\u1eddi (T\u1ea3 th\u1eeba ty, c\u00e2u k\u00ea 1 ; H\u1eefu th\u1eeba ty, c\u00e2u k\u00ea 2 ; ph\u00f2ng L\u1ea1i, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 1, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 5 ; ph\u00f2ng Binh, b\u00e1t ph\u1ea9m 1, c\u1eedu ph\u1ea9m 2, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 10 ; ph\u00f2ng H\u00ecnh, b\u00e1t ph\u1ea9m 1, c\u1eedu ph\u1ea9m 2, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 15 ; ph\u00f2ng H\u1ed9, b\u00e1t ph\u1ea9m 1, c\u1eedu ph\u1ea9m 2, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 15 ; ph\u00f2ng L\u1ec5, c\u1eedu ph\u1ea9m 1, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 5 ; ph\u00f2ng C\u00f4ng, c\u1eedu ph\u1ea9m 1, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 10). Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, 138 ng\u01b0\u1eddi, gi\u1ea3m l\u00e0m 118 ng\u01b0\u1eddi (T\u1ea3 h\u1eefu th\u1eeba ty, c\u00e2u k\u00ea \u0111\u1ec1u 1 ; ph\u00f2ng L\u1ea1i, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 2, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 10 ; ph\u00f2ng Binh, b\u00e1t ph\u1ea9m 1, c\u1eedu ph\u1ea9m 2, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 15 ; ph\u00f2ng H\u00ecnh, b\u00e1t ph\u1ea9m 1, c\u1eedu ph\u1ea9m 2, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 25 ; ph\u00f2ng H\u1ed9, b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 2, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 25 ; ph\u00f2ng L\u1ec5, c\u1eedu ph\u1ea9m 2, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 10 ; ph\u00f2ng C\u00f4ng, c\u1eedu ph\u1ea9m 2, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 15). Phi\u00ean An, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 118 ng\u01b0\u1eddi, gi\u1ea3m l\u00e0m 108 ng\u01b0\u1eddi (T\u1ea3 h\u1eefu th\u1eeba ty, c\u00e2u k\u00ea \u0111\u1ec1u 1 ; ph\u00f2ng L\u1ea1i, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 2, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 9 ; ph\u00f2ng Binh, b\u00e1t ph\u1ea9m 1, c\u1eedu ph\u1ea9m 2, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 13 ; ph\u00f2ng H\u00ecnh, b\u00e1t ph\u1ea9m 1, c\u1eedu ph\u1ea9m 2, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 23 ; ph\u00f2ng H\u1ed9, b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 2, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 23 ; ph\u00f2ng L\u1ec5, c\u1eedu ph\u1ea9m 2, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 8 ; ph\u00f2ng C\u00f4ng, c\u1eedu ph\u1ea9m 2, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 14). Ngh\u1ec7 An, Thanh Ho\u00e1, S\u01a1n Nam h\u1ea1 \u0111\u1ec1u 138 ng\u01b0\u1eddi. Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng, Kinh B\u1eafc, S\u01a1n T\u00e2y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, V\u0129nh Thanh \u0111\u1ec1u 118 ng\u01b0\u1eddi. Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Tuy\u00ean Quang, Y\u00ean Qu\u1ea3ng, Cao B\u1eb1ng, H\u01b0ng Ho\u00e1 \u0111\u1ec1u 60 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ea1o Thanh B\u00ecnh 50 ng\u01b0\u1eddi. H\u00e0 Ti\u00ean 46 ng\u01b0\u1eddi. C\u00e1c n\u01a1i \u1ea5y v\u1eabn theo ng\u1ea1ch c\u0169. Cai h\u1ee3p th\u1ef1c th\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec \u0111\u1ed5i b\u1ed5 ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i ; th\u1ee7 h\u1ee3p \u0111\u1ed5i b\u1ed5 ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai 60 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh v\u1ec7 Ch\u1ea5n uy dinh Th\u1ea7n c\u01a1 v\u00e0 \u0111\u1ed9i C\u01b0\u1eddng nh\u1ea5t, \u0111\u00f3ng gi\u1eef b\u1ea3o Ai Lao, \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ea1i h\u1ea1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y Nh\u00e2m d\u1ea7n, y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5 ((1) L\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5 : l\u0103ng Gia Long, \u1edf n\u00fai Th\u1ee5 S\u01a1n, x\u00e3 \u0110\u1ecbnh M\u00f4n, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh canh gi\u1eef cung th\u00e0nh, ho\u00e0ng th\u00e0nh v\u00e0 kinh th\u00e0nh. \u0110\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7nh. (Qu\u00e2n Th\u1ecb trung gi\u1eef s\u00e1u c\u1eeda H\u01b0ng Kh\u00e1nh, Gia T\u01b0\u1eddng, \u0110\u00f4ng An, T\u00e2y An, T\u01b0\u1eddng Loan, Ngh\u1ecb Ph\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a cung th\u00e0nh, m\u1ed7i c\u1eeda \u0111\u1ec1u 1 vi\u00ean quan v\u00f5, 20 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh ; qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i gi\u1eef n\u0103m c\u1eeda T\u1ea3 \u0110oan, H\u1eefu \u0110oan, Hi\u1ec3n Nh\u00e2n, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, \u0110\u1ecba B\u00ecnh c\u1ee7a ho\u00e0ng th\u00e0nh, m\u1ed7i c\u1eeda \u0111\u1ec1u 1 vi\u00ean quan v\u00f5, 30 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh ; c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch gi\u1eef m\u01b0\u1eddi c\u1eeda Th\u1ec3 Nguy\u00ean, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Ch\u00ednh Nam, \u0110\u00f4ng Nam, Ch\u00ednh \u0110\u00f4ng, \u0110\u00f4ng B\u1eafc, Ch\u00ednh B\u1eafc, T\u00e2y B\u1eafc, Ch\u00ednh T\u00e2y, T\u00e2y Nam c\u1ee7a Kinh th\u00e0nh, m\u1ed7i c\u1eeda \u0111\u1ec1u 1 vi\u00ean quan v\u00f5, 30 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh ; hai c\u1eeda Th\u00e1i B\u00ecnh, Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ecbnh c\u1ee7a Kinh th\u00e0nh, m\u1ed7i c\u1eeda \u0111\u1ec1u 1 vi\u00ean quan v\u00f5, 20 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam d\u1ef1ng c\u00f4ng qu\u00e1n \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng \u0111\u1ec3 d\u1ef1 b\u1ecb n\u01a1i tr\u00fa tr\u1ecd cho quan vi\u00ean sai \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u1eddng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb, ki\u00eam th\u1ef1 \u1ea5n v\u1ee5 H\u1eefu th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu d\u1ef1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung, V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t, V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t, v\u1eabn ki\u00eam l\u0129nh c\u00e1c \u0111\u1ed9i t\u00fac tr\u1ef1c v\u1ec7 C\u1ea9m y, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u Nguy\u1ec5n H\u1eefu Kh\u00e2m l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t, qu\u00e2n Th\u1ecb trung.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u1ea3 th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch ki\u00eam qu\u1ea3n v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u1ee8c gi\u00e1m \u0111\u1ed1c c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i t\u1ea1o, c\u1ea5p cho \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd N\u1ed9i t\u1ea1o b\u1eb1ng ng\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n vi\u1ec7c d\u1ef1 \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n Ph\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng. Vua d\u1ee5 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng h\u1ecdc, v\u00ec h\u1eafn l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e2u ng\u00e0y c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao, n\u00ean th\u0103ng l\u00ean \u0111\u1ebfn Nh\u1ecb ph\u1ea9m. Tr\u01b0\u1edbc cho l\u00e0 quan to th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 h\u00e0ng b\u00e0n ch\u00ednh tr\u1ecb trong tri\u1ec1u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi khi l\u00e2m s\u1ef1 th\u00ec ch\u1ec9 tu\u1ef3 theo m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 khen ch\u00ea. N\u1ebfu m\u1eafc v\u00e0o l\u1ea1i ngh\u1ecb m\u00e0 tha th\u00ec b\u1ecf ph\u00e1p lu\u1eadt, m\u00e0 l\u00e0m t\u1ed9i th\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec. V\u1eady t\u1eeb nay g\u1eb7p \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb th\u00ec mi\u1ec5n cho kh\u00f4ng d\u1ef1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Man Cam Kho\u00e1i \u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n bi\u00ean thu\u1ef3. Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh Thu\u1eadn ph\u00e1i l\u00ednh c\u01a1 Thu\u1eadn ngh\u0129a h\u1ed9i b\u1eaft, qu\u00e2n Man nghe bi\u1ebft, ch\u1ea1y tr\u1ed1n xa n\u00ean r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; C\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o cho t\u0103ng ch\u00fang ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5. (M\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 60 quan ti\u1ec1n, 50 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1ecf, 5 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1eafng v\u00e0 6 th\u0103ng mu\u1ed1i). Sai m\u1ed9 30 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u1ef1 phu, tha cho dao d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 T\u1eeb t\u1ebf ty l\u0129nh Qu\u1ea3n ph\u1ee7 H\u00e0 Trung l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 6 ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng t\u00ednh l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea xin ghi v\u00e0o ng\u1ea1ch. Vua y cho. Nh\u00e2n s\u1eafc r\u1eb1ng con ch\u00e1u c\u00e1c chi c\u00f4ng t\u00ednh, khi tu\u1ed5i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh th\u00ec vi\u00ean T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 tra r\u00f5 ph\u1ed5 h\u1ec7, so\u1ea1n th\u00e0nh danh s\u00e1ch ; \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00ec do Binh t\u00e0o, \u1edf Thanh Hoa th\u00ec do tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u1ee5c ghi v\u00e0o ng\u1ea1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh, Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng, K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u1edf b\u1ed1n dinh v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea5n sung b\u1ed5 v\u00e0o s\u1ed1 l\u00ednh khuy\u1ebft \u1edf ba v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf Thanh Hoa c\u00f3 thuy\u1ec1n b\u1ecb n\u1ea1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Thanh l\u00e0 L\u00e2m Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecbnh \u0111\u1eadu \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Y B\u00edch. Th\u1ee7 ng\u1ef1 l\u00e0 Phan V\u0103n L\u00fd dung t\u00fang cho d\u00e2n c\u01b0\u1edbp h\u00e0ng ho\u00e1. L\u1ea1i c\u00f3 Ng\u00f4 V\u0103n Thi\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, v\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi o\u00e1n vu cho \u0111\u1ed1t nh\u00e0 m\u01b0u l\u1ea5y c\u1ee7a, Tri ph\u1ee7 l\u00e0 \u0110\u1ed7 Xu\u00e2n Th\u00e1i c\u1ed1 \u00fd kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i, Thi\u1ec7u ch\u1ebft \u1edf nh\u00e0 giam. Hai vi\u1ec7c \u1ea5y k\u00eau \u0111\u1ebfn Kinh. Vua sai Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 V\u00f5 Vi\u1ebft Tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 Lang trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Duy \u0111\u1ebfn tra h\u1ecfi, h\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u00fd ri\u00eang m\u00e0 \u0111\u1ecbnh \u00e1n. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 hai v\u1ee5 \u00e1n \u1ea5y chi ti\u1ebft r\u01b0\u1eddm r\u00e0, ph\u1ea3i n\u00ean tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 tra r\u00f5, \u0111\u1ec3 cho vi\u1ec7c nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea1n l\u00f2i \u0111\u00e1, l\u00faa c\u1ecf ph\u00e2n bi\u1ec7t. Ng\u1edd \u0111\u00e2u b\u1ecdn h\u1eafn, ki\u1ebfn th\u1ee9c m\u01a1 h\u1ed3, x\u1eed \u0111o\u00e1n ch\u1ec9 to\u00e0n b\u1eb1ng v\u00e0o \u0111o\u00e1n ch\u1eebng, th\u00ec l\u00e0m sao ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi\u201d. B\u00e8n giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t h\u1ecfi l\u1ea1i. Hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecb l\u1ed9t b\u1ecf m\u0169 \u00e1o, m\u1eb7c \u00e1o xanh \u0111\u1ee3i x\u00e9t. Tr\u01b0\u1eddng s\u1ee3 t\u1ed9i, t\u1ef1 th\u1eaft c\u1ed5 ch\u1ebft. B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cT\u1ed9i h\u1eafn kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1ebft, sao ki\u1ebfn th\u1ee9c k\u00e9m c\u1ecfi qu\u00e1 th\u1ebf\u201d. Sai c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t. Sau \u0111\u00ecnh th\u1ea7n th\u1ea9m \u00e1n t\u00e2u l\u00ean. Phan V\u0103n L\u00fd t\u1ed9i l\u01b0u, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ed3 ; \u0110\u1ed7 Xu\u00e2n Th\u00e1i tr\u1ea3m giam h\u1eadu ; Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Duy th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft, ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Th\u1ed5 ty ch\u00e2u Lang Ch\u00e1nh, tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 L\u00ea Phi Ba l\u00e0m H\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng qu\u1ebf h\u1ed9 (tr\u1eadt T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m). M\u1ed9t tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi qu\u1ebf h\u1ed9, t\u1eeb khi H\u00e0 C\u00f4ng Th\u00e1i ch\u1ebft, kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n, tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111\u1ec1 c\u1eed Phi Ba, b\u00e8n cho ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng cung Tr\u01b0\u1eddng Ninh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u1ea5p \u00e1o qu\u1ea7n cho binh hai c\u01a1 Thanh Thu\u1eadn v\u00e0 An Thu\u1eadn. Binh hai c\u01a1 \u1ea5y nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o tr\u1ed1n v\u1ec1. Vua nghe bi\u1ebft, s\u1eafc cho tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Ngh\u1ec7 tra b\u1eaft, ch\u00e9m tr\u01b0\u1edbc t\u00e2u sau.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin v\u1ec1 Kinh ch\u1ea7u h\u1ea7u, nh\u00e2n th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 th\u0103m m\u1eb9. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKhanh l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc d\u00e2ng bi\u1ec3u xin, \u0111\u00e3 gi\u00e1ng \u0111\u1eb7c ch\u1ec9 d\u1ee5 b\u1ea3o \u0111inh ninh. Nay l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u tr\u00ecnh b\u00e0y, l\u1eddi l\u1ebd \u00e2n c\u1ea7n, ta bi\u1ebft r\u00f5. Nh\u01b0ng ngh\u0129 khanh l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u00f4ng lao danh v\u1ecdng, chuy\u00ean tr\u1ea5n n\u01a1i quan tr\u1ecdng, m\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c binh d\u00e2n n\u01a1i \u1ea5y l\u1ea1i r\u1ea5t b\u1eadn r\u1ed9n, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi kinh l\u00fd th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Hu\u1ed1ng chi ng\u00e0y B\u1eafc tu\u1ea7n giao cho \u0111\u01a1n tr\u1ea1ng d\u00e2n k\u00eau, c\u00e1c vi\u1ec7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u01b0a l\u00e0m xong. Ph\u1ea3i n\u00ean g\u1eafng l\u01b0u l\u1ea1i x\u1ebfp \u0111\u1eb7t cho \u1ed5n \u0111\u00e1ng, \u0111\u1ee3i sang n\u0103m s\u1ebd xu\u1ed1ng d\u1ee5 ch\u1ec9 cho v\u1ec1 Kinh, c\u0169ng \u0111\u1ee7 y\u00ean \u1ee7i t\u1ea5m l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c luy\u1ebfn vua, nh\u1edb m\u1eb9 c\u1ee7a khanh\u201d. Ph\u00e1t \u0111\u1ed3 n\u1ed9i t\u1ea1o m\u1ed9t c\u00e1i ch\u00e9n s\u1eafc m\u1ee1 c\u1eaft b\u1ecbt v\u00e0ng, m\u1ed9t \u1ed1ng \u0111i\u1ebfu pha l\u00ea b\u1ecbt v\u00e0ng, ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111em cho.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb K\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n XVII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2m ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3 [1822], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9. Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c d\u00e2ng m\u1ed9t b\u1ed9 L\u1ecbch \u0111\u1ea1i k\u1ef7 nguy\u00ean v\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 Khang t\u1ebf l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La sai b\u1ecdn S\u00e1 Chi\u1ebft Sa N\u00ea \u0111em qu\u1ed1c th\u01b0 v\u00e0 ph\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u1ebfn c\u00e1o tang vua th\u1ee9 ba n\u01b0\u1edbc \u1ea5y. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, \u0111\u1ec1u n\u00f3i : \u201cVua th\u1ee9 ba n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam khi l\u1eadp l\u00ean ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y b\u00e1o, nay g\u1eedi th\u01b0 c\u00e1o ph\u00f3, th\u1eadt kh\u00f4ng ra sao. Duy n\u01b0\u1edbc ta c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam t\u00ecnh l\u00e1ng gi\u1ec1ng giao hi\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u00e2u, h\u1ecd \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1eddi b\u00e1o, ngh\u0129a kh\u00f4ng n\u00ean c\u1ef1. Xin theo vi\u1ec7c c\u0169 n\u0103m Gia Long th\u1ee9 6, sai s\u1ee9 \u0111i ph\u00fang\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u1ea1 l\u1ec7nh nh\u00e2n c\u00f3 s\u1ee9 gi\u1ea3 h\u1ecd \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0a cho \u0111\u1ed3 t\u1eb7ng ph\u00fang v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec1 (t\u1eb7ng Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng Xi\u00eam 20 c\u00e2n qu\u1ebf, 10 c\u00e2n tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng, l\u1ee5a v\u1ea3i \u0111\u1ec1u 200 t\u1ea5m ; ph\u00fang vua th\u1ee9 ba 50 t\u1ea5m l\u1ee5a \u0111\u1ecf, 100 t\u1ea5m v\u1ea3i v\u00e0ng, 100 c\u00e2n s\u00e1p ong, 1.200 c\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t).<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Phan B\u1ea3o \u0110\u0129nh gi\u00e0 y\u1ebfu xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c. Cho 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Tri\u1ec7u l\u00e0m Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1 ki\u00eam qu\u1ea3n hai ph\u1ee7 Thu\u1eadn Th\u00e0nh v\u00e0 Quang Phong.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i danh hi\u1ec7u \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf b\u1ed1n ph\u1ee7 th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. T\u00e2n B\u00ecnh \u0111\u1ed5i l\u00e0 Gia B\u00ecnh hi\u1ec7u (3 hi\u1ec7u, 22 tr\u1ea1i, nh\u00e2n s\u1ed1 750 ng\u01b0\u1eddi) ; Ph\u01b0\u1edbc Long \u0111\u1ed5i l\u00e0 Gia Ph\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u (1 hi\u1ec7u, 4 tr\u1ea1i, nh\u00e2n s\u1ed1 138 ng\u01b0\u1eddi) ; \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n \u0111\u1ed5i l\u00e0 Gia Vi\u1ec5n hi\u1ec7u (14 hi\u1ec7u, 142 tr\u1ea1i, nh\u00e2n s\u1ed1 6.174 ng\u01b0\u1eddi) ; Ki\u00ean An \u0111\u1ed5i l\u00e0 Gia An hi\u1ec7u (8 hi\u1ec7u, 79 tr\u1ea1i, nh\u00e2n s\u1ed1 2.641 ng\u01b0\u1eddi). \u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long, c\u00e1c tr\u1ea1i \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n bi\u1ec7t n\u1ea1p l\u1ea5y t\u00ean huy\u1ec7n hay t\u00ean t\u1ed5ng s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec3 g\u1ecdi, s\u1ed1 \u0111inh ch\u1ec9 ghi v\u00e0o s\u1ed5 thu\u1ebf. \u0110\u1ebfn nay th\u00e0nh th\u1ea7n bi\u00ean ch\u1ebf th\u00e0nh t\u1eebng hi\u1ec7u, xin \u0111\u1eb7t l\u1ea1i t\u00ean, ghi theo ng\u1ea1ch binh. Vua y cho. Ch\u00e1nh ph\u00f3 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t 48 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan c\u00f9ng th\u00f3c s\u01b0u.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho c\u00e1c Ti\u1ebfn s\u0129 Nguy\u1ec5n \u00dd l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tu so\u1ea1n, L\u00ea Quang, Phan H\u1eefu T\u00ednh, H\u00e0 Quy\u1ec1n, \u0110inh V\u0103n Ph\u00e1c, V\u0169 \u0110\u1ee9c Kh\u00ea, Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, Tr\u1ea7n L\u00ea Hi\u1ec7u l\u00e0m Bi\u00ean tu. Sau th\u00e0nh l\u1ec7. Hi\u1ec7u c\u00e1o c\u00f3 m\u1eb9 gi\u00e0, xin \u1edf nh\u00e0 tr\u1ecdn vi\u1ec7c nu\u00f4i m\u1eb9. Vua y cho. \u00dd kh\u00f4ng bao l\u00e2u th\u00ec ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i, l\u1ea5y x\u00e3 d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn \u1edf \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 v\u00e0 370 ng\u01b0\u1eddi vi\u00ean binh thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o \u1ea5y c\u00f9ng b\u1ea3o Ai Lao \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5. Binh chia l\u00e0m ba ban, 1 ban \u0111\u00f3ng gi\u1eef, 2 ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i. \u0110\u01b0\u01a1ng ban th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng. M\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i. G\u1ecdi l\u00ednh th\u00fa c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ch\u1ea5n uy v\u00e0 C\u01b0\u1eddng nh\u1ea5t v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i r\u1eb1ng h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi \u0111inh x\u00e3 Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n thu\u1ed9c h\u1ea1t bi\u1ec7t n\u1ea1p g\u1ed7 lim, g\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00ec \u0111i\u00eau t\u00e0n, xin \u0111\u1ed5i cho ch\u1ecbu binh dao m\u00e0 tha cho thu\u1ebf thi\u1ebfu. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh theo s\u1ed5 \u0111inh m\u00e0 k\u00e9n binh nh\u01b0 l\u1ec7, tha cho m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf thi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c d\u00e2ng s\u1edb cho r\u1eb1ng l\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 d\u1eabu y\u00ean, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 qu\u00ean vi\u1ec7c chi\u1ebfn tr\u1eadn : \u201cTh\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta khi m\u1edbi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, t\u1eeb th\u1ecb v\u1ec7 c\u1ea5m binh \u0111\u1ebfn c\u00e1c qu\u00e2n dinh \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u01b0\u1edfng l\u0129nh, ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i c\u00f3 ch\u00e1nh dinh ph\u00f3 dinh, ch\u00e1nh v\u1ec7 ph\u00f3 v\u1ec7, ch\u00e1nh c\u01a1 ph\u00f3 c\u01a1. Khi th\u01b0\u1eddng th\u00ec ph\u00f3 vi\u00ean thay c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f3 nh\u1ecdc c\u1ee7a ch\u00e1nh vi\u00ean, khi c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec ph\u00f3 vi\u00ean chia tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ng\u1ef1 \u0111\u1ecbch v\u1edbi ch\u00e1nh vi\u00ean, cho n\u00ean gi\u1eef t\u1ea5t v\u1eefng, \u0111\u00e1nh t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng to, gi\u00fap n\u00ean \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh. T\u1eeb khi y\u00ean t\u0129nh v\u1ec1 sau, c\u00e1c c\u1ef1u th\u1ea7n c\u00f4ng lao v\u00e0 t\u00fac t\u01b0\u1edbng t\u00e0i gi\u1ecfi, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu hay h\u01b0u tr\u00ed ; c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eadt b\u1ec7nh hay ch\u1ebft m\u1ea5t, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00e1c ch\u1ee9c ch\u00e1nh ph\u00f3 \u1edf c\u1eeda qu\u00e2n th\u01b0\u1eddng khuy\u1ebft. Nay tuy l\u00e0 th\u1ee7 th\u00e0nh th\u00ec d\u00f9ng v\u0103n, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ebfn qu\u00e2n l\u1eef, song c\u00f3 v\u0103n s\u1ef1 t\u1ea5t c\u00f3 v\u00f5 b\u1ecb, xin \u1edf trong \u0111\u00e1m coi binh ch\u0103n d\u00e2n ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi t\u01b0\u1edbng c\u0169 c\u1ea7n lao, chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i c\u1ea5t l\u00ean l\u00e0m ch\u00e1nh vi\u00ean, ho\u1eb7c ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u1ecf b\u1edbt, ho\u1eb7c ghi s\u1ed5 thuy\u00ean b\u1ed5, quy\u1ebft \u0111o\u00e1n \u1edf t\u1ef1 l\u00f2ng th\u00e1nh, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1eed h\u00e0nh, \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o qu\u00e2n t\u00fac v\u1ec7, khi\u1ebfn cho danh v\u1ecb \u0111\u1ecbnh s\u1eb5n, qu\u00e2n l\u00ednh t\u1eadp r\u00e8n, th\u00ec tr\u00ean d\u01b0\u1edbi c\u00f9ng y\u00ean, m\u00e0 binh l\u00e0 binh c\u00f3 quy ch\u1ebf, t\u01b0\u1edbng l\u00e0 t\u01b0\u1edbng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng. N\u1ebfu \u0111\u1ee3i c\u00f3 c\u00f4ng lao ch\u1ee9a ch\u1ea5t m\u00e0 sau m\u1edbi c\u1ea5t nh\u1eafc, s\u1ee3 v\u1ea1n nh\u1ea5t c\u00f3 vi\u1ec7c, v\u1ed9i v\u00e0ng sung b\u1ed5, \u0111\u00e3 v\u1ecb t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ch\u1eadm kh\u00f4ng k\u1ecbp vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cS\u1ef1 l\u00fd tr\u00ecnh b\u00e0y, x\u01b0a nay d\u1eabu kh\u00e1c, song \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ef1a ch\u1ecdn m\u00e0 thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p ti\u1ec1n v\u1ed1n c\u00f4ng cho c\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. G\u1eb7p Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i gi\u00e1 g\u1ea1o h\u01a1i cao, c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed9 \u0111\u1ec1u xin l\u0129nh th\u00f3c. Dinh th\u1ea7n t\u00e2u xin cho h\u1ecd. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng trong d\u00e2n gian g\u1ea1o \u0111\u1eaft l\u00e0 v\u00ec nh\u00e0 gi\u00e0u t\u00edch tr\u1eef \u0111\u1ec3 c\u1ea7u gi\u00e1 cao n\u00ean \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf. Nay \u0111em th\u00f3c nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc chia ph\u00e1t cho d\u00e2n th\u00ec th\u00f3c t\u00edch tr\u1eef \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 do \u0111\u00e2u m\u00e0 n\u1eafm l\u1ee3i \u1edf ch\u1ee3 \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u00f5 h\u1ea7u gi\u00e1 g\u1ea1o c\u00f3 th\u1ec3 h\u01a1i b\u00ecnh \u1ed5n. T\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t thu\u1eadt nh\u00e2n quy\u1ec1n nghi \u0111\u1ea5y. Vua y cho. Sai ph\u00e1t 15.000 h\u1ed9c th\u00f3c (m\u1ed7i h\u1ed9c th\u00f3c tr\u1ecb gi\u00e1 1 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>Kinh s\u01b0 l\u1ee5t to, nhi\u1ec1u nh\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ed5 l\u1ee5i. Vua sai dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c ch\u1ea9n c\u1ea5p. Binh l\u00ednh ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p th\u00eam 3 quan ti\u1ec1n tu\u1ea5t. Nh\u00e2n s\u1eafc r\u1eb1ng ph\u00e0m trong dinh v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i c\u00e1c quan \u1edf Kinh, nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng sai m\u00e0 g\u1eb7p thu\u1ef7 h\u1ecfa tai th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ch\u1ebft th\u00ec \u1edf trong Kinh th\u00e0nh do gi\u00e1m th\u00e0nh s\u1ee9, \u1edf ngo\u00e0i do dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 gia c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. \u0110\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u0169ng m\u01b0a l\u1ee5t, d\u00e2n ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda tr\u00e2u c\u00e0y tr\u00f4i m\u1ea5t, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p tu\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 d\u00e2n H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 L\u00fd Khai Ba n\u1ed5i lo\u1ea1n. Khai Ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9ng Cam \u0110\u01b0\u1eddng, ch\u00e2u Thu\u1ef7 V\u0129, tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y t\u00e0 thu\u1eadt m\u00ea ho\u1eb7c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, d\u00e2n Man theo nhi\u1ec1u, m\u1edbi ng\u1ea7m m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n, ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 L\u00fd ho\u00e0ng, c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh l\u00e0 M\u00e3 Tri\u1ec1u Ch\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi Man l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng V\u0129nh Ph\u00e1t, r\u1ee7 nhau h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ebfn v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ed9ng V\u0169 Lao, gi\u1ebft Cai \u0111\u1ed9i \u0110\u1eb7ng V\u0103n Ba m\u00e0 chi\u1ebfm gi\u1eef b\u1ea3o Tr\u1ea5n H\u00e0 ((1) Tr\u1ea5n H\u00e0 : nay l\u00e0 B\u1ea3o H\u00e0).<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ni\u00ean nghe b\u00e1o \u0111em binh \u0111\u00e1nh. Gi\u1eb7c b\u1ecf b\u1ea3o ch\u1ea1y. L\u1ea1i h\u1ecdp h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1t ph\u00e1 ph\u1ed1 B\u1ea3o Th\u1eafng ((2) B\u1ea3o Th\u1eafng : nay l\u00e0 Ph\u1ed1 Lu) v\u00e0 v\u00e2y b\u1ea3o. Vi\u00ean Chi\u00eau th\u1ea3o \u0111\u1ed3ng tri l\u00e0 \u0110i\u00eau Qu\u1ed1c Th\u1ec3 c\u00e1o c\u1ea5p v\u1edbi th\u00e0nh. Th\u00e0nh th\u1ea7n l\u1eadp t\u1ee9c sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tu\u00e2n l\u0129nh 1.000 binh theo b\u1edd ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng Thao, c\u00f9ng Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ni\u00ean l\u0129nh 1.000 binh theo b\u1edd ph\u00eda nam \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn v\u00e0 g\u1eedi h\u1ecbch cho Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n Th\u00e0nh \u0111em 1.000 binh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9ng C\u00e1o Ni\u00ean s\u00e1ch \u1ee9ng. L\u1ea1i sai Tuy\u00ean u\u00fd s\u1ee9 ch\u00e2u Chi\u00eau T\u1ea5n l\u00e0 \u0110i\u00eau Qu\u1ed1c Thuy\u00ean, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri l\u00e0 C\u1ea7m Nh\u00e2n Nguy\u00ean, Tuy\u00ean u\u00fd s\u1ee9 ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nga \u0111\u1ec1u \u0111em binh c\u1ee7a ch\u00e2u chia \u0111\u01b0\u1eddng ng\u0103n \u0111\u00e1nh. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c \u1ea5y r\u1ee7 r\u00ea d\u00e2n Man, \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u0111\u00e1m l\u1edbn. B\u1ecdn l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tu\u00e2n ph\u1ea3i tu\u1ef3 c\u01a1 h\u1ed9i ti\u1ec5u, sao cho m\u1ed9t tr\u1eadn qu\u00e9t s\u1ea1ch s\u00e0o huy\u1ec7t, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eeb kh\u00f4i, kh\u00f4ng n\u00ean chia ra nhi\u1ec1u ng\u1ea3 m\u00e0 chia nh\u1ecf s\u1ee9c qu\u00e2n \u0111i. Th\u1ed5 t\u00f9 nh\u01b0 \u0110i\u00eau Qu\u1ed1c Thuy\u00ean, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nga, v\u00e0 c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng c\u00f3 ti\u1ebfng trong c\u00e1c t\u1ed5ng s\u00e1ch c\u00e1c ch\u00e2u V\u0103n B\u00e0n, Thu\u1ef7 V\u0129 th\u00ec \u0111\u1ec1u sai \u0111em th\u1ed5 binh theo qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 c\u00f4ng th\u00ec khen th\u01b0\u1edfng ; n\u1ebfu tr\u00f4ng ng\u00f3ng ch\u1ea7n ch\u1edd th\u00ec l\u1ea5y qu\u00e2n ph\u00e1p m\u00e0 x\u1eed. Nh\u1eefng d\u00e2n ngu M\u00e1n, Th\u1ed5 b\u1ecb ch\u00fang l\u1eeba d\u1ed1i m\u00e0 theo, n\u1ebfu bi\u1ebft h\u1ed1i c\u1ea3i s\u1eeda m\u00ecnh v\u1ec1 v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec c\u0169ng gia \u00e2n kh\u00f4ng tr\u1ecb t\u1ed9i. Nh\u1eefng binh d\u00e2n M\u00e1n, Th\u1ed5 m\u00e0 b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 L\u00fd Khai Ba th\u00ec cho quan h\u00e0m Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m v\u00e0 th\u01b0\u1edfng 400 l\u1ea1ng b\u1ea1c, gi\u1ebft ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec cho quan h\u00e0m L\u1ee5c ph\u1ea9m v\u00e0 th\u01b0\u1edfng 300 l\u1ea1ng b\u1ea1c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1edfng h\u1eadu. K\u1ebf ho\u1ea1ch bi\u00ean s\u1ef1 v\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n s\u1ef1 th\u00ec L\u00ea Ch\u1ea5t, ng\u01b0\u01a1i v\u1ed1n l\u00e0 quen th\u1ea1o, tr\u1eabm b\u1ea5t qu\u00e1 d\u1eb7n b\u1ea3o m\u1ed9t hai \u0111i\u1ec1u m\u00e0 th\u00f4i, ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn v\u00e0o\u201d. Ch\u1ea5t nh\u00e2n xin tha t\u00f9 qu\u00e2n l\u01b0u h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh cho \u0111i tr\u01b0\u1edbc ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Vua y cho. Sai c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o ti\u1ec1n g\u1ea1o v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng sau khi y\u00ean vi\u1ec7c s\u1ebd b\u1ed5 cho v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169 (\u0111\u1ed9ng V\u0169 Lao, \u0111\u1ed9ng C\u00e1o Ni\u00ean, b\u1ea3o B\u1ea3o Th\u1eafng \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c ch\u00e2u Thu\u1ef7 V\u0129, b\u1ea3o Tr\u1ea5n H\u00e0 thu\u1ed9c ch\u00e2u V\u0103n B\u00e0n).<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng th\u00eam kho t\u1ea1m \u1edf b\u1ed1n tr\u1ea5n S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Kinh B\u1eafc, chi ti\u1ec1n h\u01a1n 9.000 quan. Th\u00e0nh th\u1ea7n xin chi\u1ebfu s\u1ed1 ru\u1ed9ng c\u1ee7a d\u00e2n m\u00e0 thu. Vua kh\u00f4ng cho g\u00f3p, sai ph\u00e1t ti\u1ec1n kho \u0111\u1ec3 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n cho vi\u00ean bi\u1ec1n c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i m\u1ed9 binh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 c\u00e1c qu\u1ea3n c\u01a1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00e1c c\u01a1 \u0111\u1ed9i \u1edf n\u0103m tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ec3u ph\u1ea9m chi b\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Huy\u1ec7n N\u00f4ng C\u1ed1ng, tr\u1ea5n Thanh Hoa nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Tr\u1ea5n th\u1ea7n xin \u0111\u1eb7t hai b\u1ea3o \u1edf mi\u1ec1n r\u1eebng n\u00fai x\u00e3 An N\u1eabm, ph\u00e1i binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho v\u1ee3 con Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00fa l\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n h\u1eb1ng th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t \u1edf tr\u1ea1m Kinh 1 cai tr\u1ea1m v\u00e0 20 phu tr\u1ea1m, l\u1ea5y d\u00e2n x\u00e3 An C\u1ef1u b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u1ec3 \u1ee9ng tr\u1ef1c c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 Binh. C\u00f3 c\u00f4ng v\u0103n c\u00f4ng ho\u00e1 th\u00ec \u0111\u1ec7 \u0111i, t\u1ef1 Kinh th\u00e0nh v\u00e0o trong \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m An N\u00f4ng, ra ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Th\u01b0\u1ee3ng An, h\u1eb1ng th\u00e1ng tr\u1ea1m c\u1ea5p ti\u1ec1n 1 quan g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, phu tr\u1ea1m chia hai ban, \u0111\u01b0\u01a1ng ban m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh t\u00ean c\u00e1c tr\u1ea1m t\u1eeb Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c tr\u1edf v\u00e0o \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean tr\u1edf ra \u0111\u1ebfn S\u01a1n Nam. (Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c 6 tr\u1ea1m : \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u1edbc, \u0110\u1ee9c Th\u1ecd, \u0110\u1ee9c Cao, \u0110\u1ee9c N\u00f4ng, \u0110\u1ee9c An, \u0110\u1ee9c M\u1ef9. Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 4 tr\u1ea1m : Tr\u1ecb X\u00e1, Tr\u1ecb An, Tr\u1ecb Cao, Tr\u1ecb L\u1eadp. Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 6 tr\u1ea1m : Qu\u1ea3ng L\u1ed9c, Qu\u1ea3ng X\u00e1, Qu\u1ea3ng Ninh, Qu\u1ea3ng Cao, Qu\u1ea3ng Kh\u00ea, Qu\u1ea3ng An. Ngh\u1ec7 An 11 tr\u1ea1m : An Th\u1ea7n, An Sa, An L\u1ea1c, An Kh\u00ea, An \u0110an, An Li\u00eau, An D\u01b0\u1ee1ng, An Kim, An H\u01b0\u01a1ng, An Lu\u1ef9, An Qu\u1ef3nh. Thanh Hoa 5 tr\u1ea1m : Thanh Khoa, Thanh X\u00e1, Thanh Th\u00e1i, Thanh S\u01a1n, Thanh Cao. Ninh B\u00ecnh 2 tr\u1ea1m : Ninh Du, Ninh \u0110a. S\u01a1n Nam 5 tr\u1ea1m : S\u01a1n Ph\u00fa, S\u01a1n C\u1ea7u, S\u01a1n Kho\u00e1i, S\u01a1n H\u1ed3i, S\u01a1n Mai. Qu\u1ea3ng Nam 7 tr\u1ea1m : Nam Ch\u00e2n, Nam Hoa, Nam Gi\u1ea3n, Nam Ph\u01b0\u1edbc, Nam Ng\u1ecdc, Nam K\u1ef3, Nam V\u00e2n. Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 5 tr\u1ea1m : Ng\u00e3i B\u00ecnh, Ng\u00e3i L\u1ed9c, Ng\u00e3i M\u1ef9, Ng\u00e3i S\u01a1n, Ng\u00e3i Qu\u00e1n. B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 6 tr\u1ea1m : B\u00ecnh \u0110\u00ea, B\u00ecnh Trung, B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, B\u00ecnh S\u01a1n, B\u00ecnh An, B\u00ecnh \u0110i\u1ec1n. Ph\u00fa Y\u00ean 6 tr\u1ea1m : Ph\u00fa B\u00ecnh, Ph\u00fa Kh\u00ea, Ph\u00fa \u0110\u01b0\u1eddng, Ph\u00fa T\u00e2n, Ph\u00fa Vinh, Ph\u00fa \u0110\u00ea. B\u00ecnh Ho\u00e0 11 tr\u1ea1m : Ho\u00e0 Ph\u00fa, H\u00f2a M\u00e3, Ho\u00e0 L\u00e3ng, Ho\u00e0 Ho\u00e0ng, Ho\u00e0 M\u1ef9, Ho\u00e0 C\u00e1t, Ho\u00e0 Th\u1ecbnh, Ho\u00e0 T\u1ea5n, Ho\u00e0 Du, Ho\u00e0 Du\u00e2n, H\u00f2a Thu\u1eadn. B\u00ecnh Thu\u1eadn 16 tr\u1ea1m : Thu\u1eadn Lai, Thu\u1eadn Mai, Thu\u1eadn Trinh, Thu\u1eadn L\u00e3ng, Thu\u1eadn H\u1ea3o, Thu\u1eadn V\u00f5ng, Thu\u1eadn Ph\u00fa, Thu\u1eadn \u0110\u1ed9ng, Thu\u1eadn S\u01a1n, Thu\u1eadn T\u1ec9nh, Thu\u1eadn Phan, Thu\u1eadn Nguy\u00ean, Thu\u1eadn L\u00e2m, Thu\u1eadn Tr\u00ecnh, Thu\u1eadn Dung, Thu\u1eadn Ph\u01b0\u01a1ng. Bi\u00ean Ho\u00e0 5 tr\u1ea1m : Bi\u00ean Thu\u1eadn, Bi\u00ean Th\u1ecbnh, Bi\u00ean Long, Bi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, Bi\u00ean L\u1ec5. Phi\u00ean An 4 tr\u1ea1m : Phi\u00ean C\u1ea9m, Phi\u00ean Nh\u00e2n, Phi\u00ean T\u00e2n, Phi\u00ean L\u1ed9c. \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 3 tr\u1ea1m : \u0110\u1ecbnh T\u00e2n, \u0110\u1ecbnh Ho\u00e0, \u0110\u1ecbnh An. V\u0129nh Thanh 3 tr\u1ea1m : V\u0129nh \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Ph\u01b0\u1edbc, V\u0129nh Giai. H\u00e0 Ti\u00ean 2 tr\u1ea1m : Ki\u00ean Giang, H\u00e0 Ti\u00ean. Nam Hoa sau \u0111\u1ed5i l\u00e0 Nam \u1ed4. Thu\u1eadn Dung sau \u0111\u1ed5i l\u00e0 Thu\u1eadn Ph\u01b0\u1edbc).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam g\u1ea1o \u0111\u1eaft. Sai b\u1ecdn Thi\u00eam s\u1ef1 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110\u00e0m, Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Thao \u0111i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi quan dinh tr\u1ea5n ph\u00e1t th\u00f3c kho, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 1.000 h\u1ed9c, Qu\u1ea3ng Nam 12.000 h\u1ed9c, gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n ra (1 h\u1ed9c th\u00f3c gi\u00e1 1 quan ti\u1ec1n), cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 21 l\u1ea1ng b\u1ea1c. S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb sau quan Kinh c\u00f3 sai \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng cho l\u1ed9 ph\u00ed, \u0111\u1ec3 nu\u00f4i \u0111\u1ee9c thanh li\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00f3 ph\u00e1i b\u1ed9 ty \u0111em ban c\u1ea5p chi\u1ebfu d\u1ee5 s\u1eafc m\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa g\u1ea7n m\u00e0 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau (th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh 10 quan ; B\u00ecnh Thu\u1eadn 8 quan ; B\u00ecnh Ho\u00e0 7 quan ; B\u1eafc Th\u00e0nh, Ph\u00fa Y\u00ean 6 quan ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh 5 quan ; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ngh\u1ec7 An 4 quan ; Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 3 quan. Sau \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh : Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh 5 quan ; Thanh Hoa, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Ninh B\u00ecnh 4 quan ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 2 quan). Ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ecb v\u1ec7 c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ed9 ty mang \u0111i th\u00ec c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t t\u1ed9i tr\u1ea1ng nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m v\u1ec1 k\u1ef3 thu th\u1ea9m, chia l\u00e0m hai s\u00e1ch, t\u00ecnh ch\u00e2n v\u00e0 ho\u00e3n quy\u1ebft ((1) T\u00ecnh ch\u00e2n : t\u00ecnh th\u1ef1c \u0111\u00e1ng t\u1ed9i. Ho\u00e3n quy\u1ebft : ho\u00e3n h\u00e0nh h\u00ecnh) m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean. Vua duy\u1ec7t xem, ph\u00ea b\u1ea3o : T\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u00e1ng x\u1eed quy\u1ebft th\u00ec b\u1eaft giam. C\u00f3 t\u00ean tr\u1ecdng ph\u1ea1m l\u00e0 Tr\u1ea7n Hung k\u1ef3 thu n\u0103m ngo\u00e1i k\u00eau oan, giao tra x\u00e9t \u00e1n ch\u01b0a t\u00e2u l\u00ean, b\u1ed9 H\u00ecnh nh\u00e2n th\u1ebf ghi l\u1ea7m v\u00e0o s\u00e1ch t\u00ecnh ch\u00e2n. L\u1ea1i c\u00f3 t\u00f9 ho\u00e3n quy\u1ebft l\u00e0 L\u00ea Nh\u1ecb b\u1ecf s\u00f3t kh\u00f4ng \u0111\u0103ng \u0111\u1ec3 x\u00e9t, L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m v\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Trinh t\u1ef1 gi\u00e1c n\u00eau ra xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. Giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n x\u1eed. Xin \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng b\u1ed1n c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc minh vi\u1ec7c h\u00ecnh \u0111\u1ec3 gi\u00fap gi\u00e1o Ho\u00e1, cho n\u00ean \u0111\u1eb7t ra b\u1ed9 H\u00ecnh, th\u00ec t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c \u00e1n ph\u1ea3i nghi\u00ean c\u1ee9u r\u00f5 r\u00e0ng c\u1ea9n th\u1eadn, ph\u00e2n bi\u1ec7t t\u1ed9i tr\u1ea1ng, \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb t\u00e2u l\u00ean, tr\u1eabm m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 n\u1eafm m\u1ee9c chung m\u00e0 x\u00e9t \u0111o\u00e1n. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c ch\u01b0a x\u00e1c \u0111\u00e1ng, t\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 tha, kh\u00f4ng khai v\u00e0o s\u00e1ch t\u00e2u th\u00ec tr\u1eabm bi\u1ebft \u0111\u00e2u m\u00e0 r\u1eeda oan \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u1ecfng c\u00f3 m\u1ed9t k\u1ebb n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n, ph\u1ea3i ng\u1eadm oan trong ng\u1ee5c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea1m ho\u00e0 kh\u00ed c\u1ee7a tr\u1eddi, th\u00ec ai ch\u1ecbu l\u1ed7i \u1ea5y. Tr\u1eabm m\u1edbi ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y \u0111\u00e3 th\u1ea5y r\u00f9ng m\u00ecnh r\u1ed3i. \u00e1n Tr\u1ea7n Hung v\u00e0 L\u00ea Nh\u1ecb, may m\u00e0 bi\u1ebft s\u1edbm, kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec k\u1ebb v\u00f4 t\u1ed9i \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u1ebft oan, k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c may s\u1ed1ng. K\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i gi\u1ea3 s\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eadm gi\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i l\u1eafm, m\u00e0 k\u1ebb v\u00f4 t\u1ed9i tr\u00f3t \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u00ecnh m\u00e0 ch\u1ebft th\u00ec c\u00f3 s\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u ! T\u1ed9i c\u1ee7a b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u00e3 b\u1ea5t t\u1ea5t n\u00f3i, m\u00e0 tr\u1eabm c\u0169ng ch\u1eb3ng kh\u1ecfi l\u1ed7i b\u1ea5t minh. L\u00e0m t\u00f4i con m\u00e0 \u0111\u1ec3 lo cho vua cha th\u00ec t\u1ed9i c\u00f2n n\u00f3i sao \u0111\u00e2y ? L\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n th\u1ef1c l\u00e0 x\u00e1c \u0111\u00e1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nghi\u00eam kh\u1eafc \u0111\u00e2u. Nh\u01b0ng ngh\u0129 c\u00f2n bi\u1ebft ph\u00e1t gi\u00e1c ra s\u1edbm c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh. V\u1eady gia \u00e2n \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p l\u01b0u \u0111\u1ec3 b\u1eaft g\u1eafng s\u1ee9c sau n\u00e0y. \u0110\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1eadp ng\u1ef1c ghi nh\u1edb, bi\u1ebft \u0111au \u0111\u1edbn m\u00e0 t\u1ec9nh ng\u1ed9 l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu quen nh\u1eddn v\u1edbi \u01a1n m\u00e0 \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean kh\u00f4ng x\u1ea5u h\u1ed5, kh\u00f4ng c\u1ed1 g\u1eafng, th\u00ec tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 che ch\u1edf m\u00e3i b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ng\u00e0y \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb th\u00ec \u0111\u01a1n tr\u1ea1ng c\u1ee7a d\u00e2n ki\u1ec7n c\u00e1o, vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u hay n\u00ean b\u00e1c, theo t\u1eebng kho\u1ea3n bi\u00ean l\u01b0\u1ee3c ra, m\u1ed9t b\u1ea3n giao V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 h\u1ecfi \u0111\u1ebfn, m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ec3 \u1edf b\u1ed9 L\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u1ea5p chi\u1ebfu. Vi\u1ec7c \u0111\u00e3 b\u00e1c m\u00e0 k\u00eau l\u1ea1i th\u00ec \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00f3 ai \u0111\u00f3n xa gi\u00e1 t\u00e2u b\u00e0y th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y gi\u1eef l\u1ea1i \u1edf t\u1ea3 v\u1ec7 \u0111\u1ec3 c\u00f3 h\u1ecfi \u0111\u1ebfn, l\u1eddi n\u00f3i c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng th\u00ec ghi m\u00e0 d\u00f9ng, n\u00f3i b\u1eady kh\u00f4ng th\u1ef1c th\u00ec tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Hoa t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf tr\u1ea5n b\u1ec1 b\u1ed9n, n\u00ean \u0111\u00e3 h\u1ecdp h\u1ebft bi\u1ec1n binh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1i, xin c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng. Vua n\u00f3i : \u201cBinh c\u00f3 phi\u00ean th\u1ee9 thay nhau cho \u0111\u1ec1u s\u1ef1 kh\u00f3 nh\u1ecdc. Nay l\u1ea1i thi\u1ec7n ti\u1ec7n \u0111\u00f2i ra to\u00e0n s\u1ed1, \u0111\u00f3 c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd nu\u00f4i binh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e2u ?\u201d D\u1ee5 sai theo th\u1ef1c s\u1ed1 chia l\u00e0m ba ban m\u00e0 chi l\u01b0\u01a1ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 10.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00eda ngo\u00e0i th\u00e0nh Thanh Hoa th\u1ea5t ho\u1ea3, ch\u00e1y lan h\u01a1n 90 nh\u00e0. Tr\u1ea5n th\u1ea7n ph\u00e1t th\u00f3c kho h\u01a1n 100 h\u1ed9c vi\u1ec7n l\u1ec7 n\u0103m Gia Long (n\u0103m Gia Long th\u1ee9 10, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng g\u1eb7p c\u00f3 tai th\u01b0\u01a1ng, d\u00e2n c\u01b0 \u0111\u00f3i t\u00fang, \u0111\u00e1ng kh\u1ea9n c\u1ea5p ph\u00e1t ch\u1ea9n th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1t g\u1ea1o kho chu\u1ea9n c\u1ea5p), ph\u00e1t ch\u1ea9n tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i sau t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cL\u1ec7 \u1ea5y l\u00e0 n\u00f3i nh\u1eefng tai th\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p b\u00e1ch. H\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u00e0 d\u00e2n th\u1ea5t ho\u1ea3, sao l\u1ea1i nh\u1eadn l\u1ea7m m\u00e0 vi\u1ec7n l\u1ec7 t\u1ef1 ti\u1ec7n c\u1ea5p t\u1ee9. Song vi\u1ec7c l\u00e0m l\u00e0 do s\u0103n s\u00f3c d\u00e2n t\u1ea1m mi\u1ec5n ngh\u1ecb\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf b\u1ed1n th\u00f4n ph\u01b0\u1eddng \u1ea5p, \u1ea5p \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i, C\u1ea3nh D\u01b0\u01a1ng, H\u1eefu H\u00f9ng, Trung H\u00f9ng thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh th\u1ea5t ho\u1ea3, ch\u00e1y lan h\u01a1n 280 nh\u00e0, c\u00f3 2 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, dinh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, chu\u1ea9n c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan. \u0110\u1ebfn nay nh\u00e2n tr\u1ea5n Thanh Hoa b\u00e1o vi\u1ec7c ph\u00e1t ch\u1ea9n, vua h\u1ecfi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc, b\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cKho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long, d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y c\u0169ng c\u00f3 th\u1ea5t ho\u1ea3 h\u01a1n 500 nh\u00e0, \u0111\u00e3 nh\u1edd \u01a1n Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta c\u1ea5p cho 500 quan ti\u1ec1n v\u00e0 500 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cCh\u00ednh hay \u01a1n h\u1eadu nh\u01b0 th\u1ebf, ph\u1ea3i n\u00ean gi\u1eef l\u00e0m gia ph\u00e1p, nh\u01b0ng tr\u1eabm h\u1ed3i \u1ea5y ch\u1ec9 gi\u1eef l\u1ec5 h\u1ea7u c\u01a1m, kh\u00f4ng d\u1ef1 ch\u00ednh s\u1ef1, n\u00ean kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5. Ng\u00e0y n\u1ecd Qu\u1ea3ng B\u00ecnh b\u00e1o tai m\u00e0 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0 b\u1ed9 H\u1ed9 kh\u00f4ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u b\u00e0y, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i d\u00e2n k\u1ef3 ph\u1ee5 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n ban xu\u1ed1ng\u201d. L\u1eadp t\u1ee9c sai dinh th\u1ea7n ph\u00e1t 1.000 quan ti\u1ec1n v\u00e0 300 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1ec3 truy c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb sau g\u1eb7p vi\u1ec7c \u1ea5y, b\u1ea5t lu\u1eadn l\u00e0 \u0111\u1eb7c ch\u1ec9 c\u00e1ch ngo\u1ea1i, d\u00f9 \u00e1n \u0111\u00e3 xong r\u1ed3i m\u00e0 th\u1ea5y c\u00f3 \u00edch l\u1ee3i cho quan l\u1ea1i binh d\u00e2n th\u00ec c\u00e1c nha m\u00f4n c\u1ee9 t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m thinh\u201d. X\u00e3 C\u1ed5 Th\u00e0nh \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb h\u1ed3i \u0111\u1ea7u m\u00f9a h\u1ea1 c\u0169ng c\u00f3 ho\u1ea3 ho\u1ea1n, ch\u00e1y lan h\u01a1n 90 h\u1ed9, sai truy c\u1ea5p 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, m\u1ed3ng 1, t\u1ebf \u0111\u00f4ng h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n c\u00f3 khuy\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 ki\u00eam l\u00fd th\u00ec ch\u1ecdn vi\u00ean n\u00e0o gi\u1ecfi vi\u1ec7c cho quy\u1ec1n nhi\u1ebfp \u1ea5n v\u1ee5. L\u00e0m l\u1ec7nh m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng l\u00e0 B\u00ednh g\u1ecdi th\u1ee3 m\u0169 \u0111\u1ec3 ch\u1ebf m\u0169 con h\u00e1t. Ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 v\u00ec m\u01b0a l\u1ee5t kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, c\u00f4ng gi\u1eadn b\u1eaft \u0111\u00e1nh. Thi\u00eam s\u1ef1 N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua g\u1ecdi qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cEm nay 26 tu\u1ed5i kh\u00f4ng c\u00f2n nh\u1ecf b\u00e9 n\u1eefa, sao kh\u00f4ng b\u1ecf c\u00e1i t\u00ednh tr\u1ebb con \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee9c th\u00e0nh nh\u00e2n, c\u1ee9 cam t\u1ef1 x\u1eed ngu d\u1ea1i h\u1ebft s\u1ee9c nh\u01b0 th\u1ebf. Em c\u00f2n nh\u1edb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u1eaft con ng\u01b0\u1eddi ta l\u00e0m con h\u00e1t b\u1ecb Ho\u00e0ng kh\u1ea3o qu\u1edf kh\u00f4ng ? Ng\u00e0y \u1ea5y anh van kh\u00f3c h\u1ebft s\u1ee9c xin cho, Ho\u00e0ng kh\u1ea3o v\u1eabn kh\u00f4ng v\u00ec t\u00ecnh ri\u00eang m\u00e0 b\u1ecf ph\u00e9p c\u00f4ng, r\u1ed1t cu\u1ed9c em b\u1ecb \u0111\u00e1nh roi. Nay em c\u00f3 t\u1ed9i, trong anh em c\u00f3 ai xin cho \u0111\u00e2u. V\u00ed th\u1eed c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin, anh th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 tha th\u00ec ph\u00e9p c\u00f4ng l\u00e0m sao ? H\u00e1 ch\u1eb3ng l\u00e0 l\u00e0m n\u1eb7ng th\u00eam t\u1ed9i cho anh \u01b0 ? N\u1ebfu theo lu\u1eadt m\u00e0 tr\u1ecb th\u00ec t\u00ecnh x\u01b0\u01a1ng th\u1ecbt l\u00e0m sao ? H\u00e1 ch\u1eb3ng l\u00e0m \u0111au l\u00f2ng cho anh \u01b0 ? \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 anh ch\u1eb3ng d\u1ea1y \u0111\u01b0\u1ee3c em, tr\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u1eafc t\u1ed9i v\u1edbi Li\u1ec7t th\u00e1nh c\u00f9ng Ho\u00e0ng kh\u1ea3o, d\u01b0\u1edbi l\u1ea1i \u0111\u1eafc t\u1ed9i v\u1edbi th\u1ea7n d\u00e2n, l\u01b0u trong s\u1eed s\u00e1ch, ngh\u00ecn \u0111\u1eddi v\u1ec1 sau s\u1ebd cho anh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o ? V\u1ea3 anh c\u00f3 ng\u00e0y nay l\u00e0 Ho\u00e0ng kh\u1ea3o \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nghi\u1ec7p r\u1ea5t l\u1edbn, giao cho vi\u1ec7c r\u1ea5t kh\u00f3, cho n\u00ean s\u1ee3 lo n\u01a1m n\u1edbp, kh\u00f4ng d\u00e1m khinh th\u01b0\u1eddng ch\u00fat n\u00e0o, l\u00e0 v\u00ec ngh\u0129 r\u1eb1ng l\u00e0m vua, ng\u00f4i c\u00e0ng cao th\u00ec th\u00e2n c\u00e0ng nguy v\u1eady. Em th\u1eed ngh\u0129 xem. Ph\u00e0m ho\u00e0ng th\u00e2n qu\u1ed1c th\u00edch, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u1ec1 ch\u00ednh s\u1ef1, ch\u1ec9 l\u1ea5y thi th\u01b0 l\u00e0m vui, th\u00ec c\u00e0ng ph\u1ea3i k\u00ednh gi\u1eef ph\u00e9p t\u1eafc, ch\u1edb \u0111\u1ec3 m\u1ea5t ti\u1ebfng hay. N\u1ebfu l\u1ea1i ki\u00eau ng\u1ea1o ph\u00f3ng t\u00fang, l\u1ea5y th\u1ebf l\u1ea5n ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec tr\u0103m h\u1ecd h\u1ecfng h\u1ebft, c\u00f2n ph\u00fa qu\u00fd v\u1edbi ai ? Hu\u1ed1ng chi em l\u00e0m m\u0169 con h\u00e1t l\u00e0 vi\u1ec7c v\u00f4 \u00edch m\u00e0 b\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi ta gi\u1eefa l\u00fac m\u01b0a l\u1ee5t th\u00ec c\u00f3 n\u00ean kh\u00f4ng ? L\u1ed7i l\u1ea7n n\u00e0y anh t\u1ea1m tha cho, n\u1ebfu l\u1ea1i c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec t\u1ef1 c\u00f3 ph\u00e9p c\u00f4ng, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y t\u00ecnh ri\u00eang anh em m\u00e0 b\u1ecf ph\u00e9p c\u00f4ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc. Em nay huy\u1ebft kh\u00ed ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh, n\u00ean ch\u01b0a bi\u1ebft ngh\u0129 th\u00f4i. Sau n\u00ean bi\u1ebft t\u1ef1 \u1ee9c ch\u1ebf th\u00ec s\u1ebd kh\u1ecfi t\u1ed9i l\u1ed7i m\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fa qu\u00fd. \u0110\u1ebfn khi b\u1ed1n n\u0103m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i, ngh\u0129 l\u1ea1i l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a anh, m\u1edbi bi\u1ebft l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nhau \u0111\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0o\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f4ng c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 t\u1ed9i. B\u00e8n sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o \u0111\u00e1nh m\u1eafng cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 r\u0103n c\u00e1i t\u1ed9i kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u0103n ng\u0103n. Nh\u00e2n s\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ea1i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi cai \u0111\u1ed9i l\u00e2u n\u0103m c\u00f3 h\u1ea1nh ki\u1ec3m l\u00e0m ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o H\u00e0n l\u00e2m Th\u1eeba ch\u1ec9 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed sang n\u0103m s\u1ebd ra C\u00e1c \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, n\u00ean truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c ch\u1ecdn c\u1eed 8 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m b\u1ea1n \u0111\u1ed9c. Tuy kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1i hi\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c s\u01b0 ph\u00f3, c\u0169ng ph\u1ea3i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00f2ng ngay th\u1eb3ng n\u1ebft \u0111\u1ee9ng \u0111\u1eafn m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Qu\u00fdnh t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc sung ch\u1ee9c tr\u1ef1c h\u1ecdc ch\u1ec9 chuy\u00ean vi\u1ec7c v\u0103n h\u1ecdc m\u00e0 th\u00f4i, xin cho \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f4ng coi ph\u1ee7 thu\u1ed9c, ai c\u00f3 l\u1ed7i th\u00ec tr\u1eebng tr\u1ecb, nh\u01b0 th\u1ebf b\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n kh\u00f4ng d\u00e1m r\u1ee7 r\u00ea l\u00e0m \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i n\u1eefa. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u00edch b\u1ed5 d\u00e2n huy\u1ec7n Nga S\u01a1n, tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0m thu\u1ed9c l\u1ec7 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c s\u1ef1 \u1edf Nguy\u00ean mi\u1ebfu. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 d\u00e2n Qu\u00fd h\u01b0\u01a1ng 84 ng\u01b0\u1eddi sung b\u1ed5 thu\u1ed9c l\u1ec7, g\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00ec tai d\u1ecbch ng\u00e0y \u0111i\u00eau hao d\u1ea7n, h\u1ecd t\u00e2u xin b\u1eaft th\u00eam d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn c\u00f9ng ph\u1ee5c d\u1ecbch. Vua sai tr\u1ea5n th\u1ea7n b\u00e0n cho \u1ed5n \u0111\u00e1ng t\u00e2u l\u00ean. B\u00e0n r\u1eb1ng Qu\u00fd h\u01b0\u01a1ng l\u00e0 c\u0103n b\u1ea3n x\u00e2y n\u1ec1n, n\u00ean c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi d\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 qu\u00fd ti\u1ec7n, xin l\u1ea5y \u0111inh s\u1ed1 82 ng\u01b0\u1eddi \u1edf 9 x\u00e3 th\u00f4n 2 t\u1ed5ng Phi Lai, Cao V\u1ecbnh thu\u1ed9c huy\u1ec7n Nga S\u01a1n ti\u1ebfp gi\u00e1p Qu\u00fd huy\u1ec7n (\u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n b\u1ea5t m\u00e3n ((1) D\u00e2n b\u1ea5t m\u00e3n : d\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ng\u1ea1ch \u0111\u1ec3 th\u00e0nh su\u1ea5t) v\u00e0 d\u00e2n m\u1edbi v\u1ec1) b\u1ed5 l\u00e0m thu\u1ed9c l\u1ec7, tha cho t\u1ea1p d\u1ecbch, do \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Qu\u00fd h\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ch\u1ee9c cai qu\u1ea3n. Khi g\u1eb7p c\u00e1c ti\u1ebft l\u1ec5 mi\u1ebfu h\u01b0\u1edfng, c\u00f9ng c\u00e1c t\u1ea1p d\u1ecbch c\u1eaft c\u1ecf, d\u1ecdn d\u1eb9p s\u1eeda sang n\u01a1i mi\u1ebfu v\u0169, th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ebfn ph\u1ee5c d\u1ecbch, xong vi\u1ec7c th\u1ea3 v\u1ec1. D\u00e2n Qu\u00fd h\u01b0\u01a1ng th\u00ec sai theo ty T\u1eeb t\u1ebf ph\u1ee5ng gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang. Vua y theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An g\u1ea1o \u0111\u1eaft. Sai b\u1ecdn Thi\u00eam s\u1ef1 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110\u00e0m, L\u01b0u \u0110\u00ecnh Luy\u1ec7n, Lang trung L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi tr\u1ea5n th\u1ea7n chia \u0111i c\u00e1c kho K\u1ef3 L\u00e2n, H\u00e0 Trung, Ti\u00ean L\u00fd, ph\u00e1t 30.000 h\u1ed9c th\u00f3c b\u00e1n cho d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c h\u00e0nh h\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm y\u00eau nu\u00f4i d\u00e2n, trong vi\u1ec7c ng\u1ee5c t\u1ee5ng h\u00ecnh danh th\u01b0\u1eddng v\u1eabn c\u00f3 \u00fd k\u00ednh m\u1ec7nh th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, gi\u1eef ph\u00e9p c\u1ea9n th\u1eadn. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 b\u1ecdn hung \u00e1c l\u00e0m b\u1eady ph\u1ea1m t\u1ed9i m\u00e0 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc kh\u00f3 l\u00f2ng dung th\u1ee9, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, ph\u1ea3i d\u00f9ng h\u00ecnh th\u00ec ch\u1ec9 mong d\u00f9ng h\u00ecnh \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ph\u1ea3i d\u00f9ng binh. Nh\u01b0ng ngh\u0129 ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed kh\u00ed nh\u1ea5t d\u01b0\u01a1ng m\u1edbi sinh, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac tr\u1eddi \u0111\u1ea5t ph\u00e1t d\u1ee5c, mu\u00f4n v\u1eadt b\u1eaft \u0111\u1ea7u, c\u00f9ng v\u1edbi th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n t\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Nam Giao l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1edbn k\u00ednh tr\u1eddi t\u00f4n t\u1ed5, n\u00ean ph\u1ea3i v\u00e2ng theo \u0111\u1ea1o tr\u1eddi m\u00e0 r\u1ed9ng m\u1edf l\u00f2ng nh\u00e2n. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c nha m\u00f4n coi vi\u1ec7c h\u00ecnh, c\u00f3 v\u0103n \u00e1n t\u1ed9i ch\u00e9m hay gi\u1ea3o \u0111\u00e1ng x\u1eed quy\u1ebft th\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng ch\u00ed 3 ng\u00e0y v\u00e0 sau t\u1ebf Giao 10 ng\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u00e0nh h\u00ecnh, \u0111\u1ec3 th\u1ec3 \u0111\u1ee9c hi\u1ebfu sinh c\u1ee7a tr\u1eddi. N\u1ebfu t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng h\u01a1n ph\u1ea3i quy\u1ebft h\u00ecnh ngay th\u00ec kh\u00f4ng theo l\u1ec7 \u1ea5y\u201d. L\u1ea1i th\u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng sau khi quy\u1ebft t\u00ecnh th\u00ec t\u00e2u l\u00ean vua hay t\u01b0 v\u1ec1 b\u1ed9 kh\u00f4ng nh\u1ea5t tr\u00ed, sai b\u1ed9 H\u00ecnh th\u00f4ng s\u1ee9c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n B\u00e1 Xuy\u1ebfn c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. B\u00e1 Xuy\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Cao B\u1eb1ng, c\u00f9ng Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00e1i ph\u1ea1m t\u1ed9i tham tang. \u0110\u1ebfn nay \u00e1n c\u1ee7a th\u00e0nh ngh\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Vua n\u00f3i : \u201cB\u00e1 Xuy\u1ebfn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc, \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi trung h\u01b0ng, \u0111\u01b0\u1eddng xa ngh\u00ecn d\u1eb7m, m\u00e0 t\u00ecm \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00f2ng th\u00e0nh l\u1ea1i g\u1eafng s\u1ee9c \u0111i tr\u1eadn, m\u00ecnh mang th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng ch\u1eb7t tay, v\u00ec c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m t\u1ed9i\u201d. B\u00e1 Xuy\u1ebfn b\u00e8n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch ch\u1ee9c. Th\u00e1i th\u00ec \u0111\u00e3 ch\u1ebft, truy thu b\u1eb1ng s\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e0n vi\u1ec7c x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cKho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long, th\u00e0nh \u1ea5y \u0111\u00e3 t\u1eebng s\u1eeda \u0111\u1eafp, m\u00e0 bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u l\u00e0m t\u1ea1m, ch\u01b0a d\u00f9ng g\u1ea1ch \u0111\u00e1. Tr\u1eabm ngh\u0129 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ph\u00eda nam g\u1ea7n kinh k\u1ef3, ph\u00eda b\u1eafc c\u00f3 Ho\u00e0nh S\u01a1n, l\u00e0 n\u01a1i r\u1ea5t xung y\u1ebfu, th\u00e0nh tr\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng l\u00e0m cho ki\u00ean c\u1ed1. V\u1eady b\u00e0n sang n\u0103m l\u00e0m\u201d. B\u00e8n s\u1eafc cho c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n thu\u00ea d\u00e2n l\u1ea5y \u0111\u00e1 n\u00fai, m\u1ed9t \u0111\u1ed1ng \u0111\u00e1 (vu\u00f4ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 2 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c) c\u1ea5p cho 15 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u1ea5m ra v\u00e0o V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng. Ph\u00e0m quan vi\u00ean Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u1ec9 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c cho ra v\u00e0o. Ngo\u00e0i ra, v\u00f4 c\u1ed1 thi\u1ec7n ti\u1ec7n ra v\u00e0o, T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean ph\u1ea1t b\u1ed5ng 3 th\u00e1ng, Ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u00e1nh 30 roi, ch\u1ee9c nh\u00e0n t\u1ea3n th\u00ec \u0111\u00e1nh 50 roi ; nh\u00e2n th\u1ebf m\u00e0 ti\u1ebft l\u1eadu vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng c\u01a1 m\u1eadt th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 nguy\u00ean Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 h\u00e0nh ch\u1ee9c v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb. \u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long \u0111\u1ed5i H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0m Ti\u1ec1n qu\u00e2n, c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n b\u1ea3o Ti\u1ec1n sai s\u1edf thu\u1ed9c gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 b\u1ecdn qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ban hay gi\u1ea5y ph\u00f3 c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng h\u00e3y c\u00f2n mang hi\u1ec7u c\u0169 H\u1eefu qu\u00e2n. \u0110\u1ebfn nay th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng tr\u00ecnh b\u00e0y, b\u00e8n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 N\u1eb7c Ch\u0103n \u0111\u01b0a th\u01b0 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, xin \u0111em binh d\u00e2n n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111\u1ec3 h\u1ee3p s\u1ee9c ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 khen ng\u1ee3i. Sai Duy\u1ec7t l\u00e0m quy ho\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc. Duy\u1ec7t t\u00e2u xin ph\u00e1t h\u01a1n 39.000 ng\u01b0\u1eddi binh d\u00e2n \u1edf th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng c\u00f9ng \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n, v\u1edbi h\u01a1n 16.000 ng\u01b0\u1eddi binh d\u00e2n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, chia l\u00e0m ba phi\u00ean, \u0111\u1ec3 m\u00f9a xu\u00e2n sang n\u0103m kh\u1edfi c\u00f4ng, \u0111\u1ea7u h\u1ea1 th\u00ec xong. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u1eddng s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf li\u1ec1n v\u1edbi m\u1ed9t l\u1ed9 t\u00e2n c\u01b0\u01a1ng, xe thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta m\u01b0u s\u00e2u t\u00ednh k\u1ef9, \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u00e0o, c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u01b0a xong. Tr\u1eabm noi theo ch\u00ed tr\u01b0\u1edbc, d\u1ed1c lo l\u00e0m sao m\u1ed9t l\u1ea7n kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u1ec3 thong th\u1ea3 l\u00e2u d\u00e0i, khanh n\u00ean t\u00ednh to\u00e1n th\u1ebf n\u00e0o, h\u1eb9n ng\u00e0y t\u00e2u c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u00fd tr\u1eabm. V\u1ea3 ch\u0103ng s\u00f4ng \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ee3i cho Ch\u00e2n L\u1ea1p, vua Phi\u00ean xin th\u1ebf v\u1ecb t\u1ea5t l\u00e0 do th\u1ef1c t\u00ecnh. Ng\u00e0y n\u00e0o d\u1ee5 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, h\u1ecd t\u1ea5t s\u1ebd c\u00f3 l\u1eddi ng\u0103n tr\u1edf. Song vi\u1ec7c l\u00e0m qu\u1ea3 quy\u1ebft th\u00ec n\u00ean, d\u00f9ng d\u1eb1ng th\u00ec h\u1ecfng. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc, h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Th\u1ea7n c\u01a1 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cBa \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t nh\u1ecb tam c\u1ee7a v\u1ec7 Ch\u1ea5n uy \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf B\u00ecnh Ho\u00e0, \u0111\u1ed9i t\u1ee9 \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111\u1ed9i th\u1eadp nh\u1ea5t \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u00f3ng th\u00fa l\u00e2u v\u00e0 m\u1ed9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1eadu t\u1ecbch \u1edf b\u1ed1n dinh tr\u1ef1c l\u1ec7 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1n b\u1ed5 v\u00e0o ng\u1ea1ch c\u0169 c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ed9i\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 \u1edf c\u00e1c dinh v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i c\u1ee7a c\u00e1c qu\u00e2n trong ngo\u00e0i v\u00e0 ty ph\u00f2ng c\u1ee7a b\u1ed9 vi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 m\u00e0 thi\u1ec7n ti\u1ec7n b\u1ecf tr\u1ed1n, th\u00ec th\u1ed1ng qu\u1ea3n v\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng ty t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbc ng\u1ea1ch \u0111i. N\u1ebfu bi\u1ebft ra th\u00fa, xin ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u00ec cho ph\u00e9p tr\u00ecnh b\u00e0y duy\u00ean c\u1edb b\u1ecf tr\u1ed1n v\u00e0 ng\u00e0y th\u00e1ng l\u00e2u ch\u00f3ng, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p th\u00eam tri\u1ec7n ng\u00e0 cho N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, V\u0169 Kh\u1ed1, T\u00e0o ch\u00ednh, Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, c\u00e1c t\u00e0o H\u1ed9, Binh, H\u00ecnh, C\u00f4ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, c\u00e1c t\u00e0o H\u1ed9, Binh, H\u00ecnh \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201c\u1ea5n t\u00edn c\u1ee7a c\u00e1c nha m\u00f4n trong ngo\u00e0i h\u1ebft th\u1ea3y l\u00e0 do quan c\u1ea5p, duy c\u00f3 \u1ea5n ch\u01b0\u01a1ng d\u1ea5u m\u1ef1c c\u1ee7a qu\u1ea3n binh ch\u1ee9c v\u00f5 v\u1eabn c\u00f2n kh\u1eafc ri\u00eang. Nay xin x\u00e9t c\u1ea5p cho \u1ea5n quan ph\u00f2ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 k\u00fd, ph\u00e0m c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u v\u0103n th\u01b0 v\u00e0 vi\u1ec7c chi l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n, nh\u1ea5t thi\u1ebft vi\u1ec7c c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u cho d\u00f9ng \u1ea5n \u1ea5y, vi\u1ec7c t\u01b0 th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5m\u201d. Vua y theo.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng h\u00e0nh ch\u1ee9c Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 L\u00fd Khai Ba nghe tin quan qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, sai \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng chi\u1ebfm gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1. Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ni\u00ean sai th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n V\u0103n Ch\u1ea5n l\u00e0 C\u1ea7m Nh\u00e2n B\u00ecnh \u0111em 200 binh l\u00e0m ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o. Gi\u1eb7c d\u1ef1a ch\u1ed7 hi\u1ec3m, \u0111\u1eb7t ph\u1ee5c binh. Nh\u00e2n B\u00ecnh b\u1ecb ch\u00fang b\u1eafn ch\u1ebft. \u0110\u1ee9c Ni\u00ean l\u1ea1i ph\u00e1i Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 ch\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea1o d\u1eabn binh \u0111\u00e1nh ti\u1ebfp, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i \u0111\u1ea7u. Gi\u1eb7c lui ch\u1ea1y. V\u1eeba \u0110\u1ee9c Ni\u00ean b\u1ecb b\u1ec7nh, l\u1ea1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf b\u1ea3o Tr\u1ea5n H\u00e0, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea5n ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n H\u00e0, chia qu\u00e2n \u0111i n\u00e3. Th\u00e0nh th\u1ea7n nghe tin, ph\u00e1i th\u00eam Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 Qu\u1ed1c Oai l\u00e0 Ph\u1ea1m B\u00e1 H\u00f9ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u00fac \u0111em 1.000 binh \u00e1n gi\u1eef \u0111\u1ea5t \u1ea5y m\u00e0 gi\u1ee5c Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tu\u1ea5n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed9ng Cam \u0110\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh th\u00eam \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 t\u1ebf Giao t\u1ebf Mi\u1ebfu v\u00e0 Tri\u1ec1u h\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1i \u0111\u1ea1o thanh \u00e2m c\u00f9ng th\u00f4ng v\u1edbi ch\u00ednh s\u1ef1. Chu\u00f4ng tr\u1ed1ng l\u00e0 \u0111\u1ed3 nh\u1ea1c, d\u00f9ng \u1edf Giao Mi\u1ebfu v\u00e0 Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng c\u00e1c \u00e2m m\u00e0 ho\u00e0 c\u00e1c nh\u1ecbp \u0111i\u1ec7u. X\u00e9t xem l\u1ec5 \u0111i\u1ec3n n\u01b0\u1edbc Thanh, c\u00e1c \u0111\u1ea1i l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng t\u1ef1, kh\u00e1nh h\u1ea1, khi xa gi\u00e1 vua ra v\u00e0o \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u00e1nh chu\u00f4ng, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, nay xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 b\u1ed5 th\u00eam v\u00e0o\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u. (T\u1ebf l\u1edbn Nam Giao : Tr\u01b0\u1edbc 1 ng\u00e0y, h\u1eefu ty chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ed7 b\u1ed9 \u0111\u1ea1i gi\u00e1. \u0110\u1ebfn gi\u1edd, vua l\u00ean ki\u1ec7u ra c\u1eeda H\u1eefu T\u00fac, \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean n\u1ed5i chu\u00f4ng n\u1ed5i tr\u1ed1ng. Ki\u1ec7u \u0111i, nghi\u00eam \u0111\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ebfn c\u1eeda H\u1eefu \u0110oan ph\u00e1t ch\u00edn ti\u1ebfng \u1ed1ng l\u1ec7nh. Quan th\u1ee7 th\u00e0nh, m\u1eb7c ph\u1ea9m ph\u1ee5c qu\u1ef3 \u0111\u01b0a. Khi ki\u1ec7u qua s\u00f4ng \u0111\u1ebfn b\u1edd nam, chu\u00f4ng tr\u1ed1ng ng\u1eebng. \u0110\u1ebfn c\u1eeda b\u1eafc c\u1ee7a \u0111\u00e0n, quan b\u1ed3i t\u1ebf m\u1eb7c ph\u1ea9m ph\u1ee5c qu\u1ef3 \u0111\u00f3n. \u1edf Trai cung n\u1ed5i chu\u00f4ng. Gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Trai cung th\u00ec chu\u00f4ng ng\u1eebng. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y t\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc khi m\u1eb7t tr\u1eddi m\u1ecdc 7 kh\u1eafc, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m b\u00e1o gi\u1edd. \u1edf Trai cung n\u1ed5i chu\u00f4ng. Khi ki\u1ec7u \u0111\u1ebfn c\u1eeda t\u00e2y c\u1ee7a \u0111\u00e0n, chu\u00f4ng ng\u1eebng. Vua l\u00ean \u0111\u00e0n l\u00e0m l\u1ec5. L\u1ec5 xong, v\u1ec1 Trai cung. C\u00e1c quan l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00e1nh th\u00e0nh. Khi ki\u1ec7u tr\u1edf v\u1ec1, \u1edf Trai cung n\u1ed5i chu\u00f4ng. \u0110\u1ebfn c\u1eeda b\u1eafc c\u1ee7a \u0111\u00e0n, c\u00e1c quan qu\u1ef3 \u0111\u01b0a. Chu\u00f4ng ng\u1eebng. \u0110\u1ebfn c\u1eeda Th\u1ec3 Nguy\u00ean, ph\u00e1t ch\u00edn ti\u1ebfng \u1ed1ng l\u1ec7nh. \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean n\u1ed5i chu\u00f4ng n\u1ed5i tr\u1ed1ng. \u0110\u1ebfn c\u1eeda T\u1ea3 \u0110oan, quan th\u1ee7 th\u00e0nh qu\u1ef3 \u0111\u00f3n. \u0110\u1ebfn c\u1eeda<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fac M\u00f4n, chu\u00f4ng tr\u1ed1ng ng\u1eebng. T\u1ebf h\u01b0\u1edfng c\u00e1c mi\u1ebfu : Canh n\u0103m ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, sau khi n\u1ed5i ba h\u1ed3i tr\u1ed1ng v\u00e0 \u1ed1ng l\u1ec7nh, h\u1eefu ty s\u1eafp s\u1eb5n l\u1ed7 b\u1ed9 ph\u00e1p gi\u00e1. G\u1eedi l\u1eddi t\u00e2u l\u00ean : \u201cTrong nghi\u00eam ngo\u00e0i bi\u1ec7n\u201d. Vua l\u00ean ki\u1ec7u ra c\u1eeda T\u00fac M\u00f4n. \u0110i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean n\u1ed5i chu\u00f4ng tr\u1ed1ng. Ki\u1ec7u \u0111i, nghi\u00eam \u0111\u01b0\u1eddng. Ph\u00e1t n\u0103m ti\u1ebfng \u1ed1ng l\u1ec7nh. \u0110\u1ebfn c\u1eeda mi\u1ebfu, chu\u00f4ng tr\u1ed1ng ng\u1eebng. \u0110\u1ebfn mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5. L\u1ec5 xong, ki\u1ec7u tr\u1edf v\u1ec1. \u0110i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean n\u1ed5i chu\u00f4ng tr\u1ed1ng, ph\u00e1t n\u0103m ti\u1ebfng \u1ed1ng l\u1ec7nh. \u0110\u1ebfn c\u1eeda T\u00fac M\u00f4n, chu\u00f4ng tr\u1ed1ng ng\u1eebng. \u0110\u1ea1i l\u1ec5 c\u00e1c ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, Ch\u00ednh \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng : Canh n\u0103m ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, sau khi n\u1ed5i ba h\u1ed3i tr\u1ed1ng, v\u00e0 ph\u00e1t \u1ed1ng l\u1ec7nh, h\u1eefu ty \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u nghi \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, \u0111\u1eb7t th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u nghi \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. G\u1eedi l\u1eddi t\u00e2u l\u00ean : \u201cTrong nghi\u00eam ngo\u00e0i bi\u1ec7n\u201d. Th\u1ecb v\u1ec7 r\u01b0\u1edbc ki\u1ec7u v\u00e0o. \u0110i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh n\u1ed5i chu\u00f4ng tr\u1ed1ng. Vua l\u00ean ki\u1ec7u. Nghi\u00eam \u0111\u01b0\u1eddng. Ph\u00e1t ch\u00edn ti\u1ebfng \u1ed1ng l\u1ec7nh. Vua ng\u1ef1 l\u00ean ngai, chu\u00f4ng tr\u1ed1ng ng\u1eebng. C\u00e1c quan l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1. Ph\u00e0m g\u1eb7p c\u00e1c \u0111\u1ea1i l\u1ec5 Khai \u1ea5n, M\u1ec7nh t\u01b0\u1edbng ban c\u1edd mao ti\u1ebft, Xu\u1ea5t qu\u00e2n, Th\u1ec7 trai, \u0111\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p cho tr\u1ea1m Kinh v\u00e0 s\u00e1u tr\u1ea1m \u1edf Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c m\u1ed7i tr\u1ea1m 2 con ng\u1ef1a c\u00f4ng, ti\u1ec1n l\u00e0m chu\u1ed3ng ng\u1ef1a \u0111\u1ec1u 10 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n hi\u1ec7p l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Kinh s\u01b0 g\u1ea1o \u0111\u1eaft, vua b\u1ea3o Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm mu\u1ed1n ph\u00e1t th\u00f3c kho ra \u0111\u1ec3 b\u00e1n th\u00ec th\u1ebf n\u00e0o\u201d. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cNay d\u1eabu \u0111\u00f3i k\u00e9m, song sau khi g\u1eb7t m\u00f9a thu c\u00f2n \u0111\u1ee1. Ch\u1ec9 s\u1ee3 khi \u0111\u00f4ng xu\u00e2n ti\u1ebfp nhau l\u1ea1i \u0111\u00f3i h\u01a1n n\u1eefa. Xin \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u1ea5y ph\u00e1t th\u00f3c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 c\u1ea5p b\u00e1ch cho d\u00e2n\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cNh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec cho c\u00e1c quan l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn cho g\u1ea1o b\u00e1n tung ra th\u00ec gi\u00e1 g\u1ea1o s\u1ebd h\u1ea1\u201d. B\u00e8n d\u1ee5 cho v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh t\u1eeb Th\u1ea5t ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc g\u1ea1o b\u1ed5ng k\u1ef3 th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5m th\u1ee5 ch\u00e1u Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n Tr\u1ea5n th\u1ee7 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Tr\u1ecb l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Kh\u1ea3, ch\u00e1u Ch\u01b0\u1edfng dinh N\u1ed9i t\u1ea3 T\u1ed1ng H\u1eefu Thanh l\u00e0 T\u1ed1ng H\u1eefu Tu\u00e2n l\u00e0m Th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang chia th\u1ed5 binh hi\u1ec7u H\u00f9ng nh\u1ea5t thu\u1ed9c tr\u1ea5n (146 ng\u01b0\u1eddi) l\u00e0m ba \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t nh\u1ecb tam, ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00fa Y\u00ean m\u01b0a l\u1ee5t, b\u00e3i c\u00e1t \u1edf b\u00ean c\u1eeda bi\u1ec3n c\u0169 Ph\u00fa S\u01a1n v\u1ee1 th\u00e0nh c\u1eeda bi\u1ec3n m\u1edbi (t\u1eeb b\u1edd ph\u00eda b\u1eafc c\u1eeda m\u1edbi \u0111\u1ebfn b\u1edd ph\u00eda nam r\u1ed9ng 24 tr\u01b0\u1ee3ng, 7 th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 1 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, d\u00e0i 64 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, c\u00e1ch c\u1eeda c\u0169 1.010 tr\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb K\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n XVIII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2m ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3 [1822], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11. Chu\u1ea9n cho cai \u0111\u1ed9i, ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1c qu\u00e2n dinh, ai \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ec \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu ph\u1ea9m chi b\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0 L\u00ea Huy Du v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu xin h\u01b0u. Vua y cho. H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c Cao Huy Di\u1ec7u c\u0169ng l\u1ea5y b\u1ec7nh xin v\u1ec1 l\u00e0ng, gi\u00e1ng b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban nh\u1eadt k\u1ef3 treo \u0111\u00e8n v\u00e0 c\u1ea5m gi\u1edbi cho trong ngo\u00e0i. (Ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd : \u0111\u00eam h\u00f4m \u1ea5y, nh\u00e0 quan v\u00e0 d\u00e2n \u1edf Kinh th\u00e0nh v\u00e0 trong tr\u1ecb s\u1edf c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u treo \u0111\u00e8n \u1edf tr\u00ean c\u1ed5ng. Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t v\u00e0i ng\u00e0y v\u00e0 ng\u00e0y ch\u00ednh c\u1ea5m x\u1eed h\u00ecnh v\u00e0 s\u00e1t sinh. Ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, tr\u01b0\u1edbc ba ng\u00e0y v\u00e0 ng\u00e0y ch\u00ednh treo \u0111\u00e8n 4 \u0111\u00eam ; 4 ng\u00e0y \u1ea5y c\u1ea5m x\u1eed h\u00ecnh v\u00e0 s\u00e1t sinh. Ti\u1ebft Thi\u00ean thu : \u0111\u00eam h\u00f4m \u1ea5y treo \u0111\u00e8n. T\u1ebf Nam Giao, Mi\u1ebfu h\u01b0\u1edfng, X\u00e3 T\u1eafc v\u00e0 hai k\u1ef3 t\u1ebf xu\u00e2n thu \u1edf V\u0103n Mi\u1ebfu, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y c\u1ea5m x\u1eed h\u00ecnh v\u00e0 s\u00e1t sinh. C\u00e1c ng\u00e0y k\u1ef5 \u1edf T\u00f4n l\u0103ng, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u1ea5m x\u1eed h\u00ecnh v\u00e0 s\u00e1t sinh, duy c\u00f3 c\u00e1c t\u00f4n l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean, Tr\u01b0\u1eddng C\u01a1, Tr\u01b0\u1eddng Di\u1ec5n, Tr\u01b0\u1eddng Di\u00ean, Tr\u01b0\u1eddng H\u01b0ng, Tr\u01b0\u1eddng M\u1eadu, Tr\u01b0\u1eddng Thanh, Tr\u01b0\u1eddng Phong, Tr\u01b0\u1eddng Th\u00e1i, Tr\u01b0\u1eddng Thi\u1ec7u, C\u01a1 Th\u00e1nh, Thu\u1ef5 Th\u00e1nh, Thi\u00ean Th\u1ee5, th\u00ec ng\u00e0y ch\u00ednh c\u1ea5m y\u1ebfn ti\u1ec7c, x\u01b0\u1edbng ca v\u00e0 m\u1eb7c qu\u1ea7n \u00e1o m\u00e0u \u0111\u1ecf t\u00eda. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u00e0y c\u1ea5m gi\u1edbi m\u00e0 nh\u00e0 quan hay d\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c hi\u1ebfu ph\u1ea3i s\u00e1t sinh th\u00ec kh\u00f4ng \u1edf l\u1ec7 c\u1ea5m).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, hai k\u1ef3 t\u1ebf xu\u00e2n thu, \u1edf c\u00e1c t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng vi\u00ean t\u1ea9m ((1) T\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng vi\u00ean t\u1ea9m : nh\u00e0 th\u1edd c\u00e1c \u00f4ng ho\u00e0ng) c\u00f3 l\u1ec7 nh\u1ea1c c\u00f4ng \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 ph\u1ea3i \u1ee9ng tr\u1ef1c, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, phi\u1ec1n ph\u00ed c\u0169ng nhi\u1ec1u. Nay xin l\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ed9i n\u1eef nh\u1ea1c ti\u1ec3u h\u1ea7u thay v\u00e0o\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Kinh B\u1eafc v\u00e0o kho\u1ea3ng m\u00f9a thu m\u01b0a d\u1ea7m, th\u00f3c thu ho\u1ea1ch k\u00e9m. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y kh\u00f4ng may c\u00f3 tai, nay n\u1ebfu b\u1eaft n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1eb1ng th\u00f3c th\u00ec th\u00ed nghi\u1ec7m ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng tr\u00fang th\u1ee9c, k\u1ebb sai d\u1ecbch s\u00e2u m\u1ecdt l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u00e0m cho d\u00e2n ta l\u1ea1i kh\u1ed5 th\u00eam sao ! V\u1eady thu\u1ebf v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u00e0y cho ph\u00e9p n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n m\u00e0 gi\u1ea3m gi\u00e1 cho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i c\u01a1 H\u00f9ng ti\u1ec7p \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0m c\u01a1 L\u1ea1ng S\u01a1n. Th\u1ed5 binh \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t l\u00e0m 7 hi\u1ec7u c\u1ee7a c\u01a1 H\u00f9ng ti\u1ec7p c\u00f9ng 2 hi\u1ec7u gi\u1eef c\u1eeda Nam Quan v\u00e0 c\u1eeda Du Th\u00f4n, m\u1ed7i hi\u1ec7u 2 \u0111\u1ed9i, t\u1ea5t c\u1ea3 18 \u0111\u1ed9i ; \u0111\u1ebfn nay sai \u0111\u1ed5i t\u00ean c\u01a1, c\u1ee9 s\u1ed1 l\u00ednh hi\u1ec7n t\u1ea1i l\u00e0 424 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m 3 hi\u1ec7u Trung, Ti\u1ec1n, H\u1eadu, m\u1ed7i hi\u1ec7u 3 \u0111\u1ed9i, c\u00f9ng m\u1ed9t hi\u1ec7u gi\u1eef c\u1eeda quan, \u0111\u1eb7t qu\u1ea3n c\u01a1, ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u, cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi. Cho th\u1ed5 ty \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Ch\u00e1nh th\u1ee7 hi\u1ec7u Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Minh l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u1eeda Nam Quan, Ph\u00f3 th\u1ee7 hi\u1ec7u l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u00e1i l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri, gi\u1eef c\u1eeda Du Th\u00f4n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh cho c\u00e1c ch\u1ee9c th\u01b0 k\u00fd, cai \u00e1n, tri b\u1ea1 c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n tr\u1eadt T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m (tr\u01b0\u1edbc T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m), ch\u1ee9c c\u00e2u k\u00ea tr\u1eadt Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m (tr\u01b0\u1edbc T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai K\u00fd l\u1ee5c V\u0129nh Thanh l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh l\u1ea5y b\u1ea3n ch\u1ee9c theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh ; l\u1ea5y Cai b\u1ea1 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Th\u1ecbnh l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c V\u0129nh Thanh, Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n b\u1ea3o Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i l\u00e0m Th\u1ef1 cai b\u1ea1 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u1eafc Cung bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n b\u1ea3o Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban \u00e1o m\u00f9a \u0111\u00f4ng cho ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n v\u00e0 v\u0103n v\u00f5 Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed, cho y\u1ebfn c\u00e1c quan \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng, \u0110inh Phi\u00ean, L\u00ea \u0110\u1ed3ng L\u00fd v\u00e0 thu\u1ed9c ty l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, L\u01b0u \u0110\u00ecnh Luy\u1ec7n c\u00f9ng nguy\u00ean tham b\u1ed3i Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n \u0111\u1ec1u m\u1eafc t\u1ed9i b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u s\u00e1ch phong t\u1eb7ng cha m\u1eb9 quan vi\u00ean nhi\u1ec1u ch\u1ed7 sai tr\u00e1i. Cha c\u1ee7a L\u00fd c\u00f3 d\u00ednh vi\u1ec7c ngu\u1ef5 c\u0169ng li\u1ec7t l\u1eabn v\u00e0o. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n v\u1ea1ch vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ec3 tham h\u1eb7c. L\u00fd b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c b\u1eaft h\u1ecfi ; b\u1ecdn \u0110\u0103ng H\u01b0ng, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t. V\u1eeba g\u1eb7p Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u00f3i k\u00e9m, vua nh\u00e2n sai b\u1ecdn \u0110\u0103ng H\u01b0ng, \u0110\u0103ng Tu\u00e2n, \u0110inh Phi\u00ean, \u0110\u00ecnh Luy\u1ec7n \u0111i h\u1ed9i v\u1edbi dinh th\u1ea7n ph\u00e1t th\u00f3c kho ra b\u00e1n. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c phong t\u1eb7ng c\u00f3 tr\u00e1i v\u1edbi ch\u1ec9, t\u1ed9i ch\u1ed1i sao \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng ch\u01b0a r\u00f5 l\u00e0 vi\u1ec7c tham tang sai ph\u00e9p n\u00ean t\u1ea1m cho mang t\u1ed9i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c. N\u1ebfu bi\u1ebft gi\u1eef c\u00f4ng g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u1ec3 cho \u01a1n hu\u1ec7 kh\u1eafp \u0111\u1ebfn nh\u00e0 ngh\u00e8o th\u00ec t\u1ed9i s\u1ebd gi\u1ea3m b\u1edbt. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf th\u00ec x\u1eed n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn \u0110\u0103ng H\u01b0ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i, t\u00e2u r\u1eb1ng l\u1ec7 l\u00ednh tr\u1ea1m kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, \u0111\u00f3i \u0103n kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec d\u00e2n, xin c\u0169ng cho mua th\u00f3c. L\u1ea1i x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00fd tr\u01b0\u1edfng \u0110\u1eb7ng V\u0103n Di\u00ean l\u0129nh th\u00f3c b\u00e1n cho ri\u00eang m\u00ecnh, xin ch\u00e9m \u0111\u1ec3 r\u0103n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Vua \u0111\u1ec1u y theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay quan l\u1ea1i can \u00e1n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c th\u00ec thu h\u1ebft b\u1eb1ng s\u1eafc, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u01b0u ho\u1eb7c \u0111i\u1ec1u b\u1ed5 \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c th\u00ec thu b\u1eb1ng s\u1eafc tr\u00ean ph\u1ea9m b\u1ecb gi\u00e1ng. L\u1ea1i nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ph\u1ea9m ph\u1ee5c th\u00ec c\u0169ng chi\u1ebfu ph\u1ea9m ph\u1ee5c c\u1ee7a ch\u1ee9c b\u1ecb gi\u00e1ng, h\u00e3y gi\u1ed1ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u01b0u d\u00f9ng, n\u1ebfu kh\u00e1c th\u00ec truy tr\u1ea3 l\u1ea1i. B\u1ecb gi\u00e1ng l\u01b0u th\u00ec mi\u1ec5n \u0111\u00f2i ph\u1ea9m ph\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh thu\u1ebf quan c\u00e1c s\u1edf Kh\u1ea3 L\u01b0u, L\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u1eddng, B\u00f9i X\u00e1 \u1edf Ngh\u1ec7 An (c\u00e1c s\u1edf Kh\u1ea3 L\u01b0u, L\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u1eddng, B\u00f9i X\u00e1 c\u00f9ng m\u1ed9t d\u00f2ng s\u00f4ng, m\u1ed9t s\u1edf \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf th\u00ec c\u00e1c s\u1edf kia \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n).<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cBa m\u1ecf Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n, Nh\u00e2n S\u01a1n, B\u00f4ng Ng\u00e2n \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean ch\u1ea5t b\u1ea1c k\u00e9m s\u00fat, l\u0129nh tr\u01b0ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u1ed5 v\u00ec ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m thu\u1ebf (Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n, Nh\u00e2n S\u01a1n m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ec1u n\u1ed9p 400 l\u1ea1ng, gi\u1ea3m 100 l\u1ea1ng ; B\u00f4ng Ng\u00e2n 350 l\u1ea1ng, gi\u1ea3m 80 l\u1ea1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ea3o Ti\u00ean L\u00fd \u1edf Ngh\u1ec7 An l\u00e0m th\u00e0nh ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u, b\u1ea3o H\u00e0 Trung l\u00e0m th\u00e0nh ph\u1ee7 H\u00e0 Hoa, b\u1ea3o \u0110\u1ea1i N\u1ea1i l\u00e0m th\u00e0nh huy\u1ec7n Th\u1ea1ch H\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i l\u1ea5y Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Ti\u1ebfn l\u00e0m Tham hi\u1ec7p H\u01b0ng Ho\u00e1 (Ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 v\u1ec1 \u0111inh \u01b0u, \u0111\u1ebfn nay h\u1ebft h\u1ea1n v\u1ec1 Kinh, l\u1ea1i b\u1ed5 ch\u1ee9c \u1ea5y).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c ki\u00eam l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ed9 L\u1ec5 g\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ec7c l\u00e0m nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u sai l\u1ea7m, khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o luy\u1ec7n t\u1eebng tr\u1ea3i, n\u00ean v\u00ec tr\u1eabm chia lo, h\u1ebft s\u1ee9c ch\u1edb ph\u1ee5 \u01a1n tri ng\u1ed9\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cS\u1ed1 d\u00e2n thu\u1ed9c b\u1ea3o \u1edf n\u0103m ngu\u1ed3n Cu \u0110\u00ea, L\u1ed7 \u0110\u00f4ng, \u00d4 Da, Thu B\u1ed3n, Chi\u00ean \u0110\u00e0n ch\u1ec9 c\u00f3 70 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t kh\u00f4ng kh\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c, xin \u1edf c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi n\u01a1i n\u00e0o g\u1ea7n s\u00e1ch man l\u01b0\u1ee3ng l\u1ea5y h\u01a1n 90 ng\u01b0\u1eddi, tr\u1eeb mi\u1ec5n dao d\u1ecbch, theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn m\u00e0 ph\u00f2ng gi\u1eef. L\u1ea1i ngu\u1ed3n H\u1eefu Bang, ph\u00eda nam ti\u1ebfp v\u1edbi man ngu\u1ed3n \u0110\u00e0 B\u1ed3ng \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, xin c\u0169ng \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Th\u1ee7 ng\u1ef1, tr\u00edch 20 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn l\u00e0m thu\u1ed9c l\u1ec7\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam t\u00e2u r\u1eb1ng kho\u1ea3ng th\u00e1ng 9 th\u00e1ng 10 m\u01b0a nhi\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u1ed9 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 l\u1edf khuy\u1ebft, xin nh\u00e2n g\u1ea1o \u0111\u1eaft ph\u00e1t 300 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n trong h\u1ea1t s\u1eeda ch\u1eefa m\u00e0 cho \u0103n. Vua y theo, sai c\u1ea5p 900 h\u1ed9c th\u00f3c.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c qu\u00e2n Thanh, Ngh\u1ec7 v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh l\u01b0u th\u00fa \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, l\u1ea1i chu\u1ea9n cho th\u00e0nh th\u1ea7n ph\u00e1t ti\u1ec1n kho chia c\u1ea5p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 quan ; \u00e1o qu\u1ea7n c\u1ea5p ri\u00eang m\u00e0 mi\u1ec5n l\u1ec7 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i n\u1ed9p ti\u1ec1n ph\u1ee5 d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 \u00e1o qu\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Th\u1ecbnh \u0111em ty thu\u1ed9c c\u00e1c b\u1ed9 \u0111i \u0111\u1ed5ng l\u00fd vi\u1ec7c thanh tra c\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u xin l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1t h\u01a1n 17.600 ng\u01b0\u1eddi binh d\u00e2n hai tr\u1ea5n Phi\u00ean An v\u00e0 Bi\u00ean Ho\u00e0, m\u1ed7i 500 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m m\u1ed9t to\u00e1n, m\u1ed7i to\u00e1n 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 4 th\u1eadp, chia l\u00e0m ba phi\u00ean, \u0111\u00e0o l\u1ea5y \u0111\u00e1 ong \u0111\u1ec3 d\u1ef1 b\u1ecb vi\u1ec7c \u0111\u1eafp th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ngh\u0129 c\u00f4ng tr\u00ecnh n\u1eb7ng nh\u1ecdc, d\u1ee5 sai \u01b0u c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o (to\u00e1n tr\u01b0\u1edfng m\u1ed7i th\u00e1ng 5 quan, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 4 quan, th\u1eadp tr\u01b0\u1edfng 3 quan 5 ti\u1ec1n, binh d\u00e2n 3 quan, \u0111\u1ec1u 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o) v\u00e0 r\u0103n b\u1ea3o ph\u1ea3i d\u00e8 d\u1eb7t s\u1ee9c d\u00e2n, ch\u1edb \u0111\u1ed1c th\u00fac nghi\u00eam nh\u1eb7t m\u00e0 nh\u1ecdc d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd qu\u1ea3n l\u0129nh h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec1n binh v\u00e0 10 th\u1edbt voi, c\u00e1c v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong, H\u1ed5 oai, Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng, Ti\u1ec1n b\u1ea3o, H\u1eefu b\u1ea3o, H\u00f9ng c\u1ef1, \u0111i th\u00fa B\u1eafc Th\u00e0nh. L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u h\u01a1n 2.500 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec1n binh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 \u0111i B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 thay th\u00fa.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c v\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb g\u1ea1o \u0111\u1eaft. Sai b\u1ecdn Tu so\u1ea1n \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m, Bi\u00ean tu H\u00e0 Quy\u1ec1n, hi\u1ec7p c\u00f9ng dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c ph\u00e1t ra b\u00e1n 15.000 h\u1ed9c th\u00f3c ; b\u1ecdn Bi\u00ean tu Ng\u00f4 Th\u1ebf M\u1ef9, Nguy\u1ec5n Duy Phi\u00ean hi\u1ec7p c\u00f9ng dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ph\u00e1t ra b\u00e1n 10.000 h\u1ed9c th\u00f3c. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u1edf kho Kinh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Khu\u00ea \u0111ong th\u00f3c \u0111\u1ec3 ph\u00e1t m\u1ed7i h\u1ed9c k\u00e9m v\u00e0i c\u00e1p. Vua li\u1ec1n sai ch\u00e9m. D\u1ee5 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201c\u1edf d\u01b0\u1edbi b\u00e1nh xe ta m\u00e0 l\u00ednh kho d\u00e1m c\u1ed1 \u00fd l\u00e0m t\u1ec7, b\u1edbt c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u00e9o cho m\u00ecnh, x\u1eed \u0111\u1ebfn tr\u1ecdng h\u00ecnh c\u0169ng c\u00f2n th\u1eeba t\u1ed9i. Nay Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam c\u0169ng c\u00f3 ph\u00e1t th\u00f3c, ngh\u0129 b\u1ecdn tham lam s\u00e2u m\u1ecdt n\u01a1i n\u00e0o ch\u1eb3ng c\u00f3, ph\u1ea3i truy\u1ec1n d\u1ee5 nghi\u00eam c\u1ea5m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i s\u1eafc r\u1eb1ng thuy\u1ec1n t\u01b0 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u1edbn b\u00e9, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eeb trong th\u00e1ng 1 sang n\u0103m tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc t\u1ea3i \u0111\u1ea7y th\u00f3c g\u1ea1o l\u00ean Kinh m\u00e0 b\u00e1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb t\u1ec7 thu\u1ebf v\u00e0 l\u1ec7 ch\u1edf c\u00f4ng n\u0103m \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c s\u1eafc ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb v\u0103n th\u01b0 c\u00e1c nha, ch\u1eef n\u0103m th\u00e1ng ng\u00e0y \u1edf ch\u1ed7 ni\u00ean hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u0111\u01a1n, s\u1eafc t\u1eeb nay ph\u1ea3i d\u00f9ng <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%E1%BB%AF_s%E1%BB%91_Trung_Qu%E1%BB%91c\">ch\u1eef k\u00e9p<\/a> (nh\u01b0 ch\u1eef nh\u1ea5t \u4e00 ph\u1ea3i vi\u1ebft \u58f9 , ch\u1eef nh\u1ecb&nbsp; \u4e8c ph\u1ea3i vi\u1ebft \u8cb3 ) \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e3i vi\u1ec7c l\u1ea5y \u0111\u00e1 \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Lang trung L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng t\u1eeb Ngh\u1ec7 An v\u1ec1, vua g\u1ecdi h\u1ecfi : \u201cNg\u01b0\u01a1i qua Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u00f3 nghe th\u1ea5y vi\u1ec7c d\u00e2n gian l\u1ea5y \u0111\u00e1 kh\u00f4ng ?\u201d. \u0110\u00e1p : \u201cTh\u1ea7n nghe dinh th\u1ea7n t\u00ednh nh\u00e2n kh\u1ea9u, l\u01b0\u1ee3ng chia 7 \u0111inh l\u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u1ed1ng \u0111\u00e1, thu\u00ea kho\u00e1n th\u00ec ph\u1ea3i ti\u1ec1n 8, 9, 10 quan\u201d. Vua l\u1eb7ng ngh\u0129 h\u1ed3i l\u00e2u, n\u00f3i : \u201c\u1ea5y l\u00e0 l\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5ng m\u1ec7nh thi h\u00e0nh. Ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc tr\u1eabm hai ba l\u1ea7n tr\u00f9 t\u00ednh, sai quan t\u1ef1 thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m. Nay l\u1ea1i b\u1eaft d\u00e2n l\u1ea5y th\u00ec d\u00e2n ch\u1ecbu sao n\u1ed5i\u201d. L\u1eadp t\u1ee9c sai th\u1ecb v\u1ec7 ch\u1ea1y ng\u1ef1a nhanh \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, qu\u1ea3 nhi\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf. B\u00e8n b\u00e3i vi\u1ec7c \u1ea5y, m\u00e0 ph\u1ea1t b\u1ecdn dinh th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e2n, L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng. Th\u01b0\u1edfng V\u1ea1n C\u00f4ng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ea1n C\u00f4ng theo ch\u1ec9 \u0111i ph\u00e1t th\u00f3c b\u00e1n, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1eb9n v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5, m\u00e0 khi qua Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u1ea1i h\u1ecfi bi\u1ebft s\u1ef1 \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n gian, tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ta t\u00e2u b\u00e0y minh b\u1ea1ch, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i, \u0111\u1eb7c \u00e2n th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u1ec3 n\u00eau khen ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i th\u1eb3ng. C\u00e1c quan ch\u1ee9c l\u1edbn nh\u1ecf m\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng c\u00f4ng b\u00ecnh ngay th\u1eb3ng, th\u1ea5y \u0111\u00edch vi\u1ec7c \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n l\u00e0ng x\u00f3m th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u b\u00e0y, tr\u1eabm t\u1ea5t x\u00e9t k\u1ef9, ch\u1ecdn \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i m\u00e0 thi h\u00e0nh, n\u1ebfu th\u1ef1c c\u00f3 \u00edch l\u1ee3i th\u00ec s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c gia \u00e2n n\u00eau th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu g\u00f3p nh\u1eb7t l\u1eddi n\u00f3i phao vi\u1ec7c vu v\u01a1 th\u00ec ph\u1ea3i chia x\u00e9t hay d\u1edf, \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd. Vua \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1 (v\u00e0ng 20 l\u1ea1ng, b\u1ea1c 200 l\u1ea1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p l\u00e0m Gi\u00e1m ph\u00f3 Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m. Gi\u00e1p t\u1eebng tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ecbch ph\u00e1p, xin theo \u201c\u0110\u1ea1i Thanh tinh l\u1ecbch\u201d m\u00e0 l\u00e0m l\u1ecbch \u201cth\u1ea5t ch\u00ednh ((1) Th\u1ea5t ch\u00ednh : m\u1eb7t tr\u1eddi, m\u1eb7t tr\u0103ng, c\u00e1c sao Kim, M\u1ed9c, Thu\u1ef7, Ho\u1ea3, Th\u1ed5) kinh v\u0129 ((2) Kinh v\u0129 : \u0111\u1ed9 d\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u1ed9 ngang c\u1ee7a \u0111\u1ecba c\u1ea7u)\u201d \u0111\u1ec3 x\u00e9t nghi\u1ec7m h\u00e0nh \u0111\u1ed9 l\u1ea5n ph\u1ea1m c\u1ee7a n\u0103m v\u00ec sao ((3) N\u0103m v\u00ec sao : Kim, M\u1ed9c, Thu\u1ef7, Ho\u1ea3, Th\u1ed5), ch\u00e9p r\u00f5 s\u1ef1 th\u1ef1c v\u00e0o s\u1eed s\u00e1ch \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n cho \u0111\u1eddi sau. L\u1ea1i x\u00e9t ph\u00e9p c\u0169 \u1edf s\u00e1ch \u201cHi\u1ec7p k\u1ef7 bi\u1ec7n ph\u01b0\u01a1ng\u201d ch\u1ebf t\u1ea1o tr\u00e2u xu\u00e2n ((4) Xu\u00e2n ng\u01b0u : theo l\u1ec7, th\u00e1ng 11, T\u01b0 thi\u00ean gi\u00e1m \u0111\u01b0a c\u00e1ch th\u1ee9c n\u1eb7n tr\u00e2u xu\u00e2n b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t, giao cho b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0m. Khi xong th\u00ec chi\u1ec1u h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc \u201cl\u1eadp xu\u00e2n\u201d m\u1ed9t ng\u00e0y, \u0111em tr\u00e2u \u1ea5y \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n \u0110\u00f4ng H\u00e0 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf Th\u1ea7n n\u00f4ng (theo L\u1ecbch tri\u1ec1u hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng &#8211; L\u1ec5 nghi ch\u00ed)) ban h\u00e0nh trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 r\u00f5 ti\u1ebft l\u00e0m ru\u1ed9ng s\u1edbm hay mu\u1ed9n. L\u1ea1i l\u00e0m theo ph\u00e9p hay c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, n\u1eb7n con tr\u00e2u \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 tr\u1eeb kh\u00ed r\u00e9t. Vua khen, b\u00e8n b\u1ed5 cho ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t ty C\u1ea9n t\u00edn \u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o, sai b\u1ecdn gi\u00e1m \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u1ee8c v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Hi\u1ec7u m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi sung v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cM\u00f9a thu n\u00e0y m\u01b0a \u00edt, ba ph\u1ee7 \u0110\u1ee9c Quang, Anh \u0110\u00f4, Di\u1ec5n Ch\u00e2u th\u00f3c l\u00faa h\u1ea1i nhi\u1ec1u, th\u00f3c thu\u1ebf v\u1ee5 \u0111\u00f4ng thi\u1ebfu h\u01a1n 18.000 h\u1ed9c, xin cho d\u00e2n n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n\u201d. Vua d\u1ee5 sai theo s\u1ed1 cho n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda b\u1eb1ng ti\u1ec1n, m\u1ed9t n\u1eeda th\u00ec xay g\u1ea1o n\u1ed9p kho \u0111\u1ec3 s\u1eb5n chi ph\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh tr\u00ecnh h\u1ea1n l\u00e0m s\u1ed5 ph\u1ee5ng th\u1ee7 [c\u1ee7a c\u00f4ng]. Ph\u00e0m b\u1ed9 H\u1ed9, b\u1ed9 C\u00f4ng, ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 Kh\u1ed1, c\u00f9ng c\u00e1c nha m\u00f4n thu gi\u1eef v\u1eadt c\u00f4ng, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 v\u00e0ng b\u1ea1c, th\u1eadp v\u1eadt, g\u1ed7 \u0111\u00e1, \u0111\u1ec1u trong h\u1ea1n 3 th\u00e1ng th\u00ec l\u00e0m s\u00e1ch k\u00ea r\u00f5 s\u1ed1 m\u1ee5c t\u00e2u l\u00ean, xin \u0111\u00f3ng \u1ea5n l\u00e0m b\u1eb1ng ; l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i (qu\u00e1 h\u1ea1n ngo\u00e0i 3 th\u00e1ng th\u00ec tr\u01b0\u1edfng quan ph\u1ea3i 10 roi ; t\u00e1 nh\u1ecb 20 roi ; l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n 30 roi ; th\u00eam m\u1ed7i m\u1ed9t th\u00e1ng th\u00ec gia m\u1ed9t b\u1eadc. Tr\u01b0\u1edfng quan cho ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb roi, t\u00e1 nh\u1ecb v\u00e0 l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n th\u00ec \u0111\u00e1nh th\u1ef1c. Qu\u00e1 n\u1eeda n\u0103m th\u00ec tr\u01b0\u1edfng quan ph\u1ea1t b\u1ed5ng 1 n\u0103m, t\u00e1 nh\u1ecb 80 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c. Qu\u00e1 m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec tr\u01b0\u1edfng quan gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p l\u01b0u, t\u00e1 nh\u1ecb 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c, l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n 100 tr\u01b0\u1ee3ng c\u00e1ch ch\u1ee9c lui v\u1ec1, l\u1ea1i b\u1ecb \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 1 th\u00e1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 v\u00e2y l\u00e2u b\u1ea3o B\u1ea3o Th\u1eafng, Chi\u00eau th\u1ea3o \u0111\u1ed3ng tri l\u00e0 \u0110i\u00eau Qu\u1ed1c Th\u1ec3 c\u1ed1 gi\u1eef th\u00e0nh ch\u1ed1ng c\u1ef1, b\u1eafn s\u00fang gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 40 t\u00ean, gi\u1eb7c th\u00e1o v\u00e2y \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9ng C\u00e1o Ni\u00ean, gi\u1eb7c \u0111em v\u00e0i tr\u0103m \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u1ef1 l\u1ea1i. Th\u00e0nh \u0111\u1ed1c binh b\u1eafn s\u00fang, ch\u00fang ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u, ch\u1ea1y tan. Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tu\u1ea5n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn L\u01b0 Kh\u00ea. Th\u00e0nh d\u1eabn binh \u0111\u1ebfn c\u00f9ng h\u1ecdp.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea Ch\u1ea5t d\u00e2ng m\u1ed9t bi\u1ec3u tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c d\u1eb9p gi\u1eb7c \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u \u0111\u00e3 r\u00f5 h\u1ebft r\u1ed3i. Nh\u01b0 n\u00f3i tr\u01b0ng \u0111i\u1ec7u nh\u1eefng th\u1ed5 t\u00f9 binh \u0111inh \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, Tuy\u00ean Quang th\u00ec ph\u1ea3i kh\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn, ph\u00ed nhi\u1ec1u l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n c\u0169ng \u0111\u1eebng c\u00f3 ti\u1ebfc. Nh\u01b0 n\u00f3i t\u1ea1m b\u1ecf b\u1ea3o B\u1ea3o Th\u1eafng \u0111\u1ec3 gi\u1eef to\u00e0n l\u1ef1c. V\u1ea3 ch\u0103ng vi\u1ec7c quy\u1ec1n bi\u1ebfn c\u01a1 nghi h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 theo \u0111\u00f3 m\u00e0 n\u1eafm k\u00e9o ch\u0103ng ! Khanh v\u1ed1n t\u1eebng tr\u1ea3i vi\u1ec7c h\u00e0nh tr\u1eadn, h\u1eb3n c\u00f3 bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 c\u01a1 khi\u1ebfn cho ta n\u1eafm v\u1eefng s\u1ef1 th\u1eafng m\u00e0 \u1edf n\u01a1i y\u00ean l\u00e0nh l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i. C\u00f2n \u0110i\u00eau Qu\u1ed1c Th\u1ec3 v\u00e0 bi\u1ec1n binh c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef su\u1ed1t m\u1ea5y th\u00e1ng th\u00ec c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen, n\u00ean l\u01b0\u1ee3ng gia th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. B\u1ecdn th\u1ed5 quan Nguy\u1ec5n B\u1ea3o C\u1ea9m, Hu\u1ef3nh Kim Nghi\u00eam t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee5c kho\u00e9t d\u00e2n Man, g\u00e2y n\u00ean gi\u1eb7c l\u1edbn, l\u1ea1i trong l\u00f2ng s\u1ee3 s\u1ec7t, tr\u00f4ng ng\u00f3ng m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn, c\u0169ng ph\u1ea3i x\u1eed t\u1ed9i minh ch\u00ednh \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb kh\u00e1c. Bi\u1ec1n binh t\u1ea1i tr\u1eadn, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o g\u1eafng s\u1ee9c gi\u1ebft gi\u1eb7c th\u00ec t\u00ednh \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c m\u00e0 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng ; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi x\u00f4ng tr\u1eadn li\u1ec1u m\u00ecnh m\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng hay ch\u1ebft th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p th\u01b0\u1edfng tu\u1ea5t. N\u1ebfu r\u00fat r\u00e1t th\u00ec b\u1ea5t lu\u1eadn vi\u00ean bi\u1ec1n hay binh l\u00ednh, \u0111\u1ec1u ch\u00e9m ngay \u0111\u1ec3 r\u0103n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi \u0111\u1ee7 t\u1ecf r\u00f5 khuy\u00ean r\u0103n v\u00e0 l\u00e0m h\u0103ng h\u00e1i \u00fd ch\u00ed c\u1ee7a binh s\u0129. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c n\u00ean ph\u00e1i th\u00eam binh \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf Thanh, Ngh\u1ec7 th\u00ec tr\u1eabm \u0111\u00e3 d\u1ef1 tr\u00f9 li\u1ec7u, kh\u00f4ng phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn khanh ph\u1ea3i lo. Khanh n\u00ean l\u01b0u t\u00e2m \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 \u0111\u1ec3 s\u1edbm y\u00ean bi\u00ean thu\u1ef3. Tr\u1eabm chuy\u00ean ng\u00f3ng tin t\u1ed1t \u1ea5y. \u0110em \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c l\u1eddi d\u1ee5 b\u1ea3o cho b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tu\u1ea5n v\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n Th\u00e0nh bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ni\u00ean ch\u1ebft \u1edf trong qu\u00e2n ; cho m\u1ed9t c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng v\u00e0 10 t\u1ea5m v\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, ban l\u1ecbch cho trong ngo\u00e0i, l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng h\u1eb1ng n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m tuy\u1ec3n sinh vi\u00ean to\u1ea1 gi\u00e1m, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u0103n h\u1ecdc gi\u1ecfi c\u00f3 th\u1ec3 cho l\u00e0m quan th\u00ec k\u00ea t\u00ean t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh cho Tri huy\u1ec7n \u1edf kinh huy\u1ec7n tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00e1nh v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110\u00e0m l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho Cai b\u1ea1 v\u00e0 K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i c\u00f9ng v\u1edbi Tr\u1ea5n th\u1ee7 cai qu\u1ea3n s\u00e1u c\u01a1 Ki\u00ean. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc s\u00e1u c\u01a1 Ki\u00ean chuy\u00ean do tr\u1ea5n th\u1ee7 qu\u1ea3n l\u0129nh. G\u1eb7p Nguy\u1ec5n V\u0103n So\u1ea1n d\u00e2ng s\u1edb xin b\u1ed5 th\u1ee5 cai ph\u00f3 l\u00e2n l\u00e0m b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9, ty thu\u1ed9c bi\u00ean t\u00ean l\u1eabn l\u1ed9n, b\u1ed9 b\u00e0n gi\u00e1ng So\u1ea1n 2 c\u1ea5p, K\u00fd l\u1ee5c V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t mi\u1ec5n ngh\u1ecb. Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ea3n s\u1edb \u0111\u00f3ng \u1ea5n c\u1ee7a tr\u1ea5n, k\u00fd l\u1ee5c h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft !\u201d. B\u00e8n ph\u1ea1t c\u1ea3 Huy \u0110\u1ea1t. Nh\u00e2n c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi bi\u1ec1n binh c\u00e1c dinh v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Th\u1ecb n\u1ed9i \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m h\u1ebft th\u1ea3y t\u1eadp h\u1ee3p \u1edf Kinh. T\u1eeb \u0111\u1ea5y c\u1ee9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u xu\u00e2n th\u00ec \u0111\u1ec1u h\u1ecdp, t\u1edbi thu th\u00ec chia ban, b\u00e8n th\u00e0nh l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c qu\u00e2n \u1edf Thanh, Ngh\u1ec7 v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh n\u0103m nay v\u00ec kh\u00f3 nh\u1ecdc l\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n g\u1ecdi v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t ((1) <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%E1%BB%93ng_h%E1%BB%93_c%C3%A1t\">\u0110\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t<\/a> : ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0 \u201cSa l\u1eadu \u6c99\u6f0f \u201d. \u1edf ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc Trung Qu\u1ed1c m\u00f9a r\u00e9t n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3ng th\u00e0nh b\u0103ng, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 ph\u1ea3i l\u1ea5y c\u00e1t thay n\u01b0\u1edbc. N\u01b0\u1edbc ta c\u0169ng b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc c\u00e1ch \u1ea5y). (S\u00e1u b\u1ed9, ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 Kh\u1ed1, \u0111\u1ec1u 1 c\u00e1i ; Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m 10 c\u00e1i ; dinh Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i, c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung, \u0111\u1ec1u 1 c\u00e1i ; Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u 3 c\u00e1i ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An, Phi\u00ean An, Bi\u00ean Ho\u00e0, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Thanh, H\u00e0 Ti\u00ean, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, v\u00e0 5 n\u1ed9i tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u 2 c\u00e1i ; \u0111\u1ea1o Thanh B\u00ecnh v\u00e0 6 ngo\u1ea1i tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u 1 c\u00e1i ; \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, b\u1ea3o Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, ph\u1ee7 th\u00e0nh H\u00e0 Hoa, ph\u1ee7 th\u00e0nh Di\u1ec5n Ch\u00e2u, ph\u1ee7 th\u00e0nh Th\u1ea1ch H\u00e0 \u1edf Ngh\u1ec7 An, b\u1ea3o Th\u1ed5 S\u01a1n \u1edf Thanh Hoa, \u0111\u1ec1u 1 c\u00e1i).<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ph\u00fa Y\u00ean xin kh\u00e1m ru\u1ed9ng m\u00f9a thu \u1edf ph\u1ee7 Tuy Ho\u00e0 b\u1ecb h\u1ea1i. Vua n\u00f3i : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 thu\u1ebf v\u1ee5 \u0111\u00f4ng, sao \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ec v\u1edbi ru\u1ed9ng h\u1ea1 m\u00e0 xin kh\u00e1m. N\u1ebfu c\u00f3 tai th\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 n\u00ean l\u00e0m bi\u1ec3u t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 bi\u1ebft h\u1ebft \u1ea9n t\u00ecnh c\u1ee7a d\u00e2n l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Ngh\u1ec7 An tr\u1ed9m n\u1ed5i \u1edf huy\u1ec7n Thanh Ch\u01b0\u01a1ng. B\u1ed5 bi\u1ec1n l\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 Nguy\u1ec5n V\u0103n Minh b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh thua, Cai \u0111\u1ed9i Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ecbnh ch\u1ebft tr\u1eadn, binh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua n\u00f3i : \u201cH\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m quan qu\u00e2n, m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u1ecf, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, ch\u1ee9c v\u00f5 h\u00e8n \u0111\u1ebfn th\u1ebf l\u00e0 c\u00f9ng. Nguy\u1ec5n V\u0103n Minh th\u00ec x\u1eed tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 3 th\u00e1ng, g\u1eb7p c\u00f3 sai ph\u00e1i cho g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ecbnh cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t 50 quan\u201d. Nh\u00e2n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb sau quan qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o g\u1eb7p nguy m\u00e0 li\u1ec1u ch\u1ebft kh\u00f4ng s\u1ee3 v\u00e0 \u0111\u00e1nh nhau b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 c\u00f2n h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, l\u00e3nh binh \u0111\u1ea1i vi\u00ean hay quan tr\u00ean s\u1edf t\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd l\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p. N\u1ebfu m\u00ecnh t\u1ef1 ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c m\u1edbi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 v\u1ea5t b\u1ecf binh kh\u00ed, th\u00ec theo lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d. L\u1ea1i th\u1ea5y b\u1ea5y gi\u1edd Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh \u0111i d\u1eb9p gi\u1eb7c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng, d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 vi\u1ec7c binh l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng l\u00e0m \u0111\u1ea7u, n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 r\u1eb1ng g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c d\u1eb9p gi\u1eb7c m\u00e0 b\u1eaft th\u00eam binh l\u00ednh \u0111em \u0111i th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, nay l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u1ea5p l\u00e0 sao ? B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m quan tr\u1ecdng m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 t\u1ed1i t\u0103m sai l\u1ea7m nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec l\u1ed7i \u0111\u1ed5 cho ai ? L\u1ea1i nghe tin b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i quen th\u00f3i b\u1eady, binh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn 7 tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ch\u1ec9 t\u00e2u c\u00f3 4, 5 tr\u0103m, sao th\u1ebf ? Ch\u1eb3ng qua l\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 \u00fd m\u01b0u tr\u00e1nh, s\u1ee3 binh nhi\u1ec1u m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c nh\u1ecf, cho n\u00ean \u0111\u1eb7t s\u1eb5n l\u1ed1i tho\u00e1t. Th\u1ef1c kh\u00f4ng ngh\u0129, m\u1ed9t binh t\u1ea5t c\u00f3 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u1ed9t binh, binh nhi\u1ec1u l\u01b0\u01a1ng \u00edt c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? V\u1eady ph\u1ea3i theo s\u1ed1 m\u00e0 c\u1ea5p. T\u1eeb sau c\u00f3 ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i, b\u1ea5t lu\u1eadn s\u1ed1 ng\u00e0y nhi\u1ec1u \u00edt, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ea5p \u0111\u00fang l\u1ec7, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea7n ch\u1edd ch\u1eadm tr\u1ec5\u201d. Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu B\u1ea3o \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. Nguy\u1ec5n Kim Truy l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f2n \u00edt ng\u00e0y, ph\u1ea1t b\u1ed5ng 9 th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam h\u1ea1 l\u00e0 Phan Quang Anh tr\u00e1i ph\u00e9p kh\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, b\u1ecb gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t. \u00e1n th\u00e0nh, b\u1ed9 b\u00e0n xin c\u00e1ch ch\u1ee9c. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch gi\u00e1ng l\u00e0m Tri b\u1ea1 c\u00e1c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i dinh Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c l\u00e0m ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, huy\u1ec7n Minh Linh \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u1ec1 ph\u1ee7 Tri\u1ec7u Phong. (Ph\u1ee7 Tri\u1ec7u Phong tr\u01b0\u1edbc l\u0129nh 5 huy\u1ec7n. \u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long cho 3 huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n, Ph\u00fa Vang l\u1ec7 v\u00e0o dinh Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, 2 huy\u1ec7n \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng v\u00e0 H\u1ea3i L\u0103ng c\u00f9ng v\u1edbi huy\u1ec7n Minh Linh ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u1ec7 v\u00e0o dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. \u0110\u1ebfn nay cho \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng, H\u1ea3i L\u0103ng, c\u00f9ng Minh Linh, thu\u1ed9c v\u1ec1 ph\u1ee7 Tri\u1ec7u Phong, l\u1ec7 v\u00e0o Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb), ch\u00e2u B\u1ed1 Ch\u00ednh n\u1ed9i \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0m huy\u1ec7n B\u1ed1 Ch\u00ednh, ch\u00e2u B\u1ed1 Ch\u00ednh ngo\u1ea1i l\u00e0m ch\u00e2u B\u1ed1 Ch\u00ednh, huy\u1ec7n Di\u00ean Kh\u00e1nh \u1edf Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m huy\u1ec7n Di\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, ph\u1ee7 \u0110\u1ee9c Quang \u1edf Ngh\u1ec7 An l\u00e0m ph\u1ee7 \u0110\u1ee9c Th\u1ecd, ph\u1ee7 Anh \u0110\u00f4 l\u00e0m ph\u1ee7 Anh S\u01a1n, \u0111\u1ea1o Thanh B\u00ecnh l\u00e0m \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh, tr\u1ea5n S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, tr\u1ea5n S\u01a1n Nam h\u1ea1 l\u00e0m tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, tr\u1ea5n Kinh B\u1eafc l\u00e0m tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh, tr\u1ea5n Y\u00ean Qu\u1ea3ng l\u00e0m tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Y\u00ean, ph\u1ee7 L\u1ef5 Nh\u00e2n \u1edf tr\u1ea5n S\u01a1n Nam l\u00e0m ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n, huy\u1ec7n V\u1ecdng Doanh \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0m huy\u1ec7n Phong Doanh, huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c \u1edf S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0m huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecd, huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc Y\u00ean \u1edf Tuy\u00ean Quang l\u00e0m huy\u1ec7n H\u00e0m Y\u00ean, ch\u00e2u Thu V\u1eadt l\u00e0m Thu Ch\u00e2u, Vi\u1ec7t Ch\u00e2u \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0m An Ch\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu th\u00e2n, vua r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5. Th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c ti\u1ec1n cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u1ea7n v\u1ec7 (tu\u1ea7n ph\u00f2ng h\u1ed9 v\u1ec7) t\u1eeb Th\u1ed1ng ch\u1ebf tr\u1edf xu\u1ed1ng, theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00eam nay m\u01b0a gi\u00f3 b\u1ea5t k\u1ef3, th\u1ea5y kh\u00e1 l\u1ea1nh r\u00e9t, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c bi\u1ec1n binh tu\u1ef3 gi\u00e1 \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7, d\u1ea7m s\u01b0\u01a1ng m\u00e0 tu\u1ea7n ph\u00f2ng h\u1ed9 v\u1ec7, ch\u1ee9c ph\u1eadn \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean ph\u1ea3i th\u1ebf, m\u00e0 c\u00f4ng c\u1ea7n lao c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch gia th\u01b0\u1edfng ngo\u00e0i l\u1ec7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf Thanh Hoa l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu An c\u01b0\u1edbp huy\u1ec7n Ng\u1ecdc S\u01a1n. \u00e1n th\u1ee7 b\u1ea3o Th\u1ed5 S\u01a1n l\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd H\u1ed3 B\u00f4i v\u00e0 Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 T\u0129nh Gia l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Hu\u00e2n \u0111em binh \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1eefu An v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Th\u01b0\u1edfng b\u1ecdn B\u00f4i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t l\u1ea7n k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 th\u01b0\u1edfng bi\u1ec1n binh 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ec7 l\u1ea5y b\u1edbt thu\u1ed1c s\u00fang v\u00e0 sai binh l\u00ednh h\u1ed7 t\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t ngh\u0129 m\u1ed9t li\u1ec1u thu\u1ed1c s\u00fang xem nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1i binh kh\u00ed (1 li\u1ec1u th\u00ec tr\u01b0\u1ee3ng 80, th\u00eam m\u1ed7i li\u1ec1u gia th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc), ch\u1ec9 c\u00f3 8 li\u1ec1u m\u00e0 gia \u0111\u1ebfn t\u1ed9i m\u00e3n \u0111\u1ed3 ; c\u00f2n sai 6 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i h\u1ed7 t\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, so v\u1edbi sai l\u00ednh th\u01b0\u1eddng l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang n\u1eb7ng h\u01a1n 2 b\u1eadc, tr\u01b0\u1ee3ng 60. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, xin 8 li\u1ec1u thu\u1ed1c s\u00fang xem b\u1eb1ng 2 c\u00e1i binh kh\u00ed, x\u1eed tr\u01b0\u1ee3ng 90, sai l\u00ednh h\u1ed7 t\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang n\u1eb7ng h\u01a1n so v\u1edbi thay th\u1ebf binh t\u00fac v\u1ec7, th\u00ec x\u1eed \u0111\u1ed3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi b\u00e0n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n. K\u1ec3 ra, 8 li\u1ec1u thu\u1ed1c s\u00fang m\u00e0 so ph\u1ecfng b\u1eb1ng 2 c\u00e1i binh kh\u00ed, th\u00ec n\u1ebfu m\u1ea5t m\u1ed9t bao ch\u1ee9a thu\u1ed1c s\u00fang c\u00f3 50 li\u1ec1u, ho\u1eb7c 100 li\u1ec1u, th\u00ec gia \u0111\u1ebfn t\u1ed9i ch\u1ebft v\u1eabn c\u00f2n th\u1eeba ; qu\u00e2n th\u1ecb v\u1ec7 h\u1ed7 t\u00f2ng, ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n sao \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd sai l\u00e0m vi\u1ec7c t\u01b0 ? N\u1ebfu v\u00ed v\u1edbi t\u1ed9i thay th\u1ebf binh t\u00fac v\u1ec7 m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng ra th\u00e0nh t\u1ed9i \u0111\u1ed3, th\u00ec ch\u1eb3ng kh\u1ecfi l\u00e0 t\u1ed9i n\u1eb7ng m\u00e0 ph\u1ea1t nh\u1eb9, d\u1ec5 sinh khinh th\u01b0\u1eddng. Sau c\u00f3 t\u00e1i ph\u1ea1m th\u00ec quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng theo qu\u00e2n lu\u1eadt, sao cho b\u1eb1ng b\u1ea3o r\u0103n tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f2n h\u01a1n. V\u1eady B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ec7 \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu\u201d. B\u00e8n sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ecdp hai b\u1ed9 Binh, H\u00ecnh m\u00e0 ban \u0111\u1eb7t \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ri\u00eang. \u0110\u1ebfn khi l\u1eddi b\u00e0n t\u00e2u l\u00ean, cho ch\u00e9p v\u00e0o lu\u1eadt l\u1ec7 \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. (Ph\u00e0m hu\u1ef7 b\u1ecf v\u00e0 ti\u00eau ri\u00eang c\u00e1c th\u1ee9 thu\u1ed1c s\u00fang d\u00f9ng v\u00e0o s\u00fang l\u1edbn s\u00fang nh\u1ecf, nh\u01b0 binh l\u00ednh \u1edf th\u01b0\u1eddng, thu\u1ed1c s\u00fang k\u00e8m theo \u0111\u1ea1i b\u00e1c, n\u1ebfu c\u00f3 bao th\u00ec c\u1ee9 m\u1ed9t bao x\u1eed 80 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00eam m\u1ed7i bao gia t\u1ed9i m\u1ed9t b\u1eadc ; 10 bao x\u1eed 100 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u01b0u 2.000 d\u1eb7m, th\u00eam 2 bao l\u1ea1i gia t\u1ed9i m\u1ed9t b\u1eadc, \u0111\u1ebfn 20 bao th\u00ec gi\u1ea3o giam h\u1eadu ; n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 bao th\u00ec 1 c\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng v\u00ed b\u1eb1ng 1 bao. Thu\u1ed1c s\u00fang k\u00e8m theo s\u00fang nh\u1ecf, n\u1ebfu c\u00f3 bao th\u00ec 10 bao tr\u1edf xu\u1ed1ng, kh\u00f4ng bao, th\u00ec 2 l\u1ea1ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u0169ng v\u00ed b\u1eb1ng 1 bao thu\u1ed1c s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c. N\u1ebfu binh l\u00ednh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u00e3 t\u1edbi n\u01a1i \u0111\u1ed1i tr\u1eadn, c\u00f9ng khi h\u1ed7 t\u00f2ng tu\u1ea7n du l\u1ec7 v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169 t\u00fac v\u1ec7 m\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i, th\u00ec b\u1ea5t c\u00e2u tang s\u1ed1 nhi\u1ec1u \u00edt, \u0111\u1ec1u theo qu\u00e2n ph\u00e1p x\u1eed tr\u1ea3m quy\u1ebft. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, su\u1ea5t th\u1eadp th\u1ea5t b\u00e1t th\u00ec \u0111\u1ec1u x\u1eed gi\u1ea3m 3 b\u1eadc ; t\u1ef1 m\u00ecnh ph\u1ea1m th\u00ec x\u1eed theo tr\u1ecdng t\u1ed9i. Thi\u1ec7n ti\u1ec7n sai binh l\u00ednh h\u1ed9 t\u1ea5t, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i sai 1 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec x\u1eed 80 tr\u01b0\u1ee3ng, 3 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec 100 tr\u01b0\u1ee3ng c\u00e1ch ch\u1ee9c, 6 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ph\u00e1t v\u00e3ng sung qu\u00e2n n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi xa, 9 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec gi\u1ea3o giam h\u1eadu, 10 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec tr\u1ea3m quy\u1ebft. Ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n v\u1ec7 sai 5 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec 100 tr\u01b0\u1ee3ng, 10 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec 100 tr\u01b0\u1ee3ng c\u00e1ch ch\u1ee9c, 20 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ph\u00e1t v\u00e3ng sung qu\u00e2n n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi xa, 30 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec gi\u1ea3o giam h\u1eadu, 40 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec tr\u1ea3m quy\u1ebft ngay).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ec1n th\u1ea7n c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An l\u00e0m mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i long v\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc kia ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i v\u00e0 h\u00e0o th\u00e0nh b\u1ecb n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n x\u00f3i m\u00f2n, \u0111\u1eafp nhi\u1ec1u l\u1ea7n kh\u00f4ng xong. Vua m\u1eb7c ni\u1ec7m c\u1ea7u th\u1ea7n. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e0i c\u00e1t s\u1ecfi b\u1ed3i l\u00ean cao h\u01a1n m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng h\u01a1n 10 tr\u01b0\u1ee3ng, d\u00e0i v\u00e0i m\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1ee3ng. Vua n\u00f3i : \u201c\u1ea5y l\u00e0 th\u1ea7n gi\u00fap\u201d, b\u00e8n \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 th\u1edd \u1edf mi\u1ebfu (ch\u00ednh gi\u1eefa l\u00e0 v\u1ecb Nam H\u1ea3i long v\u01b0\u01a1ng ; b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 v\u1ecb th\u1ea7n c\u1eeda Thu\u1eadn An, v\u1ecb th\u1ea7n c\u1eeda T\u01b0 Dung ; b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 v\u1ecb th\u1ea7n H\u00e0 B\u00e1), gia phong th\u1ea7n hi\u1ec7u, h\u1eb1ng n\u0103m b\u1ed1n th\u00e1ng tr\u1ecdng sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Tri ph\u1ee7 \u1edf b\u1ed1n ph\u1ee7 T\u00e2n B\u00ecnh, \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n, Ph\u01b0\u1edbc Long, Ki\u1ec1n An thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh, l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m Bi\u00ean tu l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n, Phan H\u1eefu T\u1ec9nh, V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea, Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t th\u0103ng b\u1ed5. B\u1ecdn Quy\u1ec1n b\u1ec7 t\u1eeb. Vua cho l\u00ean \u0111i\u1ec7n, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n Gia \u0110\u1ecbnh th\u00edch vi\u1ec7c ngh\u0129a, d\u1ec5 d\u1ea1y b\u1ea3o. Nay b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 tr\u1ecb, cho b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i th\u1eed vi\u1ec7c h\u00e0nh ch\u00ednh, ph\u1ea3i lo tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c ho\u00e1, khuy\u00ean b\u1ea3o th\u00f3i hay, cho x\u1ee9ng \u00fd tr\u1eabm\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTi\u1ebfn s\u0129 tri\u1ec1u ta b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0 t\u1eeb b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i. V\u1ed1n l\u00e0 d\u00e2n \u00e1o v\u1ea3i, \u0111\u1ebfn th\u1ebf c\u0169ng \u0111\u00e3 vinh r\u1ed3i ; n\u00ean g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau kh\u00f4ng b\u1ea3o tr\u1eabm l\u00e0 l\u1ea1m d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi phi t\u00e0i, m\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 kho\u00e1 th\u0103ng th\u1ee5 cho \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3n binh v\u00e0 m\u1ed9 binh. Nh\u1eefng \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp th\u1ef1c th\u1ee5 l\u01b0u ng\u1ea1ch \u1edf c\u00e1c dinh v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n, c\u00f9ng \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, su\u1ea5t th\u1eadp m\u1ed9 binh, quy\u1ec1n sai su\u1ea5t th\u1eadp gi\u1ea3n binh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a d\u1ef1 l\u1ec7 kho\u00e1 th\u0103ng th\u1ee5. B\u1ed9 Binh t\u00e2u xin \u0111\u1ecbnh kho\u00e1 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t c\u00f4ng tr\u1ea1ng. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh thi h\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>1. L\u1ea5y n\u0103m t\u00fd ng\u1ecd l\u00e0m kho\u00e1 k\u1ef3 \u0111\u1ea1i duy\u1ec7t, n\u0103m m\u00e3o d\u1eadu l\u00e0m kho\u00e1 k\u1ef3 ti\u1ec3u duy\u1ec7t. Nh\u01b0 t\u1eeb n\u0103m B\u00ednh t\u00fd tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ef1c th\u1ee5 l\u01b0u ng\u1ea1ch, ho\u1eb7c b\u1ed5 v\u1ec1 coi gi\u1ea3n binh th\u00ec cho cu\u1ed1i n\u0103m T\u00e2n t\u1ef5 b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m m\u1ed9t kho\u00e1. C\u00e1c \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf kho\u00e1 Nh\u00e2m ng\u1ecd n\u0103m \u1ea5y th\u00ec th\u0103ng th\u1ee5 ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i k\u1ec3 t\u1eeb Nh\u00e2m ng\u1ecd v\u1ec1 sau, v\u1eeba \u0111\u1ee7 6 n\u0103m th\u00ec th\u0103ng th\u1ee5 cai \u0111\u1ed9i t\u00f2ng qu\u00e2n, ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf kho\u00e1 Nh\u00e2m ng\u1ecd n\u0103m \u1ea5y th\u00ec th\u0103ng th\u1ee5 cai \u0111\u1ed9i t\u00f2ng qu\u00e2n, v\u1eabn l\u01b0u \u1edf ch\u1ee9c su\u1ea5t th\u1eadp, \u0111\u1ee3i su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf b\u1ea3n \u0111\u1ed9i c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec s\u1ebd chi\u1ebfu th\u1ee9 t\u1ef1 th\u0103ng b\u1ed5. Nh\u01b0 ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u1ef1c th\u1ee5 \u1edf 3 n\u0103m \u0110inh s\u1eedu, M\u1eadu d\u1ea7n, K\u1ef7 m\u00e3o, th\u00ec \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 kho\u00e1 \u1ea5t d\u1eadu m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 cai \u0111\u1ed9i t\u00f2ng qu\u00e2n ; ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u1ef1c th\u1ee5 \u1edf 2 n\u0103m Canh th\u00ecn, T\u00e2n t\u1ef5, th\u00ec \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 kho\u00e1 n\u0103m M\u1eadu t\u00fd m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 cai \u0111\u1ed9i t\u00f2ng qu\u00e2n. C\u00e1c ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp th\u1ef1c th\u1ee5 l\u01b0u ng\u1ea1ch b\u1ed5 coi m\u1ed9 binh th\u00ec theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>2. L\u1ea5y c\u00e1c n\u0103m d\u1ea7n, th\u00e2n, t\u1ef5, h\u1ee3i l\u00e0m kho\u00e1. Nh\u01b0 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp gi\u1ea3n binh \u0111\u00e3 d\u1ef1 th\u1ef1c th\u1ee5 \u1edf kho\u00e1 k\u1ef3 \u1ea5t h\u1ee3i, M\u1eadu d\u1ea7n, T\u00e2n t\u1ef5, th\u00ec xin t\u00ednh t\u1ef1 n\u0103m kho\u00e1 k\u1ef3 \u1ea5y \u0111\u1ee7 6 n\u0103m th\u00ec theo th\u1ee9 t\u1ef1 th\u0103ng b\u1ed5, n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec c\u1ee9 l\u1ec7 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 2, cho kh\u1edfi t\u00ednh t\u1eeb n\u0103m quy\u1ec1n sai su\u1ea5t th\u1eadp th\u00e0nh ng\u1ea1ch, \u0111\u1ee7 6 n\u0103m ho\u1eb7c 6 n\u0103m tr\u1edf l\u00ean m\u00e0 l\u1ea1i g\u1eb7p n\u0103m kho\u00e1 k\u1ef3 th\u00ec s\u01a1 b\u1ed5 th\u1ee5 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp, v\u1ec1 sau c\u1ee9 \u0111\u1ee7 6 n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t kho\u00e1, theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 b\u1ed5 ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp, \u0111\u1ebfn kho\u00e1 th\u1ee9 ba c\u0169ng l\u1ea5y l\u1ec7 m\u00e0 suy.<\/p>\n\n\n\n<p>3. \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp m\u00f4 h\u00ecnh ch\u01b0a th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec c\u0169ng l\u1ea5y n\u0103m t\u00fd ng\u1ecd l\u00e0m kho\u00e1 k\u1ef3 \u0111\u1ea1i duy\u1ec7t, n\u0103m m\u00e3o d\u1eadu l\u00e0m kho\u00e1 k\u1ef3 ti\u1ec3u duy\u1ec7t ; \u0111\u1ebfn kho\u00e1 k\u1ef3 th\u00ec th\u1ef1c th\u1ee5, th\u0103ng b\u1ed5 c\u0169ng nh\u01b0 l\u1ec7 gi\u1ea3n binh. Ph\u00e0m gi\u1ea3n binh m\u00e0 th\u1eadp thi\u1ebfu 5 t\u00ean tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed9 binh m\u00e0 kh\u00f4ng th\u00e0nh v\u1ec7 \u0111\u1ed9i th\u00ec vi\u00ean su\u1ea5t th\u1eadp \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 kho\u00e1 l\u1ec7 su\u1ea5t th\u1eadp m\u1ed9 binh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u00e0 sau \u0111\u1ebfn kho\u00e1 k\u1ef3 s\u1ed1 binh c\u1ee7a th\u1eadp kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>4. Gi\u1ea3n binh \u1edf h\u1ea1t th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169ng l\u1ea5y c\u00e1c n\u0103m t\u00fd, ng\u1ecd, m\u00e3o, d\u1eadu l\u00e0m kho\u00e1, s\u01a1 th\u1ee5 v\u00e0 th\u0103ng b\u1ed5 c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 l\u1ec7 gi\u1ea3n binh tr\u01b0\u1edbc).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ch\u1ea5n v\u00f5 Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu L\u1ee3i l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban c\u1ea5p \u1ea5n \u0111\u1ed3ng cho c\u00e1c dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o ph\u1ee7 huy\u1ec7n ch\u00e2u (\u1ea5n c\u1ee7a dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o th\u00ec nu\u1ed1m h\u00ecnh con h\u1ed5, d\u00e2y m\u00e0u t\u00eda, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u b\u1eb1ng son ; \u1ea5n c\u1ee7a ph\u1ee7 huy\u1ec7n ch\u00e2u th\u00ec nu\u1ed1m th\u1eb3ng, ph\u1ee7 th\u00ec d\u00e2y xanh, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u m\u00e0u h\u1ed3ng, huy\u1ec7n ch\u00e2u th\u00ec d\u00e2y \u0111en, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u m\u00e0u t\u00eda).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t m\u00e3o, t\u1ebf H\u1ee3p h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy t\u1eb7ng Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ch\u00ed l\u00e0m H\u1eefu ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n, thu\u1ef5 l\u00e0 Trung \u0110i\u1ec7u, \u0110\u1ee9c Ch\u00ed l\u00e0 cha Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Huy\u00ean, n\u0103m Qu\u00fd s\u1eedu theo qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, b\u1ecb \u0111\u1eafm thuy\u1ec1n, ch\u1ebft \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n Di\u00ean Kh\u00e1nh, \u0111\u1ebfn nay phong t\u1eb7ng cha m\u1eb9 quan vi\u00ean, \u0110\u1ee9c Huy\u00ean cho l\u00e0 cha c\u00f9ng ph\u1ea9m v\u1edbi con, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, m\u1edbi \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eb7c \u00e2n cho t\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ki\u00ean uy Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i \u0111i B\u1eafc Th\u00e0nh qu\u1ea3n th\u00fa binh Ti\u1ec1n dinh, theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Phong v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf. Phong theo xa gi\u00e1 v\u1ec1 Kinh ch\u1ea7u h\u1ea7u, \u0111\u1ebfn nay nh\u00e2n H\u01b0ng Ho\u00e1 c\u00f3 lo\u1ea1n m\u1edbi cho v\u1ec1, cho 200 quan ti\u1ec1n. Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Giai v\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00e2m \u0111em 600 binh \u0111i theo.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5m th\u1ee5 ch\u00e1u n\u1ed9i Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Huy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc \u0110\u1ea1i l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng trung, cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 m\u1ed9t c\u1eb7p \u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban c\u1ea5p \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng g\u1ed7, cho 10 v\u1ec7 T\u1ea3 h\u1eefu d\u1ef1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung, 20 v\u1ec7 c\u1ee7a b\u1ed1n dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, H\u1ed5 oai qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i v\u00e0 3 v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u, Th\u00e0nh v\u00f5, K\u1ef3 v\u00f5, t\u1ea5t c\u1ea3 33 v\u1ec7, m\u1ed7i v\u1ec7 m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Nam c\u00f3 s\u00e2u keo. Vua bi\u1ebft tin, bu\u1ed3n m\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay c\u00e1c h\u1ea1t thu ho\u1ea1ch k\u00e9m, Qu\u1ea3ng Nam h\u1ea1i nh\u1ea5t sao l\u1ea1i c\u00f2n g\u1eb7p n\u1ea1n s\u00e2u ! V\u1ea3 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ee9a s\u1eb5n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng m\u1ea5t m\u00f9a. V\u00e0o kho\u1ea3ng thu \u0111\u00f4ng n\u00e0y, gi\u00e1 g\u1ea1o l\u00ean cao, \u0111\u00e3 ph\u00e1t th\u00f3c kho b\u00e1n ra, n\u1ebfu sang n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, kho ch\u1ee9a l\u1ea1i \u0111\u1ea7y m\u1edbi c\u00f3 th\u00f3c ph\u00f2ng b\u1ecb. V\u00ed l\u1ea1i m\u1ea5t m\u00f9a th\u00ec l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ? Mu\u1ed1n kh\u00f4ng lo c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Kh\u00e1nh v\u00e0 Th\u1ef1 k\u00fd l\u1ee5c l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh Tr\u1ea7n C\u00f4ng Tu\u1ea5n quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. Tr\u01b0\u1edbc kia b\u1ecdn Kh\u00e1nh c\u00f9ng v\u1edbi ph\u00e1i vi\u00ean Ng\u00f4 Th\u1ebf M\u1ef9 v\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy Phi\u00ean h\u1ed9i ph\u00e1t th\u00f3c b\u00e1n cho d\u00e2n 370 x\u00e3 th\u00f4n trong h\u1ea1t. D\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u0129nh c\u00f3 159 x\u00e3, m\u00e0 b\u00e1n ra h\u1ebft c\u1ea3 10.000 h\u1ed9c th\u00f3c. Trong \u0111\u00f3, c\u00f3 x\u00e3 ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3c \u00edt, c\u0169ng c\u00f3 x\u00e3 ng\u01b0\u1eddi \u00edt m\u00e0 th\u00f3c l\u1ea1i nhi\u1ec1u. Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p h\u1ea1ch t\u00e2u. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c b\u00e1n th\u00f3c l\u00e0 v\u1ed1n mu\u1ed1n cho nh\u00e0 ngh\u00e8o d\u00e2n c\u00f9ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9i \u01a1n. Nay b\u1ecdn ch\u00fang d\u1ee5ng \u00fd th\u1ea5p cao, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00e0m t\u1ec7, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i 211 x\u00e3 d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m \u01a1n ch\u00fat n\u00e0o, th\u00ec t\u1ed9i k\u1ec3 sao cho xi\u1ebft\u201d. L\u1eadp t\u1ee9c sai b\u1eaft giam, c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam ngh\u1ecb. \u00e1n th\u00e0nh, Nguy\u1ec5n C\u1eedu Kh\u00e1nh v\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 b\u1ecb ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i Qu\u1ea3ng Nam, Th\u1ebf M\u1ef9 v\u00e0 Duy Phi\u00ean b\u1ecb ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Ai ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh th\u00f3c b\u00e1n th\u00ec ph\u00e1t th\u00eam th\u00f3c kho 5.100 h\u1ed9c b\u00e1n cho. C\u00f3 d\u00e2n hai x\u00e3 Minh Linh v\u00e0 B\u00e0o Ph\u1ed1 l\u0129nh th\u00f3c ch\u1edf v\u1ec1 b\u1ecb \u0111\u1eafm thuy\u1ec1n \u1edf ng\u00e3 ba s\u00f4ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u1ea3i L\u0103ng), ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i 10 ng\u01b0\u1eddi. Vua nghe tin th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, c\u1ea5p tu\u1ea5t cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan ti\u1ec1n, l\u1ea1i cho d\u00e2n 15 h\u1ed9c th\u00f3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Qu\u1ea3ng Nam ch\u1ecdn 37 th\u1edbt voi c\u00f4ng gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u00f3ng binh \u1edf L\u01b0 Kh\u00ea. Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tu\u1ea5n ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn b\u1ea3o B\u1ea3o Th\u1eafng, u\u1ef7 cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u1ee9ng coi ch\u1edf thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 do \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn. B\u1ecdn gi\u1eb7c gi\u1eef \u1ea5n S\u01a1n \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7. Kh\u1eafc Tu\u1ea5n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c, binh \u0111\u1ebfn B\u00f4 Kh\u00ea \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf b\u1edd b\u1eafc, gi\u1eb7c lui gi\u1eef b\u1edd ph\u00eda nam. Kh\u1eafc Tu\u1ea5n nh\u00e2n ban \u0111\u00eam \u0111\u00e1nh \u00fap gi\u1eb7c ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9ng Cam \u0110\u01b0\u1eddng. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u01b0\u1edfng cho quan v\u00e0 binh 1.000 quan ti\u1ec1n. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb nay n\u00ean nh\u00e2n c\u01a1 th\u1eeba th\u1ebf m\u00e0 g\u1eafng s\u1ee9c ti\u1ebfn l\u00ean, ph\u1ea3i khi\u1ebfn l\u0169 gi\u1eb7c d\u00e2ng m\u00e1u v\u00e0o b\u00faa r\u00ecu cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 ta s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 vai, tr\u1eabm kh\u00f4ng nh\u1eefng tha t\u1ed9i ng\u00e0y n\u1ecd \u0111\u00f3ng qu\u00e2n t\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i x\u00e9t c\u00f4ng tr\u1ea1ng m\u00e0 th\u01b0\u1edfng h\u1eadu cho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tu\u1ea5n ti\u1ebfn binh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9ng Cam \u0110\u01b0\u1eddng, sai b\u1ecdn V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu qu\u00e2n qu\u1ea3n c\u01a1 Trung h\u00f9ng Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh B\u1ea3o \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, \u0111\u1ed1t tr\u1ea1i l\u00e1n. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00fd Khai Ba ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9ng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n. Qu\u00e2n ta \u0111u\u1ed5i theo, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ef5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Vi V\u0103n Ba v\u00e0 L\u00fd V\u0103n L\u1eadt. Gi\u1eb7c l\u1ea1i gi\u1eef \u0111\u1ed9ng Gia Ph\u00fa. Kh\u1eafc Tu\u1ea5n \u0111\u00e1nh ch\u00e9m h\u01a1n 10 \u0111\u1ea7u, b\u1eaft s\u1ed1ng ngu\u1ef5 Phi h\u1ed5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Tri\u1ec7u Th\u00e0nh B\u1ea3o. \u0110\u00e0o V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed9ng V\u0169 Lao, c\u0169ng ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 \u0111\u1ea7u. Gi\u1eb7c ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Qu\u00e2n ta chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111u\u1ed5i theo s\u00e1t, \u0111\u00e1nh v\u1ee1 li\u00ean ti\u1ebfp, b\u1eaft s\u1ed1ng ngu\u1ef5 qu\u1ed1c l\u00e3o L\u00fd V\u0103n Nh\u1ecb, ngu\u1ef5 ti\u1ec1n phong Tri\u1ec7u V\u0103n Kh\u00e1nh, \u0110\u1eb7ng V\u0103n L\u1eadp, Tri\u1ec7u \u1ea3 \u0110\u1ed9i, L\u00fd V\u0103n \u0110inh, v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, thu \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5y t\u1edd, \u1ea5n t\u00edn, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi v\u00f4 k\u1ec3. Nghe tin th\u1eafng tr\u1eadn. Vua sai ph\u00e1t nhi\u1ec5u hoa h\u1ed3ng, nhi\u1ec5u m\u1ed9c h\u1ed3ng v\u00e0 nhi\u1ec5u tr\u1eafng \u1edf kho m\u1ed7i th\u1ee9 5 t\u1ea5m, g\u1eedi cho th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111\u1ec3 li\u1ec7u m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p. Ai b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u00ec tra r\u00f5 m\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng d\u00e2ng b\u1ea3n s\u00e1ch h\u1ed9i k\u00ea ti\u1ec1n b\u1ea1c thu\u1ebf thuy\u1ec1n t\u00e0u c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 ba n\u0103m K\u1ef7 m\u00e3o, Canh th\u00ecn, T\u00e2n t\u1ef5. (N\u0103m K\u1ef7 m\u00e3o, thuy\u1ec1n t\u00e0u 3.148 chi\u1ebfc, n\u1ed9p thu\u1ebf ban ((1) Thu\u1ebf ban : theo thuy\u1ec1n t\u00e0u to nh\u1ecf r\u1ed9ng h\u1eb9p m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf) v\u00e0 thu\u1ebf c\u1ea3ng, b\u1ea1c \u0111\u0129nh h\u1ea1ng 10 l\u1ea1ng l\u00e0 66 \u0111\u0129nh, h\u1ea1ng 1 l\u1ea1ng l\u00e0 1.721 \u0111\u0129nh, ti\u1ec1n h\u01a1n 2.430 quan. N\u0103m Canh th\u00ecn, thuy\u1ec1n t\u00e0u 3.246 chi\u1ebfc, n\u1ed9p thu\u1ebf ban v\u00e0 thu\u1ebf c\u1ea3ng c\u00f9ng thu\u1ebf H\u1ea1 Ch\u00e2u ((2) Thu\u1ebf H\u1ea1 Ch\u00e2u : H\u1ea1 Ch\u00e2u l\u00e0 T\u00e2n Gia Ba [Singapore], thuy\u1ec1n H\u1ea1 Ch\u00e2u sang bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u00e1nh thu\u1ebf theo l\u1ec7 thuy\u1ec1n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c), b\u1ea1c \u0111\u0129nh h\u1ea1ng 10 l\u1ea1ng l\u00e0 92 \u0111\u0129nh, h\u1ea1ng 1 l\u1ea1ng l\u00e0 1.297 \u0111\u0129nh, ti\u1ec1n h\u01a1n 28.800 quan. N\u0103m T\u00e2n t\u1ef5, thuy\u1ec1n t\u00e0u 3.190 chi\u1ebfc, n\u1ed9p thu\u1ebf ban v\u00e0 thu\u1ebf c\u1ea3ng c\u00f9ng thu\u1ebf H\u1ea1 Ch\u00e2u, b\u1ea1c \u0111\u0129nh h\u1ea1ng 10 l\u1ea1ng l\u00e0 83 \u0111\u0129nh, h\u1ea1ng 1 l\u1ea1ng l\u00e0 509 \u0111\u0129nh, b\u1ea1c phi\u1ebfn 2 phi\u1ebfn, ti\u1ec1n h\u01a1n 32.470 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb K\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n XIX<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m Qu\u00fd m\u00f9i, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4 [1823] (Thanh \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 3) m\u00f9a xu\u00e2n th\u00e1ng gi\u00eang, m\u1ed3ng 1, vua \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd, l\u00e0m l\u1ec5 Kh\u00e1nh h\u1ea1 (d\u00e2ng 10 l\u1ea1ng v\u00e0ng). Xong r\u1ed3i, ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, b\u1ea7y t\u00f4i ch\u1ea7u m\u1eebng. L\u1ec5 xong, ban y\u1ebfn v\u00e0 th\u01b0\u1edfng theo th\u1ee9 b\u1eadc. T\u1ef1 \u0111\u1ea5y h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. (C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; quan v\u0103n v\u00f5, Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m 12 l\u1ea1ng, T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m 10 l\u1ea1ng, Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m 8 l\u1ea1ng, T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m 6 l\u1ea1ng, Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m 5 l\u1ea1ng, T\u00f2ng tam ph\u1ea9m 4 l\u1ea1ng, Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m 3 l\u1ea1ng, T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m 2 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng, Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m 2 l\u1ea1ng. Quan ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1ec1 ban n\u0103m, T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean th\u00ec chi\u1ebfu ph\u1ea9m th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p, t\u1eeb Ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng 1 l\u1ea1ng. V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng, h\u00e0nh t\u1ea9u Th\u1ecb n\u1ed9i ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 1 l\u1ea1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb sau g\u1eb7p c\u00e1c kh\u00e1nh ti\u1ebft, quan c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n c\u00f3 m\u1ed9t vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ebfn Kinh l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u1ea7u m\u1eebng th\u00ec \u1edf h\u1ea1t ph\u00e1t giao cho t\u1edd bi\u1ec3u v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y th\u00ec c\u00f9ng v\u1edbi u\u1ef7 vi\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng theo ban m\u00e0 kh\u00e1nh h\u1ea1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1ef1 vi\u1ebft s\u00e1u ch\u1eef l\u1edbn \u201cPh\u01b0\u1edbc Th\u1ecd Th\u01b0\u1ee3ng Th\u1ecd H\u1eefu Ni\u00ean\u201d ((1) H\u1eefu ni\u00ean : \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a) v\u00e0o b\u1ed1n b\u1ee9c gi\u1ea5y r\u1ed3ng, \u0111\u01b0a b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m m\u1edbi tr\u1eabm khai b\u00fat vi\u1ebft s\u00e1u ch\u1eef \u1ea5y, hai ch\u1eef \u201cTh\u01b0\u1ee3ng Th\u1ecd\u201d l\u00e0 d\u00e2ng cung T\u1eeb Th\u1ecd, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ph\u01b0\u1edbc l\u1edbn, hai ch\u1eef \u201cH\u1eefu Ni\u00ean\u201d \u0111\u1ec3 c\u1ea7u cho d\u00e2n ta n\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, hai ch\u1eef \u201cPh\u01b0\u1edbc Th\u1ecd\u201d \u0111\u1ec3 \u1edf b\u00ean h\u1eefu ch\u1ed7 ng\u1ed3i \u0111\u1ec3 theo \u00fd ngh\u0129a nh\u00e0 vua thu ph\u01b0\u1edbc m\u00e0 ban cho d\u00e2n\u201d. Nh\u00e2n h\u1ecfi Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y \u0111\u1ea7u n\u0103m gi\u00f3 nh\u1eb9 l\u00e0 gi\u00f3 g\u00ec v\u1eady ?\u201d. H\u1eefu Th\u1eadn \u0111\u00e1p : \u201cGi\u00f3 \u0111\u00f4ng b\u1eafc l\u00e0 tri\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i m\u00f9a k\u00e9m, tr\u1eabm t\u1eebng th\u1ee9c ng\u1ee7 kh\u00f4ng y\u00ean ; nh\u01b0 l\u1eddi ng\u01b0\u01a1i v\u1eeba n\u00f3i l\u00f2ng tr\u1eabm h\u01a1i y\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i ch\u01a1i \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng giao, b\u1ea3o c\u00e1c quan \u0111i theo r\u1eb1ng : \u201cXu\u00e2n n\u0103m nay ti\u1ebft tr\u1eddi ho\u00e0 \u1ea5m kh\u1eafp n\u01a1i, tr\u1eabm \u0111i xem x\u00e9t \u0111\u1ec3 c\u00f9ng vui v\u1edbi d\u00e2n. N\u00ean truy\u1ec1n l\u1ec7nh cho nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf ch\u1ee3 b\u00faa bu\u00f4n b\u00e1n nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng. Bi\u1ec1n binh theo h\u1ea7u d\u00e1m do\u1ea1 n\u1ea1t qu\u1ea5y nhi\u1ec5u th\u00ec l\u00e0m t\u1ed9i\u201d. B\u00e8n sai ph\u00e1t 500 quan ti\u1ec1n chia c\u1ea5p cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu ngh\u00e8o t\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu d\u1ea7n, t\u1ebf Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n th\u1ea5t t\u1eeb 15 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean 1.000 quan ti\u1ec1n. C\u00f3 b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 70 tu\u1ed5i, vua b\u1ea3o Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn r\u1eb1ng : \u201cT\u00f4n th\u1ea5t c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng l\u00e2u, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t l\u00e0nh, gia th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 m\u0169 \u00e1o\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 H\u1ed9 t\u01b0 \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thu ho\u1ea1ch \u0111\u1ec1u c\u1ee9 ru\u1ed9ng l\u00faa trong h\u1ea1t thu ho\u1ea1ch 10 ph\u1ea7n, ho\u1eb7c 8, 9 ph\u1ea7n 10 th\u00ec k\u00ea \u0111\u1ee7 ph\u00e2n s\u1ed1 thu ho\u1ea1ch, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng coi qu\u00e2n th\u00ec l\u1ec7 c\u1ea5p n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng, h\u01b0u tr\u00ed th\u00ec \u0111\u00ecnh l\u01b0\u01a1ng, b\u00e8n d\u1ee5 r\u1eb1ng t\u1eeb nay vi\u00ean n\u00e0o h\u00e8n k\u00e9m kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c, v\u00e0 c\u00f3 \u00fd tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ng\u1ea1i n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i th\u00e1c b\u1ec7nh xin ngh\u1ec9, th\u00ec b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m m\u00e0 \u0111\u1ee3i b\u1ed5. Vi\u00ean n\u00e0o gi\u00e0 \u1ed1m xin h\u01b0u th\u00ec x\u00e9t t\u1eeb ng\u00e0y l\u00e0m quan t\u1eebng c\u00f3 \u0111i tr\u1eadn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng th\u00ec c\u1ea5p cho n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 nu\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng ch\u00f9a Long Ph\u01b0\u1edbc. Ch\u00f9a \u1edf ba ph\u01b0\u1eddng An \u0110\u1ecbnh Nha, An H\u01b0\u1edbng, Ph\u01b0\u01a1ng Xu\u00e2n thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. Bu\u1ed5i qu\u1ed1c s\u01a1 d\u00e2n ba ph\u01b0\u1eddng \u1ea5y c\u1ea3m m\u1ebfn \u01a1n \u0111\u1ee9c Th\u00e1i t\u1ed5, d\u1ef1ng mi\u1ebfu \u0111\u1ec3 th\u1edd. \u0110\u1ebfn nay dinh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua giao xu\u1ed1ng b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n th\u1edd c\u00fang nh\u1ea3m nh\u00ed kh\u00f4ng n\u00ean, xin \u0111\u00ecnh ch\u1ec9. Vua b\u00e8n sai \u0111\u1ed5i d\u1ef1ng l\u00e0m ch\u00f9a, c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, khi l\u00e0m xong cho 300 quan ti\u1ec1n, tr\u1eeb t\u00f4 thu\u1ebf h\u01a1n 70 m\u1eabu ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang, \u0111\u1eb7t 3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 phu.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, v\u00ec gi\u00f3 \u0111\u00f4ng n\u1ed5i to, n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u l\u00ean m\u1ea1nh, c\u1ed3n c\u00e1t n\u1ed5i l\u00ean, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00eanh n\u00f4ng h\u1eb9p l\u1ea1i, thuy\u1ec1n ghe \u0111i l\u1ea1i kh\u00f3 kh\u0103n. Vua nghe tin. Sai ng\u01b0\u1eddi v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 tr\u00ecnh xem. B\u00e8n vi\u1ebft l\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 m\u1ea5y ch\u1eef son \u201c\u0110\u1ea1i thu\u1ef7 l\u01b0u th\u00f4ng th\u00e2m th\u1eadp d\u01b0 x\u00edch, k\u1ef3 nh\u01b0 s\u1edf nguy\u1ec7n\u201d ((1) \u0110\u1ea1i thu\u1ef7 l\u01b0u th\u00f4ng th\u00e2m th\u1eadp d\u01b0 x\u00edch, k\u1ef3 nh\u01b0 s\u1edf nguy\u1ec7n : n\u01b0\u1edbc to ch\u1ea3y th\u00f4ng, s\u00e2u h\u01a1n 10 th\u01b0\u1edbc, c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 \u00fd) [B\u1ea3n in m\u1ea5t ba ch\u1eef]. N\u01a1i \u1ea5y qu\u1ea3 nhi\u00ean th\u1ea5y ch\u1ea3y th\u00f4ng, r\u1ed9ng v\u00e0i m\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u h\u01a1n tr\u01b0\u1ee3ng. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e2n nh\u1ecf m\u1ecdn t\u1ef1 th\u1eb9n \u1edf tr\u00ean mu\u00f4n d\u00e2n, ng\u1edd \u0111\u00e2u l\u00f2ng th\u00e0nh t\u01b0\u1edfng ngh\u0129 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd ph\u01b0\u1edbc thi\u00eang, tr\u1eabm l\u1ea1i c\u00e0ng th\u00eam k\u00ednh c\u1ea9n trong kho\u1ea3ng tr\u1eddi ng\u01b0\u1eddi giao c\u1ea3m\u201d. B\u00e8n sai l\u1ea5y l\u1ec5 th\u00e1i lao ((2) Th\u00e1i lao : tr\u00e2u, ho\u1eb7c l\u00e0 tam sinh) t\u1ebf mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i long v\u01b0\u01a1ng ((3) Nam H\u1ea3i long v\u01b0\u01a1ng mi\u1ebfu : mi\u1ebfu th\u1edd thu\u1ef7 th\u1ea7n \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t c\u00e1c ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh v\u00e0 Ph\u1ee7 do\u00e3n Ph\u1ee7 th\u1eeba ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean (\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, Ph\u1ee7 do\u00e3n \u0111\u1ec1u Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, Ph\u1ee7 th\u1eeba Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m). \u0110\u1ed5i b\u1ed5 L\u01b0u th\u1ee7 dinh Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh ki\u00eam l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, K\u00fd l\u1ee5c Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean, c\u1ea5p cho \u1ea5n Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u1ee7 v\u00e0 ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t c\u00e1c vi\u00ean d\u1ecbch \u1edf ty Thanh c\u1ea7n thu\u1ed9c T\u00e0o ch\u00ednh (t\u01b0 v\u1ee5 1 ng\u01b0\u1eddi, b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 15 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh th\u1ec3 th\u1ee9c v\u0103n ti\u00ean v\u00e0 v\u0103n bi\u1ec3u v\u1ec1 c\u00e1c ti\u1ebft kh\u00e1nh h\u1ea1. B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cH\u1eb1ng n\u0103m g\u1eb7p c\u00e1c ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd, V\u1ea1n th\u1ecd, Ch\u00ednh \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, t\u1edd ti\u00ean v\u00e0 t\u1edd bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 (ba ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd, Ch\u00ednh \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng \u1edf cung T\u1eeb Th\u1ecd, m\u1ed7i ti\u1ebft vua d\u00e2ng m\u1ed9t \u0111\u1ea1o kim ti\u00ean ch\u00fac m\u1eebng, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, ho\u00e0ng th\u00e2n, t\u00f4n nh\u00e2n v\u00e0 tr\u0103m quan d\u00e2ng m\u1ed9t \u0111\u1ea1o bi\u1ec3u t\u00e2u vi\u1ec7c. Ri\u00eang ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd, th\u00ec c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u d\u00e2ng m\u1ed9t \u0111\u1ea1o ti\u00ean ch\u00fac m\u1eebng. V\u1ec1 ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, Ch\u00ednh \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng \u1edf ng\u1ef1 ti\u1ec1n, th\u00ec c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ho\u00e0ng th\u00e2n, t\u00f4n nh\u00e2n v\u00e0 tr\u0103m quan d\u00e2ng m\u1ed9t \u0111\u1ea1o bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng v\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea1o bi\u1ec3u t\u00e2u vi\u1ec7c ; c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n c\u0169ng \u0111\u1ec1u m\u1ed9t \u0111\u1ea1o bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng v\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea1o bi\u1ec3u t\u00e2u vi\u1ec7c). Duy t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi k\u1ef3 m\u1edbi ngh\u0129 so\u1ea1n, l\u1eddi v\u0103n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p, s\u1ee3 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u01b0u v\u00e0o H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n, nay xin sai H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n so\u1ea1n \u0111\u1ecbnh v\u0103n th\u1ee9c, \u0111\u1ec3 tu\u00e2n theo l\u00e2u d\u00e0i. Nh\u01b0 g\u1eb7p l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1 kh\u00e1c m\u00e0 tu\u1ef3 vi\u1ec7c so\u1ea1n ri\u00eang th\u00ec kh\u00f4ng theo l\u1ec7 n\u00e0y\u201d. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 s\u1eedu, duy\u1ec7t binh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf c\u1ea5p \u1ea5n Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, \u1ea5n quan ph\u00f2ng Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, \u1ea5n quan ph\u00f2ng H\u1ecdc ch\u00ednh c\u00e1c dinh tr\u1ea5n, d\u1ea5u \u0111\u1ed3 k\u00fd cho ba v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng, 5 v\u1ec7 ban tr\u1ef1c qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, 12 v\u1ec7 Ng\u0169 b\u1ea3o v\u00e0 H\u00f9ng c\u1ef1, c\u00f9ng v\u1edbi d\u1ea5u ki\u1ec1m, m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1i (\u1ea5n quan ph\u00f2ng, d\u1ea5u \u0111\u1ed3 k\u00fd, \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng ch\u1ea5t \u0111\u1ed3ng ; d\u1ea5u ki\u1ec1m th\u00ec Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m v\u00e0 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m b\u1eb1ng ng\u00e0, H\u1ecdc ch\u00ednh v\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7 b\u1eb1ng g\u1ed7).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0u B\u1ea3o Tam l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh l\u1ea1i \u0111i B\u1eafc Th\u00e0nh l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 quan B\u1eafc Th\u00e0nh r\u1eb1ng : \u201c\u1edf c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n, k\u1ebdm nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua tr\u01b0\u1edbc chia ba h\u1ea1ng m\u1ed9t hai ba, g\u1ea7n nay l\u1ea1i c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebdm x\u1ea5u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea1ng ba, khi \u0111\u01b0a n\u1ed9p th\u00ec d\u1ec5 cho ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch tu\u1ef3 \u00fd n\u00e2ng l\u00ean d\u00ecm xu\u1ed1ng. Nay ph\u1ea3i l\u1eadp ph\u00e1p th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i cho n\u01b0\u1edbc v\u00e0 ti\u1ec7n cho nh\u00e0 bu\u00f4n th\u00f4ng h\u00e0nh kh\u00f4ng sinh t\u1ec7. N\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh b\u00e0n t\u00e2u \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 n\u00eau th\u01b0\u1edfng quan th\u1ecd v\u00e0 d\u00e2n th\u1ecd. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u01b0\u1ee3ng c\u1ed5 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y tr\u0103m tu\u1ed5i l\u00e0 k\u1ef3 h\u1ea1n. Song t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay th\u1ecd \u0111\u1ebfn 70 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 khen l\u00e0 \u00edt c\u00f3. Hu\u1ed1ng chi th\u1ecd t\u1edbi 100 tu\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i \u201ck\u1ef3 d\u1ecb\u201d nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi bu\u1ed5i th\u00e1i b\u00ecnh. Tr\u1eabm mong n\u01b0\u1edbc v\u00e0 d\u00e2n tr\u01b0\u1eddng th\u1ecd \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u01a1n l\u1edbn. T\u1eeb nay c\u00e1c ch\u1ee9c quan l\u1edbn nh\u1ecf, tu\u1ed5i 80 tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec cho \u0111\u1ec1 t\u00e2u r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc. Nh\u01b0 quan nh\u1ea5t nh\u1ecb tam ph\u1ea9m m\u00e0 th\u1ecd \u0111\u1ebfn 100 tu\u1ed5i th\u00ec th\u01b0\u1edfng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 10 t\u1ea5m l\u1ee5a ; t\u1eeb ng\u0169 l\u1ee5c ph\u1ea9m th\u00ec 80 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 8 t\u1ea5m l\u1ee5a ; th\u1ea5t b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u00ec 60 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 6 t\u1ea5m l\u1ee5a. M\u1ec7nh ph\u1ee5 th\u00ec chi\u1ebfu ph\u1ea9m m\u00e0 gi\u1ea3m 1 ph\u1ea7n 3. \u0110\u1ec1u c\u1ea5p cho bi\u1ec3n ng\u1ea1ch, d\u1ef1ng \u0111\u00ecnh \u1edf c\u1eeda l\u00e0ng \u0111\u1ec3 n\u00eau khen. L\u1ea1i c\u00e1ch ngo\u1ea1i gia th\u00eam quan h\u00e0m v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam gh\u1ebf, g\u1eady, \u0111\u1ed3 v\u1eb7t, g\u1ea5m, \u0111o\u1ea1n, v\u00e0ng, l\u1ee5a. T\u1edbi k\u1ef3 th\u00ec t\u00e2u r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ban c\u1ea5p. Th\u1ecd 110 tu\u1ed5i th\u00ec l\u1ea1i th\u00eam 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 5 t\u1ea5m l\u1ee5a ; c\u1ee9 th\u00eam 10 tu\u1ed5i th\u00ec s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u1ee5a l\u1ea1i g\u1ea5p \u0111\u00f4i l\u00ean, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p h\u1eadu th\u00eam. C\u00f2n nh\u01b0 s\u0129 l\u01b0u, h\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edfng m\u00e0 th\u1ecd 100 tu\u1ed5i th\u00ec th\u01b0\u1edfng 30 l\u1ea1ng, v\u1ea3i l\u1ee5a \u0111\u1ec1u 5 t\u1ea5m, c\u0169ng cho bi\u1ec3n ng\u1ea1ch v\u00e0 d\u1ef1ng \u0111\u00ecnh treo bi\u1ec3n. \u0110\u00e0n \u00f4ng th\u1ecd 100 tu\u1ed5i th\u00ec th\u01b0\u1edfng 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, v\u1ea3i l\u1ee5a m\u1ed7i th\u1ee9 3 t\u1ea5m, \u0111\u00e0n b\u00e0 th\u1ecd 100 tu\u1ed5i th\u00ec th\u01b0\u1edfng 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, l\u1ee5a v\u1ea3i \u0111\u1ec1u 2 t\u1ea5m ; \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p bi\u1ec3n treo \u1edf ch\u1ed7 \u1edf. Tr\u1edf l\u00ean, c\u1ee9 th\u00eam 10 tu\u1ed5i th\u00ec th\u01b0\u1edfng th\u00eam 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c. N\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 th\u1ecd nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec quan th\u1ee7 hi\u1ebfn v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng quan ph\u1ee7 huy\u1ec7n, th\u00ec th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i h\u1ecfi th\u0103m, \u0111\u1ea7u n\u0103m sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn nh\u00e0 c\u1ea5p r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 c\u00e1i ch\u00ed \u01b0u d\u01b0\u1ee1ng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0\u201d (Ch\u1eef bi\u1ec3n ng\u1ea1ch th\u1ecd quan v\u00e0 s\u0129 l\u01b0u th\u00ec t\u1edbi k\u1ef3 t\u00e2u xin s\u1eafc cho, ch\u1eef bi\u1ec3n ng\u1ea1ch c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u00e0n \u00f4ng th\u00ec kh\u1eafc hai ch\u1eef \u201cTh\u1ecd d\u00e2n\u201d, c\u1ee7a \u0111\u00e0n b\u00e0 th\u00ec kh\u1eafc hai ch\u1eef \u201cTrinh th\u1ecd\u201d). R\u1ed3i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, th\u1ecd d\u00e2n 100 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi (Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, th\u1ecd nam 9 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ecd ph\u1ee5 24 ng\u01b0\u1eddi ; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, th\u1ecd nam 1 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ecd ph\u1ee5 2 ng\u01b0\u1eddi ; Qu\u1ea3ng Nam, th\u1ecd nam 27 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ecd ph\u1ee5 10 ng\u01b0\u1eddi ; c\u00e1c tr\u1ea5n h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh, th\u1ecd nam 5 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ecd ph\u1ee5 2 ng\u01b0\u1eddi ; Ngh\u1ec7 An, th\u1ecd nam 6 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ecd ph\u1ee5 4 ng\u01b0\u1eddi ; c\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh, th\u1ecd nam 5 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ecd ph\u1ee5 9 ng\u01b0\u1eddi ; Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, th\u1ecd ph\u1ee5 6 ng\u01b0\u1eddi ; Thanh Hoa, th\u1ecd ph\u1ee5 1 ng\u01b0\u1eddi). Sai b\u1ed9 L\u1ec5 chi\u1ebfu l\u1ec7 n\u00eau th\u01b0\u1edfng. C\u00f3 8 ng\u01b0\u1eddi th\u1ecd d\u00e2n \u1edf Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, v\u00ec danh s\u00e1ch t\u00e2u ch\u1eadm, b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft tr\u01b0\u1edbc. Vua nghe tin n\u00f3i : \u201cTu\u1ed5i t\u00e1c l\u00e0 c\u00e1i qu\u00fd trong thi\u00ean h\u1ea1 t\u1eeb l\u00e2u. Ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 l\u1ea5y vi\u1ec7c d\u01b0\u1ee1ng l\u00e3o l\u00e0m \u0111\u1ea7u. \u0110\u1eddi H\u00e1n ban chi\u1ebfu l\u1ec7nh \u1edf S\u01a1n \u0110\u00f4ng th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 xin thong th\u1ea3 \u0111\u1eebng ch\u1ebft v\u1ed9i \u0111\u1ec3 xem \u0111\u1ee9c ho\u00e1. Nay \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kinh k\u1ef3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i cao nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho th\u00e2n kh\u00f4ng k\u1ecbp h\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1edbc tr\u1ea1ch th\u00e1i b\u00ecnh, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng\u201d. Dinh th\u1ea7n \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho th\u1ecd quan l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng dinh h\u01b0u tr\u00ed Nguy\u1ec5n Long (83 tu\u1ed5i) 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 5 t\u1ea5m l\u1ee5a, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc h\u01b0u tr\u00ed \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Huy (81 tu\u1ed5i) 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 2 t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u1edf b\u1ed1n tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn. Sai b\u1ecdn V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb trung Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ch\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n, Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd, Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh, Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn Mai Gia C\u01b0\u01a1ng, Tham qu\u00e2n Thu\u1ef7 qu\u00e2n H\u1ed3 Ti\u1ebfn Hi\u1ec7u, V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ea7n s\u00e1ch Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1eadn, Cai b\u1ea1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n, chia \u0111i c\u00e1c n\u01a1i. \u0110\u1ebfn khi t\u1ed5ng s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean, s\u1ed1 \u0111inh c\u1ee7a Ph\u00fa Y\u00ean v\u00e0 B\u00ecnh Ho\u00e0 \u0111\u1ec1u tr\u1ed9i th\u00eam m\u00e0<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00fa Y\u00ean tr\u1ed9i nh\u1ea5t (Ph\u00fa Y\u00ean tr\u1ed9i th\u00eam h\u01a1n 840 ng\u01b0\u1eddi, B\u00ecnh Ho\u00e0 tr\u1ed9i th\u00eam 660 ng\u01b0\u1eddi). Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cDuy\u1ec7t tuy\u1ec3n l\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch l\u1edbn, c\u1ed1t cho qu\u00e2n b\u00ecnh, v\u1ed1n kh\u00f4ng l\u1ea5y th\u1eeba thi\u1ebfu l\u00e0m \u01b0u li\u1ec7t. Duy s\u1ed1 \u0111inh \u1edf hai tr\u1ea5n \u1ea5y ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u00f4ng th\u00eam m\u00e0 s\u1ed5 tuy\u1ec3n c\u0169ng kh\u00f4ng thi\u00ean v\u1ec1 nh\u1eb9 n\u1eb7ng, ph\u1ea3i n\u00ean ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng. Tuy\u1ec3n quan \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh, Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u1ea3ng, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng hai l\u1ea7n k\u1ef7 l\u1ee5c, tuy\u1ec3n quan \u1edf B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 Mai Gia C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 H\u1ed3 Ti\u1ebfn Hi\u1ec7u, Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t l\u1ea7n k\u1ef7 l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c s\u1edf thu\u1ebf quan B\u1ea3o Th\u1eafng, Qu\u00e1n Ty, Tr\u00ecnh X\u00e1 \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i th\u1ed5 ph\u1ec9 n\u1ed5i lo\u1ea1n, bu\u00f4n b\u00e1n kh\u00f4ng th\u00f4ng, xin cho l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m l\u1ec7 thu\u1ebf, m\u00e0 trong s\u00e1ch t\u00e2u l\u1ea1i kh\u00f4ng chia th\u1ee9 b\u1eadc ph\u00e2n s\u1ed1. Vua qu\u1edf m\u1eafng, sai H\u1ed9 t\u00e0o \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean t\u00e2u l\u1ea1i r\u00f5 r\u00e0ng. Vi\u1ebft Nguy\u00ean v\u00ec s\u01a1 xu\u1ea5t xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. Vua tha cho giao b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n gi\u1ea3m thu\u1ebf. Nh\u00e2n d\u1ee5 r\u1eb1ng t\u1eeb sau c\u00e1c t\u00e0o H\u1ed9, Binh, H\u00ecnh, C\u00f4ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c chuy\u00ean tr\u00e1ch v\u00e0 c\u00f3 ki\u1ebfn ngh\u1ecb b\u00e0y t\u00e2u th\u00ec t\u00e0o th\u1ea7n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi t\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u1ea7n tr\u00f9 bi\u1ec7n, c\u1ed1t sao cho m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n chu \u0111\u00e1o \u1ed5n tho\u1ea3. Trong t\u1eadp t\u00e2u, \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u00ean t\u1ed5ng tr\u1ea5n, c\u00f3 ghi h\u1ecd t\u00ean c\u1ee7a t\u00e0o th\u1ea7n chuy\u00ean tr\u00e1ch v\u00e0 ch\u00ednh tay vi\u1ebft ch\u1eef \u201ck\u00fd\u201d. N\u1ebfu v\u1eabn c\u00f3 s\u1ef1 nh\u1ea7m l\u1eabn v\u1ec1 h\u1ed3 s\u01a1 nh\u01b0 th\u1ebf n\u1eefa th\u00ec t\u1ea5t giao b\u1ed9 ngh\u1ecb x\u1eed, xem t\u00e0o chuy\u00ean tr\u00e1ch nh\u01b0 t\u00e1 nh\u1ecb ((1) T\u00e1 nh\u1ecb : ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap vi\u1ec7c \u1edf b\u1eadc th\u1ee9 hai), t\u1ed5ng tr\u1ea5n nh\u01b0 tr\u01b0\u1edfng quan, ph\u00e2n bi\u1ec7t khinh tr\u1ecdng m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf Kinh s\u01b0 gi\u00e1 g\u1ea1o gi\u1ea3m xu\u1ed1ng. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNh\u01b0 th\u1ebf l\u00f2ng ta h\u01a1i y\u00ean. Duy gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf Ngh\u1ec7 An c\u00f2n cao l\u00e0 \u0111\u00e1ng lo\u201d. B\u00e8n sai b\u1ecdn Thi\u00eam s\u1ef1 \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, Lang trung B\u00f9i T\u0103ng Huy, V\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i, h\u1ed9i v\u1edbi tr\u1ea5n th\u1ea7n chia nhau \u0111i \u0111\u1ebfn kho K\u1ef3 L\u00e2n v\u00e0 kho hai ph\u1ee7 H\u00e0 Hoa v\u00e0 Di\u1ec5n Ch\u00e2u, ph\u00e1t 30.000 h\u1ed9c th\u00f3c, gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n cho d\u00e2n (1 h\u1ed9c th\u00f3c gi\u00e1 ti\u1ec1n 2 quan th\u00ec gi\u1ea3m 1 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 th\u1ee5 Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u1eddng, l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu d\u1ef1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u00e1i 6 ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba ty chia phi\u00ean m\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u1edf nh\u00e0 tr\u1ea1m, mi\u1ec5n vi\u1ec7c \u1ee9ng tr\u1ef1c cho c\u00e1c b\u1ed9 ty. L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi do tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn Kinh v\u00e0 c\u00e1c nha c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i ph\u00e1t tr\u1ea1m th\u00ec t\u01b0 cho b\u1ed9 Binh c\u1ea5p giao cho ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y do tr\u1ea1m \u0111\u1ec7 v\u1ec1. L\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng (mi\u1ebfu \u1edf x\u00e3 Ph\u00fa Xu\u00e2n, ph\u00eda nam s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng \u1edf Kinh th\u00e0nh, quy ch\u1ebf mi\u1ebfu th\u00ec ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng 5 gian, 2 gi\u1ea3i v\u0169 \u0111\u00f4ng t\u00e2y \u0111\u1ec1u 5 gian).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 d\u1eb9p y\u00ean. Sai c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 hai \u0111\u1ed9ng Gia Ph\u00fa v\u00e0 Cam \u0110\u01b0\u1eddng, b\u1ecdn gi\u1eb7c ch\u1ea1y tan t\u1ee9 ph\u00eda, ra th\u00fa \u0111\u1ebfn 1.200 ng\u01b0\u1eddi. L\u00fd Khai Ba th\u1ebf qu\u1eabn tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed9ng H\u1ed3 (t\u00ean \u0111\u1ea5t). C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u1edf ph\u1ed1 B\u1ea3o Th\u1eafng l\u00e0 Vi Trung T\u00fa \u0111\u1ebfn n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tu\u1ea5n xin ra s\u1ee9c, b\u00e8n \u0111em gia thu\u1ed9c t\u00ecm b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c Khai Ba v\u00e0 \u0111\u1ea3ng ch\u00fang \u0111em n\u1ed9p. \u0110\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o th\u1eafng tr\u1eadn, vua m\u1eebng l\u1eafm, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn cu\u1ed3ng man ngu xu\u1ea9n \u1ea5y l\u1ea1i d\u00e1m nh\u00f3m h\u1ecdp nh\u01b0 \u0111\u00e0n ong, gi\u01b0\u01a1ng c\u00f2ng nh\u01b0 b\u1ecd ng\u1ef1a, m\u00e0 ch\u1eadm b\u1ecb tr\u1eddi ph\u1ea1t n\u00ean c\u00e0ng th\u00eam ngoan cu\u1ed3ng. Nay t\u01b0\u1edbng s\u0129 theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh, m\u1ed9t l\u00f2ng c\u0103m th\u00f9 gi\u1eb7c, binh d\u00e2n Man Th\u1ed5 \u0111\u1ec1u vui l\u00f2ng ra s\u1ee9c, h\u0103ng h\u00e1i nh\u01b0 th\u1ebf, n\u00ean khen n\u00ean th\u01b0\u1edfng. V\u1eady th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc cho Vi Trung T\u00fa ch\u1ee9c h\u00e0m Ng\u0169 ph\u1ea9m v\u00e0 400 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n \u0111i tr\u1eadn th\u00ec \u0111\u1ee3i s\u00e1ch c\u00f4ng tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd khen th\u01b0\u1edfng h\u1eadu \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00fd Khai Ba th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec, \u0111\u1ea7u l\u00e2u b\u1ecf v\u00e0o h\u00f2m gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh\u201d. Trung T\u00fa t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 con nh\u00e0 bu\u00f4n, kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m quan, xin ti\u1ebfp t\u1ee5c mua thu\u1ebf quan hai s\u1edf Qu\u00e1n Ty v\u00e0 B\u1ea3o Th\u1eafng. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua kh\u00f4ng cho, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTrung T\u00fa tuy qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf n\u01b0\u1edbc Thanh m\u00e0 ng\u1ee5 \u1edf B\u1ea3o Th\u1eafng l\u00e2u r\u1ed3i, th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u1eadp ph\u00e1p, c\u00f3 th\u01b0\u1edfng c\u00f3 ph\u1ea1t, h\u00e1 l\u1ea1i v\u00ec \u0103n m\u1eb7c kh\u00e1c ti\u1ebfng n\u00f3i kh\u00e1c m\u00e0 \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1edfng sao ? V\u1eady th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ki\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u00f4 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c theo s\u1ed1 tr\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0 n\u00f3 qu\u1ea3 quy\u1ebft kh\u00f4ng mu\u1ed1n nh\u1eadn th\u00ec c\u1ea5p cho m\u0169 \u00e1o Ng\u0169 ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 vinh th\u00e2n v\u00e0 t\u1ecf r\u00f5 th\u01b0\u1eddng \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ec1n c\u00f4ng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cHai ch\u00e2u V\u0103n B\u00e0n, Thu\u1ef7 V\u0129, th\u1ed5 Tri ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u1ea3o C\u1ea9m, th\u1ed5 Cai ch\u00e2u l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim Nghi\u00eam, C\u1ef1u ph\u00f3 ch\u00e2u l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Kim Tam kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u1ed7 v\u1ec1 nh\u00f3m h\u1ecdp d\u00e2n ch\u00e2u, nhi\u1ec1u b\u1ec1 s\u00e1ch nhi\u1ec5u, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i d\u00e2n man c\u0103m t\u1ee9c, bu\u1ed9c l\u00f2ng theo gi\u1eb7c, phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn quan qu\u00e2n ph\u1ea3i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Nay vi\u1ec7c binh \u0111\u00e3 xong, b\u1ecdn B\u1ea3o C\u1ea9m xin \u0111\u1ec1u x\u1eed ch\u00e9m, b\u00eau \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n man ph\u1ee5c t\u00ecnh y\u00ean nghi\u1ec7p\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng ph\u00e0m c\u00e1c ch\u1ee9c quan \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i hi\u1ec7n tr\u1ed1n m\u00e0 quan tr\u00ean th\u1ed1ng qu\u1ea3n \u0111\u00e3 t\u00e2u l\u00ean th\u00ec thu b\u1eb1ng s\u1eafc, trong 3 th\u00e1ng ra th\u00fa th\u00ec \u0111\u00e1nh 50 roi, trong 4 th\u00e1ng cho \u0111\u1ebfn 6 th\u00e1ng ra th\u00fa th\u00ec \u0111\u00e1nh 60 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p tr\u1ea3 b\u1eb1ng s\u1eafc, giao b\u1ed9 ch\u1edd b\u1ed5. N\u1ebfu ngo\u00e0i h\u1ea1n 6 th\u00e1ng th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 ra th\u00fa hay b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1eb1ng s\u1eafc ph\u1ea3i th\u1ee7 ti\u00eau v\u00e0 v\u1eabn chi\u1ebfu lu\u1eadt ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u1edf v\u1ec7 Ch\u1ea5n uy qu\u00ea qu\u00e1n Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 theo l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi hai v\u1ec7 Th\u1ea7n uy Ch\u1ea5n uy v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n (hai v\u1ec7 \u1ea5y l\u01b0u th\u00fa \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, l\u1ea1i \u0111\u00e0o s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf. Sai T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh kh\u1edfi c\u00f4ng t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang. V\u1eeba Duy\u1ec7t nghe tin H\u01b0ng Ho\u00e1 gi\u1eb7c n\u1ed5i, d\u00e2ng s\u1edb xin ho\u00e3n. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cXem t\u1edd m\u1eadt t\u00e2u c\u1ee7a khanh bi\u1ebft k\u1ebf hay c\u1ee7a khanh m\u01b0u toan vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, tr\u00f9 t\u00ednh vi\u1ec7c bi\u00ean. Nay may t\u01b0\u1edbng s\u0129 theo m\u1ec7nh \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh v\u00e0o \u1ed5 gi\u1eb7c, t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c ch\u1eb3ng l\u00e2u s\u1ebd b\u1ecb gi\u1ebft th\u00f4i, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng lo \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c mi\u1ec1n B\u1eafc n\u1eefa, khanh n\u00ean ph\u00e1t binh d\u00e2n v\u00e9t \u0111\u00e0o s\u00f4ng \u1ea5y \u0111\u1ec3 xong c\u00f4ng vi\u1ec7c. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 m\u1ea5t c\u01a1 h\u1ed9i \u1ea5y th\u00ec kh\u00f3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m k\u1ef3 sau, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f2m ng\u00f3 ch\u00ednh l\u1ec7nh c\u1ee7a ta. Ph\u1ea3i nghi\u00eam theo \u0111\u1ea5y. Tr\u1eabm chuy\u00ean tr\u00f4ng ng\u00f3ng, t\u00e2u v\u1ec1 m\u1edbi \u0103n ngon ng\u1ee7 y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. \u0110\u1ebfn nay Duy\u1ec7t t\u00e2u xin l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1t h\u01a1n 35.000 binh d\u00e2n \u1edf th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n, c\u00f9ng h\u01a1n 10.000 binh d\u00e2n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p ra l\u00e0m, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ec1u nh\u01b0 l\u1ec7 n\u0103m Gia Long. Vua y cho (d\u00e2n h\u1ea1t th\u00e0nh m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 6 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i 5.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7t 150 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9c d\u1ecbch, c\u1ea5p ti\u1ec1n 1.000 quan, g\u1ea1o 150 ph\u01b0\u01a1ng. D\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 4 quan 5 ti\u1ec1n, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i 5.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7t 100 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u1ed1c-nha B\u1ed3n-nha, c\u1ea5p ti\u1ec1n 1.000 quan, g\u1ea1o 150 ph\u01b0\u01a1ng). Ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u, Duy\u1ec7t c\u00f3 b\u1ec7nh, sai Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n B\u1eedu l\u00e0m thay.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t quan l\u1ea1i ty Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c : Qu\u1ea3n l\u00fd Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c s\u1ef1 v\u1ee5 1 vi\u00ean (tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m), Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c ty \u0111\u1ea1i s\u1ee9 1 vi\u00ean (tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m), Ph\u00f3 s\u1ee9 1 vi\u00ean (Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m), Tri b\u1ea1 2 vi\u00ean (Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m), T\u01b0 v\u1ee5 3 vi\u00ean (Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m), B\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 4 vi\u00ean, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 30 vi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh h\u1ea1n l\u1ec7 chi ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a kho Kinh. Tr\u01b0\u1edbc dinh v\u1ec7 \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, c\u00f3 khi \u0111\u1ec3 ch\u1eadm h\u00e0ng tu\u1ea7n, ho\u1eb7c tranh gi\u00e0nh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh nhau. Vua nghe t\u1ec7 \u1ea5y, sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 m\u00e0 nghi\u00eam s\u1ee9c. Ph\u00e0m dinh v\u1ec7 \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n v\u00e0 b\u1ed9 vi\u1ec7n t\u1edbi kho l\u0129nh, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 th\u1ee7 chi\u1ebfu theo \u0111\u01a1n tr\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc sau m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t cho c\u00e1i ph\u01b0\u01a1ng quan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tranh nhau v\u01b0\u1ee3t th\u1ee9 t\u1ef1. Trong \u0111\u01a1n, l\u01b0\u01a1ng 1.000 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn 700 th\u00ec ph\u00e1t cho 5 c\u00e1i ph\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb 600 \u0111\u1ebfn 400 th\u00ec ph\u00e1t 3 c\u00e1i ph\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb 300 \u0111\u1ebfn 200 th\u00ec ph\u00e1t 2 c\u00e1i ph\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb 100 tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec ph\u00e1t 1 c\u00e1i ph\u01b0\u01a1ng. M\u1ed7i th\u00e1ng, 10 v\u1ec7 Th\u1ecb trung th\u00ec ph\u00e1t ng\u00e0y m\u1ed3ng 2 ; v\u1ec7 \u0111\u1ed9i c\u00e1c dinh C\u1ea9m y, Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, H\u1ed5 oai th\u00ec ng\u00e0y m\u1ed3ng 3 ; c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u, K\u1ef3 v\u00f5, Th\u00e0nh v\u00f5, N\u1ed9i thu\u1ef7, Ph\u1ea5n d\u1ef1c, Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng, D\u1ef1c v\u00f5, N\u1ed9i h\u1ea7u, Trung h\u1ea7u, T\u1ea3 h\u1ea7u, H\u1eefu h\u1ea7u, Trung h\u1ea7u nh\u1ea5t, Ng\u00e2n s\u00fang, Th\u1ecb nghi, T\u1ea3 h\u1eefu thu\u1ed9c vi\u1ec7n \u1edf dinh Long v\u00f5 th\u00ec ng\u00e0y m\u1ed3ng 4 ; c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i n\u0103m dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, n\u0103m qu\u00e2n Trung Ti\u1ec1n T\u1ea3 H\u1eefu H\u1eadu, H\u00f9ng c\u1ef1 thu\u1ed9c T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n, th\u00ec ng\u00e0y m\u1ed3ng 5 ; c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i n\u0103m c\u01a1 Thu\u1ef7 qu\u00e2n, T\u1eeb t\u1ebf, H\u1ed9 l\u0103ng, Ng\u0169 v\u1ec7, T\u1ea3 v\u1ec7, H\u1eefu v\u1ec7, Ho\u00e0ng ki\u1ebfm, Ti\u1ec3u sai, Th\u1ecb tr\u00e0, Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, T\u1ee9 m\u00e3, B\u1ea3 l\u1ec7nh, Ti\u1ec3u h\u1ea7u, C\u1eedu d\u1ef1c, L\u1ee5c ki\u00ean, L\u00fd thi\u1ec7n, T\u00e2n nh\u1ea5t th\u00ec ng\u00e0y m\u1ed3ng 6 ; v\u0103n ban, c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng b\u00e1ch c\u00f4ng, t\u00e2n sai, gi\u00e1m th\u00e0nh, c\u00f4ng t\u00ednh, n\u1ed9i gi\u00e1m, kinh th\u01b0\u01a1ng, tu\u1ea7n b\u1ea1c, t\u00e2n s\u00e0i, ho\u1ea3 d\u01b0\u1ee3c, tu\u1ea7n h\u1ea3i, t\u00e0i hoa, thu\u1ed9c binh, thu\u1ed9c l\u1ec7, n\u1ed9i t\u1ea1o, ti\u1ec3u h\u1ea7u n\u1eef, tr\u00e1ng nh\u1ecb, vi\u1ec7t t\u01b0\u1eddng, trung sai, gi\u00e1m sinh, Th\u1eeba Thi\u00ean th\u00ec d\u00e2n phu c\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng, kinh tr\u1ea1m d\u1ecbch x\u00e1, x\u00e3 Ph\u00f9 B\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c, 8 x\u00e3 tr\u1ef1c l\u1ec7 th\u00ec ng\u00e0y m\u1ed3ng 8. \u0110\u1ec1u ph\u1ea3i trong nh\u1eefng ng\u00e0y \u1ea5y l\u0129nh xong. Qu\u00e1 h\u1ea1n m\u00e0 \u0111\u1ebfn l\u0129nh th\u00ec m\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng \u1ea5y, l\u1ea1i x\u00e9t nguy\u00ean do m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i. L\u1ea1i \u0111\u01a1n ph\u00f3 ph\u00e1t th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u00e1ng sau m\u1edbi \u0111\u1ebfn l\u0129nh, th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng cho ph\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Ngh\u1ec7 An l\u00e0 L\u00ea Quang Ch\u1ea5n h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng qu\u1ea5y ph\u00e1 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111\u1ecba h\u1ea1t Nam \u0110\u01b0\u1eddng, H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n \u0111\u00e3 l\u00e2u, tr\u1ea5n th\u1ea7n sai V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Cao Kh\u1ea3 C\u1eadn, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Th\u1ecbnh coi \u0111em binh voi \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft Ch\u1ea5n \u1edf x\u00e3 Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c, \u0111\u1ea3ng ch\u00fang h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ed7 V\u0103n Th\u1ecbnh d\u1eabn binh \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, c\u00f9ng ch\u00fang \u0111\u00e1nh nhau, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i \u0111\u1ea7u, b\u1eaft s\u1ed1ng Ch\u1ea5n \u1edf tr\u1eadn. Cao Kh\u1ea3 C\u1eadn \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp. Gi\u1eb7c tan ch\u1ea1y, \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, thu h\u1ebft s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc nay b\u1ed5 bi\u1ec1n \u1edf Ngh\u1ec7 An ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 xu\u1ea5t s\u1eafc, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen\u201d. Th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn Th\u1ecbnh k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 s\u00fang tay \u00e1o \u0111o\u1ea1n ; binh \u0111inh th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n b\u1ea1c theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng c\u0169ng c\u00f3 gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh v\u00e2y ph\u1ee7 l\u1ef5, binh ph\u1ee7 \u0111\u00e1nh ch\u1ea1y, th\u01b0\u1edfng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi l\u1ea1ng b\u1ea1c. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 H\u1ed3 V\u0103n H\u01b0u v\u00ec ng\u00e0y r\u1eb1m \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung \u1edf tr\u1ea5n l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i v\u1ecdng, kh\u00f4ng d\u1ef1 vi\u1ec7c \u1ea5y. Vua nh\u00e2n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n ph\u1ee7, tri ph\u1ee7 tr\u00fa ph\u00f2ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u1ee9 th\u00e1c l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng v\u1ec1 tr\u1ea5n \u1edf li\u1ec1n h\u00e0ng tu\u1ea7n, kh\u00f4ng ngh\u0129 r\u1eb1ng h\u1ecd \u0111\u1ec1u c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m b\u1eaft gi\u1eb7c th\u00e2n d\u00e2n, v\u00ed th\u1eed ph\u1ee7 l\u1ef5 b\u1ecf v\u1eafng, b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u00e2n th\u1ebf n\u1ed5i l\u00ean th\u00ec t\u1ed9i v\u1ec1 ai ? T\u1eeb sau ph\u00e0m v\u1ec7 u\u00fd, ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c th\u00e0nh b\u1ea3o v\u00e0 qu\u1ea3n ph\u1ee7, tri ph\u1ee7, tri huy\u1ec7n, nh\u01b0 ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t ng\u00e0y r\u1eb1m th\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ee9 ph\u1ea3i \u1edf n\u01a1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ec7n ti\u1ec7n t\u1edbi tr\u1ea5n. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 cho tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An r\u1eb1ng ph\u00e0m binh c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, c\u00f3 ai tr\u1ed1n \u0111i, \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u00e1n th\u00ec l\u1ea5y l\u00ednh \u1edf v\u1ec7 V\u00f5 th\u00e0nh \u0111i\u1ec1n b\u1ed5, ch\u01b0a th\u00e0nh \u00e1n th\u00ec b\u1eaft \u0111\u00f2i cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebfu ng\u1ea1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p th\u00ecn, \u0111\u00fac \u1ea5n \u201cHo\u00e0ng \u0111\u1ebf chi b\u1ea3o\u201d (nu\u1ed1m l\u00e0m r\u1ed3ng cu\u1ed1n hai t\u1ea7ng, vu\u00f4ng 3 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n, d\u00e0y 5 ph\u00e2n, b\u1eb1ng v\u00e0ng m\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i, n\u1eb7ng 180 l\u1ea1ng 9 \u0111\u1ed3ng 2 ph\u00e2n). Ph\u00e0m chi\u1ebfu nh\u01b0 s\u1eafc d\u1ee5 \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1ea5n \u1ea5y (c\u00e2u cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u1edd chi\u1ebfu s\u1eafc, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng nh\u1eefng ch\u1eef \u201c\u0110\u1eb7c chi\u1ebfu c\u1ed1 s\u1eafc\u201d ((1) \u0110\u1eb7c chi\u1ebfu c\u1ed1 s\u1eafc : \u0111\u1eb7c c\u00e1ch xu\u1ed1ng chi\u1ebfu, n\u00ean c\u00f3 s\u1eafc n\u00e0y), \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ec1u b\u1ecf).<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n Ph\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng ch\u1ebft, cho 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn Cai c\u01a1 Ng\u00f4 V\u0103n Trung v\u00e0 Tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh Ho\u00e0ng Trung \u0110\u1ed3ng chia ng\u1ed3i thuy\u1ec1n hai hi\u1ec7u B\u00ecnh Ba, \u0110\u1ecbnh L\u00e3ng \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cChuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 mua h\u00e0ng ho\u00e1, ch\u00ednh l\u00e0 mu\u1ed1n bi\u1ebft n\u00fai s\u00f4ng phong t\u1ee5c nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn n\u01a1i ph\u1ea3i xem k\u1ef9 la b\u00e0n, ghi ch\u00e9p r\u00f5 r\u00e0ng cho bi\u1ebft ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng\u201d. \u0110\u1ebfn khi v\u1ec1, Trung v\u00ec x\u00e9n b\u1edbt c\u1ee7a c\u00f4ng, b\u1ecb Trung \u0110\u1ed3ng t\u1ed1 gi\u00e1c, b\u1ecb ph\u00e1t l\u01b0u \u0111i Cam L\u1ed9. Vua ngh\u0129 c\u00f3 c\u00f4ng V\u1ecdng C\u00e1c, l\u1ea1i tha, ph\u00e1t \u0111i B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c. Th\u01b0\u1edfng cho Trung \u0110\u1ed3ng 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu T\u00edn l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9, sung bi\u1ec7n Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. (T\u00edn tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9, v\u00ec khi B\u1eafc tu\u1ea7n theo gi\u00e1 ch\u1eadm tr\u1ec5 b\u1ecb gi\u00e1ng Lang trung, \u0111\u1ebfn nay ph\u1ee5c ch\u1ee9c \u1ea5y).<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng b\u1ed1n ph\u1ee7 ho\u00e0ng t\u1eed (\u1edf ph\u00eda t\u1ea3 trong Kinh th\u00e0nh).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t m\u00e3o, t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao. Tr\u01b0\u1edbc 1 ng\u00e0y vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn Trai cung, sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch v\u00e0 V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o sung ch\u1ee9c Ph\u00f9 li\u1ec5n s\u1ee9, Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u1eddng th\u1ee7 h\u1ed9 Kinh th\u00e0nh. B\u00e8n th\u00e0nh l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Quang H\u1ea3i l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean An, Tham hi\u1ec7p L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft K\u1ef5 l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh, Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u0129 l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tr\u00e1ng v\u1ec1 \u0111inh \u01b0u ; l\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu C\u00e1o l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u00eam cho vay l\u00e3i. Vi\u1ec7c ph\u00e1t ra. Vua n\u00f3i : \u201cTi\u00eam gi\u1eef ch\u1ee9c d\u1ea1y h\u1ecdc m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u1eef m\u00ecnh cho trong s\u1ea1ch th\u00ec sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m th\u1ea7y d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u01b0\u1ee3c ?\u201d. B\u1eaft gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, \u0111\u1ed5i \u0111i ch\u1ee9c kh\u00e1c. L\u1ea5y Tri huy\u1ec7n V\u0103n Giang l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n V\u1eadn l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 L\u00ea Tr\u1ecb b\u1ecb b\u1ec7nh ; l\u1ea5y Tri huy\u1ec7n H\u1eefu L\u0169ng l\u00e0 L\u00ea Huy C\u00f4n l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u00fat bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong, H\u1ed5 oai, H\u1eefu b\u1ea3o, H\u00f9ng c\u1ef1 \u0111i th\u00fa \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean \u00e1n \u0111\u01b0\u1eddng quan v\u00e0 ty thu\u1ed9c b\u1ed9 L\u1ec5 can v\u1ee5 phong t\u1eb7ng, ngh\u1ecb x\u1eed L\u00ea \u0110\u1ed3ng L\u00fd m\u00e3n l\u01b0u, Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n, \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, L\u01b0u \u0110\u00ecnh Luy\u1ec7n \u0111\u1ec1u tr\u01b0\u1ee3ng 100, gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i. \u0110inh Phi\u00ean c\u00f2n can \u00e1n th\u1ea7n s\u1eafc \u1edf Ngh\u1ec7 An, xin l\u01b0u \u0111\u1ee3i x\u00e9t. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00fd d\u1ed1i c\u00f4ng m\u01b0u t\u01b0, ng\u01b0\u1eddi trong b\u1ed9 c\u00f2n l\u00e0m m\u00e1nh kh\u00f3e th\u00ec ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c n\u00f3i sao \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1ec1 L\u00fd y l\u1eddi ngh\u1ecb m\u00e3n l\u01b0u, cho \u0111\u1ed3 6 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i. \u0110\u0103ng H\u01b0ng, \u0110\u0103ng Tu\u00e2n, \u0110\u00ecnh Luy\u1ec7n b\u00e1n th\u00f3c ra \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, \u0110\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng b\u00e1n th\u00f3c ra \u1edf Ngh\u1ec7 An, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft gi\u1eef ph\u00e9p c\u00f4ng b\u1eb1ng, ph\u00e1t gi\u00e1c vi\u1ec7c gian \u0111\u1ec3 tr\u1eeb th\u00f3i nh\u0169ng, th\u00ec gia \u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c phong t\u1eb7ng b\u00e1ch th\u1ea7n, kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long b\u1ecdn V\u00f5 Qu\u00fd D\u0129nh t\u1eebng ph\u1ea1m \u00e1n \u0111\u00e3 x\u1eed \u0111\u1ebfn c\u1ef1c h\u00ecnh, g\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc ch\u1eb3ng xa m\u00e0 nay l\u1ea1i d\u00e1m coi th\u01b0\u1eddng lu\u1eadt ph\u00e1p, c\u00f9ng theo l\u1ed1i c\u0169, th\u00ec t\u1ed9i l\u1ea1i c\u00f2n h\u01a1n Qu\u00fd D\u0129nh n\u1eefa. B\u1ecdn khanh ph\u1ea3i gi\u1eef c\u00f4ng b\u1eb1ng, x\u00e9t h\u1ecfi \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n, \u0111\u1ecbnh ngh\u0129 t\u00e2u l\u00ean\u201d. R\u1ed3i L\u00fd b\u1ecb ph\u00e1t \u0111i Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c t\u00e2n c\u01b0\u01a1ng l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u1ed5 sai.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n l\u00e0m C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 (\u0110\u0103ng Tu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y 1 c\u1ea5p \u0111\u1ed3ng qu\u00e2n c\u00f4ng tr\u1eeb v\u00e0o 2 c\u1ea5p gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u, v\u1eabn \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 h\u00e0m (Ch\u00e1nh tam). D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ngh\u0129 c\u1ea3m k\u00edch m\u00e0 ch\u0103m ch\u1ec9 c\u1ea9n th\u1eadn th\u00eam, tr\u1eabm s\u1ebd \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1ec1 b\u1ea1t. C\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed9i T\u00edn nh\u1ea5t kho N\u1ed9i t\u00e0ng, ch\u1ecdn 50 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u1ef1c n\u1ea1p \u1edf 8 x\u00e3 tr\u1ef1c l\u1ec7 sung v\u00e0o. L\u00ednh kho thu\u1ed9c c\u00e1c dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 ng\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o m\u1ed9 l\u00ednh sung c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u1ecb n\u1ed9i (hai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai nh\u1ea5t v\u00e0 nh\u1ecb h\u1ea1n l\u1ea5y h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi ; c\u00e1c \u0111\u1ed9i kh\u00e1c \u0111\u1ec1u 60 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t t\u00e2u r\u1eb1ng cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c chi hi\u1ec7u \u1edf \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Man, xin cho h\u1ecd t\u00ean \u0111\u1ec3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i phong t\u1ee5c man di. Vua y cho, l\u1ea1i sai cho ph\u1ea9m ph\u1ee5c. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i tuy l\u00e0 Man L\u00e3o m\u00e0 bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng s\u1edbm bi\u1ebft g\u1eafng s\u1ee9c theo vi\u1ec7c qu\u00e2n ; sau khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i bi\u1ebft m\u1ed9 theo phong ho\u00e1 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n [Vi\u1ec7t], \u0111\u1ed5i b\u1ecf th\u00f3i man di. V\u1eady \u0111\u1eb7c c\u00e1ch c\u1ea5p cho \u00e1o m\u0169 \u0111\u1ec3 n\u00eau ti\u1ebfng t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u1eeba Thi\u00ean s\u1eeda ch\u1eefa c\u1ea7u c\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1. (\u0110\u01b0\u1eddng quan t\u1eeb V\u00e2n Quan, Th\u1ea1ch B\u00e0n \u0111\u1ebfn L\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t s\u1ea1t l\u1edf d\u00e0i t\u1edbi 1.979 tr\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1edf 30.000 h\u1ed9c th\u00f3c v\u00e0 h\u01a1n 59.200 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng ngu\u1ef5 hi\u1ec7u c\u1ed5 \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, h\u01a1n 10.300 h\u1ed9c th\u00f3c v\u00e0 h\u01a1n 17.500 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng ngu\u1ef5 hi\u1ec7u \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean v\u00e0 Kinh. L\u1ea1i ch\u1edf h\u01a1n 63.800 h\u1ed9c th\u00f3c \u1edf Thanh Ho\u00e1 ch\u1ee9a v\u00e0o kho K\u1ef3 L\u00e2n \u1edf Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t \u1edf kho n\u1ed9i t\u00e0ng v\u00e0 \u1edf kho Kinh c\u00e1c ch\u1ee9c ch\u1ee7 th\u1ee7, ch\u1ee7 s\u1ef1, t\u01b0 v\u1ee5, b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 vi\u00ean, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 2 vi\u00ean. Sai l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u1edf ty b\u1ed9 H\u1ed9 sung v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 V\u00f5 Vi\u1ebft B\u1ea3o ch\u1ebft ; cho 500 quan ti\u1ec1n v\u00e0 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, c\u1ea5p 3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u00ean \u0111\u1ed9i N\u1ed9i c\u1ea7n c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh Ti\u1ec7p sai, T\u00e2n nh\u1ea5t \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0m 7 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Ti\u1ec1n h\u1ed9, \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng ban l\u00e0m \u0111\u1ed9i th\u1ee9 9 v\u1ec7 Ti\u1ec1n h\u1ed9, c\u00f2n \u0111\u1ed9i th\u1ee9 8 v\u00e0 \u0111\u1ed9i th\u1ee9 10 th\u00ec cho m\u1ed9 d\u00e2n l\u1eadu t\u1ecbch \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Tam tr\u1ef1c ((1) Tam tr\u1ef1c : ba dinh tr\u1ef1c l\u1ec7 l\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t c\u00e1c c\u01a1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Sai bi\u00ean hai hi\u1ec7u c\u00f4ng xa c\u00f9ng vi\u00ean bi\u1ec1n ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0m c\u01a1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; \u0111\u1ed9i N\u1ed9i c\u1ea7n c\u00f9ng \u0111\u1ed9i C\u01b0\u1eddng nh\u1ea5t v\u00e0 hi\u1ec7u C\u00f4ng xa nh\u1ea5t \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0m c\u01a1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ; \u0111\u1ed9i N\u1ed9i c\u1ea7n c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed9i H\u1eefu nghi thu\u1ed9c binh \u1edf Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m c\u01a1 Qu\u1ea3ng Nam ; \u0111\u1ed9i N\u1ed9i c\u1ea7n c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh v\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean th\u1eeba ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m c\u01a1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ; \u0111\u1ed9i N\u1ed9i c\u1ea7n c\u00f9ng c\u00e1c vi\u00ean bi\u1ec1n theo tr\u1ea5n v\u00e0 vi\u00ean bi\u1ec1n c\u00e1c c\u01a1 \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n chi Trung b\u1ed9, T\u1ea3 b\u1ed9, H\u00f9ng b\u1ed9, Th\u1eafng thu\u1ef7, Tuy v\u00f5 \u1edf B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0m c\u01a1 B\u00ecnh Ho\u00e0 ; bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u00e1ng ng\u0169, Tr\u00e1ng l\u1ee5c, To\u00e0n d\u0169ng, Nghi\u00eam d\u0169ng, Ki\u00eam sai ; bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh H\u00f9ng di\u00eam, M\u1ef9 thu\u1eadn, Thanh ch\u00e2u, H\u1eafc l\u0103ng c\u00f9ng vi\u00ean bi\u1ec1n ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, l\u00e0m c\u01a1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. M\u1ed7i c\u01a1 \u0111\u1ec1u 5 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 cho \u0111\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1eddi \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, b\u1eaft 5.000 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 3 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. M\u1ed7i 50 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7t 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 3 quan 5 ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; m\u1ed7i 500 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7t 1 qu\u1ea3n l\u0129nh, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 5 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o). Sai Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed v\u00e0 Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long x\u00e2y \u0111\u1eafp \u0111\u00e0i n\u00e0y, c\u00f4ng vi\u1ec7c bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng coi l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ecfi, cho n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00ean c\u1ed1. L\u1ea1i th\u00eam g\u1ea7n s\u00e1t b\u1edd bi\u1ec3n, n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n x\u00f3i m\u00f2n, ng\u00e0y c\u00e0ng s\u1ee5t l\u1edf, t\u1eebng \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng c\u1ecdc x\u00e2y \u0111\u00e1, m\u00e0 s\u00f3ng n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh d\u1eef, s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 ch\u1ed1ng. Tr\u1eabm th\u1ea5y \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0i n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 b\u1edd bi\u1ec3n, gi\u1eef m\u1ea1nh th\u1ebf n\u01b0\u1edbc, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ee3 kh\u00f3 nh\u1ecdc ng\u1ea1i t\u1ed1n ph\u00ed m\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn sao ? Nay sai ng\u01b0\u1eddi ng\u1eafm \u0111o h\u00ecnh th\u1ebf, n\u00ean d\u1eddi v\u1ec1 ph\u00eda nam h\u01a1n 50 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t cao r\u1ed9ng m\u00e0 x\u00e2y. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf n\u00fai nh\u1ecf ph\u00eda \u0111\u00f4ng tr\u1ea1m Nam Ch\u00e2n ((1) Nay l\u00e0 Nam \u1ed5) g\u1ecdi l\u00e0 ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i, n\u00fai \u1ea5y c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 n\u00fai \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i\u201d. K\u1ecbp khi hai \u0111\u00e0i l\u00e0m xong (\u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i cao 12 th\u01b0\u1edbc, ngo\u00e0i qu\u00e1ch cao 7 th\u01b0\u1edbc ; ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i cao 5 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c. Trong \u0111\u00e0i \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng nh\u00e0 qu\u00e2n tr\u00fa ph\u00f2ng v\u00e0 kho thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n). Th\u01b0\u1edfng V\u0103n Tr\u00ed 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 2 t\u1ea5m sa, 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u00e0 2 l\u1ea7n k\u1ef7 l\u1ee5c ; Khoa Minh 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 2 t\u1ea5m sa, 1 l\u1ea7n k\u1ef7 l\u1ee5c. Sai binh v\u1ec7 T\u00edn tr\u1ef1c \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, binh \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t c\u01a1 Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u00f3ng gi\u1eef ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 V\u00f5 H\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tu so\u1ea1n \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5. Thi\u1ec7m l\u00e0 con \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Si\u00eau. L\u00fac v\u00e0o b\u00e1i y\u1ebft, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTi\u00ean sinh x\u01b0a h\u1ecdc h\u1ea1nh ti\u1ebft th\u00e1o th\u1ef1c l\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt n\u01b0\u1edbc Nam, ng\u01b0\u01a1i nay ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u1ed1 n\u1ed1i thanh danh c\u1ee7a nh\u00e0, ch\u1edb ph\u1ee5 l\u00f2ng quy\u1ebfn ch\u00fa c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay m\u1ed9 binh c\u00e1c dinh v\u1ec7 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n m\u1ea5t th\u00ec ph\u1ea3i ghi m\u00e3i \u1edf s\u1ed5 ng\u1ea1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i t\u00ecm b\u1eaft. D\u1eabu \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ea7u sang dinh kh\u00e1c hay lui v\u1ec1 h\u1ed9 t\u1ecbch c\u0169ng cho tra b\u1eaft gi\u1ea3i giao v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169. L\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Hoa nhi\u1ec1u gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp. Tr\u1ea5n th\u1ea7n xin ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng. Vua y cho. Ch\u1ee3t c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c 30 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1edbp x\u00e3 B\u00e1i H\u1ea1 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n N\u00f4ng C\u1ed1ng). Cai b\u1ed9 b\u1ea3o La Mi\u1ec7t l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Dao \u0111em binh \u0111i b\u1eaft, b\u1ecb ch\u00fang b\u1eafn ch\u1ebft. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua n\u00f3i : \u201cThanh Hoa \u0111\u00e3 ph\u00e1i quan qu\u00e2n chia nhau \u0111i tu\u1ea7n trong \u0111\u1ecba h\u1ea1t, m\u1ed7i \u0111\u01b0\u1eddng nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. G\u1ea7n nay b\u1ecdn gi\u1eb7c n\u1ed5i l\u00ean, ho\u1eb7c h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, ho\u1eb7c v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00f4i, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o, h\u00e8n nh\u00e1t nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f2n n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c sao ? \u0110\u1ec1u l\u00e0 b\u1edfi tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 kh\u00f4ng \u0111\u00fang m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n binh kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng n\u00ean \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf. B\u1ecdn tr\u1ea5n th\u1ea7n v\u00e0 qu\u1ea3n binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ti\u1ec7p, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ngh\u0129a, Ph\u1ea1m V\u0103n Xu\u00e2n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ea5t b\u1ed5ng\u201d. Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n truy\u1ec1n d\u1ee5 nghi\u00eam r\u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ea3o Th\u1ed5 S\u01a1n \u1edf Thanh Hoa l\u00e0m th\u00e0nh ph\u1ee7 T\u0129nh Gia.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p t\u00fd, ti\u1ebft Thanh minh. Vua r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu \u0111i y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 th\u00e1ng ch\u1ea1p th\u00ec y\u1ebft. Th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m ngo\u00e1i thuy\u1ec1n T\u1eeb cung \u0111\u00e3 kh\u1edfi h\u00e0nh th\u00ec gi\u00f3 m\u01b0a b\u1ed7ng n\u1ed5i, vua v\u1ed9i \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i theo h\u1ea7u. \u0110\u1ebfn khi l\u1ec5 xong, h\u1ed3i loan, vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec5 y\u1ebft l\u0103ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea7n nhi\u1ec1u theo ti\u1ebft Thanh minh. Nay l\u1ea5y k\u1ef3 th\u00e1ng ch\u1ea1p r\u00e9t m\u01b0\u1edbt, kh\u00f4ng nh\u1eefng quan vi\u00ean theo ng\u1ef1 gi\u00e1 ph\u1ea3i x\u00f4ng pha l\u1ea1nh l\u1ebdo, m\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh h\u1ea7u \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee9ng gi\u1eefa m\u01b0a gi\u00f3 l\u1ea1i c\u00e0ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. Hu\u1ed1ng chi n\u1ebfu th\u1eddi ti\u1ebft kh\u00f4ng t\u1ea1nh m\u00e0 tr\u1eabm th\u00e2n r\u01b0\u1edbc T\u1eeb cung \u0111i th\u00ec l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd th\u1eadn tr\u1ecdng. T\u1eeb sau, y\u1ebft l\u0103ng l\u1ea5y ti\u1ebft Thanh minh l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n v\u1ec1 l\u1ec5 y\u1ebft l\u0103ng, B\u1ed9 th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cK\u00ednh x\u00e9t l\u1ec5 y\u1ebft l\u0103ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u1eddi H\u00e1n. Bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u ch\u1ec9 c\u00fang b\u1ed1n m\u00f9a b\u1eb1ng l\u1ec5 \u0111\u1eb7c sinh ((1) \u0110\u1eb7c sinh : m\u1ed9t con tr\u00e2u, b\u00f2 hay d\u00ea, l\u1ee3n), sau m\u1edbi d\u00f9ng l\u1ec5 th\u00e1i lao v\u00e0 t\u1ebf \u1edf nh\u1eefng ng\u00e0y h\u1ed1i v\u1ecdng, 24 ng\u00e0y ti\u1ebft kh\u00ed, ti\u1ebft tam ph\u1ee5c kh\u00ed ((2) H\u1ed1i l\u00e0 ng\u00e0y 30 ; v\u1ecdng l\u00e0 ng\u00e0y 15 ; 24 ti\u1ebft kh\u00ed l\u00e0 L\u1eadp xu\u00e2n, V\u0169 thu\u1ef7, Kinh tr\u1eadp, Xu\u00e2n ph\u00e2n, Thanh minh, C\u1ed1c v\u0169, L\u1eadp h\u1ea1, Ti\u1ec3u m\u00e3n, Mang ch\u1ee7ng, H\u1ea1 ch\u00ed, Ti\u1ec3u th\u1eed, \u0110\u1ea1i th\u1eed, L\u1eadp thu, S\u1eed th\u1eed, B\u1ea1ch l\u1ed9, Thu ph\u00e2n, H\u00e0n l\u1ed9, S\u01b0\u01a1ng gi\u00e1ng, L\u1eadp \u0111\u00f4ng, Ti\u1ec3u tuy\u1ebft, \u0110\u1ea1i tuy\u1ebft, \u0110\u00f4ng ch\u00ed, \u0110\u1ea1i h\u00e0n, Ti\u1ec3u h\u00e0n) ti\u1ebft th\u00e1ng ch\u1ea1p. \u0110\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eddi T\u1ed1ng nh\u00e2n theo, m\u1edbi c\u00f3 l\u1ec7 ng\u00e0y Thanh minh \u0111\u1eb7t t\u1ebf c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u00e0y Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, Trung nguy\u00ean ((3) Trung nguy\u00ean : ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng b\u1ea3y3) v\u00e0 \u0110\u00f4ng ch\u00ed th\u00ec h\u1eefu ty l\u00e0m c\u1ed7 ti\u1ebfn d\u00e2ng th\u01b0\u1ee3ng cung \u1edf c\u00e1c l\u0103ng. L\u1ea1i x\u00e9t \u0111i\u1ec3n nh\u00e0 Thanh, l\u1ec5 ch\u1ebf y\u1ebft l\u0103ng t\u1ea9m th\u00ec h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y K\u1ef5, ng\u00e0y Thanh minh, ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed, th\u00ec ng\u00e0y cu\u1ed1i n\u0103m v\u00e0 khi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 l\u1ec5 m\u1eebng, \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u1ea1i h\u01b0\u1edfng ((4) \u0110\u1ea1i h\u01b0\u1edfng : t\u1ebf t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c t\u1ed5 ti\u00ean) \u1edf \u0111i\u1ec7n Long \u00c2n, b\u00e0y \u0111\u1eb7t tr\u00e2u d\u00ea nem r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 qu\u1ea3 ph\u1ea9m. \u1ea5y l\u00e0 l\u1ec5 l\u0103ng c\u00e1c \u0111\u1eddi, l\u1ec5 s\u1ed1 phi\u1ec1n ph\u1ee9c, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 l\u00e0m chu\u1ea9n, m\u00e0 nghi th\u1ee9c ti\u1ebfn h\u01b0\u1edfng th\u00ec \u0111\u1ec1u d\u00f9ng sinh v\u00e0 c\u1ed7. \u0110i\u1ec3n l\u1ec7 qu\u1ed1c tri\u1ec1u ta th\u00ec sau khi y\u1ebft t\u1ea3o cu\u1ed1i n\u0103m l\u00e0 \u0111\u1ebfn t\u1ebf ch\u1ea1p, cho n\u00ean l\u1ec5 ph\u1ea9m y\u1ebft t\u1ea3o ch\u1ec9 d\u00f9ng h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e8n tr\u1ea7u r\u01b0\u1ee3u. Nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ea5y ti\u1ebft Thanh minh th\u00ec xin d\u00f9ng sinh v\u00e0 c\u1ed7 d\u00e2ng c\u00fang. Ng\u00e0y \u1ea5y Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng th\u00e2n y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5, kh\u00e2m sai c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng chia \u0111i c\u00e1c l\u0103ng l\u00e0m l\u1ec5\u201d. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c Man Cam Kho\u00e1i \u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 T\u00e0 La M\u00e2n, h\u1ecdp qu\u00e2n \u0111\u1ed1t ph\u00e1 b\u1ea3o Th\u1ecb Linh (b\u1ea3o n\u00e0y l\u00e0 ch\u1ed7 quan y\u1ebfu \u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh). Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh Thu\u1eadn sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Thu\u1eadn ngh\u0129a l\u00e0 Th\u00e1i V\u0103n Th\u1eadn l\u0129nh 100 binh h\u1ee3p v\u1edbi Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. Binh \u0111\u1ebfn b\u1ea3o Th\u1ecb Linh, gi\u1eb7c tr\u1ed1n xa. V\u0129nh b\u00e8n s\u1eeda l\u1ea1i \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, \u0111\u1eb7t ph\u00f2ng th\u1ee7 nghi\u00eam c\u1ea9n r\u1ed3i v\u1ec1. Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh th\u1ea5y x\u1ee9 Man \u1ea5y ti\u1ebfp v\u1edbi \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc, tr\u1ea5n Bi\u00ean Ho\u00e0, sai Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2u d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c T\u00e0 La M\u00e2n \u0111em h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 l\u1ea1c quy thu\u1eadn. Th\u00e0nh th\u1ea7n xin c\u1ea5p cho \u00e1o qu\u1ea7n ti\u1ec1n g\u1ea1o khi\u1ebfn h\u1ecd t\u1ee5 h\u1ecdp l\u00e0m \u0103n. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i hai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb tr\u00e0 nh\u1ea5t nh\u1ecb l\u00e0m vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, \u0111\u1eb7t vi\u1ec7n s\u1ee9 (tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m), l\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c th\u0103ng b\u1ed5 ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Chi l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01a1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb T\u1ea3 nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Hu\u1ef3nh \u0110\u0103ng Th\u1eadn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n uy dinh Th\u1ea7n c\u01a1 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Trung qu\u00e2n th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tu\u1ea5n ch\u1ebft. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cKh\u1eafc Tu\u1ea5n m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i l\u0129nh binh \u0111i d\u1eb9p gi\u1eb7c, l\u00fac \u0111\u1ea7u tuy \u0111\u00f3ng qu\u00e2n t\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng, l\u00e2u ch\u01b0a t\u00e2u c\u00f4ng tr\u1ea1ng, t\u1eebng gi\u00e1ng ch\u1ec9 r\u0103n qu\u1edf, \u0111\u00e3 bi\u1ebft h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, b\u00e1o th\u1eafng tr\u1eadn li\u00ean ti\u1ebfp d\u1ea7n d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c m\u00e0 l\u1eadp c\u00f4ng to. Ta \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1edd s\u00e1ch c\u00f4ng tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 ban \u00e2n r\u1ed9ng, ng\u1edd \u0111\u00e2u v\u00ec m\u1ec7t nh\u1ecdc m\u00e0 ch\u1ebft, th\u1ef1c r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t\u201d. B\u00e8n truy t\u1eb7ng Th\u1ed1ng ch\u1ebf, c\u1ea5p th\u00eam h\u00e0ng t\u01a1, th\u01b0\u1edfng 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c, sai quan d\u1ee5 t\u1ebf, l\u1ea1i cho gia quy\u1ebfn 200 quan ti\u1ec1n. Nh\u00e2n s\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng t\u1eeb sau quan vi\u00ean n\u00e0o ch\u1ebft, v\u0103n t\u1eeb Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, c\u00f9ng l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i hu\u00e2n c\u1ef1u c\u00f3 c\u00f4ng lao r\u00f5 r\u1ec7t, th\u00ec m\u1edbi cho t\u00e2u xin t\u00ean thu\u1ef5, ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu ch\u1ee9c h\u00e0m m\u00e0 c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e9t chi\u1ebfn c\u00f4ng \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1, B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u d\u00e2ng s\u00e1ch c\u00f4ng tr\u1ea1ng d\u1eb9p gi\u1eb7c, chia l\u00e0m ba b\u1eadc nh\u1ea5t nh\u1ecb tam. Vua chu\u1ea9n l\u1eddi \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn V\u1ec7 u\u00fd Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh B\u1ea3o, Tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u00e0o V\u0103n Th\u00e0nh, Tuy\u00ean u\u00fd s\u1ee9 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nga, t\u1ea5t c\u1ea3 106 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p k\u1ef7 qu\u00e2n c\u00f4ng, m\u0169 \u00e1o, b\u1ea1c, \u0111o\u1ea1n v\u00e0 cho th\u0103ng th\u1ee5 th\u1ef1c th\u1ee5 theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u1eadn l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Hu\u1ef3nh V\u0103n Li\u1ec5u t\u1eb7ng V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 qu\u00e2n, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u L\u00ea V\u0103n Xu\u00e2n, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi t\u1eb7ng Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, binh d\u00e2n \u0111i tr\u1eadn th\u00ec th\u01b0\u1edfng 12.000 quan ti\u1ec1n ; ai ch\u1ebft, hay b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng th\u00ec c\u1ea5p tu\u1ea5t cho gia \u0111\u00ecnh. H\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 qu\u00e2n l\u01b0u \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c th\u00ec bi\u00ean l\u00e0m b\u1ed1n \u0111\u1ed9i T\u00f9ng thi\u1ec7n nh\u1ea5t nh\u1ecb tam t\u1ee9, ch\u1ecdn cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng tinh binh cho cai qu\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ecb trung l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Trung h\u1ea7u nh\u1ea5t, T\u1ea3 h\u1ea7u, H\u1eefu h\u1ea7u ; Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai, N\u1ed9i t\u1ea3, H\u1eefu m\u00e3 ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ef1 ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Th\u1ecb nghi, b\u1ed9 H\u00ecnh ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7, H\u1eefu v\u1ec7, Ho\u00e0ng ki\u1ebfm ; b\u1ed9 L\u1ec5 ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u h\u1ea7u ; b\u1ed9 Binh ki\u00eam qu\u1ea3n t\u1ea3 h\u1eefu thu\u1ed9c vi\u00ean ; V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i B\u1ea3 l\u1ec7nh ; V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nghi ki\u00eam qu\u1ea3n v\u1ec7 Trung h\u1ed9 ; V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng ki\u00eam qu\u1ea3n v\u1ec7 Ti\u1ec1n h\u1ed9 ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tuy\u00ean ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c hai kho s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n. Nh\u00e2n s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay quan vi\u00ean ki\u00eam qu\u1ea3n ch\u1ee9c kh\u00e1c, ch\u1ec9 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c qu\u00e2n, c\u00e1c b\u1ed9 v\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng th\u00ec v\u1eabn c\u1ea5p chi\u1ebfu v\u0103n, ngo\u00e0i ra th\u00ec do b\u1ed9 c\u1ea5p l\u1ee5c ch\u1ec9.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh Ho\u00e0 t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u00eda B\u1eafc th\u00e0nh tr\u1ea5n quay ra s\u00f4ng C\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t ch\u1ea3y x\u00f3i, xin \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ch\u1eafn ngang s\u00f4ng \u1ea5y m\u00e0 \u0111\u00e0o l\u1ea1ch kh\u00e1c \u1edf ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng \u0111\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc. Vua y cho. Sai ph\u00e1t 900 ng\u01b0\u1eddi binh d\u00e2n v\u00e0 c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n 1 th\u00e1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh ch\u1ebft, cho 100 quan ti\u1ec1n v\u00e0 c\u1ea5p 2 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ed9c binh cho V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng (Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh 10 ng\u01b0\u1eddi, Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh 5 ng\u01b0\u1eddi, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 3 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ea3n ph\u00f2ng 30 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ti\u1ec1n th\u00f3c \u0111inh \u0111i\u1ec1n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 th\u00ec thu xong c\u1ea3, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10 th\u00ec ph\u00ea giao s\u1ed5 b\u1eb1ng, nh\u01b0 n\u0103m n\u00e0o hai th\u00e1ng 11, 12 c\u00f3 l\u00e0m s\u1ed5 t\u1ee5c c\u00f2n b\u1eaft n\u1ed9p th\u00eam v\u1ec1 ph\u1ea7n n\u0103m \u1ea5y th\u00ec kh\u00f4ng ti\u1ec7n cho d\u00e2n, b\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb n\u0103m nay n\u0103m n\u00e0o t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 11 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m c\u00f3 \u0111inh \u0111i\u1ec1n t\u0103ng t\u1ee5c th\u00ec mi\u1ec5n thu\u1ebf, \u0111\u1ee3i n\u0103m sau m\u1edbi bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 tr\u01b0ng thu nh\u01b0 l\u1ec7. H\u1ea1n t\u00e2u s\u1ed5 th\u00ec \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 5 n\u0103m sau ph\u1ea3i t\u1edbi b\u1ed9. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec giao b\u00e0n x\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb K\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n XX<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Minh M\u1ec7nh, n\u0103m th\u1ee9 4, Qu\u00fd m\u00f9i [1823], m\u00f9a xu\u00e2n th\u00e1ng 3. \u0110\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n th\u1edd mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng. B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTheo H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n Minh Thanh th\u00ec \u1edf Kinh s\u01b0 \u0111\u1ec1u c\u00f3 mi\u1ebfu \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng. Ph\u00e9p nh\u00e0 Minh th\u00ec m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng n\u0103m th\u1ea5t \u0111\u1ec3 th\u1edd ng\u0169 \u0111\u1ebf tam v\u01b0\u01a1ng ((1) Ng\u0169 \u0111\u1ebf : Ph\u1ee5c hy, Th\u1ea7n n\u00f4ng, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, \u0110\u01b0\u1eddng Nghi\u00eau, Ngu Thu\u1ea5n. Tam v\u01b0\u01a1ng: H\u1ea1 V\u0169, Th\u01b0\u01a1ng Thang, Chu V\u0103n v\u01b0\u01a1ng, V\u0169 v\u01b0\u01a1ng) v\u00e0 15 v\u1ecb vua d\u1ef1ng nghi\u1ec7p c\u00e1c \u0111\u1eddi H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ed1ng, r\u1ea5t \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, nghi\u00eam trang. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ph\u00e9p nh\u00e0 Thanh th\u00ec \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1eddi, tr\u1eeb c\u00e1c vua v\u00f4 \u0111\u1ea1o b\u1ecb gi\u1ebft, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u th\u1edd c\u1ea3, th\u1eadm ch\u00ed nh\u00e0 Li\u00eau nh\u00e0 Kim l\u00e0 r\u1ee3 m\u1ecdi l\u00e0m lo\u1ea1n Trung Hoa m\u00e0 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng h\u00e0ng v\u1edbi c\u00e1c vua ch\u00ednh th\u1ed1ng, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec phi\u1ec1n t\u1ea1p qu\u00e1. Tr\u1ed9m ngh\u0129 \u0111\u1ea5t Nam Giao ta x\u01b0a g\u1ecdi l\u00e0 Kinh \u0111\u00f4, k\u1ec3 t\u1eeb khi m\u1edf mang \u0111\u1ebfn nay, thanh danh v\u0103n v\u1eadt, c\u0169ng th\u1ecbnh c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 phong ho\u00e1 Trung Qu\u1ed1c, kh\u00f4ng c\u00e1i g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng do \u0111\u1ea1o th\u1ed1ng c\u00e1c \u0111\u1eddi ng\u0169 \u0111\u1ebf tam v\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n l\u1ea1i. T\u1ee9c nh\u01b0 l\u1ec5 nghi th\u1edd c\u00fang ph\u1ea3i n\u00ean suy t\u1eeb g\u1ed1c ngu\u1ed3n, v\u1ed1n kh\u00f4ng t\u1ef1 h\u1ea1n ch\u1ebf trong non s\u00f4ng n\u01b0\u1edbc Nam. X\u00e9t s\u00e1ch Vi\u1ec7t s\u1eed ngo\u1ea1i k\u1ef7 bi\u00ean ni\u00ean th\u00ec Kinh D\u01b0\u01a1ng V\u01b0\u01a1ng, L\u1ea1c Long Qu\u00e2n v\u00e0 H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u00e0 Thu\u1ef7 t\u1ed5 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t ta. Sau t\u1eeb vi\u1ec7c n\u1ea3y n\u1ecf m\u00f3ng r\u00f9a th\u1ea5t l\u1ee3i [Tri\u1ec7u \u0110\u00e0] v\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ed9t \u0111\u1ed3ng chia c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi [M\u00e3 Vi\u1ec7n], cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng cu\u1ed9c Nam &#8211; B\u1eafc ph\u00e2n tranh ((2) Ch\u1ec9 nh\u1eefng cu\u1ed9c kh\u1edfi ngh\u0129a ch\u1ed1ng quy\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u1ecb ngo\u1ea1i t\u1ed9c trong th\u1eddi B\u1eafc thu\u1ed9c) th\u00ec \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00ednh th\u1ed1ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t ta. Trong kho\u1ea3ng \u0111\u00f3 c\u00f3 Mai H\u1eafc \u0110\u1ebf [Mai Th\u00fac Loan] v\u00e0 B\u1ed1 C\u00e1i V\u01b0\u01a1ng [Ph\u00f9ng H\u01b0ng] nh\u1ea5t s\u01a1 n\u1ed5i d\u1eady m\u00e0 c\u00f4ng nghi\u1ec7p ch\u01b0a th\u00e0nh. Th\u1ebf th\u00ec t\u1eeb ngo\u1ea1i k\u1ef7 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i l\u1ea5y c\u00e1c v\u1ecb s\u00e1ng th\u1ee7y m\u00e0 th\u1edd. T\u1eeb \u0110inh v\u1ec1 sau th\u00ec m\u1ed1i gi\u1ec1ng m\u1edbi r\u00f5. \u0110inh Ti\u00ean Ho\u00e0ng, L\u00ea \u0110\u1ea1i H\u00e0nh, L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5, Tr\u1ea7n Th\u00e1i T\u00f4ng, L\u00ea Th\u00e1i T\u1ed5, th\u1eeba v\u1eadn l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t n\u1ed5i l\u00ean, \u0111\u1ec1u l\u00e0 vua d\u1ef1ng nghi\u1ec7p m\u1ed9t \u0111\u1eddi. Trong kho\u1ea3ng \u1ea5y, anh ch\u00faa trung h\u01b0ng nh\u01b0 Tr\u1ea7n Nh\u00e2n T\u00f4ng ba l\u1ea7n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Nguy\u00ean, hai l\u1ea7n kh\u00f4i ph\u1ee5c x\u00e3 t\u1eafc, L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng l\u1eadp ra ch\u1ebf \u0111\u1ed9, m\u1edf r\u1ed9ng b\u1edd c\u00f5i, c\u00f4ng nghi\u1ec7p r\u1ea1ng r\u1ee1 vang \u1edf b\u00ean tai, \u0111\u1ec1u n\u00ean li\u1ec7t v\u00e0o \u0111i\u1ec3n th\u1edd. Ngo\u00e0i ra c\u00e1c vua \u0111\u1ec1u c\u00f3 mi\u1ebfu ri\u00eang, t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng n\u00ean th\u1edd c\u1ea3 v\u00e0o \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, cho r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc ta th\u00f4ng thi th\u01b0, quen l\u1ec5 nh\u1ea1c, l\u00e0m n\u01b0\u1edbc v\u0103n hi\u1ebfn l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb S\u0129 V\u01b0\u01a1ng [S\u0129 Nhi\u1ebfp]. L\u00fd Th\u00e1nh T\u00f4ng \u0111\u00e1nh Chi\u00eam Th\u00e0nh b\u1eaft Ch\u1ebf C\u1ee7 m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u1ea5t to\u00e0n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; L\u00fd Nh\u00e2n T\u00f4ng ph\u00eda B\u1eafc \u0111\u00e1nh lui qu\u00e2n T\u1ed1ng l\u1ea5y l\u1ea1i h\u1ebft s\u00e1u \u0111\u1ed9ng Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean ; Tr\u1ea7n Anh T\u00f4ng ph\u00eda Nam b\u00ecnh gi\u1eb7c Chi\u00eam, m\u00e0 b\u00e8n c\u00f3 hai ch\u00e2u Thu\u1eadn Ho\u00e1 ; L\u00ea Trang T\u00f4ng do Tri\u1ec7u T\u1ed5 ta t\u00f4n l\u1eadp, d\u1ef1ng l\u1ea1i c\u01a1 \u0111\u1ed3 nh\u00e0 L\u00ea ; L\u00ea Anh T\u00f4ng trao c\u1edd tr\u1ea5n ti\u1ebft cho Th\u00e1i T\u1ed5 ta v\u1ed7 v\u1ec1 mi\u1ec1n Nam, c\u0169ng n\u00ean c\u00f9ng th\u1edd \u1edf mi\u1ebfu. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 hai nh\u00e0 \u0110\u00f4ng vu T\u00e2y vu, \u0111\u1eddi x\u01b0a th\u1edd ph\u1ee5 c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n c\u00e1c \u0111\u1eddi l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ph\u00e9p ho\u00e1 d\u00e2n, c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0 Phong H\u1eadu, L\u1ef1c M\u1ee5c, Cao Dao, Qu\u1ef3 Long, B\u00e1 Di, B\u00e1 \u00edch, Y Do\u00e3n, Ph\u00f3 Duy\u1ec7t, Chu c\u00f4ng \u0110\u00e1n, Th\u00e1i c\u00f4ng V\u1ecdng, Thi\u1ec7u c\u00f4ng Th\u00edch, Thi\u1ec7u M\u1ee5c c\u00f4ng H\u1ed5, Ph\u01b0\u01a1ng Th\u00fac, c\u00f9ng l\u00e0 c\u00f4ng th\u1ea7n c\u00e1c \u0111\u1eddi \u0110inh, L\u00fd, Tr\u1ea7n, L\u00ea, c\u00f4ng nghi\u1ec7p r\u1ee1 r\u00e0ng nh\u01b0 Nguy\u1ec5n B\u1eb7c, H\u1ed3ng Hi\u1ebfn, L\u00ea Ph\u1ee5ng Hi\u1ec3u, L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t, T\u00f4 Hi\u1ebfn Th\u00e0nh, Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c Tu\u1ea5n, Tr\u1ea7n Nh\u1eadt Du\u1eadt, Ph\u1ea1m Ng\u0169 L\u00e3o, Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n Si\u00eau, \u0110inh Li\u1ec7t, L\u00ea X\u00ed, L\u00ea Kh\u00f4i, L\u00ea Ni\u1ec7m, Tr\u1ecbnh Duy Tu\u1ea5n, Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh \u00c1i, Ph\u00f9ng Kh\u1eafc Khoan, c\u0169ng n\u00ean li\u1ec7t v\u00e0o \u0111i\u1ec3n th\u1edd ph\u1ee5 \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 t\u1ea5m l\u00f2ng nh\u00e2n h\u1eadu c\u1ee7a th\u00e1nh tri\u1ec1u. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n. (Quy ch\u1ebf mi\u1ebfu th\u1edd : n\u0103m th\u1ea5t [gian] : ch\u00ednh gi\u1eefa gian gi\u1eefa th\u1edd Th\u00e1i hi\u1ec7u Ph\u1ee5c hy th\u1ecb, v\u1ecb th\u1ee9 nh\u1ea5t ph\u00eda t\u1ea3 th\u1edd Vi\u00eam \u0111\u1ebf Th\u1ea7n N\u00f4ng, v\u1ecb th\u1ee9 nh\u1ea5t ph\u00eda h\u1eefu th\u1edd Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Hi\u00ean Vi\u00ean th\u1ecb, v\u1ecb th\u1ee9 hai ph\u00eda t\u1ea3 th\u1edd \u0110\u1ebf Nghi\u00eau \u0110\u00e0o \u0110\u01b0\u1eddng th\u1ecb, v\u1ecb th\u1ee9 hai ph\u00eda h\u1eefu th\u1edd \u0110\u1ebf Thu\u1ea5n H\u1eefu Ngu th\u1ecb, v\u1ecb th\u1ee9 ba ph\u00eda t\u1ea3 th\u1edd H\u1ea1 V\u0169, v\u1ecb th\u1ee9 ba ph\u00eda h\u1eefu th\u1edd Th\u01b0\u01a1ng Thang, v\u1ecb th\u1ee9 t\u01b0 ph\u00eda t\u1ea3 th\u1edd Chu V\u0103n v\u01b0\u01a1ng, v\u1ecb th\u1ee9 t\u01b0 ph\u00eda h\u1eefu th\u1edd Chu V\u0169 v\u01b0\u01a1ng. Gian t\u1ea3 nh\u1ea5t th\u1edd Kinh D\u01b0\u01a1ng V\u01b0\u01a1ng, L\u1ea1c Long Qu\u00e2n, H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng, S\u0129 V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0110inh Ti\u00ean Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ; gian h\u1eefu nh\u1ea5t th\u1edd L\u00ea \u0110\u1ea1i H\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, Th\u00e1nh T\u00f4ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, Nh\u00e2n T\u00f4ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ; gian t\u1ea3 nh\u1ecb th\u1edd Tr\u1ea7n Th\u00e1i T\u00f4ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, Nh\u00e2n T\u00f4ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, Anh T\u00f4ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ; gian h\u1eefu nh\u1ecb th\u1edd L\u00ea Th\u00e1i T\u1ed5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, Th\u00e1nh T\u00f4ng Thu\u1ea7n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, Trang T\u00f4ng D\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, Anh T\u00f4ng Tu\u1ea5n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. Nh\u00e0 \u0110\u00f4ng vu th\u1edd t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Hi\u00ean Vi\u00ean th\u1ecb l\u00e0 Phong H\u1eadu, s\u0129 s\u01b0 nh\u00e0 Ngu l\u00e0 Cao Dao, N\u1ea1p ng\u00f4n l\u00e0 Long, quan nh\u00e0 Ngu l\u00e0 B\u00e1 \u00cdch, t\u01b0\u1edbng nh\u00e0 \u00c2n l\u00e0 Ph\u00f3 Duy\u1ec7t, Th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ee5 Th\u00e1i c\u00f4ng V\u1ecdng nh\u00e0 Chu v\u00e0 Thi\u1ec7u M\u1ee5c c\u00f4ng H\u1ed5, \u0110\u1ecbnh qu\u1ed1c c\u00f4ng Nguy\u1ec5n B\u1eb7c nh\u00e0 \u0110inh, Ph\u00e1 l\u1ed7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n L\u00ea Ph\u1ee5ng Hi\u1ec3u nh\u00e0 L\u00fd, Th\u00e1i u\u00fd T\u00f4 Hi\u1ebfn Th\u00e0nh, Th\u00e1i u\u00fd qu\u1ed1c c\u00f4ng Tr\u1ea7n Nh\u1eadt Du\u1eadt nh\u00e0 Tr\u1ea7n, Thi\u1ebfu b\u1ea3o Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n Si\u00eau, Th\u00e1i ph\u00f3 C\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u00f4ng L\u00ea X\u00ed nh\u00e0 L\u00ea, Thi\u1ebfu ph\u00f3 T\u0129nh qu\u1ed1c c\u00f4ng L\u00ea Ni\u1ec7m, H\u1eefu t\u01b0\u1edbng Vinh qu\u1ed1c c\u00f4ng Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh \u00c1i ; nh\u00e0 T\u00e2y vu th\u1edd t\u01b0\u1edbng Hi\u00ean Vi\u00ean th\u1ecb l\u00e0 L\u1ef1c M\u1ee5c, \u0111i\u1ec3n nh\u1ea1c nh\u00e0 Ngu l\u00e0 H\u1eadu Qu\u1ef3, \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 l\u00e0 B\u00e1 Di, h\u00e0nh Y Do\u00e3n nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng, Trung t\u1ec3 Chu C\u00f4ng \u0110\u00e1n nh\u00e0 Chu, Tri\u1ec7u C\u00f4ng Th\u00edch, nguy\u00ean l\u00e3o Ph\u01b0\u01a1ng Th\u00fac, Th\u00e1i s\u01b0 H\u1ed3ng Hi\u1ebfn nh\u00e0 L\u00ea, Th\u00e1i s\u01b0 Vi\u1ec7t qu\u1ed1c c\u00f4ng L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t nh\u00e0 L\u00fd, Th\u00e1i s\u01b0 Th\u01b0\u1ee3ng qu\u1ed1c c\u00f4ng Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c Tu\u1ea5n nh\u00e0 Tr\u1ea7n, Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ph\u1ea1m Ng\u0169 L\u00e3o, Th\u00e1i s\u01b0 \u0110inh Li\u1ec7t nh\u00e0 L\u00ea, T\u01b0 m\u00e3 c\u00f4ng L\u00ea Kh\u00f4i, t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ecbnh Duy Tu\u1ea5n, Th\u00e1i ph\u00f3 Ph\u00f9ng Kh\u1eafc Khoan). Sai ch\u1ebf b\u00e0i v\u1ecb v\u00e0 \u0111\u1ed3 th\u1edd, l\u1ea5y 20 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u00e0ng Ph\u00fa Xu\u00e2n sung l\u00e0m thu\u1ed9c l\u1ec7. H\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 hai th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n tr\u1ecdng thu sai ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ebfn t\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 c\u1ea5m c\u1eeda cung th\u00e0nh. Th\u1ecb v\u1ec7 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ef1c ban \u0111\u00eam ch\u1ee3t b\u1ecb b\u1ec7nh g\u1ea5p, V\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c T\u00f9ng kh\u00f4ng k\u1ecbp ch\u1edd t\u00e2u m\u00e0 h\u1ea1 l\u1ec7nh cho ng\u01b0\u1eddi canh c\u1eeda T\u1ea3 T\u00fac v\u00e0 c\u1eeda T\u1ea3 \u0110oan m\u1edf c\u1eeda cho ra ch\u1ea1y ch\u1eefa. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea5y tuy l\u00e0 \u0111\u00eam khuya, vi\u1ec7c x\u1ea3y ra kh\u00f4ng l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1ed9i v\u00e0ng theo quy\u1ec1n nghi th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e9t t\u00ecnh gi\u1ea3m nh\u1eb9 t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c. Song l\u1ec7 c\u1ea5m c\u1eeda th\u00e0nh c\u1eeda cung nghi\u00eam nh\u1eb7t c\u0169ng kh\u00f3 ch\u00fat tha th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady b\u1ecdn Quy\u1ec1n v\u00e0 cai \u0111\u1ed9i canh c\u1eeda \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng\u201d. B\u00e8n ph\u00e1t long b\u00e0i hi\u1ec7u cho hai c\u1eeda T\u1ea3 T\u00fac T\u1ea3 \u0110oan, giao cho \u0111\u1ea1i th\u1ea7n th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c c\u1ea7m gi\u1eef. Nh\u01b0 ban \u0111\u00eam g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec c\u1ea7n m\u1edf c\u1eeda cho ra v\u00e0o th\u00ec ph\u1ea3i u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi \u0111em b\u00e0i hi\u1ec7u c\u1eeda \u1ea5y \u0111\u1ebfn c\u1eeda m\u00e0 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu truy\u1ec1n b\u1ea3o r\u1ed3i sau m\u1edbi m\u1edf cho \u0111i. N\u1ebfu \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c m\u00e0 t\u1ef1 ti\u1ec7n truy\u1ec1n b\u1ea3o, v\u00e0 quan l\u1ea1i canh c\u1eeda kh\u00f4ng x\u00e9t nghi\u1ec7m \u0111\u00edch c\u00f3 long b\u00e0i m\u00e0 thi\u1ec7n ti\u1ec7n m\u1edf c\u1eeda, th\u00ec lu\u1eadt b\u1ea5t \u1ee9ng vi ((1) B\u1ea5t \u1ee9ng vi : vi\u1ec7c kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m m\u00e0 l\u00e0m, xem Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t lu\u1eadt l\u1ec7, quy\u1ec3n XVIII, tr. 32) n\u1eb7ng m\u00e0 x\u1eed. Nh\u01b0 c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 kh\u00e1c n\u1eefa th\u00ec x\u1eed n\u1eb7ng. M\u1edf c\u1eeda cho ra th\u00ec chi\u1ebfu theo b\u1ea3n lu\u1eadt m\u1edf c\u1eeda cho v\u00e0o th\u00ec x\u1eed n\u1eb7ng h\u01a1n m\u1ed9t b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n S\u00e1ch l\u00e0m Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Trung qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng sung Ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0i Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n, C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 Binh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh Tr\u1ea7n C\u00f4ng Tu\u00e2n th\u1ef1 ch\u1ee9c K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean th\u1ef1 ch\u1ee9c Cai b\u1ea1, Tri huy\u1ec7n Tr\u1ea7n Duy Tr\u00e1c l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n cho Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n n\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p thay ti\u1ec1n 5 ph\u1ea7n 10. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cHai h\u1ea1t \u1ea5y m\u00f9a n\u0103m nay ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o, m\u00e0 thu\u1ebf v\u1ee5 h\u1ea1 g\u1ea7n t\u1edbi, t\u01b0\u1edfng d\u00e2n ta thu n\u1ed9p h\u01a1i kh\u00f3, n\u00ean l\u01b0\u1ee3ng cho n\u1ed9p thay l\u00e0 mu\u1ed1n trong vi\u1ec7c b\u1eaft thu\u1ebf thi h\u00e0nh c\u1ea3 s\u1ef1 v\u1ed7 v\u1ec1. Ph\u1ea3i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c dinh th\u1ea7n nghi\u00eam c\u1ea5m l\u1ea1i vi\u00ean v\u00e0 l\u00ednh kho kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sinh t\u1ec7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam \u1edf tr\u1ea1m Kinh 1 vi\u00ean th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 10 ng\u01b0\u1eddi phu tr\u1ea1m (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t 1 cai tr\u1ea1m, 20 phu tr\u1ea1m).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 th\u0103ng b\u1ed5 cho c\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1c T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1. Ph\u00e0m th\u1eadp \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00f3 khuy\u1ebft, th\u00ec vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n qu\u1ea3n l\u0129nh l\u1ef1a ch\u1ecdn trong binh l\u00ednh c\u00f3 ai kham n\u1ed5i c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1ea5y, t\u00e2u xin cho l\u00e0m \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp th\u00ed sai, m\u00e3n h\u1ea1n th\u00ec th\u1ef1c th\u1ee5, \u0111\u1ee3i m\u00e3n 6 n\u0103m th\u00ec cho l\u00e0m ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ed sai, m\u00e3n h\u1ea1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5. Cai \u0111\u1ed9i, ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec cho l\u1ea5y ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp t\u00e2u xin l\u00e0m th\u00ed sai, m\u00e3n h\u1ea1n th\u00ec th\u1ef1c th\u1ee5. Qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u00ean n\u00e0o t\u00e0i gi\u1ecfi c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea5t nh\u1eafc b\u1ed5 d\u1ee5ng th\u00ec c\u0169ng cho ch\u1ec9 t\u00ean t\u00e2u xin b\u1ed5 th\u1ee5. Ngo\u00e0i ra, v\u1eabn chi\u1ebfu l\u1ec7 xin ch\u1ec9 ch\u1ecdn b\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1edf 50.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Khoa h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng x\u01b0ng t\u00ean l\u00e0 m\u1ee5c Khoa, t\u1ef1 x\u01b0ng Ch\u00e1nh t\u01b0\u1edbng Trung qu\u00e2n, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh Th\u1ea1nh x\u01b0ng Ch\u00e1nh t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n, V\u0169 Ti\u00eam x\u01b0ng Ch\u00e1nh t\u01b0\u1edbng H\u1eadu qu\u00e2n, c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 mi\u1ec1n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh. Th\u00e0nh th\u1ea7n sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u01a1ng qu\u1ea3n<\/p>\n\n\n\n<p>l\u0129nh binh v\u00e0 voi \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ec3 b\u1eaft. Khoa \u0111em h\u01a1n 700 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng m\u01b0u \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n Thanh L\u00e2m. Khi \u0111\u1ebfn x\u00e3 Trung Trinh (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Lang T\u00e0i) th\u00ec L\u01b0\u01a1ng b\u1eaft g\u1eb7p, chia binh ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c Khoa, Ti\u00eam v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 120 \u0111\u1ea7u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1edd tr\u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Th\u1ea1nh ch\u1ea1y tho\u00e1t. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 khen, th\u01b0\u1edfng cho V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n c\u00f4ng gia m\u1ed9t c\u1ea5p, m\u1ed9t t\u1ea5m sa m\u00e3ng lan ((1) Sa m\u00e3ng lan : m\u1ed9t th\u1ee9 sa th\u00eau r\u1ed3ng b\u1ed1n m\u00f3ng), m\u1ed9t s\u00fang tay T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng n\u1ea1m v\u00e0ng, m\u1ed9t k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd m\u1ea1 b\u1ea1c. Bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn th\u00ec th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c, b\u1ea1c, l\u1ee5a, ti\u1ec1n, v\u00e0 b\u1ed5 th\u1ee5 theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Khoa v\u00e0 Ti\u00eam \u0111\u1ec1u b\u1ecb l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed. B\u1ecdn \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng b\u1ecb b\u1eaft 51 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec th\u00e0nh th\u1ea7n xin gi\u1ea3m t\u1ed9i t\u1eed m\u00e0 x\u1eed l\u01b0u. Vua kh\u00f4ng cho, d\u1ee5 sai tra t\u1ea5n nghi\u00eam nh\u1eb7t, x\u00e9t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ef7 chung theo gi\u1eb7c v\u00e0 \u0111\u00e3 ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o ho\u1eb7c ph\u1ea1m t\u1eed t\u1ed9i m\u00e0 tr\u1ed1n, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1eadn ch\u1ed1ng c\u1ef1 m\u00e0 b\u1ecb b\u1eaft th\u00ec l\u00e0m m\u1ed9t h\u1ea1ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi l\u1ea7n \u0111\u1ea7u theo gi\u1eb7c, th\u1ef1c kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u1eb7ng nh\u01b0 tr\u00ean th\u00ec l\u00e0m m\u1ed9t h\u1ea1ng, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 cho ph\u00e1t l\u1ea1c. N\u1ebfu d\u00e2n l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n v\u00ec gi\u1eb7c b\u1eaft hi\u1ebfp m\u00e0 theo, gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p quan qu\u00e2n b\u1ecf kh\u00ed gi\u1edbi tr\u01b0\u1edbc ch\u1ea1y tr\u1ed1n th\u00ec m\u1edbi cho ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m nh\u1eb9 t\u1ed9i. \u0110\u1ebfn khi \u00e1n t\u00e2u l\u00ean, h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t sung qu\u00e2n, c\u00f2n \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. Th\u1ea1nh sau b\u1ecb quan qu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111em gi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho con c\u00e1c v\u00f5 ch\u1ee9c t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng t\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 Hoa danh (sau l\u00e0 Anh danh), sai T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch cai qu\u1ea3n, khi\u1ebfn h\u1ecdc t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf c\u1ea5p \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng cho vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, v\u00e0 cho n\u0103m thu\u1ef7 c\u01a1 v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c c\u1ee7a thu\u1ef7 qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c H\u1ef1u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i ba m\u1eb7t ti\u1ec1n, h\u1eefu, h\u1eadu c\u1ee7a Kinh th\u00e0nh. M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i m\u01b0a d\u1ea7m, th\u00e0nh l\u1edf h\u1ebft 2.057 tr\u01b0\u1ee3ng. B\u00e8n sai b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n tr\u00f4ng coi c\u00e1c qu\u00e2n x\u00e2y \u0111\u1eafp, m\u1ed7i tr\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 10 quan. Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem, b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1eafp th\u00e0nh, s\u1eeda \u0111\u1eafp ch\u1ed7 s\u1ee5t l\u1edf so v\u1edbi s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u00f3a kh\u1ea9u v\u00e0 n\u1eef t\u01b0\u1eddng ((1) \u0110\u00f3a kh\u1ea9u : \u1ee5 \u0111\u1eafp \u1edf tr\u01b0\u1edbc hay b\u00ean c\u1eeda th\u00e0nh \u0111\u1ec3 che ch\u1edf.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; N\u1eef t\u01b0\u1eddng : t\u01b0\u1eddng nh\u1ecf \u0111\u1eafp \u1edf tr\u00ean ng\u1ecdn th\u00e0nh) c\u00f2n ph\u00ed t\u1ed5n nhi\u1ec1u h\u01a1n. Tuy b\u1edfi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u1ea9u th\u1ea3 n\u00ean c\u00f3 l\u1ea7n s\u1eeda ch\u1eefa n\u00e0y, th\u1ef1c v\u1eabn l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed5n ph\u1eadn c\u1ee7a bi\u1ec1n binh, song tr\u1eabm th\u1ea5y lo vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 g\u1eafng s\u1ee9c th\u00ec c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady c\u1ea5p th\u00eam cho m\u1ed7i tr\u01b0\u1ee3ng 10 quan ti\u1ec1n n\u1eefa. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 Binh x\u00e9t c\u00e1c vi\u00ean t\u1eed trong s\u1ed5 Hoa danh, b\u1ea5t k\u1ec3 \u0111\u00e3 c\u00f3 quan ch\u1ee9c hay ch\u01b0a, ph\u00e0m l\u00e0 nh\u00e0n t\u1ea3n th\u00ec ph\u00e1i h\u1ebft \u0111\u1ebfn c\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng theo vi\u00ean chuy\u00ean bi\u1ec7n m\u00e0 tr\u00f4ng coi. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 con em qu\u00fd ph\u00e1i, kh\u00f4ng quen r\u00e9t n\u1eafng. Tr\u1eabm mu\u1ed1n cho h\u1ecdc t\u1eadp c\u1ea7n kh\u1ed5. V\u1ea3 \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng th\u00ec tu\u1ef3 t\u00e0i b\u1ed5 th\u1ee5. N\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean, ch\u1edb ph\u1ee5 \u00fd t\u1ed1t c\u1ee7a tr\u1eabm luy\u1ebfn nh\u1edb c\u00f4ng \u00f4ng cha c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 mu\u1ed1n g\u00e2y d\u1ef1ng cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m Gia Long th\u1ee9 6 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho m\u1ed9t c\u00e1i \u1ea5n \u201cB\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng\u201d v\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i tri\u1ec7n \u201cKh\u00e2m ty binh ch\u00ednh\u201d, ph\u00e0m c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u, t\u1edd t\u01b0 v\u00e0 \u0111\u01a1n b\u1eb1ng th\u00ec d\u00f9ng. Duy t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn c\u1ea5p cho m\u1ed9t c\u00e1i tri\u1ec7n ng\u00e0 vu\u00f4ng \u201cBinh ty khu m\u1eadt\u201d, m\u1ed9t c\u00e1i tri\u1ec7n ng\u00e0 vu\u00f4ng nh\u1ecf \u201cC\u1ea9n t\u00edn\u201d, hai c\u00e1i tri\u1ec7n ng\u00e0 tr\u00f2n nh\u1ecf \u201cM\u1eadt t\u00edch\u201d nguy\u00ean c\u1ea5p t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n \u0111\u1ec3 cho b\u1ed9 gi\u1eef, nay xin v\u1eabn \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1i tri\u1ec7n ng\u00e0 \u201cM\u1eadt t\u00edch\u201d \u0111\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m d\u1ea5u ki\u1ec1m (tri\u1ec7n \u201cKh\u00e2m ty binh ch\u00ednh\u201d \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng ki\u1ec1m v\u00e0o ch\u1ed7 hai t\u1edd gi\u00e1p nhau v\u00e0 ch\u1ed7 ch\u1eef s\u1ed1, tri\u1ec7n \u201cM\u1eadt t\u00edch\u201d \u0111\u00f3ng ki\u1ec1m v\u00e0o ch\u1ed7 t\u1ea9y v\u00e0 ch\u1ed7 th\u00eam), c\u00f2n \u1ea5n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u n\u1ed9p tr\u1ea3\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi th\u00f4n Di\u00eam \u0110i\u1ec1n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u1ed3ng Xu\u00e2n), tr\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ef1u c\u00f3 hi\u1ebfu h\u1ea1nh, \u0111\u1ec3 tang cha m\u1eb9, l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf m\u1ed9 3 n\u0103m, l\u00e0ng m\u1ea1c \u0111\u1ec1u khen. Tr\u1ea5n th\u1ea7n h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cC\u00f3 ng\u01b0\u1eddi con hi\u1ebfu nh\u01b0 th\u1ebf ch\u00ednh ph\u1ea3i n\u00eau th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch phong ho\u00e1. Chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n c\u1ea5p bi\u1ec3n ng\u1ea1ch (kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef \u201cHi\u1ebfu thu\u1eadn kh\u1ea3 phong\u201d ((2) Hi\u1ebfu thu\u1eadn kh\u1ea3 phong : n\u1ebft hi\u1ebfu thu\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m phong thanh \u0111\u1ec3 gi\u00e1o ho\u00e1), cho 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 2 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n).<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ph\u00fa Y\u00ean t\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng huy\u1ec7n \u0110\u1ed3ng Xu\u00e2n trong h\u1ea1t \u00edt m\u01b0a, l\u00faa t\u1ed5n h\u1ea1i t\u1eeb 3 ph\u1ea7n \u0111\u1ebfn 6 ph\u1ea7n 10, kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cM\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, ru\u1ed9ng m\u00f9a \u1edf huy\u1ec7n Tuy Ho\u00e0 trong h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i b\u00e1o c\u00f3 t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 l\u1ec7 kh\u00e1m \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m thu\u1ebf. Nay ru\u1ed9ng chi\u00eam \u1edf \u0110\u1ed3ng Xu\u00e2n t\u1ed5n 3 ph\u1ea7n l\u1ea1i c\u0169ng thu\u1ed9c l\u1ec7 kh\u00f4ng n\u00ean cho. Duy ngh\u0129 d\u00e2n h\u1ea1t n\u00e0y v\u1ed1n t\u00ednh th\u1ef1c th\u00e0, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a t\u1eebng b\u00e1o nh\u1ea3m tai th\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng ch\u01b0a t\u1eebng c\u1ea7u \u01a1n khoan gi\u1ea3m, tr\u1eabm r\u1ea5t y\u00eau phong t\u1ee5c trung h\u1eadu \u1ea5y. Hai huy\u1ec7n \u0111\u00e3 g\u1eb7p tai n\u1ea1n ri\u00eang \u0111\u00f3 th\u00ec thu\u1ebf ru\u1ed9ng n\u0103m nay c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha cho m\u1ed9t n\u1eeda, c\u00f2n m\u1ed9t n\u1eeda th\u00ec chia l\u00e0m 10 ph\u1ea7n, 2 ph\u1ea7n ho\u00e3n thu, 8 ph\u1ea7n n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y c\u1ea7u \u0111\u00e1 c\u1eeda t\u1ea3 h\u1eefu th\u00e0nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc kia sai Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Nghi hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi dinh th\u1ea7n tr\u00f9 t\u00ednh v\u1eadt li\u1ec7u v\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh, th\u00eam gi\u00e1 m\u00e0 \u0111\u1eb7t mua (m\u1ed9t \u0111\u1ed1ng \u0111\u00e1 n\u00fai c\u1ea5p 25 h\u1ed9c th\u00f3c ; m\u1ed9t \u0111\u1ed1ng v\u00f4i c\u1ea5p 20 h\u1ed9c th\u00f3c). \u0110\u1ebfn nay vua ngh\u0129 c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00e0nh n\u1eb7ng h\u01a1n, n\u1ebfu h\u01b0ng c\u00f4ng x\u00e2y \u0111\u1eafp ngay th\u00ec s\u1ee9c d\u00e2n s\u1ee3 kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i, b\u00e8n ph\u00e1t th\u1ee3 \u1edf Kinh v\u00e0 binh v\u1ec7 Tu\u1ea7n th\u00e0nh, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u00e1ng 2 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o), l\u00e0m hai n\u01a1i c\u1ea7u c\u1eeda t\u1ea3 c\u1eeda h\u1eefu tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n dao d\u1ecbch cho binh d\u00e2n hai x\u00e3 Di\u00ean Sinh, \u0110an Qu\u1ebf dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, sai v\u00e9t \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00eanh \u0111\u1ec3 l\u1ee3i cho vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng. (Di\u00ean Sinh thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u1ea3i L\u0103ng, \u0110an Qu\u1ebf thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Cho con ch\u00e1u Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n H\u1eefu K\u00ednh l\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed9i Trung h\u1ea7u Nguy\u1ec5n H\u1eefu Thi\u1ebft tr\u1eeb kh\u1ecfi binh t\u1ecbch m\u00e0 v\u1eabn l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd H\u1eefu K\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n hi\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 k\u00e9n \u0111i\u1ec3m. Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng tu\u1ed5i \u0111\u00e3 60 m\u00e0 suy y\u1ebfu, hay ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 60 m\u00e0 t\u00e0n t\u1eadt th\u00ec xin \u1edf Kinh cho qu\u1ea3n l\u0129nh, \u1edf ngo\u00e0i do th\u01b0\u1ee3ng ty x\u00e9t nghi\u1ec7m th\u1ea3i v\u1ec1, l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng \u5357\u638c (t\u00ean ri\u00eang l\u00e0 Lao Lung \u7262\u9f8d [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Luang_Phrabang\">V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Luang Phrabang<\/a>]) l\u00e0 Ph\u00eca La X\u00e0 \u00c1t Nha [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Manthaturath\">Manthaturath<\/a>] sai s\u1ee9 l\u00e0 \u0111\u1ea1o T\u1ef1 v\u00e0 \u0111\u1ea1o Hi\u1ec7u X\u00e0 \u0111\u1ebfn xin quy thu\u1eadn, qua ch\u00e2u Ninh Bi\u00ean tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1, \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n Thu\u1ef5 Nguy\u00ean, nh\u1edd Ph\u1ea1m Th\u00fac Nho \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n Thanh Hoa, th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc \u1ea5y 20 n\u0103m nay nghe th\u1ea5y uy \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, b\u1ed1n l\u1ea7n t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng sang c\u1ed1ng m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edbi, nay l\u1ea1i sai s\u1ee9 d\u00e2ng th\u01b0 xin l\u00e0m th\u1ea7n thu\u1ed9c. Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng \u1edf ph\u00eda T\u00e2y Nam, b\u1edd c\u00f5i c\u00e1ch xa, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a th\u00f4ng ch\u1ee9c c\u1ed1ng, nay \u0111\u00e3 kh\u1ea9n xin quy thu\u1eadn, h\u01b0\u1edbng theo gi\u00e1o ho\u00e1, l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady sai tr\u1ea1m \u0111\u01b0a t\u1edbi Kinh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn Kinh, cho v\u00e0o chi\u00eam b\u00e1i. Sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 c\u1ed1ng v\u00e0 ph\u1ea9m v\u1eadt c\u1ed1ng. Ban th\u01b0\u1edfng cho qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 s\u1ee9 gi\u1ea3, r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1. (K\u1ef3 c\u1ed1ng l\u1ea5y c\u00e1c n\u0103m s\u1eedu, th\u00ecn, m\u00f9i, tu\u1ea5t l\u00e0m chu\u1ea9n, 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 th\u00e1ng 11 th\u00ec \u0111\u1ebfn Thanh Hoa, th\u00e1ng 12 \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ec3 ch\u1ea7u m\u1eebng l\u1ec5 Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, l\u1ea5y n\u0103m nay b\u1eaft \u0111\u1ea7u. Ph\u1ea9m v\u1eadt c\u1ed1ng th\u00ec 2 th\u1edbt voi \u0111\u1ef1c, 4 to\u00e0 s\u1eebng t\u00ea, 2 c\u00e2y ng\u00e0 voi. S\u1ee9 b\u1ed9 th\u00ec ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ec1u 1 vi\u00ean, t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng 3 vi\u00ean, th\u00f4ng ng\u00f4n 2 vi\u00ean, qu\u00e2n \u0111i theo 22 ng\u01b0\u1eddi, ch\u0103n voi 6 ng\u01b0\u1eddi, t\u1ea5t c\u1ea3 35 ng\u01b0\u1eddi. Th\u01b0\u1edfng cho qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng th\u00ec g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u00e0 the h\u1ed3ng \u0111\u1ec1u 2 t\u1ea5m, l\u1ee5a, sa, the \u0111\u1ec1u 20 t\u1ea5m, v\u1ea3i h\u1ed3ng v\u00e0 v\u1ea3i \u0111en \u0111\u1ec1u 30 t\u1ea5m, \u0111\u1ed3 tr\u00e0 b\u1ecbt v\u00e0ng 1 b\u1ed9. Cho ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9 th\u00ec \u0111\u1ec1u 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 t\u1ea5m s\u00f4 sa, 1 kh\u1ea9u s\u00fang T\u00e2y ch\u1eef v\u00e0ng, m\u1ed9t thanh g\u01b0\u01a1m b\u1ecbt b\u1ea1c, \u0111\u1ed3 tr\u00e0 b\u1ecbt b\u1ea1c 1 b\u1ed9, cho 3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u1ec1u 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 1 t\u1ea5m \u0111\u0169i t\u01a1 g\u1ed1c m\u00e0u c\u00e1nh ki\u1ebfn). Nh\u01b0ng r\u1ed3i n\u01b0\u1edbc \u1ea5y c\u00f3 vi\u1ec7c, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Man ba \u0111\u1ed9ng L\u1ea1c Ho\u00e0n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Man c\u1ed1ng \u1edf 7 s\u00e1ch \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Man thu\u1ebf \u1edf 2 s\u00e1ch A Ngh\u00ea v\u00e0 La Mi\u1ec7t \u0111\u1ebfn d\u00e2ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vua th\u1ea5y t\u00ean c\u00e1c s\u00e1ch man c\u1ed1ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u qu\u00ea k\u1ec7ch, sai \u0111\u1ed5i \u0111i : Tr\u1ea7m B\u1ed3n l\u00e0m T\u1ea7m B\u1ed3n, Ph\u00e1 B\u0103ng l\u00e0m T\u00e1 B\u0103ng, X\u01b0\u01a1ng C\u1ee5m l\u00e0m X\u01b0\u01a1ng Th\u1ecbnh, Cha Bon l\u00e0m Na B\u00f4n. C\u00e1c t\u00ean M\u01b0\u1eddng Vanh, Th\u01b0\u1ee3ng K\u1ebf, L\u00e0ng Th\u00ecn th\u00ec \u0111\u1ecdc theo \u00e2m ch\u00ednh. R\u1ed3i cho ng\u01b0\u1eddi man c\u1ed1ng l\u00e0 Chi\u00eau N\u1ed9i l\u00e0m Sai tr\u01b0\u1edfng man T\u1ea7m B\u1ed3n (Chi\u00eau N\u1ed9i l\u00e0 con Sai tr\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 X\u00fa La Gi\u1ea3), ng\u01b0\u1eddi Man thu\u1ebf t\u00ean l\u00e0 Vi\u00eam l\u00e0m T\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng s\u00e1ch A Ngh\u00ea, t\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0ng l\u00e0m T\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng s\u00e1ch La Mi\u1ec7t (A Ngh\u00ea, La Mi\u1ec7t \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c ch\u00e2u H\u01b0\u1edbng Ho\u00e1). Sai tr\u01b0\u1edfng M\u01b0\u1eddng Vanh l\u00e0 A \u0110i\u1ec1n C\u00e1o nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Man Ba X\u1eafc (thu\u1ed9c n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng) n\u0103m tr\u01b0\u1edbc d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u1edf Na S\u00e2m (t\u00ean \u0111\u1ea5t \u1edf M\u01b0\u1eddng Vanh), cho h\u1ecd \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u1edf, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 3 n\u0103m, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u00f3ng thu\u1ebf, ng\u00e0y c\u00e0ng l\u1ea5n chi\u1ebfm th\u00eam \u0111\u1ea5t. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, xin sai quan \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i, b\u1eaft ph\u1ea3i tr\u1ea3 \u0111\u1ea5t l\u1ea5n chi\u1ebfm v\u00e0 c\u1ee9 \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c cho m\u00e0 \u1edf, n\u1ed9p thu\u1ebf \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng d\u00e2n man. Vua nghe l\u1eddi t\u00e2u. B\u00e8n sai Cai \u0111\u1ed9i T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n hi\u1ec7p v\u1edbi Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng \u0111em 200 c\u01a1 binh \u0111i. H\u01b0ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i, b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, Uy\u1ec3n sai h\u1ecdp d\u00e2n Man Ba X\u1eafc \u0111\u1ec3 tr\u00e1ch qu\u1edf. Ng\u01b0\u1eddi Man v\u00e2ng m\u1ec7nh, Uy\u1ec3n v\u1ec1 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua cho Uy\u1ec3n l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man, ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 ; cho H\u01b0ng 100 quan ti\u1ec1n tu\u1ea5t v\u00e0 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u1edbn (g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng gi\u00e1 6 ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ed9i H\u1ecda t\u01b0\u1ee3ng (th\u1ee3 v\u1ebd) \u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o l\u00e0m c\u1ee5c H\u1ecda t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Qu\u1ea3n v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c qu\u00e2n N\u1ed9i thu\u1ef7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng, coi \u0111\u00f3ng 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n cong m\u0169i.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, t\u1ebf h\u1ea1 h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb n\u1ed9i quy\u1ec1n l\u00fd n\u0103m v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Mai V\u0103n Th\u00e0nh sai binh l\u00ednh l\u00e0m nh\u00e0 c\u1eeda ri\u00eang. Vua sai c\u1ea5t ch\u1ee9c, giao cho b\u1ed9 Binh sai ph\u00e1i \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i ; \u0111\u00f2i 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c c\u1ea5p cho qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0 l\u1ea1i N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00fd H\u1eefu Di\u1ec7m l\u1ea5y tr\u1ed9m h\u01a1n 1 l\u1ea1ng v\u00e0ng. B\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u0129 x\u1eed t\u1ed9i ch\u00e9m chu\u1ea9n l\u00e0m t\u1ed9i \u0111\u1ed3. \u00e1n t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c Kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long, b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng D\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi th\u1ee3 b\u1ea1c l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Khoa Nguy\u00ean \u0111\u00fac tr\u1ed9m \u1ea5n gi\u1ea3, \u0111\u1ec3 tr\u1ed9m \u0111\u1ed5i \u1ea5n ngu\u1ef5 c\u1ea5t \u1edf kho, \u0111\u1ec1u x\u1eed ch\u00e9m ngay. Nay H\u1eefu Di\u1ec7m \u1edf \u0111\u1ea5y c\u00e2n v\u00e0ng m\u00e0 c\u00f2n d\u00e1m c\u00f4ng nhi\u00ean l\u1ea5y tr\u1ed9m, hu\u1ed1ng chi c\u1ee7a kho th\u00ec sao ? Th\u1ebf l\u00e0 trong m\u1eaft h\u1eafn \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e1p lu\u1eadt. Chi b\u1eb1ng theo \u0111\u00fang t\u1ed9i danh m\u00e0 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i \u0111\u1ec3 r\u0103n ng\u01b0\u1eddi sau. L\u00fd H\u1eefu Di\u1ec7m ph\u1ea3i gi\u1ea3i ngay \u0111\u1ebfn ch\u1ee3 \u0110\u00f4ng, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft. H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m ph\u1ea3i truy\u1ec1n cho b\u1ecdn vi\u00ean l\u1ea1i N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 c\u00f9ng \u0111\u1ebfn xem, ho\u1eb7c gi\u1ea3 m\u1eaft th\u1ea5y l\u00f2ng s\u1ee3 m\u00e0 t\u1ef1 khuy\u00ean r\u0103n nhau \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi m\u1eafc t\u1ed9i, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c hay cho b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i sao ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 chuy\u00ean bi\u1ec7n vi\u1ec7c t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>Dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam t\u00e2u r\u1eb1ng trong h\u1ea1t m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i c\u00f3 s\u00e2u c\u1eafn l\u00faa, m\u00f9a xu\u00e2n n\u00e0y l\u1ea1i g\u1eb7p gi\u00f3 b\u1eafc, l\u00faa ru\u1ed9ng t\u1ed5n h\u1ea1i t\u1eeb 4 ph\u1ea7n \u0111\u1ebfn 8 ph\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, xin l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m thu\u1ebf ru\u1ed9ng. Vua d\u1ee5 sai x\u00e9t s\u1ed1 m\u00e0 gi\u1ea3m, t\u1ed5n 4 ph\u1ea7n th\u00ec gi\u1ea3m cho 2 ph\u1ea7n 10, t\u1ed5n 5 ph\u1ea7n th\u00ec gi\u1ea3m 3, t\u1ed5n 6 ph\u1ea7n th\u00ec gi\u1ea3m 4, t\u1ed5n 7 ph\u1ea7n th\u00ec gi\u1ea3m 5, t\u1ed5n 8 ph\u1ea7n th\u00ec gi\u1ea3m 6.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Vi\u00ean l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, Tham hi\u1ec7p S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 L\u01b0u Chuy\u00ean th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n L\u1ea1ng S\u01a1n, Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Thao l\u00e0m Tham hi\u1ec7p S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00e1t ch\u1ea9n cho d\u00e2n b\u1ecb ho\u1ea3 tai \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean. (B\u1ed1n \u1ea5p Xu\u00e2n H\u1ed9i, T\u00e2n H\u1ed9i, An H\u1ed9i, \u0110\u1eb7ng Th\u1ecb Trung b\u1ecb ch\u00e1y 136 h\u1ed9, c\u1ea5p 500 quan ti\u1ec1n v\u00e0 135 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%E1%BA%BF_h%E1%BB%87_thi\">S\u00e1ch v\u00e0ng ng\u1ef1 ch\u1ebf v\u1ec1 \u0111\u1ebf h\u1ec7<\/a> v\u00e0 s\u00e1ch b\u1ea1c ng\u1ef1 ch\u1ebf v\u1ec1 phi\u00ean h\u1ec7 l\u00e0m xong ((1) \u0110\u1ebf h\u1ec7 : d\u00f2ng ch\u00ednh c\u1ee7a vua. Phi\u00ean h\u1ec7 : d\u00f2ng c\u1ee7a c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng). Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 ng\u00e0y Nguy\u00ean \u0111\u00e1n th\u00e1ng gi\u00eang, vua t\u1ef1 \u0111\u1ecbnh ra 20 ch\u1eef b\u1ed9 nh\u1eadt&nbsp;&nbsp;&nbsp; (Dong, Th\u1eddi, Th\u0103ng, Hi\u1ec7u, Minh, Bi\u1ec1n, Chi\u00eau, Ho\u1ea3ng, Tu\u1ea5n, \u0110i\u1ec3n, Tr\u00ed, Huy\u00ean, Lan, Huy\u1ebfn, L\u1ecbch, Ch\u00ed, T\u00edch, Y\u1ebfn, Hy, Di). D\u00f2ng \u0111\u1ebf v\u00e0 d\u00f2ng th\u00e2n phi\u00ean \u0111\u1ec1u 20 ch\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f2ng \u0111\u1ebf l\u00e0 : Mi\u00ean (b\u1ed9 mi\u00ean&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), H\u1ed3ng (b\u1ed9 nh\u00e2n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), \u01afng (b\u1ed9 k\u1ef3&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), B\u1eedu (b\u1ed9 mi\u00ean&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), V\u0129nh (b\u1ed9 ng\u1ecdc&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), B\u1ea3o (b\u1ed9 ph\u1ee5&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), Qu\u00fd (b\u1ed9 nh\u00e2n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), \u0110inh (b\u1ed9 ng\u00f4n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), Long (b\u1ed9 t\u00e0i&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), Tr\u01b0\u1eddng (b\u1ed9 ho\u00e0&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), Hi\u1ec1n (b\u1ed9 b\u1ed1i&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), N\u0103ng (b\u1ed9 l\u1ef1c&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), Kham (b\u1ed9 t\u00e0i&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), K\u1ebf (b\u1ed9 ng\u00f4n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), Thu\u1eadt (b\u1ed9 t\u00e2m&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), Th\u1ebf (b\u1ed9 ng\u1ecdc&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), Thu\u1ef5 (b\u1ed9 th\u1ea1ch&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), Qu\u1ed1c (b\u1ed9 \u0111\u1ea1i&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), Gia (b\u1ed9 ho\u00e0&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), X\u01b0\u01a1ng (b\u1ed9 ti\u1ec3u&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e2n phi\u00ean d\u00f2ng Anh du\u1ec7 th\u00e1i t\u1eed l\u00e0 : M\u1ef9 L\u1ec7 Anh C\u01b0\u1eddng Tr\u00e1ng ; Li\u00ean Huy Ph\u00e1t B\u1ed9i H\u01b0\u01a1ng, L\u1ec7nh Nghi H\u00e0m (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 S\u00f9ng) T\u1ed1n Thu\u1eadn ; V\u0129 V\u1ecdng Bi\u1ec3u Khi\u00eam Quang.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f2ng Ki\u1ebfn An c\u00f4ng l\u00e0 :<\/p>\n\n\n\n<p>L\u01b0\u01a1ng C\u1ea9n An Ho\u00e0 (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Nh\u00e2n) Thu\u1eadt, Du H\u00e0nh Su\u1ea5t Ngh\u0129a Ph\u01b0\u01a1ng ; D\u01b0\u1ee1ng (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Dung) Di T\u01b0\u01a1ng Th\u1ee9c H\u1ea3o ; Cao T\u00fa Th\u00e1i Vi T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f2ng \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng l\u00e0 :<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u00ean H\u1ed9i Phong Hanh H\u1ee3p ; Nguy\u00ean Ph\u00f9ng Th\u00e1i L\u00e3ng Nghi ; H\u1eadu L\u01b0u Th\u00e0nh T\u00fa \u0110i\u1ec7u ; Di\u1ec5n Kh\u00e1nh Th\u00edch Ph\u01b0\u01a1ng Huy.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f2ng \u0110i\u1ec7n B\u00e0n c\u00f4ng l\u00e0 :<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00edn \u0110i\u1ec7n T\u01b0 Duy Ch\u00ednh, Th\u00e0nh T\u1ed3n L\u1ee3i Ki\u1ebfn Trinh ; T\u00fac Cung Th\u1eeba (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 To\u1ea3n) H\u1eefu Ngh\u1ecb ; Vinh Hi\u1ec3n T\u1eadp Khanh Danh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f2ng Thi\u1ec7u Ho\u00e1 c\u00f4ng l\u00e0 :<\/p>\n\n\n\n<p>Thi\u1ec7n Thi\u1ec7u Thu\u1ea7n Tu\u1ea7n L\u00fd ; V\u0103n Tri T\u1ea1i M\u1eabn C\u1ea7u ; Ng\u01b0ng L\u00e2n T\u00e0i Ch\u00ed L\u1ea1c ; \u0110\u1ecbch \u0110\u1ea1o \u0110o\u00e3n Phu H\u01b0u.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f2ng Qu\u1ea3ng Oai c\u00f4ng l\u00e0 :<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u01b0\u1ee3ng Ph\u00f9 Tr\u01b0ng Kh\u1ea3i Qu\u1ea3ng ; Kim Ng\u1ecdc Tr\u00e1c Ti\u1ec1u K\u1ef3 ; \u0110i\u1ec3n H\u1ecdc K\u1ef3 Gia Ch\u00ed ; \u0110\u00f4n Di Kh\u1eafc T\u1ef1 Tr\u00ec.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f2ng Th\u01b0\u1eddng T\u00edn c\u00f4ng l\u00e0 :<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1eddng H\u1ef1u Tu\u00e2n Gia Hu\u1ea5n ; L\u00e2m Trang Tu\u00fd Th\u1ecbnh Cung (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Dung) ; Th\u1eadn Tu Gi Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c ; Th\u1ee5 \u00edch M\u1eadu T\u00e2n C\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f2ng Y\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng l\u00e0 :<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00e2m T\u00f9ng (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Ba) X\u01b0ng \u00fd Ph\u1ea1m ; Nh\u00e3 Ch\u00ednh Thu\u1ef7 Ho\u1eb1ng Quy ; Kh\u1ea3i \u0110\u1ec3 \u0110\u1eb1ng C\u1ea7n D\u1ef1 ; Quy\u1ec1n Ninh C\u1ed9ng T\u1eadp Hy.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f2ng T\u1eeb S\u01a1n c\u00f4ng l\u00e0 :<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb Th\u00e1i D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3nh C\u1ea9m ; Phu V\u0103n \u00e1i Di\u1ec7u Ho\u00e0ng (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng) ; B\u00e1ch Chi Giai Ph\u1ee5 \u0110\u1ee9c ; V\u1ea1n Di\u1ec7p Hi\u1ec7u Khu\u00f4ng T\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m b\u00e0i t\u1ef1a r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta h\u1ecd Nguy\u1ec5n, kh\u1edfi t\u1ef1 Gia Mi\u00eau ngo\u1ea1i trang, huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n, ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, x\u1ee9 Thanh Hoa. Bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e0 h\u1ecd l\u1edbn, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0m quan \u0111\u1ebfn h\u01a1n v\u00e0i tr\u0103m n\u0103m, t\u00edch lu\u1ef9 nh\u00e2n \u0111\u1ee9c, n\u00ean c\u00f3 ng\u00e0y nay, th\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 s\u00e1nh v\u1edbi nh\u00e0 Chu \u0111\u01b0\u1ee3c. Do \u0111\u00f3 tr\u1eddi cho m\u1ec7nh t\u1ed1t, sinh ra Tri\u1ec7u t\u1ed5 T\u0129nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta ((1) Tri\u1ec7u t\u1ed5 T\u0129nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf : Nguy\u1ec5n Kim), g\u00e2y d\u1ef1ng c\u01a1 \u0111\u1ed3 l\u1edbn, k\u1ebf sinh Th\u00e1i t\u1ed5 Gia d\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta ((2) Th\u00e1i t\u1ed5 Gia d\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf : Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng), d\u1ef1ng n\u1ec1n \u1edf c\u00f5i Nam. B\u00e8n l\u1ea5y ch\u1eef Ph\u01b0\u1edbc n\u1ed1i theo ch\u1eef Nguy\u00ean, g\u1ecdi qu\u1ed1c t\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc. C\u00e1c vua th\u00e1nh n\u1ed1i nhau, th\u00e1nh n\u00e0y n\u1ed1i th\u00e1nh kh\u00e1c, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta ((3) Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf : Gia Long), d\u1eb9p y\u00ean h\u1ecda lo\u1ea1n m\u00e0 c\u00f3 c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t, s\u1eafc \u0111\u1ecbnh Ng\u1ecdc ph\u1ea3, l\u1ea5y con ch\u00e1u Th\u00e1i t\u1ed5 v\u00e0o Nam v\u00e0 d\u00f2ng c\u00e1c vua th\u00e1nh l\u00e0m t\u00f4n th\u1ea5t h\u1ecd Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc, con ch\u00e1u Th\u00e1i t\u1ed5 \u1edf B\u1eafc v\u00e0 c\u00e1c ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m c\u00f4ng t\u00ednh h\u1ecd Nguy\u1ec5n H\u1ef1u. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 t\u00ean hu\u00fd c\u00e1c th\u00e1nh th\u00ec ph\u1ea7n nhi\u1ec1u theo b\u1ed9 Thu\u1ef7&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ; sau \u0111\u1ebfn Th\u1ebf t\u00f4ng Hi\u1ebfu v\u00f5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta th\u00ec t\u00ean ng\u1ef1 v\u00e0 t\u00ean t\u00f4n th\u1ea5t c\u0169ng c\u00f3 khi d\u00f9ng b\u1ed9 Nh\u1eadt&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; .Truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta th\u00ec chuy\u00ean d\u00f9ng b\u1ed9 Nh\u1eadt. T\u1eeb tr\u0103m n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, t\u00f4n th\u1ea5t sinh th\u00eam nhi\u1ec1u, \u0111\u1eb7t t\u00ean ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p, Ho\u00e0ng kh\u1ea3o \u1edf ng\u00f4i, \u00fd mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i l\u1ea1i ch\u1eef \u0111\u1eb7t t\u00ean \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n cho con ch\u00e1u d\u00f9ng m\u00e3i l\u00e2u d\u00e0i v\u1ec1 sau, ti\u1ebfc r\u1eb1ng vi\u1ec7c ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm ngh\u0129 n\u1ed1i theo \u00fd t\u1ed1t ti\u1ec1n nh\u00e2n \u0111\u1ec3 th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ed c\u1ee7a ti\u00ean th\u1ebf, t\u1ef1 so\u1ea1n ra 20 ch\u1eef b\u1ed9 Nh\u1eadt, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi n\u1ed1i nghi\u1ec7p v\u1ec1 sau \u0111\u1ebfn ng\u00e0y n\u1ed1i ng\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y m\u1ed9t ch\u1eef l\u00e0m t\u00ean, l\u1ea5y theo ngh\u0129a nh\u1eadt l\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng ng\u00f4i vua, m\u00e0 ch\u1eef t\u00ean \u0111\u1eb7t khi tu\u1ed5i nh\u1ecf l\u00e0m t\u00ean t\u1ef1. C\u00f2n nh\u1eefng con ch\u00e1u v\u00e0 con ch\u00e1u c\u1ee7a anh em th\u00ec l\u1ea1i so\u1ea1n nh\u1eefng m\u1ef9 t\u1ef1, chia l\u00e0m d\u00f2ng (h\u1ec7) \u0111\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c d\u00f2ng c\u1ee7a anh tr\u1eabm l\u00e0 Anh du\u1ec7 th\u00e1i t\u1eed, c\u00f9ng em tr\u1eabm l\u00e0 Ki\u1ebfn An c\u00f4ng, \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng, Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng, \u0110i\u1ec7n B\u00e0n c\u00f4ng, Thi\u1ec7u Ho\u00e1 c\u00f4ng, Qu\u1ea3ng Oai c\u00f4ng, Th\u01b0\u1eddng T\u00edn c\u00f4ng, Y\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng, T\u1eeb S\u01a1n c\u00f4ng, c\u1ea3 th\u1ea3y 10 h\u1ec7. Khi m\u1edbi sinh xin \u0111\u1eb7t t\u00ean, th\u00ec t\u00ean ho\u00e0ng t\u1eed ch\u1eef tr\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u1ea5y t\u1eebng ch\u1eef \u1edf b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ebf h\u1ec7, ch\u1eef d\u01b0\u1edbi l\u1ea5y ch\u1eef b\u1ed9 n\u00e0o v\u1ec1 \u0111\u1eddi th\u1ee9 m\u1ea5y. T\u00ean c\u00e1c c\u00f4ng t\u1eed th\u00ec l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u1ea5y c\u00e1c ch\u1eef \u1edf b\u00e0i th\u01a1 v\u1ec1 c\u00f4ng h\u1ec7 n\u00e0o ch\u1eef d\u01b0\u1edbi th\u00ec l\u1ea5y ng\u0169 h\u00e0nh t\u01b0\u01a1ng sinh ((1) Ng\u0169 h\u00e0nh t\u01b0\u01a1ng sinh : \u0111\u1ea5t sinh ra v\u00e0ng ; v\u00e0ng sinh ra n\u01b0\u1edbc ; n\u01b0\u1edbc sinh ra c\u00e2y ; c\u00e2y sinh ra l\u1eeda ; l\u1eeda sinh ra \u0111\u1ea5t) m\u00e0 d\u00f9ng b\u1ed9 Th\u1ed5&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; l\u00e0m \u0111\u1ea7u. V\u00ed nh\u01b0 d\u00f2ng \u0111\u1ebf, th\u00ec Mi\u00ean T\u00f4ng, Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh ; d\u00f2ng Anh du\u1ec7 th\u00ec M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng, M\u1ef9 Thu\u1ef3 ; d\u00f2ng Ki\u1ebfn An th\u00ec L\u01b0\u01a1ng K\u1ef3, L\u01b0\u01a1ng Vi\u00ean ; d\u00f2ng \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n th\u00ec T\u0129nh C\u01a1, T\u0129nh C\u1eadn ; d\u00f2ng Di\u00ean Kh\u00e1nh th\u00ec Di\u00ean V\u1ef1c, Di\u00ean \u0110\u1ec1 ; d\u00f2ng \u0110i\u1ec7n B\u00e0n th\u00ec T\u00edn Ki\u00ean, T\u00edn Ph\u00e1c ; d\u00f2ng Thi\u1ec7u Ho\u00e1 th\u00ec Thi\u1ec7n Khu\u00ea, Thi\u1ec7n Ch\u1ec9 ; d\u00f2ng Qu\u1ea3ng Oai th\u00ec Ph\u01b0\u1ee3ng T\u1ea1i, Ph\u01b0\u1ee3ng Vu ; d\u00f2ng Th\u01b0\u1eddng T\u00edn th\u00ec Th\u01b0\u1eddng Nh\u00e2m, Th\u01b0\u1eddng Dung ; d\u00f2ng Y\u00ean Kh\u00e1nh th\u00ec Kh\u00e2m Th\u1ecbnh, Kh\u00e2m B\u00edch ; d\u00f2ng T\u1eeb S\u01a1n th\u00ec T\u1eeb \u0110\u00e0n, T\u1eeb C\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec th\u1ebf th\u1ee9 r\u00f5 r\u00e0ng m\u00e0 kh\u00f4ng l\u1eabn, th\u00e2n s\u01a1 ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1i \u0111\u1ea1o gi\u1eef lu\u00e2n l\u00fd ho\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng t\u1eeb \u0111\u1ea5y th\u1ecbnh l\u00ean, m\u00e0 chi ph\u00e1i ng\u1ecdc di\u1ec7p thi\u00ean ho\u00e0ng ((2) Ng\u1ecdc di\u1ec7p : ph\u1ed5 h\u1ec7 h\u1ecd vua. Thi\u00ean ho\u00e0ng : s\u00f4ng \u1edf tr\u1eddi, t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng chi ph\u00e1i nh\u00e0 vua nh\u01b0 d\u00f2ng s\u00f4ng \u1ea5y) t\u1eeb \u0111\u1ea5y r\u00f5 r\u1ec7t. Con ch\u00e1u ta n\u00ean theo gi\u1eef ph\u00e9p hay, khi\u1ebfn cho g\u1ed1c c\u00e0nh tr\u0103m \u0111\u1eddi truy\u1ec1n \u1ee9c mu\u00f4n n\u0103m, \u0111\u1ec3 mong ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o \u0111\u00e1p tr\u1eddi v\u00e0 t\u1ed5 ti\u00ean cho m\u1ec7nh t\u1ed1t\u201d. B\u00e8n sai h\u1eefu ty \u0111\u00fac s\u00e1ch v\u00e0ng v\u00e0 s\u00e1ch b\u1ea1c. \u0110\u1ebfn nay ho\u00e0n th\u00e0nh, vua \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y k\u00ednh c\u00e1o \u1edf \u0111\u00e0n Giao v\u00e0 c\u00e1c mi\u1ebfu. S\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh nghi ti\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u1ea9n x\u00e9t s\u00e1ch Nghi l\u1ec5 th\u00f4ng gi\u1ea3i c\u00f3 n\u00f3i : Ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ebf Giao th\u00ec nh\u1eadn m\u1ec7nh \u1edf mi\u1ebfu th\u1edd t\u1ed5 ; b\u00f3i r\u00f9a th\u00ec \u1edf N\u1ec5 cung (mi\u1ebfu th\u1edd cha). L\u1eddi s\u1edb c\u1ee7a h\u1ecd Kh\u1ed5ng n\u00f3i : Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u00e1o t\u1ed5, m\u1edbi b\u00f3i ng\u00e0y t\u1ebf Giao, nh\u01b0 \u0111\u00e3 nh\u1eadn m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a t\u1ed5 v\u1eady. L\u1ea1i n\u00f3i : Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 s\u1eafp c\u00f3 vi\u1ec7c t\u1ebf tr\u1eddi, t\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i t\u1ebf Ph\u00e1n cung ((3) Ph\u00e1n cung : ch\u1ed7 th\u1edd Chu C\u00f4ng). L\u1eddi s\u1edb c\u1ee7a h\u1ecd Kh\u1ed5ng n\u00f3i : S\u1eafp t\u1ebf tr\u1eddi, t\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i c\u00e1o H\u1eadu T\u1eafc. Th\u1ebf l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc c\u00e1o v\u1ecb th\u1ea5p r\u1ed3i sau t\u1ebf v\u1ecb cao. C\u1ee9 l\u1eddi kinh v\u0103n nh\u01b0 th\u1ebf, tuy l\u00e0 chuy\u00ean n\u00f3i vi\u1ec7c t\u1ebf Giao, song c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm \u1edf \u0111\u1ea5y c\u00e1i \u00fd tinh vi c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n \u0111\u1eb7t l\u1ec5. Ph\u00e0m l\u1ec5 n\u00e0o ph\u1ea3i c\u00e1o tr\u1eddi m\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00f4n th\u1ed1ng, th\u00ec t\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i nh\u1eadn m\u1ec7nh \u1edf T\u1ed5 N\u1ec5 (mi\u1ebfu t\u1ed5 mi\u1ebfu cha). Suy th\u1ebf th\u00ec vi\u1ec7c ph\u1ea3 \u0111i\u1ec7p l\u00e0m xong, l\u1ec5 c\u0169ng n\u00ean th\u1ebf. Xin tr\u01b0\u1edbc c\u00e1o c\u00e1c mi\u1ebfu, r\u1ed3i sau c\u00e1o Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ec5\u201d, Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh ng\u1ecd, vua c\u00e1o Th\u1ebf mi\u1ebfu ((1) Th\u1ebf mi\u1ebfu : mi\u1ebfu th\u1edd Gia Long).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh m\u00f9i, c\u00e1o Th\u00e1i mi\u1ebfu ((2) Th\u00e1i mi\u1ebfu : mi\u1ebfu th\u1edd Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed c\u00e1o Tri\u1ec7u mi\u1ebfu ((3) Tri\u1ec7u mi\u1ebfu : mi\u1ebfu th\u1edd Nguy\u1ec5n Kim), ho\u00e0ng t\u1eed Y\u1ebfn c\u00e1o H\u01b0ng mi\u1ebfu ((4) H\u01b0ng mi\u1ebfu : mi\u1ebfu th\u1edd ng\u01b0\u1eddi sinh Gia Long).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu th\u00e2n, sai Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean c\u00e1o Nam Giao.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 d\u1eadu, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u nghi \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 \u0111\u1ec3 tuy\u00ean \u0111\u1ecdc s\u00e1ch v\u00e0ng. L\u1ec5 xong, ban s\u00e1ch b\u1ea1c ch\u00e9p th\u1ebf h\u1ec7 cho c\u00e1c phi\u00ean th\u00e2n c\u00f4ng, t\u1ea5t c\u1ea3 m\u01b0\u1eddi quy\u1ec3n. D\u1ee5 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 t\u00f4n th\u1ed1ng l\u00e0 quan tr\u1ecdng, mu\u1ed1n th\u1ef1c hi\u1ec7n ch\u00ed c\u1ee7a ti\u00ean ho\u00e0ng, b\u00e8n so\u1ea1n 20 ch\u1eef hay, l\u01b0u \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi n\u1ed1i ng\u00f4i v\u1ec1 sau, chia ra d\u00f2ng \u0111\u1ebf, d\u00f2ng phi\u00ean \u0111\u1ebf ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u00e2n s\u01a1. Ng\u00e0y m\u1ed3ng 7 th\u00e1ng n\u00e0y \u0111\u00e3 th\u00e2n h\u00e0nh y\u1ebft Th\u1ebf mi\u1ebfu ; ng\u00e0y m\u1ed3ng 8 th\u00e2n h\u00e0nh y\u1ebft Th\u00e1i mi\u1ebfu ; ng\u00e0y m\u1ed3ng 9 c\u00e1o Nam Giao ; ng\u00e0y m\u1ed3ng 10 tuy\u00ean \u0111\u1ecdc s\u00e1ch v\u00e0ng \u1edf b\u1ec7. \u0110i\u1ec3n l\u1ec5 c\u1eed h\u00e0nh l\u1ea7n n\u00e0y, t\u01b0\u1edfng mong tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u00f4ng cha soi th\u1ea5u, t\u1ea5t s\u1ebd cho ph\u01b0\u1edbc l\u1edbn, th\u00ec ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1eddi c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 ta s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i r\u1ed9ng l\u1edbn, g\u1ed1c ng\u00e0nh mu\u00f4n \u0111\u1eddi. X\u01b0a nh\u00e0 Chu b\u00f3i n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c 700 n\u0103m, b\u00f3i \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 30 \u0111\u1eddi, m\u00e0 h\u01b0\u1edfng qu\u00e1 s\u1ed1 b\u00f3i \u1ea5y. Tr\u1eabm tuy kh\u00f4ng d\u00e1m b\u00ec v\u1edbi \u0111\u1eddi th\u1ecbnh \u1ea5y, nh\u01b0ng c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a ta t\u00edch lu\u1ef9 nh\u00e2n \u0111\u1ee9c, ch\u00ednh tr\u1ecb hay \u01a1n hu\u1ec7 t\u1ed1t c\u1ee7a c\u00e1c vua th\u00e1nh t\u1ea5t vun tr\u1ed3ng cho h\u1ecd Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc ta \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ed7i g\u1ed1c s\u00e2u b\u1ec1n, nghi\u1ec7p l\u1edbn t\u1ed1t th\u1ecbnh. Tr\u1eabm ch\u1ec9 gi\u01a1 tay l\u00ean tr\u00e1n c\u1ea7u tr\u1eddi cho t\u1eeb nay v\u1ec1 sau con ch\u00e1u ta nh\u1eadn n\u1ed1i c\u01a1 \u0111\u1ed3 l\u1edbn s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng n\u0103m 500 n\u0103m, h\u01b0\u1edfng \u0111\u1eddi h\u01a1n 20 \u0111\u1eddi. C\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m mong nhi\u1ec1u \u0111\u00e2u. Nay d\u00f2ng \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, b\u00e8n cho ho\u00e0ng t\u1eed b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i t\u00ean hi\u1ec7u t\u1ed1t nh\u01b0 sau : Ho\u00e0ng t\u1eed Dong cho t\u00ean Mi\u00ean T\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed Y\u1ebfn cho t\u00ean Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh, ho\u00e0ng t\u1eed D\u1ee5c cho t\u00ean Mi\u00ean Nghi, ho\u00e0ng t\u1eed Th\u1ef1 cho t\u00ean Mi\u00ean Ho\u00e0nh, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 s\u00e1u cho t\u00ean Mi\u00ean An, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 b\u1ea3y cho t\u00ean Mi\u00ean Th\u1ea7n, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 t\u00e1m cho t\u00ean Mi\u00ean Ph\u00fa, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 9 cho t\u00ean Mi\u00ean Th\u1ee7, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi cho t\u00ean Mi\u00ean Th\u1ea9m, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t cho t\u00ean Mi\u00ean Trinh, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi hai cho t\u00ean Mi\u00ean B\u1ea3o, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ba cho t\u00ean Mi\u00ean Ch\u1eef, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n cho t\u00ean Mi\u00ean H\u1ef1u, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi l\u0103m cho t\u00ean Mi\u00ean V\u0169, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi s\u00e1u cho t\u00ean Mi\u00ean T\u1ed1ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y cho t\u00ean Mi\u00ean Th\u00e0nh, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi t\u00e1m cho t\u00ean Mi\u00ean T\u1ec3, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 h\u0103m m\u1ed1t cho t\u00ean Mi\u00ean Tuy\u00ean, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 h\u0103m hai cho t\u00ean Mi\u00ean Long, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 h\u0103m ba cho t\u00ean Mi\u00ean Th\u1ef1c. T\u1eeb sau \u0111\u00f3 sinh ho\u00e0ng t\u1eed, \u0111\u1ea7y 100 ng\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5 b\u1ea3o ki\u1ebfn [\u1eb5m \u0111\u1ebfn ra m\u1eaft vua] th\u00ec chi\u1ebfu theo \u0111\u1ebf h\u1ec7 m\u00e0 cho t\u00ean. Khi \u0111\u00e3 cho t\u00ean m\u1edbi th\u00ec t\u00ean c\u0169 th\u00f4i h\u1eb3n, kh\u00f4ng d\u00f9ng n\u1eefa. B\u1ecdn ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i bi\u1ebft t\u1ef1 m\u00ecnh ra s\u1ee9c, tu\u1ed5i v\u00e0 \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, vi\u1ec7c h\u1ecdc si\u00eang n\u0103ng, g\u1eafng th\u00eam t\u1ea5m l\u00f2ng trung hi\u1ebfu, d\u1ed1c th\u00eam l\u00f2ng h\u1eefu \u00e1i, m\u00e0 nh\u1eadn l\u1ea5y t\u00ean t\u1ed1t \u1ea5y v\u00e0 h\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1edbc l\u00e2u d\u00e0i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u b\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ed9ng t\u0129nh. Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o ; Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 2 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o ; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i tr\u1edf v\u00e0o Nam, Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc m\u1ed7i qu\u00fd m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf ph\u1ee7 Ki\u1ebfn An c\u00f4ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ngh\u1ecb v\u00e0 thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf ph\u1ee7 Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Kho\u00e1ng gi\u1ea3 th\u00e1c gi\u00e1o t\u1eeb c\u1ee7a 2 c\u00f4ng xin tr\u01b0ng \u0111\u1ea7m \u00d4 Loan \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean. Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u nh\u1eadn cho. \u0110\u1ebfn khi \u0111\u1ea5u gi\u00e1 th\u00ec cho Kho\u00e1ng l\u0129nh tr\u01b0ng. Ngh\u1ecb \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111i ki\u1ec7n. Vua cho l\u00e0 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng l\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi t\u1edd ra ngo\u00e0i m\u00e0 tr\u1ea5n th\u1ea7n Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u1ea3ng kh\u00f4ng n\u00ean nh\u1eadn ri\u00eang, ph\u1ea1t b\u1ed5ng 3 th\u00e1ng. B\u1ecdn Kho\u00e1ng v\u00e0 Ngh\u1ecb c\u1eady th\u1ebf c\u1eeda quy\u1ec1n \u00e9p bu\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng quan, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i 80 tr\u01b0\u1ee3ng. Thu\u1ebf \u0111\u1ea7m cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tr\u01b0ng. D\u1ee5 r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c can d\u1ef1 vi\u1ec7c ngo\u00e0i. C\u00e1c nha trong ngo\u00e0i n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ec7n ti\u1ec7n nh\u1eadn t\u1edd g\u1eedi \u0111\u1ebfn, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt vi ch\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha thu\u1ebf th\u00e2n cho c\u00e1c l\u1ea1p h\u1ed9 \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i (l\u1ea1p h\u1ed9, 12 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 15 c\u00e2n ng\u00e0 voi).<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea Ch\u1ea5t d\u00e2ng bi\u1ec3u xin v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua y cho. Chu\u1ea9n cho \u0111em theo binh c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i b\u1ed9 h\u1ea1 l\u00e0 H\u1eadu b\u1ea3o, H\u1eadu sai, H\u1eadu thu\u1eadn, H\u00f9ng d\u0169ng, \u0110\u1ecbnh uy, C\u1ef1 uy. Sai Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Phong thay gi\u1eef vi\u1ec7c \u1ea5n T\u1ed5ng tr\u1ea5n. Ch\u1ea5t \u1edf th\u00e0nh ti\u00eau ri\u00eang 3.800 quan ti\u1ec1n v\u00e0 800 h\u1ed9c th\u00f3c, \u0111\u1eb7c \u00e2n tha cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Hi\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai, Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Linh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb v\u00e0 \u00e1n t\u00e2u s\u00e1ch t\u00e2u c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ec5 \u0111\u1ebfn b\u1ed9 th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u ngay l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. Nh\u01b0 c\u00f3 ch\u1ec9 giao b\u1ed9 th\u00ec b\u1ed9 theo l\u1ec7 m\u00e0 x\u00e9t l\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh ph\u1ee7 H\u00e0 Hoa, tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, ph\u00e1t 3.000 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ebfn l\u00e0m (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u00e1ng c\u1ea5p 7 quan ti\u1ec1n 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o). Th\u00e0nh x\u00e2y xong, th\u01b0\u1edfng t\u1eeb Gi\u00e1m tu tr\u1edf xu\u1ed1ng K\u00fd l\u1ee5c, b\u1ea1c, l\u1ee5a v\u00e0 ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc. Sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Uy v\u00f5 l\u00e0 L\u00ea M\u1eadu C\u00fac \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An xem \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1o th\u1ea7n Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u1eddi n\u1eafng h\u1ea1n, d\u00e2n \u0111\u00f3i, xin ph\u00e1t th\u00f3c b\u00e1n. Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm \u0111\u00e3 giao cho b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ch\u1ee9c v\u1ee5 ch\u0103n nu\u00f4i d\u00e2n th\u00ec vi\u1ec7c \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n ph\u1ea3i nh\u1eadn l\u00e0m \u0111i\u1ec1u lo c\u1ee7a m\u00ecnh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u01b0a kh\u00f4ng \u0111\u00fang ti\u1ebft, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 th\u00e0nh t\u00e2m c\u1ea7u \u0111\u1ea3o hay ch\u01b0a, trong t\u1edd t\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ea5y n\u00f3i \u0111\u1ebfn. R\u1ed3i b\u1ed7ng ch\u1ed1c k\u00eau \u0111\u00f3i, b\u1ed7ng ch\u1ed1c xin b\u00e1n th\u00f3c, sao l\u1ea1i khinh su\u1ea5t \u0111\u1ebfn th\u1ebf ? Nh\u01b0 qu\u1ea3 c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y th\u00ec sao v\u00e0i th\u00e1ng nay im l\u1eb7ng kh\u00f4ng t\u00e2u b\u00e1o ? G\u1ea7n nh\u01b0 gi\u1ea5u gi\u1ebfm tai n\u1ea1n \u0111\u1ea5y. V\u1eady ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i r\u00f5 r\u00e0ng ngay\u201d. Khi t\u1edd t\u00e2u l\u00ean, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 n\u00f3i h\u00e0m h\u1ed3. Giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 b\u00e0n. Gi\u00e1ng b\u1ecdn T\u1ea1o 2 c\u1ea5p. Cho d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y thu\u1ebf th\u00f3c v\u1ee5 h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m gi\u00e1 n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n 6 ph\u1ea7n 10.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 n\u0103m n\u1ed9i tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh gi\u00e1 g\u1ea1o l\u00ean cao. Vua nghe tin, b\u1ea3o H\u1ed9 b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm thi\u1ebft tha lo tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e0m c\u00f3 th\u1ec3 n\u00e0o gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n ta th\u00ec quy\u1ec1n nghi c\u1ee9u t\u1ebf, ch\u1ee9 c\u00f3 ti\u1ebfc g\u00ec ! Thu\u1ebf ru\u1ed9ng v\u1ee5 h\u1ea1 c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ea1t cho \u0111\u1ec1u n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n nh\u01b0 l\u1ec7 Ninh B\u00ecnh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Hoa t\u00e2u r\u1eb1ng 564 ng\u01b0\u1eddi Qu\u00fd huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n b\u1ed5 l\u00e0m Trung v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai, l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p th\u00f3c l\u01b0\u01a1ng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 12 ph\u01b0\u01a1ng, c\u1ee9 2 th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n tr\u1ecdng thu th\u00ec l\u0129nh. Nay nh\u00e2n gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u1eaft, h\u1ecd xin l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc s\u1ed1 th\u00f3c l\u01b0\u01a1ng k\u1ef3 tr\u1ecdng thu \u0111\u1ec3 nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i v\u1ee3 con. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i d\u1ef1ng mi\u1ebfu c\u00f4ng th\u1ea7n \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean. Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i b\u1eaft d\u00e2n \u0111i l\u1ea5y g\u1ed7, ph\u1ea3i ph\u1ea1t b\u1ed5ng 6 th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 nh\u1eadn l\u1ec5 m\u1eebng. Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y, cho v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 u\u1ef7 vi\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0103n y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh v\u00e0 \u1edf c\u00f4ng th\u1ef1 v\u0103n v\u00f5 hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu vu. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y, l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1 xong, l\u1ea1i ban y\u1ebfn cho v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. T\u1eeb \u0111\u00e2y h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u1eddng l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho nh\u1ea1c v\u0169 sinh 300 quan ti\u1ec1n v\u00e0 th\u1ee3 c\u00e1c c\u1ee5c thu\u1ed9c N\u1ed9i t\u1ea1o v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1ea3m thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay cho Th\u1eeba Thi\u00ean 4 ph\u1ea7n 10.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n cho quan vi\u00ean \u1edf Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng ph\u1ea3i gi\u00e1ng l\u01b0u th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c 1 c\u1ea5p ; b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng ghi s\u1ed5 th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda c\u1ea7u L\u00fd Ho\u00e0 \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh (49 gian d\u00e0i 62 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 6 th\u01b0\u1edbc). Sai b\u1ecdn T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ea3o l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Thu\u1ef7 qu\u00e2n tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c, c\u1ea5p ti\u1ec1n mua g\u1ed7 v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u h\u01a1n 2.600 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e3n c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf. Vua cho l\u00e0 th\u1eddi ti\u1ebft t\u1edbi m\u00f9a h\u1ea1, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 1.700 tr\u01b0\u1ee3ng (d\u00f2ng s\u00f4ng hi\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u00e0nh h\u01a1n 10.500 tr\u01b0\u1ee3ng, chi ti\u1ec1n h\u01a1n 515.200 quan, g\u1ea1o h\u01a1n 99.400 ph\u01b0\u01a1ng), sai \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c, cho binh d\u00e2n v\u1ec1. Th\u01b0\u1edfng cho L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t gia 1 c\u1ea5p v\u00e0 \u0111o\u1ea1n m\u00e3ng \u0111o\u1ea1n hoa \u0111\u1ec1u 1 t\u1ea5m ; Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n B\u1eedu v\u00e0 b\u1ecdn gi\u00e1m tu chuy\u00ean bi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 b\u1ea1c l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc ; th\u01b0\u1edfng v\u00f3c l\u1ee5a cho qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p ; c\u00e1c quan Phi\u00ean \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n c\u0169ng cho \u00e1o qu\u1ea7n. L\u1ea1i cho L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111ai ng\u1ecdc. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 khanh khi x\u01b0a theo vua \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng lao, gi\u1eef h\u1ebft l\u00f2ng trung, cho n\u00ean Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta d\u1eb7n l\u1ea1i gi\u00fap tr\u1eabm. Tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh \u1edf gi\u00e1p n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean n\u00ean sai khanh l\u00e0m T\u1ed5ng tr\u1ea5n. T\u1eeb khi khanh gi\u1eef vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn nay th\u00ec d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c Ch\u00e2n L\u1ea1p, ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn tra x\u00e9t \u0111inh l\u1eadu, th\u00eam l\u00ean h\u01a1n v\u1ea1n h\u1ed9 kh\u1ea9u. Nay l\u1ea1i t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ed1c su\u1ea5t vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng \u0111\u1ec3 th\u00e0nh c\u00e1i ch\u00ed noi theo vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a tr\u1eabm. L\u00e0m t\u00f4i si\u00eang n\u0103ng duy khanh l\u00e0 h\u01a1n c\u1ea3, cho n\u00ean h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ch\u01b0a t\u1eebng cho \u0111eo \u0111ai ng\u1ecdc. Nay ngh\u0129 khanh c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc v\u1ed1n \u0111\u00e3 r\u1ea1ng r\u1ee1, l\u1ea1i d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng m\u1edbi, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho. Khanh c\u00e0ng n\u00ean d\u1ed1c l\u00f2ng trung th\u00e0nh, c\u1ed1 g\u1eafng h\u01a1n n\u1eefa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c sai ra kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau s\u00e1ch qu\u00e0 c\u00e1p. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, Ti\u1ec3u sai, N\u1ed9i h\u1ea7u, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ecb v\u1ec7 t\u1ea3 h\u1eefu, g\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i ch\u00fang ph\u1ee5ng m\u1ec7nh sai ra, nhi\u1ec1u k\u1ebb nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 y\u00eau s\u00e1ch ri\u00eang, ai h\u1ed1i l\u1ed9 nhi\u1ec1u th\u00ec cho l\u00e0 ph\u1ea3i, h\u1ed1i l\u1ed9 \u00edt th\u00ec cho l\u00e0 tr\u00e1i. Tuy tr\u1eabm khi l\u00e2m s\u1ef1 t\u1ea5t ph\u1ea3i x\u00e9t l\u1eddi n\u00f3i, ch\u1eafc l\u00e0 b\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f3 d\u1ed1i tr\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c, song b\u1ecdn t\u1eadp theo th\u00f3i x\u1ea5u \u1ea5y sao l\u1ea1i dung cho \u1edf ngo\u00e0i \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang ? L\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ecdn xoay c\u00e0n, c\u00f4ng nhi\u00ean thu ti\u1ec1n b\u1ea1c \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ed9 ph\u00ed. V\u1ea3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng, t\u01b0 c\u1ea5p \u0111i v\u1ec1 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thi\u1ebfu. T\u1eeb nay th\u1ecb v\u1ec7 ra ngo\u00e0i d\u00e1m nh\u1eadn qu\u00e0 c\u00e1p c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt \u201cb\u1ea5t u\u1ed5ng ph\u00e1p\u201d ((1) B\u1ea5t u\u1ed5ng ph\u00e1p : d\u1eabu c\u00f3 \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng ph\u00e2n x\u1eed \u0111\u00fang \u0111\u1eafn kh\u00f4ng tr\u00e1i ph\u00e9p) t\u00ecnh tr\u1ea1ng x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng h\u01a1n th\u00eam 1 b\u1eadc. N\u1ebfu c\u01b0\u1ee1ng b\u00e1ch v\u00e0 d\u1ecda n\u1ea1t th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt \u201cu\u1ed5ng ph\u00e1p\u201d ((2) U\u1ed5ng ph\u00e1p : \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 m\u00e0 x\u1eed \u0111o\u00e1n tr\u00e1i ph\u00e9p. (Xem : Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t lu\u1eadt l\u1ec7, quy\u1ec3n XVII, t\u1edd 2 v\u00e0 t\u1edd 3)) t\u00ednh tang x\u1eed n\u1eb7ng h\u01a1n 1 b\u1eadc. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00fat l\u00f3t ri\u00eang th\u00ec giao b\u1ed9 b\u00e0n x\u1eed\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3i ph\u00e1t t\u00f9 qu\u00e2n l\u01b0u v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n giao \u0111i \u0111\u00e0y, th\u00ec Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb do \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ; Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u1ec1 Nam, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u1ec1u do \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 ; l\u1ea1i t\u00f9 sung qu\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i ph\u1ed1i d\u1ecbch th\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb K\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n XXI<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00fd m\u00f9i, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4 [1823], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5, l\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Hi\u1ebfn d\u0169ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u00ecnh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng (tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m), qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng. Sai ch\u1ebf \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng c\u1ea5p cho. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u00eda ngo\u00e0i c\u1ed9t g\u1ea1ch m\u1ed1c gi\u1edbi c\u1ee7a s\u01a1n l\u0103ng th\u1ea5t ho\u1ea3, ch\u00e1y lan \u0111\u1ebfn ch\u00e2n n\u00fai Ng\u1ecdc \u0110\u01b0\u1eddng, v\u00e0i tr\u0103m c\u00e2y th\u00f4ng b\u1ecb s\u00e9m v\u00e0ng. Ch\u00e1nh gi\u00e1m s\u01a1n l\u0103ng s\u1ee9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ea1o v\u00ec ph\u00f2ng gi\u1eef kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn b\u1ecb gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, v\u00e0 \u0111\u00e1nh 40 roi ; b\u1ecdn Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng T\u00f4n Th\u1ea5t T\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00f3ng g\u00f4ng, ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i ; Thi\u00eam s\u1ef1 L\u00ea \u0110\u01b0\u1eddng Anh th\u00ec gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p. T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ea1o sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng (tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m). V\u00e0i th\u00e1ng sau, c\u00e2y th\u00f4ng l\u1ea1i xanh t\u1ed1t, cho T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ea1o l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng trung. B\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t T\u1ea1i \u0111\u1ec1u cho khai ph\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh, Mi\u00ean Nghi, Mi\u00ean Ho\u00e0nh v\u00e0 Mi\u00ean An m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 l\u1ea1ng v\u00e0ng, 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0. L\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1 xong, s\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ec5, t\u1eeb sau c\u00e1c ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, Ch\u00ednh \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1eb7t ti\u1ec7c ban y\u1ebfn theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Gi\u00e1o th\u1ee5 c\u00e1c ph\u1ee7 v\u00e0 Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o c\u00e1c huy\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n r\u1eb1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, h\u1ea1t n\u00e0o c\u00f3 m\u1ed9t ph\u1ee7 \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed1c h\u1ecdc th\u00ec xin th\u00f4i ch\u1ee9c gi\u00e1o th\u1ee5 ; t\u1eeb Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc th\u00ec c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi n\u00ean \u0111\u1ee3i v\u0103n ho\u00e1 th\u1ea5m nhu\u1ea7n r\u1ed9ng kh\u1eafp r\u1ed3i s\u1ebd \u0111\u1eb7t. Ngo\u00e0i ra h\u1ea1t n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1eb7t gi\u00e1o th\u1ee5 th\u00ec do \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ch\u1ecdn c\u1eed. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, vi\u00ean s\u1ed1 nhi\u1ec1u qu\u00e1, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u1edf Kinh th\u00ec c\u00e1c quan T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u c\u1eed ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh bi\u1ebft, ho\u1eb7c h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng c\u00e1c khoa, ho\u1eb7c s\u0129 nh\u00e2n c\u00f2n s\u00f3t, m\u00e0 c\u00f3 h\u1ecdc h\u00e0nh tu\u1ed5i t\u00e1c, ch\u1ec9 r\u00f5 t\u00ean m\u00e0 b\u1ea3o c\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n. Sai h\u1eefu ty ch\u1ebf c\u1ea5p cho d\u1ea5u \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng g\u1ed7. Gi\u00e1o th\u1ee5 th\u00ec c\u1ea5p cho 4 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c l\u1ec7 ((1) Thu\u1ed9c l\u1ec7 : t\u1ee9c l\u00e0 l\u00ednh l\u1ec7) \u1edf ph\u1ee7, Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o c\u1ea5p cho 3 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c l\u1ec7 \u1edf huy\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng T\u1ef1 khanh, Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c l\u00e0m Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh, \u0111\u1ec1u l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai binh l\u00ednh hai v\u1ec7 Th\u1ea7n uy, Ch\u1ea5n uy, c\u01a1 Ng\u0169 thu\u1ef7, c\u01a1 Ki\u00ean chu, \u0111i l\u1ea5y g\u1ed7 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n Thu\u1ef5 long. Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Philippe_Vannier\">Philippe Vannier<\/a>] v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Baptiste_Chaigneau\">Jean-Baptiste Chaigneau<\/a>] hi\u1ec7p c\u00f9ng v\u1edbi V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng coi \u0111\u00f3ng theo ki\u1ec3u thuy\u1ec1n l\u1edbn c\u1ee7a T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng. Ch\u1ea5n, Th\u1eafng l\u1ea5y c\u1edb kh\u00f4ng hi\u1ec3u vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n t\u1eeb ch\u1ed1i. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ea5n, Th\u1eafng v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y, Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00fat c\u00f4ng lao, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho h\u1ecd t\u00ean, l\u1ea1i \u0111\u1ec1 b\u1ea1t \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c h\u00e0m nh\u1ecb ph\u1ea9m. Sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, ch\u01b0a t\u1eebng sai ph\u00e1i vi\u1ec7c g\u00ec. Nay tr\u1eabm th\u1ea5y ch\u00fang v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 gi\u1ecfi v\u1ec1 thu\u1ef7, th\u00f4ng th\u1ea1o binh thuy\u1ec1n, cho n\u00ean sai hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u00e0i N\u0103ng coi \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n T\u00e2y. Ch\u00fang \u0111\u00e3 kh\u00f4ng mu\u1ed1n, tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1eaft \u00e9p\u201d. Sai T\u00e0i N\u0103ng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh th\u1ee3 m\u00e0 l\u00e0m. Thuy\u1ec1n \u0111\u00f3ng xong, th\u01b0\u1edfng cho 2.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3i ch\u1edf v\u1eadt h\u1ea1ng cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0o Nam. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc h\u1eb1ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng ch\u1edf v\u1eadt h\u1ea1ng v\u1ec1 Kinh, c\u00e1c dinh tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh chia l\u01b0\u1ee3t nhau \u0111i tr\u00f4ng coi. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cQuan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ed7 nu\u00f4i nh\u00e2n d\u00e2n. C\u00e1c vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf trong h\u1ea1t t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 xong xu\u00f4i, h\u00e1 n\u00ean v\u1eafng l\u00e2u h\u00e0ng tu\u1ea7n h\u00e0ng th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c sao ? V\u1ea3 l\u1ea1i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay nh\u1eefng l\u1ec5 ti\u1ebft l\u1edbn m\u00e0 c\u00e1c dinh tr\u1ea5n th\u1ea7n v\u1ec1 Kinh chi\u00eam b\u00e1i th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n l\u1eddi t\u00e2u, hu\u1ed1ng chi gi\u1ea3i ch\u1edf l\u00e0 vi\u1ec7c h\u00e0ng n\u0103m. T\u1eeb nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 v\u1eadn t\u1ea3i c\u00e1c dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn m\u1ed9t vi\u00ean v\u0103n gi\u1eef s\u1ed5 s\u00e1ch ho\u00e1 h\u1ea1ng v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n ; l\u1ea1i ch\u1ecdn m\u1ed9t vi\u00ean v\u00f5 th\u00f4ng thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, \u0111em binh \u0111i h\u1ed9 v\u1eadn. Duy c\u00e1c tr\u1ea5n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec ch\u1ecdn u\u1ef7 thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf tr\u1ea5n theo ph\u00e1i vi\u00ean \u1edf th\u00e0nh m\u00e0 \u0111i tr\u00f4ng coi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 H\u1ee9a \u0110\u1ee9c \u0110\u1ec7 v\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh, sung bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p tu\u1ea5t, s\u1eeda ch\u1eefa Th\u00e1i mi\u1ebfu, Th\u1ebf mi\u1ebfu. Sai T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Huy\u00ean, Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c. R\u1ed3i sai b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1eb7t to\u00e0 Th\u1ea7n ng\u01b0 \u1edf t\u1ea7ng tr\u00ean v\u00e0 t\u1ea7ng gi\u1eefa hai g\u00e1c M\u1ee5c thanh v\u00e0 Hi\u1ec3n l\u00e2m. Ch\u1ebf l\u1ed7 b\u1ed9 c\u1ee7a Th\u00e1i mi\u1ebfu. (Phi\u1ec7t [th\u1ebfp] v\u00e0ng 10 c\u00e1i ; ph\u01b0\u1edbn truy\u1ec1n gi\u00e1o, ph\u01b0\u1edbn c\u00e1o ch\u1ec9 v\u00e0 ph\u01b0\u1edbn t\u00edn, m\u1ed7i th\u1ee9 2 c\u00e1i ; c\u1edd b\u00e1o v\u0129, c\u1edd v\u0169 b\u1ea3o, gi\u00e1o b\u00e1o v\u0129, b\u00faa nghi ho\u00e0ng, k\u00edch ng\u00f9 l\u00f4ng, qua ng\u00f9 l\u00f4ng, \u0111inh ba n\u1eb1m c\u00f3 ng\u00f9 l\u00f4ng, \u0111inh ba th\u1eb3ng, gi\u00e1o chu\u00f4i d\u00e0i b\u00ean v\u0103n, gi\u00e1o chu\u00f4i d\u00e0i b\u00ean v\u00f5, b\u00faa con [th\u1ebfp] v\u00e0ng, g\u1eady kim ng\u00f4, m\u1ed7i th\u1ee9 \u0111\u1ec1u 4 c\u00e1i).<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf th\u00eam l\u1ed7 b\u1ed9 c\u1ee7a Th\u1ebf mi\u1ebfu (\u0111inh ba th\u1eb3ng, \u0111inh ba n\u1eb1m, gi\u00e1o chu\u00f4i d\u00e0i b\u00ean v\u0103n, gi\u00e1o chu\u00f4i d\u00e0i b\u00ean v\u00f5, b\u00faa [th\u1ebfp] v\u00e0ng, m\u1ed7i th\u1ee9 \u0111\u1ec1u 4 c\u00e1i).<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e3n c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u00e2y m\u1eb7t sau Kinh th\u00e0nh. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cM\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc Kinh th\u00e0nh t\u1eeb th\u00e1ng 3 \u0111\u1ebfn nay s\u1eeda ch\u1eefa v\u1eabn ch\u01b0a xong. Nh\u00e2n ngh\u0129 vi\u1ec7c th\u00e0nh tr\u00ec ch\u1ec9 c\u1ed1t l\u1ea5y v\u1eefng b\u1ec1n, kh\u00f4ng c\u1ea7n ch\u00f3ng xong, cho n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh r\u0103n b\u1ea3o ch\u1edb l\u00e0m v\u1ed9i, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 kh\u00f3 nh\u1ecdc. T\u1eeb sang m\u00f9a h\u1ea1 \u0111\u1ebfn nay, kh\u00ed n\u1eafng n\u1ed3ng n\u1ef1c, tuy c\u00f4ng t\u00e1c c\u00f3 tr\u00ecnh h\u1ea1n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1ec7t nh\u1ecdc, nh\u01b0ng l\u00f2ng tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh ch\u01b0a t\u1eebng ph\u00fat qu\u00ean trong gi\u00e2y ph\u00fat, h\u00e1 n\u1ee1 sai khi\u1ebfn l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng cho ngh\u1ec9 vai \u01b0 ? V\u1eady c\u00f4ng tr\u00ecnh m\u1eb7t sau th\u00e0nh t\u1ea1m ch\u1edd sang xu\u00e2n s\u1ebd l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay s\u00e1ch t\u00e2u thanh tra v\u1ec1 vi\u1ec7c ti\u00eau t\u1ed1ng ((1) Ti\u00eau t\u1ed1ng : ti\u00eau l\u00e0 vi\u1ec7c chi ti\u00eau l\u1ea5y \u1edf kho c\u00f4ng, t\u1ed1ng l\u00e0 vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a kho) \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n v\u00e0 c\u00e1c nha m\u00f4n, ch\u1ed7 vi\u1ebft ni\u00ean hi\u1ec7u th\u00ec \u0111\u00f3ng \u1ea5n \u201cNg\u1ef1 ti\u1ec1n chi b\u1ea3o\u201d, ch\u1ed7 bi\u00ean s\u1ed1 m\u1ee5c th\u00ec \u0111\u00f3ng \u1ea5n \u201cV\u0103n l\u00fd m\u1eadt s\u00e1t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh tr\u00ecnh h\u1ea1n l\u00e0m vi\u1ec7c cho c\u00e1c nha m\u00f4n s\u00e1u b\u1ed9. Ph\u00e0m g\u1eb7p vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng kh\u1ea9n c\u1ea5p, c\u00f3 ch\u1ec9 khi\u1ebfn b\u00e0n ngay, tra ngay, l\u00e0m ngay, th\u00ec trong n\u0103m ng\u00e0y ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00fang h\u1ea1n th\u00ec tr\u00ecnh b\u00e0y l\u00fd do ngay t\u00e2u xin th\u00eam h\u1ea1n. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec tu\u1ef3 n\u1eb7ng nh\u1eb9 m\u00e0 nghi\u00eam ngh\u1ecb. Vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u00ec cho trong m\u1ed9t th\u00e1ng ph\u1ea3i l\u00e0m xong ; vi\u1ec7c gi\u1ea3n d\u1ecb th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 h\u1ea1n \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u1ebfn Kinh, v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn ; nh\u00e2n xin v\u1ec1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u0103m m\u1eb9. Vua cho, ban cho ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 l\u00e0 \u0110\u00e0o th\u1ecb (\u00e2n phong phu nh\u00e2n) m\u0169 \u00e1o nh\u1ecb ph\u1ea9m.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ch\u1ecdn quan sung ch\u1ee9c gi\u00e1o \u0111\u1ea1o ho\u00e0ng t\u1eed. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb x\u01b0a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i to\u00e0n nh\u1edd \u1edf b\u1eadc nguy\u00ean l\u01b0\u01a1ng ((2) Nguy\u00ean l\u01b0\u01a1ng : ch\u1ec9 ng\u00f4i th\u00e1i t\u1eed) ; m\u00e0 d\u1eabn b\u1ea3o cho th\u00e0nh t\u00e0i t\u1ea5t ph\u1ea3i nh\u1edd c\u00f4ng d\u1ea1y nu\u00f4i t\u1eeb l\u00fac nh\u1ecf. Cho n\u00ean \u0111\u1eddi Minh, Thanh tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ho\u00e0ng t\u1eed ra C\u00e1c h\u1ecdc t\u1eadp th\u00ec ph\u1ea3i kh\u00e9o ch\u1ecdn th\u1ea7y b\u1ea1n, tr\u01b0\u1edbc sau l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3i b\u1eady, ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1edf l\u1ea1i l\u1ebd tr\u1eddi, \u0111\u1ec3 th\u00e0nh t\u00e0i kh\u00ed l\u1edbn c\u1ee7a T\u00f4n mi\u1ebfu. Tr\u1eabm khi tu\u1ed5i nh\u1ecf, tr\u00ean \u0111\u1ed9i \u01a1n Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta nhi\u1ec1u c\u00e1ch d\u1ea1y b\u1ea3o, n\u00ean c\u00f3 ng\u00e0y nay. Ngh\u0129 l\u1ea1i \u01a1n s\u00e2u r\u0103n d\u1ea1y, kh\u00f4n xi\u1ebft \u0111au l\u00f2ng, \u0111\u1ebfn ch\u1ea3y n\u01b0\u1edbc m\u1eaft, ngh\u1eb9n ng\u00e0o kh\u00f4ng ng\u1eebng, cho n\u00ean b\u00ean tai h\u00ecnh nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng v\u0103ng v\u1eb3ng ti\u1ebfng tr\u1eddi. Nh\u00e2n ngh\u0129 t\u1eeb tr\u1eabm l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, l\u1ea5y T\u00f4n Mi\u1ebfu X\u00e3 T\u1eafc l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, kh\u00f4ng d\u00e1m khinh d\u1ecb v\u1ec1 s\u1ef1 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i th\u00eam c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed tu\u1ed5i c\u00f2n tr\u1ebb th\u01a1, cho n\u00ean ng\u00f4i th\u00e1i t\u1eed c\u00f2n ch\u01b0a phong. Nay trong b\u1ecdn ho\u00e0ng t\u1eed tu\u1ed5i h\u01a1i l\u1edbn c\u00f3 b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi, t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m th\u1ea7y b\u1ea1n m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ea1y d\u1eabn n\u00ean ng\u01b0\u1eddi. B\u1ecdn khanh n\u00ean gi\u1eef \u0111\u1ea1o c\u00f4ng, k\u00e9n ch\u1ecdn \u1edf trong v\u0103n ban kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 quan trong tri\u1ec1u hay quan \u1edf ngo\u00e0i, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n c\u00f3 h\u1ecdc h\u1ea1nh, gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng ch\u00ednh, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m n\u1ed5i ch\u1ee9c tr\u00e1ch th\u1ea7y b\u1ea1n th\u00ec ch\u1ec9 t\u00ean b\u1ea3o c\u1eed : quan Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean hai vi\u00ean, T\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m hai vi\u00ean, L\u1ee5c th\u1ea5t ph\u1ea9m b\u1ed1n vi\u00ean, \u0111\u1ee3i tr\u1eabm ch\u1ecdn d\u00f9ng, \u0111\u1ec3 cho ng\u00e0y ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng thay tr\u1eabm d\u1ea1y b\u1ea3o b\u1ecdn ho\u00e0ng t\u1eed, khi\u1ebfn ch\u0103m vi\u1ec7c h\u1ecdc, g\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi ngay, \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c khuy\u00ean b\u1ea3o \u0111i\u1ec1u hi\u1ebfu thu\u1eadn, m\u00e0i gi\u0169a cho \u0111\u1ee9c nghi\u1ec7p ti\u1ebfn l\u00ean ; khi\u1ebfn h\u1ecdc v\u1ea5n c\u00f9ng t\u00ednh t\u00ecnh n\u00ean t\u1ed1t, \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh c\u00f9ng v\u1edbi tu\u1ed5i l\u1edbn l\u00ean, \u0111\u1ec3 s\u1eb5n s\u00e0ng cho vi\u1ec7c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 t\u1ebf t\u1ef1 n\u1ed1i d\u00f2ng d\u00f5i ng\u00e0y sau cho tr\u1eabm, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u01a1 nghi\u1ec7p l\u1edbn, n\u1ec1n m\u00f3ng th\u1ecbnh c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n v\u1eefng l\u00e2u d\u00e0i\u201d. R\u1ed3i sai C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 bi\u1ec7n l\u00fd Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n c\u00f9ng Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Gi\u1edbi \u0111\u1ec1u l\u1ea5y b\u1ea3n ch\u1ee9c m\u00e0 sung ch\u1ee9c gi\u00e1o \u0111\u1ea1o, l\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u0129 l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 v\u00e0 Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i T\u0103ng Huy l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c, sung ch\u1ee9c t\u00e1n thi\u1ec7n ; Tri huy\u1ec7n T\u1eeb Li\u00eam l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u1ea3n l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu, c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn Bi\u00ean tu sung tr\u1ef1c h\u1ecdc l\u00e0 Do\u00e3n V\u0103n Xu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u00e0 Ki\u1ec3m th\u1ea3o \u0110o\u00e0n Nguy\u00ean, sung ch\u1ee9c b\u1ea1n \u0111\u1ed9c. L\u1ea1i sai ki\u00eam l\u00fd vi\u1ec7c c\u00e1c v\u1ec7 H\u1ed9 v\u1ec7 \u1edf ph\u1ee7 ho\u00e0ng t\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh quy tr\u00ecnh cho T\u1eadp thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng (ch\u1ed7 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed h\u1ecdc). B\u1ecdn Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Gi\u1edbi t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c h\u1ecdc c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng c\u00f9ng vi\u1ec7c h\u1ecdc c\u1ee7a h\u1ecdc sinh kh\u00e1c nhau. V\u1ec1 ph\u00e9p h\u1ecdc th\u00ec s\u00e1ch v\u1edf \u0111\u00e3 ch\u00e9p \u0111\u1ee7, t\u1eeb khi b\u1ecdn th\u1ea7n nh\u1eadn ch\u1ee9c \u0111\u1ebfn nay, ng\u00e0y t\u00ecm c\u00e1c s\u00e1ch c\u0169, ho\u1eb7c tr\u00edch l\u1ea5y c\u00e1c c\u00e2u v\u1eb7t \u1edf v\u0103n \u0111\u1eddi Thanh, ho\u1eb7c xen th\u00eam \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh, tu\u1ef3 nghi l\u1eadp t\u1eafc \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng n\u1ec1n t\u1ea3ng d\u1ea1y tr\u1ebb bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c tr\u00f2n th\u00e0nh \u0111\u1ee9c t\u1ed1t, th\u00ec s\u00e1ch v\u1edf r\u00f5 r\u00e0ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 h\u1ebft. Nay xin \u0111\u1ecbnh quy tr\u00ecnh gi\u1ea3ng h\u1ecdc t\u1ea5t c\u1ea3 11 \u0111i\u1ec1u :<\/p>\n\n\n\n<p>1. C\u00e1c s\u00e1ch gi\u1ea3ng h\u1ecdc (K\u00ednh x\u00e9t b\u00e0i t\u1ef1a L\u1ea1c thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng to\u00e0n t\u1eadp c\u1ee7a Cao T\u00f4ng nh\u00e0 Thanh ng\u1ef1 ch\u1ebf, n\u00f3i : \u201cTa sinh, 9 tu\u1ed5i m\u1edbi \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, 14 tu\u1ed5i h\u1ecdc l\u00e0m v\u0103n, nay \u0111\u00e3 20 tu\u1ed5i, trong kho\u1ea3ng \u1ea5y s\u1edbm h\u00f4m theo h\u1ecdc th\u00ec c\u00f3 T\u1ee9 truy\u1ec7n, Ng\u0169 kinh, T\u00ednh l\u00fd, C\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc di\u1ec5n ngh\u0129a, C\u1ed5 v\u0103n uy\u00ean gi\u00e1m\u201d. \u0110\u00f3 l\u00e0 khi Cao T\u00f4ng \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ho\u00e0ng t\u1eed, t\u1ef1 n\u00f3i h\u1ecdc nh\u1eefng g\u00ec. V\u1ea3 c\u00e1c s\u00e1ch \u1ea5y ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u1ee9a k\u00edn c\u1ee7a th\u00e1nh hi\u1ec1n, nh\u1eefng vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1 c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1eddi, trong h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng n\u00ean \u0111em m\u00e0 gi\u1ea3ng).<\/p>\n\n\n\n<p>2. Tr\u00edch y\u1ebfu kinh s\u1eed (T\u1ee9 truy\u1ec7n, Ng\u0169 kinh t\u1eeb \u0111\u1eddi T\u1ed1ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, sau khi \u0111\u00e3 qua c\u00e1c b\u1eadc ch\u00e2n nho n\u00eau ngh\u0129a r\u00f5 r\u00e0ng, th\u00ec s\u1ed1 quy\u1ec3n gi\u1ea3ng gi\u1ea3i ch\u00fa th\u00edch r\u1ea5t nhi\u1ec1u, tr\u00e2u k\u00e9o c\u0169ng m\u1ec7t. Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 b\u1ed9 thu\u1ea7n tu\u00fd, c\u00f3 b\u1ed9 b\u00e1c t\u1ea1p. S\u1eed th\u00ec ngo\u00e0i b\u1ed9 T\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m c\u1ee7a \u00d4n c\u00f4ng v\u00e0 b\u1ed9 C\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c c\u1ee7a Chu t\u1eed, nh\u1eefng t\u1eadp tr\u00edch tuy\u1ec3n s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, m\u00e0 l\u1ea5y b\u1ecf kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, khen ch\u00ea c\u0169ng \u0111\u1ec1u kh\u00e1c, phi ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc th\u00e2m thu\u00fd th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ee9u x\u00e9t \u00fd ch\u1ec9 m\u00e0 h\u1ee3p nh\u1ea5t c\u00e1c thuy\u1ebft. Cho n\u00ean c\u00e1c vua nh\u00e0 \u0110\u1ea1i Thanh nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai nho th\u1ea7n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng s\u1eeda so\u1ea1n l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch ri\u00eang c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1eddi, g\u1ecdi l\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch Kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh, Ng\u1ef1 \u0111\u1ecbnh, Ng\u1ef1 to\u1ea3n, Ng\u1ef1 ph\u00ea, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y tr\u00ed c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00e0nh s\u00e1ch v\u00e0 theo s\u1ef1 \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh \u1edf b\u1ec1 tr\u00ean, \u00fd ngh\u0129a nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, c\u00f3 ch\u1ed7 theo. Nay s\u00e1ch h\u1ecdc \u1edf h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, xin ng\u00e0y th\u00ec gi\u1ea3ng T\u1ee9 th\u01b0 gi\u1ea3i ngh\u0129a, ng\u00e0y th\u00ec gi\u1ea3ng Th\u01b0 kinh gi\u1ea3i ngh\u0129a, ng\u00e0y th\u00ec gi\u1ea3ng L\u1ec5 k\u00fd gi\u1ea3i ngh\u0129a, ng\u00e0y th\u00ec gi\u1ea3ng Xu\u00e2n Thu gi\u1ea3i ngh\u0129a, ng\u00e0y th\u00ec gi\u1ea3ng D\u1ecbch kinh gi\u1ea3i ngh\u0129a, Ng\u1ef1 to\u1ea3n thi ngh\u0129a chi\u1ebft trung, Ng\u1ef1 \u0111\u1ecbnh Hi\u1ebfu kinh, T\u1eadp ch\u00fa Hi\u1ebfu kinh, Ng\u1ef1 ph\u00ea l\u1ecbch \u0111\u1ea1i th\u00f4ng gi\u00e1m t\u1eadp l\u00e3m, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m s\u00e1ch gi\u1ea3ng lu\u1eadn, ban cho c\u00e1c v\u1ecb h\u1ecdc t\u1eadp. C\u00f2n c\u00e1c s\u00e1ch Ng\u1ef1 to\u1ea3n Chu d\u1ecbch chi\u1ebft trung, Kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh Thi th\u01b0 Xu\u00e2n Thu truy\u1ec7n thuy\u1ebft v\u1ef1ng to\u1ea3n, Kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh tam l\u1ec5 ngh\u0129a s\u1edb, Ng\u1ef1 ph\u00ea T\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c, Ng\u1ef1 to\u1ea3n Xu\u00e2n Thu tr\u1ef1c gi\u1ea3i, Ng\u1ef1 to\u1ea3n Chu d\u1ecbch thu\u1eadt ngh\u0129a, th\u00ec xin ch\u1ee9a \u1edf h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 tra c\u1ee9u. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c s\u00e1ch h\u1ecdc th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a d\u00e2n gian, nh\u01b0 Ng\u0169 kinh T\u1ee9 th\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch C\u01b0\u01a1ng gi\u00e1m, Thi\u1ebfu vi, \u0111\u1ec1u l\u00e0 s\u00e1ch ri\u00eang c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0, c\u00f3 ch\u00fa \u00fd kh\u00e1c nhau, xin \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u00e1ch b\u1ecb kh\u1ea3o, kh\u00f4ng \u0111em gi\u1ea3ng h\u1ecdc).<\/p>\n\n\n\n<p>3. Th\u1ee9 t\u1ef1 gi\u1ea3ng \u0111\u1ecdc. (C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0o h\u1ecdc, b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ecdc ti\u1ec3u h\u1ecdc ; xong r\u1ed3i ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn T\u1ee9 th\u01b0, h\u1ecdc xong th\u00ec theo th\u1ee9 t\u1ef1 gi\u1ea3ng Ng\u0169 kinh, xen l\u1eabn v\u1edbi s\u1eed. Ph\u00e0m s\u00e1ch kinh s\u00e1ch th\u01b0, gi\u1ea3ng \u0111\u1ebfn thi\u00ean n\u00e0o, c\u1ea7n ph\u1ea3i g\u1ea5p s\u00e1ch \u0111\u1ecdc l\u1ea1i b\u1ea3n v\u0103n cho thu\u1ed9c l\u1ea7u, khi\u1ebfn cho th\u1ea5m nhu\u1ea7n l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a th\u00e1nh hi\u1ec1n. S\u1eed th\u00ec ch\u00e9p vi\u1ec7c l\u00e0m \u1edf c\u00e1c \u0111\u1eddi, ch\u1ec9 c\u1ed1t h\u1ecdc cho r\u00f5 s\u1ef1 t\u00edch th\u00ec th\u00f4i, b\u1ea5t t\u1ea5t g\u1ea5p s\u00e1ch \u0111\u1ecdc thu\u1ed9c).<\/p>\n\n\n\n<p>4. H\u1ea1n l\u1ec7 ng\u00e0y h\u1ecdc. (Ng\u00e0y l\u1ebb h\u1ecdc T\u1ee9 th\u01b0 ho\u1eb7c Ng\u0169 kinh, tr\u01b0\u1edbc h\u1ecdc \u00fd ngh\u0129a ch\u00ednh v\u0103n, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn l\u1eddi ch\u00fa \u0111\u1ec3 ph\u00e1t minh th\u00eam. Ng\u00e0y ch\u1eb5n th\u00ec h\u1ecdc s\u1eed, t\u00e1ch b\u1ea1ch \u00fd ngh\u0129a, khi\u1ebfn cho s\u1ef1 t\u00edch c\u00e1c \u0111\u1eddi c\u00f9ng \u00fd t\u1ee9 s\u00e2u xa c\u1ee7a s\u1eed gia \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u bi\u1ebft. Nh\u01b0 l\u1ea1i mu\u1ed1n hi\u1ec3u h\u1ebft ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u1ed9t \u0111\u1eddi v\u00e0 s\u1ef1 t\u00edch ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i th\u00ec c\u00f3 Nh\u1ecb th\u1eadp nh\u1ea5t s\u1eed &nbsp;((1) Nh\u1ecb th\u1eadp nh\u1ea5t s\u1eed : c\u00e1c b\u1ed9 s\u1eed c\u00e1c \u0111\u1eddi, t\u1eeb S\u1eed k\u00fd \u0111\u1ebfn Minh s\u1eed) v\u00e0 Tam th\u00f4ng lo\u1ea1i th\u01b0 &nbsp;((2) Tam th\u00f4ng lo\u1ea1i th\u01b0 : c\u00e1c s\u00e1ch Th\u00f4ng \u0111i\u1ec3n, Th\u00f4ng ch\u00ed, V\u0103n hi\u1ebfn th\u00f4ng kh\u1ea3o), c\u00e1c s\u00e1ch \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o l\u1eabn nhau. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c s\u00e1ch ti\u1ec3u thuy\u1ebft, di\u1ec5n k\u1ecbch \u1edf h\u00e0ng ph\u1ed1 b\u00e1n th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean cho \u0111\u1ec3 m\u1eaft m\u00e0 \u0111\u00e3ng t\u00e2m tr\u00ed).<\/p>\n\n\n\n<p>5. H\u1ea1n l\u1ec7 t\u1edbi h\u1ecdc. (V\u1ec1 bu\u1ed5i s\u1edbm, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 chuy\u1ec3n l\u1ea7n th\u1ee9 hai th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng g\u1ea5p s\u00e1ch \u0111\u1ecdc b\u00e0i h\u1ecdc h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc ; chuy\u1ec3n l\u1ea7n th\u1ee9 ba th\u00ec gi\u1ea3ng quan khai gi\u1ea3ng xong, \u0111\u1ec1u duy\u1ec7t qua m\u1ea5y l\u1ea7n, cho v\u0103n ngh\u0129a h\u01a1i hi\u1ec3u, chuy\u1ec3n l\u1ea7n th\u1ee9 7 th\u1ee9 8 th\u00ec cho v\u1ec1 ph\u1ee7. Bu\u1ed5i chi\u1ec1u \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 chuy\u1ec3n l\u1ea7n th\u1ee9 7 th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u1ecdc, h\u1ecfi ch\u1ed7 kh\u00f3 ; m\u1eb7t tr\u1eddi l\u1eb7n th\u00ec v\u1ec1).<\/p>\n\n\n\n<p>6. L\u1ec7 ch\u1ea7u th\u0103m. (M\u1ed7i th\u00e1ng hai ng\u00e0y v\u1ecdng (r\u1eb1m) h\u1ed1i (cu\u1ed1i th\u00e1ng) \u0111\u1ebfn h\u1ea7u cung T\u1eeb Th\u1ecd. Hai ng\u00e0y \u1ea5y \u0111\u00ecnh gi\u1ea3ng ; ba ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, 11, 21 v\u00e0o tr\u1ef1c \u1edf ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, bu\u1ed5i s\u1edbm v\u00e0o tr\u1ef1c bu\u1ed5i chi\u1ec1u \u0111i h\u1ecdc ; ba ng\u00e0y 6, 16, 26, bu\u1ed5i s\u1edbm \u0111i h\u1ecdc, bu\u1ed5i chi\u1ec1u \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 chuy\u1ec3n l\u1ea7n th\u1ee9 6 th\u00ec v\u00e0o h\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n Quang Minh v\u00e0 \u0111em s\u00e1ch h\u1ecdc \u0111\u1ee3i [vua] h\u1ecfi).<\/p>\n\n\n\n<p>7. C\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a b\u1eafn cung. (Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i : \u201cC\u00f3 v\u0103n s\u1ef1 t\u1ea5t c\u00f3 v\u00f5 b\u1ecb\u201d, m\u00e0 b\u1eafn \u0111\u1ec3 xem \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 t\u1eadp quen kh\u00f3 nh\u1ecdc, vi\u1ec7c v\u00f5 th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu. M\u1ed7i th\u00e1ng ba l\u1ea7n, khi h\u1ecdc r\u1ed7i th\u00ec cho t\u1eadp c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a ; c\u00f2n h\u1ecdc b\u1eafn ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i chu\u1ea9n t\u00e2u).<\/p>\n\n\n\n<p>8. T\u1ea3 h\u1eefu kh\u00f4ng d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi x\u1ea5u. (Ph\u00e0m bi\u1ec1n binh t\u00f4i t\u1edb h\u1ea7u h\u1ea1 \u1edf t\u1ea3 h\u1eefu c\u00f3 d\u00e2ng tr\u00f2 ch\u01a1i \u0111\u1ec3 c\u1ea7u v\u1eeba l\u00f2ng v\u00e0 xui gi\u1ee5c l\u00e0m vi\u1ec7c phi l\u00fd, bi\u1ebft ra th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i \u0111u\u1ed5i \u0111i).<\/p>\n\n\n\n<p>9. \u0110i h\u1ea7u gi\u00e1 t\u1ea5t ph\u1ea3i mang ng\u01b0\u1eddi d\u1eaft d\u1eabn gi\u00fap \u0111\u1ee1. (Ph\u00e0m xa gi\u00e1 \u0111i xa, ho\u00e0ng t\u1eed d\u1ef1 theo h\u1ea7u, th\u00ec b\u1ea1n \u0111\u1ed9c ho\u1eb7c t\u00e1n thi\u1ec7n cho \u0111i c\u00f9ng, s\u1edbm t\u1ed1i c\u00f9ng \u1edf \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khuy\u00ean r\u0103n \u0111i\u1ec1u c\u00f3 \u00edch).<\/p>\n\n\n\n<p>10. K\u1ef3 b\u00e1o s\u00e1ch ghi. (M\u1ed7i th\u00e1ng nh\u1eefng ng\u00e0y m\u1ed3ng 6, 16, 26 \u0111em quy\u1ec3n s\u1ed5 nh\u1eadt k\u00fd c\u1ee7a h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng n\u1ed9p V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng x\u00e9t nghi\u1ec7m bu\u1ed5i h\u1ecdc bu\u1ed5i ngh\u1ec9).<\/p>\n\n\n\n<p>11. Tr\u1ef1c nh\u1eadt ch\u1ee7 th\u1ee7. (H\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 ch\u1ee9a c\u00e1c s\u00e1ch c\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u0111\u1ec3 xem th\u1eddi kh\u1eafc bu\u1ed5i h\u1ecdc. M\u1ed7i ph\u1ee7 ph\u00e1i u\u1ef7 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c l\u1ea1i c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t tr\u1ef1c nh\u1eadt v\u00e2ng gi\u1eef v\u00e0 ghi s\u00e1ch nh\u1eadt k\u00fd).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua khen ph\u1ea3i. B\u1ecdn \u0110\u00ecnh Gi\u1edbi l\u1ea1i xin chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh v\u1ecb th\u1ee9 ng\u1ed3i gi\u1ea3ng nghe gi\u1ea3ng c\u00f9ng nghi th\u1ee9c ti\u1ebfn lui khi ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0o h\u1ecdc, v\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a t\u00e1n thi\u1ec7n, b\u1ea1n \u0111\u1ed9c, \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. B\u00e8n sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n t\u00e2u \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. (Ch\u00ednh gi\u1eefa nh\u00e0 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u00e1n s\u00e1ch, \u0111\u1eb7t v\u1ecb ng\u1ed3i gi\u1ea3ng \u1edf ph\u00eda t\u00e2y, 2 vi\u00ean ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o c\u00f9ng m\u1ed9t chi\u1ebfu, 2 vi\u00ean t\u00e1n thi\u1ec7n c\u00f9ng m\u1ed9t chi\u1ebfu, 4 vi\u00ean b\u1ea1n \u0111\u1ed9c c\u00f9ng m\u1ed9t chi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u ngo\u1ea3nh v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng. \u0110\u1eb7t v\u1ecb ng\u1ed3i nghe gi\u1ea3ng \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfu, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t m\u1ed9t k\u1ef7 s\u00e1ch, \u0111\u1ec1u ngo\u1ea3nh v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng t\u00e2y, chi\u1ebfu nh\u1ea5t \u1edf d\u01b0\u1edbi v\u1ecb ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o. Ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, bu\u1ed5i s\u1edbm \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 chuy\u1ec3n l\u1ea7n th\u1ee9 1, t\u1eeb ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn ; chuy\u1ec3n l\u1ea7n th\u1ee9 2, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn, t\u00e1n thi\u1ec7n v\u00e0 b\u1ea1n \u0111\u1ed9c \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee9ng d\u1eady. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ng\u1ed3i y\u00ean, t\u00e1n thi\u1ec7n v\u00e0 b\u1ea1n \u0111\u1ed9c l\u1ea1i ng\u1ed3i. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed g\u1ea5p s\u00e1ch \u0111\u1ecdc b\u00e0i h\u1ecdc h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, xong th\u00ec ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o khai gi\u1ea3ng. C\u00e1c t\u00e1n thi\u1ec7n v\u00e0 b\u1ea1n \u0111\u1ed9c hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng d\u1eabn b\u1ea3o r\u00f5 r\u00e0ng. Gi\u1edd t\u1ef5 gi\u1ea3ng xong, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ee9ng d\u1eady. T\u00e1n thi\u1ec7n v\u00e0 b\u1ea1n \u0111\u1ed9c \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee9ng d\u1eady. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e1i ch\u00e0o ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o, xin lui ; ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o ch\u1eafp tay \u0111\u00e1p l\u1ec5. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed v\u1ec1 ph\u1ee7. T\u1eeb ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u lui. Gi\u1edd th\u00e2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn, h\u1ecfi c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 ; xong l\u1ea1i \u0111\u1ec1u lui, ti\u1ebft th\u1ee9 ti\u1ebfn lui nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. H\u1eb1ng n\u0103m, cu\u1ed1i th\u00e1ng ch\u1ea1p, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y phong \u1ea5n th\u00ec ngh\u1ec9 gi\u1ea3ng. S\u00e1ng s\u1edbm h\u00f4m \u1ea5y, ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u1eb7c \u00e1o b\u1ed5 ph\u1ee5c (\u00e1o c\u00f3 b\u1ed5 t\u1eed) ng\u1ed3i \u1edf b\u1ea3n v\u1ecb ph\u00eda t\u00e2y. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed m\u1eb7c \u00e1o b\u1ed5 ph\u1ee5c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn. Ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o v\u1eabn c\u1ee9 ng\u1ed3i. Hai vi\u00ean t\u00e1n thi\u1ec7n ra \u0111\u1ee9ng tr\u00ean th\u1ec1m ph\u00eda t\u00e2y, b\u1ed1n vi\u00ean b\u1ea1n \u0111\u1ed9c ra \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m ph\u00eda t\u00e2y, \u0111\u1ec1u ngo\u1ea3nh h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed \u1edf tr\u00ean th\u1ec1m gian ch\u00ednh gi\u1eefa, h\u01b0\u1edbng v\u00e0o \u00e1n l\u1ea1y 2 l\u1ea1y. Ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9ng l\u00ean nh\u1eadn l\u1ec5, v\u1eabn \u1edf b\u1ea3n v\u1ecb l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u00e1p t\u1ea1 1 l\u1ea1y, l\u1ec5 xong \u0111\u1ee9ng ngo\u1ea3nh v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed lui ra \u0111\u1ee9ng tr\u00ean th\u1ec1m ph\u00eda \u0111\u00f4ng, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y. T\u00e1n thi\u1ec7n v\u00e0 b\u1ea1n \u0111\u1ed9c \u1edf tr\u00ean v\u00e0 \u1edf d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m ph\u00eda t\u00e2y b\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng, h\u01b0\u1edbng v\u00e0o c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed l\u00e0m l\u1ec5 1 v\u00e1i. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e1i \u0111\u00e1p. L\u1ec5 xong, v\u1eabn \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu b\u1ea3n v\u1ecb \u1edf \u0111\u00f4ng t\u00e2y m\u00e0 ng\u1ed3i, kho\u1ea3n ti\u1ebfp m\u1ed9t l\u1ea7n r\u1ed3i lui. Sau ng\u00e0y khai \u1ea5n sang n\u0103m, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t, t\u00e2u xin khai gi\u1ea3ng. Ng\u00e0y \u1ea5y g\u1eb7p nhau, l\u1ec5 ti\u1ebft \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. T\u00e1n thi\u1ec7n v\u00e0 b\u1ea1n \u0111\u1ed9c l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng t\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 \u0111\u1ec3 ph\u00e1t minh ngh\u0129a l\u00fd c\u1ee7a th\u00e1nh hi\u1ec1n v\u00e0 b\u00e0n b\u1ea1c v\u1ec1 s\u1ef1 th\u00e0nh b\u1ea1i ng\u00e0y x\u01b0a, tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 khuy\u00ean r\u0103n).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Tham tri l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean ki\u00eam l\u00fd vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd \u1edf th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Ngh\u1ec7 c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n ; sai hai tr\u1ea5n ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n l\u00f9ng b\u1eaft.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1nh qu\u1ea3n 35 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n ch\u1edf v\u1eadt h\u1ea1ng \u1edf kho B\u1eafc Th\u00e0nh t\u1edbi Kinh. L\u1ea1i ch\u1edf chuy\u1ebfn th\u1ee9 hai, g\u1eb7p m\u01b0a l\u1ee5t, thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn bi\u1ec3n Li\u00eau, ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng kh\u00f3 \u0111i. Th\u00e0nh th\u1ea7n lo mu\u1ed9n, thu\u00ea thuy\u1ec1n d\u00e2n ch\u1edf c\u00e1ch tu\u1ea7n nh\u1eadt th\u00ec v\u1ec1. Vua cho l\u00e0 th\u00e0nh th\u1ea7n kh\u00e9o \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9, xu\u1ed1ng d\u1ee5 khen ng\u1ee3i. Th\u01b0\u1edfng cho V\u0103n H\u1ea1nh 3 t\u1ea5m sa v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, cho thuy\u1ec1n h\u1ed9 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong kinh k\u1ef3 b\u1ecb h\u1ea1n, sai c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i long v\u01b0\u01a1ng. M\u01b0a to.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 Ninh B\u00ecnh b\u1ecb h\u1ea1n, \u0111\u00f3i. Vua b\u00e0n x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh hai ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u v\u00e0 T\u0129nh Gia v\u00e0 th\u00e0nh \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh, l\u1ea5y c\u00f4ng thay ch\u1ea9n. Sai ch\u1ecdn ph\u00e1i 6 ng\u01b0\u1eddi lang trung ch\u1ee7 s\u1ef1 chia \u0111i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111\u1ea1o th\u1ea7n ph\u00e1t ti\u1ec1n g\u1ea1o th\u00eam gi\u00e1 m\u00e0 thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m v\u00e0 s\u1eafm v\u1eadt li\u1ec7u. Sau v\u00ec th\u00e1ng t\u00e1m m\u01b0a l\u1ee5t, b\u00e8n \u0111\u00ecnh c\u00f4ng vi\u1ec7c. Duy c\u00f3 ph\u00e1i vi\u00ean \u1edf ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u l\u00e0 Lang trung Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1ef1c v\u00e0 Ch\u1ee7 s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng kh\u00e9o x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, d\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m thu\u00ea nhi\u1ec1u, kh\u1ecfi b\u1ecb \u0111\u00f3i m\u00e0 vi\u1ec7c c\u0169ng th\u00e0nh c\u00f4ng. Vua khen l\u1eafm, th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c \u0111\u1ec1u 1 th\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u0103ng huy\u1ec7n T\u00e2n An, tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh l\u00e0m ph\u1ee7 Ho\u1eb1ng An, t\u1ed5ng T\u00e2n Minh l\u00e0m huy\u1ec7n T\u00e2n Minh, t\u1ed5ng An B\u1ea3o l\u00e0m huy\u1ec7n B\u1ea3o An.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t Tri ph\u1ee7 ph\u1ee7 Ho\u1eb1ng An (ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n T\u00e2n Minh), l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m Bi\u00ean tu L\u00ea Quang th\u0103ng b\u1ed5 ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u1ea3 s\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ea5t r\u1eebng m\u00e0 \u1edf t\u1ed5ng ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi cai t\u1ed5ng, th\u1ebf kh\u00f3 tr\u00f4ng coi c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c, xin \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ph\u00f3 t\u1ed5ng ngo\u1ea1i u\u1ef7. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 U\u00f4ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9, sung bi\u1ec7n H\u1ed9 t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 Ho\u00e0ng X\u00e1, tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Y\u00ean L\u00e3ng) l\u00e0 L\u01b0u B\u00e1 Cung d\u00e2ng n\u00f3i : \u201cTr\u1ed9m nghe th\u1ea5y ph\u00eda ngo\u00e0i c\u1eeda Nam th\u00e0nh Th\u0103ng Long c\u00f3 \u0111\u00ecnh Qu\u1ea3ng Minh. Kh\u1ea3o xem \u0110\u01b0\u1eddng s\u1eed th\u00ec Qu\u1ea3ng Minh l\u00e0 ni\u00ean hi\u1ec7u vua Hy T\u00f4ng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thu\u1eadt s\u0129 chi\u1ebft t\u1ef1 r\u1eb1ng : M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 trong hang n\u00fai m\u00e0 ra, h\u1ecd Ho\u00e0ng, ch\u00e2n t\u1ea3 \u0111\u1ea1p m\u1eb7t tr\u1eddi, ch\u00e2n h\u1eefu \u0111\u1ea1p m\u1eb7t tr\u0103ng, thi\u00ean h\u1ea1 t\u1ef1 \u0111\u00f3 r\u1ed1i lo\u1ea1n. Sau \u0111\u00f3 c\u00f3 lo\u1ea1n Ho\u00e0ng S\u00e0o, \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi \u1ea5y. Nay xin t\u00ecm ch\u1ecdn ch\u1eef hay \u0111\u1ed5i d\u1ef1ng bi\u1ec3n ng\u1ea1ch \u0111\u00ecnh \u1ea5y\u201d. Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u00ecnh Qu\u1ea3ng Minh ch\u1eb3ng qua l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u00ecnh nh\u1ecf \u1edf tr\u1ea5n ngo\u00e0i. Cung l\u00e0 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, sao d\u00e1m vi\u1ec7n d\u1eabn n\u00f3i b\u1eady t\u00e2u nh\u1ea3m\u201d. Giao b\u1ed9 H\u00ecnh x\u1eed 100 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb n\u00f3i b\u1eady.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu \u1edf ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00ec vi\u00ean kinh do\u00e3n th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i xem x\u00e9t, nh\u01b0 c\u00f3 d\u1ed9t th\u1ea5m h\u1ecfng n\u00e1t, \u0111\u00e1ng tu b\u1ed5 th\u00ec ph\u1ea3i kh\u00e1m x\u00e9t \u0111\u00edch x\u00e1c, ho\u1eb7c l\u0129nh v\u1eadt li\u1ec7u, ho\u1eb7c \u0111\u1eb7t ti\u1ec1n mua, tr\u00f9 t\u00ednh c\u00f4ng tr\u00ecnh, t\u00e2u xin \u0111\u1ec3 tu\u00e2n h\u00e0nh. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ecnh l\u1ea1i l\u1ec7 ti\u1ec1n c\u00f4ng v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u00fac ti\u1ec1n cho c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n B\u1eafc Th\u00e0nh. (Ti\u1ec1n k\u1ebdm m\u1ed7i 100 c\u00e2n, ti\u1ec1n c\u00f4ng v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u 3 quan 2 ti\u1ec1n 24 \u0111\u1ed3ng 5 ph\u00e2n 9 ly, k\u00e9m l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 35 \u0111\u1ed3ng 6 ly. Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng m\u1ed7i 100 c\u00e2n, ti\u1ec1n c\u00f4ng v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u 5 quan 7 ti\u1ec1n 9 \u0111\u1ed3ng 3 ph\u00e2n 2 ly, h\u01a1n l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 22 \u0111\u1ed3ng 8 ph\u00e2n 9 ly).<\/p>\n\n\n\n<p>Trong h\u1ea1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n r\u00e9t l\u1eafm, m\u00f9a m\u00e0ng k\u00e9m, tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua \u0111\u1eb7c \u00e2n cho d\u00e2n thu\u1ebf ru\u1ed9ng n\u0103m nay n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n 5 ph\u1ea7n 10.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p sai s\u1ee9 v\u00e0o c\u1ed1ng. S\u1ee9 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Phi\u00ean th\u1edd n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, l\u1ec5 ph\u1ea3i n\u00ean th\u1ebf. Nh\u01b0ng n\u0103m ngo\u00e1i l\u1ec5 m\u1eebng B\u1eafc tu\u1ea7n h\u1ed3i loan \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 tr\u1eeb v\u00e0o c\u1ed1ng l\u1ec7 n\u0103m nay, v\u1eady c\u1ed1ng ph\u1ea9m l\u1ea7n n\u00e0y n\u00ean sai tr\u1ea3 l\u1ea1i, s\u1ee9 th\u1ea7n c\u0169ng mi\u1ec5n \u0111\u1ebfn Kinh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i nh\u00e0 V\u0103n V\u00f5 c\u00f4ng th\u1ef1 l\u00e0m T\u1ea3 H\u1eefu tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng ((1) V\u0103n v\u00f5 c\u00f4ng th\u1ef1 \u1edf hai b\u00ean T\u1ea3 vu v\u00e0 H\u1eefu vu \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh). L\u1ea5y T\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m ch\u1ed7 h\u1ecdp b\u00e0n ch\u00ednh s\u1ef1 v\u00e0 thu nh\u1eadn \u0111\u01a1n ki\u1ec7n, gian ch\u00ednh gi\u1eefa \u0111\u1eb7t h\u01b0\u01a1ng \u00e1n, c\u00e1c quan vi\u00ean d\u1ef1 b\u00e0n \u1edf gian t\u1ea3 h\u1eefu, x\u1ebfp ng\u1ed3i nhi\u1ec1u h\u00e0ng, ngo\u1ea3nh v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng b\u1eafc. Khi h\u1ed9i ngh\u1ecb g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c can thi\u1ec7p \u0111\u1ebfn b\u1ea3n nha th\u00ec cho ph\u00e9p t\u1ef5 hi\u1ec1m kh\u00f4ng d\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh s\u1ed5 ng\u1ea1ch h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee7a ty H\u1eefu T\u1eeb t\u1ebf do T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch x\u00e9t duy\u1ec7t ph\u00ea b\u1eb1ng. L\u00e0m m\u1ec7nh m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai l\u1ea5y h\u01a1n 8.600 quan ti\u1ec1n l\u1ec7 c\u1ee7a Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u00edn l\u00e0m Th\u1ef1 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5, Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trang v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 l\u00e0 Ng\u00f4 Ng\u1ecdc Kim l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c H\u00ecnh b\u1ed9, sai ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u201c\u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh\u201d b\u1eb1ng ng\u00e0 c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n Bi\u1ec1u l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u B\u00ecnh l\u0129nh T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n \u0110\u00e0o V\u0103n L\u01b0\u01a1ng coi ch\u1edf v\u1eadt h\u1ea1ng \u1edf kho Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Kinh. L\u1ea1i sai l\u0129nh ch\u1edf ti\u1ec1n k\u1ebdm \u1edf kho Kinh 200.000 quan v\u1ec1 ch\u1ee9a \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p th\u00eam gi\u00e1 mua \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t cho Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. (Gi\u00e1 \u0111\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea1ng nh\u1ea5t m\u1ed7i 100 c\u00e2n 7 quan 5 ti\u1ec1n, \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea1ng nh\u00ec 7 quan, \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea1ng ba 6 quan 5 ti\u1ec1n, th\u00eam gi\u00e1 cho m\u1ed7i 100 c\u00e2n 1 quan). Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u1eb7t ti\u1ec1n mua \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7nh l\u01b0\u1ee3ng t\u00ednh th\u00eam gi\u00e1 c\u00f9ng ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n v\u1ed1n v\u00e0 gi\u1ea3m gi\u00e1 m\u00e0 ph\u00e1t th\u00f3c l\u00e0 mu\u1ed1n nh\u00e2n vi\u1ec7c l\u00e0m l\u1ee3i cho d\u00e2n, nguy\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i so k\u00e8 v\u1eadt gi\u00e1 cao h\u1ea1. V\u1eeba r\u1ed3i theo tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean th\u00ec gi\u00e1 \u0111\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng so v\u1edbi gi\u00e1 ch\u1ee3 h\u01a1i k\u00e9m, th\u1ef1c l\u00e0 tr\u00e1i \u00fd l\u00e0m \u01a1n cho d\u00e2n c\u1ee7a tr\u1eabm. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho th\u00eam gi\u00e1 \u0111\u1ec3 cho \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9i \u01a1n m\u00e0 c\u00e0ng ch\u0103m ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng no \u0111\u1ee7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, sai Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Su\u00fd v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb th\u01b0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n \u0111i Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu d\u1ef1c Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n \u0110oan qu\u1ea3n h\u01a1n 130 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n t\u1ea3i \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ch\u1edf g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ec1 Kinh, xin c\u1ea5p kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb. Sai c\u1ea5p cho \u1ed1ng phun l\u1eeda 327 c\u00e2y, gi\u00e1o d\u00e0i 687 c\u00e1i. Nh\u00e2n \u0111\u1ecbnh h\u1eb1ng n\u0103m vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, cho chi\u1ebfu s\u1ed1 thuy\u1ec1n m\u00e0 l\u0129nh kh\u00ed gi\u1edbi, tr\u1edf v\u1ec1 l\u1ea1i n\u1ed9p v\u00e0o kho. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i thu\u1ed9c l\u1ec7 \u1edf hai \u0111\u00e0n Nam Giao v\u00e0 X\u00e3 T\u1eafc l\u00e0m \u0111\u00e0n phu, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5c d\u1ecbch, thu\u1ed9c l\u1ec7 v\u00e0 s\u00e1i phu \u1edf V\u0103n Mi\u1ebfu c\u00f9ng c\u00e1c mi\u1ebfu kh\u00e1c l\u00e0m mi\u1ebfu phu, thu\u1ed9c l\u1ec7 \u1edf ch\u00f9a l\u00e0m t\u1ef1 phu, s\u00e1i phu \u1edf m\u1ed9 l\u00e0m m\u1ed9 phu.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay 11 x\u00e3 ph\u01b0\u1eddng h\u1ed9 l\u0103ng (Tr\u00fac L\u00e2m, Long H\u1ed3, An Ninh, \u0110\u1ecbnh M\u00f4n, An B\u1eb1ng, Kh\u00ea X\u01b0\u1edbc, Kim Ng\u1ecdc, H\u1ea3i C\u00e1t, C\u01b0 Ch\u00ednh, D\u01b0\u01a1ng Xu\u00e2n, La Kh\u00ea) v\u00e0 8 x\u00e3 h\u1ed9 th\u00e0nh (Ph\u00fa Xu\u00e2n, V\u1ea1n Xu\u00e2n, An Ho\u00e0, An V\u00e2n, Th\u1ebf L\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng, An B\u1ea3o, An M\u1ef9, Di\u1ec5n Ph\u00e1i) d\u00e2n \u0111inh \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sung v\u00e0o c\u00e1c nha m\u00f4n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd m\u00e3o, y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1ea3m thu\u1ebf ru\u1ed9ng b\u1ecb h\u1ea1n \u1edf Thanh Hoa v\u00e0 Ninh B\u00ecnh. (Thanh Hoa h\u01a1n 41.216 m\u1eabu, Ninh B\u00ecnh h\u01a1n 10.078 m\u1eabu). Vua chu\u1ea9n l\u1eddi b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n cho v\u1ee5 h\u1ea1 n\u00e0y th\u00f3c thu\u1ebf hai h\u1ea1t \u1ea5y c\u1ee9 \u00e1n kh\u00e1m h\u1ec5 ph\u00e2n s\u1ed1 b\u1ecb h\u1ea1i l\u00e0 5 th\u00ec gi\u1ea3m 5 ph\u1ea7n, b\u1ecb h\u1ea1i l\u00e0 6 th\u00ec gi\u1ea3m 6 ph\u1ea7n, b\u1ecb h\u1ea1i l\u00e0 7 th\u00ec gi\u1ea3m 7 ph\u1ea7n, b\u1ecb h\u1ea1i 8 tr\u1edf l\u00ean th\u00ec tha c\u1ea3. Ngo\u00e0i ra v\u1eabn theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc chia ph\u1ea7n m\u00e0 n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Chia \u0111\u1ed9i Thi\u1ec7n chu c\u1ee7a Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0m hai \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t v\u00e0 nh\u1ecb (s\u1ed1 binh 94 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb trung l\u00e0 Hu\u1ef3nh Ph\u01b0\u1edbc T\u00e0i \u00e1n th\u1ee7 \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 th\u1ee5 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n ch\u1ee9c Gi\u00e1m ch\u00ednh Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cX\u00e3 L\u01b0 Kh\u00ea, ch\u00e2u Thu\u1ef7 V\u0129, tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 gi\u1edbi h\u1ea1n gi\u00e1p ch\u00e2u V\u0103n B\u00e0n, ph\u00eda tr\u00ean c\u00e1ch B\u1ea3o Th\u1eafng 2 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, ph\u00eda d\u01b0\u1edbi c\u00e1ch \u0111\u1ed3n Tr\u1ea5n H\u00e0 1 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, m\u00e0 ven s\u00f4ng \u0111\u1ec1u khe n\u00fai, l\u00e0 n\u01a1i quan y\u1ebfu tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 c\u1ee7a B\u1eafc Th\u00e0nh, nay vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u00e3 xong, xin \u0111\u1eb7t b\u1ea3o \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 nghi\u00eam ph\u00f2ng th\u1ee7\u201d. Vua theo l\u1eddi xin. Cho \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ch\u00e2u Chi\u00eau T\u1ea5n l\u00e0 \u0110i\u00eau Do\u00e3n Hi\u1ec3n l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111em 100 binh th\u1ed5 v\u00e0 d\u00e2n th\u1ed5 \u0111\u00f3ng gi\u1eef. L\u1ea1i cho Chi\u00eau th\u1ea3o \u0110\u1ed3ng tri l\u00e0 \u0110i\u00eau Qu\u1ed1c Th\u1ec3 l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, v\u1eabn gi\u1eef b\u1ea3o B\u1ea3o Th\u1eafng, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 S\u1ea7m Nh\u00e2n Trang l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, gi\u1eef b\u1ea3o Tr\u1ea5n H\u00e0, Th\u1ed5 t\u00f9 \u0110inh C\u00f4ng D\u1ee5ng l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, gi\u1eef b\u1ea3o \u0110\u00f4ng Quang. (B\u1ea3o Th\u1eafng thu\u1ed9c ch\u00e2u Thu\u1ef7 V\u0129, Tr\u1ea5n H\u00e0 thu\u1ed9c ch\u00e2u V\u0103n B\u00e0n, \u0110\u00f4ng Quang thu\u1ed9c huy\u1ec7n Tr\u1ea5n Y\u00ean).<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda ch\u1eefa ch\u00f9a K\u00ednh Thi\u00ean \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Ch\u00f9a \u1edf ph\u01b0\u1eddng Thu\u1eadn Tr\u1ea1ch, do Th\u00e1i t\u1ed5 Gia d\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf d\u1ef1ng. Trong lo\u1ea1n T\u00e2y S\u01a1n ch\u00f9a b\u1ecf n\u00e1t l\u00e2u. \u0110\u1ebfn nay d\u00e2n xin nh\u1edd l\u00ednh qu\u00ea \u1edf ph\u01b0\u1eddng h\u1ee3p s\u1ee9c s\u1eeda sang. Vua y cho. Ban cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u r\u1eb1ng 70 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0 l\u1ea1i v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u \u1edf b\u1ed9 ty l\u1ec7 chia l\u00e0m hai ban \u0111\u1ec3 \u1ee9ng tr\u1ef1c, nh\u01b0ng c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9 s\u1ed5 s\u00e1ch b\u1ec1 b\u1ed9n, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, xin h\u1eb1ng n\u0103m t\u1eeb th\u00e1ng 3 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 8 th\u00ec h\u1ecdp l\u1ea1i \u0111\u1ee7 s\u1ed1, t\u1eeb th\u00e1ng 9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 2, l\u1ea1i c\u1ee9 chia ban, \u0111\u1ec1u theo hi\u1ec7n s\u1ed1 m\u00e0 chi l\u01b0\u01a1ng. Vua theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n dinh v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i, ch\u1ee9c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tinh binh ch\u00ednh ng\u1ea1ch c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 b\u1ed9 Binh khai danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 m\u00e0 b\u1ed5 th\u1ee5. Nh\u01b0 c\u00f3 vi\u00ean n\u00e0o nhanh gi\u1ecfi c\u00f3 th\u1ec3 th\u0103ng b\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u0169ng cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 quan th\u1ed1ng qu\u1ea3n ch\u1ec9 t\u00ean m\u00e0 t\u00e2u c\u1eed \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft C\u01a1 l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng H\u00f3a, Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nho l\u00e0m Tham hi\u1ec7p L\u1ea1ng S\u01a1n, Tri ph\u1ee7 Ngh\u0129a H\u01b0ng l\u00e0 Ph\u1ea1m Gia T\u1ee9 l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Ki\u1ebfn An c\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u00e0i 1.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, Thi\u1ec7u H\u00f3a c\u00f4ng l\u00e0 Ch\u1ea9n 500 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1edbt s\u1ef1 ti\u00eau phi\u1ebfm, \u0111\u1ee9c t\u00ednh ti\u1ebft ki\u1ec7m l\u00e0 r\u1ea5t t\u1ed1t, ph\u1ea3i n\u00ean ngh\u0129 \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n \u0110\u00e0o V\u0103n L\u01b0\u01a1ng tu\u1ed5i gi\u00e0 xin h\u01b0u. Vua cho l\u00e0 g\u00e2n s\u1ee9c c\u00f2n m\u1ea1nh, kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u01b0\u1ee1ng tu\u1ed5i gi\u00e0 xin h\u01b0u tr\u00ed ; cho \u0111\u01b0\u1ee3c chi b\u1ed5ng theo l\u1ec7 V\u1ecdng C\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngo\u1ea1n, Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n, Hu\u1ef3nh Qu\u1ed1c B\u1ea3o, tr\u01b0\u1edbc \u1edf Thanh Hoa, v\u00ec vi\u1ec7c t\u00f9 \u0111\u1ed3 ph\u00e1 ng\u1ee5c, b\u1ecb gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t. \u0110\u1ebfn nay \u00e1n th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 ch\u1ea9n tu\u1ea5t cho nh\u00e0 d\u00e2n th\u1ea5t ho\u1ea3 \u1edf trong Kinh th\u00e0nh. Ph\u1ed1 d\u00e0i ph\u00eda ch\u00ednh nam \u1edf trong th\u00e0nh b\u1ecb th\u1ea5t ho\u1ea3 200 h\u1ed9. Vua d\u1ee5 sai c\u1ee9 m\u1ed9t gian nh\u00e0 c\u1ea5p cho 2 quan ti\u1ec1n ; b\u1ea5t lu\u1eadn \u0111\u00e0n \u00f4ng, \u0111\u00e0n b\u00e0, ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn, tr\u1ebb con, m\u1ed7i nh\u00e2n kh\u1ea9u c\u1ea5p 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng th\u00ec cho 2 quan, ch\u1ebft th\u00ec 3 quan. T\u1eeb nay c\u00f3 g\u1eb7p tai n\u1ea1n \u1ea5y th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 c\u1ea5p. Duy nh\u00e0 n\u00e0o ph\u00e1t ho\u1ea3 \u0111\u1ea7u ti\u00ean th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. Qu\u00e2n d\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i g\u00e2y ch\u00e1y th\u00ec vi\u00ean \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh theo lu\u1eadt m\u00e0 x\u1eed \u0111o\u00e1n ; quan vi\u00ean m\u00e0 ph\u1ea1m th\u00ec t\u00e2u xin ph\u00e2n x\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 bi\u1ec1n binh canh gi\u1eef \u1edf b\u1ed1n \u0111\u00e0i \u0111\u00f4ng, t\u00e2y, nam, b\u1eafc c\u1ee7a ho\u00e0ng th\u00e0nh. M\u1ed7i \u0111\u00e0i \u0111\u1ec1u c\u00f3 1 cai \u0111\u1ed9i hay ph\u00f3 \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung, 4 ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, su\u1ea5t th\u1eadp, v\u00e0 36 ng\u01b0\u1eddi binh l\u00ednh, 1 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ph\u00e1o th\u1ee7 v\u00e0 9 ng\u01b0\u1eddi binh l\u00ednh. C\u1ee9 m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u1ed5i phi\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n. Khi g\u1eb7p nh\u00e0 c\u1eeda nh\u00e2n d\u00e2n trong Kinh th\u00e0nh ph\u00e1t ho\u1ea3, tr\u00f4ng hi\u1ec7u l\u1ec7nh c\u1edd v\u00e0 \u0111\u00e8n \u1edf k\u1ef3 \u0111\u00e0i (ng\u00e0y treo c\u1edd, t\u1ed1i treo \u0111\u00e8n), th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u00e1i 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, 8 ng\u01b0\u1eddi binh l\u00ednh, chia \u0111i canh gi\u1eef c\u00e1c \u0111\u00e0i \u1edf g\u00f3c \u0111\u00f4ng nam, \u0111\u00f4ng b\u1eafc, t\u00e2y nam, t\u00e2y b\u1eafc. Khi l\u1eeda t\u1eaft th\u00ec h\u1ea1 c\u1edd \u0111\u00e8n xu\u1ed1ng v\u00e0 r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u00e0i s\u1edf ph\u00f2ng th\u1ee7 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt vi ch\u1ebf. Nh\u01b0 c\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng kh\u1ea9n c\u1ea5p m\u00e0 bi\u1ec1n binh g\u00e1c \u0111\u00e0i l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 vi\u1ec7c, th\u00ec chi\u1ebfu qu\u00e2n lu\u1eadt m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ed3n m\u1ed9 binh c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ph\u1ea5n d\u0169ng \u1edf tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh v\u00e0 s\u1ed1 nh\u00e2n vi\u00ean th\u1eeba \u1edf Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111i theo Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tr\u1ea7n C\u00f4ng L\u1ea1i, b\u1ed5 l\u00e0m c\u01a1 V\u0129nh Thanh, m\u1ed7i c\u01a1 5 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho th\u1ee3 c\u00e1c c\u1ee5c \u1edf Phi\u00ean An, Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u1ec7 v\u00e0o ng\u1ea1ch c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c \u1edf<\/p>\n\n\n\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1edf 1.000 t\u1ea5m v\u1ea3i v\u00e0 500 t\u1ea5m s\u1ea1i nam \u1edf kho Kinh \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, sai ch\u1ebf \u00e1o qu\u1ea7n c\u1ea5p cho c\u00e1c qu\u00e2n Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh hi\u1ec7n \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf \u0111\u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 th\u1ee5 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Huy\u00ean l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9. L\u1ea5y \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n th\u1ef1 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 ; Tham qu\u00e2n Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh, v\u1eabn bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c H\u00ecnh b\u1ed9 ; Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Th\u00e1i B\u00e1 H\u1ea1c l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb trung D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ch\u1ea5n oai dinh Th\u1ea7n c\u01a1 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd Cung v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ngh\u0129a th\u1ef1c th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Nguy\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n hai kho s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n oai dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Hu\u1ef3nh \u0110\u0103ng Th\u1eadn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Trung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Thuy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ch\u1ea5n oai dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Thuy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n oai dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Cai \u0111\u1ed9i Ph\u1ea1m Ph\u00fa Chung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, Cai c\u01a1 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn T\u00e1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng g\u1ed7 cho m\u01b0\u1eddi c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Trung qu\u00e2n, m\u01b0\u1eddi c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n, m\u01b0\u1eddi c\u01a1 Ki\u00ean nhu\u1ec7 c\u1ee7a T\u1ea3 qu\u00e2n, m\u01b0\u1eddi c\u01a1 H\u00f9ng d\u0169ng c\u1ee7a H\u1eefu qu\u00e2n, m\u01b0\u1eddi c\u01a1 Uy th\u1eafng c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n, v\u00e0 Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ee9 d\u1ef1c c\u1ee7a Thu\u1ef7 qu\u00e2n, m\u1ed7i c\u01a1 m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i ch\u1ebf d\u1ea5u \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 ki\u1ec1m b\u1eb1ng g\u1ed7 cho c\u00e1c c\u01a1 Ng\u0169 ch\u1ea5n, Ng\u0169 \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Trung qu\u00e2n, c\u00e1c c\u01a1 Ng\u0169 ninh, Ng\u0169 ti\u1ec7p c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n, c\u00e1c c\u01a1 Ng\u0169 ki\u00ean,<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u0169 nhu\u1ec7 c\u1ee7a T\u1ea3 qu\u00e2n, c\u00e1c c\u01a1 Ng\u0169 h\u00f9ng, Ng\u0169 d\u0169ng c\u1ee7a H\u1eefu qu\u00e2n, c\u00e1c c\u01a1 Ng\u0169 uy, Ng\u0169 th\u1eafng c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n, t\u1ea5t c\u1ea3 50 c\u01a1, c\u00e1c v\u1ec7 Oai v\u00f5, D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, To\u00e0n v\u00f5, Minh v\u00f5 c\u1ee7a Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, c\u00e1c v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Ph\u1ea5n v\u00f5, Trung v\u00f5, Trang v\u00f5 c\u1ee7a Ti\u1ec1n dinh, c\u00e1c v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Di\u1ec7u v\u00f5, Nghi\u00eam v\u00f5, \u0110\u1ecbnh v\u00f5 c\u1ee7a T\u1ea3 dinh, c\u00e1c v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu, Cung v\u00f5, T\u00fac v\u00f5, Ngh\u0129a v\u00f5 c\u1ee7a H\u1eefu dinh, c\u00e1c v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu, Qu\u1ea3ng v\u00f5, C\u01b0\u1eddng v\u00f5, Tr\u00e1ng v\u00f5 H\u1eadu qu\u00e2n, t\u1ea5t c\u1ea3 20 v\u1ec7, v\u1edbi c\u01a1 Ng\u0169 K\u00edch c\u1ee7a T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n, c\u00e1c c\u01a1 Trung ti\u1ec7p, Ng\u0169 d\u1ef1c, Ki\u00ean chu c\u1ee7a Thu\u1ef7 qu\u00e2n, c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, c\u01a1 L\u1ee5c ki\u00ean \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, c\u01a1 Ho\u00e0 th\u1eafng \u1edf B\u00ecnh Ho\u00e0, c\u01a1 Thu\u1eadn ngh\u0129a nh\u1ea5t v\u00e0 c\u01a1 Thu\u1eadn ngh\u0129a nh\u1ecb \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, t\u1ea5t c\u1ea3 22 c\u01a1, m\u1ed7i c\u01a1 m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1ec1u m\u1ed9t th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng cho c\u00e1c tr\u1ea1m t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn S\u01a1n Nam (m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ec1u c\u1ea5p 20 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o), cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 ki\u00eam l\u0129nh T\u00e0o ch\u00ednh l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m ch\u1ebft. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cB\u00e1 Ph\u1ea9m l\u00e3o th\u00e0nh th\u1ef1c th\u00e0, l\u00f2ng tr\u1eabm l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng quy\u1ebfn luy\u1ebfn ch\u00fa \u00fd, \u0111\u00e2u ng\u1edd m\u1edbi \u1ed1m ch\u1ebft ngay, r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e8n t\u1eb7ng Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, thu\u1ef5 l\u00e0 C\u1ea9n H\u1eadu. Cho 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 10 t\u1ea5m l\u1ee5a, 30 t\u1ea5m v\u1ea3i, 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00ecnh b\u1ed9, Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng ki\u00eam l\u0129nh T\u00e0o ch\u00ednh, Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh quy\u1ec1n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb K\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n XXII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00fd m\u00f9i, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4 [1823], th\u00e1ng 7, m\u00f9a thu, m\u1ed3ng 1 t\u1ebf thu h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 ph\u1ea9m tr\u1eadt l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n cho vi\u00ean bi\u1ec1n v\u1ec7 Ng\u0169 h\u1ed9 c\u0169ng nh\u01b0 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u00eam gi\u00e1 m\u00e0 \u0111\u1eb7t mua g\u1ed7 lim \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 Ngh\u1ec7 An (g\u1ed7 ho\u00e0nh d\u00e0i<\/p>\n\n\n\n<p>15 th\u01b0\u1edbc gi\u00e1 1 quan 3 ti\u1ec1n, 14 th\u01b0\u1edbc gi\u00e1 1 quan 2 ti\u1ec1n, 13 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 7 th\u01b0\u1edbc, xem \u0111\u1ea5y m\u00e0 b\u1edbt d\u1ea7n).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y nguy\u00ean Tham hi\u1ec7p Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Trang l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Tri ph\u1ee7 Kinh M\u00f4n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Gi\u1ea3n l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Nam (C\u00f4ng Trang v\u1ec1 \u0111inh \u01b0u m\u00e3n h\u1ea1n).<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5m th\u1ee5 cho T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u1ea3ng l\u00e0m Th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd Thi\u1ebfu s\u01b0 Ph\u01b0\u1edbc qu\u1eadn c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Di\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Th\u1ecbnh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 Ti\u1ec1n dinh, Cai c\u01a1 v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Duy l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng d\u0169ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n h\u1ed9i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n th\u1ea5t tu\u1ed5i gi\u00e0, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh m\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, th\u00f4ng hi\u1ec3u s\u1ef1 l\u00fd, c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ea1y b\u1ea3o con em, cho l\u00e0m t\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c h\u1ec7, c\u1ea5p cho b\u1ed5ng h\u1eb1ng th\u00e1ng (m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 quan ti\u1ec1n 5 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o). R\u1ed3i l\u1ea5y b\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh, T\u00f4n Th\u1ea5t Thai, T\u00f4n Th\u1ea5t Tr\u00ed, T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1ed9c, T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ea1o, T\u00f4n Th\u1ea5t Trung cho l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 b\u1ed5ng T\u00f4n th\u1ea5t (ph\u00e0m con ch\u00e1u t\u00f4n th\u1ea5t xa g\u1ea7n tu\u1ed5i l\u00ean 3 th\u00ec l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean. M\u1ed3 c\u00f4i s\u1edbm, 3 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, th\u00e1ng c\u1ea5p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; 10 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, 3 quan ti\u1ec1n, 3 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Nh\u01b0 cha c\u00f2n th\u00ec 9 tu\u1ed5i tr\u1ee3 c\u1ea5p 1 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; 16 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, 2 quan ti\u1ec1n 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; 30 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean,<\/p>\n\n\n\n<p>3 quan ti\u1ec1n 3 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. T\u00f4n th\u1ea5t chi g\u1ea7n, tuy ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ee9c quan m\u00e0 hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0103n b\u1ed5ng v\u00e0 v\u00e0o Gi\u00e1m h\u1ecdc t\u1eadp hay sung Trung h\u1ea7u, N\u1ed9i h\u1ea7u, Th\u1ecb v\u1ec7, T\u1eeb t\u1ebf ty, hi\u1ec7n c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng m\u1edbi th\u00ec theo l\u1ec7 m\u1edbi, n\u1ebfu l\u1ec7 b\u1eb1ng v\u00e0 h\u01a1n l\u1ec7 m\u1edbi th\u00ec v\u1eabn chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u0169 chi c\u1ea5p). B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 8 n\u0103m nay. D\u1ee5 sai t\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c h\u1ec7 m\u1ed7i n\u0103m x\u00e9t kh\u1eafp trong h\u1ec7, ai y\u00ean ph\u1eadn gi\u1eef ph\u00e9p, ai kh\u00f4ng theo gi\u00e1o l\u1ec7nh, th\u00ec chia h\u00e0ng l\u00e0m danh s\u00e1ch do ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n thay t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7c ch\u1ee9c T\u01b0 v\u1ee5 ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n, l\u1ea5y b\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t Tu\u1ea5n, T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u1eadn, T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng sung b\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri huy\u1ec7n Phan \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng c\u00f3 l\u1ed7i, ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i, b\u1ed9 L\u1ea1i d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, vua qu\u1edf m\u1eafng, s\u1eafc t\u1eeb nay quan vi\u00ean th\u0103ng ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i th\u00ec theo l\u1ec7 d\u1eabn y\u1ebft ki\u1ebfn, n\u1ebfu l\u00e0 gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i th\u00ec do b\u1ed9 \u0111\u1ee3i b\u1ed5. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh tr\u00ecnh h\u1ea1n kh\u1ea3o kho\u00e1 \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m. C\u1ee9 b\u1ed1n th\u00e1ng tr\u1ecdng, l\u1ea5y th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n c\u1ee7a th\u00e1ng m\u00e0 kh\u1ea3o h\u1ea1ch gi\u00e1m sinh, trung tu\u1ea7n l\u00e0m danh s\u00e1ch do b\u1ed9 \u0111\u1ec1 t\u00e2u. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1eadm ra ngo\u00e0i th\u00e1ng th\u00ec tham x\u1eed. L\u1ea1i s\u1eafc r\u1eb1ng ph\u00e0m h\u1ecdc sinh do c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng c\u1eed \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n l\u00e0m gi\u00e1m h\u1ecdc sinh th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n, l\u1ea1i c\u1ea5p cho m\u0169 \u00e1o (m\u0169 v\u0103n t\u00fa t\u00e0i b\u1eb1ng \u00f4 sa, \u00e1o d\u00e0i b\u1eb1ng v\u1ea3i \u0111en vi\u1ec1n b\u1ea3o lam, c\u1ed5 b\u1eb1ng l\u0129nh tr\u1eafng, xi\u00eam b\u1eb1ng l\u1ee5a lam).<\/p>\n\n\n\n<p>Con t\u00ean ph\u1ea1m sung qu\u00e2n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Duy l\u00e0 C\u00f4ng Ch\u00e2n xin h\u00e0nh d\u1ecbch thay cha. Vua kh\u00f4ng cho, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cM\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, con Nguy\u1ec5n C\u01b0 Tu\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u01b0 S\u0129 xin thay cha h\u00e0nh d\u1ecbch, tr\u1eabm cho, r\u1ed3i sau l\u1ea1i tha, l\u00e0 v\u00ec C\u01b0 Tu\u1ea5n t\u1ed9i c\u00f2n nh\u1eb9, l\u1ea1i tu\u1ed5i gi\u00e0 b\u1ecb c\u1ed1 t\u1eadt, m\u00e0 C\u01b0 S\u0129 tu\u1ed5i tr\u1ebb thay cha l\u00e0 xu\u1ea5t t\u1ef1 l\u00f2ng ch\u00ed th\u00e0nh. Song kh\u00f4ng nh\u1eefng th\u1ebf m\u00e0 th\u00f4i, C\u01b0 Tu\u1ea5n l\u1ea1i l\u00e0 con c\u00f4ng th\u1ea7n Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh, cho n\u00ean ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 gia \u00e2n cho con k\u1ebf t\u1ef1. C\u00f2n nh\u01b0 C\u00f4ng Duy \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111i tra x\u00e9t vi\u1ec7c \u00e1n, kh\u00f4ng x\u00e9t r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u oan u\u1ed5ng, bu\u1ed9c sai ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o t\u1ed9i ch\u1ebft, ngh\u0129 t\u00f9 \u1ea5y h\u00e3y c\u00f2n ch\u01b0a quy\u1ebft n\u00ean gia \u00e2n tha t\u1ed9i t\u1eed m\u00e0 x\u1eed sung qu\u00e2n, th\u1ebf \u0111\u00e3 l\u00e0 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch l\u1eafm r\u1ed3i, C\u00f4ng Ch\u00e2n sao \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ec v\u1edbi C\u01b0 S\u0129 m\u00e0 xin nh\u1ea3m. N\u1ebfu l\u1ea1i chu\u1ea9n cho h\u00e0nh d\u1ecbch thay cha, th\u00ec sau n\u00e0y vi\u1ec7n theo th\u00e0nh l\u1ec7, t\u1ea5t s\u1ebd c\u1ee9 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc nhau, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u00e0 tha k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i m\u00e0 ph\u1ea1t k\u1ebb v\u00f4 t\u1ed9i sao, l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 ph\u00e9p c\u00f4ng ? Nh\u01b0 C\u00f4ng Ch\u00e2n th\u1ef1c qu\u1ea3 l\u00e0 hi\u1ebfu th\u00ec theo cha \u0111\u1ebfn n\u01a1i qu\u00e2n ph\u1ed1i, kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec, ho\u1eb7c g\u1eb7p khi cha \u0111au \u1ed1m, xin quan gi\u00e1m l\u00e2m v\u00e0o thay l\u00e0m kh\u1ed5 sai, c\u00f3 g\u00ec ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 ph\u1ea3i t\u00e2u xin th\u1ebf n\u00e0y. Bi\u1ebft \u0111\u00e2u ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ec3 mua ti\u1ebfng khen m\u00e0 c\u1ea7u \u01a1n. T\u1eeb sau n\u1ebfu c\u00f3 quan vi\u00ean nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u1eafc t\u1ed9i m\u00e0 cha c\u00f3 c\u00f4ng lao nh\u01b0 C\u01b0 Trinh, con c\u00f3 l\u00f2ng th\u00e0nh nh\u01b0 C\u01b0 S\u0129 th\u00ec m\u1edbi cho vi\u1ec7n d\u1eabn t\u00e2u xin, tr\u1eabm c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc gi\u00e1ng ch\u1ec9 thi h\u00e0nh. Ngo\u00e0i ra kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin nh\u1ea3m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f4ng Ch\u00e2n b\u00e8n theo cha \u0111\u1ebfn ph\u1ed1i s\u1edf \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean, ch\u1ecbu thay vi\u1ec7c kh\u1ed5 sai cho cha h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m. Tr\u1ea5n th\u1ea7n x\u00e9t l\u00e0 ch\u00e2n th\u00e0nh, b\u00e0y t\u00e2u gi\u00f9m cho. B\u00e8n tha t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai m\u1eb7t ti\u1ec1n v\u00e0 h\u1eefu c\u1ee7a Kinh th\u00e0nh \u0111\u00e3 ho\u00e0n c\u00f4ng (t\u1ef1 \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng th\u00e1i chuy\u1ec3n v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0i T\u00e2y th\u00e0nh d\u00e0i 1.368 tr\u01b0\u1ee3ng). Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 tuy l\u00e0 nh\u00e2n th\u00e0nh c\u0169 s\u1eeda l\u1ea1i m\u00e0 qua 4 th\u00e1ng nay quan binh l\u00e0m vi\u1ec7c c\u0169ng \u0111\u00e3 kh\u00f3 nh\u1ecdc. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho gi\u00e1m tu l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n v\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean bi\u1ec7n h\u01a1n 10.000 quan ti\u1ec1n, binh \u0111inh h\u01a1n 109.500 quan (m\u1ed7i tr\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 80 quan), vi\u00ean t\u1eed s\u00e1ch Hoa danh 58 ng\u01b0\u1eddi ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 l\u1ea1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i m\u1ea5t m\u00f9a d\u00e2n \u0111\u00f3i, thu\u1ebf ru\u1ed9ng thi\u1ebfu, xin l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee9u ch\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cX\u1ee9 \u1ea5y \u0111\u1ea5t x\u1ea5u d\u00e2n ngh\u00e8o, th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p m\u1ea5t m\u00f9a. Th\u00f3c thu\u1ebf v\u1ee5 h\u1ea1 \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u01b0\u1ee3ng cho chi\u1ebft n\u1ea1p b\u1eb1ng ti\u1ec1n, l\u1ea1i c\u00f2n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng nh\u00e0 c\u00f9ng kh\u1ed5, kh\u1ed1n l\u00e2u ch\u01b0a \u0111\u1ee1, tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. V\u1eady gi\u1ea3m cho ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay 5 ph\u1ea7n 10 ; ai thi\u1ebfu th\u00ec ho\u00e3n \u0111\u1ebfn sang n\u0103m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u1ec5n t\u1eadp tr\u1eadn voi. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 xem.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c nha s\u00e1u b\u1ed9 khi g\u1eb7p b\u1ea3n t\u00e2u n\u00e0o c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00ean tr\u00e1nh hi\u1ec1m th\u00ec cho t\u00e2u r\u00f5 duy\u00ean do \u0111\u1ec3 giao nha kh\u00e1c ph\u1ee5ng ch\u1ec9. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u00e0 H\u1ee9a \u0110\u1ee9c \u0110\u1ec7 v\u00ec v\u00e2ng ch\u1ec9 m\u00e0 qu\u00ean s\u00f3t, ph\u1ea1t b\u1ed5ng<\/p>\n\n\n\n<p>2 th\u00e1ng. Nh\u00e2n s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c nha m\u00f4n c\u00f3 vi\u1ec7c quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n c\u01a1 l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n, \u0111\u00e3 v\u00e2ng l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111em tuy\u00ean b\u1ea3o, \u0111\u1ec3 qu\u00ean s\u00f3t ch\u1eadm l\u1ee1, th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n v\u1ed1n c\u00f4ng ((1) C\u00f4ng b\u1ea3n : ti\u1ec1n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho l\u00e0m v\u1ed1n) cho m\u1ecf \u0111\u1ed3ng Tuy\u00ean Quang (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc c\u1ee9 100 c\u00e2n kh\u1ed1i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf th\u00ec c\u1ea5p 30 quan ti\u1ec1n, nay c\u1ea5p th\u00eam 4 quan n\u1eefa). Sai quan B\u1eafc Th\u00e0nh chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho b\u1ecdn th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nga, Hu\u1ef3nh Kim \u0110\u0129nh, l\u0129nh ti\u1ec1n c\u00f4ng b\u1ea3n m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c 100.000 c\u00e2n kh\u1ed1i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u00fang h\u1ea1n n\u1ed9p xong.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ch\u1ecdn \u0111i\u1ec3m c\u00e1c cai \u0111\u1ed9i t\u00f2ng qu\u00e2n c\u00f9ng ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 su\u1ea5t th\u1eadp c\u00f3 t\u00e0i gi\u1ecfi \u0111\u00e3 \u1edf l\u1ec7 kh\u1ea3o kho\u00e1, th\u00ec qu\u1ea3n quan ch\u1ec9 r\u00f5 t\u00ean m\u00e0 b\u1ea3o c\u1eed, t\u00e2u xin b\u1ed5 ch\u1ed7 kh\u00e1c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5 \u1edf trong \u0111\u1ed9i m\u00ecnh. L\u00e0m l\u1ec7nh m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 V\u00f5 Do\u00e3n \u0110\u1ea1o l\u00e0m Ph\u1ee7 th\u1eeba ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Th\u1eafng uy c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh l\u00e0m Hi\u1ec7p l\u00fd \u0110\u00ea ch\u00ednh B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, V\u0129nh Thanh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng v\u00e0 Ninh B\u00ecnh. L\u1ea5y Tri ph\u1ee7 Ninh Giang l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0169 Ph\u00e1c l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ph\u00fa Y\u00ean, Tri ph\u1ee7 Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110i\u1ec3n l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc V\u0129nh Thanh, Tri ph\u1ee7 Ti\u00ean H\u01b0ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ea3o \u0110\u1ee9c l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Tri ph\u1ee7 \u1ee9ng Ho\u00e0 l\u00e0 H\u1ed7 S\u0129 Thi\u1ec3m l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u00ecnh Thu\u1eadn, Tri huy\u1ec7n Y\u00ean L\u00e3ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Cam Tri\u00eam l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Tri huy\u1ec7n V\u00f5 Gi\u00e0ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n S\u0129 B\u1ea3ng l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc B\u00ecnh Ho\u00e0, Tri huy\u1ec7n H\u01b0ng Nh\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u b\u00e1o ho\u1ea3 tai. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ba huy\u1ec7n Nghi Xu\u00e2n, La S\u01a1n, Ch\u00e2n L\u1ed9c \u1edf Ngh\u1ec7 An nh\u00e0 d\u00e2n b\u1ecb ch\u00e1y tr\u01b0\u1edbc sau t\u1ea5t c\u1ea3 681 h\u1ed9. Tr\u1ea5n quan \u0111em tai b\u00e1o l\u00ean. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh c\u1ea5p cho m\u1ed7i h\u1ed9 2 quan ti\u1ec1n 1 h\u1ed9c th\u00f3c. Nh\u00e2n d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng t\u1eeb sau nh\u00e0 d\u00e2n c\u00f9ng m\u1ed9t ng\u00e0y th\u1ea5t ho\u1ea3 m\u00e0 ch\u00e1y lan \u0111\u1ebfn 100 h\u1ed9 tr\u1edf l\u00ean, c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c t\u1ed5n h\u1ea1i nhi\u1ec1u, nh\u00e0 b\u1ecb tai n\u1ea1n \u0111\u00f3i r\u00e9t \u0111\u00e1ng n\u00ean ph\u00e1t ch\u1ea9n, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u ngay l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 tu\u00e2n h\u00e0nh. Nh\u01b0 th\u1ea5t ho\u1ea3 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u00e2u b\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf \u1ea5n c\u1ea5p quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 cho Th\u00e1i y vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Hoa c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n c\u01b0\u1edbp x\u00e3 C\u1ef1 Nham (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng X\u01b0\u01a1ng), gi\u1ebft h\u1ea1i d\u00e2n, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 h\u01a1n 300 nh\u00e0, c\u01b0\u1edbp h\u1ebft c\u1ee7a c\u1ea3i r\u1ed3i \u0111i. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng h\u1ea1 l\u1ec7nh c\u1ea5p m\u1ed7i nh\u00e0 2 quan ti\u1ec1n 1 h\u1ed9c th\u00f3c, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec 3 quan, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng th\u00ec 2 quan. S\u1eafc cho tr\u1ea5n th\u1ea7n ph\u00e1i binh \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c b\u1ecb b\u1ec7nh, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin do \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n v\u1ec1 qu\u00ea nh\u00e0 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdn c\u00e1i \u00fd nguy\u1ec7n \u201cc\u00e1o ch\u1ebft quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1 n\u00fai\u201d, l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng v\u1ee3 ch\u1ebft ch\u01b0a ch\u00f4n, con th\u00ec \u1edf n\u01a1i tang m\u1eb9, m\u00ecnh \u1ed1m kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi s\u0103n s\u00f3c, l\u1eddi r\u1ea5t kh\u1ea9n thi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng mang d\u1ee5 ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn an u\u1ef7 l\u01b0u l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem l\u1eddi khanh t\u00e2u b\u00e0y, b\u1ea5t gi\u00e1c khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi s\u1ee5t s\u00f9i r\u01a1i l\u1ec7. Khanh t\u1eeb khi l\u00ean ch\u1ee9c Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c quan y\u1ebfu qu\u00e2n qu\u1ed1c gi\u00fap \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, tr\u1eabm \u0111\u01b0\u01a1ng thi\u1ebft tha tin c\u1eady h\u1ebft l\u00f2ng m\u1ebfn y\u00eau. Khanh ng\u01b0\u1eddi trung th\u00e0nh s\u00e1ng su\u1ed1t, h\u00e1 kh\u00f4ng l\u01b0\u1ee3ng l\u00f2ng tr\u1eabm m\u00e0 v\u1ed9i xin \u0111i ! C\u00f2n nh\u01b0 v\u1ee3 ch\u1ebft, t\u00ecnh nh\u00e0 ai kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng c\u1ea3m l\u1ee9a \u0111\u00f4i, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf trong c\u00e1i t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec d\u00f9ng l\u1ec5 m\u00e0 n\u00e9n \u0111i. V\u1ea3 l\u1ea1i b\u1ec7nh n\u1eb7ng kh\u00ed suy, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0129nh d\u01b0\u1ee1ng. V\u1eady cho khanh t\u1ea1m ngh\u1ec9 c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9, y\u00ean t\u00e2m \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, thu\u1ed1c men th\u00edch nghi, tin r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t th\u00ec tr\u1eddi gi\u00fap, kh\u00f3 g\u00ec t\u1eadt b\u1ec7nh ch\u1eb3ng kh\u1ecfi, m\u00e0 c\u1ee9 mu\u1ed1n xa v\u01b0\u1ee3t s\u00f3ng gi\u00f3, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng y\u00ean t\u00e2m. N\u1ebfu cho ph\u01b0\u01a1ng Nam l\u00e0 x\u1ee9 n\u00f3ng c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7nh r\u00e9t, th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i b\u1ec7nh lui kh\u00ed m\u1ea1nh, xin ngh\u1ec9 v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u00ecnh th\u1ea3n, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u00e0 t\u1ed1t h\u01a1n sao. Nh\u01b0 khanh n\u00f3i l\u00e0 s\u1ee3 s\u01b0\u01a1ng gi\u00f3 b\u1ea5t ng\u1edd n\u00ean mu\u1ed1n quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1 n\u00fai, th\u00ec khanh l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, h\u00e1 v\u00ec m\u1ed9t vi\u1ec7c nh\u1ecf \u1ea5y m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 s\u1edf nguy\u1ec7n sao ! \u0110i\u1ec1u \u1ea5y l\u1ea1i khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00f3i t\u00f3m l\u1ea1i, khanh ph\u1ea3i y\u00ean t\u00e2m t\u0129nh d\u01b0\u1ee1ng, t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed v\u01b0\u1ee3ng th\u00e2n m\u1ea1nh, kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c nh\u1ecf ngh\u0129 qu\u1ea9n trong l\u00f2ng. Ch\u00ednh n\u00ean t\u1ef1 gi\u1eef l\u1ea5y th\u00e2n v\u00e0ng ng\u1ecdc ch\u1edd tr\u00f4ng th\u1ea5y tu\u1ed5i b\u1ea3y t\u00e1m m\u01b0\u01a1i y\u00ean l\u00e0nh m\u1ea1nh kho\u1ebb, \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng mong m\u1ecfi c\u1ee7a tr\u1eabm l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d. B\u00e8n cho t\u1ea1m ngh\u1ec9 c\u00f4ng vi\u1ec7c hai b\u1ed9 L\u1ea1i, L\u1ec5 \u0111\u1ec3 t\u0129nh d\u01b0\u1ee1ng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. L\u1ea1i \u0111em nh\u00e2n s\u00e2m nh\u1ee5c qu\u1ebf ban cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n L\u1ea1i b\u1ed9 ; Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n, Phan Huy Th\u1ef1c quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n L\u1ec5 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o v\u00e0 Tham hi\u1ec7p l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u00e2n ph\u1ea3i t\u1ed9i mi\u1ec5n ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 L\u1ea1c Th\u1ed5, ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan l\u00e0 Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc Di\u1ec7n c\u00f9ng Ph\u00f2ng ng\u1ef1 thi\u00eam s\u1ef1 l\u00e0 Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc C\u01a1 tranh l\u00e0m th\u1ed5 t\u00f9, h\u1ecdp b\u1ecdn \u0111\u00e1nh nhau, \u0111em ki\u1ec7n \u1edf \u0111\u1ea1o. B\u1ecdn T\u1ea1o kh\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u01a1n. Di\u1ec7n l\u00e0m \u0111\u01a1n th\u00eau d\u1ec7t ch\u1ea1y ki\u1ec7n \u1edf Kinh. Vua sai tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Hoa b\u1eaft h\u1ecfi. \u0110\u1ebfn nay \u00e1n th\u00e0nh. Di\u1ec7n t\u1ed9i ch\u00e9m, C\u01a1 t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c, T\u1ea1o v\u00e0 V\u00e2n \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i. Vua th\u1ea5y hai ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u00e0m quan kh\u00f4ng c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u00e1ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n, b\u00e8n c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Oai v\u00f5 \u00e1n th\u1ee7 ph\u1ee7 th\u00e0nh H\u00e0 Hoa l\u00e0 L\u00ea M\u1eadu C\u00fac l\u0129nh Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai h\u01a1n 270 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec1n binh c\u01a1 Ng\u0169 thu\u1ef7 c\u1ee7a Thu\u1ef7 qu\u00e2n ng\u1ed3i 42 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u \u00d4 L\u00ea, theo Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1nh \u0111i B\u1eafc Th\u00e0nh thay phi\u00ean \u0111\u00f3ng th\u00fa.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ea3o L\u1ea1i D\u1eef [H\u00f2n R\u00e1i] \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean. Binh hai \u0111\u1ed9i An h\u1ea3i, Thanh ch\u00e2u \u0111\u00e1nh, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y t\u00ean. Gi\u1eb7c ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda ch\u1eefa nh\u00e0 th\u1edd Anh du\u1ec7 Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p tri\u1ec1u ph\u1ee5c c\u00f4ng cho c\u00e1c nha \u1edf Kinh :<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00e1u b\u1ed9 : Ng\u0169 ph\u1ea9m 12 b\u1ed9, L\u1ee5c ph\u1ea9m 6 b\u1ed9 ; V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng : Ng\u0169 ph\u1ea9m 2 b\u1ed9 ; H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n : T\u1ee9 ph\u1ea9m 1 b\u1ed9, Ng\u0169 ph\u1ea9m 2 b\u1ed9 ; N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, V\u0169 Kh\u1ed1, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m : Ng\u0169 ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 1 b\u1ed9 ; T\u1ea3 H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ecb trung : Tam ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 2 b\u1ed9, T\u1ee9 ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 5 b\u1ed9 ; c\u00e1c dinh v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, H\u1ed5 oai qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i : Tam ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 1 b\u1ed9, T\u1ee9 ph\u1ea9m, Ng\u0169 ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 2 b\u1ed9 ; \u0111\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u : Ng\u0169 ph\u1ea9m 2 b\u1ed9 ; v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5 : Tam ph\u1ea9m 1 b\u1ed9, Ng\u0169 ph\u1ea9m 1 b\u1ed9 ; v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 : Ng\u0169 ph\u1ea9m 1 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn \u1ed1m. Ban cho k\u1ef3 nam. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1i th\u1ea7n k\u1ef3 c\u1ef1u tr\u1eabm c\u00f3 th\u1ec3 tin c\u1eady \u0111\u1ec3 tr\u1ecb d\u00e2n, nay kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi, n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u \u1ea5y, r\u1ea5t \u0111\u1ed7i b\u00f9i ng\u00f9i. N\u00ean truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho H\u1eefu Th\u1eadn b\u1ea3o ph\u1ea3i gi\u1eef g\u00ecn c\u1ea9n tr\u1ecdng, c\u1ed1 g\u1eafng thu\u1ed1c thang, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u xin, s\u1ebd c\u1ea5p cho, ch\u1edb ng\u1ea1i l\u00e0 kh\u00f4ng thanh cao m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m xin\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y M\u1eadu tu\u1ea5t, t\u1ebf thu \u1edf \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc. Vua th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5. D\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 tr\u1ecdng th\u1ec3 n\u00e0y l\u00e0 v\u00ec d\u00e2n m\u00e0 c\u1ea7u ph\u01b0\u1edbc. H\u1eefu ty c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y trong kinh k\u1ef3 b\u1ecb h\u1ea1n, vua l\u1ea5y vi\u1ec7c d\u00e2n l\u00e0m lo, ng\u00e0y t\u1ebf th\u00e0nh t\u00e2m c\u1ea7u kh\u1ea5n. \u0110\u00eam h\u00f4m \u1ea5y m\u01b0a, ng\u00e0y h\u00f4m sau l\u1ea1i m\u01b0a, ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t kh\u00f4 n\u01b0\u1edbc th\u1ea5m s\u00e2u v\u00e0i t\u1ea5c. Vua c\u00f2n lo m\u01b0a ch\u01b0a nhi\u1ec1u, ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n l\u1eafm, l\u1ea1i sai Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ph\u01b0\u1ee3ng c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng. M\u01b0a to, l\u00faa m\u1ea1 t\u1ed1t b\u1ed1c l\u00ean. Vua m\u1eebng l\u1eafm, t\u1ee9c ph\u00e1t h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a trong kho \u0111\u1ec3 l\u1ec5 t\u1ea1. Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n khai ph\u1ee5c. R\u1ed3i sai c\u1ea5p tr\u1ea3 t\u1edd chi\u1ebfu c\u0169, l\u1ea1i c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n. T\u1eeb \u0111\u1ea5y l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai ti\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 t\u1ea3 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u00ecnh qu\u1ea3n su\u1ea5t binh c\u1ee7a v\u1ec7 v\u00e0 m\u1ed7i v\u1ec7 4 th\u1edbt voi \u0111\u1ef1c \u0111i th\u00fa Thanh Ngh\u1ec7. Th\u01b0\u1edfng \u00e1o qu\u1ea7n cho bi\u1ec1n binh v\u00e0 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng. Su\u1ea5t th\u1eadp th\u01b0 l\u1ea1i th\u00ec ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00fa cho \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu ph\u1ea9m chi b\u1ed5ng. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm \u0111\u00e3 gia \u00e2n ngo\u00e0i l\u1ec7, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i k\u00ednh theo k\u1ef7 lu\u1eadt, ai d\u00e1m thi\u1ec7n ti\u1ec7n b\u1ecf tr\u1ed1n th\u00ec ch\u00e9m kh\u00f4ng tha. Vi\u1ec7c gi\u1ebft ch\u00f3c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1eabm th\u00edch, duy qu\u00e2n l\u1ec7nh ph\u1ea3i nghi\u00eam, kh\u00f4ng th\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. L\u1ea1i s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay binh \u0111i th\u00fa \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 b\u1ec7nh th\u00ec quan c\u1ea5p cho thu\u1ed1c, ch\u1ebft th\u00ec c\u1ea5p th\u00eam 1 t\u1ea5m v\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u0169 Kh\u1ed1 ch\u1ebf th\u1ee9 s\u00fang tay thu\u1ed1c n\u1ed5 m\u1ea1nh theo ki\u1ec3u T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. Th\u01b0\u1edfng th\u1ee3 c\u1ee5c 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ch\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng l\u00e0m T\u1ea3 Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n, Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9, Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u l\u00ean binh t\u1ecbch n\u0103m nay. S\u1eafc t\u1eeb nay ph\u1ea3i l\u00e0m ri\u00eang m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u00e1ch t\u00e2u b\u1ea3n nh\u1ecf (d\u00e0i 2 t\u1ea5c 9 ph\u00e2n, r\u1ed9ng 1 t\u1ea5c 7 ph\u00e2n, d\u1ea7y 2 ph\u00e2n) \u0111\u1ec3 v\u00e0o trong t\u00fai g\u1ea5m d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng c\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng N\u1ed9i t\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1eadp m\u1ed1c gi\u1edbi c\u1ea5m \u0111\u1ecba \u1edf hai l\u0103ng V\u0129nh Di\u1ec5n ((1) V\u0129nh di\u1ec5n : l\u0103ng Hi\u1ebfu v\u0103n ho\u00e0ng h\u1eadu h\u1ecd Nguy\u1ec5n) v\u00e0 V\u0129nh Di\u00ean ((2) V\u0129nh di\u00ean : l\u0103ng Hi\u1ebfu chi\u00eau ho\u00e0ng h\u1eadu h\u1ecd \u0110o\u00e0n). Sai dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ec1u m\u1edf ra 4 tr\u01b0\u1ee3ng \u1edf ph\u00eda ngo\u00e0i b\u1ea3o th\u00e0nh ((3) B\u1ea3o th\u00e0nh : t\u01b0\u1eddng x\u00e2y chung quanh l\u0103ng), m\u00e0 tr\u1ed3ng c\u1ecdc b\u1eb1ng g\u1ed7 h\u1ed3ng s\u1eafc \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n, c\u1ea5m nh\u00e2n d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e1i c\u1ee7i v\u00e0 tr\u1ed3ng tr\u1ecdt. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh kho\u1ea3ng gi\u1eefa hai l\u0103ng \u1ea5y ch\u1ecdn ch\u1ed7 cao r\u00e1o quang \u0111\u00e3ng \u0111\u1ec3 d\u1ef1ng ch\u00f9a V\u0129nh An. (M\u1ed9t to\u00e0 3 gian 2 ch\u00e1i, gian gi\u1eefa \u0111\u1eb7t to\u00e0 Ph\u1eadt, hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1eb7t v\u1ecb th\u1ea7n ng\u1ef1. \u0110\u1eb7t 4 m\u1eabu t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u01b0\u01a1ng ho\u1ea3. B\u1ed5 Nguy\u1ec5n Tr\u01b0\u1eddng Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i th\u1ee9 7 v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng ti\u1ec1n, binh l\u00ednh l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed9i th\u1ee9 7,<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110o\u00e0n C\u00f4ng L\u1ec5 l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u1ee9 8, binh l\u00ednh l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u0169ng \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed9i th\u1ee9 8. \u0110\u1ec1u v\u1eabn th\u1ee7 h\u1ed9 nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u00e1c ch\u1ee9c linh \u0111\u00e0i lang, t\u1ef1 th\u1eeba v\u00e0 y sinh \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i. (Linh \u0111\u00e0i lang Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m tr\u1eadt T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m ; linh \u0111\u00e0i lang c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n tr\u1eadt T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m ; t\u1ef1 th\u1eeba V\u0103n mi\u1ebfu tr\u1eadt T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m ; t\u1ef1 th\u1eeba c\u00e1c dinh tr\u1ea5n tr\u1eadt Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m ; y sinh c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n tr\u1eadt T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t nh\u00e0 h\u1ecdc \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n. Sai b\u1ed9 C\u00f4ng g\u1eedi quy th\u1ee9c cho m\u00e0 l\u00e0m. (Nh\u00e0 h\u1ecdc \u1edf ph\u1ee7 3 gian 2 ch\u00e1i, chi ti\u1ec1n 300 quan ; nh\u00e0 h\u1ecdc \u1edf huy\u1ec7n, c\u00e1c b\u1ec1 cao r\u1ed9ng d\u00e0i ngang c\u00f3 h\u01a1i gi\u1ea3m, chi ti\u1ec1n 250 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c nha s\u00e1u b\u1ed9, ph\u00e0m cung gi\u00e1m c\u00f3 ph\u1ee5ng ch\u1ec9 trong cung truy\u1ec1n cho th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i xin ch\u1ec9 r\u1ed3i m\u1edbi thi h\u00e0nh. Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb x\u01b0a vua \u1edf trong cung th\u1eb3m, c\u00e1c vi\u1ec7c t\u1ea5t sai n\u1ed9i th\u1ea7n truy\u1ec1n ch\u1ec9, cho n\u00ean quy\u1ec1n l\u1edbn l\u00e0m oai l\u00e0m ph\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng sang tay ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi. Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ecdn h\u1ea7u c\u1eadn, kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang nh\u1edd c\u1eady g\u1ea1 g\u1eabm ch\u00fat n\u00e0o, song hi\u1ec7u l\u1ec7nh ph\u00e1t ra kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng x\u00e9t\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cL\u00e0m vua th\u00ec m\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u00e0m l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi xem \u0111\u1ea5y m\u00e0 theo. N\u1ebfu m\u1ed9t m\u1ef1c gi\u1ea3n d\u1ecb th\u00ec sinh ra nhu nh\u01a1, m\u1ed9t m\u1ef1c nghi\u00eam kh\u1eafc th\u00ec th\u00e0nh ra gay g\u1eaft ; gay g\u1eaft l\u1eafm th\u00ec c\u00f3 h\u1ea1i \u0111\u1ebfn ch\u00ednh tr\u1ecb, m\u00e0 nhu nh\u01a1 th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb. Cho n\u00ean m\u1ed7i l\u1ea7n tr\u1eabm gi\u00e1ng ch\u1ec9 d\u1ee5, m\u1ed9t ch\u1eef kh\u00f4ng d\u00e1m khinh su\u1ea5t v\u00ec th\u1ebf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u1ee3 gi\u00e1o Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Huy D\u01b0 l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed3n bi\u00ean ph\u00f2ng \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i th\u01b0\u1eddng c\u00f3 b\u1ecdn Man L\u00e3o x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec1u. Tr\u1ea5n th\u1ea7n sai Qu\u1ea3n c\u01a1 L\u1ee5c ki\u00ean Tr\u1ea7n V\u0103n D\u01b0\u1ee1ng sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u1ebfn man Thu\u1ed9c Vinh ph\u1ee7 d\u1ee5. Ng\u01b0\u1eddi Man tin l\u1eddi. Do \u0111\u00f3 t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng b\u1ea3y s\u00e1ch \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n h\u00e0ng ph\u1ee5c. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua khen l\u1eafm. B\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn Man L\u00e3o v\u1ed1n t\u00ednh d\u1eef t\u1ee3n, th\u01b0\u1eddng l\u00e0m ho\u1ea1n n\u1ea1n cho bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. T\u1eeb khi tr\u1eabm ch\u1ecdn ph\u00e1i Nguy\u1ec5n V\u0103n So\u1ea1n l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7, qu\u1ea3 th\u1ef1c bi\u1ebft th\u1ec3 t\u1ea5t l\u00f2ng tr\u1eabm, l\u1ea5y l\u00f2ng th\u00e0nh tuy\u00ean b\u1ea3o, ch\u00fang tuy ngoan ngu, c\u0169ng v\u1eabn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 r\u0103ng c\u00f3 t\u00f3c, cho n\u00ean h\u1ed1i t\u1ed9i quy ph\u1ee5c, cam \u0111oan kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m ph\u1ea3n n\u1eefa. Nh\u00e2n d\u00e2n d\u1ecdc bi\u00ean t\u1eeb \u0111\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean\u201d. B\u00e8n th\u01b0\u1edfng V\u0103n So\u1ea1n gia 1 c\u1ea5p k\u1ef7 l\u1ee5c, V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t 2 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c, Tr\u1ea7n V\u0103n D\u01b0\u1ee1ng 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 To\u00e0n v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Th\u00e1i \u00e1n th\u1ee7 ph\u1ee7 th\u00e0nh H\u00e0 Hoa. L\u1ea1i ph\u1ee5c ch\u1ee9c cho Mai V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd ph\u1ee7 th\u00e0nh H\u00e0 Hoa (tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m), theo \u00e1n th\u1ee7 m\u00e0 ra s\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Ngh\u1ec7 An l\u00e9n n\u1ed5i \u1edf kho\u1ea3ng hai b\u1ea3o L\u00e3nh Thu\u1ef7 v\u00e0 Y\u00eau \u1ee7ng. Binh \u1edf b\u1ea3o b\u1ecb b\u1ec7nh nhi\u1ec1u, c\u1ee9 gi\u1eef v\u1eefng kh\u00f4ng ra. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Cai \u0111\u1ed9i gi\u1eef b\u1ea3o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00e2n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Lu\u1eadn \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, Thanh Ngh\u1ec7 ph\u00e1i binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c th\u00e0nh \u0111\u1ed3n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u1ee9 theo th\u00f3i quen, binh l\u00ednh \u0111au \u1ed1m \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh thay v\u00e0o, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i canh gi\u1eef tu\u1ea7n ph\u00f2ng c\u00e0ng l\u1ed9 v\u1ebb h\u00e8n y\u1ebfu. Ph\u1ea3i truy\u1ec1n qu\u1edf tr\u00e1ch. T\u1eeb sau ph\u00e1i binh \u0111i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n hay \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eb7c, nh\u01b0 c\u00f3 binh b\u1ecb b\u1ec7nh m\u00e0 qu\u1ea3n su\u1ea5t kh\u00f4ng b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c ty cho ng\u01b0\u1eddi thay th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt n\u1eb7ng b\u1ea5t \u01b0ng vi. Tr\u1ea5n th\u1ea7n kh\u00f4ng bi\u1ebft nghi\u00eam s\u1ee9c \u0111\u1ec3 c\u00f2n c\u00f3 t\u1ec7 \u1ea5y th\u00ec h\u1ecfi t\u1ed9i tr\u1ea5n th\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t d\u00e2ng bi\u1ec3u xin v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua chu\u1ea9n cho h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec1n binh b\u1ed9 h\u1ea1 \u0111i theo. Sai Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n B\u1eedu quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n v\u1ee5 T\u1ed5ng tr\u1ea5n, v\u1eeba T\u1ea5n B\u1eedu \u1ed1m, b\u00e8n sai th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng l\u00e0m Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n thay. N\u0103ng b\u1ec7 t\u1eeb. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay bi\u00ean th\u00e0nh v\u00f4 s\u1ef1, ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c ki\u1ec7n c\u00e1o binh l\u01b0\u01a1ng m\u00e0 th\u00f4i. Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c t\u00e0o \u1edf th\u00e0nh b\u00e0n b\u1ea1c x\u00e1c \u0111\u00e1ng m\u00e0 l\u00e0m, ch\u1edb ch\u1ea5p n\u1ec7 \u00fd ki\u1ebfn m\u00ecnh, c\u1eady t\u00e0i n\u0103ng m\u00ecnh m\u00e0 c\u00f4 ph\u1ee5 l\u00f2ng ta u\u1ef7 th\u00e1c\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cNg\u00e0y n\u1ecd ng\u01b0\u01a1i c\u1eed Tham lu\u1eadn Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Kim Ng\u1ecdc l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Ninh Giang, tr\u1eabm th\u1ea5y Kim Ng\u1ecdc tuy quen vi\u1ec7c quan ch\u00ednh m\u00e0 vi\u1ec7c tr\u1ecb d\u00e2n th\u00ec c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a am hi\u1ec3u, n\u1ebfu c\u1ee9 d\u00f9ng th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 c\u00e1i t\u1ed9i th\u1ea5t c\u1eed nh\u1ea7m cho ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1 sau th\u00f4i. V\u1ea3 l\u1ea1i ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u h\u1ea1 t\u1ea3 h\u1eefu, ph\u00e0m vi\u1ec7c n\u00ean hay kh\u00f4ng, tr\u1eabm t\u1ea5t bi\u1ebft c\u1ea3. Sau khi ra tr\u1ea5n, tri\u1ec1u qu\u1eadn c\u00e1ch nhau, m\u1ed9t vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u01a1i c\u00e0ng ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn. Kinh Th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea3i s\u00e1ng su\u1ed1t m\u1edbi bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 vua [Nghi\u00eau] c\u0169ng c\u00f2n kh\u00f3\u201d. Tr\u1eabm t\u1eeb n\u1ed1i ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, m\u1ed9t t\u01b0 hay n\u1eeda c\u1ea5p ch\u01b0a t\u1eebng khinh su\u1ea5t m\u00e0 cho l\u00e0 v\u00ec th\u1ebf. Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i ngh\u0129 \u0111\u1ea5y\u201d. Ban cho 500 quan ti\u1ec1n. Sai l\u0129nh \u0111em theo 900 ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 thu\u1ed9c. L\u1ea1i th\u1ea5y ti\u1ebft thu l\u1ea7y l\u1ed9i, b\u1ea3o \u0111i thong th\u1ea3. Bi\u1ec1n binh \u0111i theo th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u1ee3ng qu\u1ea3n n\u0103m c\u01a1 t\u00f2ng th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 450 ng\u01b0\u1eddi binh Uy vi\u1ec5n \u0111\u1ebfn b\u1ea3o Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c theo \u00e1n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i \u0111\u00f3ng th\u00fa.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh k\u00e9n ch\u1ecdn sinh \u0111\u1ed3 c\u00e1c khoa trong h\u1ea1t th\u00e0nh, ai c\u00f3 th\u1ec3 theo l\u00e0m vi\u1ec7c quan \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec sung b\u1ed5 th\u01b0 l\u1ea1i s\u00e1u ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Nghi l\u00e0m H\u1eefu tham tri H\u00ecnh b\u1ed9, v\u1eabn l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh ; l\u1ea5y Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng T\u00e0i l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9, sung bi\u1ec7n H\u1ed9 t\u00e0o ; Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Th\u1ecbnh l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9, sung bi\u1ec7n Binh t\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Ty vi\u00ean b\u1ed9 L\u1ec5 b\u1ecf vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, kh\u00f4ng d\u00e2ng b\u00e0i l\u1ee5c \u0111\u1ea7u. Vua g\u1ecdi Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n v\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c, m\u1eafng r\u1eb1ng : \u201cK\u1ebb thu\u1ed9c h\u1ea1 kh\u00f4ng si\u00eang n\u0103ng l\u00e0 l\u1ed7i quan tr\u00ean kh\u00f4ng hay \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c. Nay t\u1ea1m tha cho, n\u1ebfu l\u1ea1i d\u00e1m b\u1ecf n\u1eefa th\u00ec tham t\u00e2u tr\u1eebng tr\u1ecb, kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng kh\u00f3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e3n 5 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf th\u00e2n v\u1ee5 h\u1ea1 cho Thanh Hoa v\u00e0 Ninh B\u00ecnh. Khi d\u1ee5 \u0111\u1ebfn, d\u00e2n Ninh B\u00ecnh n\u1ed9p g\u1ea7n xong. \u0110\u1ea1o th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm th\u1ea5y h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i b\u1ed7ng b\u1ecb tai n\u1ea1n n\u00ean \u0111\u1eb7c \u00e2n cho ho\u00e3n. Nay nh\u00e2n d\u00e2n lo vi\u1ec7c c\u00f4ng s\u1ee3 ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng d\u00e1m n\u1ed9p ch\u1eadm, h\u00e1 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n hu\u1ec7 sao ? V\u1eady ho\u00e3n thu thu\u1ebf v\u1ee5 \u0111\u00f4ng nh\u01b0 s\u1ed1 \u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n H\u01b0ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng trung.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf Kinh s\u01b0 gi\u00f3 to m\u01b0a d\u1eef, c\u00e1n c\u1edd tr\u00ean k\u1ef3 \u0111\u00e0i g\u00e3y. Sai d\u1ef1ng l\u1ea1i. V\u00ec gi\u00f3 l\u1ea1i g\u00e3y, b\u1ecdn gi\u00e1m \u0111\u1ed1c V\u1ec7 u\u00fd L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu, Thi\u00eam s\u1ef1 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Nghi s\u1ee3 h\u00e3i xin nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng kh\u00e9o l\u00e0m hao ph\u00ed ti\u1ec1n t\u00e0i nh\u00e2n l\u1ef1c, d\u1eabu ch\u00e9m m\u00e0 c\u00f3 \u00edch g\u00ec ! Ch\u1ec9 gi\u1eadn tr\u1eabm kh\u00f4ng s\u1edbm bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi\u201d. Tha t\u1ed9i v\u00e0 sai l\u00e0m l\u1ea1i. S\u1eafc cho bi\u1ec1n binh canh gi\u1eef r\u1eb1ng v\u00f4 c\u1ed1 tr\u00e8o l\u00ean ba t\u1ea7ng tr\u00ean t\u1ea7ng gi\u1eefa t\u1ea7ng d\u01b0\u1edbi c\u1ee7a k\u1ef3 \u0111\u00e0i \u0111\u1ec1u c\u1ea5m.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam m\u01b0a to v\u00e0 l\u1ee5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi ho\u00e0ng t\u1eed tuy l\u00f2ng t\u1eeb \u00e1i t\u1ef1 nhi\u00ean m\u00e0 khi \u0111\u1ebfn h\u1ea7u ri\u00eang th\u00ec ch\u01b0a t\u1eebng l\u1ed9 ra s\u1eafc m\u1eb7t. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 kho\u00e1 tr\u00ecnh gi\u1ea3ng h\u1ecdc th\u00ec r\u1ea5t nghi\u00eam, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed kh\u00f4ng d\u00e1m xin ngh\u1ec9. Nh\u01b0ng nay ti\u1ebft thu \u0111\u00f4ng giao ti\u1ebfp, kh\u00ed r\u00e9t kh\u00f3 ch\u1ecbu, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed tu\u1ed5i c\u00f2n th\u01a1 \u1ea5u, n\u1ebfu c\u1ee9 \u0111i h\u1ecdc th\u00ec ch\u1ecbu sao \u0111\u01b0\u1ee3c. Song \u00fd \u1ea5y kh\u00f4ng n\u00ean cho bi\u1ebft, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn nhu nh\u01a1 l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean theo \u00fd ta kh\u1ebd b\u1ea3o b\u1ecdn ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o r\u1eb1ng t\u1eeb sau ph\u00e0m khi r\u00e9t bu\u1ed1t m\u01b0a nhi\u1ec1u, c\u00f3 th\u1ec3 sai t\u00e1n thi\u1ec7n v\u00e0 b\u1ea1n \u0111\u1ed9c chia nhau \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 m\u00e0 khai gi\u1ea3ng. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u0169ng ph\u1ea3i xu\u1ed1ng ng\u1ed3i chi\u1ebfu d\u01b0\u1edbi nghe gi\u1ea3ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u1edf nh\u00e0 t\u01b0 m\u00e0 b\u1ecf l\u1ec5\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Trinh ch\u1ebft, Huy Trinh \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, khi v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i th\u00ec ch\u1ebft. Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai truy t\u1eb7ng Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9, c\u1ea5p th\u00eam 200 quan ti\u1ec1n tu\u1ea5t. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft m\u00e0 c\u00f3 ch\u1ec9 phong t\u1eb7ng th\u00ec Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean ch\u1ecdn sai kh\u00e2m s\u1ee9, T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng do b\u1ed9 L\u1ec5 ph\u00e1i u\u1ef7 thu\u1ed9c vi\u00ean \u0111\u1ebfn phong t\u1eb7ng. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p th\u00eam b\u00e0i v\u00e0ng b\u00e0i b\u1ea1c v\u00e0 \u00e1o chi\u1ebfn cho b\u1ed1n dinh Th\u1ecb n\u1ed9i v\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5, Th\u00e0nh v\u00f5, t\u1ef1 Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb K\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n XXIII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00fd m\u00f9i, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4 [1823], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9. L\u1ea1i thu thu\u1ebf ngu\u1ed3n Ba T\u01a1 \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. \u0110\u1ea1o Quy Ho\u00e1 ch\u00ednh tr\u01b0\u1eddng ngu\u1ed3n Ba T\u01a1 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf 200 quan ti\u1ec1n. T\u1eeb n\u0103m Gia Long th\u1ee9 15 b\u1ecdn \u00e1c man qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, \u0111\u01b0\u1eddng bu\u00f4n b\u00e1n b\u1ecb \u0111\u1ee9t, tr\u1ea3i 8 n\u0103m tha thu\u1ebf. \u0110\u1ebfn nay t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng b\u1ea3y s\u00e1ch d\u00e2n man \u0111\u00e3 h\u00e0ng ph\u1ee5c, ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n l\u1ea1i mu\u1ed1n th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, xin gi\u1ea3m n\u1eeda thu\u1ebf. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u cho h\u1ecd. Vua th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n v\u00e0 d\u00e2n Man m\u1edbi h\u1ecdp, y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u1edf l\u00e0m T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m. \u0110\u0103ng S\u1edf v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua h\u1ecfi : \u201cS\u0129 t\u1eed Gia \u0110\u1ecbnh h\u1ecdc t\u1eadp th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. \u0110\u0103ng S\u1edf \u0111\u00e1p : \u201cS\u0129 nh\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tu\u1ea5n t\u00fa d\u1ec5 d\u1ea1y. Th\u1ea7n t\u1ea1i ch\u1ee9c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y n\u0103m m\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi h\u01a1i th\u00e0nh t\u1ef1u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i c\u00f3 chi\u1ebfu khi\u1ebfn c\u1ed1ng c\u1eed h\u1ecdc sinh, Gia \u0110\u1ecbnh kh\u00f4ng c\u1eed ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0 t\u1ea1i sao ?\u201d. \u0110\u0103ng S\u1edf \u0111\u00e1p : \u201cT\u1edd chi\u1ebfu xu\u1ed1ng t\u1eeb th\u00e0nh \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n, t\u1eeb tr\u1ea5n r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 huy\u1ec7n, ch\u01b0a t\u1eebng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn h\u1ecdc quan, th\u1ea7n d\u1eabu c\u00f3 bi\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m c\u1eed v\u01b0\u1ee3t\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c c\u00e0y ru\u1ed9ng th\u00ec h\u1ecfi \u0111\u00e0y t\u1edb trai, d\u1ec7t v\u1ea3i th\u00ec h\u1ecfi \u0111\u00e0y t\u1edb g\u00e1i ; mu\u1ed1n bi\u1ebft v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2, kh\u00f4ng h\u1ecfi h\u1ecdc quan th\u00ec h\u1ecfi ai ?\u201d. B\u00e8n sai th\u00e0nh th\u1ea7n chuy\u1ec3n h\u1ecfi h\u1ecdc quan, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho khai t\u00ean t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng cho c\u00e1c tr\u1ea1m t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn S\u01a1n Nam (m\u1ed7i tr\u1ea1m m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 20 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o), b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 10.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y (tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m) qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, D\u1ef1c v\u00f5, l\u1ea1i ki\u00eam l\u0129nh gi\u00e1m \u0111\u1ed1c c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i t\u1ea1o, Cai \u0111\u1ed9i \u0110o\u00e0n D\u0169 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5,<\/p>\n\n\n\n<p>Cai c\u01a1 v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ea5t L\u00ea V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 C\u00f4ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi V\u0169 Kh\u1ed1 l\u00e0m s\u00e1ch li\u1ec7t k\u00ea s\u1ed1 th\u1ee3 c\u00e1c c\u1ee5c l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1eeb m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ebfn nay, chia theo \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng xa g\u1ea7n v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u \u00edt m\u00e0 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Ti\u1ebfn l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu th\u1ea9m ((1) Thu th\u1ea9m : k\u1ef3 x\u00e9t \u00e1n l\u1ea1i v\u1ec1 m\u00f9a thu, c\u00e1c t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu x\u00e9t l\u1ea1i r\u1ed3i t\u00e2u vua). H\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u1ea9m \u00e1n m\u00f9a thu, b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t ch\u00e9p t\u1ed9i tr\u1ea1ng nh\u1eefng t\u00f9 t\u1eed h\u00ecnh ph\u00e2n bi\u1ec7t l\u00e0m ba c\u00e1ch : t\u00ecnh ch\u00e2n, ho\u00e3n quy\u1ebft v\u00e0 c\u0103ng nghi ((2) T\u00ecnh ch\u00e2n : t\u00ecnh th\u1ef1c \u0111\u00e1ng t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Ho\u00e3n quy\u1ebft : ho\u00e3n h\u00e0nh h\u00ecnh v\u1eabn giam \u0111\u1ee3i x\u00e9t.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;C\u0103ng nghi : \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00f2n ng\u1edd), giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n duy\u1ec7t r\u00f5 b\u00e0n l\u1ea1i l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u l\u00ean, cho Thi\u00eam s\u1ef1 s\u00e1u b\u1ed9 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u00ecnh ng\u1ee5c l\u00e0 m\u1ec7nh l\u1edbn c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, c\u1ed1t sao kh\u00f4ng oan u\u1ed5ng, kh\u00f4ng bu\u00f4ng th\u1ea3, cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u00ecnh. Tr\u1eabm nay sai Thi\u00eam s\u1ef1 d\u1ef1 ngh\u1ecb l\u00e0 mu\u1ed1n h\u1ecfi r\u1ed9ng l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 xem b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i gi\u1eef l\u00f2ng \u0111o\u00e1n ng\u1ee5c th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Tri ph\u1ee7 ph\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn (ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n An Ph\u01b0\u1edbc), l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu \u0110inh V\u0103n Ph\u00e1c th\u0103ng b\u1ed5 ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 L\u00ea V\u0103n Huy\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh g\u1ea1o \u0111\u1eaft. Tr\u1ea5n th\u1ea7n lo tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, t\u00e2u xin \u0111\u1eb7t th\u00eam l\u00fd tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c x\u00e9t b\u1eaft. Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cB\u1eaft c\u01b0\u1edbp y\u00ean d\u00e2n, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1edf quan ph\u1ee7 huy\u1ec7n. N\u1ebfu bi\u1ebft \u0111\u1ed1c s\u1ee9c c\u00e1c x\u00e3 tr\u01b0\u1edfng ch\u1ee9c d\u1ecbch \u0111\u1ec3 t\u00e2m tra x\u00e9t trong l\u00e0ng m\u1ea1c, sao cho ngay gian ph\u00e2n bi\u1ec7t, th\u00ec k\u1ebb gian nh\u0169ng c\u00f2n tr\u1ed1n \u1ea9n \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ea7u y\u00ean m\u00e0 t\u1ef1 y\u00ean, h\u00e0 t\u1ea5t thay \u0111\u1ed5i l\u00f4i th\u00f4i cho nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, ch\u1ec9 l\u00e0m nhi\u1ec5u th\u00eam. L\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1ed7ng g\u1eb7p m\u1ea5t m\u00f9a, ch\u00ednh ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng nu\u00f4i n\u1ea5ng nh\u00e2n d\u00e2n, khi\u1ebfn cho d\u00e2n ngh\u00e8o \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean, th\u1ea3ng ho\u1eb7c c\u00f3 tai th\u01b0\u01a1ng ri\u00eang n\u1eb7ng th\u00ec c\u0169ng c\u1ee9 th\u1ef1c ch\u1ea1y t\u00e2u, ho\u1eb7c b\u00e0n ph\u00e1t ch\u1ea9n, cho vay, ho\u1eb7c xin ho\u00e3n thu\u1ebf cho kh\u1ecfi \u0111\u00f3i kh\u1ed5, sao kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111i\u1ec1u \u1ea5y m\u00e0 ch\u1ec9 xin \u0111\u1eb7t th\u00eam l\u00fd tr\u01b0\u1edfng th\u00f4i ? V\u00ed b\u1eb1ng b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i quen th\u00f3i l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, vi\u1ec7c x\u1ea3y ra kh\u00f4ng ng\u1edd, th\u00ec h\u1ea1ng l\u00fd tr\u01b0\u1edfng \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m xong vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? L\u1eddi xin \u1ea5y kh\u00f4ng cho l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c b\u1ed9 b\u1ec1 b\u1ed9n m\u00e0 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf b\u1ed9 ty \u0111\u1ec1u c\u00f3<\/p>\n\n\n\n<p>8 ng\u01b0\u1eddi, g\u1eb7p vi\u1ec7c thanh tra duy\u1ec7t tuy\u1ec3n th\u00ec chia ph\u00e1i kh\u00f4ng kh\u1eafp, xin t\u0103ng nh\u00e2n vi\u00ean cho \u0111\u1ee7 l\u00e0m vi\u1ec7c. B\u00e8n sai \u0111\u1eb7t th\u00eam b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 4 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Thanh Hoa bi\u00ean 22 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m \u0111\u1ea7u th\u00fa l\u00e0m \u0111\u1ed9i Thi\u00ean thi\u1ec7n, theo tr\u1ea5n sai ph\u00e1i (m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Tuy\u1ec3n c\u00e1c ch\u1ee9c th\u1eeba ty \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, b\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee7 th\u1ee7 c\u00e1c kho N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 (Th\u1eeba Thi\u00ean,<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u 5 ng\u01b0\u1eddi ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ec1u 3 ng\u01b0\u1eddi). Ki\u00eam qu\u1ea3n N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 n\u01a1i h\u1ecdp ch\u1ee9a c\u00e1c ho\u00e1 h\u1ea1ng, \u1edf \u0111\u00f3 ch\u1ee9c ch\u1ee7 th\u1ee7 nhanh gi\u1ecfi c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, c\u1ee9 ch\u1ecdn c\u1ea9u th\u1ea3 \u1edf g\u1ea7n kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u1ef1a ch\u1ecdn cho r\u1ed9ng. Xin sai quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn c\u1eed th\u01b0 l\u1ea1i th\u1eeba ty ai l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c cho sung b\u1ed5 y s\u1ed1, \u0111\u1ee7 k\u1ef3 kho\u00e1 ba n\u0103m th\u00ec ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ed5i thay\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y theo. Sai c\u1ea5p th\u00eam l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng (b\u00e1t ph\u1ea9m m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 3 quan g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng ; th\u00ed sai b\u00e1t ph\u1ea9m c\u00f9ng c\u1eedu ph\u1ea9m, m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 2 quan 5 ti\u1ec1n, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng 15 b\u00e1t ; th\u00ed sai c\u1eedu ph\u1ea9m c\u00f9ng v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 2 quan g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Ng\u1eef v\u00ec b\u1ec7nh xin h\u01b0u. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Phan Huy Ch\u00fa d\u00e2ng s\u1edb \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n b\u1ed1n vi\u1ec7c, n\u00f3i nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u vi\u1ec3n v\u00f4ng b\u1eady b\u1ea1, kh\u00f4ng thi\u1ebft vi\u1ec7c \u0111\u1eddi. Vua xem c\u01b0\u1eddi r\u1eb1ng : \u201cCh\u00fa c\u1ea7u ti\u1ebfn th\u00e2n mong h\u1ee3p \u00fd, c\u0169ng nh\u01b0 b\u1ecdn Mao To\u1ea1i t\u1ef1 ti\u1ebfn v\u1eady\u201d. Tr\u1ea3 s\u1edb l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho s\u00e1u tr\u1ea1m \u0110\u1ee9c N\u00f4ng, \u0110\u1ee9c Cao, \u0110\u1ee9c Th\u1ecd, \u0110\u1ee9c Ph\u00fa \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Nam Ch\u00e2n, Nam Hoa \u1edf Qu\u1ea3ng Nam m\u1ed7i tr\u1ea1m 20 quan ti\u1ec1n. G\u1ea7n nay nhi\u1ec1u ph\u00e1i vi\u00ean \u0111i v\u1ec1 \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7 kh\u00f3 nh\u1ecdc, n\u00ean \u0111\u1eb7c \u00e2n cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5m th\u1ee5 T\u1ed1ng H\u1eefu Ho\u00e0 l\u00e0m Th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd Ch\u01b0\u1edfng dinh N\u1ed9i t\u1ea3 T\u1ed1ng H\u1eefu Thanh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng dinh h\u01b0u tr\u00ed Nguy\u1ec5n Long ch\u1ebft. Cho th\u1ee5y l\u00e0 Trung \u00fd ; cho 300 quan ti\u1ec1n tu\u1ea5t. Sai tr\u1ea5n th\u1ea7n Ph\u00fa Y\u00ean d\u1ee5 t\u1ebf. C\u1ea5p 10 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng nh\u00e0 Duy\u1ec7t thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng b\u1ed5 Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 Quang Gia l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Phi\u00ean An, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 V\u00f5 Xu\u00e2n Bi\u1ec1u l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. Vua th\u1ea5y Quang Gia l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, Xu\u00e2n Bi\u1ec1u th\u00ec ngu t\u1ed1i n\u00eau \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng b\u1ed5 ch\u1ee9c h\u1ecdc quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ecdn 30 th\u1edbt voi c\u00f4ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em v\u1ec1 Kinh. Th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n gi\u1ea3i l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Phan C\u00f4ng Ngh\u0129a 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c B\u00f9i Ph\u1ed5 l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 Binh b\u1ed9, Nguy\u1ec5n C\u1eedu Kh\u00e1nh l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cQuan vi\u00ean ph\u1ea3i c\u00e1ch nh\u01b0 b\u1ecdn Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n, B\u00f9i Ph\u1ed5, Nguy\u1ec5n C\u1eedu Kh\u00e1nh \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea3i vi\u1ec7c th\u00f4ng th\u1ea1o. M\u1eafc t\u1ed9i l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tham tang. tr\u1eabm mu\u1ed1n tr\u1ea3 ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, nh\u01b0ng s\u1ee3 ch\u00fang kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ed1i t\u1ed9i m\u00e0 cho vi\u1ec7c c\u00e1ch r\u1ed3i l\u1ea1i d\u00f9ng l\u00e0 c\u00e2u chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u1ea1i m\u1eafc t\u1ed9i n\u1eefa\u201d. \u0110\u1ebfn nay b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed v\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i th\u1ea5y Ph\u1ed5 v\u00e0 Kh\u00e1nh hi\u1ec7u l\u1ef1c kh\u00f4ng ng\u1ea1i kh\u00f3 nh\u1ecdc, l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1edbt b\u1ecf ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u00e0 ch\u1ee9c Tr\u1ee3 gi\u00e1o c\u00e1c tr\u1ea5n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh. Vua th\u1ea5y \u0110\u1ed1c h\u1ecdc c\u00e1c tr\u1ea5n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Gi\u00e1o th\u1ee5 c\u00e1c ph\u1ee7 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t r\u1ed3i cho n\u00ean b\u1ecf b\u1edbt nh\u1eefng ch\u1ee9c kia. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n Huy Tr\u00e1c l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Phi\u00ean An, Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Huy D\u01b0 l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc S\u01a1n Nam, Tr\u1ee3 gi\u00e1o Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0 \u0110\u00e0o Xu\u00e2n Li\u00ean l\u00e0m Gi\u00e1o th\u1ee5 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf c\u1ea5p d\u1ea5u \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng g\u1ed7 cho v\u1ec7 Minh ngh\u0129a c\u1ee7a T\u1ea3 qu\u00e2n, v\u1ec7 H\u00f9ng d\u0169ng c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n, v\u1ec7 B\u1ea3o th\u00e0nh, v\u1ec7 Gia v\u00f5 \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, hai c\u01a1 Phi\u00ean b\u00ecnh ti\u1ec1n h\u1eadu \u1edf Phi\u00ean An, c\u01a1 Bi\u00ean h\u00f9ng \u1edf Bi\u00ean Ho\u00e0, n\u0103m c\u01a1 V\u0129nh b\u1ea3o trung, ti\u1ec1n, t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu \u1edf V\u0129nh Thanh, hai c\u01a1 \u0110\u1ecbnh uy ti\u1ec1n, h\u1eadu \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, c\u01a1 L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 c\u01a1 Th\u00e1i Nguy\u00ean \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, m\u1ed3ng 1, t\u1ebf \u0111\u00f4ng h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai qu\u1ea3n v\u1ec7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n dinh Th\u1ecb trung Th\u1ecb n\u1ed9i t\u1eadp b\u1eafn, c\u1ea5p cho s\u00fang tay v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang tay, 8 l\u1ea1ng thu\u1ed1c s\u00fang v\u00e0 2 c\u00e2n ch\u00ec).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 b\u1eaft \u0111i\u1ec1n v\u00e0 ph\u00e2n x\u1eed nh\u1eefng l\u00ednh tr\u1ed1n thi\u1ebfu \u1edf Kinh. B\u1ed9 Binh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cBinh l\u00e0 ch\u00ednh l\u1edbn c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc. Tri\u1ec1u ta y\u00eau d\u00e2n th\u01b0\u01a1ng binh, r\u1ea5t l\u00e0 chu t\u1ea5t. Tr\u1eebng tr\u1ecb k\u1ebb ph\u1ea1m, ng\u0103n c\u1ea5m k\u1ebb gian, c\u00f3 \u0111\u1ee7 c\u1ea3 \u1edf l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh n\u0103m Gia Long th\u1ee9 5. N\u0103m th\u00e1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi ta quen nh\u1eddn l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u1eddng. Xin \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i c\u1ea5m l\u1ec7nh \u0111\u1ec3 nghi\u00eam binh ch\u00ednh\u201d. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh :<\/p>\n\n\n\n<p>1. Ph\u00e0m ch\u1ecdn \u0111i\u1ec3m binh \u1edf Kinh, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u1ed1m tr\u1ed1n ch\u1ebft th\u00ec qu\u1ea3n quan b\u00e1o v\u1edbi b\u1ed9 ph\u1ebf b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 tr\u1eeb l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 mi\u1ec5n d\u1ecbch. L\u1ea1i do b\u1ed9 t\u01b0 cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i, c\u1ee9 theo nguy\u00ean qu\u00e1n m\u00e0 b\u1eaft \u0111i\u1ec1n th\u1ebf ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u1ebfn. X\u00e3 d\u00e2n gi\u1ea3i binh m\u1edbi c\u1ea5p \u0111\u1ebfn b\u1ed9, xem th\u1ef1c l\u00e0 th\u00e2n th\u1ec3 m\u1ea1nh kho\u1ebb, tu\u1ed5i \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, th\u00ec giao ngay cho qu\u1ea3n quan l\u00e0m \u0111\u01a1n l\u0129nh l\u1ea5y ghi v\u00e0o \u0111\u1ed9i ng\u0169. N\u1ebfu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u1ecf b\u00e9 gi\u00e0 \u1ed1m m\u00e0 nh\u1eadn l\u00e0m m\u1ea1nh kho\u1ebb cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 th\u00ec ph\u1ea3i tham t\u00e2u. Tr\u00ecnh h\u1ea1n th\u00ec, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y ti\u1ebfp c\u00f4ng v\u0103n c\u1ee7a b\u1ed9 \u0111\u1ebfn : Th\u1eeba Thi\u00ean 20 ng\u00e0y ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam 30 ng\u00e0y ; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 40 ng\u00e0y ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 50 ng\u00e0y ; Ph\u00fa Y\u00ean 60 ng\u00e0y, \u0111\u1ec1u theo \u0111\u00fang h\u1ea1n \u0111\u1ebfn b\u1ed9 cho \u0111\u1ee7. Tr\u00e1i h\u1ea1n th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 v\u0103n th\u01b0 c\u00f4ng m\u00e0 x\u1eed \u0111o\u00e1n. B\u1eaft l\u00ednh \u0111i\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1 th\u00ec l\u1ea5y 10 ph\u1ea7n l\u00e0m su\u1ea5t, m\u1ed9t n\u0103m l\u00e0m h\u1ea1n, t\u00ednh su\u1ed1t trong n\u0103m m\u00e0 10 ph\u1ea7n thi\u1ebfu 3 th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt thu thu\u1ebf thi\u1ebfu s\u1ed1, gi\u1ea3m 2 b\u1eadc m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i 40 roi ; m\u1ed7i 2 ph\u1ea7n th\u00ec gia m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1ee3ng 80 l\u00e0 c\u00f9ng. \u0110\u1ec1u chu\u1ea9n cho theo l\u1ec7 ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng m\u00e0 ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng gi\u00e1ng c\u1ea5p. C\u00f2n l\u1ea1i d\u1ecbch th\u1eeba h\u00e0nh m\u00e0 t\u1ea1 s\u1ef1 sinh t\u1ec7, s\u00e1ch nhi\u1ec5u l\u1ec5 v\u1eadt c\u1ee7a x\u00e3 d\u00e2n v\u00e0 t\u01b0 t\u00ecnh thay \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111i\u1ec1n b\u1ed5 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u00f9ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u00e1p gi\u1ea3i nh\u1eadn c\u1ee7a c\u1ed1 \u00fd th\u1ea3 ra, th\u00ec \u0111\u1ec1u theo lu\u1eadt u\u1ed5ng ph\u00e1p m\u00e0 x\u00e9t ngh\u0129. \u00e1p gi\u1ea3i m\u00e0 sai h\u1ea1n th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt \u1ee9ng h\u00e0nh vi\u1ec7c c\u00f4ng ch\u1eadm tr\u1ec5, ch\u1eadm 1 ng\u00e0y x\u1eed 20 roi, c\u1ee9 m\u1ed7i 3 ng\u00e0y gia th\u00eam 1 b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 50 roi l\u00e0 c\u00f9ng. Gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 s\u01a1 su\u1ea5t<\/p>\n\n\n\n<p>\u0111\u1ec3 tr\u1ed1n tho\u00e1t th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt \u00e1p gi\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i gi\u1ea3m 2 b\u1eadc, 1 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n th\u00ec<\/p>\n\n\n\n<p>x\u1eed 40 roi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i gia th\u00eam 1 b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 80 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 c\u00f9ng, l\u1ea1i ph\u1ea3i y h\u1ea1n b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u1ee7 s\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>2. B\u1eaft \u0111i\u1ec1n v\u00e0 nh\u1eadn l\u0129nh binh l\u00ednh \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 Binh, qu\u1ea3n quan c\u00f9ng x\u00e3 d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ec7n ti\u1ec7n l\u00e0m ri\u00eang. N\u1ebfu \u0111\u00f2i h\u1ecfi ti\u1ec1n l\u1ec5, v\u00e0 m\u01b0\u1ee3n c\u1edb ng\u01b0\u1eddi c\u1ef1u binh m\u1eafc n\u1ee3 hay l\u00e0m thu\u00ea b\u1ecf thi\u1ebfu \u0111\u1ec3 b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi t\u00e2n binh ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1ed1 c\u00e1o, t\u00ednh tang m\u00e0 x\u00e9t ngh\u0129 theo lu\u1eadt b\u1ea5t u\u1ed5ng ph\u00e1p. X\u00e3 tr\u01b0\u1edfng h\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c m\u00e0 t\u01b0 t\u00fai \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i qu\u00e2n giao thi\u1ec7p \u0111\u00fat l\u00f3t, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00e0m b\u1eady \u0111\u1ec3 b\u1eaft x\u00e3 d\u00e2n \u0111\u00f3ng g\u00f3p th\u00ec x\u1eed \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi t\u00e2n binh nh\u1ecbn ch\u1ecbu kh\u00f4ng t\u1ed1 c\u00e1o, vi\u1ec7c xong ph\u00e1t gi\u00e1c th\u00ec gi\u1ea3m 5 b\u1eadc m\u00e0 x\u1eed \u0111o\u00e1n.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Ph\u00e0m binh tr\u1ed1n sau khi \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1n m\u00e0 x\u00e3 d\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i b\u1ed9, th\u00ec r\u00fat ngay ng\u01b0\u1eddi binh m\u1edbi cho v\u1ec1 qu\u00e1n ch\u1ecbu sai d\u1ecbch, \u0111em ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh tr\u1ed1n chi\u1ebfu lu\u1eadt ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u0129 x\u1eed : s\u01a1 ph\u1ea1m th\u00ec \u0111\u00e1nh 90 tr\u01b0\u1ee3ng ; t\u00e1i ph\u1ea1m th\u00ec \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 2 th\u00e1ng, \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i sung \u0111\u1ed9i ng\u0169 ; tam ph\u1ea1m th\u00ec x\u1eed gi\u1ea3o giam h\u1eadu. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i h\u1ecd t\u00ean chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn dinh kh\u00e1c \u0111\u1ea7u qu\u00e2n, th\u00ec c\u0169ng x\u1eed nh\u01b0 qu\u00e2n tr\u1ed1n. Nh\u01b0 trong 100 ng\u00e0y bi\u1ebft t\u1ef1 ra th\u00fa, th\u00ec b\u1ea5t lu\u1eadn s\u01a1 ph\u1ea1m, t\u00e1i ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u tha t\u1ed9i, m\u00e0 sung \u0111\u1ed9i ng\u0169. Ngo\u00e0i h\u1ea1n l\u1ea1i h\u1ea1n 100 ng\u00e0y n\u1eefa m\u00e0 t\u1ef1 th\u00fa th\u00ec x\u1eed gi\u1ea3m 2 b\u1eadc. N\u1ebfu tr\u1ed1n v\u1ec1 b\u1ea3n qu\u00e1n, ho\u1eb7c \u0111i l\u00e0ng kh\u00e1c, x\u00e3 d\u00e2n bi\u1ebft m\u00e0 dung \u1ea9n kh\u00f4ng gi\u1ea3i quan ngay, th\u00ec \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu lu\u1eadt oa t\u00e0ng m\u00e0 x\u1eed 100 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>4. L\u00ednh c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i thi\u1ebfu s\u1ed1, t\u1eeb cu\u1ed1i th\u00e1ng 12 n\u0103m Nh\u00e2m ng\u1ecd, Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3 [1822] tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec cho trong m\u1ed9t n\u0103m l\u1ee5c t\u1ee5c \u0111i\u1ec1n thay. N\u1ebfu qu\u1ea3n quan kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u1ec3 l\u00ednh tr\u1ed1n m\u1ea5t, th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u00ednh t\u1eeb n\u0103m Gi\u00e1p th\u00e2n, Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 [1824], t\u00ednh \u0111\u1ee7 1 n\u0103m th\u00ec x\u00e9t s\u1ed1 binh tr\u1ed1n m\u00e0 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i : 1 n\u0103m m\u1ed7i th\u1eadp tr\u1ed1n 1 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec su\u1ea5t th\u1eadp ph\u1ea3i 30 roi, c\u1ee9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gia th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc ; qu\u00e2n Th\u1ecb trung m\u1ed7i \u0111\u1ed9i tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 8 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ch\u00e1nh ph\u00f3 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ph\u1ea3i 30 roi, c\u1ee9 m\u1ed7i 4 ng\u01b0\u1eddi gia th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc ; v\u1ec7 c\u01a1 c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, Th\u1ea7n s\u00e1ch, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 4 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ph\u1ea3i 30 roi, c\u1ee9 m\u1ed7i 2 ng\u01b0\u1eddi gia th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc. M\u1ed7i v\u1ec7 c\u01a1 tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 40 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ch\u00e1nh ph\u00f3 quan vi\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i 30 roi, c\u1ee9 m\u1ed7i 20 ng\u01b0\u1eddi gia th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 c\u00f9ng. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 ph\u1ea1t b\u1ed5ng gi\u00e1ng c\u1ea5p. Nh\u1eefng binh tr\u1ed1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ra th\u00fa th\u00ec theo s\u1ed1 ra th\u00fa m\u00e0 x\u1eed nh\u1eb9 \u0111i ; ra th\u00fa h\u1ebft th\u00ec tha c\u1ea3. Nh\u01b0 c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng h\u00e0nh h\u1ea1 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u l\u00ednh kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecf tr\u1ed1n th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 n\u1ecbch ch\u1ee9c ((1) N\u1ecbch ch\u1ee9c : b\u1ecf ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00f4ng l\u00e0m) m\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c. Nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 c\u1ed1 \u00fd dung t\u00fang th\u00ec theo lu\u1eadt u\u1ed5ng ph\u00e1p m\u00e0 x\u1eed n\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh bi\u00ean c\u00e1c c\u01a1 \u0111\u1ed9i Trung v\u00f5, V\u00f5 k\u1ef3 c\u1ee7a H\u1eefu qu\u00e2n thu\u1ed9c th\u00e0nh \u1ea5y b\u1ed5 l\u00e0m v\u1ec7 B\u1ea3o th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean An l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh T\u00edch v\u00ec \u1ed1m mi\u1ec5n ch\u1ee9c. L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean An, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c \u0110\u1ea1t l\u00e0m Cai b\u1ea1 Bi\u00ean Ho\u00e0, Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Trang l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i l\u00e0m Tham hi\u1ec7p H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c b\u1ec7nh kh\u1ecfi, d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1. V\u1eabn l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c hai b\u1ed9 L\u1ea1i v\u00e0 L\u1ec5 nh\u01b0 c\u0169. M\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 ng\u00e0y, l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ph\u00e9p v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0 3 th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ng\u1eabm ngh\u0129 h\u1ed3i l\u00e2u n\u00f3i : \u201cKh\u00f4ng theo l\u1eddi xin c\u1ee7a khanh th\u00ec b\u1ec7nh l\u1ea1i sinh, ch\u1ec9 th\u00eam m\u1ed9t phen lo l\u1eafng cho tr\u1eabm\u201d. B\u00e8n cho ph\u00e9p.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng t\u1ea1m gi\u1eef \u1ea5n v\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i, Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n v\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c t\u1ea1m gi\u1eef \u1ea5n v\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m vua ra tri\u1ec1u, g\u1ecdi Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0i \u0110\u1ee9c sao v\u1ed9i xin ngh\u1ec9 th\u1ebf ?\u201d. H\u01b0ng \u0111\u00e1p : \u201cHo\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u00ec v\u1ee3 ch\u1ebft, con kh\u00f4ng ch\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua ngo\u1ea3nh b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cVua \u0111\u1eddi x\u01b0a, th\u1ea5y b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t \u0111\u1eafc \u00fd m\u00e0 xin ngh\u1ec9 th\u00ec gi\u00e1ng l\u1eddi d\u1ee5 \u00f4n t\u1ed3n \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i, song c\u0169ng l\u00e0 l\u1eddi ngo\u00e0i m\u1eb7t m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u01b0 tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, \u0111\u00e3i ng\u1ed9 tr\u1ecdng h\u1eadu, khi \u0111au \u1ed1m th\u00ec r\u1ea5t lo th\u01b0\u01a1ng, suy l\u00f2ng \u0111\u1eb7t d\u1ea1 kh\u00f4ng v\u1ebd v\u1eddi ch\u00fat n\u00e0o, b\u1ecdn khanh \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u1ea5y. V\u00ec Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1i th\u1ea7n hu\u00e2n c\u1ef1u, tr\u1eabm tin c\u1eady \u0111\u1ec3 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0 b\u1ec7nh l\u00e2u \u0111\u00e3 kh\u1ecfi, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec n\u01b0\u1edbc c\u00f9ng lo, m\u1edf r\u1ed9ng m\u01b0u k\u1ebf \u0111\u1ec3 gi\u00fap tr\u1eabm nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ngh\u0129 k\u1ecbp. Nay \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u ch\u01b0a m\u1ea5y m\u00e0 \u0111\u00e3 v\u1ed9i xin ngh\u1ec9 l\u00e0 sao ?\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cCh\u1ee7 nh\u00e2n \u0111\u00e3i kh\u00e1ch \u0111\u1eadm \u0111\u00e0 m\u00e0 kh\u00e1ch l\u1ea1i c\u1ed1 \u00fd l\u1ea1nh l\u1ebdo, ch\u1ec9 bi\u1ebft t\u00ecnh nh\u00e0 l\u00e0m h\u1eadu, ch\u1ee9 kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft\u201d. B\u00e8n sai V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u1ea5y t\u1edd d\u1ee5 ch\u1ec9 u\u1ef7 l\u01b0u Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, tuy\u00ean \u0111\u1ecdc cho c\u00e1c quan bi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n ch\u1ebft. Truy t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng dinh, th\u1ee5y l\u00e0 Tr\u00e1ng Ngh\u1ecb. Cho 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 10 t\u1ea5m l\u1ee5a, 50 t\u1ea5m v\u1ea3i, 300 quan ti\u1ec1n, c\u1ea5p cho 3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m nh\u00e2n vi\u00ean h\u1eadu b\u1ed5 h\u1eadu tuy\u1ec3n \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 th\u0103ng b\u1ed5 c\u00f2n ch\u01b0a vi\u1ebft c\u1ea5p chi\u1ebfu v\u0103n m\u00e0 ch\u1ebft, th\u00ec \u0111\u1ec1u cho chi\u1ebfu ph\u1ea9m m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng Ch\u00e1nh tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh l\u00e0 Ho\u00e0ng Trung \u0110\u1ed3ng l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i. Tr\u01b0\u1edbc Trung \u0110\u1ed3ng ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u. Vua sai ch\u1ecdn Cai \u0111\u1ed9i n\u1ed9i dinh l\u00e0 H\u00e0 \u00c1 L\u1ee5c v\u00e0 Tr\u1ea7n \u00c1 Tam c\u00f9ng \u0111i. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u0111i Trung \u0110\u1ed3ng l\u1ea5y H\u00e0 \u00c1 M\u00e3n v\u00e0 Ho\u00e0ng \u00c1 H\u1ef7 \u1edf ngo\u00e0i ng\u1ea1ch thay v\u00e0o. \u0110\u1ebfn nay vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng nh\u00e0 B\u00ecnh An \u0111\u01b0\u1eddng (\u1edf sau ph\u00eda t\u1ea3 ho\u00e0ng th\u00e0nh).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai c\u01a1 v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n B\u00ecnh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Cai c\u01a1 v\u1ec7 Trung v\u00f5 Ti\u1ec1n dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ec9nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o l\u00e0m Th\u00f4ng ch\u00e1nh s\u1ee9 (tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m), v\u1eabn bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c L\u1ea1i b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u B\u00ecnh bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c L\u1ea1i b\u1ed9, T\u01b0 nghi\u1ec7p Th\u00e1i Do\u00e3n T\u01b0 t\u1ea1m th\u1ef1 l\u00fd ch\u1ee9c T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e3n t\u00f4 thu\u1ebf n\u0103m nay cho Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n kinh k\u1ef3 kho\u1ea3ng m\u00f9a h\u1ea1 n\u1eafng nhi\u1ec1u, sang thu l\u1ea1i b\u00e3o l\u1ee5t, gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u1eaft l\u00ean, tr\u1eabm tha thi\u1ebft ngh\u0129 cho d\u00e2n nh\u1edd, th\u01b0\u1eddng s\u0103n s\u00f3c d\u00e2n nh\u01b0 con. B\u00e8n gi\u00e1ng ch\u1ec9 cho ti\u1ec1n b\u1ed5ng c\u1ee7a quan Kinh chi thay to\u00e0n b\u1eb1ng th\u00f3c, th\u1ef1c l\u00e0 mong cho th\u00f3c nhi\u1ec1u gi\u00e1 r\u1ebb, th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n nay gi\u00e1 g\u1ea1o l\u1ea1i ch\u01b0a th\u1ea5y xu\u1ed1ng. Nh\u00e2n ngh\u0129 sang n\u0103m ch\u00ednh l\u00e0 k\u1ef3 kho\u00e1 thanh tra, h\u1eefu ty kh\u00f4ng kh\u1ecfi g\u1ea5p vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, th\u00fac gi\u1ee5c c\u00e0ng k\u00edp, d\u00e2n ngh\u00e8o t\u1ea5t ng\u00e0y \u0111\u00eam k\u00eau la, t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady ti\u1ec1n th\u00f3c ph\u1ea3i thu n\u0103m nay m\u00e0 c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec cho ho\u00e3n \u0111\u1ebfn n\u0103m sau\u201d. R\u1ed3i sai ph\u00e1t th\u00f3c kho Kinh 30.000 h\u1ed9c, th\u00f3c kho Qu\u1ea3ng Nam 35.000 h\u1ed9c, th\u00f3c kho Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 13.000 h\u1ed9c, th\u00f3c kho Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ec1u 10.000 h\u1ed9c, th\u00f3c kho B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 23.000 h\u1ed9c, b\u00e1n ra cho d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i s\u1eafc r\u1eb1ng c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 th\u1ec3 v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u00e0y v\u00e0 xu\u00e2n sang n\u0103m ch\u1edf th\u00f3c g\u1ea1o \u0111\u1ebfn Kinh m\u00e0 b\u00e1n th\u00ec s\u1ebd mi\u1ec5n cho thu\u1ebf thuy\u1ec1n sang n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean tr\u1ea1m \u0110\u1ee9c An \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0m tr\u1ea1m Th\u1eeba An, tr\u1ea1m \u0110\u1ee9c M\u1ef9 l\u00e0m tr\u1ea1m Th\u1eeba M\u1ef9, tr\u1ea1m \u0110\u1ee9c N\u00f4ng l\u00e0m tr\u1ea1m Th\u1eeba N\u00f4ng, tr\u1ea1m \u0110\u1ee9c Cao l\u00e0m tr\u1ea1m Th\u1eeba Ho\u00e1, tr\u1ea1m \u0110\u1ee9c Th\u1ef1 l\u00e0m tr\u1ea1m Th\u1eeba L\u01b0u, tr\u1ea1m \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m tr\u1ea1m Th\u1eeba Ph\u01b0\u1edbc, tr\u1ea1m Thu\u1eadn Nguy\u00ean \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0m tr\u1ea1m Thu\u1eadn L\u00fd, tr\u1ea1m C\u1ea7u Lim \u1edf B\u1eafc Ninh l\u00e0m tr\u1ea1m B\u1eafc Lim, tr\u1ea1m M\u1ef9 C\u1ea7u l\u00e0m tr\u1ea1m B\u1eafc M\u1ef9, tr\u1ea1m C\u1ea7n Dinh l\u00e0m tr\u1ea1m B\u1eafc C\u1ea7n, tr\u1ea1m Ho\u00e0 L\u1ea1c l\u00e0m tr\u1ea1m B\u1eafc Ho\u00e0, tr\u1ea1m Nh\u00e2n L\u00fd \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0m tr\u1ea1m L\u1ea1ng Nh\u00e2n, tr\u1ea1m Mai Pha l\u00e0m tr\u1ea1m L\u1ea1ng Mai.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem s\u00e1ch \u00e1n thu th\u1ea9m, th\u1ea5y nhi\u1ec1u ch\u1ed7 nh\u1ea7m l\u1eabn d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cTrong s\u00e1ch ho\u00e3n quy\u1ebft, nh\u01b0 b\u1ecdn ng\u1ee5y \u0111\u1ea3ng L\u00ea \u0110\u00ecnh D\u0129nh 30 t\u00ean tr\u01b0\u1edbc b\u1ed9 b\u00e0n tr\u1ea3m quy\u1ebft, c\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i l\u00e0m giam h\u1eadu, th\u00ec k\u1ef3 thu th\u1ea9m ngh\u1ecb quy\u1ebft l\u00e0 ph\u1ea3i, nay l\u1ea1i xin \u0111\u1ec3 giam h\u1eadu th\u00ec tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 x\u1eed quy\u1ebft, sau l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 l\u1ea1i l\u01b0u. \u1ea5y ch\u1eb3ng qua c\u00f3 l\u00f2ng chi\u1ec1u \u00fd b\u1ec1 tr\u00ean th\u00f4i. Tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n th\u1ea5y vi\u1ec7c tr\u00e1ch h\u1ecfi B\u1eafc Th\u00e0nh khinh su\u1ea5t dung t\u00fang cho n\u00ean b\u00e0n x\u1eed quy\u1ebft, sau nh\u00e2n c\u00f3 ch\u1ec9 giam h\u1eadu cho n\u00ean l\u1ea1i b\u00e0n l\u01b0u, trong l\u00f2ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 tr\u00e1i v\u1edbi \u0111\u1ea1o r\u00f5 h\u00ecnh \u0111\u00fang ph\u00e9p. Ph\u00e0m \u0111\u1eb7t quan chia ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, n\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00f4ng theo \u00fd tr\u00ean th\u00ec c\u1ea7n d\u00f9ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m g\u00ec ! Nay t\u1ea1m mi\u1ec5n ngh\u1ecb. T\u1eeb sau ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn h\u01a1n, sao cho c\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u00fang \u0111\u1eafn, \u0111\u1ec3 gi\u00fap cho tr\u1eabm h\u00ecnh ng\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eadn tr\u1ecdng, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam c\u1ea9n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ty thu\u1ed9c th\u00ec c\u0169ng n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi hay ng\u01b0\u1eddi d\u1edf, ai hi\u1ec3u r\u00f5 ph\u00e1p lu\u1eadt, l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea7n m\u1eabn th\u00ec t\u00e2u c\u1eed, ai kh\u00f4ng th\u00f4ng h\u00ecnh ph\u00e1p, n\u00f3ng c\u00e0n khinh su\u1ea5t th\u00ec tham tru\u1ea5t \u0111i. N\u1ebfu thi\u00ean t\u01b0 b\u00eanh v\u1ef1c k\u1ebb gian, sai l\u1ea7m nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec s\u1ebd nghi\u00eam tr\u1ecb kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c Hu\u1ef3nh C\u00f4ng Xu\u00e2n l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu, th\u1ef1 Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc V\u0129nh Thanh. Xu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Bi\u00ean Ho\u00e0, m\u1eafc t\u1ed9i b\u1ecb b\u00e3i. \u0110\u1ebfn nay Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng c\u1eed l\u00e0m h\u1ecdc quan n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng n\u0103m m\u1ecf v\u00e0ng, k\u1ebdm, \u0111\u1ed3ng, di\u00eam ti\u00eau \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh, ch\u1ee7 m\u1ecf v\u00e0 phu kho\u00e1n \u0111\u1ec1u xi\u00eau t\u00e1n, xin mi\u1ec5n thu\u1ebf. Vua y cho. (M\u1ecf v\u00e0ng \u0110\u1ed3ng B\u1ed9c \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0ng 9 l\u1ea1ng ; m\u1ecf k\u1ebdm An L\u00e3ng \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng n\u1ed9p thu\u1ebf k\u1ebdm 720 c\u00e2n ; hai m\u1ecf \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf M\u00e0n \u0110\u1ecf v\u00e0 L\u1eabm Kh\u00ea \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 n\u1ed9p thu\u1ebf \u0111\u1ed3ng 600 c\u00e2n ; m\u1ecf di\u00eam ti\u00eau H\u1eefu V\u0129nh \u1edf Tuy\u00ean Quang thu\u1ebf di\u00eam ti\u00eau 100 c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay quan ngo\u00e0i \u0111\u1ed5i \u0111i ch\u1ee9c ngang, th\u00ec cho th\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5 th\u00ec v\u00e0o b\u1ed9 \u0111\u1ec3 d\u1eabn y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cQuan ngo\u00e0i th\u0103ng \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn b\u1ed9 d\u1eabn ki\u1ebfn l\u00e0 v\u00ec ph\u1eadn vua t\u00f4i kh\u00f4ng qu\u1ea3n xa c\u00e1ch nh\u01b0 tr\u1eddi \u0111\u1ea5t m\u00e0 t\u00ecnh nh\u1ee7 cha con, n\u00ean mu\u1ed1n th\u00e2n nhau nh\u01b0 m\u1ed9t th\u00e2n th\u1ec3 v\u1eady. C\u00f2n nh\u01b0 bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi th\u00ec kh\u00f3, d\u1eabu ng\u01b0\u1eddi h\u00e0ng ng\u00e0y \u1edf b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu m\u00e0 t\u00e2m \u0111\u1ecba hay d\u1edf c\u0169ng c\u00f2n kh\u00f3 bi\u1ebft, hu\u1ed1ng chi b\u1ec1 t\u00f4i \u1edf xa, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ed9t l\u1ea7n tr\u00f4ng th\u1ea5y m\u1eb7t, nghe l\u1eddi n\u00f3i, m\u00e0 \u0111\u00e3 bi\u1ebft l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o ! X\u01b0a T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u1ec7nh H\u1ed3 \u0110\u00e0o t\u1eebng \u0111\u1ed5i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 nh\u00e2n l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u b\u00ean c\u1ea1nh, cho th\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf, Tuy\u00ean t\u00f4ng cho l\u00e0 kh\u00f4ng theo th\u1ec3 c\u00e1ch, qu\u1edf tr\u00e1ch n\u1eb7ng, vi\u1ec7c \u1ea5y c\u00e1c khanh c\u0169ng nh\u1edb \u0111\u1ea5y\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm xem Tuy\u00ean \u0111\u1ebf nh\u00e0 H\u00e1n, Tuy\u00ean t\u00f4ng nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00f3m x\u00e9t c\u1ea3 danh v\u00e0 th\u1ef1c, m\u00e0 c\u00e1i thu\u1eadt ch\u1ebf ng\u1ef1 th\u00ec Tuy\u00ean t\u00f4ng hay d\u00f9ng h\u01a1n. T\u1ee9c nh\u01b0 l\u00fac ra ch\u1ea7u, nh\u1eefng chuy\u1ec7n th\u00f4n qu\u00ea chuy\u1ec7n g\u00ec c\u0169ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn ; ch\u1ee3t m\u1ed9t c\u00e1i nghi\u00eam n\u00e9t m\u1eb7t l\u1ea1i, nh\u01b0 c\u00f3 v\u1ebb kh\u00f3 ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec th\u1ea7n h\u1ea1 kh\u00f4ng s\u1ee3. Bi\u1ebft \u0111\u00e2u ta l\u1ea5y thu\u1eadt ch\u1ebf ng\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng l\u1ea5y thu\u1eadt m\u00e0 th\u1edd ta, quy\u1ec1n thu\u1eadt qu\u1ef7 quy\u1ec7t c\u00f3 \u00edch g\u00ec \u0111\u00e2u ! Tr\u1eabm th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ebf, suy b\u1ee5ng ta ra b\u1ee5ng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u201cTh\u00f4ng ch\u00e1nh s\u1ee9\u201d b\u1eb1ng ng\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn \u1ed1m l\u00e2u xin ngh\u1ec9. Vua sai con l\u00e0 \u0110i\u1ec3n b\u1ea1 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia v\u1ec1 nh\u00e0 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua quay b\u1ea3o Tham tri Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p r\u1eb1ng : \u201cH\u1eefu Th\u1eadn kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u01b0\u1eddi vi\u1ec7c, ch\u1ec9 v\u00ec gi\u00e0 nua n\u00ean hay \u1ed1m th\u00f4i\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng vua gi\u1ecfi t\u1eeb x\u01b0a h\u1eb3n ph\u1ea3i nh\u1edd nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n gi\u00fap vi\u1ec7c. Nay \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n ban c\u00f3 \u00edt, b\u1ecdn khanh ti\u1ec1n \u0111\u1ed3 c\u00f2n xa r\u1ed9ng, n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng gi\u00fap tr\u1eabm, h\u00e1 l\u1ea5y ch\u1ee9c Tham tri l\u00e0m m\u00e3n nguy\u1ec7n sao ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ed9i N\u1ed9i c\u1ea7n nh\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u1ed9i Ti\u00ean ng\u01b0 nh\u1ea5t l\u00e0m Ng\u01b0 h\u1ed9, \u0111\u1eb7t h\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng (tr\u1eadt T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m). L\u1ea1i \u0111\u1eb7t Li\u1ec7p h\u1ed9, l\u1ea5y 10 ng\u01b0\u1eddi \u1edf x\u00e3 Ph\u00f9 B\u00e0i sung v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u1ea5p gi\u1ea5y c\u00f4ng h\u1eb1ng n\u0103m cho c\u00e1c nha \u1edf Kinh. (S\u00e1u b\u1ed9 gi\u1ea5y h\u1ed9i \u0111\u1ec1u 1.000 t\u1edd, gi\u1ea5y l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u 20.000 t\u1edd ; b\u1ed1n b\u1ed9 L\u1ea1i, L\u1ec5, H\u00ecnh, C\u00f4ng, gi\u1ea5y th\u1ecb \u0111\u1ec1u 20.000 t\u1edd,<\/p>\n\n\n\n<p>b\u1ed9 H\u1ed9 40.000 t\u1edd, b\u1ed9 Binh 30.000 t\u1edd ; N\u1ed9i V\u1ee5 ph\u1ee7, gi\u1ea5y h\u1ed9i 200 t\u1edd, gi\u1ea5y l\u1ec7nh 20.000 t\u1edd ; V\u0169 Kh\u1ed1, gi\u1ea5y h\u1ed9 200 t\u1edd, gi\u1ea5y l\u1ec7nh 10.000 t\u1edd. H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, T\u00e0o ch\u00ednh, Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c v\u00e0 ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, gi\u1ea5y h\u1ed9i \u0111\u1ec1u 100 t\u1edd, gi\u1ea5y l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u 3.000 t\u1edd ; kho Kinh, kho n\u1ed9i t\u00e0ng, kho s\u00fang \u1ed1ng, kho thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, gi\u1ea5y l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u 3.000 t\u1edd ; N\u1ed9i t\u1ea1o, gi\u1ea5y l\u1ec7nh 5.000 t\u1edd. Duy c\u00f3 b\u1ed9 L\u1ea1i ph\u1ea3i l\u00e0m s\u1eafc th\u00ec t\u1eeb T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean d\u00f9ng gi\u1ea5y r\u1ed3ng bay, t\u1eeb Ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u00f9ng d\u00f9ng v\u0103n b\u1eb1ng c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ec1u d\u00f9ng gi\u1ea5y h\u1ed9i, cho \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 vi\u1ec7c chi ti\u00eau, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n).<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, c\u00e1c vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ec9 do \u0111\u00ecnh th\u1ea7n truy\u1ec1n ch\u1ec9 th\u00ec \u0111\u00f3ng \u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, c\u00f2n vi\u1ec7c kh\u00e1c thu\u1ed9c v\u1ec1 nha n\u00e0o th\u00ec \u0111\u1ec1u t\u1ef1 t\u01b0 b\u00e1o, \u0111\u00f3ng \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a b\u1ea3n nha ; duy quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng \u0111i\u1ec7u, b\u1ed5 th\u1ee5, t\u1edbi n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec do hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh chi\u1ebfu l\u1ec7 t\u01b0 \u0111i. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 b\u1ea1c. \u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long, l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i l\u1ea1ng b\u1ea1c tr\u1ecb gi\u00e1 2 quan 8 ti\u1ec1n, \u0111\u1ebfn nay gi\u00e1 b\u1ea1c ng\u00e0y c\u00e0ng cao, \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i l\u1ea1ng b\u1ea1c gi\u00e1 3 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Bi\u00ean tu V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u01b0ng V\u0103n v\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Di\u00ean Ni\u00ean \u0111i Ph\u00fa Y\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng mua k\u1ef3 nam, tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng, t\u00ea gi\u00e1c v\u00e0 sa nh\u00e2n. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ec3 \u00fd tr\u1eabm mu\u1ed1n n\u01b0\u1edbc d\u1ed3i d\u00e0o, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, theo th\u1ed5 s\u1ea3n \u00edt nhi\u1ec1u, \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 h\u00e0ng cao th\u1ea5p, c\u1ed1t l\u00e0m sao cho d\u00e2n vui \u0111em \u0111\u1ebfn khi\u1ebfn ch\u1ee3 kh\u00f4ng h\u00e0ng \u1ebf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u \u00e1n tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng, Tr\u1ea5n th\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n So\u1ea1n, th\u1ef1 K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Tu\u00e2n v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn L\u01b0\u1ee3ng h\u00e0 kh\u1eafc nh\u0169ng l\u1ea1m c\u1ee7a d\u00e2n, vi\u1ec7c ph\u00e1t, ph\u1ea3i t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu. L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n To\u1ea3n l\u00e0m Th\u1ef1 hi\u1ec7p tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u1eadu B\u00e1ch l\u00e0m Th\u1ef1 tham hi\u1ec7p Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy phong Nguy\u1ec5n Minh Bi\u1ec7n l\u00e0 \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn ph\u1ee5c qu\u1ed1c th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Th\u1ef1 v\u1ec7 s\u1ef1 tri\u1ec1u L\u00ea l\u00e0m H\u1ef1u ch\u00ednh ph\u00f9 binh trung \u0111\u1eb3ng th\u1ea7n. Minh Bi\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 Ph\u1ea1m X\u00e1 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n T\u1ee9 K\u1ef3), H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, l\u00e0 cha sinh ra T\u0129nh ho\u00e0ng h\u1eadu. H\u1ecd Tr\u1ecbnh v\u00ec h\u1ecd ngo\u1ea1i l\u1eadp \u0111\u1ec1n \u1edf l\u00e0ng, g\u1eb7t t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n 36 m\u1eabu, mi\u1ec5n binh dao cho d\u00e2n \u1ea5y \u0111\u1ec3 gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd, \u0111\u1ebfn nay d\u00e2n \u1ea5y xin s\u1eeda l\u1ea1i \u0111\u1ec1n. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 : \u201cT\u0129nh ho\u00e0ng h\u1eadu th\u1edd \u1edf Tri\u1ec7u mi\u1ebfu, l\u00e0m t\u1ef1 \u0111i\u1ec3n ngh\u00ecn mu\u00f4n \u0111\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f9ng, d\u00e2n \u1ea5y sao \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1m th\u1edd ? Duy Nguy\u1ec5n Minh Bi\u1ec7n l\u00e0 sinh ra T\u0129nh ho\u00e0ng h\u1eadu, l\u00e0m quan nh\u00e0 L\u00ea \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c to, sau khi m\u1ea5t m\u00e0 d\u00e2n c\u00f2n nh\u1edb ph\u1ee5ng th\u1edd, th\u00ec n\u00ean li\u1ec7t v\u00e0o ch\u00ednh th\u1ea7n v\u00e0 gia phong\u201d. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 \u0111\u00f3ng \u1ea5n ki\u1ec1m v\u00e0o s\u00e1ch t\u00e2u c\u1ee7a c\u00e1c nha m\u00f4n. Ph\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u c\u1ee7a c\u00e1c nha nh\u01b0 c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111inh \u0111i\u1ec1n ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, binh ng\u1ea1ch, t\u1eeb t\u1ee5ng v\u0103n \u00e1n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0m<\/p>\n\n\n\n<p>hai b\u1ea3n \u201cgi\u00e1p\u201d v\u00e0 \u201c\u1ea5t\u201d, duy c\u00f3 T\u00e0o ch\u00ednh v\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c th\u00ec l\u00e0m ba b\u1ea3n \u201cgi\u00e1p\u201d, \u201c\u1ea5t\u201d v\u00e0 \u201cb\u00ednh\u201d, \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1ea5n quan ph\u00f2ng hay \u0111\u1ed3 k\u00fd v\u00e0o ch\u1eef m\u1ed7 nguy\u1ec7t ch\u1ed7 ni\u00ean hi\u1ec7u trong s\u00e1ch, cu\u1ed1i gi\u1ea5y th\u00ec k\u00fd t\u00ean. B\u1ea3n gi\u00e1p th\u00ec \u1edf ch\u1ed7 hai t\u1edd gi\u00e1p nhau v\u00e0 ch\u1ed7 s\u1ed1 m\u1ee5c, ch\u1ed7 t\u1ea9y b\u1ed5, \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng d\u1ea5u ki\u1ec1m, do b\u1ed9 duy\u1ec7t l\u1ea1i, l\u00e0m s\u00e1ch k\u00ea khai r\u00f5 b\u1ea3n gi\u00e1p m\u1ea5y b\u1ea3n d\u00e2ng l\u00ean. Sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9, \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u1eef \u0111\u1ec1 ni\u00ean hi\u1ec7u b\u1ea3n gi\u00e1p, ph\u00ea r\u1eb1ng : Th\u00e1ng ng\u00e0y m\u1ed7, th\u1ea7n t\u00ean h\u1ecd m\u1ed7, v\u00e2ng ch\u1ec9 \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u1ed3i, kh\u00e2m th\u1eed. R\u1ed3i \u0111\u00f3ng \u1ea5n \u201cNg\u1ef1 ti\u1ec1n chi b\u1ea3o\u201d l\u00ean m\u1eb7t ch\u1eef kh\u00e2m th\u1eed, giao b\u1ed9 ph\u1ee5ng gi\u1eef. B\u1ea3n \u1ea5t th\u00ec \u1edf trang sau ni\u00ean hi\u1ec7u vi\u1ebft m\u1ea5y ch\u1eef : B\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ed7 k\u00ednh g\u1eedi nha m\u00f4n m\u1ed7 l\u01b0u chi\u1ebfu tu\u00e2n l\u00e0m. \u0110\u00f3ng \u1ea5n b\u1ed9 \u1edf d\u01b0\u1edbi. L\u1ea1i \u1edf ch\u1ed7 hai t\u1edd gi\u00e1p nhau, ch\u1ed7 s\u1ed1 m\u1ee5c, ch\u1ed7 t\u1ea9y b\u1ed5, \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng ki\u1ec1m \u201cKh\u00e2m ty\u201d, theo nha m\u00e0 g\u1eedi \u0111i. S\u00e1ch t\u00e2u c\u1ee7a T\u00e0o ch\u00ednh v\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c th\u00ec vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd gi\u1eef b\u1ea3n gi\u00e1p, c\u00f2n b\u1ea3n b\u00ednh th\u00ec \u0111\u00f3ng \u1ea5n ki\u1ec1m r\u1ed3i giao b\u1ed9 H\u1ed9 l\u01b0u chi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Tr\u1ea7n X\u00e1c l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 ty Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c. B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cX\u00e1c tr\u01b0\u1edbc tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, nay h\u00e0m m\u1edbi tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m m\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ec9 gi\u00e1ng b\u1ed5 th\u00ec c\u00e1i s\u1eafc T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m c\u00f3 n\u00ean thu l\u1ea1i hay kh\u00f4ng ? Ch\u01b0a d\u00e1m t\u1ef1 ti\u1ec7n\u201d. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cX\u00e1c l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng t\u00ednh c\u00f2n th\u1eadt th\u00e0, n\u00ean b\u1ed5 cho ch\u1ee9c n\u00e0y. B\u1ea3n s\u1eafc T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m cho thu ti\u00eau ngay. T\u1eeb sau c\u00f3 vi\u1ec7c gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf, c\u1ee9 theo l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb K\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n XXIV<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00fd m\u00f9i, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4 [1823], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11, quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng th\u00f3c l\u00faa n\u0103m nay c\u00e1c tr\u1ea5n thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c 8, 9 ph\u1ea7n 10.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cNh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a r\u1ed3i, \u0111\u1ecba th\u1ebf B\u1eafc Th\u00e0nh r\u1ed9ng r\u00e3i, n\u0103m n\u00e0o h\u01a1i m\u1ea5t m\u00f9a, th\u00ec b\u1ecdn b\u1eady b\u1ea1 th\u01b0\u1eddng hay d\u1ee5 d\u00e2n m\u1ecdn \u0111em nhau \u0111i tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. N\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, d\u00e2n ta \u0111\u1ec1u vui no \u1ea5m, c\u00f2n lo g\u00ec n\u1eefa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0 Ng\u1ecdc T\u00fa ch\u1ebft. Ch\u00faa l\u00e0 con g\u00e1i c\u1ea3 H\u01b0ng t\u1ed5 Hi\u1ebfu khang ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, l\u1ea5y ch\u1ed3ng l\u00e0 Cai c\u01a1 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec3n, trong chi\u1ebfn d\u1ecbch \u0110i\u1ec7p Th\u1ea1ch d\u1eef [h\u00f2n \u0111\u00e1 ch\u1ed3ng] n\u0103m Qu\u00fd m\u00e3o, \u0110i\u1ec3n b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, ch\u1eedi gi\u1eb7c m\u00e0 ch\u1ebft. Ch\u00faa c\u00f2n tr\u1ebb, nh\u01b0ng v\u00ec ngh\u0129a kh\u00f4ng l\u1ea5y ch\u1ed3ng kh\u00e1c. T\u1eebng n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110i\u1ec3n l\u00e0m t\u00f4i c\u00f2n bi\u1ebft t\u1eed ti\u1ebft, ta l\u00e0 v\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi sao d\u00e1m c\u00f3 ch\u00ed kh\u00e1c. Bao gi\u1edd l\u1ea5y l\u1ea1i Kinh \u0111\u00f4 c\u0169, ta n\u00ean xu\u1ea5t gia th\u1edd Ph\u1eadt th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf khen c\u00f3 ch\u00ed, n\u0103m \u0111\u1ea7u Gia Long d\u1ef1ng nh\u00e0 cho \u1edf ph\u01b0\u1eddng Cam Th\u1ee5y. Ch\u00faa nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin c\u1eaft t\u00f3c, kh\u00f4ng cho. \u0110\u1ebfn nay \u1ed1m n\u1eb7ng, vua \u0111\u1ebfn th\u0103m, ch\u00faa kh\u00f3c n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cC\u1eaft t\u00f3c \u0111i tu \u0111\u1ec3 th\u1edd Ph\u1eadt l\u00e0 ch\u00ed nguy\u1ec7n b\u00ecnh sinh, l\u00f2ng \u1ea5y ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3, xin b\u1ec7 h\u1ea1 cho tr\u1ecdn nguy\u1ec7n. Sau khi t\u00f4i ch\u1ebft, xin \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 t\u00f3c, kh\u00e2m li\u1ec7m b\u1eb1ng \u00e1o c\u00e0 sa, t\u00f4i \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u00edn su\u1ed1i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3n nguy\u1ec7n\u201d. Vua c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng l\u1eafm. Khi ch\u00faa m\u1ea5t, vua \u0111em l\u1eddi ch\u00faa n\u00f3i v\u1edbi Ki\u1ebfn An c\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u00e0i. C\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e2n th\u1ec3 t\u00f3c da l\u00e0 c\u1ee7a cha m\u1eb9 cho, l\u00fac s\u1ed1ng ph\u1ea3i gi\u1eef to\u00e0n, ch\u1ebft v\u1ec1 c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 to\u00e0n, th\u1ebf l\u00e0 l\u1ec5 v\u1eady. B\u1ec7 h\u1ea1 tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, n\u00ean theo ch\u00ednh \u0111\u1ea1o b\u1ecf d\u1ecb \u0111oan, \u0111i\u1ec1u ch\u00faa mu\u1ed1n kh\u00f4ng n\u00ean theo\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u00e8n sai \u0110\u00e0i c\u00f9ng Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng T\u1ea5n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ed9 L\u1ec5 m\u00e0 tr\u1ecb tang. Ngh\u1ec9 ch\u1ea7u 5 ng\u00e0y. T\u1ee9 t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n. T\u1eb7ng Long th\u00e0nh th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, th\u1ee5y Trinh T\u0129nh. Sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n vi\u1ec7c th\u1edd ch\u00faa. B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u : \u201cKhi x\u01b0a Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta th\u01b0\u1eddng cho ch\u00faa nu\u00f4i Th\u01b0\u1eddng T\u00edn c\u00f4ng C\u1ef1, t\u1eeb \u0111\u1ea5y \u00e2n t\u00ecnh nu\u00f4i n\u1ea5ng ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec m\u1eb9 con trong nh\u00e0, xin l\u1eadp Th\u01b0\u1eddng T\u00edn c\u00f4ng l\u00e0m ch\u1ee7 t\u1ef1. C\u1ea9n x\u00e9t l\u1ec5 ch\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng l\u1eadp t\u1ef1 ph\u1ea3i m\u1eb7c \u00e1o tr\u1edf s\u1ed5 g\u1ea5u 3 n\u0103m, m\u00e0 cha m\u1eb9 \u0111\u1ebb th\u00ec \u0111\u1ec3 tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u1ed9t b\u1eadc, \u0111\u1ea5y l\u00e0 n\u00f3i l\u1ec5 c\u1ee7a th\u1ea7n d\u00e2n thi\u00ean h\u1ea1. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ch\u01b0 h\u1ea7u l\u00e0 t\u00f4n qu\u00fd kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ea1n ch\u1ebf nh\u01b0 th\u1ebf. Nay \u0111\u00e3 phong th\u00e2n c\u00f4ng, t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng n\u00ean v\u00ed nh\u01b0 ch\u01b0 h\u1ea7u \u0111\u1eddi x\u01b0a, sao c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec t\u00ecnh t\u1eeb d\u01b0\u1ee1ng m\u00e0 m\u1eb7c \u00e1o s\u1ed5 g\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c ! X\u00e9t L\u1ec5 k\u00fd n\u00f3i r\u1eb1ng : Tang k\u1ef3 ni\u00ean ((1) K\u1ef3 ni\u00ean : tang ph\u1ee5c m\u1eb7c \u00e1o kh\u00f4ng s\u1ed5 g\u1ea5u, nh\u01b0 ch\u00e1u \u0111\u1ec3 tang \u00f4ng b\u00e0 n\u1ed9i, con \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 khi c\u00f2n cha) th\u00ec 11 th\u00e1ng l\u00e0m l\u1ec5 \u201cluy\u1ec7n ((2) Luy\u1ec7n : l\u1ec5 ti\u1ec3u t\u01b0\u1eddng c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 luy\u1ec7n), 13 th\u00e1ng l\u00e0m l\u1ec5 t\u01b0\u1eddng ((3) T\u01b0\u1eddng : l\u1ec5 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1eddng), 15 th\u00e1ng l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u00e0m ((4) \u0110\u00e0m : l\u1ec5 tr\u1eeb ph\u1ee5c, h\u1ebft tang), \u0111\u1ec3 tang k\u1ef3 ni\u00ean l\u00e0 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n m\u00e0 gi\u00e1ng xu\u1ed1ng. \u0110\u1ea5y d\u1eabu n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1edf m\u1eb9 trong khi c\u00f2n cha, song ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc t\u00ecnh l\u1ec5 kh\u00f4ng h\u1eadu m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1ea1c. C\u00f3 l\u1ebd n\u00ean theo l\u1ec5 tr\u1edf \u1ea5y m\u00e0 m\u1eb7c \u00e1o kh\u00f4ng s\u1ed5 g\u1ea5u, g\u1eb7p t\u1ebf \u0111i\u1ec7n th\u00ec m\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u00ec m\u1eb7c \u00e1o th\u00e2m l\u00e0m vi\u1ec7c ; 15 th\u00e1ng, sau l\u1ec5 \u0111\u00e0m b\u1ecf \u00e1o tr\u1edf m\u1eb7c \u00e1o th\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ebfn n\u0103m th\u1ee9 hai, l\u00e0m l\u1ec5 nh\u01b0 ng\u00e0y gi\u1ed7. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec t\u00ecnh l\u1ec5 \u0111\u1ec1u tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u. Ng\u00e0y t\u00e1ng, vua ngh\u1ec9 ch\u1ea7u, m\u1eb7c \u00e1o tr\u1eafng \u0111i \u0111\u01b0a.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng n\u1eef, c\u00f4ng t\u1eed, c\u00f4ng n\u1eef, \u0111\u1ea7y n\u0103m \u1eb5m \u0111\u1ebfn ra m\u1eaft. (Ho\u00e0ng t\u1eed th\u01b0\u1edfng 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; ho\u00e0ng n\u1eef 150 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; c\u00f4ng t\u1eed 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; c\u00f4ng n\u1eef 40 l\u1ea1ng b\u1ea1c).<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n l\u00fd V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh d\u00e2ng s\u1edb c\u1eed b\u1ecdn h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng Phan Th\u1ebf Ch\u1ea5n, T\u00e0o Quang L\u1ec7 c\u00f9ng s\u0129 nh\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng. Vua sai Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c x\u00e9t h\u1ea1ch. V\u0103n l\u00fd \u0111\u1ec1u d\u1ef1 h\u1ea1ng b\u00ecnh. R\u1ed3i Th\u1ebf Ch\u1ea5n v\u00e0 Quang L\u1ec7 t\u1ef1 tr\u1ea7n r\u1eb1ng : L\u1ea1m d\u1ef1 khoa tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o gi\u00e1m h\u1ecdc t\u1eadp, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd sinh vi\u00ean \u1edf gi\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 th\u1ee5, ho\u1eb7c t\u1ef1 ch\u1ec9 vua cho, ho\u1eb7c t\u1ef1 gi\u00e1m quan l\u1ef1a ch\u1ecdn, nay kh\u00f4ng do con \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y ti\u1ebfn th\u00e2n th\u00ec s\u1ee3 l\u00e0 l\u1ed1i kh\u00e1c \u0111\u1ec3 s\u0129 phu ch\u00ea b\u00e0n. \u0110\u0103ng Giai c\u0169ng t\u1ef1 tr\u1ea7n r\u1eb1ng : Cha l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n, nh\u1edd \u01a1n n\u01b0\u1edbc quan \u0111\u1ebfn tam ph\u1ea9m, nay m\u00ecnh t\u00e0i m\u1ecdn, b\u1ed7ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng c\u1eed, tai m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ta ai cho l\u00e0 v\u00f4 t\u00e2m ; v\u1ea3 l\u1ea1i c\u00f9ng Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh quen bi\u1ebft nhau \u0111\u00e3 l\u00e2u, d\u1eabu s\u1ef1 \u0111\u1ec1 c\u1eed kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u01b0 t\u00ecnh, nh\u01b0ng quen bi\u1ebft d\u1eaft d\u00edu nhau c\u0169ng kh\u00f3 l\u00f2ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi l\u1eddi b\u00ecnh ph\u1ea9m c\u1ee7a s\u0129 phu. Ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ch\u1ed1i vi\u1ec7c b\u1ed5 th\u1ee5, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i h\u1ecdc h\u00e0nh ti\u1ebfn l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua khen l\u00e0 kh\u00ed kh\u00e1i, \u0111\u1ec1u y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan l\u00e0m Ng\u1ecdc ph\u1ea3. L\u1ea5y Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng v\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng T\u1ef1 khanh Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n sung ch\u1ee9c To\u1ea3n tu. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m Ng\u1ecdc ph\u1ea3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 r\u00f5 d\u00f2ng Thi\u00ean ho\u00e0ng ((5) Thi\u00ean ho\u00e0ng : d\u00f2ng d\u00f5i vua, nh\u01b0 d\u00f2ng s\u00f4ng Thi\u00ean ho\u00e0ng l\u00ean tr\u1eddi), t\u1ecf m\u1ed1i ch\u00ednh th\u1ed1ng. N\u0103m \u0111\u1ea7u Minh M\u1ec7nh \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0m Li\u1ec7t th\u00e1nh ng\u1ecdc ph\u1ea3 ; nay sai b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7, k\u00ednh c\u1ea9n so\u1ea1n t\u1eeb Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta cho \u0111\u1ebfn tr\u1eabm c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ec7 ho\u00e0ng t\u1eed t\u00f4n th\u1ea5t, chia quy\u1ec3n s\u1eafp b\u00e0y th\u1ee9 t\u1ef1, ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n s\u1ed1ng vi\u1ebft ch\u1eef son, ngo\u00e0i ra th\u00ec vi\u1ebft ch\u1eef m\u1ef1c\u201d. L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 l\u00e0 Gi\u00e1p th\u00e2n b\u1eaft \u0111\u1ea7u, c\u1ee9 6 n\u0103m l\u00e0m l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn n\u0103m d\u1ea7n hay n\u0103m th\u00e2n, th\u00ec b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u xin sai quan To\u1ea3n tu. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho ch\u00e1u Th\u1ecb gi\u1ea3ng L\u00ea Cao K\u1ef7 l\u00e0 Cao Thi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c tha ph\u00fa d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri huy\u1ec7n Tuy Vi\u1ec5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hoa tham tang, vi\u1ec7c ph\u00e1t, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng l\u1ea5y c\u1edb l\u00e0 m\u00ecnh ch\u1ee7 c\u1eed, l\u00e0m s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch h\u1ea1 l\u1ec7nh ph\u1ea1t b\u1ed5ng 6 th\u00e1ng v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i bi\u1ebft nh\u1eadn l\u1ed7i, h\u1eb5ng t\u1ea1m ph\u1ea1t nh\u1eb9 ; t\u1eeb sau n\u1ebfu b\u1ea3o c\u1eed ai, n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1edb \u0111\u1ec3 l\u1ea7m m\u00e0 \u0111\u1ebfn b\u1ecb ngh\u1ecb t\u1ed9i, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00e0m hi\u1ec1m m\u00e0 im l\u1eb7ng t\u1ef1 gi\u1eef m\u00ecnh, ph\u1ee5 l\u00f2ng ta u\u1ef7 th\u00e1c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi x\u01b0a l\u1ea5y s\u1ef1 bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m kh\u00f3. Tr\u1eabm t\u1eebng th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u1eabn c\u00e1n cho l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec th\u0103ng ch\u1ee9c v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc ; k\u1ecbp l\u00fac quan sang th\u00e2n hi\u1ec3n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tham tang b\u1ecb c\u00e1ch, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng b\u1ecb b\u00e3i, th\u1ebf m\u1edbi bi\u1ebft bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 vi\u1ec7c r\u1ea5t kh\u00f3. Nay d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ngo\u00e0i hai \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0 khoa m\u1ee5c v\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed, ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi v\u0103n h\u1ecdc ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 gi\u1ecfi ch\u00ednh tr\u1ecb. Nh\u01b0ng c\u0169ng ch\u01b0a c\u00f3 ai h\u1ecdc nu\u00f4i con m\u00e0 sau m\u1edbi l\u1ea5y ch\u1ed3ng. Ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ed1t \u1edf nu\u00f4i d\u00e2n, m\u00e0 mu\u1ed1n d\u00e2n y\u00ean th\u00ec \u0111\u1eebng nhi\u1ec5u d\u00e2n ; l\u00e0m quan ph\u1ee7 huy\u1ec7n kh\u00f4ng tham kh\u00f4ng nhi\u1ec5u th\u00ec vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb c\u00f3 g\u00ec kh\u00f3 \u0111\u00e2u ! N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec v\u0103n h\u1ecdc d\u1eabu nhi\u1ec1u c\u00f3 d\u00f9ng l\u00e0m g\u00ec !\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00edn v\u00e0 L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cK\u1ebb c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y c\u1ee7a, kh\u00f4ng c\u1ee9 th\u1ee7 ph\u1ea1m t\u00f2ng ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u ch\u00e9m, \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt \u0111\u00f3 r\u00f5 r\u00e0ng. M\u1edbi \u0111\u00e2y \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u00ec d\u1ecbch l\u1ec7 ra tai, sinh l\u00fd kh\u00f3 kh\u0103n, tr\u1eabm th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n ngh\u00e8o ng\u1eb7t v\u00ec \u0111\u00f3i r\u00e9t m\u00e0 m\u1eafc ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u1ec7, cho n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch h\u1ea1 l\u1ec7nh ph\u1ea1m \u0103n c\u01b0\u1edbp th\u00ec k\u1ebb t\u00f2ng ph\u1ea1m cho gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft m\u00e0 k\u1ebft t\u1ed9i l\u01b0u, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c quy\u1ec1n nghi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u1ec7. V\u1eady n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 t\u1eeb sau th\u00e0nh h\u1ea1t c\u00f3 \u00e1n c\u01b0\u1edbp th\u00ec n\u00ean theo lu\u1eadt m\u00e0 ngh\u0129 x\u1eed. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng t\u00f2ng ph\u1ea1m, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed9i t\u00ecnh \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng th\u00ec t\u00e2u l\u00ean xin ch\u1ec9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 x\u1eed gi\u1ea3m t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u1ebfn Kinh v\u00e0o b\u1ec7 ki\u1ebfn. Vua tri\u1ec7u l\u00ean \u0111i\u1ec7n, cho ng\u1ed3i, y\u00ean \u1ee7i h\u1ecfi han h\u1ed3i l\u00e2u, nh\u00e2n b\u00e0n vi\u1ec7c d\u1ef1ng nghi\u1ec7p kh\u00f3 nh\u1ecdc, Duy\u1ec7t xin l\u1eadp nh\u00e0 bia \u1edf Sa \u0110\u00e9c \u0111\u1ec3 ghi c\u00f4ng tr\u1ea1ng. Vua n\u00f3i : \u201cHo\u00e0ng kh\u1ea3o ta c\u00f4ng lao to l\u1edbn nh\u01b0 tr\u1eddi \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c, bia th\u1ea7n c\u00f4ng th\u00e1nh \u0111\u1ee9c ch\u1ec9 ch\u00e9p \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c m\u00e0 th\u00f4i, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 h\u00ecnh dung \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft. Nay khanh xin d\u1ef1ng bia c\u0169ng l\u00e0 ph\u1ea3i, \u0111\u1ec3 thong th\u1ea3 s\u1ebd b\u00e0n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea Ch\u1ea5t t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e0 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng Phi\u00ean An b\u1ecb ch\u00e1y. Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh t\u1ef1 xin ngh\u1ecb x\u1eed v\u00e0 xu\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e0 ra l\u00e0m \u0111\u1ec1n. Vua ngh\u0129 T\u1ea5n Hu\u1ef3nh c\u00f3 c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00e3 l\u00e2u, tha t\u1ed9i cho v\u00e0 cho 500 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 gi\u00fap ph\u00ed t\u1ed5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110i\u1ec3m ch\u1ebft. Cho 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, v\u1ea3i l\u1ee5a m\u1ed7i th\u1ee9 10 t\u1ea5m v\u00e0 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Huy\u1ec7n Nga S\u01a1n, tr\u1ea5n Thanh Hoa c\u00f3 7 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c v\u00e0o c\u01b0\u1edbp x\u00e3 B\u1ea1ch C\u00e2u. Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n nh\u00e2n \u0111i kh\u00e1m l\u00faa ru\u1ed9ng, nghe tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c sai Tri huy\u1ec7n L\u00ea H\u1eefu Tu\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i T\u1ed1ng V\u0103n V\u1ecb \u0111em binh d\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c v\u1ee1 ch\u1ea1y, nhi\u1ec1u \u0111\u1ee9a ng\u00e3 xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ebft ; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Th\u01b0\u1edfng cho Tu\u1ec7 qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, cho V\u1ecb k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, cho binh d\u00e2n 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng x\u1ebfp \u0111\u1eb7t v\u0103n t\u1eadp ng\u1ef1 ch\u1ebf. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nh\u1eadn tr\u1ecdng tr\u00e1ch c\u1ee7a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ph\u00f3 th\u00e1c cho, khi m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, ng\u00e0y \u0111\u00eam ch\u0103m ch\u1eafm \u0111\u1ec3 t\u00ecm c\u00e1ch tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i ng\u00e0y ng\u1ed3i tr\u00ean \u0111i\u1ec7n nghe ch\u00ednh s\u1ef1, d\u1eabu kh\u00f4ng nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn mu\u00f4n vi\u1ec7c m\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf Kinh c\u00f9ng c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u1edf ngo\u00e0i k\u1ec3 c\u00f3 m\u1ea5y tr\u0103m, \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 vi\u1ec7c xu\u1ed1ng ch\u1ec9, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00ea ph\u00e1t, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 ch\u00fat vui ch\u01a1i. Hu\u1ed1ng chi b\u1ea3n ph\u00ea m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 t\u1eeb nay, m\u00e0 ph\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ea3o ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, ho\u1eb7c c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 vi\u1ec7n ngh\u0129 ch\u1ec9 ph\u00ea ph\u00e1t, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ec3 quan y\u1ebfu m\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f9ng l\u00e0 tr\u1eabm ch\u1ee3t ngh\u0129 ra vi\u1ec7c g\u00ec, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng t\u1ef1 ngh\u0129 so\u1ea1n, ho\u1eb7c th\u1ea3o ra, ho\u1eb7c ph\u00ea ch\u1eef son, t\u1eeb n\u0103m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn n\u0103m nay, k\u1ec3 c\u00f3 h\u00e0ng tr\u0103m h\u00e0ng ngh\u00ecn. L\u1ea1i ng\u00e0y B\u1eafc tu\u1ea7n c\u00f3 nh\u1eefng t\u1eadp t\u00e2u Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, v\u00e0 khi nh\u00e0n r\u1ed7i c\u00f3 nh\u1eefng t\u1ea1p v\u0103n, c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edt. Nh\u00e2n ngh\u0129 vi\u1ec7c tr\u00ean kia, ho\u1eb7c l\u00e2u xa c\u00e1ch m\u1eb9 hi\u1ec1n, th\u1ee9c ng\u1ee7 kh\u00f4ng y\u00ean, h\u00ecnh ra b\u00fat gi\u1ea5y ; ho\u1eb7c khi \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ngo\u00e0i bi\u00ean, tr\u00f9 t\u00ednh vi\u1ec7c qu\u00e2n, ho\u1eb7c khi c\u1ea7u m\u01b0a n\u1eafng, \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc tr\u1eddi ; ho\u1eb7c r\u0103n b\u1ea3o c\u00e1c quan, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ph\u00e9p l\u1ec7nh ; cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng b\u00e0i minh b\u00e0i k\u00fd, kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1ecf \u0111\u00f3 l\u00e2u ng\u00e0y, b\u00e8n t\u1ef1 m\u00ecnh b\u1ecf b\u1edbt nh\u1eefng c\u00e1i kh\u00f4ng quan y\u1ebfu \u0111\u1ebfn 4, 5 ph\u1ea7n 10. Nh\u00e2n sai x\u1ebfp l\u00e0m v\u0103n t\u1eadp ng\u1ef1 ch\u1ebf \u0111\u1ec3 xem, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00e9p v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng m\u00e0 l\u00e0 ch\u00e9p s\u1ef1 th\u1ef1c. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00f3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0i g\u00ec c\u0169ng c\u1ee9 th\u1ef1c x\u1ebfp n\u1ed1i v\u00e0o, \u0111\u1ec3 xem ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1eafc th\u1ea5t th\u1ebf n\u00e0o, tr\u01b0\u1edbc sau si\u00eang n\u0103ng tr\u1ec5 n\u1ea3i th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh c\u1ed1 g\u1eafng. V\u1eady \u0111em d\u1ee5 ch\u1ec9 n\u00e0y bi\u00ean v\u00e0o \u0111\u1ea7u t\u1eadp l\u00e0 n\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd t\u1ef5, \u0111\u00fac \u1ea5n \u201cMinh M\u1ec7nh th\u1ea7n h\u00e0n\u201d (N\u00fam h\u00ecnh r\u1ed3ng, \u0111\u00fac b\u1eb1ng v\u00e0ng 8 tu\u1ed5i r\u01b0\u1ee1i).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111ong th\u00f3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho r\u1eb1ng th\u00e0nh h\u1ea1t g\u1ea7n \u0111\u00e2y nhi\u1ec1u c\u00f4ng vi\u1ec7c chi ti\u00eau h\u01a1i r\u1ed9ng, d\u1ee5 cho th\u00e0nh th\u1ea7n chi\u1ebfu theo s\u1ed1 th\u00f3c thu\u1ebf ch\u00ednh cung sang n\u0103m m\u00e0 \u0111ong l\u1ea5y s\u1ed1 th\u00f3c b\u1eb1ng nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a v\u00e0o kho ; r\u1ed3i v\u00ec tr\u1eddi \u00edt m\u01b0a l\u1ea1i th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 s\u1eeda ch\u1eefa s\u00fang l\u1edbn s\u00fang nh\u1ecf.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long tra x\u00e9t ho\u1ea3 kh\u00ed \u1edf Kinh, s\u00fang l\u1edbn s\u00fang nh\u1ecf c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1i h\u01b0 h\u1ecfng. Vua ngh\u0129 l\u00e0 m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1eadp ph\u00e1p, kh\u00f4ng b\u1eaft x\u00e9t k\u1ef9. Sai \u0111\u01b0a nh\u1eefng s\u00fang \u1ea5y sang V\u0169 Kh\u1ed1, l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1eeda ch\u1eefa. Nh\u00e2n d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cBinh kh\u00ed c\u00f3 th\u1ec3 tr\u0103m n\u0103m kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 m\u1ed9t ng\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1eb5n. Nh\u1eefng binh kh\u00ed h\u01b0 h\u1ecfng, n\u1ebfu kh\u00f4ng x\u00e9t m\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 m\u1ea1nh m\u1ebd qu\u00e2n uy. V\u1eady \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y sang n\u0103m b\u1eaft \u0111\u1ea7u, c\u1ee9 n\u0103m n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n s\u1eeda ch\u1eefa ; n\u1ebfu trong h\u1ea1n m\u00e0 h\u1ecfng g\u1eaby, c\u00f9ng ngo\u00e0i h\u1ea1n m\u00e0 \u0111\u00e1nh m\u1ea5t hay l\u00e0m g\u1eaby v\u1ee1, th\u1eddi \u0111\u1ea1i th\u1ea7n qu\u1ea3n l\u00e3nh c\u1ee9 th\u1ef1c m\u00e0 tham t\u00e2u, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em nh\u1eefng ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u00e0 qu\u1ea3n c\u01a1 chuy\u00ean bi\u1ec7n c\u00f9ng nh\u1eefng l\u00ednh c\u1ea7m gi\u1eef binh kh\u00ed m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1ecb t\u1ed9i. \u0110\u1ea1i th\u1ea7n qu\u1ea3n l\u00e3nh che ch\u1edf m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o, x\u00e9t ra th\u00ec giao b\u1ed9 b\u00e0n x\u1eed\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng Ph\u1ea1m L\u00e3ng v\u00e0 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n Gi\u1ea3n v\u00ec gi\u00e0 \u1ed1m v\u1ec1 h\u01b0u. L\u1ea5y \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 L\u00ea Huy C\u00f4n l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc S\u01a1n Nam l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Huy D\u01b0 l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fd l\u1ee5c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng V\u0129 v\u00ec tham tang b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Sai th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh x\u00e9t h\u1ecfi. \u00e1n th\u00e0nh, V\u0129 b\u1ecb t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd, Tham tri l\u0129nh Hi\u1ec7p tr\u1ea5n l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n, Tham hi\u1ec7p l\u00e0 V\u0169 Du \u0111\u1ec1u can \u00e1n ph\u1ea3i c\u1ea5t ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Th\u1ed1ng l\u0129nh th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Thanh Hoa l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng Th\u00e1i b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e1m h\u1ea1i, vua truy\u1ec1n ch\u1ec9 b\u1eaft ph\u1ea3i t\u00ecm b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m, l\u00e2u ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ee3t con Th\u00e1i l\u00e0 Qu\u1ef3nh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c \u0111em n\u1ed9p, Phan V\u0103n Thu\u00fd x\u00e9t h\u1ecfi th\u00ec n\u00f3 cung x\u01b0ng r\u1eb1ng Th\u00e1i ch\u1ebft v\u00ec ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ch Thu\u00fd Doanh l\u00e0 Ph\u1ea1m Nho, mang o\u00e1n m\u00e0 m\u01b0u gi\u1ebft. M\u00e2n v\u00e0 Du cho l\u00e0 Qu\u1ef3nh kh\u00f4ng ph\u00e1t c\u00e1o m\u00e0 tr\u00e1ch h\u1ecfi th\u00ec Qu\u1ef3nh l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft, b\u00e8n kh\u00f4ng \u0111em k\u1ebb ph\u1ea1m tra h\u1ecfi. Thu\u00fd \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua sai Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng, Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o \u0111i kh\u00e1m h\u1ecfi. \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean. Nho v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i ch\u00e9m. Qu\u1ef3nh ngu t\u1ed1i qu\u00ean th\u00f9, gi\u00e1ng l\u00e0m Ph\u00f3 ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 chi H\u1eadu h\u00e3n ; Thu\u00fd v\u00ec x\u00e9t h\u1ecfi kh\u00f4ng nh\u1ea5t tr\u00ed, c\u00f9ng v\u1edbi M\u00e2n v\u00e0 Du \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u1ea5t ch\u1ee9c v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. V\u1ec1 sau Thu\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb ; M\u00e2n gi\u00e1ng l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Du gi\u00e1ng l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e3 d\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u n\u01a1i t\u00e2u b\u00e0y v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1ea7n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c phong. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n cho \u1ed5n, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 th\u1ea7n hi\u1ec7u c\u00e1c tr\u1ea5n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u1edbi phong t\u1eb7ng \u1edf cu\u1ed1i \u0111\u1eddi L\u00ea, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tin \u0111\u01b0\u1ee3c, xin x\u00e9t v\u1ecb n\u00e0o c\u00f3 s\u1ef1 t\u00edch r\u00f5 r\u1ec7t m\u1edbi phong. L\u1ea1i th\u1ea7n hi\u1ec7u \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u00f3 hi\u1ec7u b\u1eb1ng ti\u1ebfng Th\u1ed5 [H\u1eddi] m\u00e0 \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u00ednh th\u1ea7n, xin \u0111\u1ed5i hi\u1ec7u ch\u1eef m\u00e0 li\u1ec7t v\u00e0o phong \u0111i\u1ec3n. Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm l\u00e0 ch\u00faa tr\u0103m th\u1ea7n, c\u00e1i l\u1ec5 th\u0103ng tr\u1eadt ch\u1ec9 x\u00e9t nh\u1eefng v\u1ecb c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c m\u00e0 th\u00f4i ; \u0111\u00e3 u\u1ef7 cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i th\u00ec l\u1ea5y \u0111\u00ecnh th\u1ea7n l\u00e0m tai m\u1eaft, tr\u1eabm n\u00ean theo\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta trung h\u01b0ng, d\u1eabu b\u1edfi m\u01b0u ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng gi\u00fap, song m\u1ec7nh tr\u1eddi \u0111\u00e3 cho, t\u1ea5t c\u00f3 th\u1ea7n thi\u00eang gi\u00fap \u0111\u1ee1, nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u00e2u \u0111\u01b0a sang s\u00f4ng, gi\u1eefa bi\u1ec3n n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt, \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t kh\u00f4ng ch\u1ec9<\/p>\n\n\n\n<p>m\u1ed9t vi\u1ec7c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ea7n thi\u00eang gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u00e0 g\u00ec ? N\u1ebfu ai bi\u1ebft v\u1ecb th\u1ea7n n\u00e0o th\u00ec ta phong t\u1eb7ng c\u0169ng n\u00ean, th\u00e2n t\u1ef1 t\u1ebf b\u00e1i c\u0169ng n\u00ean. \u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long \u0111\u00e3 b\u00e0n vi\u1ec7c phong t\u1eb7ng, r\u1ed3i v\u00ec th\u1ea7n h\u1ea1 ph\u1ee5ng h\u00e0nh thi\u00ean v\u1ecb, vi\u1ec7c b\u00e8n b\u1ecf d\u1edf. Nay tr\u1eabm n\u1ed1i ch\u00ed ti\u00ean \u0111\u1ebf, c\u1eed h\u00e0nh \u0111i\u1ec3n l\u1edbn, kh\u00f4ng nh\u01b0 h\u1ecd Tr\u1ecbnh ti\u1ebfm l\u1ea1m n\u1ecbnh n\u1ecdt qu\u1ef7 th\u1ea7n \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p nh\u00e2n t\u00e2m. Th\u1ea7n n\u1ebfu c\u00f3 bi\u1ebft c\u0169ng hi\u1ec3u l\u00f2ng tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Cao B\u1eb1ng l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u1ee3p v\u00ec \u1ed1m mi\u1ec5n ch\u1ee9c ; l\u1ea5y Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 nhu\u1ec7 T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Ho\u00e0ng Ti\u1ebfn Tr\u1ecdng quy\u1ec1n th\u1ef1 vi\u1ec7c tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Thanh Hoa l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng Qu\u1ef3nh v\u00e0 Cai c\u01a1 l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u00fac Nho (con nu\u00f4i C\u00f4ng Th\u00e1i) t\u00e2u xin \u0111\u1ebfn Kinh y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua cho. Khi \u0111\u1ebfn, vua cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u1eb7p \u00e1o, y\u00ean \u1ee7i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCha c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 C\u00f4ng Th\u00e1i l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng quan m\u1ed9t \u0111\u1ea1o, danh v\u1ecb kh\u00f4ng nh\u1ecf, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecb k\u1ebb th\u00f9 n\u00f3 h\u1ea1i, c\u00e1i c\u00e1ch t\u1ef1 v\u1ec7 sao m\u00e0 s\u01a1 h\u1edf th\u1ebf ! Nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 s\u1ed1 m\u1ec7nh th\u00f4i. V\u1ea3 cha ng\u01b0\u01a1i trung th\u00e0nh m\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc k\u1ef3 t\u1eed l\u1ea1i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1eabm kh\u00f4ng hi\u1ec3u, n\u00ean khi nghe tin tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, l\u1eadp t\u1ee9c sai quan s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t h\u1ecfi r\u1ea5t nghi\u00eam. May m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i nh\u00e2n, kh\u00f4ng nh\u1eefng cha c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n oan, m\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng c\u1edfi m\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i h\u1eadn kh\u00f4ng b\u1edd b\u1ebfn. Nay b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i tuy ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n h\u1ea1t c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng nh\u01b0 cha, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t \u0111ai, \u0111\u1ec1u n\u00ean gi\u1eef g\u00ecn, tr\u00ean theo \u0111\u1ee9c \u00fd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 tuy\u00ean d\u1ee5 cho c\u00e1c s\u00e1ch man th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o, khi\u1ebfn ch\u00fang t\u1ef1 y\u00ean h\u1ecdp, ch\u1edb l\u00e0m b\u1eady m\u00e0 m\u1eafc t\u1ed9i l\u1ec7, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng l\u00e0m m\u1ea5t thanh danh c\u1ee7a cha khi c\u00f2n s\u1ed1ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngh\u1ec7 An g\u1ea1o \u0111\u1eaft. Sai ph\u00e1t th\u00f3c kho 40.000 h\u1ed9c gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n ra.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Bi\u1ec7n l\u00fd L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u B\u00ecnh l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa, Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam l\u00e0m Tham hi\u1ec7p. B\u1ecdn B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n v\u00e0 V\u0169 Du \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u1ea5t ch\u1ee9c, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n l\u1ea5y hai ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y t\u00e2u c\u1eed \u0111\u1ec3 b\u1ed5 khuy\u1ebft. Vua n\u00f3i : \u201cThi\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng c\u00f2n \u00edt tu\u1ed5i\u201d. L\u00ea Ch\u1ea5t t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cB\u00ecnh t\u00ednh th\u1eadt th\u00e0, c\u00f3 \u0111\u1ea1i th\u1ec3, Thi\u00eam c\u00f3 t\u00e0i m\u1eabn c\u00e1n, hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng gi\u00fap nhau c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c\u201d. Vua b\u00e8n cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u1ee9c tr\u1eadt ph\u1ee7 huy\u1ec7n. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ph\u1ee7 \u0111\u1eb7t 2 Tri ph\u1ee7, tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t 2 Tri huy\u1ec7n, tr\u1eadt Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ec1u b\u1edbt \u0111i m\u1ed9t, ph\u1ee7 huy\u1ec7n n\u00e0o tr\u1ecdng y\u1ebfu th\u00ec \u0111\u1eb7t th\u00eam ph\u1ee7 \u0110\u1ed3ng tri v\u00e0 Huy\u1ec7n th\u1eeba \u0111\u1ec1u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. Tri ph\u1ee7 tr\u1eadt \u0111\u1ed5i l\u00ean T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, ph\u1ee7 \u0110\u1ed3ng tri, tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, Tri huy\u1ec7n tr\u1eadt \u0111\u1ed5i l\u00ean T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m, Huy\u1ec7n th\u1eeba, tr\u1eadt Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m. B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh 13 ph\u1ee7 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh (Th\u01b0\u1eddng T\u00edn, \u1ee9ng Ho\u00e0, Kho\u00e1i Ch\u00e2u, L\u00fd Nh\u00e2n, Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng, Ti\u00ean H\u01b0ng, Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng, Ngh\u0129a H\u01b0ng, Qu\u1ed1c Oai, V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, B\u00ecnh Giang, Ninh Giang, Kinh M\u00f4n) \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 \u0111\u1ed3ng tri, 9 huy\u1ec7n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh (Thanh Oai, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, Nam X\u01b0\u01a1ng, T\u1eeb Li\u00eam, Y\u00ean L\u00e3ng, Gia L\u00e2m, V\u0103n Giang, Ti\u00ean Du, Y\u00ean Phong), 10 huy\u1ec7n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh (T\u00e2n Long, V\u0129nh B\u00ecnh, Ki\u1ebfn H\u01b0ng, B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c, Thu\u1eadn An, B\u00ecnh An, V\u0129nh An, Ki\u1ebfn \u0110\u0103ng, Ki\u1ebfn Ho\u00e0) \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n th\u1eeba, ti\u1ec1n g\u1ea1o d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam \u0111\u1ec1u theo b\u1ed5ng c\u1ee7a ph\u1ea9m tr\u1eadt m\u00e0 c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh th\u00eam ng\u1ea1ch nh\u00e2n vi\u00ean kho thu\u1ed1c s\u00fang : ch\u1ee7 s\u1ef1, t\u01b0 v\u1ee5, m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi ; ch\u00e1nh b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi ; v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 14 ng\u01b0\u1eddi (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ee7 s\u1ef1 1 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, m\u1ed7i ch\u1ee9c 4 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh Ho\u00e1, tr\u1ea5n Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0m \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a, c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng. M\u01b0a to. Sai l\u1ec5 t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, l\u1ea5y Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e3nh tr\u1ea5n th\u1ee7 Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m \u00e1n tr\u1ea5n Thanh Hoa, H\u1eefu th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ecb trung l\u00e3nh \u00e1n tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nam \u0110\u1ecbnh. B\u1ed9 thu\u1ed9c c\u1ee7a Hi\u1ebfu h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n ph\u1ea5n k\u00edch v\u00e0 Ti\u1ec1n thu\u1eadn theo \u0111i th\u00fa \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh cho \u0111em \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 \u0111\u0103ng s\u1ed5 d\u00e2n \u0111inh v\u00e0 b\u00e1o b\u1ed9 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam. B\u1ed9 Binh t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u1eefng l\u1ea1i d\u1ecbch binh l\u00ednh c\u00e1c nha m\u00f4n v\u00e0 v\u1ec7 \u0111\u1ed9i \u1edf Kinh m\u00e0 m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u0111\u1ec3 sung th\u00ec x\u00e9t trong s\u1ed5 tuy\u1ec3n v\u00e0 \u0111\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u0103ng s\u1ed5 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00ea ph\u00f3. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u0103ng s\u1ed5 d\u00e2n \u0111inh theo k\u1ef3 b\u00e1o b\u1ed9, ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00e0 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f2n Ph\u00fa Y\u00ean tr\u1edf v\u00e0o \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh, v\u1eabn \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n m\u1edbi n\u1ed9p s\u1ed5, v\u00ec th\u1ebf \u1edf Kinh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin sung [l\u1ea1i d\u1ecbch binh l\u00ednh] th\u00ec kh\u00f4ng k\u00ea c\u1ee9u v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu ch\u1ec9 b\u1eb1ng v\u00e0o s\u1ed5 tuy\u1ec3n th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch th\u1ef1c. Xin l\u01b0\u1ee3ng t\u00ednh xa g\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n b\u00e1o s\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n xin t\u1eeb nay danh s\u00e1ch d\u00e2n \u0111\u0103ng s\u1ed5, Th\u1eeba Thi\u00ean m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o ; Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, 3 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o ; Gia \u0110\u1ecbnh 6 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin sung [l\u1ea1i d\u1ecbch binh l\u00ednh] \u1edf c\u00e1c nha m\u00f4n v\u1ec7 \u0111\u1ed9i \u1edf Kinh, th\u00ec b\u1ed9 Binh l\u1ea5y danh s\u00e1ch \u1ea5y \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu \u0111\u1ec3 x\u00e9t, qu\u1ea3 l\u00e0 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch m\u1edbi ph\u00ea chu\u1ea9n. N\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00f9ng h\u1ecd tr\u00f9ng t\u00ean th\u00ec theo ng\u00e0y th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc sau, ng\u01b0\u1eddi xin sung tr\u01b0\u1edbc th\u00ec bi\u00ean v\u00e0o ng\u1ea1ch, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u0103ng s\u1ed5 \u0111inh tr\u01b0\u1edbc th\u00ec ghi s\u1ed5. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc, ng\u01b0\u1eddi xin sung kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00e0n. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f3 t\u00ean t\u00f9 \u0103n c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam tr\u1ed1n tho\u00e1t, h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m quan qu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u01b0\u1eddi coi ng\u1ee5c v\u00e0 l\u00ednh ng\u1ee5c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3. B\u1ed9 H\u00ecnh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai tha. Nh\u00e2n th\u1ea5y ngo\u00e0i h\u1ea1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9 tr\u1ed1n ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ec7 khoan gi\u1ea3m, sai b\u1ed9 th\u1ea7n b\u00e0n. B\u1ed9 th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTham x\u00e9t t\u1eafc l\u1ec7 x\u1eed ph\u00e2n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Thanh, trong c\u00f3 ch\u00e9p m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u t\u00f9 tr\u1ed1n, d\u1eabu trong h\u1ea1n ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c m\u00e0 l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u00ecm b\u1eaft. \u0110\u1ea1i kh\u00e1i ph\u00e9p tr\u1eebng ph\u1ea1t r\u1ea5t nghi\u00eam \u0111\u1ec3 r\u0103n nh\u1eefng ng\u1ee5c quan v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi coi ng\u1ee5c s\u01a1 su\u1ea5t tr\u1ec5 n\u1ea3i. C\u00fai ngh\u0129, t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1eb7t ra h\u00ecnh lu\u1eadt m\u00e0 mu\u1ed1n khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 tr\u00e1nh, c\u00f2n vi\u1ec7c ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc t\u1ed9i t\u00ecnh, t\u1eeb n\u1eb7ng \u0111\u1ebfn nh\u1eb9, t\u1eeb nh\u1eb9 \u0111\u1ebfn n\u1eb7ng, th\u00ec n\u00ean tu\u1ef3 nghi ngh\u0129 x\u1eed, kh\u00f4ng n\u00ean nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh g\u1eafn ch\u1eb7t. Nay ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ng\u1ee5c \u0111\u1ec3 t\u00f9 tr\u1ed1n m\u00e0 trong h\u1ea1n t\u00ecm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 tha t\u1ed9i, n\u1ebfu ngo\u00e0i h\u1ea1n m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t s\u1eb5n l\u1ec7 khoan gi\u1ea3m, th\u00ec s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi coi ng\u1ee5c v\u00e0 l\u00ednh ng\u1ee5c l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u1eddng, s\u1ebd \u0111\u1ebfn m\u1edf l\u1ecfng g\u00f4ng c\u00f9m, c\u1ed1 tha t\u00f9 ph\u1ea1m, r\u1ed3i n\u00f3i d\u1ed1i l\u00e0 tr\u1ed1n m\u1ea5t kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ec3 mong kh\u1ecfi t\u1ed9i, c\u00e1i t\u1ec7 \u1ea5y kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 cho l\u1edbn d\u1ea7n. V\u1eady xin g\u1eb7p vi\u1ec7c th\u00ec x\u00e9t t\u00ecnh \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc n\u1eb7ng nh\u1eb9 m\u00e0 khoan gi\u1ea3m hay tha b\u1ed5ng, \u0111\u1ec1u do b\u1ec1 tr\u00ean \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 cho k\u1ebb gian ho\u1ea1t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m b\u1eady, m\u00e0 k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng b\u1ed5 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phi\u00ean An l\u00e0 Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u00e1c qu\u00e2n, Cai b\u1ea1 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y trong m\u1ed9t h\u1ea1t tr\u1ea5n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng v\u1edbi kh\u00e1ch bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111\u00e1nh b\u1ea1c, nh\u00e2n l\u1ea5y n\u1ee3 c\u0169 l\u00e0m ti\u1ec1n thua b\u1ea1c v\u00e0 \u0111\u00fat c\u1ee7a cho V\u1ec7 u\u00fd Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u1ebf \u0111\u1ec3 xin tr\u1ea5n b\u1ecf n\u1ee3 \u1ea5y \u0111i. Th\u00e0nh th\u1ea7n bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng, ngh\u0129 x\u1eed T\u1ea5n Hu\u1ef3nh v\u00e0 \u0110\u0103ng Doanh c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng ba c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i, b\u00e8n b\u1ed5 c\u00e1c ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi h\u01a1n 4.900 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 n\u0103m qu\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ec1 Kinh thao di\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111i \u0111\u00e0y \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi m\u00e3n h\u1ea1n, th\u00e0nh th\u1ea7n t\u01b0 l\u00ean b\u1ed9 H\u00ecnh. B\u1ed9 th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e2u cho l\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd nh\u1eefng t\u00f9 \u0111\u1ed3 \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f9ng Thanh Ngh\u1ec7, B\u1eafc Th\u00e0nh ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh, trong \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 k\u1ebb c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e1nh gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft, x\u1eed l\u01b0u m\u00e0 chu\u1ea9n \u0111\u1ed3, kh\u00e1c h\u1eb3n v\u1edbi t\u00f9 th\u01b0\u1eddng b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i tha c\u1ea3 th\u00ec nh\u1eb9 n\u1eb7ng kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. Hu\u1ed1ng chi b\u1ecdn \u1ea5y v\u1ed1n t\u00ednh hung t\u1ee3n, tha ra ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 ch\u1eeba, s\u1ebd l\u1ea1i l\u00e0m h\u1ea1i cho d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Nay xin so s\u00e1nh t\u1ed9i t\u00ecnh m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t x\u1eed tr\u00ed. Ph\u00e0m k\u1ebb ph\u1ea1m \u0111\u00e1ng l\u00e0 m\u00e3n \u0111\u1ed3, t\u1ed5ng \u0111\u1ed3 ((1) M\u00e3n \u0111\u1ed3 : \u0111\u1ed3 3 n\u0103m &#8211; T\u1ed5ng \u0111\u1ed3 : \u0110\u1ed3 4 n\u0103m (Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t lu\u1eadt l\u1ec7, quy\u1ec3n I, ch\u01b0\u01a1ng 27, 29)), th\u00ec m\u00e3n h\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c tha ; nh\u1eefng k\u1ebb nh\u1edd gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3n t\u1ed9i \u0111\u1ed3, t\u1ed5ng \u0111\u1ed3, chu\u1ea9n \u0111\u1ed3, c\u00f9ng t\u1ed9i tam l\u01b0u ((2) Tam l\u01b0u : l\u01b0u c\u00f3 3 b\u1eadc, th\u1ee9 nh\u1ea5t 2.000 d\u1eb7m, th\u1ee9 nh\u00ec 2.500 d\u1eb7m, th\u1ee9 ba 3.000 d\u1eb7m) chu\u1ea9n \u0111\u1ed3, t\u1ed9i m\u00e3n l\u01b0u ((3) M\u00e3n l\u01b0u : l\u01b0u 3.000 d\u1eb7m) chu\u1ea9n \u0111\u1ed3, l\u1ea1i ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f3 nh\u1ecdc th\u00ec khi m\u00e3n h\u1ea1n xin \u0111em b\u1ed5 l\u00e0m binh, theo c\u00e1c tr\u1ea5n qu\u1ea3n th\u00fac \u0111\u1ec3 ch\u00fang bi\u1ebft r\u0103n s\u1ee3, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m b\u1eady, m\u00e0 sai ph\u00e1i vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u0169ng c\u00f3 \u00edch l\u1ee3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho con Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed7, con L\u00ea Ch\u1ea5t l\u00e0 L\u00ea H\u1eadu, l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Tr\u1ecbnh V\u0103n Th\u00e0nh v\u00ec vi\u1ec7c dung t\u00fang ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ed1i l\u1ed9 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. L\u1ea5y th\u1ef1 K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Tu\u00e2n l\u00e0m Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110inh Phi\u00ean c\u00f3 t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc kia Ngh\u1ec7 An l\u00e0m danh s\u00e1ch b\u00e1ch th\u1ea7n, thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf tr\u1ea5n l\u00e0 Ho\u00e0ng Ngh\u0129a H\u1ef1u v\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Qu\u1ef3nh nh\u00e2n \u0111\u00f3 thay \u0111\u1ed5i s\u1eafc th\u1ea7n, l\u1ea1i c\u00f3 s\u1eafc phong c\u1ee7a gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n c\u0169ng s\u1eafp l\u1eabn v\u00e0o. Ng\u00e0y \u1ea5y, \u0110inh Phi\u00ean m\u1ed9t m\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5, giao cho Thi\u00eam s\u1ef1 l\u00e0 L\u01b0u C\u00f4ng \u0110\u1ea1o, c\u00f9ng b\u1ed9 ty l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hi\u1ec3n, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh L\u1eadp nh\u1eadn x\u00e9t, kh\u00f4ng tr\u00edch ra \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 gian d\u1ed1i, \u0110inh Phi\u00ean c\u1ee9 th\u1ebf \u0111\u1ec1 t\u00e2u. Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c x\u00e9t vi\u1ec7c \u1ea5y ra. Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n x\u1eed. \u0110\u1ebfn nay \u00e1n th\u00e0nh, \u0110inh Phi\u00ean b\u1ecb 100 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i H\u00e0 Ti\u00ean ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i (sau \u0111\u1ed5i ph\u00e1t \u0111i Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i), C\u00f4ng \u0110\u1ea1o ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c t\u00e2n c\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i ; \u0110\u1ee9c Hi\u1ec3n v\u00e0 \u0110\u00ecnh L\u1eadp ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u1ec1 d\u00e2n ; Ngh\u0129a H\u1ef1u b\u1ecb ch\u00e9m ; Ng\u1ecdc Qu\u1ef3nh b\u1ecb m\u00e3n l\u01b0u ; tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. S\u00e1ch t\u00e2u b\u1ecb b\u00e1c tr\u1ea3 v\u1ec1. S\u1eafc ng\u1ee5y th\u00ec ti\u00eau hu\u1ef7 h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 \u0111\u00f2i h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng c\u00e1c khoa c\u00f2n \u1edf qu\u00ea qu\u00e1n \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ee3i tuy\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n Th\u00e0nh ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ngh\u0129 Th\u00e0nh b\u1eaft gi\u1eb7c c\u00f3 c\u00f4ng, t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, cho 300 quan ti\u1ec1n, 20 t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 ti\u1ec7p Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea Huy T\u00edch th\u1ef1 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Ngh\u1ec7 An ra B\u1eafc, tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111\u1eb7t cai huy\u1ec7n, k\u00fd huy\u1ec7n, cai t\u1ed5ng, ph\u00f3 t\u1ed5ng, danh hi\u1ec7u ph\u1ee9c t\u1ea1p, b\u00e8n chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, t\u1ed5ng ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t 1 cai t\u1ed5ng, do th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ecdn nh\u1eefng cai t\u1ed5ng, ph\u00f3 t\u1ed5ng th\u1ef1c th\u1ee5, t\u00e2u xin b\u1ed5 th\u1ee5 ; n\u1ebfu c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec ch\u1ecdn \u1edf trong \u0111\u00e1m quy\u1ec1n sai cai huy\u1ec7n, k\u00fd huy\u1ec7n, cai t\u1ed5ng, ph\u00f3 t\u1ed5ng, x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00ec c\u1ea5p b\u1eb1ng [cho l\u00e0m cai t\u1ed5ng], th\u00ed sai 3 n\u0103m, kh\u00f4ng l\u1ed7i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5. C\u00f2n th\u1eeba cho v\u1ec1 ch\u1ecbu sai d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Bi\u00ean Ho\u00e0 th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Trung d\u00e2ng s\u00e1ch Qu\u1ed1c tri\u1ec1u di\u1ec5n ch\u00ed. Th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u00ean binh d\u00e2n hai th\u00f4n An Ho\u00e0 \u0111\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2n Ho\u00e0 tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh l\u00e0m ba hi\u1ec7u nh\u1ea5t nh\u1ecb tam c\u1ee7a chi V\u00f5 c\u1ef1, l\u1ec7 theo th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 dao d\u1ecbch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n. Bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng d\u00e2n hai th\u00f4n \u1ea5y t\u1ef1 xu\u1ea5t t\u00e0i l\u1ef1c, theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m hai v\u1ec7 V\u00f5 c\u1ef1 nh\u1ea5t nh\u1ecb. Sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u1ecbu l\u1ec7 k\u00e9n binh nh\u01b0 d\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n. \u0110\u1ebfn nay d\u00e2n \u1ea5y b\u00e0y xin, c\u1ee9 hi\u1ec7n s\u1ed1 binh d\u00e2n bi\u00ean l\u00e0m chi V\u00f5 c\u1ef1, l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec theo h\u00e0ng ng\u0169, l\u00fac kh\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00ec v\u1ec1 qu\u00e1n m\u01b0u sinh, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi b\u00ecnh d\u00e2n. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111\u1ec1 th\u1ec9nh cho. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 d\u1eadu, t\u1ebf H\u1ee3p h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1eb1ng n\u0103m t\u1ebf H\u01b0\u1edfng \u1edf mi\u1ebfu, tr\u1eabm \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh k\u1ef3. Nay theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9, cho \u0111\u1eb7t th\u00eam l\u1ec5 H\u1ee3p h\u01b0\u1edfng, c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ed1n l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng \u1edf b\u1ed1n th\u00e1ng m\u1ea1nh th\u00e0nh n\u0103m l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng. \u0110i\u1ec3n l\u1ec5 r\u1ea5t quan h\u1ec7, s\u00e1ng l\u1eadp t\u1eeb nay. N\u0103m nay tr\u1eabm \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, sang n\u0103m \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu, c\u00f2n c\u00e1c mi\u1ebfu kh\u00e1c \u0111\u1ec1u sai t\u1ebf thay nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy c\u1ea5p c\u00e1o s\u1eafc cho Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng dinh qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n Kim Ph\u1ea9m. Ph\u1ea9m l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 Th\u1eadn V\u1ecb (huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean), Nam \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng, x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t ngh\u0129a binh, v\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ch\u1ebft tr\u1eadn, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng dinh qu\u1eadn c\u00f4ng m\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 c\u00e1o s\u1eafc ; \u0111\u1ebfn nay ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u [g\u1ecdi Ph\u1ea9m l\u00e0 ch\u00fa b\u00e1c] l\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n Kim Di\u1ec7u \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u xin. Vua nh\u1edb ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng c\u0169, sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n truy c\u1ea5p, l\u1ea1i cho 3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu. Anh Ph\u1ea9m l\u00e0 Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Tr\u00e2n v\u00e0 Nguy\u1ec5n An c\u00f9ng \u1ee9ng ngh\u0129a v\u1edbi Ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u ch\u1ebft tr\u1eadn, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng V\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00fac \u1ea5n \u201cTuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng\u201d v\u00e0 d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 cho ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa v\u00e0 Ninh B\u00ecnh, m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng cho gi\u00e1m sinh Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, l\u1ea5y kho\u00e1 h\u1ea1ch b\u1ed1n th\u00e1ng tr\u1ecdng [t\u1ee9 tr\u1ecdng] chia h\u1ea1ng c\u1ea5p cho. (H\u1ea1ng \u01b0u, m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 3 quan, g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng, d\u1ea7u 5 c\u00e2n ; H\u1ea1ng th\u1ee9, ti\u1ec1n 1 quan 5 ti\u1ec1n, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, d\u1ea7u 3 c\u00e2n. Ai hai kho\u00e1 \u0111\u1ec1u \u01b0u, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng. Ai ba kho\u00e1 \u0111\u1ec1u \u01b0u, do b\u1ed9 t\u00e2u xin b\u1ed5 d\u00f9ng. Kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc b\u00ecnh, kho\u00e1 n\u00e0y \u01b0u, th\u00ec c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng theo h\u1ea1ng \u01b0u. Kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc \u01b0u, kho\u00e1 n\u00e0y b\u00ecnh, c\u00f9ng kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc th\u1ee9, kho\u00e1 n\u00e0y b\u00ecnh, c\u00f9ng hai kho\u00e1 \u0111\u1ec1u b\u00ecnh, th\u00ec c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng theo h\u1ea1ng th\u1ee9. Kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc b\u00ecnh, kho\u00e1 n\u00e0y th\u1ee9, \u0111\u00ecnh c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng. Hai kho\u00e1 \u0111\u1ec1u th\u1ee9, \u0111\u00ecnh c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng 2 th\u00e1ng. B\u1ed1n kho\u00e1 \u0111\u1ec1u th\u1ee9 th\u00ec b\u1ecb \u0111u\u1ed5i).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ecb th\u1ea7n b\u00e0n vi\u1ec7c h\u1ecdc, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00e0m th\u00e1i t\u1eed, sau khi v\u1ea5n an \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0n r\u1ed7i, kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec, ch\u1ec9 ch\u0103m xem s\u00e1ch. Ph\u00e0m nh\u1eefng s\u1eed H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ed1ng, Nguy\u00ean, Minh, kh\u00f4ng b\u1ed9 n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng xem ; nh\u01b0ng t\u00ednh tr\u1eabm kh\u00f4ng nh\u1edb l\u00e2u, n\u00ean khi n\u00f3i chuy\u1ec7n, nh\u1edb \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u0169 nh\u00e0 Nguy\u00ean, nh\u00e0 Minh, c\u00f3 khi nh\u1edb vi\u1ec7c m\u00e0 qu\u00ean t\u00ean ng\u01b0\u1eddi, tr\u1eabm h\u1ecfi c\u00e1c khanh, c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 l\u1ebd ch\u01b0a \u0111\u1ecdc ch\u0103ng ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh Phan Huy Th\u1ef1c t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb \u0111\u1eddi L\u00ea tr\u1edf l\u1ea1i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc thi c\u1eed ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc c\u00e1c s\u1eed H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ed1ng l\u00e0m l\u1ed1i t\u1eaft thi c\u1eed\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cT\u1eeb Nguy\u00ean, Minh cho \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i Thanh c\u00f3 \u0111\u1ebfn 6, 7 tr\u0103m n\u0103m. C\u1ee9 nay m\u00e0 xem th\u00ec t\u1eeb T\u1ed1ng tr\u1edf l\u00ean \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u0111\u1eddi th\u00e1i c\u1ed5 r\u1ed3i, m\u00e0 k\u1ebb h\u1ecdc gi\u1ea3 b\u1ecf g\u1ea7n c\u1ea7u xa l\u00e0 c\u1edb l\u00e0m sao ?\u201d. L\u1ea1i quay h\u1ecfi Thi\u00eam s\u1ef1 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c. L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n c\u0169ng ch\u1ec9 h\u1ecdc v\u0103n c\u1eed nghi\u1ec7p m\u00e0 th\u00f4i\u201d. Vua l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cV\u0103n c\u1eed nghi\u1ec7p l\u00e0m l\u1ea7m ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 l\u00e2u. Tr\u1eabm cho r\u1eb1ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u1eabn kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Nay v\u0103n c\u1eed nghi\u1ec7p ch\u1ec9 c\u00e2u n\u1ec7 s\u00e1o c\u0169, l\u00ean m\u1eb7t v\u1edbi nhau, \u0111\u1ee9ng ri\u00eang phe ph\u00e1i, nh\u00e2n ph\u1ea9m l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m cao th\u1ea5p, khoa tr\u01b0\u1eddng l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m \u0111\u1ed7 h\u1ecfng, h\u1ecdc h\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ebf, l\u1ea1 g\u00ec nh\u00e2n t\u00e0i m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t k\u00e9m. Nh\u01b0ng t\u1eadp t\u1ee5c theo nhau, kh\u00f3 m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i. V\u00e0i n\u0103m n\u1eefa n\u00ean b\u00e0n thay \u0111\u1ed5i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Vi\u1ec7n s\u1ee9 Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c h\u00e0nh nh\u00e2n c\u1ee7a ty H\u00e0nh nh\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng n\u0103m tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, theo s\u1ed5 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n n\u0103m ngo\u00e1i d\u00e2n s\u1ed1 c\u0169ng c\u00f3 n\u01a1i t\u0103ng n\u01a1i gi\u1ea3m, nh\u1eefng n\u01a1i d\u00e2n \u00edt l\u00ednh nhi\u1ec1u th\u00ec \u0111\u00e3 t\u1ea1m ho\u00e3n b\u1eaft l\u00ednh \u0111\u1ec3 th\u01b0 cho d\u00e2n, c\u00f2n n\u01a1i n\u00e0o d\u00e2n nhi\u1ec1u l\u00ednh \u00edt th\u00ec xin c\u1ee9 s\u1ed1 th\u1eeba, 7 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecdn 1, c\u00f9ng d\u00e2n xi\u00eau t\u00e1n m\u1edbi v\u1ec1, t\u1ef1<\/p>\n\n\n\n<p>7 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, c\u0169ng theo s\u1ed1 m\u00e0 b\u1eaft l\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i. \u0110\u1ec1u cho r\u1eb1ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ecdn l\u00ednh \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p, n\u0103m Gia Long th\u1ee9 6 [1807] \u0111\u00e3 b\u1ecf s\u1ed5 th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh c\u0169, g\u1ed9p l\u00e0m s\u1ed5 \u0111inh, s\u1ed1 l\u00ednh v\u1eabn theo ng\u1ea1ch c\u0169, v\u1ed1n kh\u00f4ng v\u00ec s\u1ed1 d\u00e2n nhi\u1ec1u \u00edt m\u00e0 t\u0103ng gi\u1ea3m ng\u1ea1ch l\u00ednh. Nay nh\u1eefng d\u00e2n th\u1eeba s\u1ed1, xin t\u1ea1m ho\u00e3n d\u1eebng k\u00e9n l\u00ednh, c\u00f2n d\u00e2n xi\u00eau t\u00e1n m\u1edbi v\u1ec1, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1edf, c\u0169ng n\u00ean khoan th\u1ee9 cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan \u0111i thanh tra t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd theo th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea Qu\u1ed1c Th\u00e1i quy\u1ec1n l\u0129nh bi\u1ec1n binh \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n, theo tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh sai ph\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c qu\u00e2n t\u1eadp b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn s\u00fang nh\u1ecf, chia h\u1ea1ng th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh C\u00fac, ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Qu\u1eadn c\u00f4ng, h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c h\u01a1n 20 n\u0103m, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eaft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn nay l\u1ea1i ch\u1ee9a nu\u00f4i L\u00ea Duy Khang, n\u00f3i l\u00e1o l\u00e0 con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea \u0111\u1ec3 l\u1eeba d\u00e2n ngu, ng\u1ea7m h\u1ecdp \u1edf n\u00fai Tam Tu, x\u00e3 Th\u1ea7n Sa (thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u1ed9ng H\u1ef7), chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n, \u0111\u1eb7t ra danh hi\u1ec7u ng\u1ee5y \u0111\u1ec3 m\u01b0u kh\u1edfi lo\u1ea1n. Th\u00e0nh th\u1ea7n nghe b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c sai Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh, Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Trung qu\u00e2n l\u00e0 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n S\u00e1ch c\u00f9ng Tr\u1ea5n th\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Phan V\u0103n H\u00e0i, \u0111\u1ec1u \u0111em binh v\u00e0 voi, chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng s\u00e0o huy\u1ec7t. Gi\u1eb7c \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng 800 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1ng c\u1ef1. Qu\u00e2n ta ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 30 \u0111\u1ea7u, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 40 t\u00ean. Gi\u1eb7c thua to, b\u1ecf c\u1edd tr\u1ed1ng, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi ch\u1ea1y tr\u1ed1n, ch\u1ebft \u1edf r\u1eebng r\u00fa r\u1ea5t nhi\u1ec1u. C\u00fac ch\u1ea1y tr\u1ed1n sang x\u00e3 \u0110\u1ee9c L\u00e2n (huy\u1ec7n T\u01b0 N\u00f4ng). Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Th\u00e2n \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u00ecm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c C\u00fac c\u00f9ng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua khen, th\u01b0\u1edfng cho Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh v\u00e0 L\u00ea V\u0103n S\u00e1ch k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u1ec1u 1 th\u1ee9 ; V\u00f5 V\u0103n Th\u00e2n tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, cho \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 thanh g\u01b0\u01a1m \u0111\u1ea7u s\u01b0 t\u1eed m\u1ea1 v\u00e0ng c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn th\u00ec th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c, th\u1ef1c th\u1ee5 v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c theo th\u1ee9 b\u1eadc. Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p h\u1eadu. C\u00fac b\u1ecb x\u1eed t\u1eed b\u1eb1ng l\u0103ng tr\u00ec. \u0110\u1ed3 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri \u0110\u1ecbch (ng\u1ee5y x\u01b0ng Ti\u1ebft ch\u1ebf), Ng\u00f4 M\u1eadu (ng\u1ee5y x\u01b0ng Tham qu\u00e2n), \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh Quy\u1ebfn (ng\u1ee5y x\u01b0ng Th\u1ed1ng l\u00e3nh), t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf S\u01a1n Nam. V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft \u0111i. Th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng 1 th\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c cho Ho\u00e0ng Trung \u0110\u1ed3ng l\u00e0m Ch\u00e1nh tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u00f4ng hi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi tr\u01b0\u1edbc T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t sai thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ed9 \u0111i thuy\u1ec1n bu\u00f4n sang c\u00e1c n\u01b0\u1edbc b\u00ean ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao t\u00ecm mua \u0111\u1ed3 binh d\u1ee5ng, b\u1ecb gi\u00f3 b\u1ea1t \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n \u0110\u00e0o Quai [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Dawei\">Dawei<\/a>] n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n. Quan tr\u1ea5n \u1ea5y b\u1eaft \u0110\u1ed9 \u0111\u01b0a v\u1ec1 th\u00e0nh An Ho\u00e0 [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Inwa\">Ava<\/a>]. Vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Bagyidaw\">Bagyidaw<\/a>] ng\u1edd \u0110\u1ed9 l\u00e0 gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, x\u00e9t h\u1ecfi nghi\u00eam ng\u1eb7t. \u0110\u1ebfn l\u00fac bi\u1ebft l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ta, b\u00e8n h\u1eadu \u0111\u00e3i \u0111\u01b0a v\u1ec1 ; nh\u00e2n sai b\u1ed3i th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn H\u1ee3p Th\u1ea7n Th\u0103ng Th\u1ee5, Nh\u0129 Mi\u00eau Ty Ch\u00ed, Tu Gi\u00e1 N\u00f4 Tha \u0111em qu\u1ed1c th\u01b0 v\u00e0 ph\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u1ebfn d\u00e2ng (1 c\u00e1i \u1ea5n v\u00e0ng, 40 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng, 1 c\u00e1i h\u1ed9p tr\u1ea7u s\u01a1n \u0111\u1ecf, 1 chu\u1ed7i h\u1ea1t ch\u00e2u kh\u00f4ng ch\u00e1y, 1 b\u1ee9c chi\u00ean t\u01a1 \u0111\u1ecf, tr\u1eebu t\u01a1 \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng v\u00e0 tr\u1eebu t\u01a1 t\u1ed1 h\u1ed3ng m\u1ed7i th\u1ee9 2 b\u1ee9c). S\u1ee9 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh. Th\u00e0nh th\u1ea7n sai d\u1ecbch th\u01b0 t\u00e2u l\u00ean. Th\u01b0 l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u01b0\u1edbc \u1ea5y v\u1eabn mu\u1ed1n giao hi\u1ebfu t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh, kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long \u0111\u00e3 2 l\u1ea7n sai s\u1ee9 \u0111i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay nghe nh\u00e0 vua m\u1edbi n\u1ed1i ng\u00f4i, n\u01b0\u1edbc \u1ea5y vui m\u1eebng l\u1eafm, d\u00e2ng th\u01b0 l\u00ean t\u00e2u, v\u00e0 xin n\u01b0\u1edbc ta tuy\u1ec7t giao v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. [xem <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Gibson_(s%E1%BB%A9_gi%E1%BA%A3_Mi%E1%BA%BFn_%C4%90i%E1%BB%87n)\">Gibson (s\u1ee9 gi\u1ea3 Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n)<\/a>]<\/p>\n\n\n\n<p>Vua v\u1eddi \u0111\u1ea1i th\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Huy\u00ean, Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh cho l\u00e0 n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam th\u00f9 nhau l\u00e2u \u0111\u1eddi, nay \u0111\u1ebfn th\u00f4ng hi\u1ebfu, \u00fd \u0111\u1ed3 c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 ta v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u00e3 ho\u00e0 hi\u1ebfu v\u1edbi nhau, m\u00e0 l\u1ea1i giao th\u00f4ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam ch\u01b0a ch\u1eafc kh\u00f4ng ng\u1edd, kh\u00f4ng b\u1eb1ng h\u1eadu t\u1ee9 m\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec1. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng cho r\u1eb1ng d\u1eaft d\u00edu ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng xa \u0111\u1ebfn, \u0111\u1eddi x\u01b0a l\u1ea5y l\u00e0m r\u0103n ; nh\u01b0ng k\u1ebb m\u1ebfn ngh\u0129a m\u00e0 \u0111\u1ebfn, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean c\u1ef1. Hu\u1ed1ng chi Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n th\u00f9 v\u1edbi Xi\u00eam, kh\u00f4ng can thi\u1ec7p g\u00ec \u0111\u1ebfn ta, ta kh\u01b0\u1edbc t\u1eeb Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam ch\u01b0a ch\u1eafc c\u00e1m \u01a1n ta. Xin c\u1ee9 nh\u1eadn l\u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta sang Xi\u00eam, vua tr\u01b0\u1edbc n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111\u00e3 sai qu\u00e2n gi\u00fap m\u1ed9t l\u1ea7n, nh\u01b0ng sai t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, l\u00e0m m\u1ea5t l\u00f2ng d\u00e2n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh tan ph\u1ea3i ch\u1ea1y, t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau s\u1ee3 oai gi\u1eb7c, kh\u00f4ng d\u00e1m h\u00e9 r\u0103ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c xu\u1ea5t binh n\u1eefa, cho n\u00ean Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta, kh\u00f4n ngoan t\u00ednh tr\u1eddi, bi\u1ebft c\u01a1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i m\u01b0\u1ee3n qu\u00e2n c\u1ee7a h\u1ecd m\u00e0 b\u1ecb ki\u1ec1m ch\u1ebf, b\u00e8n t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, li\u1ec1n \u0111\u00eam \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. T\u1eeb \u0111\u1ea5y chi\u00eau t\u1eadp nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ef1u thu\u1ed9c, r\u1ed9ng n\u1ed9p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u1ebfn, oai tr\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u tan v\u1ee1, r\u1ed3i l\u1ea5y c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, th\u1ed1ng nh\u1ea5t giang s\u01a1n, c\u00f3 th\u00e8m nh\u1edd m\u1ed9t m\u0169i t\u00ean m\u1ed9t t\u1ea5c g\u01b0\u01a1m c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u00e2u. Vi\u1ec7c \u1ea5y ch\u1eb3ng nh\u1eefng quan d\u00e2n n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u1ed9i oai tr\u1eddi, m\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u ph\u1ee5c s\u1ee9c th\u1ea7n. Nh\u01b0ng Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta l\u1ea1i ngh\u0129 t\u1ea5m l\u00f2ng t\u1ed1t bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, h\u1ecd l\u1ea1i l\u00e0 l\u00e1ng gi\u1ec1ng, n\u00ean t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd v\u1eabn cho giao hi\u1ebfu. tr\u1eabm noi theo ph\u00e9p c\u0169, h\u00e1 l\u1ea1i nghe l\u1eddi n\u00f3i ngo\u00e0i m\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh t\u01b0\u1edbc b\u1ecf ngh\u0129a l\u00e1ng gi\u1ec1ng. N\u1ebfu ng\u00e0y kh\u00e1c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam m\u01b0u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng t\u1ed1t, m\u00e0 g\u00e2y h\u1ea5n \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean, th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ebd ph\u1ea3i tr\u00e1i, b\u00ean n\u00e0o ph\u1ea3i th\u00ec kho\u1ebb, tr\u1eddi s\u1ebd gi\u00fap cho, m\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m m\u1ed9t n\u1eeda thu c\u00f4ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i. Nay t\u1ef1 tr\u1eabm xem ra th\u00ec quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ebd b\u1ecf giao hi\u1ebfu g\u00e2y hi\u1ec1m th\u00f9 \u0111\u1ec3 nh\u1ecdc qu\u00e2n l\u00ednh. V\u1eady l\u1eddi xin c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n kh\u00f4ng cho thi h\u00e0nh. Nh\u01b0ng ngh\u0129 s\u1ee9 th\u1ea7n v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n \u0111i xa, gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1i g\u1eb7p ho\u1ea3 tai, n\u00ean tr\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ed3 c\u1ed1ng m\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 s\u1ee9 th\u1ea7n\u201d (Th\u01b0\u1edfng cho qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng : qu\u1ebf 23 c\u00e2n, sa, l\u1ee5a, the, tr\u1eebu m\u1ed7i th\u1ee9 100 t\u1ea5m, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t 1.000 c\u00e2n. Th\u01b0\u1edfng cho s\u1ee9 th\u1ea7n : Ch\u00e1nh s\u1ee9, b\u1ea1c 100 l\u1ea1ng ; Ph\u00f3 s\u1ee9, b\u1ea1c 80 l\u1ea1ng ; \u00e1o m\u1edf b\u1ee5ng b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n m\u00e3ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e1i ; qu\u1ea7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e1i. Qu\u00e2n \u0111i theo 40 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 4 l\u1ea1ng b\u1ea1c, \u00e1o m\u1edf b\u1ee5ng b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n l\u00f4ng \u0111\u1ecf v\u00e0 qu\u1ea7n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e1i). Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n vi\u1ebft th\u01b0 tr\u1ea3 l\u1eddi. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n l\u1ea1i xin trong c\u1ed1ng ph\u1ea9m nh\u1eadn 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng (kh\u1ea3m h\u1ed3ng b\u1ea3o th\u1ea1ch) \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi xa.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi xin. Sai Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n U\u1ea9n v\u00e0 Ch\u00e1nh tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh Ho\u00e0ng Trung \u0110\u1ed3ng \u0111em binh thuy\u1ec1n v\u00e0 mang l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n 6 th\u00e1ng, \u0111\u01b0a s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n th\u00ec v\u1ec1. L\u1ea1i sai b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y b\u00e1o cho n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. Ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam g\u1eedi th\u01b0 \u0111\u1ebfn t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd c\u00e1c ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd, Ch\u00ednh \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng \u1edf cung T\u1eeb Th\u1ecd, Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111em qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5, \u0111\u1ec1u v\u00e2ng ch\u1ec9 T\u1eeb cung mi\u1ec5n cho c\u00e1c quan kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ea7u m\u1eebng. Ng\u1eeda th\u1ea5y \u0111\u1ee9c khi\u00eam cung c\u1ee7a Th\u00e1nh t\u1eeb s\u00e1ng r\u1ee1 x\u01b0a nay, \u0111\u1ee7 r\u1ea1ng \u0111i\u1ec1u hay tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m b\u1ea3o cho \u0111\u1eddi sau, b\u1ecdn th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 : \u0110\u1ee9c ho\u00e1 r\u1ed9ng r\u00e3i, b\u1ed1n b\u1ec3 c\u00f9ng tr\u00f4ng ; k\u00ednh \u0111\u1ed9i l\u00f2ng th\u00e0nh, t\u00ednh tr\u1eddi s\u1eb5n c\u00f3. Nay Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu n\u1ed1i \u0111\u1ee9c t\u1ed1t Kinh th\u1ea5t ((1) Kinh th\u1ea5t : n\u01a1i cung \u0111\u00ecnh nh\u00e0 Chu, v\u1ee3 V\u0103n v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Th\u00e1i T\u1ef1 n\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9c t\u1ed1t c\u1ee7a m\u1eb9 ch\u1ed3ng l\u00e0 Th\u00e1i Nh\u00e2m) \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng vinh quang, th\u1ea7n li\u00eau l\u1edbn nh\u1ecf ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c theo ban m\u00e0 ch\u00fac th\u1ecd, l\u00f2ng th\u00e0nh nh\u1ecf m\u1ecdn kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00fai tr\u00f4ng l\u01b0\u1ee3ng th\u00e1nh soi x\u00e9t, chuy\u1ec3n \u0111\u1ea1t l\u00ean T\u1eeb cung, xu\u1ed1ng l\u1ec7nh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau cho c\u00e1c quan theo ban ch\u00fac m\u1eebng, \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng t\u00f4i con k\u00ednh m\u1ebfn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1edd t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd b\u1ea7y t\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n ch\u01b0a cho. Vua n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 qu\u1ea7n th\u1ea7n th\u00e0nh kh\u1ea9n l\u1eafm, xin m\u00e3i hai ba l\u1ea7n, Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu m\u1edbi cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 tri\u1ec3n h\u1ea1n cu\u1ed1i n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00e0m c\u00e1c gi\u1ea5y t\u1edd c\u1ee7a c\u00e1c nha tu\u00e2n l\u1eddi ngh\u1ecb ph\u1ea3i l\u00e0m m\u00e0 trong n\u0103m ch\u01b0a l\u00e0m xong, \u0111\u1ec1u l\u00e0m s\u1edb xin ho\u00e3n \u0111\u1ebfn sang n\u0103m, sau ng\u00e0y khai \u1ea5n s\u1ebd l\u00e0m d\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 d\u00e2ng nghi ch\u00fa ch\u1ea7u m\u1eebng t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n. (Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, ho\u00e0ng<\/p>\n\n\n\n<p>t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n, tr\u0103m quan l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1. Quan th\u1eeba ch\u1ebf l\u0129nh ch\u1ec9 tuy\u00ean r\u1eb1ng : \u201cT\u1ebft m\u1eebng \u0111\u1ea7u n\u0103m, c\u00f9ng c\u00e1c khanh c\u00f9ng vui, ban y\u1ebfn th\u01b0\u1edfng theo th\u1ee9 b\u1eadc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecdc xong, ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n, tr\u0103m quan l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 \u01a1n. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u theo nghi th\u1ee9c th\u01b0\u1eddng).<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XXV<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1p th\u00e2n, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 (1824) (Thanh \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 4), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1. Vua th\u00e2n \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd, l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eebng tu\u1ed5i. T\u1eeb n\u0103m \u1ea5y l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. Ban \u00e2n chi\u1ebfu cho trong ngo\u00e0i Kinh. L\u1eddi chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eddi cao che tr\u00f9m bao kh\u1eafp, sinh mu\u00f4n v\u1eadt \u1edf ng\u00e0y m\u00f9a xu\u00e2n ; \u0111\u1ea5ng v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 k\u00ednh theo \u0111\u1ea1o tr\u1eddi, ban b\u1ed5 \u0111\u1ee9c nh\u00e2n, \u0111i\u1ec1u ho\u00e0 ch\u00ednh l\u1ec7nh, m\u1eebng r\u1ee1 ban ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u00f9a xu\u00e2n, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1eddi ti\u1ebft m\u00e0 nu\u00f4i mu\u00f4n v\u1eadt. Tr\u1eabm v\u00e2ng ch\u1ecbu m\u1ec7nh tr\u1eddi, n\u1ed1i theo nghi\u1ec7p c\u1ea3. S\u00e2u ngh\u0129 \u0111\u1ea1o vua l\u00e0 l\u1edbn, ch\u1eb3ng d\u00e1m t\u1ef1 m\u00ecnh r\u1ed7i nh\u00e0n. Nay g\u1eb7p bu\u1ed5i d\u01b0\u01a1ng ho\u00e0, mu\u00f4n v\u1ea7ng t\u01b0\u01a1i s\u00e1ng, m\u00e0 tr\u0103m h\u1ecd c\u1ee7a ta ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean vui, nh\u1eefng mu\u1ed1n nu\u00f4i n\u1ea5ng v\u1ed7 v\u1ec1 ; nh\u01b0ng ngh\u0129 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u0103m ngo\u00e1i m\u01b0a n\u1eafng kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, m\u00f9a m\u00e0ng c\u00f3 k\u00e9m, d\u1eabu kh\u1eafp tr\u1eddi su\u1ed1t \u0111\u1ea5t v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 ch\u1eb3ng c\u00f3 ri\u00eang g\u00ec, m\u00e0 ra ch\u00ednh thi nh\u00e2n, h\u1eb3n ph\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc \u1edf ch\u1ed7 c\u1ea7n c\u1ea5p. V\u1eady v\u1ee5 thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay, cho Th\u1eeba Thi\u00ean gi\u1ea3m 3 ph\u1ea7n 10, Tam tr\u1ef1c (() Tam Tr\u1ef1c : ba dinh tr\u1ef1c l\u1ec7 l\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam.) v\u00e0 Ninh B\u00ecnh 2 ph\u1ea7n 10 ; Thanh Hoa thu\u1ebf th\u00e2n v\u1ee5 h\u1ea1 n\u00e0y gi\u1ea3m 2 ph\u1ea7n 10, Ngh\u1ec7 An 3 ph\u1ea7n 10 ; Phi\u00ean An thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n n\u0103m nay gi\u1ea3m 4 ph\u1ea7n 10, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 3 ph\u1ea7n 10, V\u0129nh Thanh, Bi\u00ean Ho\u00e0 2 ph\u1ea7n 10, H\u00e0 Ti\u00ean 1 ph\u1ea7n 10\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai L\u00ea Nguy\u00ean Hy \u1edf V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng, L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n, L\u00ea M\u1eadu Nghi \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 sang H\u1ea1 Ch\u00e2u (() H\u1ea1 Ch\u00e2u : T\u00e2n Gia Ba) l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng c\u1ee5c H\u1ed9i th\u00e0nh \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh ; sai Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh Nguy\u1ec5n V\u0103n X\u01b0\u01a1ng m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch 20 ng\u01b0\u1eddi sung v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m th\u00e2n, t\u1ebf xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan thanh tra N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. L\u1ea5y th\u00f4ng Ch\u00e1nh s\u1ee9 Bi\u1ec7n l\u00fd L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o v\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh sung l\u00e0m \u0111\u1ed5ng l\u00fd. Th\u01b0\u1edfng cho Khoa H\u00e0o 100 quan ti\u1ec1n, Qu\u00fdnh 80 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u1ef1 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 v\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, Tham qu\u00e2n Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 H\u1ed3 Ti\u1ebfn Hi\u1ec7u, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110\u00e0m, chia nhau \u0111i ph\u00e1t ch\u1ea9n cho d\u00e2n \u0111\u00f3i \u1edf Ngh\u1ec7 An. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ec7 An n\u0103m ngo\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, \u0111\u00e3 v\u00ec d\u00e2n ph\u00e1t th\u00f3c kho ra b\u00e1n, m\u00e0 nay gi\u00e1 g\u1ea1o v\u1eabn cao, l\u1ea1i ngh\u0129 d\u00e2n c\u00f9ng, kh\u00f4ng l\u1ea5y ti\u1ec1n \u0111\u00e2u m\u00e0 mua, t\u1ea5t \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi k\u00eau \u0111\u00f3i d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111i ch\u1ed7 n\u00e0y ch\u1ed7 kh\u00e1c ki\u1ebfm \u0103n, n\u00ean ph\u1ea3i c\u00f3 c\u00e1ch c\u1ee9u gi\u00fap. B\u00e8n sai b\u1ecdn Xu\u00e2n C\u1ea9n chia \u0111i tr\u1ea5n l\u1ef5 v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 th\u00e0nh H\u00e0 Hoa, Di\u1ec5n Ch\u00e2u, h\u1ed9i c\u00f9ng Tr\u1ea5n th\u1ea7n, l\u1ea5y g\u1ea1o kho ph\u00e1t ch\u1ea9n, \u0111\u1ebfn gi\u1eefa th\u00e1ng 3 th\u00ec th\u00f4i. Ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o \u1ed1m kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn l\u0129nh ch\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn cho ; ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t\u201d. Xu\u00e2n C\u1ea9n v\u00e0o b\u1ec7 t\u1eeb \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c c\u1ee9u \u0111\u00f3i t\u1eeb x\u01b0a kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p g\u00ec hay c\u1ea3. Khanh l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, t\u00ednh m\u1ec7nh m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng nay u\u1ef7 cho khanh, ph\u00e0m c\u00e1ch th\u1ebf n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9u v\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n ta th\u00ec li\u1ec7u m\u00e0 l\u00e0m. Hai ch\u1eef b\u1ec9nh c\u00f4ng ((1) B\u1ec9nh c\u00f4ng : Gi\u1eef \u0111\u1ea1o c\u00f4ng b\u1eb1ng) l\u00e0 ch\u1ec9 c\u1ee7a ta \u0111\u00f3\u201d. \u0110\u1ebfn khi s\u1eafp h\u1ebft k\u1ef3 ph\u00e1t ch\u1ea9n, vua ngh\u0129 l\u00e0 nh\u00e2n l\u00faa m\u1edbi tr\u1ed7 sai cho ph\u00e1t ch\u1ea9n th\u00eam 5 ng\u00e0y. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y th\u00f4i ph\u00e1t, l\u1ea1i c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ec3 v\u1ec1 l\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho con trai Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n L\u00ea Ch\u1ea5t l\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd L\u00ea H\u1eadu l\u1ea5y tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa th\u1ee9 t\u00e1m t\u00ean l\u00e0 Ng\u1ecdc C\u1eedu, con trai Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean l\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ef1u l\u1ea5y tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa th\u1ee9 ch\u00edn l\u00e0 Ng\u1ecdc Nguy\u1ec7t, con trai Ch\u01b0\u1edfng T\u1ea3 qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0 Ki\u00eau k\u1ef5 \u0110\u00f4 u\u00fd L\u00ea V\u0103n Y\u1ebfn (con L\u00ea V\u0103n Phong th\u1eeba t\u1ef1 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t) l\u1ea5y tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi l\u00e0 Ng\u1ecdc Ng\u00f4n, con trai Th\u1ecb trung \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam l\u00e0 Ki\u00eau k\u1ef5 \u0110\u00f4 u\u00fd Nguy\u1ec5n Th\u01b0\u1eddng Tu\u00e2n l\u1ea5y tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t l\u00e0 Ng\u1ecdc T\u00f4n. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i cha con m\u1ed9t nh\u00e0 mang nhi\u1ec1u \u01a1n hu\u1ec7 v\u1ebb vang, n\u00ean d\u1ed1c l\u00f2ng trung trinh, gi\u1eef tr\u1ecdn ti\u1ebfng t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p th\u00e2n duy\u1ec7t binh. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 xem v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cLuy\u1ec7n s\u0129 tr\u1ecb binh l\u00e0 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 th\u1ec3 l\u00f2ng tr\u1eddi \u0111\u1ec3 ra \u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7 l\u00f2ng qu\u00e2n. V\u1eady th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho Cai t\u00f2ng qu\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng theo th\u1ee9 b\u1eadc. T\u1eeb nay l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u1eeb l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, v\u1eabn l\u0129nh vi\u1ec7c v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tri b\u1ea1 Nguy\u1ec5n Minh Ch\u00e2u l\u00e0m Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9, v\u1eabn l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110i\u1ec1u ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 Ti\u1ec1n qu\u00e2n ch\u00e1nh t\u01b0\u1edbng (\u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh C\u00fac) l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, chi\u00eau d\u1ee5 b\u1ecdn h\u00e0o m\u1ee5c m\u01b0u n\u1ed5i lo\u1ea1n, th\u00e0nh th\u1ea7n sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng d\u0169ng l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng theo ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o d\u1eabn \u0111em qu\u00e2n \u1eadp \u0111\u00e1nh, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110i\u1ec1u v\u00e0 6 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1ebft \u0111i. Th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng T\u1ef1 khanh bi\u1ec7n l\u00fd L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n th\u0103ng th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri L\u1ec5 b\u1ed9, Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh bi\u1ec7n l\u00fd L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu tham tri L\u1ec5 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh b\u1ecb h\u1ea1n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u0110\u1ecbnh s\u1ed1 ng\u1ea1ch nh\u00e2n vi\u00ean v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh : Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, T\u00f2ng b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i 4 ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng c\u00e1c v\u1ec7 binh \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i, l\u1ea5y \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng sai \u0111i xa g\u1ea7n kh\u00f3 d\u1ec5 l\u00e0m th\u1ee9 b\u1eadc (Ph\u00e0m sai \u0111i t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0o Nam, t\u1eeb Ngh\u1ec7 An ra B\u1eafc, c\u00f9ng nh\u1eefng ch\u1ed1n r\u1eebng n\u00fai c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i kh\u00f3 th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u c\u00e1ch th\u1ee9c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 3 quan, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo \u0111\u1ec3 \u0111o \u0111\u1ea1c th\u01b0\u1edfng 2 quan, g\u1ea7n v\u00e0 d\u1ec5 th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u1edbt 1 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c V\u0129nh Thanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Th\u1ecbnh l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n H\u00ecnh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy C\u1ea7n l\u00e0m th\u1ef1 K\u00fd l\u1ee5c V\u0129nh Thanh, Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n b\u1ea3o Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u1eafc Cung l\u00e0m th\u1ef1 Cai b\u1ea1 Phi\u00ean An, Ch\u1ee7 s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ea3n l\u00e0m Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n b\u1ea3o Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0u \u0110\u00ecnh Luy\u1ec7n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u00fat bi\u1ec1n binh \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ec1 ng\u0169. N\u0103m ngo\u00e1i \u1edf Thanh Hoa c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n, sai th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111i\u1ec1u Thu\u1ef7 qu\u00e2n v\u00e0 l\u00ednh \u0111\u1ed9i Uy ch\u1ea5n h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng<\/p>\n\n\n\n<p>5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd m\u1eb7t bi\u1ec3n h\u01a1i y\u00ean n\u00ean r\u00fat v\u1ec1. Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1edf xu\u1ed1ng theo th\u1ee9 b\u1eadc. L\u1ea1i th\u1ea5y Thanh Hoa kh\u00f4ng c\u00f3 thuy\u1ec1n sai h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ec3 s\u1eb5n m\u00e0 sai khi\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai c\u01a1 ch\u00e1nh qu\u1ea3n T\u1ea3 chi th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Thanh Hoa l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u00fac Nho, v\u00e0 Ph\u00f3 ch\u01b0\u1edfng chi chi H\u1eadu h\u00e3n l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng Qu\u1ef3nh t\u00e2u xin th\u1ebf t\u1eadp l\u00e0m th\u1ed5 t\u00f9 \u0111\u1ec3 ch\u0103n d\u00e2n. Vua kh\u00f4ng cho. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho Th\u00fac Nho v\u1eabn coi s\u00e1ch Ng\u1ecdc L\u1eb7c (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Thu\u1ef5 Nguy\u00ean), C\u00f4ng Qu\u1ef3nh v\u1eabn coi s\u00e1ch Kim L\u00f4 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n C\u1ea9m Thu\u1ef7).<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi th\u1ef1 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 L\u00ea Huy T\u00edch v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5m th\u1ee5 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u00e0o l\u00e0m th\u1ee9 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd Thi\u1ebfu s\u01b0 Ph\u01b0\u1edbc Qu\u1eadn c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Di\u1ec5n. T\u00e0o l\u00e0 ch\u00e1u ph\u00e1i th\u1ee9 c\u1ee7a Di\u1ec5n. Tr\u01b0\u1edbc T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u1ea3ng l\u00e0 ph\u00e1i ch\u00ednh ch\u1ee7 vi\u1ec7c th\u1edd t\u1ef1. T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch t\u00e2u r\u1eb1ng Qu\u1ea3ng l\u00e0 con ch\u00e1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i t\u00ean l\u00e0 Hu\u1ec7, \u1edf tri\u1ec1u Hi\u1ec3n T\u00f4ng m\u01b0u ph\u1ea3n b\u1ecb gi\u1ebft, h\u1ec7 \u1ea5y kh\u00f4ng n\u00ean cho ch\u1ee7 vi\u1ec7c th\u1edd t\u1ef1 Di\u1ec5n. Vua b\u00e8n sai b\u00e3i Qu\u1ea3ng m\u00e0 l\u1ea5y T\u00e0o thay. D\u1ecbch l\u1ea1i t\u00e2u xin tru\u1ea5t b\u1ecf h\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 gi\u1ea3m b\u1ed5ng t\u00f4n th\u1ea5t. Giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n, cho l\u00e0 t\u1ed9i t\u00ean Hu\u1ec7 theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh m\u00e0 x\u00e9t th\u00ec n\u00ean xo\u00e1 s\u1ed5 t\u00f4n th\u1ea5t. Con Hu\u1ec7 l\u00e0 Ngh\u1ecb, ch\u00e1u Hu\u1ec7 l\u00e0 \u00c2n, Huy\u1ec5n v\u00e0 Nh\u1eadt tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Cai c\u01a1, n\u1ed9i \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, l\u00e0 b\u1edfi b\u1ecdn Ngh\u1ecb \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng ch\u1ecbu kh\u00f3, cho n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch d\u00f9ng, v\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u1ecf c\u00e1i \u00fd th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n. Nay ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta l\u1ea5y \u0111\u1ee9c s\u00e1ng m\u00e0 ho\u00e0 m\u1ee5c h\u1ecd h\u00e0ng, d\u1ea1y trung d\u1ea1y hi\u1ebfu t\u1ea5t t\u1eeb g\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc. Ph\u00e0m c\u00e1c h\u1ec7 t\u00f4n th\u1ea5t, quy tr\u00ecnh nu\u00f4i d\u1ea1y \u0111\u00e3 r\u00f5 l\u1ea1i nghi\u00eam. H\u1ec7 c\u1ee7a Hu\u1ec7 \u0111\u00e3 l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u00e0i \u0111\u1ee9c, sao l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho k\u1ebb x\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1m ph\u1ea7n ! V\u1eady xin ch\u00e9p h\u1ec7 \u1ea5y v\u00e0o sau s\u1ed5 t\u00f4n th\u1ea5t, b\u1ed5ng t\u00f4n th\u1ea5t b\u1edbt \u0111i m\u1ed9t n\u1eeda, cho c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. L\u1eddi ngh\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean, vua h\u1ea1 l\u1ec7nh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng \u0103n b\u1ed5ng v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p nh\u01b0 l\u1ec7, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi t\u1ee5c sau th\u00ec b\u1edbt m\u1ed9t n\u1eeda.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 \u0111\u1ea5u gi\u00e1 \u0111\u1ea7m ng\u00f2i, t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Thanh Hoa, tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn (h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 l\u1ea5y ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 11 b\u00e1n \u0111\u1ea5u gi\u00e1, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 12, s\u1edb s\u00e1ch \u0111\u1ebfn b\u1ed9).<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Hoa b\u1ecb h\u1ea1n v\u00e0 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, Tr\u1ea5n th\u1ea7n kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean. Vua nghe tin qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, ch\u0103m ch\u1eafm mong \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecb y\u00ean, g\u1eb7p c\u00f3 tai bi\u1ebfn c\u00e0ng th\u00eam s\u1ee3 h\u00e3i s\u1eeda \u0111\u1ee9c tr\u1eeb tai, ch\u1eb3ng d\u00e1m ch\u00fat n\u00e0o ngh\u0129 chuy\u1ec7n vui s\u01b0\u1edbng. Nay c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i gi\u1ea5u gi\u1ebfm ch\u1eb3ng b\u00e1o, nh\u01b0 th\u1ebf h\u00e1 ph\u1ea3i \u0111\u1ea1o b\u1ea7y t\u00f4i th\u1edd vua ? T\u1ea1m tha cho. T\u1eeb sau n\u1ebfu l\u1ea1i quen th\u00f3i x\u1ea5u, m\u00e0 ki\u00eang d\u1eef n\u00f3i l\u00e0nh \u0111\u1ec3 mong \u0111\u1eb9p l\u00f2ng th\u00ec t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb ngh\u1ecb x\u00e9t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf\u201d. R\u1ed3i Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c l\u00faa h\u1ea1i g\u1ea1o \u0111\u1eaft t\u00e2u b\u00e1o. Li\u1ec1n sai l\u1ea5y 30.000 h\u1ed9c th\u00f3c kho b\u00e1n r\u1ebb cho d\u00e2n. (Th\u00f3c 1 h\u1ed9c gi\u00e1 2 quan ti\u1ec1n gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 1 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 d\u00f9ng thu\u1ed1c s\u00fang cho s\u00fang tay (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i m\u1ed9t ph\u00e1t d\u00f9ng 2 \u0111\u1ed3ng 6 ph\u00e2n thu\u1ed1c s\u00fang, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 1 \u0111\u1ed3ng 6 ph\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c sung t\u00e1n thi\u1ec7n l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u0103ng Huy l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh (chung quanh b\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh d\u00e0i 468 tr\u01b0\u1ee3ng, tr\u00ean r\u1ed9ng 3 th\u01b0\u1edbc, d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 4 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c, cao 11 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ch\u00e2n m\u00f3ng s\u00e2u 1 th\u01b0\u1edbc r\u01b0\u1ee1i, th\u00e0nh c\u00f3 3 c\u1eeda t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu). L\u1ea5y h\u01a1n 3.700 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c qu\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7, c\u00f9ng l\u00ednh c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ch\u1ea5n uy v\u00e0 Tu\u00e2n th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p ti\u1ec1n 3 quan g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng. Sai Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 vua d\u1ee5 b\u1ecdn dinh th\u1ea7n \u0110\u1ed7 Qu\u00fd tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u0111\u1eafp th\u00e0nh, sai Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa h\u1ed9i l\u00e0m. L\u1ea1i ngh\u0129 vi\u1ec7c dinh b\u1ec1 b\u1ed9n, th\u1ebf kh\u00f3 l\u00e0m c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n l\u1ea5y Tr\u00ed thay, cho Ph\u00fa theo gi\u00fap, quan binh l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee9 5 ng\u00e0y cho \u0103n m\u1ed9t b\u1eefa, \u1ed1m th\u00ec cho thu\u1ed1c, ch\u1ebft th\u00ec cho th\u00eam ti\u1ec1n tu\u1ea5t. Th\u00e0nh x\u00e2y xong l\u1ea1i s\u1eeda \u0111\u1eafp lu\u1ef9 d\u00e0i (t\u1eeb n\u00fai \u0110\u00e2u M\u00e2u \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Nh\u1eadt L\u1ec7), c\u1eeda lu\u1ef9 cho t\u00ean l\u00e0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh quan. Ngo\u00e0i c\u1eeda c\u00f3 c\u1ea7u c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 c\u1ea7u Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed 100 quan ti\u1ec1n, 3 t\u1ea5m sa, 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c ; quan binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00e0o ti\u1ebfp s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf. L\u1ea5y binh d\u00e2n c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh v\u00e0 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p h\u01a1n 24.700 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, chi c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n nh\u01b0 l\u1ec7 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf l\u00e0 v\u00e2ng theo th\u00e1nh to\u00e0n c\u1ee7a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta m\u00e0 l\u00e0m, th\u1ef1c l\u00e0 quan y\u1ebfu cho qu\u1ed1c k\u1ebf bi\u00ean tr\u00f9. Nh\u01b0ng khai \u0111\u00e0o m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f2n kh\u00f3, tr\u1eabm v\u00e2ng theo ch\u00ed tr\u01b0\u1edbc, n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o, c\u00f2n l\u1ea1i h\u01a1n 1.700 tr\u01b0\u1ee3ng, \u1ea5y l\u00e0 c\u00f2n thi\u1ebfu c\u00e1i c\u00f4ng m\u1ed9t s\u1ecdt \u0111\u1ea5t. Nay n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 nh\u00e0n r\u1ed7i, ch\u00ednh n\u00ean k\u1ecbp th\u1eddi l\u00e0m ti\u1ebfp cho xong, \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf nh\u1ecdc m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed7i m\u00e3i\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 cho qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p bi\u1ebft. Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng xin \u0111\u1ec3 l\u1ea1i qu\u00e2n d\u00e2n hai tr\u1ea5n Phi\u00ean An, Bi\u00ean Ho\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o \u0111\u00e1 x\u00e2y th\u00e0nh. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng n\u0103m nay ch\u01b0a ti\u1ec7n, s\u1ebd \u0111\u1ee3i sang n\u0103m. C\u00f2n nh\u01b0 s\u00f4ng n\u00e0y, li\u1ec1n v\u1edbi t\u00e2n c\u01b0\u01a1ng, r\u1ea5t quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, so v\u1edbi vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh \u0111\u1eb1ng n\u00e0o c\u1ea7n h\u01a1n ? Hu\u1ed1ng chi hai vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u l\u00e0m, sao cho xong \u0111\u01b0\u1ee3c, ki\u1ebfn th\u1ee9c sao h\u1eb9p h\u00f2i th\u1ebf ?\u201d Kh\u00f4ng cho. Sai \u0111em c\u1ea3 qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0o s\u00f4ng. Ph\u00e1t ti\u1ec1n kho 1.000 quan mua tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u khao nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1edf 230.000 quan ti\u1ec1n \u1edf kho Kinh \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng n\u1eef, l\u1ea5y th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m nay b\u1eaft \u0111\u1ea7u. (Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed c\u00f9ng Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh, Mi\u00ean Nghi, Mi\u00ean Ho\u00e0nh, Mi\u00ean An m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ec1n 800 quan g\u1ea1o 600 ph\u01b0\u01a1ng ; c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ec1u ti\u1ec1n 300 quan g\u1ea1o 300 ph\u01b0\u01a1ng, ho\u00e0ng n\u1eef \u0111\u1ec1u ti\u1ec1n 200 quan g\u1ea1o 200 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Cho con tr\u01b0\u1edfng Ki\u1ebfn An c\u00f4ng l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng K\u1ef3 b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m (ti\u1ec1n 200 quan g\u1ea1o 150 ph\u01b0\u01a1ng). D\u1ee5 r\u1eb1ng : t\u1eeb nay con tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u1ebfn 12 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean th\u00ec t\u00e2u xin \u0111\u01b0a v\u00e0o ra m\u1eaft, l\u01b0\u1ee3ng cho b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c quan qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Th\u1ecb n\u1ed9i, Th\u1ea7n s\u00e1ch k\u00e9n ch\u1ecdn t\u1eeb Cai \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u00f4ng lao, d\u00f9 gi\u00e0 y\u1ebfu m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ee9c th\u1ee7 ng\u1ef1 \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn b\u1ed9, d\u1eabn v\u00e0o ra m\u1eaft \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 k\u00e9n d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Ngh\u1ec7 An ra B\u1eafc x\u00e9t h\u1ecfi trong d\u00e2n gian c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0 y\u00eam ho\u1ea1n ((1) Y\u00eam ho\u1ea1n : ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 \u0111\u00e0n \u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 d\u01b0\u01a1ng v\u1eadt1) th\u00ec do tr\u1ea1m d\u1eabn v\u1ec1 Kinh (tu\u1ed5i t\u1eeb 13 tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn 65 tr\u1edf xu\u1ed1ng), kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u gi\u1ebfm (gi\u1ea5u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb 80 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc). Vua b\u1ea3o Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng T\u1ef1 khanh Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc nh\u00e0 H\u00e1n nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, tuy r\u1eb1ng do s\u1ed1 tr\u1eddi, nh\u01b0ng ch\u01b0a h\u1eb3n l\u00e0 kh\u00f4ng b\u1edfi b\u1ecdn n\u00e0y g\u00e2y ra. Song c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf trong cung c\u1ea5m kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00f3 c\u0169ng kh\u00f4ng xong. Nay b\u1ecdn cung gi\u00e1m ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 sai khi\u1ebfn, cho n\u00ean mu\u1ed1n k\u00e9n th\u00eam. Nh\u01b0ng ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 gi\u1eef c\u1eeda v\u00e0 truy\u1ec1n b\u1ea3o m\u1ec7nh l\u1ec7nh, kh\u00f4ng cho can d\u1ef1 d\u1ebfn ch\u00ednh s\u1ef1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Ch\u00e2u l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phi\u00ean An, Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Vi\u1ec5n l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n, V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc H\u1eadu \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1i s\u1ee9 c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh v\u1ec1 \u0111inh \u01b0u. L\u1ea5y Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o l\u00e0 \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean ki\u00eam l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n, Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 coi T\u1ea1o t\u00e1c c\u1ee5c l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau sung bi\u1ec7n c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n, Lang trung V\u0169 Kh\u1ed1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ho\u1eb1ng coi T\u1ea1o t\u00e1c c\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 sung bi\u1ec7n H\u1ed9 t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 U\u00f4ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n H\u00ecnh t\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tri ph\u1ee7 T\u1eeb S\u01a1n l\u00e0 Ho\u00e0ng B\u00ecnh l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p cho c\u00e1c tr\u1ea1m t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn S\u01a1n Nam, m\u1ed7i tr\u1ea1m 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng (m\u1ed7i th\u00e1ng g\u1ea1o 20 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Cho T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 1.000 quan ti\u1ec1n, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n th\u1ea5t c\u00f3 vi\u1ec7c hi\u1ebfu h\u1ef7 th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng tu\u1ef3 theo xa g\u1ea7n th\u00e2n s\u01a1 d\u00f9ng l\u00e0m hai l\u1ec5 h\u1ed3ng b\u1ea1ch (h\u1ed3ng l\u00e0 l\u1ec5 h\u1ef7, b\u1ea1ch l\u00e0 l\u1ec5 tang), m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n t\u00e2u s\u1ed5 chi ti\u1ebft, c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean c\u00e1c th\u1ee7 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, th\u1ee7 B\u0103ng V\u1ecdt l\u00e0m th\u1ee7 An L\u1ee3i, th\u1ee7 La B\u00f4n nguy\u00ean l\u00e0m th\u1ee7 Ph\u01b0\u1edbc V\u0129nh nguy\u00ean, th\u1ee7 H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m th\u1ee7 Long An, th\u1ee7 S\u00f4ng N\u1eadu l\u00e0m th\u1ee7 Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o, th\u1ee7 \u0110\u01b0\u1eddng S\u1ee9 l\u00e0m th\u1ee7 B\u00ecnh L\u1ee3i, th\u1ee7 Ba Can l\u00e0m th\u1ee7 \u0110\u1ecbnh Quan, \u0111\u1ea1o \u0110\u1ed3ng M\u00f4n l\u00e0m \u0111\u1ea1o Ph\u01b0\u1edbc Thu\u1eadn, th\u1ee7 L\u00e0ng Giao l\u00e0m th\u1ee7 Ph\u01b0\u1edbc Kh\u00e1nh, th\u1ee7 V\u0169ng T\u00e0u l\u00e0m th\u1ee7 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng, th\u1ee7 T\u1eafc Kh\u00e1i h\u1ea3i kh\u1ea9u l\u00e0m th\u1ee7 Long H\u01b0ng (\u0111\u1ec1u thu\u1ed9c t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0). L\u1ea1i sai b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t danh hi\u1ec7u c\u00e1c t\u1ed5ng x\u00e3 th\u00f4n ph\u01b0\u1eddng \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng t\u00ean n\u00f4m v\u00e0 m\u1eb7t ch\u1eef kh\u00f4ng nh\u00e3, th\u00ec b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed5i \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh ph\u1ee7 H\u00e0 Hoa s\u1ee5t. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho nh\u1eefng bi\u1ec1n binh chuy\u00ean bi\u1ec7n \u0111\u1eafp \u0111\u1ec1n l\u1ea1i. Vua l\u1ea1i ngh\u0129 tr\u1ea5n \u1ea5y g\u1ea1o \u0111\u1eaft, \u00e2n c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o. Khi \u0111\u1eafp xong, th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho 1.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngh\u1ec7 An \u0111\u00f3i, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean. Vua nghe tin, d\u1ee5 qu\u1edf Tr\u1ea5n th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng h\u1ea1i nhi\u1ec1u, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i gi\u1eef ch\u1ee9c ch\u0103n d\u00e2n, th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y kh\u00f4ng th\u1ea5y m\u1edf mi\u1ec7ng n\u00f3i g\u00ec, ch\u1eb3ng bi\u1ebft b\u1ee5ng d\u1ea1 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec3 \u1edf \u0111\u00e2u ? Nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb tai n\u1ea1n k\u00edp n\u00ean kh\u00e1m th\u1ef1c m\u00e0 t\u00e2u, \u0111\u1ee3i tr\u1eabm tha hay ho\u00e3n thu\u1ebf. Sai ph\u1ea3i nghi\u00eam \u0111\u1ed1c quan qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ec3 d\u1eb9p gi\u1eb7c y\u00ean d\u00e2n th\u00ec ta kh\u00f4ng nh\u1eefng tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u1ea1i ghi c\u00f4ng sau, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec c\u00f3 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 khoan th\u1ee9 \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n trong h\u1ea1t xi\u00eau t\u00e1n 30 \u1ea5p v\u00e0 man ((1) Man : ch\u1ed7 d\u00e2n \u1edf li\u00ean thu\u1ed9c v\u1edbi nhau g\u1ecdi l\u00e0 man (xem Gia \u0110\u1ecbnh th\u00f4ng ch\u00ed, quy\u1ec3n 3, t\u1edd 39)1), l\u00ednh thi\u1ebfu s\u1ed1 kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u00e2u m\u00e0 sung \u0111i\u1ec1n ; hi\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u00eam h\u1ea1n \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5, ch\u01b0a th\u1ea5y tr\u1edf v\u1ec1 m\u00e0 binh l\u00ednh tr\u1ed1n \u0111i ng\u00e0y c\u00e0ng th\u00eam nhi\u1ec1u, xin ho\u00e3n \u0111\u00f2i b\u1eaft trong h\u1ea1n 2 n\u0103m\u201d. Vi\u1ec7c giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 Binh b\u00e0n l\u1ea1i, cho r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n l\u00e0 g\u1ed1c n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 binh c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c, xin sai Tr\u1ea5n th\u1ea7n kh\u00e1m l\u1ea1i, qu\u1ea3 c\u00f3 xi\u00eau t\u00e1n th\u1ef1c th\u00ec cho ho\u00e3n ; nh\u01b0 x\u00f3m c\u00f2n c\u00f3 d\u00e2n \u1edf, ru\u1ed9ng c\u00f2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00e0y, th\u00ec c\u1ee9 s\u1ed1 tr\u1ed1n thi\u1ebfu b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1n th\u1ebf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n. R\u1ed3i cho gia h\u1ea1n 1 n\u0103m. S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb sau nh\u1eefng d\u00e2n m\u1edbi v\u1ec1 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i \u0111\u1ec1u ghi s\u1ed5 m\u00e0 \u0111i\u1ec1n ch\u1ed7 l\u00ednh thi\u1ebfu, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u v\u00e0o s\u1ed5 kh\u00e1c c\u1ee7a c\u00e1c nha.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd s\u1eedu, t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao. Ng\u00e0y \u1ea5y tr\u1eddi t\u1ea1nh n\u1eafng, vua r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m vui, b\u00e0n mu\u1ed1n \u0103n m\u1eebng v\u00e0 th\u01b0\u1edfng tr\u0103m quan. G\u1eb7p n\u1eafng ng\u00e0y c\u00e0ng d\u1eef, vua b\u1ea3o H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn r\u1eb1ng : \u201cN\u1eafng s\u1eafp l\u00e0m tai, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vua ch\u00ednh n\u00ean s\u1ee3 h\u00e3i s\u1eeda m\u00ecnh, h\u00e1 l\u1ea1i d\u1ed1i tr\u1eddi m\u00e0 vui ho\u1ea1n n\u1ea1n sao\u201d ? Vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng tr\u0103m quan b\u00e8n th\u00f4i. Sai Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u1ea3o v\u0169 \u1edf mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u1edf \u0111\u1ec1n Thai D\u01b0\u01a1ng phu nh\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh Ninh B\u00ecnh. L\u1ea5y 2.000 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh c\u01a1 Ng\u0169 kinh l\u00e0m vi\u1ec7c, h\u1eb1ng th\u00e1ng cho l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n, c\u00f9ng c\u00e1c m\u00f3n \u00e2n t\u1ee9 theo nh\u01b0 l\u1ec7 \u0111\u1eafp th\u00e0nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Nh\u1eefng d\u00e2n \u0111\u00f3i c\u00f3 xin l\u00e0m thu\u00ea th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n 1 quan g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng. Vi\u1ec7c xong th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u1ed5ng l\u00fd l\u00e0 qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o L\u00ea M\u1eadu C\u00fac ti\u1ec1n 60 quan, sa 2 t\u1ea5m, k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. T\u1eeb ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean bi\u1ec7n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m. Nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 t\u1edd d\u1ee5 ni\u00eam y\u1ebft \u1edf l\u1ea7u Phu V\u0103n, ng\u01b0\u1eddi coi gi\u1eef kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u1ec3 r\u00e1ch. C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng nh\u1eadn l\u1eddi nh\u1edd mu\u1ed1n tha t\u1ed9i cho. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng do ngh\u1ec1 m\u1ecdn xu\u1ea5t th\u00e2n, quan \u0111\u1ebfn T\u1ee9 ph\u1ea9m, l\u1ea1i ch\u1eb3ng ngh\u0129 gi\u1eef m\u00ecnh cho s\u1ea1ch, cam ch\u1ecbu nh\u01a1 b\u1ea9n, th\u00ec ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u01a1n vua n\u00f3 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 b\u1ee5ng v\u1eady\u201d. Sai l\u1ed9t b\u1ecf m\u0169 \u00e1o, giao v\u1ec7 C\u1ea9m y \u0111\u00f3ng g\u00f4ng \u0111\u1ee3i x\u00e9t. Sau ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u01a1ng tu\u1ed5i gi\u00e0 ngh\u1ec9 vi\u1ec7c. Vua th\u1ea5y L\u01b0\u01a1ng khi \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u qu\u00e2n c\u00f4ng, c\u1ea5p cho n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng. L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd thay.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 s\u1ee9 Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c ty l\u00e0 Tr\u1ea7n X\u00e1c l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh (tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m), v\u1eabn ki\u00eam l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c ty, Tri b\u1ea1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Di l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c ty.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n C\u00f4ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9, Lang trung V\u0169 Kh\u1ed1 l\u00e0 Phan V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c T\u1ed5ng tr\u1ea5n. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cHai th\u00e0nh l\u00e0 ch\u1ed7 tr\u1ecdng tr\u1ea5n \u1edf mi\u1ec1n Nam mi\u1ec1n B\u1eafc, tr\u1eabm \u0111\u01b0\u01a1ng nh\u1edd c\u1eady c\u00e1c khanh, sao l\u1ea1i n\u00f3i ra l\u1eddi \u1ea5y ?\u201d. Hai ng\u01b0\u1eddi qu\u1ef3 kh\u00f3c m\u00e3i kh\u00f4ng th\u00f4i. Vua h\u1ecfi hai ba l\u1ea7n. Ch\u1ea5t n\u00f3i : \u201cB\u1ec7 h\u1ea1 b\u1ea3o th\u1ea7n ch\u1ebft th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u00e1nh, ch\u1ee9 vi\u1ec7c B\u1eafc Th\u00e0nh th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea3i ch\u0103ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f3 l\u1eafm sao ?\u201d Ch\u1ea5t n\u00f3i : \u201cKh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f3, th\u1ea7n l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c hay kh\u00f4ng l\u00e0 \u1edf b\u1ec7 h\u1ea1 th\u00f4i\u201d. Vua ng\u1ea1c nhi\u00ean h\u1ecfi : \u201cT\u1ea1i sao n\u00f3i th\u1ebf ?\u201d Ch\u1ea5t n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia c\u00e1i \u00e1n L\u00ea Duy Thanh tham tang th\u1ea7n c\u00f9ng H\u00ecnh t\u00e0o x\u00e9t h\u1ecfi, t\u1ed9i Thanh \u0111\u00e1ng gi\u1ebft, k\u1ecbp \u0111\u1ebfn khi b\u1eaft giao tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u00e9t, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m nh\u1eb9, \u1ea5y l\u00e0 ph\u00e9p kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tin v\u1edbi d\u00e2n, n\u00ean th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u1ea5y l\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ecb c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i ri\u00eang m\u1ed9t m\u00ecnh tr\u1eabm\u201d. Sai l\u1ea5y b\u1ea3n \u00e1n Duy Thanh, giao cho Ch\u1ea5t b\u00e0n l\u1ea1i. R\u1ed3i l\u1ea1i h\u1ea1 chi\u1ebfu theo ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1t Duy Thanh \u0111i Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb c\u1ee7a H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n Ngh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh coi gi\u1eef \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc Thanh Hoa l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh Ph\u00e1c tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u, l\u1ea5y Tri huy\u1ec7n Duy Xuy\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Thanh Hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 Hu\u1ef3nh V\u0103n H\u1ef1u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, Ph\u00f3 v\u1ec7 Ti\u1ec1n v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1eed l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb c\u1ee7a H\u1eefu qu\u00e2n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u00fa Chung l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Long v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi bi\u1ec1n binh B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7 \u0111i th\u00fa Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 Kinh g\u1ea5p, c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n, cho v\u1ec1 nguy\u00ean ng\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i m\u1eb7t sau Kinh th\u00e0nh (d\u00e0i 757 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc), gi\u1edd kh\u1eafc binh l\u00ednh l\u00e0m ngh\u1ec9 \u0111\u1ec1u y nh\u01b0 tr\u00ecnh h\u1ea1n n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3. Sai Th\u00e1i y vi\u1ec7n chia \u0111i s\u0103n s\u00f3c. V\u1eeba m\u1ed9t th\u00e1ng vi\u1ec7c xong, th\u01b0\u1edfng t\u1eeb gi\u00e1m tu tr\u1edf xu\u1ed1ng k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc (Binh l\u00ednh th\u00ec t\u00ednh tr\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n m\u1ed7i tr\u01b0\u1ee3ng 120 quan). D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m nh\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0m t\u01b0\u1eddng v\u00e1ch, l\u00e0m n\u01b0\u1edbc t\u1ea5t ph\u1ea3i v\u1eefng th\u00e0nh tr\u00ec, \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u00e0 l\u00e0m th\u00f4i, ch\u1ee9 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i mu\u1ed1n l\u00e0m m\u1ec7t s\u1ee9c binh l\u00ednh. Kinh s\u01b0 l\u00e0 n\u01a1i c\u0103n b\u1ea3n, n\u0103m Gia Long b\u1eaft \u0111\u1ea7u x\u00e2y d\u1ef1ng Kinh th\u00e0nh b\u1eb1ng g\u1ea1ch \u0111\u00e1, ph\u00e0m nh\u1eefng t\u01b0\u1eddng ng\u1ecdn, l\u1ea7u canh ph\u00e1o \u0111\u00e0i, quy ch\u1ebf \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7, m\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh to l\u1edbn, ch\u01b0a th\u1ec3 m\u1ed9t l\u00fac l\u00e0m xong. Tr\u1eabm t\u1eeb khi m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, s\u00e2u ngh\u0129 c\u00e1i ngh\u0129a \u201ccha \u0111\u1eafp n\u1ec1n con l\u00e0m nh\u00e0\u201d, ba m\u1eb7t th\u00e0nh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t s\u1eeda xong, m\u00e0 c\u00f4ng l\u1edbn l\u00e0m xong l\u00e0 \u1edf l\u1ea7n n\u00e0y, cho n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khen th\u01b0\u1edfng h\u1eadu \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n c\u00e1i c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00e3 l\u00e2u c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i. V\u1eady ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng cho s\u0129 quan, ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n su\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1ea5y c\u00f4ng b\u1eb1ng chia c\u1ea5p, \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 cha m\u1eb9 v\u1ee3 con nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 tr\u00ean th\u1edd (cha m\u1eb9) d\u01b0\u1edbi nu\u00f4i (v\u1ee3 con), nh\u1ea5t thi\u1ebft \u0111\u1eebng b\u1eaft h\u1ecd \u0111\u00f3ng g\u00f3p m\u00e0 b\u1edbt x\u00e9n, bi\u1ebft ra th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. Sai b\u1ecdn V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb trung l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long, Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p, Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Minh Ngh\u0129a, V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Kh\u00e2m, Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ph\u01b0\u1ee3ng, L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd, K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ee5c, V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n, Bi\u1ec7n l\u00fd L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n, chia \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n ti\u1ebfp duy\u1ec7t theo l\u1ec7 n\u0103m Gia Long, duy c\u00f3 s\u1ed5 tuy\u1ec3n ph\u1ea3i l\u00e0m ba b\u1ea3n, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 kh\u00e2m m\u1ea1ng c\u00f9ng quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u c\u1ea7m m\u1ed9t b\u1ea3n, v\u0103n th\u00ec b\u1ea3n gi\u00e1p, v\u00f5 th\u00ec b\u1ea3n \u1ea5t, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef son, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng gi\u1eef b\u1ea3n b\u00ednh, sao ch\u1eef m\u1ef1c. Tuy\u1ec3n xong \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1ea5n duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, b\u1ea3n gi\u00e1p n\u1ed9p b\u1ed9 H\u1ed9, b\u1ea3n \u1ea5t n\u1ed9p b\u1ed9 Binh, b\u1ea3n b\u00ednh \u0111\u1ec3 l\u1ea1i s\u1edf t\u1ea1i gi\u1eef l\u01b0u chi\u1ebfu. Vua th\u1ea5y l\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y d\u00e2n th\u00ec nhi\u1ec1u k\u1ebb d\u1ed1i tr\u00e1, l\u1ea1i th\u00ec nhi\u1ec1u k\u1ebb \u0111\u1ee5c kho\u00e1t, b\u00e8n d\u1ee5 cho c\u00e1c dinh tr\u1ea5n r\u0103n c\u1ea5m ; l\u1ea1i mi\u1ec5n cho ti\u1ec1n \u0111\u0103ng t\u00ean \u1edf tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cBu\u1ed5i qu\u1ed1c s\u01a1 l\u1ec7 tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng c\u00f3 ti\u1ec1n \u0111\u0103ng t\u00ean, l\u1ea5y c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec3 chi vi\u1ec7c c\u00f4ng. Kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long, kho t\u00e0ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 n\u00ean c\u00f2n gi\u1eef n\u1ebfp c\u0169, \u0111\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 theo ngh\u0129a m\u00e0 l\u1ea5y \u1edf d\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c thi\u00ean h\u1ea1 v\u1eady. Nay s\u00fac t\u00edch m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t th\u00eam, n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, ch\u1eb3ng mu\u1ed1n l\u00e0m hao ph\u00ed d\u00e2n n\u1eefa, t\u1eeb sau ph\u00e0m s\u1ef1 cung \u1ee9ng \u1edf tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng th\u00ec l\u1ea5y c\u1ee7a c\u00f4ng m\u00e0 c\u1ea5p, l\u1ec7 ti\u1ec1n \u0111\u0103ng t\u00ean th\u00ec b\u00e3i \u0111i\u201d. \u0110\u1ebfn khi t\u1ed5ng s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean, s\u1ed1 \u0111inh Qu\u1ea3ng Nam h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc 1 ph\u1ea7n 10. Vua b\u1ea3o H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn r\u1eb1ng : \u201cDuy\u1ec7t tuy\u1ec3n l\u00e0 \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 s\u1ed1 d\u00e2n nhi\u1ec1u \u00edt, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u1ea5y t\u0103ng l\u00ean hay k\u00e9m \u0111i l\u00e0m t\u1ed1t x\u1ea5u ; duy Tr\u1ea5n th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam v\u1ed7 v\u1ec1 ch\u0103n nu\u00f4i \u0111\u00fang \u0111\u1eafn, h\u1ed9 kh\u1ea9u ng\u00e0y \u0111\u00f4ng, m\u00e0 tuy\u1ec3n quan th\u00ec ph\u00e9p c\u0169ng v\u1eeba ph\u1ea3i, kh\u00f4ng c\u00f3 thi\u00ean khinh thi\u00ean tr\u1ecdng, v\u1eady n\u00ean x\u00e9t c\u00f4ng. Tuy\u1ec3n quan Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, Tr\u1ea7n Minh Ngh\u0129a, dinh th\u1ea7n Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00edn, Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c. T\u1eeb sau ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i l\u00e0m duy\u1ec7t \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111em l\u00f2ng c\u00f4ng b\u1eb1ng tin ch\u1eafc, ch\u1edb c\u00f3 c\u1ea7u c\u00f4ng c\u00e0n b\u1eady m\u00e0 h\u01b0 tr\u01b0\u01a1ng s\u1ed1 h\u1ed9 l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0 quan B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec1u c\u1eed 5 vi\u00ean Tri ph\u1ee7 thanh li\u00eam, c\u1ea7n m\u1eabn, th\u00f4ng th\u1ea1o, kh\u00f4ng k\u1ec3 ni\u00ean h\u1ea1n l\u00e2u hay m\u1edbi. Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh \u0111em Tri ph\u1ee7 \u0110\u1ee9c Th\u1ecd l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu \u0110\u1ee9c c\u1eed l\u00ean, v\u1eeba l\u00fac \u0110\u1ee9c b\u1ecb d\u00e2n ki\u1ec7n, Tr\u1ea5n th\u1ea7n xin l\u01b0u l\u1ea1i. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ebf \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u0110\u1ee9c ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 quan t\u1ed1t v\u1eady. Khoa Minh b\u1eb1ng v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed\u201d. H\u1ea1 l\u1ec7nh c\u1ea5t b\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 b\u1ea3o c\u1eed gi\u00e1o ch\u1ee9c c\u00e1c huy\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o c\u00e1c huy\u1ec7n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tr\u1ebb tu\u1ed5i, sai b\u1ecf \u0111i 17 ng\u01b0\u1eddi, chu\u1ea9n y l\u1eddi ngh\u1ecb c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay b\u1ea3o c\u1eed ch\u1ee9c gi\u00e1o quan \u1edf huy\u1ec7n th\u00ec c\u00e1c h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng sinh \u0111\u1ed3 l\u1ea5y t\u1eeb 40 tu\u1ed5i l\u00e0m h\u1ea1n, c\u00e1c s\u0129 nh\u00e2n di d\u1eadt th\u00ec l\u1ea5y 50 tu\u1ed5i l\u00e0m h\u1ea1n, L\u1ec5 b\u1ed9 v\u00e0 quan Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng s\u00e1t h\u1ea1ch r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Ai c\u00f3 h\u1ecdc h\u1ea1nh c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ea1y \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc tr\u00f2, x\u00e9t \u1edf \u0111\u00e2u khuy\u1ebft th\u00ec g\u1eafp th\u0103m m\u00e0 b\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>Dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cX\u00e3 Kim Giao (thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng) v\u1ed1n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng k\u00eanh b\u1ecb b\u00f9n c\u00e1t l\u1ea5p \u0111\u1ea7y, d\u00e2n \u1ea5y xin nh\u1edd nh\u1eefng bi\u1ec1n binh ty thu\u1ed9c qu\u00ea<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf l\u00e0ng g\u00f3p s\u1ee9c \u0111\u00e0o v\u00e9t, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc thu\u1ef7 tri\u1ec1u v\u00e0o ru\u1ed9ng, hai l\u00e0 \u0111\u1ec3 ti\u00eau n\u01b0\u1edbc \u00fang ra bi\u1ec3n, th\u1ef1c c\u00f3 l\u1ee3i cho ngh\u1ec1 n\u00f4ng ; l\u1ea1i t\u1eeb k\u00eanh \u1ea5y th\u00f4ng ra s\u00f4ng l\u1edbn, v\u1eadn t\u1ea3i th\u00f3c thu\u1ebf c\u0169ng ti\u1ec7n\u201d. Vua y cho, mi\u1ec5n dao d\u1ecbch cho d\u00e2n \u1ea5y 5 th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 sung H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 kh\u1ea3o t\u1ee9 tr\u1ecdng (b\u1ed1n th\u00e1ng tr\u1ecdng) cho c\u00e1c vi\u00ean t\u1eed h\u1ecdc \u1edf Gi\u00e1m. Quan Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c vi\u00ean t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd ph\u01b0\u1edbc \u1ea5m c\u1ee7a cha, s\u1ee9c h\u1ecdc c\u00f2n k\u00e9m, ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 theo k\u1ecbp gi\u00e1m sinh, xin h\u1ea1ch ri\u00eang, l\u1ea5y v\u0103n th\u1ec3 tr\u01b0\u1eddng nh\u00ec m\u00e0 chia \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 b\u1eadc\u201d. Vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n t\u00e2u, cho r\u1eb1ng vi\u00ean t\u1eed tuy h\u1ecdc l\u1ef1c kh\u00f4ng b\u1eb1ng gi\u00e1m sinh, nh\u01b0ng c\u0169ng n\u00ean gh\u00e9p v\u00e0o quy tr\u00ecnh cho \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn \u00edch ; n\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u1ea3o h\u1ea1ch v\u0103n th\u1ec3 tr\u01b0\u1eddng nh\u00ec th\u00ec h\u1ecd ch\u1ec9 t\u1eadp theo c\u00e1i th\u01b0\u1eddng s\u00e1o t\u1ee9 l\u1ee5c \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00f4ng c\u1ee5 d\u1ef1 h\u1ea1ch m\u00e0 \u0103n l\u01b0\u01a1ng, ch\u1ee9 c\u00f2n h\u1ecdc l\u00e0m g\u00ec v\u0103n tr\u01b0\u1eddng kh\u00e1c. Xin t\u1eeb sau ph\u00e0m kh\u1ea3o kho\u00e1 th\u00e1ng tr\u1ecdng, k\u1ef3 th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u1ec7 d\u00f9ng ch\u1ebf ngh\u0129a kinh 5 \u0111\u1ec1, truy\u1ec7n 1 \u0111\u1ec1 th\u00ec cho l\u00e0m 1 \u0111\u1ec1 ; k\u1ef3 th\u1ee9 hai th\u00ec d\u00f9ng t\u1ee9 l\u1ee5c chi\u1ebfu ch\u1ebf bi\u1ec3u 3 \u0111\u1ec1, cho l\u00e0m 2 \u0111\u1ec1 ; k\u1ef3 th\u1ee9 ba d\u00f9ng thi 1 \u0111\u1ec1, ph\u00fa 1 \u0111\u1ec1 th\u00ec cho l\u00e0m \u0111\u1ec1 thi v\u00e0 1, 2 c\u00e2u ph\u00fa ; k\u1ef3 th\u1ee9 t\u01b0 l\u1ec7 d\u00f9ng s\u00e1ch v\u1ea5n 1 \u0111\u1ea1o, trong c\u00f3 nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n v\u1ec1 T\u1ee9 th\u01b0 Ng\u0169 kinh c\u00f9ng H\u00e1n s\u1eed \u0110\u01b0\u1eddng s\u1eed T\u1ed1ng s\u1eed cho l\u00e0m 1, 2 \u0111o\u1ea1n v\u0103n s\u1eed. \u0110\u1ec1u c\u00f9ng v\u1edbi gi\u00e1m sinh h\u1ea1ch m\u1ed9t ng\u00e0y, kh\u00f4ng n\u00ean h\u1ea1ch ri\u00eang, \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba c\u00e1i t\u1ec7 m\u01b0\u1ee3n l\u00e0m thay. Gi\u00e1m th\u1ea7n v\u1eabn theo v\u0103n l\u00fd m\u00e0 chia l\u00e0m ba h\u1ea1ng \u01b0u b\u00ecnh th\u1ee9, l\u00e0m danh s\u00e1ch ri\u00eang \u0111\u1ec3 t\u00e2u. Th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t theo t\u1eebng kho\u00e1 th\u00ec l\u00e0m nh\u01b0 l\u1ec7, \u0111\u1ee3i sau 3 n\u0103m s\u1ebd kh\u1ea3o kho\u00e1 nh\u01b0 gi\u00e1m sinh, n\u1ebfu c\u00f2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u1ee7 v\u0103n th\u1ec3 b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng th\u00ec c\u00e1ch \u0111u\u1ed5i v\u1ec1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngo\u1ea1n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, cho theo ban v\u00e0o ch\u1ea7u. Ngo\u1ea1n l\u00e0 con trai Th\u00e1i b\u1ea3o Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 em l\u00e0 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m \u0110\u1ed1c tr\u1ea5n Thanh Hoa, ph\u1ea3i t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Vua ngh\u0129 cha anh c\u00f3 c\u00f4ng nghi\u1ec7p r\u00f5 r\u00e0ng n\u00ean ph\u1ee5c cho ch\u1ee9c \u1ea5y. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5y l\u00e0 tr\u1eabm t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng nghi\u1ec7p c\u0169 m\u00e0 tha l\u1ed7i cho kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u1edbn nh\u1ecf, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111em l\u00f2ng th\u00e0nh h\u1ebft s\u1ee9c l\u00e0m n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u00e0 th\u00ec kh\u00e1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Khinh xa \u0110\u00f4 u\u00fd l\u00e0 V\u00f5 Kh\u00e1nh l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t c\u1ee7a H\u1eefu qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u b\u1ea3o r\u1eb1ng : t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, g\u1eb7p ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft c\u00f3 chi\u1ebfu \u0111\u00e0m \u00e2n ni\u00eam y\u1ebft \u1edf l\u1ea7u Phu V\u0103n, c\u00e1c nghi ti\u1ebft nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7u vi\u00ean qu\u00e2n s\u1eafp h\u00e0ng coi gi\u1eef, c\u00e1c ph\u1ee5 l\u00e3o \u1edf k\u1ef3 \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ee3i chi\u00eam b\u00e1i, v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng vui m\u1eebng, b\u00e0y t\u1ea1, v\u1eabn c\u00f2n thi\u1ebfu s\u00f3t. Vua b\u00e8n chu\u1ea9n cho b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. (Ph\u00e0m c\u00f3 chi\u1ebfu \u0111\u00e0m \u00e2n, vi\u1ec7c v\u1ec1 b\u1ed9 n\u00e0o th\u00ec tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 cho b\u1ed9 L\u1ec5 bi\u1ebft \u0111\u1ec3 ph\u00e1i Loan nghi s\u1eafp s\u1eb5n hai c\u00e1i t\u00e1n v\u00e0ng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ee3i \u1edf hai b\u00ean \u0111\u00f4ng t\u00e2y d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 ; 20 bi\u1ec1n binh Th\u1ecb trung c\u1ea7m g\u1eady \u0111\u1ecf v\u00e0 10 bi\u1ec1n binh C\u1ea9m y \u0111eo g\u01b0\u01a1m c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ee3i \u1edf ngo\u00e0i ban t\u1ea3 ; 1 Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111em 90 bi\u1ec1n binh c\u1ea7m gi\u00e1o \u0111\u1ee9ng hai b\u00ean tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n l\u1ea7u Phu V\u0103n ; c\u00e1c vi\u00ean huy\u1ec7n ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111em nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng th\u00e2n ph\u1ee5 l\u00e3o \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ee3i chi\u00eam b\u00e1i. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y, h\u1eefu ty \u0111em t\u1edd chi\u1ebfu \u0111\u1ec3 v\u00e0o \u1ed1ng Kim Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7t tr\u00ean \u00e1n v\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc ngai ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 ; r\u01b0\u1edbc vua l\u00ean \u0111i\u1ec7n ; tr\u0103m quan l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1 nh\u01b0 nghi ti\u1ebft ; m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan mang \u1ed1ng Kim Ph\u01b0\u1ee3ng, theo th\u1ec1m gi\u1eefa \u0111i xu\u1ed1ng, hai c\u00e1i t\u00e1n v\u00e0ng theo hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 che \u0111i \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i t\u1ea3 ban ; bi\u1ec1n binh v\u00e1c g\u1eady \u0111\u1ecf \u0111i tr\u01b0\u1edbc, bi\u1ec1n binh \u0111eo g\u01b0\u01a1m \u0111i sau, \u0111\u1ebfn l\u1ea7u Phu V\u0103n. T\u00e0n l\u1ecdng nghi tr\u01b0\u1ee3ng b\u00e0y h\u00e0ng hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n. Vi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan d\u00e1n treo xong, l\u1ea1y 5 l\u1ea1y, l\u00f9i ra \u0111\u1ee9ng \u1edf b\u00ean t\u1ea3 ; c\u00e1c vi\u00ean huy\u1ec7n \u0111em h\u01b0\u01a1ng th\u00e2n k\u1ef3 l\u00e3o l\u1ea1y 5 l\u1ea1y ; l\u1ec5 xong t\u00e0n l\u1ecdng nghi tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u lui. Bi\u1ec1n binh Th\u1ea7n s\u00e1ch k\u00ednh c\u1ea9n coi gi\u1eef. Chi\u1ec1u ng\u00e0y h\u00f4m sau t\u00e0n l\u1ecdng nghi tr\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00ednh l\u1ea1i s\u1eafp h\u00e0ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7u. M\u1ed9t vi\u00ean b\u1ed9 ty m\u1eb7c \u00e1o m\u0169 l\u1ea1y 5 l\u1ea1y, v\u00e2ng l\u1ea5y chi\u1ebfu v\u0103n treo h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc b\u1ecf v\u00e0o \u1ed1ng Kim Ph\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i \u0111em giao cho V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng nh\u1eadn l\u1ea5y. Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean c\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u00e2n d\u00e2n vui m\u1eebng l\u00e0m t\u1edd b\u00e0y t\u1ea1, do b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1ec1 t\u00e2u thay xin l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 \u00e2n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 khi b\u1ea5t k\u1ef3 c\u00f3 \u00e2n chi\u1ebfu tuy\u00ean b\u1ed1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ec5 ti\u1ebft kh\u00e1nh h\u1ea1, th\u00ec vi\u1ec7c quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn b\u1ed9 n\u00e0o, b\u1ed9 \u1ea5y ch\u1ec9 ph\u00e1i m\u1ed9t vi\u00ean ty thu\u1ed9c m\u1eb7c ph\u1ea9m ph\u1ee5c l\u0129nh \u0111em ni\u00eam y\u1ebft, c\u00e1c ti\u1ebft nh\u01b0 nghi tr\u01b0\u1ee3ng r\u01b0\u1edbc \u0111i c\u00f9ng h\u00f4m sau c\u1ea5t \u0111i, \u0111\u1ec1u nh\u01b0 tr\u00ean. C\u00f2n c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n c\u00f3 \u00e2n chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn th\u00ec chi\u1ebfu theo nghi ch\u00fa m\u00e0 \u0111\u00f3n ti\u1ebfp, c\u00f9ng l\u00e0 sao v\u00e0o gi\u1ea5y v\u00e0ng g\u1eedi \u0111\u1ebfn c\u00e1c nha trong h\u1ea1t tu\u00e2n ph\u1ee5ng, c\u0169ng c\u1ee9 theo t\u00ecnh tr\u1ea1ng vui m\u1eebng c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u b\u00e0y t\u1ea1. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c x\u00e1 mi\u1ec5n t\u00f4 thu\u1ebf b\u1ecf ti\u1ebft b\u00e0y t\u1ea1).<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XXVI<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1p th\u00e2n, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 (1824) (Thanh \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 4), th\u00e1ng 3, m\u00f9a xu\u00e2n, trong Kinh k\u1ef3 l\u00e2u kh\u00f4ng m\u01b0a, sai quan c\u1ea7u \u0111\u1ea3o ch\u01b0a m\u01b0a, vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, kh\u00f4ng ng\u00e0y n\u00e0o kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u00e2n d\u00e2n, sao l\u1ea1i g\u1eb7p \u0111\u1ea1i h\u1ea1n n\u00e0y ? \u00fd gi\u1ea3 ch\u00ednh tr\u1ecb c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m m\u00e0 sinh ra th\u1ebf ch\u0103ng ? Tr\u1eabm th\u1ea5y c\u00e1c vua \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc g\u1eb7p c\u00f3 tai bi\u1ebfn th\u00ec xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c c\u1ea7u l\u1eddi n\u00f3i th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 h\u01b0 v\u0103n th\u00f4i. Tr\u1eabm ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng khi\u1ebfn b\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i h\u1ebft, c\u00f3 ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i c\u00f3 tai bi\u1ebfn m\u00e0 sau c\u1ea7u l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u00e2u\u201d. Nh\u00e2n d\u1ee5 sai b\u1ed9 L\u1ec5 ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m c\u00e1c \u0111\u1ec1n th\u1ea7n \u1edf Kinh th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng c\u00f9ng b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ecf, l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch \u0111\u1ec3 t\u00e2u. L\u1ea1i d\u1ee5 sai b\u1ed9 H\u00ecnh l\u1ee5c nh\u1eefng \u00e1n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t b\u00e0n, ph\u00e0m t\u1ed9i t\u00ecnh c\u00f2n ng\u1edd th\u00ec khoan h\u1ed3ng, t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00ec ho\u00e3n quy\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Vua ng\u00e0y ng\u1ef1 \u1edf ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n, cho v\u1eddi c\u00e1c quan t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0o ch\u1ea7u, b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eddi ch\u01b0a b\u1edbt tai ho\u1ea1, tr\u1eabm c\u00e0ng lo s\u1ee3, d\u1eabu ng\u00e0y ch\u1eb5n c\u0169ng ch\u01b0a t\u1eebng kh\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 c\u00f9ng c\u00e1c khanh b\u00e0n vi\u1ec7c ph\u1ea3i tr\u00e1i, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch tu t\u1ec9nh v\u1eady\u201d. H\u00f4m sau m\u01b0a to.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh b\u1ecb h\u1ea1n. Sai dinh Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111i kh\u00e1m tai h\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00e0o s\u00f4ng V\u0129nh \u0110i\u1ec7n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam. X\u1ee9 \u1ea5y c\u00f3 con s\u00f4ng nh\u1ecf, t\u1eeb x\u00e3 C\u1ea9m Sa (d\u00e0i h\u01a1n 1.640 tr\u01b0\u1ee3ng), \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc n\u00f4ng h\u1eb9p, sai Cai b\u1ea1 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t 3.000 d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o cho r\u1ed9ng ra. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p h\u1eadu ti\u1ec1n g\u1ea1o (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 3 quan g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng). \u0110\u00e0o h\u01a1n 2 th\u00e1ng th\u00ec xong. Cho t\u00ean l\u00e0 s\u00f4ng V\u0129nh \u0110i\u1ec7n. C\u1ea7u s\u00f4ng \u1ea5y c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 c\u1ea7u V\u0129nh \u0110i\u1ec7n. Th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng 80 quan ti\u1ec1n, 2 t\u1ea5m sa, 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c, t\u1eeb chuy\u00ean bi\u1ec7n tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc. Dinh th\u1ea7n l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb dinh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ea1i Chi\u00eam t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u1ec9 do \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1ecf b\u1edd s\u00f4ng m\u00e0 \u0111i, xin khi \u0111\u00e0o s\u00f4ng xong \u0111\u1eafp lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi (d\u00e0i h\u01a1n 2.380 tr\u01b0\u1ee3ng) \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n \u0111i l\u1ea1i. Vua y cho. L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e0o s\u00f4ng \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f4ng vi\u1ec7c k\u1ebf nhau, nh\u00e2n d\u00e2n c\u0169ng \u0111\u00e3 kh\u00f3 nh\u1ecdc, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean kh\u00e9o ph\u1ee7 d\u1ee5\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00e0o Quang L\u00fd tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phi\u00ean An, ph\u1ea1m t\u1ed9i tham tang, b\u1ecb b\u1ecf ng\u1ee5c v\u00e0 ri\u1ebft \u0111\u00f2i tang v\u1eadt, \u0111\u00e3 h\u01a1n ba n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i g\u00ec. Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua ngh\u0129 c\u00f3 c\u00f4ng V\u1ecdng C\u00e1c, tha cho, sai theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb sau, ph\u00e0m quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ph\u1ea9m ph\u1ee5c, n\u1ebfu c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb gi\u00e1ng c\u00e1ch th\u00ec ph\u1ea3i n\u1ed9p tr\u1ea3, khi \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u1ea1i. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n v\u00e0 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n Kim Truy v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n So\u1ea1n l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An, th\u1ef1 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u0129nh Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An. Kim Truy \u0111\u1ebfn Kinh v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, vua h\u1ecfi c\u00f4ng vi\u1ec7c trong tr\u1ea5n, qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u0103n d\u00e2n, d\u00e2n \u0111\u00f3i kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1eb7t xanh m\u00ecnh g\u1ea7y l\u00e0 sao v\u1eady ?\u201d. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n b\u1ecb \u0111\u00f3i ch\u1ebft c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ed3n nh\u1ea3m\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n ph\u00e1t ch\u1ea9n, c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ph\u00e1t ch\u1ea9n m\u00e0 ch\u1ebft \u0111\u00f3i, c\u00f2n b\u1ea3o l\u00e0 \u0111\u1ed3n nh\u1ea3m sao ?\u201d Truy l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ebfn l\u0129nh ch\u1ea9n, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u1ebft l\u00e0 do kh\u00ed \u0111\u1ed9c n\u00ean th\u1ebf th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o : \u201cD\u00e2n \u0111\u00f3i r\u00e9t \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng bi\u1ebft nu\u00f4i n\u1ea5ng l\u1ea1i t\u00ecm c\u00e1ch n\u00f3i che \u0111\u1eady, \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u00f4i c\u00f3 nh\u01b0 th\u1ebf \u01b0 ?\u201d Truy s\u1ee3 h\u00e3i xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. Xu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb nh\u1eadn l\u1ed7i. Vua th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 gi\u00e0, \u0111\u1ec1u tha cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eefu ki\u00ean ki\u00eam qu\u1ea3n s\u00e1u c\u01a1 Ki\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n D\u01b0\u1ee1ng cho quy\u1ec1n th\u1ef1 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai hai tr\u1ea5n Thanh Ngh\u1ec7 m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0o Nam l\u1eadp l\u00e0m thu\u1ed9c binh, m\u1ed7i tr\u1ea5n 5 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf ch\u01b0\u1edfng Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng qu\u1ea3n l\u0129nh binh thuy\u1ec1n ch\u1edf c\u1ee7a c\u00f4ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1edf th\u00f3c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh 140.000 h\u1ed9c \u0111em ch\u1ee9a \u1edf Ngh\u1ec7 An, 20.000 h\u1ed9c \u0111em ch\u1ee9a \u1edf Di\u1ec5n Ch\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Tu\u00e2n ch\u1ebft ; cho 300 quan ti\u1ec1n. L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Th\u00e1i B\u00e1 H\u1ea1c cho th\u1ef1 Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c man \u1edf Cam R\u0103ng thu\u1ed9c Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 T\u00e0 La M\u00e2n l\u1ea1i h\u1ecdp ch\u00fang \u1edf n\u00fai \u0110\u00e0n Linh. Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh Thu\u1eadn b\u00e1o v\u1ec1 th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh chuy\u1ec3n t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c qu\u00e2n B\u00ecnh Thu\u1eadn d\u1eabu do th\u00e0nh tr\u00f4ng coi \u1edf xa, nh\u01b0ng t\u00ecnh tr\u1ea1ng hoang man th\u00ec t\u00e2u th\u1eb3ng m\u1edbi ph\u1ea3i, do th\u00e0nh t\u00e2u l\u00ean ch\u1eb3ng ch\u1eadm m\u00e0 nh\u1ee1 vi\u1ec7c sao ? Gi\u1eb7c man \u1ea5y nh\u00f3m \u1edf hang n\u00fai, kh\u00f4ng d\u1eadp t\u1eaft ngay th\u00ec s\u1ebd th\u00e0nh \u0111\u00f4ng\u201d. B\u00e8n d\u1ee5 cho Tr\u1ea5n th\u1ea7n ch\u1ecdn l\u1ea5y 150 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 trong tr\u1ea5n, u\u1ef7 cho Cai c\u01a1 Thu\u1eadn ngh\u0129a l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ngo\u1ea1n \u0111em \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111em qu\u00e2n b\u1ea3n tr\u1ea5n \u0111i \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1eddng. Qu\u00e2n Ngo\u1ea1n \u0111\u1ebfn, T\u00e0 La M\u00e2n tr\u1ed1n xa, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. Vua sai gi\u1ebft nh\u1eefng \u0111\u1ea7u s\u1ecf, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb hi\u1ebfp ph\u1ea3i theo th\u00ec tha.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh ng\u1ecd, ti\u1ebft Thanh minh, vua th\u00e2n \u0111i y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i \u0111\u00e1nh thu\u1ebf d\u1ea7u h\u01b0\u01a1ng \u1edf huy\u1ec7n B\u00ecnh S\u01a1n, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. C\u00e1c \u0111\u1ea3o \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n ph\u01b0\u1eddng An H\u1ea3i huy\u1ec7n B\u00ecnh S\u01a1n s\u1ea3n c\u00e2y d\u1ea7u h\u01b0\u01a1ng, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u00e1nh thu\u1ebf (141 c\u00e2n 12 l\u1ea1ng). T\u1eeb n\u0103m Gia Long th\u1ee9 11, b\u00e3o l\u00e0m g\u00e3y c\u00e2y, thay b\u1eb1ng d\u1ea7u l\u1ea1c. \u0110\u1ebfn nay c\u00e2y \u1ea5y l\u1ea1i m\u1ecdc nhi\u1ec1u, d\u00e2n xin n\u1ed9p thu\u1ebf d\u1ea7u h\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 c\u0169. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ef1u Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u00e1i ch\u1ebft. Cho 200 quan ti\u1ec1n, 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 5 t\u1ea5m l\u1ee5a, 20 t\u1ea5m v\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i kho \u00e1i T\u1eed \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0m kho Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, thuy\u1ec1n An nh\u1ea5t l\u00e0m \u0111\u1ed9i An nh\u1ea5t, \u0111\u1eb7t th\u00eam \u0111\u1ed9i An nh\u1ecb, sai dinh th\u1ea7n m\u1ed9 d\u00e2n sung v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng \u0111\u1ec1n D\u1ee5 Kh\u00e1nh (\u0110\u1ec1n \u1edf ph\u00eda T\u00e2y Kinh th\u00e0nh, th\u1edd H\u00e0 Hoa Qu\u1eadn c\u00f4ng) v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddngV\u0103n X\u00e1 (th\u1edd n\u0103m \u0111\u1eddi h\u1ecd Tr\u1ea7n).<\/p>\n\n\n\n<p>Tha thu\u1ebf c\u1eeda quan v\u00e0 b\u1ebfn \u0111\u00f2 n\u0103m nay cho hai tr\u1ea5n Thanh Ngh\u1ec7. Hai tr\u1ea5n m\u1ea5y n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a. Vua cho l\u00e0 r\u1eebng n\u00fai, s\u00f4ng \u0111\u1ea7m, c\u1eeda quan, ch\u1ee3 b\u00faa, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ngu\u1ed3n l\u1ee3i nh\u00e2n d\u00e2n nh\u1edd \u0111\u00f3 l\u00e0m sinh k\u1ebf, b\u00e8n sai b\u1ecf c\u00e1c th\u1ee9 thu\u1ebf \u1ea5y ; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu thu\u1ebf c\u0169ng tha h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i binh c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u1eafng d\u1ef1c (m\u1ed9 binh thu\u1ed9c th\u00e2n c\u00f4ng Quang) l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c c\u01b0\u1eddng, binh c\u00e1c \u0111\u1ed9i H\u00f9ng d\u1ef1c (m\u1ed9 binh thu\u1ed9c th\u00e2n c\u00f4ng M\u00e3o) l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu qu\u00e2n qu\u1ea3n c\u01a1 Trung h\u00f9ng l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh B\u1ea3o l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng H\u1eefu qu\u00e2n qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 H\u00f9ng d\u0169ng, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Long l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ea5t c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng \u0111em danh s\u00e1ch xin th\u1ef1c th\u1ee5 Cai \u0111\u1ed9i c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u00ean. Vua nh\u00e2n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u1ea3i c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed1ng. T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u00f3 c\u1eed quan to gi\u1eef ch\u1ee9c m\u1ee5c th\u00fa th\u00ec \u0111\u1ee3i tr\u1eabm khuy\u00ean son \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t y\u00eau chu\u1ed9ng, c\u00f2n ch\u1ee9c nh\u1ecf ch\u1ec9 t\u00e2u qua \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 thi h\u00e0nh th\u00f4i, kh\u00f4ng c\u1ea7n khuy\u00ean \u0111i\u1ec3m l\u1eb7t v\u1eb7t l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ch\u0103m m\u1ecdi vi\u1ec7c, ph\u00e0m s\u1edb t\u00e2u b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u00ean, \u0111\u1ec1u ph\u00ea b\u1ea3o h\u1eb1ng ng\u00e0y r\u1ea5t nhi\u1ec1u. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t th\u01b0\u1eddng n\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec kh\u00f3 nh\u1ecdc qu\u00e1. T\u1eeb \u0111\u1ea5y c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec thu\u1ed9c s\u00e1u b\u1ed9 th\u00ec giao cho b\u1ed9 \u1ea5y l\u00e0m phi\u1ebfu d\u1ef1 ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean m\u1ed9 th\u00eam d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u1edf c\u00e1c dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh c\u00e1c c\u01a1 v\u1ec7 t\u01b0\u1ee3ng \u0111i th\u00fa.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n c\u00e1c vi\u00ean t\u1eed con quan v\u00f5 ch\u1ebft. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 ch\u00e2n h\u00e0nh t\u1ea9u hay h\u1ecdc t\u1eadp th\u00ec con quan Nh\u1ea5t ph\u1ea9m m\u1ed7i th\u00e1ng cho ti\u1ec1n 2 quan g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng, con quan Nh\u1ecb Tam ph\u1ea9m gi\u1ea3m \u0111i m\u1ed9t ph\u1ea7n t\u01b0, con quan T\u1ee9 ph\u1ea9m gi\u1ea3m \u0111i m\u1ed9t n\u1eeda. Sai b\u1ed9 Binh t\u1eeb sau c\u00f3 nh\u00e2n vi\u00ean c\u00f4ng sai th\u00ec t\u00e2u xin ph\u00e1i nh\u1eefng vi\u00ean t\u1eed \u1ea5y \u0111i theo cho quen kh\u00f3 nh\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed3ng l\u00faa b\u1ecb h\u1ea1i v\u00ec b\u00e3o v\u00e0 h\u1ea1n d\u00e2n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng b\u00e1o, \u0111\u1ebfn l\u00fac thu ho\u1ea1ch Tr\u1ea5n th\u1ea7n m\u1edbi \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cNh\u00e2n d\u00e2n kh\u1ed5 s\u1edf, tr\u1eabm \u0111\u00e3 r\u00f5 bi\u1ebft, h\u00e1 v\u00ec c\u1edb kh\u00f4ng b\u00e1o m\u00e0 kh\u00f4ng cho \u0111\u1ed9i \u01a1n khoan gi\u1ea3m sao !\u201d B\u00e8n gi\u1ea3m thu\u1ebf v\u1ee5 h\u1ea1 cho Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 3 ph\u1ea7n 10, Ph\u00fa Y\u00ean 2 ph\u1ea7n 10.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem danh s\u00e1ch h\u00ecnh \u00e1n ch\u01b0a k\u1ebft cu\u1ed1i n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4 c\u1ee7a B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7 c\u00f2n \u0111\u1ebfn h\u01a1n 320 \u00e1n, b\u1ecb giam \u0111\u1ebfn h\u01a1n 840 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cTi\u1ec3u d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00e0 ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt, tr\u1eabm r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng t\u00e2m. V\u1ea3 giam c\u1ea7m nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf, trong \u1ea5y h\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi li\u00ean lu\u1ef5 sao ! G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00ed h\u1eadu kh\u00f4ng ho\u00e0, ph\u1ea3i ch\u0103ng l\u00e0 v\u00ec c\u1edb \u1ea5y. V\u1eady truy\u1ec1n cho c\u00e1c nha m\u00f4n x\u00e9t h\u00ecnh \u1edf th\u00e0nh tr\u1ea5n, ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ph\u00e0m c\u00e1c \u00e1n t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, t\u1ed9i t\u00ecnh nh\u00e8 nh\u1eb9, th\u00ec cho d\u00e2n l\u00e0m gi\u1ea5y b\u1ea3o l\u0129nh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng t\u1ed9i b\u1ecb b\u1eaft l\u00e2y th\u00ec tha ngay\u201d. L\u1ea1i sai b\u1ed9 H\u00ecnh l\u1ee5c t\u1ed9i tr\u1ea1ng t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u1ec3 t\u00e2u. Vua th\u00e2n t\u1ef1 ki\u1ec3m duy\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c khoan gi\u1ea3m r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i th\u1ea5y \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh m\u1ed9t n\u0103m x\u1eed ch\u00e9m k\u1ebb c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ebfn h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201c\u00e1n \u0103n c\u01b0\u1edbp trong lu\u1eadt v\u1ed1n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ri\u00eang, duy nh\u1eefng \u0111\u1ee9a \u0111i theo \u0111\u1ee9ng g\u00e1c \u1edf ngo\u00e0i, ti\u1ebfp nh\u1eadn c\u1ee7a c\u1ea3i, nh\u1eefng \u0111\u1ee9a ch\u01b0a sang thuy\u1ec1n v\u00e0o nh\u00e0 l\u1ea5y c\u1ee7a, c\u00f9ng nh\u1eefng \u0111\u1ee9a b\u1ecb hi\u1ebfp d\u1ed7 \u0111i theo \u0103n c\u01b0\u1edbp ho\u1eb7c \u0111i \u0103n c\u01b0\u1edbp m\u1edbi c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n, s\u1ed1 tang kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng t\u00ecnh n\u00ean th\u1ee9, n\u1ebfu c\u1ee9 l\u1ea5y lu\u1eadt m\u00e0 x\u1eed, th\u00ec c\u00f3 ph\u1ea3i v\u00e2ng theo \u00fd th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t khi x\u1eed h\u00ecnh \u0111\u00e2u. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho th\u00e0nh th\u1ea7n t\u1eeb sau c\u00f3 \u00e1n \u0103n c\u01b0\u1edbp nh\u01b0 lo\u1ea1i \u1ea5y th\u00ec n\u00ean \u0111\u1ee3i t\u00e2u x\u00e9t \u0111\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u1ed5 t\u00f9 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Chi\u00eau th\u1ea3o \u0110\u1ed3ng tri \u0110\u00e8o Qu\u1ed1c Th\u1ec3 ki\u00eam qu\u1ea3n ch\u1ee9c Cai ch\u00e2u ch\u00e2u Thu\u1ef7 V\u0129, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 S\u1ea7m Nh\u00e2n Tr\u00e1ng ki\u00eam qu\u1ea3n ch\u1ee9c cai ch\u00e2u ch\u00e2u V\u0103n B\u00e0n. Tr\u01b0\u1edbc kia cai ch\u00e2u hai ch\u00e2u \u1ea5y \u0111\u1ec1u m\u1eafc t\u1ed9i, quan B\u1eafc Th\u00e0nh xin cho Th\u1ec3 v\u00e0 Tr\u00e1ng coi vi\u1ec7c ch\u00e2u. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cHai ch\u00e2u \u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay th\u1ed5 ty k\u1ebf t\u1eadp, Th\u1ec3 v\u00e0 Tr\u00e1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u kh\u00e1c, h\u1ecd kh\u00e1c, cho cai qu\u1ea3n ch\u0103n d\u00e2n s\u1ee3 sinh hi\u1ec1m kh\u00edch l\u00f4i th\u00f4i ; n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 m\u1ee5c \u1edf trong ch\u00e2u, ho\u1eb7c v\u00f5 bi\u1ec1n \u1edf th\u00e0nh cho l\u00e0m\u201d. \u0110\u1ebfn nay th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u1eefng th\u1ed5 m\u1ee5c hai ch\u00e2u \u1ea5y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i, \u1edf th\u00e0nh c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ai c\u00f3 th\u1ec3 sai \u0111\u01b0\u1ee3c, hai ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y t\u1eeb khi chia \u0111\u1eb7t gi\u1eef \u0111\u1ed3n \u0111\u1ebfn nay, v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n ch\u00e2u tin ph\u1ee5c, c\u1ea7n cho ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ea5t h\u1ee3p nhau th\u00ec x\u00e9t kh\u00f4ng ai h\u01a1n hai ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y\u201d (Th\u1ec3 gi\u1eef b\u1ea3o B\u1ea3o Th\u1eafng ch\u00e2u Thu\u1ef7 V\u0129, Tr\u00e1ng gi\u1eef b\u1ea3o Tr\u1ea5n H\u00e0 ch\u00e2u V\u0103n B\u00e0n). Vua b\u00e8n y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u1eabn l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c L\u1ec5 b\u1ed9. (Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc xin ngh\u1ec9 v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ebfn Kinh cung ch\u1ee9c).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7nh c\u1ea5m thu\u1ed1c phi\u1ec7n. Vua th\u1ea5y thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u00e0m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t s\u00e2u, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, m\u00e0 t\u1ec7 v\u1eabn ch\u01b0a h\u1ebft. B\u00e8n sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1eb7t \u0111i\u1ec1u r\u1ea5t nghi\u00eam. Ph\u00e0m kh\u00e1ch bu\u00f4n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 hay \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7, \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5 l\u1ec7nh c\u1ea5m m\u00e0 c\u00f2n c\u1ed1 \u00fd gi\u1ea5u gi\u1ebfm thu\u1ed1c v\u00e0 nh\u1ef1a \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n ri\u00eang, v\u00e0 c\u00e1c ti\u1ec7m ph\u1ed1 ti\u00eam thu\u1ed1c b\u00e1n cho kh\u00e1ch, c\u00f9ng l\u1ea1i d\u1ecbch qu\u00e2n d\u00e2n c\u1ed1 \u00fd h\u00fat tr\u1ed9m th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i m\u00e3n l\u01b0u (3000 d\u1eb7m) ; ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng x\u00f3m bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng gi\u00e1c ra c\u00f9ng cha anh kh\u00f4ng c\u1ea5m \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c con em \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i m\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng (100 tr\u01b0\u1ee3ng) ; quan ch\u1ee9c h\u00fat tr\u1ed9m th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c, m\u00e3i m\u00e3i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 d\u1ee5ng ; gia s\u1ea3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i, \u0111\u1ec1u sung th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o gi\u00e1c. Vu c\u00e1o th\u00ec b\u1ecb ph\u1ea3n to\u1ea1. \u0102n ti\u1ec1n m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd tha th\u00ec t\u00ednh tang m\u00e0 k\u1ebft \u00e1n n\u1eb7ng. C\u00f2n hai \u0111i\u1ec1u : th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c cho ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o gi\u00e1c v\u00e0 m\u1edbi \u0111\u1ebfn v\u00ec l\u1ea7m m\u00e0 ph\u1ea1m th\u00ec \u0111\u1ec1u y theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf c\u00e1c dinh tr\u1ea5n, sai b\u1ed9 C\u00f4ng g\u1eedi quy th\u1ee9c \u0111\u1ec3 l\u00e0m (M\u1ed9t nh\u00e0 gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng 3 gian 2 ch\u00e1i, m\u1ed9t nh\u00e0 vu\u00f4ng 1 gian 2 ch\u00e1i).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tri ph\u1ee7 Th\u01b0\u1eddng T\u00edn l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c T\u1ebf l\u00e0m Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u00fd, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Chung, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc S\u01a1n Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1eadp \u0111\u1ec1u v\u00ec tu\u1ed5i gi\u00e0 xin h\u01b0u. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Thanh Hoa t\u1ee5 h\u1ecdp h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1edbp b\u00f3c v\u00f9ng Ng\u1ecdc S\u01a1n, N\u00f4ng C\u1ed1ng. Tr\u1ea5n th\u1ea7n sai b\u1ecdn V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 H\u1ed3 B\u00f4i \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i \u0111\u00e1nh b\u1eaft. G\u1eb7p gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng v\u00e0i m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ee9a, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 4 \u0111\u1ee9a, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn Ph\u01b0\u1ee3ng k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u1ec1u 1 th\u1ee9 c\u00f9ng \u00e1o \u0111o\u1ea1n hoa r\u1ed3ng tr\u00f2n v\u00e0 dao t\u00e2y m\u1ea1 v\u00e0ng m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1i, bi\u1ec1n binh th\u00ec th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Hoa t\u00e2u r\u1eb1ng th\u1ed5 ph\u1ec9 m\u1edbi d\u1eb9p, c\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng tr\u1ed1n tho\u00e1t ho\u1eb7c t\u1ea3n \u0111i l\u00e0m gi\u1eb7c bi\u1ec3n, nay \u0111\u01b0\u01a1ng k\u1ef3 v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, xin chia sai bi\u1ec1n binh nghi\u00eam x\u00e9t ngo\u00e0i bi\u1ec3n Bi\u1ec7n S\u01a1n. Vua y theo.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m b\u00e1n tr\u1ed9m th\u00f3c g\u1ea1o. Vua th\u1ea5y \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 nhi\u1ec1u gian th\u01b0\u01a1ng ch\u1edf tr\u1ed9m th\u00f3c g\u1ea1o \u0111em b\u00e1n \u1edf H\u1ea1 Ch\u00e2u v\u00e0 b\u00e1n cho l\u00e1i bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Thanh, sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m \u0111\u1ec3 tr\u1eeb t\u1ec7 \u1ea5y. \u0110\u1ec1u b\u00e0n cho l\u00e0 th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 tr\u1ea5n l\u1edbn \u1edf mi\u1ec1n Nam, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u1ea7u m\u1ee1, th\u00f3c g\u1ea1o nhi\u1ec1u h\u01a1n c\u1ea3 m\u1ecdi n\u01a1i, tr\u01b0\u1edbc nay t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ec1u nh\u1edd c\u00f3 g\u1ea1o mi\u1ec1n Nam ; n\u1ebfu gi\u00e1 g\u1ea1o Gia \u0110\u1ecbnh l\u00ean cao th\u00ec g\u1ea1o c\u00e1c n\u01a1i c\u0169ng c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u1ed1c k\u1ebf d\u00e2n sinh. V\u1ea3 l\u1ea1i c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1eb7t quan tr\u00f4ng gi\u1eef, h\u1eb3n kh\u00f4ng ai d\u00e1m c\u00f4ng nhi\u00ean l\u00e0m gian, duy \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f9 lao \u0111\u1ea7m v\u0169ng ngo\u00e0i bi\u1ec3n, v\u00e1ch \u0111\u00e1 cao \u0111\u1ee9ng, che ng\u0103n s\u00f3ng gi\u00f3, \u00edt c\u00f3 d\u1ea5u ng\u01b0\u1eddi qua l\u1ea1i m\u00e0 tu\u1ea7n ph\u00f2ng c\u0169ng s\u01a1, cho n\u00ean thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i th\u01b0\u1eddng gh\u00e9 \u0111\u1eadu \u1edf \u0111\u1ea5y m\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb gian l\u1eadu c\u0169ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 b\u00e1n tr\u1ed9m. Ph\u00e0m nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u1eadp ph\u00e1p lu\u1eadt, treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ham m\u00e0 t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, b\u1eaft ph\u1ea1t ng\u1eb7t th\u00ec ng\u01b0\u1eddi s\u1ee3 m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea1m. Xin ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ven bi\u1ec3n, quan s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea3i nghi\u00eam s\u1ee9c canh gi\u1eef, \u0111\u1ec3 t\u00e2m tu\u1ea7n x\u00e9t, n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb bu\u00f4n l\u1eadu th\u00ec c\u1ee7a c\u1ea3i th\u00f3c g\u1ea1o trong c\u00e1c thuy\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho c\u1ea3, m\u00e0 ch\u1ee7 thuy\u1ec1n bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec l\u1ea5y lu\u1eadt vi ch\u1ebf m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i. N\u1ebfu kh\u00f4ng x\u00e9t bi\u1ebft, \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u0169ng th\u01b0\u1edfng cho h\u1ebft nh\u1eefng tang v\u1eadt b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p l\u01b0u, ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 ng\u1ef1 th\u00ec gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i. Ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1t kh\u00e1c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u0169ng th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf, quan s\u1edf t\u1ea1i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p l\u01b0u, ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 ng\u1ef1 c\u00e1ch ch\u1ee9c. \u0102n ti\u1ec1n c\u1ed1 \u00fd tha th\u00ec t\u00ednh tang v\u1eadt theo lu\u1eadt u\u1ed5ng ph\u00e1p (() U\u1ed5ng ph\u00e1p : nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 m\u00e0 x\u1eed \u0111o\u00e1n tr\u00e1i ph\u00e9p.) m\u00e0 x\u1eed n\u1eb7ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 trong h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n xin \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec trong thuy\u1ec1n ch\u1ec9 cho t\u00ednh s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ch\u1edf \u0111\u1ee7 \u0103n th\u00f4i, tr\u00e1i th\u1ebf m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t nh\u01b0 l\u1ec7\u201d. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ch\u1ecdn c\u1eed l\u1ea5y 10 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m sinh m\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc gi\u1ecfi giang c\u00f3 th\u1ec3 cho l\u00e0m quan \u0111\u01b0\u1ee3c, giao b\u1ed9 L\u1ec5 s\u00e1t h\u1ea1ch, b\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u1ecb b\u1ed5, chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o qu\u00ea t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam th\u00ec b\u1ed5 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o hay \u0110i\u1ec3n b\u1ea1 sung l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng, qu\u00ea \u1edf Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc th\u00ec b\u1ed5 T\u01b0 v\u1ee5 s\u00e1u b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay trong Kinh th\u00e0nh c\u00f3 vi\u1ec7c ki\u1ec7n t\u1ee5ng v\u1ec1 \u0111\u00e1nh nhau, gi\u1eadt c\u01b0\u1edbp, tr\u1ed9m c\u1eafp, \u0111\u1ec1u do Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean x\u00e9t x\u1eed. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Kim tr\u01b0\u1edbc v\u00ec nh\u0169ng l\u1ea1m ph\u1ea3i t\u1ed9i m\u00e3n \u0111\u1ed3 (() M\u00e3n \u0111\u1ed3 : \u0111\u1ed3 3 n\u0103m), con l\u00e0 Khu\u00ea thay l\u00e0m kh\u1ed5 d\u1ecbch h\u01a1n 1 n\u0103m kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ng\u1ea1i ng\u00f9ng g\u00ec, Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean x\u00e9t r\u00f5 ch\u00e2n t\u00ecnh, nh\u1edd b\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c c\u1ee7a Khu\u00ea c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 vi\u1ec7c Nguy\u1ec5n C\u01b0 S\u0129, m\u00e0 xin thay cha l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc S\u0129, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, th\u1ef1c l\u00e0 con hi\u1ebfu\u201d. Sai tha.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, t\u1ebf h\u1ea1 h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y hai l\u1ea7u c\u1eeda Ch\u00ednh \u0111\u00f4ng v\u00e0 c\u1eeda \u0110\u00f4ng b\u1eafc v\u1edbi c\u1ea7u c\u1eeda Ch\u00ednh b\u1eafc c\u1ee7a Kinh th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 B\u00e0n V\u0103n L\u1eadp (\u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00fd Khai Ba) ngu\u1ef5 x\u01b0ng \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, l\u1ea9n l\u00fat \u1edf tr\u1ea1i Man Pha n\u01b0\u1edbc Thanh (thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0103n S\u01a1n ph\u1ee7 Khai Ho\u00e1 n\u01b0\u1edbc Thanh), Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 qu\u1ea3n ch\u00e2u Thu\u1ef7 V\u0129 l\u00e0 \u0110\u00e8o Qu\u1ed1c Th\u1ec3 m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf \u0111\u1ed9ng Gia Ph\u00fa l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh \u0110\u1ee9c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft \u0111i. Th\u01b0\u1edfng cho Qu\u1ed1c Th\u1ec3 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c, b\u1ecdn Ch\u00ednh \u0110\u1ee9c 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Ph\u01b0\u1edbc Long c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u0103ng h\u01a1n 40 m\u1eabu t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n (Nguy\u00ean l\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u01b0 \u1edf hai l\u00e0ng C\u00f4ng L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tri\u1ec1u Thu\u1ef7), tha thu\u1ebf cho m\u00e3i m\u00e3i, khi\u1ebfn con l\u00e0 V\u0129nh coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha gi\u1ea3m thu\u1ebf ru\u1ed9ng v\u1ee5 h\u1ea1 b\u1ecb tai cho Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 Ninh B\u00ecnh. Thanh Hoa \u0111\u01b0\u1ee3c tha c\u1ea3 ; huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n c\u1ea3 ; c\u00e1c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, Thanh Ch\u01b0\u01a1ng, Nam \u0110\u01b0\u1eddng, gi\u1ea3m 6 ph\u1ea7n 10 ; c\u00e1c huy\u1ec7n La S\u01a1n, Thi\u00ean L\u1ed9c, Ch\u00e2n L\u1ed9c, H\u01b0ng Nguy\u00ean, gi\u1ea3m 5 ph\u1ea7n 10 ; c\u00e1c huy\u1ec7n Th\u1ea1ch H\u00e0, Nghi Xu\u00e2n, gi\u1ea3m 4 ph\u1ea7n 10 ; huy\u1ec7n K\u1ef3 Hoa gi\u1ea3m 3 ph\u1ea7n 10. Thu\u1ebf ph\u1ea3i n\u1ed9p c\u00f9ng tr\u1ed1n thi\u1ebfu \u0111\u1ec1u cho ho\u00e3n. Huy\u1ec7n Y\u00ean M\u00f4, huy\u1ec7n Y\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f9ng x\u00e3 Gi\u00e1 H\u1ed9 huy\u1ec7n Gia Vi\u1ec5n \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh gi\u1ea3m 5 ph\u1ea7n 10 ; c\u00e1c huy\u1ec7n Thi\u00ean Quan, Gia Vi\u1ec5n gi\u1ea3m 2 ph\u1ea7n 10. L\u1ea1i th\u1ea5y huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh L\u01b0u \u1edf Ngh\u1ec7 An kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng chi\u00eam, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh ru\u1ed9ng chi\u00eam t\u1ed5n h\u1ea1i nhi\u1ec1u, cho vay 6.000 h\u1ed9c th\u00f3c gi\u1ed1ng \u0111\u1ec3 gieo m\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea Ch\u1ea5t th\u1ed1ng l\u0129nh 4 v\u1ec7 qu\u00e2n Kinh (N\u1ed9i h\u1ea7u, Th\u00e0nh v\u00f5, Ban tr\u1ef1c h\u1eefu, H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb) \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An. Vua th\u1ea5y hai tr\u1ea5n \u1ea5y \u0111\u00f3i k\u00e9m, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean, cho n\u00ean sai Ch\u1ea5t \u0111i, ph\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c b\u1eaft b\u1edb x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f9ng vi\u1ec7c c\u00f3 l\u1ee3i n\u00ean l\u00e0m, c\u00f3 h\u1ea1i n\u00ean b\u1ecf, \u0111\u1ec1u cho tu\u1ef3 nghi thu x\u1ebfp. Sai b\u1ecdn Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Ch\u1ee7 s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa, Tham lu\u1eadn Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111i theo l\u00e0m vi\u1ec7c. L\u1ea1i sai m\u1ed9 l\u1eadp l\u00ednh c\u01a1, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea \u1edf Thanh Hoa l\u00e0m hai c\u01a1 Thanh thu\u1eadn, qu\u00ea \u1edf Ngh\u1ec7 An l\u00e0m hai c\u01a1 An thu\u1eadn, qu\u00ea \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0m c\u01a1 An b\u1eafc, qu\u00ea t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o Nam l\u00e0m c\u01a1 T\u0129nh b\u1eafc, m\u1ed7i c\u01a1 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi. M\u1ed9 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i l\u1ea1i cho m\u1ed9 th\u00eam l\u1eadp l\u00e0m c\u00e1c c\u01a1 nh\u1ecb, tam, t\u1ee9, ng\u0169. C\u00e1c c\u01a1 Thanh thu\u1eadn, An thu\u1eadn, An b\u1eafc, ai m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 50 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec cho l\u00e0m th\u00ed sai Cai \u0111\u1ed9i, m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 25 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec cho l\u00e0m th\u00ed sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng. C\u01a1 T\u0129nh b\u1eafc, ai m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 50 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec cho l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 25 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean cho l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ea5t \u0111\u1ebfn n\u01a1i, t\u00e2u xin x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n T\u0129nh Gia, Di\u1ec5n Ch\u00e2u, Th\u1ea1ch H\u00e0, v\u00e0 d\u1eddi \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 l\u1ef5 H\u00e0 Trung (\u1edf x\u00e3 Ph\u00fa \u0110i\u1ec1n) v\u00e0 \u0111\u1eb7t th\u00eam c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o Th\u1ecd Mai, Tam L\u1ec7, Ng\u1ecdc Gi\u00e1p, thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m, l\u1ea5y c\u00f4ng thay ch\u1ea9n, ng\u01b0\u1eddi xin l\u00e0m m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n 3 quan g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng. (Ng\u1ecdc Gi\u00e1p thu\u1ed9c Thanh Hoa, Th\u1ecd Mai, Tam L\u1ec7 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An). Vua y l\u1eddi t\u00e2u. H\u1ea1 l\u1ec7nh ph\u00e0m mua v\u1eadt li\u1ec7u th\u00ec tr\u1ea3 m\u1ed9t n\u1eeda b\u1eb1ng th\u00f3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ea5t l\u1ea1i tha t\u00f9 ph\u1ea1m, chi\u00eau d\u1ee5 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp c\u00f9ng nh\u1eefng l\u00ednh c\u01a1 c\u00e1c c\u01a1 Thanh thu\u1eadn, An thu\u1eadn \u0111i th\u00fa Gia \u0110\u1ecbnh tr\u1ed1n v\u1ec1, c\u00f9ng nh\u1eefng d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1eadp l\u00e0m hai c\u01a1 Thanh thu\u1eadn nh\u1ea5t nh\u1ecb v\u00e0 hai c\u01a1 An thu\u1eadn nh\u1ea5t nh\u1ecb. L\u1ea1i sai qu\u1ea3n ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u l\u00e0 Chu V\u0103n Qu\u1ebf, Tri huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n l\u00e0 Phan Nh\u1eadt Th\u1ea1nh m\u1ed9 l\u1eadp hai c\u01a1 An thu\u1eadn t\u1ee9 ng\u0169. Xin \u0111i\u1ec1u c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, chia \u0111i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n canh gi\u1eef v\u00e0 l\u1ec7 theo sai ph\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m th\u1ee7 ph\u1ea1m, trong \u1ea5y c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u1ee9a quen th\u00e2n c\u1ed1 ph\u1ea1m, c\u00f9ng nh\u1eefng \u0111\u1ee9a b\u1ecb hi\u1ebfp theo v\u00e0 b\u1ecb vu oan c\u00f3 kh\u00e1c nhau, c\u0169ng n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u1eb7ng nh\u1eb9, \u0111\u1ec3 cho r\u00f5 r\u1ec7t lu\u1eadt ph\u00e1p, song \u0111\u00e3 tr\u00f3t sung b\u1ed5 v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169 th\u00ec t\u1ea1m theo l\u1eddi xin\u201d. R\u1ed3i sai \u0111\u1ed5i hai c\u01a1 Thanh thu\u1eadn nh\u1ea5t nh\u1ecb l\u00e0m hai c\u01a1 Thanh Hoa nh\u1ea5t nh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ea5t l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf Ngh\u1ec7 An, 7 t\u1ed5ng H\u1ea1 D\u0169, Ph\u00e1c L\u1ed7, Thu\u1ea7n H\u00e0m, L\u00e2m La, Th\u01b0\u1eddng Kh\u00ea, Ngh\u0129a H\u01b0ng v\u00e0 Nhi\u00eau Hi\u1ec7p (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh L\u01b0u), 5 x\u00e3 Tri L\u1ec5, Tri Ch\u1ec9, C\u1ef1 L\u00e2m, D\u01b0\u01a1ng H\u1ee3p, Ti\u00ean K\u1ef3, v\u00e0 s\u00e1ch \u0110\u1ed3ng X\u00e2m thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh, nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf li\u1ec1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Man L\u00e3o, d\u1ea7n d\u1ea7n th\u00e0nh ra hung d\u1eef, xin l\u1ea5y 5 x\u00e3 v\u00e0 1 s\u00e1ch \u1ea5y l\u00e0m 1 t\u1ed5ng, c\u00f9ng 7 t\u1ed5ng tr\u00ean \u0111\u1eb7t l\u00e0m huy\u1ec7n L\u1ec7 S\u01a1n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u, \u0111\u1eb7t 1 vi\u00ean Tri huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 ch\u0103n v\u1ed7. L\u1ea1i 4 huy\u1ec7n T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, V\u0129nh Ho\u00e0, H\u1ed9i Nguy\u00ean, K\u1ef3 S\u01a1n ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 10 t\u1ed5ng, xin d\u1ed3n T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u0129nh Ho\u00e0 l\u00e0m huy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0, H\u1ed9i Nguy\u00ean v\u00e0 K\u1ef3 S\u01a1n l\u00e0m huy\u1ec7n Nguy\u00ean S\u01a1n, m\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t 1 cai huy\u1ec7n, 1 k\u00fd huy\u1ec7n, cho chuy\u00ean vi\u1ec7c qu\u1ea3n nhi\u1ebfp ; \u0111\u1ebfn k\u1ef3 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ea1i s\u1ed5 \u0111inh, c\u00f2n thu\u1ebf th\u00ec v\u1eabn thu n\u1ed9p nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng : G\u1ea7n \u0111\u00e2y d\u00e2n trong h\u1ea1t g\u1eb7p tai bi\u1ebfn lu\u00f4n, vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n c\u00f2n n\u00ean t\u1ea1m ho\u00e3n, hu\u1ed1ng l\u1ea1i c\u00f2n thay \u0111\u1ed5i. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c Ch\u1ea5t xin ch\u01b0a th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f3ng thuy\u1ec1n T\u1eeb ch\u00e2u (thuy\u1ec1n c\u1ee7a Th\u00e1i h\u1eadu) v\u00e0 thuy\u1ec1n Ng\u1ef1 ch\u00e2u (thuy\u1ec1n vua). Sai V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c. Sai 1.000 bi\u1ec1n binh Th\u1ecb trung v\u00e0 Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00ean r\u1eebng l\u1ea5y g\u1ed7.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u B\u00ecnh ch\u1ebft. Cho 200 quan ti\u1ec1n. L\u1ea5y Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p l\u0129nh Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa. Ti\u1ec7p v\u00e0o b\u1ec7 t\u1eeb, nh\u00e2n n\u00f3i r\u1eb1ng Thanh Hoa l\u00e0 \u0111\u1ea5t thang m\u1ed9c, g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u00f9a m\u1ea5t d\u00e2n \u0111\u00f3i, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i nhi\u1ec1u, k\u1ebf ng\u00e0y nay ch\u1ec9 c\u00f3 r\u1ed9ng tha cho th\u1ee7 ph\u1ea1m \u0111\u1ec3 khuy\u00ean ho\u00e0n l\u01b0\u01a1ng, ho\u00e3n x\u00e9t ki\u1ec7n v\u1eb7t \u0111\u1ec3 b\u1edbt ph\u00ed t\u1ed5n cho d\u00e2n, xin \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 nghi m\u00e0 b\u00e0n. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n \u0111i ph\u00e1t ch\u1ea9n \u1edf Ngh\u1ec7 An v\u1ec1 ph\u1ee5c m\u1ec7nh, t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n Ngh\u1ec7 An c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t c\u1ed1 li\u00eam s\u1ec9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 gi\u00e0u \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng gi\u00fap \u0111\u1ee1 ai, l\u1ea1i c\u00f2n m\u1eb7c \u00e1o r\u00e1ch ra tranh l\u0129nh ch\u1ea9n v\u1edbi d\u00e2n \u0111\u00f3i. Ng\u00e0y th\u00f4i ph\u00e1t c\u00f3 ch\u1ec9 cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n 6 b\u00e1t g\u1ea1o, tr\u1ebb con th\u00ec cho m\u1ed9t n\u1eeda. Th\u1ea7n x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u1ea1nh kho\u1ebb th\u00ec cho \u00edt, tr\u1ebb con m\u00e0 g\u1ea7y xanh th\u00ec cho nhi\u1ec1u, xin ch\u1ecbu t\u1ed9i vi ch\u1ebf\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cN\u1ebfu c\u00f3 l\u1ee3i cho d\u00e2n th\u00ec t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 t\u1ed9i g\u00ec ?\u201d. Nh\u00e2n h\u1ecfi : \u201cTr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00f2n d\u01b0 \u0111\u1ea3ng th\u00f4i, g\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00ec m\u1ea5t m\u00f9a, kh\u00f4ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean \u0111\u00e3 tan d\u1ea7n h\u1ebft ; c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u1ee9a gi\u1ea3 l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n l\u1ea9n v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1t ch\u1ea9n, th\u1ea7n c\u0169ng l\u01b0\u1ee3ng bi\u1ebft, nh\u01b0ng ngh\u0129 r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 lo g\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebf s\u00e1ch d\u1eb9p y\u00ean tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, ch\u1eb3ng n\u00ean nh\u00e2n vi\u1ec7c ph\u00e1t ch\u1ea9n m\u00e0 ch\u1ed9p b\u1eaft khi\u1ebfn d\u00e2n s\u1ee3 h\u00e3i\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cPh\u1ea3i. D\u00e2n s\u1edf d\u0129 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp l\u00e0 v\u00ec \u0111\u00f3i r\u00e9t th\u00fac b\u00e1ch \u0111\u00f3 th\u00f4i. N\u1ebfu sau khi ph\u00e1t ch\u1ea9n m\u00e0 t\u1ef1 bi\u1ebft h\u1ed1i l\u1ed7i, b\u1ecf th\u00f3i gian ngoan, l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi thu\u1ea7n h\u1eadu, th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 con c\u1ee7a tr\u1eabm th\u00f4i, tr\u1eabm sao n\u1ee1 gi\u1ebft. Nh\u01b0ng n\u1ebfu h\u1ec5 \u0111\u00f3i th\u00ec \u0111\u1ebfn cho ta nu\u00f4i, no l\u1ea1i h\u1ea1i d\u00e2n ta, m\u1ed9t mai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng. H\u00e1 l\u1ea1i l\u1ea5y l\u1ed7i \u0111\u00e3 qua m\u00e0 l\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i m\u1edbi sao !\u201d. Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cL\u1ea5y qu\u00e2n Thanh Ngh\u1ec7 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Thanh Ngh\u1ec7, n\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u00e0ng x\u00f3m th\u00e2n th\u00edch, kh\u00f4ng h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, th\u00ec c\u00f3 mu\u1ed1n gi\u1eb7c tan c\u0169ng kh\u00f3\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ef1c nh\u01b0 l\u1eddi khanh n\u00f3i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai L\u00ea Ch\u1ea5t m\u1ed9 l\u1eadp c\u01a1 T\u0129nh b\u1eafc ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf \u0111\u1ea5y. Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p th\u00fa, c\u0169ng n\u00ean b\u00e0n s\u1eeda \u0111\u1ed5i d\u1ea7n, khi\u1ebfn qu\u00e2n nam b\u1eafc \u0111\u1ed5i \u0111i th\u00fa l\u1eabn nhau, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ec7. Tuy th\u1ebf, qu\u00e2n gi\u1eb7c ra v\u00e0o kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu chia qu\u00e2n t\u00ecm b\u1eaft th\u00ec b\u1ecb lam ch\u01b0\u1edbng m\u00e0 vi\u1ec7c cung \u0111\u1ed1n c\u1ee7i n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng l\u1ea5y \u1edf d\u00e2n, th\u1ebf l\u00e0 gi\u1eb7c ch\u01b0a tr\u1eeb m\u00e0 d\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u1ea1i. H\u01a1n n\u1eefa, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e3 \u0111i, quan binh l\u1ea1i \u0111\u1ebfn, tra h\u1ecfi tang t\u00edch, x\u01b0ng d\u1eabn d\u00e2y d\u01b0a, m\u00e0 nh\u1eefng c\u1ee7a c\u1ea3i tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y ch\u01b0a h\u1ebft l\u1ea1i v\u00ec \u0111\u1ea5y m\u00e0 h\u1ebft s\u1ea1ch. Nh\u1eefng m\u1ed1i t\u1ec7 \u1ea5y, ch\u1eafc khanh \u0111\u00e3 th\u1ea5y r\u00f5. V\u1ea3 khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u0169, kh\u00f4ng th\u1ec3 m\u1ed9t ng\u00e0y xa b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu, duy sau khi Ngh\u1ec7 An m\u1ea5t m\u00f9a \u0111\u00f3i k\u00e9m, kh\u00f4ng c\u00f3 khanh c\u1ee9u ch\u1eefa kh\u00f4ng xong. V\u1eady h\u00e3y v\u00ec tr\u1eabm v\u1ed7 y\u00ean d\u00e2n \u1ea5y. Ph\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c y\u00ean d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec cho ti\u1ec7n nghi m\u00e0 l\u00e0m, r\u1ed3i sau t\u00e2u l\u00ean\u201d. L\u1ea1i sai \u0111i Ngh\u1ec7 An. Vua ngh\u0129 Xu\u00e2n C\u1ea9n c\u00f3 m\u1eb9 gi\u00e0 \u1edf nh\u00e0, n\u00ean cho 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecf b\u1edbt ch\u1ee9c T\u1ed5ng gi\u00e1o \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh. \u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long c\u00e1c tr\u1ea5n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh m\u1ed7i t\u1ed5ng \u0111\u1eb7t v\u00e0i ba ng\u01b0\u1eddi T\u1ed5ng gi\u00e1o \u0111\u1ec3 d\u1ea1y s\u01a1 h\u1ecdc. \u0110\u1ebfn nay b\u1ed9 L\u1ec5 cho r\u1eb1ng c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u00e3 c\u00f3 Gi\u00e1o th\u1ee5, Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, b\u00e0n xin b\u1ecf T\u1ed5ng gi\u00e1o. Vua nghe theo.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay quan ch\u1ee9c trong ngo\u00e0i b\u1ecf tr\u1ed1n, t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean theo ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t b\u00e0n x\u1eed ; t\u1eeb L\u1ee5c ph\u1ea9m su\u1ea5t th\u1eadp tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 truy b\u1eaft, \u0111\u00f2i l\u1ea1i b\u1eb1ng s\u1eafc ; h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 cu\u1ed1i th\u00e1ng 3 cu\u1ed1i th\u00e1ng 9 l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean. L\u00ednh gi\u1ea3i m\u00e0 b\u1ecf tr\u1ed1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn b\u1ed9, m\u1edbi ph\u1ea1m hay ph\u1ea1m l\u1ea7n th\u1ee9 hai th\u00ec theo l\u1ec7 ngh\u1ecb x\u1eed, ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn l\u1ea7n th\u1ee9 ba th\u00ec t\u00e2u r\u00f5 l\u00ean, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n \u0111i t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng k\u1ec3 m\u1ea5y l\u1ea7n, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu l\u1ec7 s\u01a1 ph\u1ea1m, nh\u01b0ng l\u1ea1i d\u1ecbch \u0111i \u00e1p gi\u1ea3i m\u00e0 tr\u00e1i ph\u1ea1m th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 x\u1eed \u0111o\u00e1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKhanh n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng g\u1eafng s\u1ee9c, gi\u1eef m\u00e3i l\u00f2ng trung \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u01a1n n\u01b0\u1edbc th\u00ec t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean l\u00e0m Bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c H\u00ecnh b\u1ed9, Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u0103ng Huy h\u1ed9 l\u00fd vi\u1ec7c \u1ea5n tri\u1ec7n dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c L\u00ea C\u00f4ng B\u1eadt l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9. B\u1eadt tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Cai b\u1ea1 Ph\u00fa Y\u00ean, m\u1eafc t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb b\u00e3i, \u0111\u1ebfn nay Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n cho l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed l\u00ean, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi th\u1ef1 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u01b0\u1eddng v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m gi\u00fap coi c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd V\u0169 Kh\u1ed1 l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Nghi l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 Phan V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd V\u0169 Kh\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 th\u1ed1ng T\u1ea3 qu\u00e2n Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n l\u00e0 Hu\u1ef3nh \u0110\u0103ng L\u00fd \u1ed1m xin v\u1ec1 h\u01b0u. Vua th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 gi\u00e0, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho n\u1eeda b\u1ed5ng. Cai c\u01a1 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u1ef1 v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng v\u00ec tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u, cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00fa Y\u00ean m\u1ed9 l\u1eadp h\u1ed9 Sa nh\u00e2n (h\u1ed9 g\u1ed3m 50 ng\u01b0\u1eddi h\u1eb1ng n\u0103m thu thu\u1ebf sa nh\u00e2n \u1edf hai ngu\u1ed3n H\u00e0 Duy v\u00e0 Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 50 c\u00e2n, mi\u1ec5n tr\u1eeb thu\u1ebf th\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n cho bi\u1ec1n binh \u0111\u1ed9i T\u00edn nh\u1ea5t \u1edf N\u1ed9i t\u00e0ng v\u00e0 v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh th\u1ee9 b\u1eadc v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n kh\u1ea9u ph\u1ea7n c\u0169ng nh\u01b0 l\u1ec7 c\u00e1c qu\u00e2n kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ecd d\u00e2n t\u1eeb 100 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh (Th\u1eeba Thi\u00ean 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 ; Qu\u1ea3ng Nam 3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng v\u00e0 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 ; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0).<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1eaft, d\u00e2n \u0111\u00f3i. Sai B\u1eafc Th\u00e0nh ph\u00e1i vi\u00ean h\u1ed9i c\u00f9ng Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u1ea5y ra 50.000 h\u1ed9c th\u00f3c b\u1edbt gi\u00e1 b\u00e1n cho d\u00e2n, l\u1ea1i cho ho\u00e3n thu\u1ebf v\u1ee5 h\u1ea1 n\u0103m \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai c\u01a1 V\u1ecdng C\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh tu\u1ed5i gi\u00e0 ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, cho theo ph\u1ea9m m\u00e0 chi b\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o (1 to\u00e0 10 gian).<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda mi\u1ebfu C\u00f4ng th\u1ea7n \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd. Vua ngh\u0129 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u n\u01a1i h\u1ea1n h\u00e1n, ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y c\u00e1c l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng ca nh\u1ea1c c\u00f9ng \u0111\u1ed1t ph\u00e1o b\u00f4ng, m\u00faa \u0111\u00e8n hoa, \u0111\u1ec1u b\u00e3i c\u1ea3. Ban \u00e2n d\u1ee5 cho trong ngo\u00e0i. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft ra \u01a1n vui c\u00f9ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. G\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u01b0a m\u00f3c tr\u00e1i ti\u1ebft, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00f3i k\u00e9m, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban \u01a1n \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng d\u00e2n \u0111en tr\u00f4ng ng\u00f3ng sao ! V\u1eady tha gi\u1ea3m cho ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean 2 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf ru\u1ed9ng v\u00e0 4 ph\u1ea7n<\/p>\n\n\n\n<p>10 thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay, ba dinh tr\u1ef1c l\u1ec7 c\u00f9ng B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Ninh B\u00ecnh 2 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf ru\u1ed9ng, 3 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf th\u00e2n, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean v\u00e0 n\u0103m tr\u1ea5n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh 3 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf th\u00e2n, S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean v\u00e0 ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c thu\u1ebf ru\u1ed9ng v\u1ee5 h\u1ea1 v\u00e0 thu\u1ebf th\u00e2n \u0111\u1ec1u 3 ph\u1ea7n 10, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng thu\u1ebf ru\u1ed9ng v\u00e0 thu\u1ebf th\u00e2n \u0111\u1ec1u 5 ph\u1ea7n 10. Thu\u1ebf tr\u1ed1n thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n. Thanh Hoa gi\u1ea3m thu\u1ebf th\u00e2n 5 ph\u1ea7n 10, Ngh\u1ec7 An 4 ph\u1ea7n 10, c\u00e1c th\u1ee9 thu\u1ebf t\u00f4 tr\u1ed1n thi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u tha. L\u1ea1i ngh\u0129 quan vi\u00ean trong ngo\u00e0i theo l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c, v\u00ec n\u01b0\u1edbc qu\u00ean nh\u00e0, m\u00e0 cha m\u1eb9 \u1edf nh\u00e0 ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i n\u1ea5ng, v\u1eady quan Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, cha m\u1eb9 c\u00f2n, Nh\u1ea5t ph\u1ea9m cho<\/p>\n\n\n\n<p>30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 5 t\u1ea5m l\u1ee5a, 10 t\u1ea5m v\u1ea3i ; Nh\u1ecb ph\u1ea9m cho 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 4 t\u1ea5m l\u1ee5a, 8 t\u1ea5m v\u1ea3i ; Tam ph\u1ea9m 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 3 t\u1ea5m l\u1ee5a, 6 t\u1ea5m v\u1ea3i ; nh\u1eefng quan vi\u00ean b\u1ecb t\u1ed9i ph\u1ea3i gi\u00e1ng t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec ch\u1ec9 khai ph\u1ee5c 1 c\u1ea5p, ph\u1ea3i ph\u1ea1t th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n. L\u1ea1i nh\u1eefng nh\u00e0 tr\u1ea1m t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn S\u01a1n Nam, ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7 kh\u00f3 nh\u1ecdc, v\u1eady m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ec1u c\u1ea5p ti\u1ec1n 30 quan, g\u1ea1o 20 ph\u01b0\u01a1ng, l\u1ea5y ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 5 b\u1eaft \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 th\u00ec th\u00f4i\u201d. D\u1ee5 xu\u1ed1ng, nh\u00e2n d\u00e2n ai c\u0169ng vui v\u1ebb c\u1ea3m kh\u00edch. Quan s\u1edf t\u1ea1i theo t\u00ecnh th\u1ef1c l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam Vi\u00ean d\u1ecbch \u1edf ty Thanh c\u1ea7n thu\u1ed9c T\u00e0o ch\u00ednh, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5, B\u00e1t C\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i 5 ng\u01b0\u1eddi (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc T\u01b0 v\u1ee5 1 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t C\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i 15 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham qu\u00e2n Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 H\u1ed3 Ti\u1ebfn Hi\u1ec7u l\u00e0m Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha gi\u1ea3m thu\u1ebf ru\u1ed9ng b\u1ecb h\u1ea1n cho hai huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ly, B\u1ed3ng S\u01a1n tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ; nh\u1eefng \u0111i\u1ec1n trang v\u00e0 ru\u1ed9ng quan tr\u1ea1i c\u0169ng theo th\u1ee9 b\u1eadc ru\u1ed9ng t\u01b0 m\u00e0 tha gi\u1ea3m.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u1ef1 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 \u0110\u1ea1i Thanh, ti\u00ean t\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u00e3n, khi \u0111\u00e3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c Trung Qu\u1ed1c th\u00ec c\u00e1c ch\u1ee9c ch\u00ednh gi\u00e1o \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n ng\u01b0\u1eddi M\u00e3n m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u00e3n th\u01b0\u1eddng \u1edf tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n. K\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi M\u00e3n l\u00e0 m\u1ecdi r\u1ee3 m\u00e0 c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf, hu\u1ed1ng mi\u1ec1n Nam h\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta l\u00e0 \u0111\u1ea5t v\u0103n v\u1eadt, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi M\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ee9c tr\u00e1ch l\u00e0m th\u1ea7y h\u00e1 n\u00ean ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc chuy\u00ean gi\u1eef\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cNh\u00e0 Qu\u1ed1c h\u1ecdc ch\u1ee9a nu\u00f4i nh\u00e2n t\u00e0i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i d\u00f9ng. Nh\u01b0ng \u0111\u1ea1o d\u00f9ng c\u1ea3 nh\u1eefng h\u1ecdc sinh \u1edf Gi\u00e1m, c\u00f3 k\u1ebb th\u00ec gi\u1ecfi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u00f3 k\u1ebb th\u00ec gi\u1ecfi \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, khanh n\u00ean ngh\u0129 k\u1ef9 m\u00e0 n\u00eau ri\u00eang, kh\u00f4ng n\u00ean coi nh\u01b0 m\u1ed9t. V\u1ea3 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nu\u00f4i h\u1ecdc tr\u00f2, l\u00e0m nh\u00e0 h\u1ecdc cho \u1edf, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho \u0103n, nay l\u1ea1i nghe c\u00e1c h\u1ecdc sinh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, trong \u1ea5y ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8, trai g\u00e1i, lui t\u1edbi c\u1eeda quy\u1ec1n, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea5m ch\u1ec9\u201d. R\u1ed3i cho c\u00e1c h\u1ecdc sinh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n, s\u1eafc r\u1eb1ng ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m th\u00ec quan cho thu\u1ed1c, ch\u1ebft th\u00ec do b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1ec1 xin c\u1ea5p tu\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho m\u1eb9 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u0129nh Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng dinh Phan V\u0103n \u0110\u1ee9c 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, v\u1ee3 100 quan ti\u1ec1n v\u00e0 100 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. \u0110\u1ee9c bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng c\u00f3 c\u00f4ng, ch\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 con. Vua nghe n\u00f3i m\u1eb9 v\u00e0 v\u1ee3 h\u00e3y c\u00f2n, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch c\u1ea5p cho \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea7u c\u1eeda \u0110\u00f4ng b\u1eafc Kinh th\u00e0nh s\u1ee5t \u0111\u1ed5, v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o ph\u1ea3i l\u00e0m \u0111\u1ec1n, xin l\u0129nh v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ee7a c\u00f4ng, qu\u1ea3n V\u0169 Kh\u1ed1 l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long kh\u00f4ng cho. Nguy\u1ec5n Khoa Minh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua v\u1eddi \u0110\u0103ng Long tr\u00e1ch m\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u1ea7u \u0111\u1ed5 v\u1eabn l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u00e2y tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng b\u1eaft l\u00e0m \u0111\u1ec1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9 n\u1ebfu b\u1eaft t\u1ef1 b\u1ecf v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ee7a ri\u00eang ra th\u00ec l\u00e0m sao n\u1ed5i. V\u00ed ch\u1eb3ng c\u00f3 l\u1eddi Khoa Minh n\u00f3i th\u00ec c\u00e1i t\u00ecnh kh\u1ed5 c\u1ee7a qu\u00e2n tr\u1eabm sao bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Nh\u00e2n b\u1ea3o Khoa Minh r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm m\u1ed9t ng\u00e0y mu\u00f4n vi\u1ec7c, n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a qu\u00e2n d\u00e2n sao d\u1ec5 bi\u1ebft h\u1ebft, cho n\u00ean u\u1ef7 th\u00e1c c\u00e1c khanh l\u00e0m tai m\u1eaft ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 ph\u00e1n quy\u1ebft vi\u1ec7c b\u1ed9 m\u00e0 th\u00f4i. Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu bi\u1ebft vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i n\u00f3i, \u0111\u1ec3 cho t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5u l\u00ean tr\u00ean\u201d. L\u1ea1i ngh\u0129 v\u1ec7 binh sau khi \u0111i th\u00fa v\u1ec1 l\u1ea1i ph\u1ea3i l\u00e0m kh\u00f3 nh\u1ecdc, cho 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 N\u1eb7c Ch\u0103n \u0111\u01b0a th\u01b0 \u0111\u1ebfn quan b\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u00f4ng ch\u00e1u cha con \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0m phi\u00ean thu\u1ed9c, tr\u00ean nh\u1edd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ed3i \u0111\u1eafp, gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n d\u00e2n, d\u01b0\u1edbi c\u00f3 Tho\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc sau b\u1ea3o h\u1ed9, tr\u1eeb n\u1ea1n n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c K\u1ebf, k\u1ec3 c\u00f4ng g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi M\u1ea1c Thi\u00ean T\u1ee9, xin c\u1eaft \u0111\u1ea5t ba ph\u1ee7 L\u1ee3i \u1ef6 B\u00e1t, Ch\u00e2n S\u00e2m, M\u1eadt Lu\u1eadt \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a Tho\u1ea1i c\u0169ng nh\u01b0 vi\u1ec7c c\u0169 b\u00e1o M\u1ea1c Thi\u00ean T\u1ee9\u201d. Tho\u1ea1i \u0111em th\u01b0 \u1ea5y b\u00e1o cho th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh bi\u1ebft. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u00fd ri\u00eang m\u00ecnh m\u00e0 b\u00e0n k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn cho r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5t \u0111ai Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 b\u1edd c\u00f5i c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, Tho\u1ea1i d\u1eabu c\u00f3 hi\u1ec1n t\u00e0i v\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc c\u0169ng l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea7y t\u00f4i m\u00e0 th\u00f4i. Ch\u0103n,&nbsp; sao \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eaft \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u01a1n ri\u00eang, Tho\u1ea1i sao \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 l\u1ea5y l\u00e0m c\u00f4ng c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 nh\u1eadn b\u00e1o \u01a1n, kh\u00f4ng n\u00ean cho\u201d. Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng cho r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5t \u1ea5y n\u00ean l\u1ea5y m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5y ngay ; nay h\u00e3y sai th\u00e0nh th\u1ea7n l\u1ea5y chuy\u1ec7n b\u00e1o ri\u00eang l\u00e0 phi l\u00fd m\u00e0 b\u1ebb, m\u00e0 m\u1eadt khi\u1ebfn Tho\u1ea1i b\u1ea3o Ch\u0103n sai s\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc xin \u0111\u1eb7t quan \u0111\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1, nh\u00e2n th\u1ebf \u201cd\u00f9ng H\u1ea1 m\u00e0 bi\u1ebfn Di\u201d th\u00ec r\u1ed3i sau nh\u00e2n d\u00e2n ba ph\u1ee7 \u1ea5y c\u0169ng s\u1ebd nh\u01b0 Uy Vi\u1ec5n ng\u00e0y nay, \u0111\u1ea5t \u0111ai ba ph\u1ee7 c\u0169ng s\u1ebd nh\u01b0 Tr\u00e0 Vinh M\u00e2n Th\u00edt ng\u00e0y nay, th\u1ebf l\u00e0 kh\u00f4ng l\u1ea5y m\u00e0 l\u1ea5y v\u1eady\u201d. Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng cho r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5t ba ph\u1ee7 \u1ea5y g\u1ea7n k\u1ec1 Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, v\u01b0\u1ee3t m\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u00e1i th\u1ebf t\u00e2n c\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y th\u00eam m\u1ea1nh, \u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t, nh\u1eadn l\u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t cho r\u1eb1ng : \u201cCh\u00e2n L\u1ea1p b\u00e1o \u01a1n Tho\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea3n t\u00e2m \u0111\u00e2u, ch\u1ec9 v\u00ec c\u1edb ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam nu\u00f4i n\u1ea5ng em n\u00f3 cho n\u00ean mu\u1ed1n gi\u1eef v\u1eefng s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a ta m\u00e0 th\u00f4i. N\u1ebfu nh\u1eadn l\u1ea5y th\u00ec h\u01a1i tham m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam l\u1ea5y c\u1edb n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c ; t\u1eeb kh\u00f4ng l\u1ea5y c\u1ea3 th\u00ec s\u1ee3 tr\u00e1i v\u1edbi s\u01a1 \u00fd tr\u00f9 bi\u00ean c\u1ee7a Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta. V\u1ea3 \u0111\u1ea5t ba ph\u1ee7 \u1ea5y th\u00ec L\u1ee3i \u1ef7 B\u00e1t h\u01a1i xa, kh\u00f4ng nh\u1eadn c\u0169ng ph\u1ea3i ; c\u00f2n Ch\u00e2n S\u00e2m v\u00e0 M\u1eadt Lu\u1eadt th\u00ec Giang Th\u00e0nh, Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c c\u1ee7a ta \u1edf ngay ch\u00ednh gi\u1eefa, th\u1ea7n xin nh\u1eadn l\u1ea5y \u0111\u1ea5t m\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i thu\u1ebf m\u00e1, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd bi\u1ebft l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta ch\u1ec9 v\u00ec k\u1ebf s\u00e1ch b\u1edd c\u00f5i ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec l\u1ee3i v\u1eady. Nh\u00e2n \u0111\u1ea5y m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1 th\u01b0\u01a1ng y\u00eau nh\u00e2n d\u00e2n, khi\u1ebfn cho s\u00e2u ng\u1ea5m \u01a1n ta, vui l\u00f2ng theo v\u1ec1, ng\u00e0y sau s\u1ebd c\u00f3 l\u00fac d\u00f9ng \u0111\u1ebfn. N\u1ebfu nay b\u1ecf kh\u00f4ng l\u1ea5y, gi\u1ea3 s\u1eed c\u00f3 vi\u1ec7c l\u00f4i th\u00f4i \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi th\u00ec Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, H\u00e0 Ti\u00ean ch\u01b0a h\u1eb3n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 h\u00e0ng r\u00e0o c\u1ee7a Gia \u0110\u1ecbnh s\u1ebd y\u1ebfu v\u1eady\u201d. Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c cho r\u1eb1ng : \u201cC\u01a1 h\u1ed9i kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf qua, s\u1ef1 bi\u1ebfn ch\u1eb3ng bi\u1ebft th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 c\u00f9ng ; c\u01a1 bi\u1ebfn m\u00e0 l\u01b0\u1eddng \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 \u1edf ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng su\u1ed1t. Duy\u1ec7t gi\u1eef tr\u1ecdng kh\u1ed5n \u0111\u00e3 l\u00e2u, bi\u1ebft r\u00f5 bi\u00ean t\u00ecnh, xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc l\u1eddi c\u1ee7a Duy\u1ec7t m\u00e0 l\u00e0m l\u00e0 t\u1ed1t nh\u1ea5t\u201d. C\u00e1c l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem nh\u1eefng l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a c\u00e1c khanh, duy c\u00f3 l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a Duy\u1ec7t, h\u01a1i v\u1eeba \u00fd tr\u1eabm. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta c\u1ed1t m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ee9c ho\u00e1, ph\u00e0m \u0111\u1ea1o gi\u00fap tr\u1ebb nh\u1ecf, th\u01b0\u01a1ng m\u1ed3 c\u00f4i, \u0111\u1ee1 ngh\u00e8o ng\u1eb7t, n\u1ed1i m\u1ed1i \u0111\u1ee9t, d\u00f9 b\u1ecf ra tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n kho, v\u00e0i ngh\u00ecn l\u00ednh th\u00fa c\u0169ng c\u1ee9 xem l\u00e0 ngh\u0129a m\u00e0 l\u00e0m, kh\u00f4ng ng\u1ea1i kh\u00f3 nh\u1ecdc t\u1ed1n ph\u00ed. Hu\u1ed1ng chi m\u1ed9t v\u00e0i ph\u1ee7 nh\u1ecf c\u1ecfn con, \u0111\u1ed1i v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 hay kh\u00f4ng c\u0169ng ch\u1eb3ng l\u00e0m g\u00ec. Ch\u1ec9 ngh\u0129 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, \u1edf xen v\u00e0o gi\u1eefa hai n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, c\u00e1i l\u00f2ng s\u1ee3 ngo\u1ea1i x\u00e2m r\u1ea5t l\u00e0 thi\u1ebft tha, cho n\u00ean c\u1ed1 k\u1ebft giao t\u00ecnh v\u1edbi b\u1ea3o h\u1ed9 l\u00e0 \u00fd mu\u1ed1n cho c\u0103n b\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n v\u1eefng m\u00e0 th\u00f4i. Tr\u1eabm x\u00e9t k\u1ef9 t\u1ea5m l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c, kh\u00f4ng n\u1ee1 ph\u1ee5 nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a h\u1ecd. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i nh\u1eadn l\u1ea5y nh\u00e2n d\u00e2n hai ph\u1ee7 Ch\u00e2n S\u00e2m v\u00e0 M\u1eadt Lu\u1eadt h\u1ecd hi\u1ebfn m\u00e0 coi gi\u1eef d\u1ea1y b\u1ea3o cho bi\u1ebft gi\u1edbi lu\u1eadt \u0111\u1ec3 gi\u1eef g\u00ecn b\u1edd c\u00f5i c\u1ee7a h\u1ecd. C\u00f2n nh\u01b0 thu\u1ebf l\u1ec7 th\u00ec \u0111\u1ec1u do qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p chi\u1ebfu qu\u1ea3n. L\u1ea1i \u0111em \u0111\u1ee7 nguy\u00ean u\u1ef7 vi\u1ebft th\u01b0 tr\u1ea3 l\u1eddi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o Nguy\u1ec5n C\u1eedu Kh\u00e1nh l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 hi\u1ec7p l\u00fd vi\u1ec7c tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho con trai Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7n, con trai Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng Th\u00e0nh v\u00e0 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 3 quan g\u1ea1o 3 ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XXVII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1p th\u00e2n, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 (1824), m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5, vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf xong. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e0o con s\u00f4ng \u1ea5y \u0111\u1ec3 tr\u1ecdn c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc, th\u1ef1c l\u00e0 l\u1ee3i \u1ee9c mu\u00f4n n\u0103m v\u00f4 c\u00f9ng v\u1ec1 sau\u201d. B\u00e8n sai h\u1eefu ty d\u1ef1ng bia \u0111\u1ec3 ghi.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 sa, b\u1ea1c cho \u0111\u1ed5ng l\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tham bi\u1ec7n tu\u1ef3 bi\u1ec7n ; ban g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n cho qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u00e0 \u00e1o qu\u1ea7n cho quan Phi\u00ean theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eeba \u962e\u6587\u627f [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Po_Phaok_The\">Po Phaok The<\/a>] (con trai ch\u00e1nh tr\u1ea5n Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n) l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m th\u1ef1 ph\u00f3 tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00fac s\u00fang gang.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u0129nh b\u1ed5ng cho c\u00e1c quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 m\u1edbi th\u0103ng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c. Ph\u00e0m nh\u1eefng k\u1ef3 l\u0129nh b\u1ed5ng (Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean m\u1ed7i n\u0103m l\u0129nh hai k\u1ef3 v\u1ec1 th\u00e1ng gi\u00eang v\u00e0 th\u00e1ng 7, T\u1ee9 ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn Th\u1ea5t ph\u1ea9m m\u1ed7i n\u0103m b\u1ed1n k\u1ef3 theo b\u1ed1n th\u00e1ng m\u1ea1nh), tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u0129nh r\u1ed3i m\u00e0 trong th\u00e1ng \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u00ec chi\u1ebfu ph\u1ea9m c\u1ea5p m\u1edbi th\u0103ng m\u00e0 l\u0129nh th\u00eam, gi\u00e1ng c\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c c\u0169ng chi\u1ebfu ph\u1ea9m c\u1ea5p m\u00e0 l\u0129nh th\u00eam. C\u00e1c th\u00e1ng sau th\u00ec \u0111\u1ee3i k\u1ef3 sau.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc 1 ng\u00e0y cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0103n y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, c\u00e1c u\u1ef7 vi\u00ean \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng quan T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0103n y\u1ebfn \u1edf Tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng b\u00ean h\u1eefu.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Huy\u1ec7n Phong L\u1ed9c v\u00e0 hai ch\u00e2u B\u1ed1 Ch\u00ednh n\u1ed9i ngo\u1ea1i dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00faa v\u1ee5 h\u1ea1 b\u1ecb h\u1ea1n. Tha gi\u1ea3m thu\u1ebf ru\u1ed9ng. L\u1ea1i th\u1ea5y ch\u00e2u B\u1ed1 Ch\u00ednh \u00edt ru\u1ed9ng v\u1ee5 h\u1ea1, thu\u1ebf ph\u1ea3i n\u1ed9p cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea V\u0103n Phong t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTrong h\u1ea1t th\u00e0nh c\u00f3 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u nh\u1ea5t, c\u0169ng b\u1edfi n\u0103m h\u1ea1n d\u00e2n \u0111\u00f3i m\u00e0 sinh c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, n\u1ebfu m\u1ed9t m\u1ef1c tra b\u1eaft e l\u1ea1i kinh \u0111\u1ed9ng th\u01b0\u1eddng d\u00e2n. Xin sai c\u00e1c tr\u1ea5n th\u1ea7n h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e0n \u00e1p \u0111\u1ec3 d\u00e2n y\u00ean \u1edf\u201d. S\u1edb t\u00e2u v\u00e0o, vua ch\u1ea1nh th\u01b0\u01a1ng, h\u1ea1 l\u1ec7nh x\u00e9t nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 nh\u1eefng d\u00e2n c\u00f9ng theo gi\u1eb7c th\u00ec tha ra, kh\u00f4ng n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea Ch\u1ea5t v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf. Vua th\u1ea5y Ch\u1ea5t \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c Thanh Ngh\u1ec7, m\u1ecdi vi\u1ec7c d\u1ea7n \u0111\u00e3 th\u00e0nh m\u1ed1i, m\u00e0 hai tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh thu\u1ed9c th\u00e0nh th\u00ec gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp tr\u1ed1n n\u00e1u c\u00f2n nhi\u1ec1u, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb khi khanh \u0111i Thanh Ngh\u1ec7, chia \u0111\u1eb7t canh gi\u1eef, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp v\u00ec \u0111\u1ea5y m\u00e0 d\u1ee9t, l\u1ea5y c\u00f4ng thay ch\u1ea9n, d\u00e2n ngh\u00e8o nh\u1edd \u0111\u1ea5y m\u00e0 s\u1ed1ng, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n, d\u00f9 c\u00f3 c\u00f2n m\u1ed9t hai \u0111\u1ee9a ph\u1ea1m tr\u1ed1n, r\u1ed3i h\u1eb3n c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1eb3ng c\u1ea7n ph\u1ea3i lo. Nay n\u00ean l\u1ea5y then kho\u00e1 c\u1eeda B\u1eafc l\u00e0m tr\u1ecdng. V\u1eady \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 2 v\u1ec7 qu\u00e2n Kinh, chia \u0111\u00f3ng th\u00fa Thanh Ngh\u1ec7, c\u00f2n \u0111em ngay v\u1ec1 B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c h\u1ebft d\u00e2n y\u00ean, cho tr\u1eabm kh\u1ecfi lo v\u1ec1 mi\u1ec1n B\u1eafc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ednh c\u01a1 An thu\u1eadn \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c c\u00f3 Th\u1eadp tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Nh\u01b0\u01a1ng hai l\u1ea7n b\u1ecf tr\u1ed1n. \u00e1n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em ch\u00e9m tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i sau m\u1edbi b\u00e1o th\u00e0nh \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n t\u00e2u. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t cho r\u1eb1ng : \u201cTho\u1ea1i c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi, mu\u1ed1n m\u01b0\u1ee3n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u1ed1n \u0111\u1ec3 r\u0103n qu\u00e2n ch\u00fang, xin mi\u1ec5n cho t\u1ed9i chuy\u00ean quy\u1ec1n\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i mi\u1ec5n thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 cho x\u00e3 V\u0103n X\u00e1 3 n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea3 Tham tri b\u1ed9 l\u0129nh hai t\u00e0o C\u00f4ng Binh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n v\u00ec \u1ed1m y\u1ebfu xin h\u01b0u. Tu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n c\u00f3 l\u1ed7i ph\u1ea3i gi\u00e1ng ba c\u1ea5p l\u01b0u. B\u1ed9 L\u1ea1i cho r\u1eb1ng Tu\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecf v\u1ecb kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c g\u00ec m\u00e0 l\u01b0u. Vua b\u00e8n cho l\u1ea5y ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 m\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u. L\u1ea5y T\u1ea3 Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Minh Ngh\u0129a l\u0129nh Binh t\u00e0o, K\u00fd l\u1ee5c Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh l\u0129nh C\u00f4ng t\u00e0o v\u1eabn ki\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd. Minh Ngh\u0129a ch\u01b0a \u0111\u1ebfn nh\u1eadn ch\u1ee9c th\u00ec ch\u1ebft. Cho 300 quan ti\u1ec1n, 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng c\u00f4ng th\u1ef1 cho C\u00f4ng t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh. C\u00f4ng t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc l\u1ec7 theo hai t\u00e0o Binh H\u00ecnh ki\u00eam l\u0129nh, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi \u0111\u1eb7t chuy\u00ean vi\u00ean coi t\u00e0o, n\u00ean sai th\u00e0nh th\u1ea7n d\u1ef1ng c\u00f4ng th\u1ef1 \u0111\u1ec3 l\u1ea5y ch\u1ed7 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 c\u1ee9 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n l\u00e0m danh s\u00e1ch b\u1ed5ng t\u00f4n th\u1ea5t, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 tu\u00e2n c\u1ea5p. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 c\u1ea5p theo ph\u1ea9m tr\u1eadt m\u00e0 chi b\u1ed5ng t\u00f4n th\u1ea5t th\u00ec cho chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m tr\u1eadt m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n \u00e1o m\u00f9a xu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea V\u0103n Phong v\u1ec1 Kinh. L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh, Phong d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n l\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u00e0i ch\u0103n tr\u1ecb d\u00e2n ch\u00fang, l\u1ea1i th\u00eam tu\u1ed5i gi\u00e0 nhi\u1ec1u b\u1ec7nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1eadn n\u1ed5i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng n\u1ec1, xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c th\u00e0nh\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c m\u1ed9 l\u00ednh l\u1eadp v\u1ec7 T\u1ea3 h\u1ed9, chia l\u1ec7 theo c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1m qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m, bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng, gi\u1eef th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, \u1ed1m ch\u1ebft, ch\u00f4n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh ; \u0111\u1ebfn nay ch\u00e1u l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt \u0111em v\u1ec1 ch\u00f4n \u1edf x\u00e3 H\u01b0\u01a1ng C\u1ea7n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n). Vua nghe bi\u1ebft n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cPh\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m khi tr\u01b0\u1edbc th\u1edd \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta theo \u0111i V\u1ecdng C\u00e1c, gi\u00fap d\u1ef1ng c\u01a1 nghi\u1ec7p, trong tr\u01b0\u1edbng b\u00e0y m\u01b0u, c\u00f4ng lao r\u1ef1c r\u1ee1, l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n h\u01b0\u1edfng h\u1ea1nh ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh, tr\u1eabm nh\u1edb c\u00f4ng lao ng\u01b0\u1eddi c\u0169, r\u1ea5t l\u00e0 b\u00f9i ng\u00f9i\u201d. B\u00e8n cho v\u1ea3i 100 t\u1ea5m, ti\u1ec1n 500 quan, sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf ; b\u1eaft d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i x\u00e2y ph\u1ea7n m\u1ed9, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y c\u1ef1u L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh, t\u1eeb m\u00f9a xu\u00e2n h\u1ebft m\u00f9a h\u00e8 kh\u00f4ng m\u01b0a, l\u00faa ru\u1ed9ng khoai \u0111\u1ed7 kh\u00f4 h\u00e9o m\u00e0 d\u00e2n kh\u00f4ng b\u00e1o tai, tr\u1ea5n kh\u00f4ng kh\u00e1m x\u00e9t, th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng kh\u1ed5 s\u1edf c\u1ee7a d\u00e2n t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u01b0\u01a1ng ; thu\u1ebf th\u00e2n thu\u1ebf ru\u1ed9ng v\u1ee5 h\u00e8 n\u0103m nay, tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft, \u0111\u00e3 cho c\u00e1c tr\u1ea5n gi\u1ea3m 3 ph\u1ea7n 10, nay gia \u01a1n cho S\u01a1n Nam, B\u1eafc Ninh l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 2 ph\u1ea7n 10, S\u01a1n T\u00e2y, Nam \u0110\u1ecbnh 1 ph\u1ea7n 10, huy\u1ec7n An S\u01a1n \u1edf S\u01a1n T\u00e2y b\u1ecb h\u1ea1i nhi\u1ec1u th\u00ec cho gi\u1ea3m<\/p>\n\n\n\n<p>4 ph\u1ea7n 10.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e3n vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 Ninh B\u00ecnh. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cThanh, Ngh\u1ec7 v\u00e0 Ninh B\u00ecnh, l\u1ec7 c\u1ee9 c\u00e1c n\u0103m gi\u00e1p v\u00e0 k\u1ef7 l\u00e0 kho\u00e1 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u1ea5t m\u00f9a \u0111\u00f3i k\u00e9m, \u0103n \u1edf ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a l\u00e0m h\u1ebft, nay n\u1ebfu theo l\u1ec7 m\u00e0 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, tuy nhu ph\u00ed \u1edf tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u00e3 l\u1ea5y c\u1ee7a c\u00f4ng, m\u00e0 l\u00fac \u0111i g\u1ecdi \u0111i b\u1eaft, kh\u00f3 m\u00e0 kh\u1ecfi phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn d\u00e2n, c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd tr\u1eabm y\u00eau nu\u00f4i \u0111\u00f3 sao ! V\u1eady ho\u00e3n l\u1ea1i, d\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu th\u00ec cho quan s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t th\u1ef1c, t\u1ea1m cho mi\u1ec5n binh dao, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi tuy\u1ec3n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An h\u1ecfi nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 mu\u1ed1n x\u1ebb g\u1ed7 l\u01b0u, \u0111em \u0111\u1ebfn b\u00e1n cho quan, \u0111\u1ec3 sinh nhai th\u00ec tr\u1ea3 cho nh\u01b0 gi\u00e1 ch\u1ee3, ch\u1edb tr\u1ea3 r\u1ebb ; c\u00f3 mu\u1ed1n l\u0129nh v\u1ed1n c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng cho. Kh\u00f4ng mu\u1ed1n th\u00ec kh\u00f4ng \u00e9p.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u1edf tr\u00ean c\u00e1c \u0111\u00e0i c\u1ee7a Kinh th\u00e0nh (c\u00e1c \u0111\u00e0i Nam Minh, Nam Th\u1eafng, Nam X\u01b0\u01a1ng, \u0110\u00f4ng Th\u00e1i, \u0110\u00f4ng Ho\u00e0, \u0110\u00f4ng V\u0129nh, B\u1eafc \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Thanh, B\u1eafc Thu\u1eadn, T\u00e2y Th\u00e0nh, T\u00e2y Thanh, T\u00e2y An v\u00e0 \u0111\u00e0i Th\u00e1i B\u00ecnh, t\u1ea5t c\u1ea3 13 s\u1edf), m\u1ed7i \u0111\u00e0i d\u1ef1ng m\u1ed9t kho thu\u1ed1c s\u00fang, m\u1ed9t \u0111i\u1ebfm canh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5m th\u1ee5 cho Tr\u1ea7n Vi\u1ebft T\u1ee9 l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang Kh\u00e1m l\u00fd C\u1ed1ng Qu\u1eadn c\u00f4ng Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c Ho\u00e0. Ho\u00e0 l\u00e0 c\u00f4ng th\u1ea7n bu\u1ed5i qu\u1ed1c s\u01a1, kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long \u1ea5m th\u1ee5 cho con ch\u00e1u l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u1ea7n l\u00e0m ch\u1ee7 t\u1ef1. T\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 con, em l\u00e0 T\u1ee9 xin t\u1eadp \u1ea5m. Vua y cho. Nh\u00e2n s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb sau ph\u00e0m con ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m m\u00e0 ch\u1ebft th\u00ec quan s\u1edf t\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7nh m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng l\u00e0m Cai c\u01a1, tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9, ty T\u1eeb t\u1ebf, l\u1ea1i l\u0129nh ch\u1ee9c qu\u1ea3n ph\u1ee7 H\u00e0 Trung ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c chi c\u00f4ng t\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh cho su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ed sai \u1edf trong ngo\u00e0i ai nguy\u00ean c\u00f3 ph\u1ea9m h\u00e0m th\u00ec chi\u1ebfu ph\u1ea9m ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng, ngo\u00e0i ra m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho 1 quan 5 ti\u1ec1n, v\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng 15 b\u00e1t g\u1ea1o. \u0110\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7nh. L\u1ea1i s\u1eafc r\u1eb1ng \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n, ph\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, ch\u00e1nh \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, ch\u01b0a c\u00f3 b\u1ed5ng th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0m danh s\u00e1ch do b\u1ed9 t\u00e2u xin c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam thu\u1ed9c ty b\u1ed9 Binh, B\u00e1t C\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, m\u1ed7i ch\u1ee9c 4 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i 30 ng\u01b0\u1eddi. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc b\u1ed9 ty g\u1ed3m B\u00e1t C\u1eedu ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 8 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 90 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed9 th\u1ea7n n\u00f3i l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, cho n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh l\u00e0m Bi\u1ec7n l\u00fd L\u1ea1i b\u1ed9 ki\u00eam qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh, Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa th\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 Bi\u1ec7n l\u00fd N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, T\u01b0 v\u1ee5 Binh b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u00ean \u0110\u1ee9c Huy\u00ean ch\u1ebft ; cho thu\u1ef5 l\u00e0 \u0110\u00f4n C\u1ea9n ; c\u1ea5p cho 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 10 t\u1ea5m l\u1ee5a, 30 t\u1ea5m v\u1ea3i, 10 c\u00e2n s\u00e1p, 300 c\u00e2n d\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho 16 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n hu\u00e2n c\u00f4ng th\u1ea7n th\u1eddi trung h\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu (T\u1ea3 vu th\u1edd 4 v\u1ecb th\u00e2n hu\u00e2n l\u00e0 Th\u00e1i ph\u00f3 Ngh\u1ecb c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t M\u00e2n, Th\u00e1i b\u1ea3o T\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u1ec3n, Th\u00e1i ph\u00f3 Qu\u1ed1c c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Huy, Ch\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n qu\u00e2n Qu\u1eadn c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i. H\u1eefu vu th\u1edd 12 v\u1ecb c\u00f4ng th\u1ea7n l\u00e0 Th\u00e1i u\u00fd qu\u1ed1c c\u00f4ng V\u00f5 T\u00e1nh, Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0 Qu\u1eadn c\u00f4ng Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u, \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Qu\u1eadn c\u00f4ng Ch\u00e2u V\u0103n Ti\u1ebfp, Thi\u1ebfu b\u1ea3o Qu\u1eadn c\u00f4ng V\u00f5 Di Nguy, Th\u00e1i b\u1ea3o Qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, Th\u00e1i ph\u00f3 Qu\u1eadn c\u00f4ng Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n, Th\u00e1i ph\u00f3 Qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, Trung dinh Gi\u00e1m qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1eabn, Ch\u01b0\u1edfng dinh \u0110\u1ed7 V\u0103n H\u1ef1u, Th\u00e1i b\u1ea3o Qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh<\/p>\n\n\n\n<p>Mai \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi l\u00e0m xong Th\u1ebf mi\u1ebfu, vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n cho c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng t\u1ef1. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e2u hai l\u1ea7n. Vua ngh\u0129 c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u00e3 ch\u1ebft c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi hu\u00e2n li\u1ec7t r\u1ee1 r\u00e0ng, m\u1ed9t l\u1ea7n k\u00ea c\u1ee9u e ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, l\u1ea1i sai b\u00e0n l\u1ea1i. \u0110\u1ebfn nay b\u00e0n xong d\u00e2ng l\u00ean, cho r\u1eb1ng t\u1eeb th\u1eddi trung h\u01b0ng \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c b\u1eadc th\u00e2n hu\u00e2n nh\u01b0 T\u00f4n Th\u1ea5t C\u1ea3o, T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ed3ng, T\u00f4n Th\u1ea5t M\u00e2n, T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u1ec3n, T\u00f4n Th\u1ea5t Huy v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n nh\u01b0 V\u00f5 T\u00e1nh, Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u, Ch\u00e2u V\u0103n Ti\u1ebfp, V\u00f5 Di Nguy, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m, Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1eabn, \u0110\u1ed7 V\u0103n H\u1ef1u, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, 11 ng\u01b0\u1eddi, ho\u1eb7c l\u00e0 tr\u1ecdn ti\u1ebft tr\u01b0\u1edbc sau, ho\u1eb7c l\u00e0 hu\u00e2n lao cao c\u1ea3, \u0111\u1ec1u n\u00ean th\u1edd c\u00fang ngh\u00ecn n\u0103m \u0111\u1ec3 nh\u1ee7 b\u1ea3o sau n\u00e0y, duy T\u00f4n Th\u1ea5t C\u1ea3o, T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ed3ng l\u00e0 anh \u0111\u1ee9c Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, xin v\u1eabn t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu nh\u01b0 c\u0169\u201d. (T\u00f4n Th\u1ea5t M\u00e2n, T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u1ec3n, T\u00f4n Th\u1ea5t Huy, V\u00f5 T\u00e1nh, Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf T\u1ea3 mi\u1ebfu, \u0111\u1ebfn nay ngh\u1ecb \u0111\u1ed5i). Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n. T\u1eb7ng th\u00eam T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i l\u00e0m Th\u00e1i ph\u00f3, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1eabn l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng dinh. L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cx\u01b0a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta t\u1eebng b\u1ea3o r\u1eb1ng : Mai \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb t\u00f2ng vong, th\u1ef1c hay gi\u1eef ti\u1ebft l\u00e0m t\u00f4i, l\u00fac nguy kh\u1ed1n c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i l\u00f2ng, r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta y\u00eau th\u01b0\u01a1ng, tr\u1eabm qu\u1ef3 nghe l\u1eddi d\u1ea1y, b\u00e2y gi\u1edd c\u00f2n \u1edf b\u00ean tai. V\u1eady cho \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu, v\u1ecb \u1edf d\u01b0\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a. \u0110\u1ea3o \u1edf \u0111\u1ec1n Thai D\u01b0\u01a1ng phu nh\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a to.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng Thu\u1ef7 qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng coi ch\u1edf c\u1ee7a kho \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ec1 Kinh. Th\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng ba ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n c\u01a1 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c, vi\u00ean bi\u1ec1n v\u00e0 l\u00ednh th\u1ee3 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng. Nh\u00e2n s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb sau ph\u00e0m vi\u00ean bi\u1ec1n \u1edf Kinh hay \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111i gi\u1ea3i ch\u1edf v\u1eadt h\u1ea1ng v\u1ec1 Kinh m\u00e0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3 th\u00ec su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u1ef1c th\u1ee5 tr\u1edf l\u00ean chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i m\u1ed7i n\u0103m th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o qu\u1ea7n m\u1ed9t l\u1ea7n. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9, hi\u1ec7p l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y H\u01b0ng xin ph\u00e9p v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0 ; v\u1eeba Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u00ec v\u1ee3 ch\u1ebft c\u0169ng mu\u1ed1n c\u00e1o, gi\u1ee5c H\u01b0ng tr\u1edf l\u1ea1i b\u1ed9. H\u01b0ng theo \u00fd, li\u1ec1n \u0111\u1ebfn nh\u1eadn ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn l\u00fac Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c h\u1ebft ph\u00e9p ngh\u1ec9 \u0111\u1ebfn Kinh, H\u01b0ng l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb xin ngh\u1ec9 m\u1ed9t n\u0103m. Vua gi\u1eadn b\u1ea3o c\u00e1c quan r\u1eb1ng : \u201c H\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m l\u1ea1i, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u g\u00ec, \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta nghe m\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n m\u00e0 b\u1ed5 d\u00f9ng v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc, ch\u01b0a m\u1ea5y n\u0103m \u0111\u00e3 ng\u00f4i \u0111\u1ebfn \u00e1 khanh, \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea1c, sao l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf ? \u00fd gi\u1ea3 c\u00e1i ch\u1ee9c Tham tri ch\u01b0a x\u1ee9ng v\u1edbi t\u00e0i h\u1eafn ch\u0103ng ? Hay l\u00e0 mu\u1ed1n y\u00eau c\u1ea7u g\u00ec m\u00e0 l\u00e0m ra th\u1ebf ch\u0103ng ?\u201d. Giao xu\u1ed1ng cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 H\u01b0ng h\u1eadu v\u1edbi t\u00ecnh b\u1ea1n m\u00e0 b\u1ea1c v\u1edbi \u01a1n vua, g\u1ea5p t\u00ecnh nh\u00e0 m\u00e0 ho\u00e3n vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u00f4i ch\u1eb3ng n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf. B\u00e8n ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c Binh b\u1ed9, l\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u01b0\u1eddng Anh hi\u1ec7p l\u00fd vi\u1ec7c dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i \u0111\u1ec1n l\u0103ng Thu\u1ef5 Th\u00e1nh (() L\u0103ng Thu\u1ef5 Th\u00e1nh : l\u0103ng Hi\u1ebfu khang Ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00e0 m\u1eb9 Gia Long.).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam vi\u00ean d\u1ecbch \u1edf hai s\u1edf N\u1ed9i t\u00e0ng v\u00e0 Kinh th\u01b0\u01a1ng. N\u1ed9i t\u00e0ng th\u00eam 1 B\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i v\u00e0 14 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i. Kinh th\u01b0\u01a1ng th\u00eam 1 B\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i v\u00e0 19 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc hai s\u1edf \u1ea5y Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5, B\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i 2 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t c\u01a1 H\u00e0 Ti\u00ean, c\u01a1 c\u00f3 5 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, bi\u00ean 30 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh m\u1ed9 c\u0169 \u1edf tr\u1ea5n l\u00e0m 1 \u0111\u1ed9i, c\u00f2n th\u00ec sai m\u1ed9 th\u00eam sung v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m tr\u1ea1i binh cho Ti\u1ec1n v\u1ec7, H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, H\u1eadu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5, H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u1ecb nghi v\u00e0 L\u1ee5c ki\u00ean. (M\u1ed7i gian cho 20 quan ti\u1ec1n. Sau l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Th\u00e1i Do\u00e3n v\u00e0 T\u01b0 nghi\u1ec7p l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u1edf v\u00ec k\u1ef3 kh\u1ea3o kho\u00e1 m\u00f9a xu\u00e2n c\u00e2n nh\u1eafc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch \u0111\u00e1ng, b\u1ecb b\u1ecdn Gi\u00e1m sinh l\u00e0 Chu B\u00e1 Tr\u00e1c ki\u1ec7n ; vi\u1ec7c giao xu\u1ed1ng hai b\u1ed9 L\u1ea1i L\u1ec5 b\u00e0n x\u1eed, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111\u1ec1u th\u1ef1 T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m. Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n t\u00e2u r\u1eb1ng hai ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 khoa m\u1ee5c xu\u1ea5t s\u1eafc, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00ec quan th\u00e2n quy\u1ec1n qu\u00fd \u0111\u1ec1u bi\u1ebft ti\u1ebfng, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu cho h\u1ecdc tr\u00f2, xin c\u1eed sung ch\u1ee9c \u1ea5y, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ph\u1ea9m tr\u1eadt quan l\u1ea1i Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m. Gi\u00e1m ch\u00ednh 1 vi\u00ean tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m, Gi\u00e1m ph\u00f3, Chi\u00eam h\u1eadu \u0111\u1ec1u 1 vi\u00ean tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, linh \u0111\u00e0i lang 2 vi\u00ean tr\u1eadt Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m, B\u00e1t C\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, m\u1ed7i ch\u1ee9c 4 vi\u00ean ; linh \u0111\u00e0i lang \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n th\u00ec tr\u1eadt T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri ph\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 \u0110inh V\u0103n Ph\u00e1c xin gi\u1ea3i ch\u1ee9c. Ph\u00e1c l\u00e0 con trai \u0110inh Phi\u00ean. Phi\u00ean ph\u1ea3i t\u1ed9i ph\u00e1t v\u00e3ng H\u00e0 Ti\u00ean, Ph\u00e1c xin theo \u0111i \u0111\u1ec3 h\u1ea7u nu\u00f4i. Vua cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng nh\u1eadt tr\u00ecnh cho l\u00ednh Kinh \u0111i sai ph\u00e1i. Ph\u00e0m sai \u0111i vi\u1ec7c qu\u00e2n hay vi\u1ec7c quan, t\u1eeb tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i qua Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0o Nam, qua Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ra B\u1eafc th\u00ec c\u00e1c quan dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u theo s\u1ed1 l\u00ednh m\u00e0 ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng nh\u1eadt tr\u00ecnh, \u0111i \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean An l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh l\u0129nh ch\u1ee9c Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 hai ph\u1ee7 Tr\u00e0 Vinh, M\u00e2n Th\u00edt, ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n. Sai ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u201cTuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9\u201d b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd \u201cUy vi\u1ec5n \u0111\u1ed3n\u201d b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u1ecbnh Xu\u00e2n Tr\u1ea1m l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean An, nguy\u00ean Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim Truy l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cL\u00ednh s\u00e1u c\u01a1 Ki\u00ean d\u00e3i d\u1ea7u lam ch\u01b0\u1edbng, canh gi\u1eef \u00e1c man, kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ed v\u1edbi ba \u0111\u1ed9i Tr\u00e1ng c\u1ee7a c\u01a1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ch\u1ec9 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf tr\u1ea5n, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u1ec9 c\u1ea5p g\u1ea1o \u0103n th\u00f4i ; xin gia \u00e2n c\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n. Vua y cho (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng 5 ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Th\u1ed5 t\u00f9 \u0111\u1ed9ng Tr\u1ecbnh V\u1ea1n (thu\u1ed9c ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n) \u1edf Thanh Hoa h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng m\u01b0u l\u00e0m gi\u1eb7c. Tr\u1ea5n th\u1ea7n sai V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 H\u1ed5 oai l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u00edn \u0111em bi\u1ec1n binh chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Gi\u1eb7c nghe tin v\u1ee1 tr\u1ed1n. Quan binh \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ed1t 16 s\u1edf \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i. B\u1ecdn ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed9ng s\u00e1ch nhi\u1ec1u \u0111\u1ee9a b\u1ecb d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Th\u01b0\u1edfng cho binh d\u00e2n b\u1ea1c ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p th\u00eam ru\u1ed9ng t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n cho Qu\u1ed1c c\u00f4ng T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Khu\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 Qu\u1ed1c c\u00f4ng T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Khu\u00f4ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi t\u00edch \u0111\u1ee9c m\u00e0 sinh ra Cao Ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00e0 Ho\u00e0ng t\u1ef7 ta c\u00f3 phong \u0111\u1ed9 trinh t\u0129nh nh\u01b0 H\u1eadu phi ((1) H\u1eadu phi : v\u1ee3 Chu V\u0103n V\u01b0\u01a1ng1) \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac m\u1edbi g\u00e2y d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 gi\u00fap \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta d\u1ef1ng n\u00ean c\u01a1 \u0111\u1ed3, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi c\u00e1i \u0111\u1ee9c tr\u1ecb n\u1ed9i, t\u1ed1t \u0111\u1eb9p nh\u01b0 b\u00e0 Chu Kh\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 nu\u00f4i n\u1ea5ng th\u00e2n tr\u1eabm coi nh\u01b0 con \u0111\u1ebb, ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee9c ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y th\u1ef1c \u0111\u00e3 l\u00e2u l\u1eafm. \u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long truy phong t\u01b0\u1edbc cao l\u00e0 Qu\u1ed1c c\u00f4ng vinh danh hi\u1ec3n hi\u1ec7n t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 c\u00f9ng c\u1ef1c, duy ru\u1ed9ng t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n c\u00f2n ch\u01b0a mi\u1ec5n thu\u1ebf. Tr\u1eabm ngh\u0129 y\u00eau t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, ph\u1ea3i n\u00ean b\u00e1o ngh\u0129a. V\u1eady s\u1ed1 ru\u1ed9ng c\u0169 l\u00e0 h\u01a1n 97 m\u1eabu, c\u1ea5p th\u00eam h\u01a1n 2 m\u1eabu quan \u0111i\u1ec1n cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 l\u00e0 100 m\u1eabu, \u0111\u1eb7t l\u00e0m t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n c\u1ee7a T\u1ed1ng Qu\u1ed1c c\u00f4ng, mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u00e3i m\u00e3i, khi\u1ebfn con l\u00e0 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng gi\u1eef vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 su\u1ed1t \u0111\u1eddi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i kinh binh t\u1eeb Cai \u0111\u1ed9i t\u00f2ng qu\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n \u00e1o qu\u1ea7n m\u00f9a xu\u00e2n sang n\u0103m, v\u00ec c\u1edb l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea7n lao.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00ec tu\u1ed5i gi\u00e0 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin h\u01b0u. Vua kh\u00f4ng cho, ch\u1ec9 cho ngh\u1ec9 vi\u1ec7c \u1ea5n H\u00ecnh b\u1ed9, giao cho Bi\u1ec7n l\u00fd l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n v\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean quy\u1ec1n gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 H\u00e0 Th\u1ee9, tu\u1ed5i gi\u00e0 h\u01b0u tr\u00ed, l\u1ea5y th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u1eadu B\u00e1ch thay.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf Gia \u0110\u1ecbnh m\u01b0a \u0111\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00e1t ra 1.000 t\u1ea5m s\u1ea1i nam \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 t\u1ea3i \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh may \u00e1o qu\u1ea7n cho th\u00fa binh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, Qu\u00fd t\u1ef5, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay h\u1eb1ng n\u0103m nh\u1eefng thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, th\u00ec nh\u1eefng \u0111\u1ec1n Nam h\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u1ec1n Thai D\u01b0\u01a1ng phu nh\u00e2n, cho theo l\u1ec7 l\u1ec5 th\u00e1ng tr\u1ecdng h\u1ea1 m\u00e0 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1, s\u1eafm l\u1ec5 v\u1eadt, \u0111\u1eb7t ca nh\u1ea1c, c\u1ea5p th\u00eam cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y c\u1ea7u \u0111\u00e1 \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng quan ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean (H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0 5 s\u1edf, Ph\u00fa Vang 8 s\u1edf).<\/p>\n\n\n\n<p>Cho con g\u00e1i t\u00f4n th\u1ea5t m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng m\u1ed7i n\u0103m 2.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, do ng\u01b0\u1eddi t\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng chia c\u1ea5p. T\u1eeb sau l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7. (T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i n\u0103m 1.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, \u0111\u1ebfn nay c\u1ea5p th\u00eam).<\/p>\n\n\n\n<p>Cho c\u00e1c tr\u1ea1m \u1edf B\u1eafc Ninh v\u00e0 L\u1ea1ng S\u01a1n 3 th\u00e1ng ti\u1ec1n g\u1ea1o (B\u1eafc Ninh 4 tr\u1ea1m, L\u1ea1ng S\u01a1n 2 tr\u1ea1m, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i tr\u1ea1m cho 30 quan ti\u1ec1n 10 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u00e2n ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd thi \u00e2n \u0111\u1ec3 m\u1eebng, c\u00e1c tr\u1ea1m t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An, ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn S\u01a1n Nam, t\u1eebng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o, duy t\u1eeb B\u1eafc Ninh tr\u1edf ra, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7 so v\u1edbi tr\u1ea1m S\u01a1n Mai tr\u1edf v\u00e0o h\u01a1i nh\u1eb9, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ; nh\u01b0ng ngh\u0129 x\u1ee9 \u1ea5y gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf, m\u00e0 phu tr\u1ea1m \u1ee9ng tr\u1ef1c ch\u1eb3ng ch\u00fat s\u01a1 kho\u00e1ng, th\u1ef1c c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady \u0111\u1eb7c c\u00e1ch c\u1ea5p cho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Ti\u1ec1n phong qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, v\u1eabn quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c V\u0169 Kh\u1ed1, Cai \u0111\u1ed9i Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00e2m hi\u1ec7p l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c V\u0169 Kh\u1ed1, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i B\u1ea3 l\u1ec7nh, V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7, H\u1eefu v\u1ec7 v\u00e0 Ho\u00e0ng ki\u1ebfm, Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n s\u00fang, N\u1ed9i h\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m c\u01a1 Phi\u00ean b\u00ecnh h\u1eadu, \u0110\u1ecbnh uy ti\u1ec1n, V\u0129nh b\u1ea3o t\u1ea3, V\u0129nh b\u1ea3o h\u1eefu, V\u0129nh b\u1ea3o h\u1eadu c\u00f9ng n\u0103m \u0111\u1ed9i \u0110\u1ecbnh t\u00edn c\u01a1 Phi\u00ean v\u00f5 thu\u1ed9c th\u00e0nh s\u1ed1 bi\u1ec1n binh nhi\u1ec1u m\u00e0 c\u00e1c ch\u00e1nh ph\u00f3 Qu\u1ea3n c\u01a1 ngang vai \u0111\u1ed1i th\u1ee7, g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i d\u1ec5 sinh \u01b0\u01a1ng ng\u1ea1nh ganh nhau, n\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng l\u0129nh th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t ch\u00ed m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong tr\u1ea3i theo qu\u00e2n ng\u0169, ng\u01b0\u1eddi tuy gi\u00e0 m\u00e0 s\u1ee9c v\u00f3c c\u00f2n m\u1ea1nh, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00e1i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m th\u1ed1ng qu\u1ea3n, xin cho Phong ngh\u1ec9 vi\u1ec7c tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0111\u1ec3 chuy\u00ean coi vi\u1ec7c qu\u00e2n, theo th\u00e0nh m\u00e0 thao luy\u1ec7n\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u. B\u00e8n l\u1ea5y Phong Th\u1ed1ng qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u1eeb thay l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng ti\u1ec1n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Th\u1ee9 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp n\u0103m \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea m\u1edbi v\u00e0 hai \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea c\u0169 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh d\u00e0i h\u01a1n 2.173 tr\u01b0\u1ee3ng, chi ti\u1ec1n h\u01a1n 66.140 quan (tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, hai con \u0111\u00ea m\u1edbi : M\u1ed9t con \u1edf x\u00e3 L\u01b0u Kh\u00ea \u0111\u1ebfn x\u00e3 B\u1ed9 \u0110\u1ea7u huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t con \u1edf x\u00e3 \u0110\u00e0 Xuy\u00ean \u0111\u1ebfn x\u00e3 B\u1ea3o \u0110\u00e0 huy\u1ec7n Nam Xang. Tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1ed9t con \u0111\u00ea m\u1edbi \u1edf c\u00e1c x\u00e3 Mai X\u00e1, M\u1ef9 L\u1ed9c huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u1ed9c. Tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y, hai con \u0111\u00ea m\u1edbi : m\u1ed9t con \u1edf x\u00e3 \u0110\u1ea1i C\u00e1t \u0111\u1ebfn x\u00e3 M\u1ea1c X\u00e1 huy\u1ec7n T\u1eeb Li\u00eam, m\u1ed9t con \u1edf x\u00e3 Cam Gi\u00e1 th\u01b0\u1ee3ng huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecd, hai \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea c\u0169 \u1edf c\u00e1c x\u00e3 H\u1ea1 Tr\u00ec, Th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1t, m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u1edf x\u00e3 Th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1t).<\/p>\n\n\n\n<p>Cho ch\u00e1u Tham t\u00e1n t\u1eb7ng Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Nguy\u00ean v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Trinh, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ph\u00fa d\u1ecbch. Vua nh\u1edb l\u1ea1i \u0110\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ea3i th\u1edd ti\u00ean tri\u1ec1u, g\u1eb7p ho\u1ea1n n\u1ea1n gi\u1eef tr\u1ecdn ti\u1ebft ngh\u0129a, cho n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 V\u0129nh Thanh l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng L\u1ea1i ch\u1ebft. Vua nghe tin n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cL\u1ea1i c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng r\u00f5 r\u1ec7t m\u00e0 trong vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf c\u0169ng c\u00f3 kh\u00f3 nh\u1ecdc\u201d. Truy t\u1eb7ng \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf, thu\u1ef5 l\u00e0 Tr\u00e1ng Ngh\u1ecb ; cho 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 20 t\u1ea5m l\u1ee5a, 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m tr\u1ea5n ngo\u1ea1i B\u1eafc Th\u00e0nh gi\u00e1 g\u1ea1o cao, thu\u1ebf v\u1ee5 chi\u00eam cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1edbt gi\u00e1 n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Huy l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9, sung vi\u1ec7c cung ph\u1ee5ng l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ee5c l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam, Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 V\u00f5 H\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7p l\u00fd vi\u1ec7c tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh k\u1ef3 thi H\u01b0\u01a1ng sang n\u0103m. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c b\u1ea3o c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i l\u00e0 th\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a b\u1eadc minh v\u01b0\u01a1ng, cho n\u00ean nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 do k\u00e9n d\u00f9ng trong khoa m\u1ee5c. \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh m\u1edf khoa thi H\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ee7 quy th\u1ee9c. Tr\u1eabm n\u1ed1i ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u1ec1 b\u1ea1t nh\u00e2n t\u00e0i. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 m\u1edf \u00e2n khoa thi H\u01b0\u01a1ng thi H\u1ed9i, r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng thu d\u1ee5ng nh\u00e2n t\u00e0i. Nay chu\u1ea9n cho l\u1ea5y m\u00f9a thu n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 6 \u1ea5t d\u1eadu m\u1edf khoa thi H\u01b0\u01a1ng \u1edf ba tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean, Gia \u0110\u1ecbnh, Ngh\u1ec7 An v\u00e0o th\u00e1ng 7, \u1edf ba tr\u01b0\u1eddng Thanh Hoa, B\u1eafc Th\u00e0nh, Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0o th\u00e1ng 9. H\u1ecdc tr\u00f2 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean k\u00ednh v\u00e2ng \u0111\u1ee9c t\u1ed1t, \u0111ua nhau gi\u0169a m\u00e0i \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p c\u00e1i \u00fd ch\u00ed b\u1ed3i \u0111\u1eafp g\u00e2y d\u1ef1ng\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u00fac \u1ea5n \u201cTh\u1eeba Thi\u00ean th\u00ed tr\u01b0\u1eddng\u201d (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u201cTr\u1ef1c l\u1ec7 th\u00ed tr\u01b0\u1eddng\u201d) v\u00e0 \u1ea5n \u201cNam \u0110\u1ecbnh th\u00ed tr\u01b0\u1eddng\u201d (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u201cS\u01a1n Nam th\u00ed tr\u01b0\u1eddng\u201d).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai 200 bi\u1ec1n binh c\u01a1 Ng\u0169 thu\u1ef7 c\u1ee7a Thu\u1ef7 qu\u00e2n \u0111i tr\u00ean 16 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u, theo Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1nh ra th\u00fa B\u1eafc Th\u00e0nh. Nh\u00e2n s\u1eafc r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay qu\u00e2n Kinh \u0111i th\u00fa c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n th\u00ec nh\u1eefng Cai \u0111\u1ed9i t\u00f2ng qu\u00e2n, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Su\u1ea5t th\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec cho \u1edf ch\u1ed7 th\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ph\u1ea9m ph\u00e1t b\u1ed5ng, ng\u00e0y v\u1ec1 Kinh th\u00ec ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng \u0103n nh\u01b0 l\u1ec7\u201d. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u01b0a 6 \u0111\u0129nh b\u1ea1c ki\u1ec3u m\u1edbi v\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 theo ki\u1ec3u m\u00e0 \u0111\u00fac (c\u00e1c th\u1ee9 1 l\u1ea1ng, 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n v\u00e0 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, m\u1ed7i th\u1ee9 1 \u0111\u0129nh).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng tr\u00f4ng coi \u0111\u00f3ng 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n h\u1ea3i \u0111\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho bi\u1ec1n binh B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7 \u0111\u1ebfn thao luy\u1ec7n \u1edf Kinh tr\u1edf v\u1ec1 ng\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00e1nh thu\u1ebf \u0111\u1ea5t thu\u1ebf \u0111inh \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean. H\u00e0 Ti\u00ean tr\u01b0\u1edbc v\u00ec vi\u1ec7c binh l\u1eeda, nh\u00e2n v\u1eadt \u0111i\u00eau hao, c\u00e1c thu\u1ebf \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n, \u0111\u1ebfn nay nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u d\u1ea7n \u0111\u00f4ng l\u00ean, \u0111\u1ecba l\u1ee3i ng\u00e0y th\u00eam m\u1edf mang, d\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c 668 ng\u01b0\u1eddi, l\u1eadp th\u00e0nh 37 x\u00e3 th\u00f4n s\u00e1ch, ru\u1ed9ng v\u01b0\u1eddn 348 kho\u1ea3nh, th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh bi\u00ean l\u1ea5y s\u1ed1 \u1ea5y d\u00e2ng l\u00ean. Vua sai ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf : 12 x\u00e3 th\u00f4n ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n (ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t) 168 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u coi nh\u01b0 l\u1ec7 kh\u00e1ch h\u1ed9 \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n ; x\u00e3 Minh H\u01b0\u01a1ng 83 ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng (Hoa ki\u1ec1u) 138 ng\u01b0\u1eddi, coi nh\u01b0 l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u00e0nh ; v\u01b0\u1eddn 54 kho\u1ea3nh, chia l\u00e0m 3 b\u1eadc, coi nh\u01b0 l\u1ec7 v\u01b0\u1eddn cau \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh ; l\u1ea5y n\u0103m \u1ea5t d\u1eadu l\u00e0 sang n\u0103m b\u1eaft \u0111\u1ea7u. C\u00f2n 294 kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t s\u1ecfi x\u1ea5u v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf. D\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p 25 s\u00e1ch, 279 ng\u01b0\u1eddi, s\u1ea3n nghi\u1ec7p kh\u00f4ng b\u00ec v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n, h\u1eb1ng n\u0103m ch\u1ec9 thu ti\u1ec1n su\u1ea5t m\u00e0 th\u00f4i (Ti\u1ec1n su\u1ea5t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Khoa Ki\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd \u1edf mi\u1ebfu Trung ti\u1ebft c\u00f4ng th\u1ea7n, c\u1ea5p cho 1 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu. Ki\u00ean \u1edf tri\u1ec1u Du\u1ec7 t\u00f4ng l\u00e0m quan \u0111\u1ebfn Kh\u00e2m sai \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn Cai c\u01a1, n\u0103m \u1ea5t m\u00f9i t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh th\u1ed1ng l\u0129nh Thu\u1ef7 qu\u00e2n, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean b\u1ecb b\u1eaft, Ki\u00ean v\u00ec ngh\u0129a kh\u00f4ng theo gi\u1eb7c m\u00e0 ch\u1ebft ; \u0111\u1ebfn nay em l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u00e0m tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean. Vua khen l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u1eb9n ti\u1ebft \u1edf chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f3ng thuy\u1ec1n An H\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean qu\u1ea1t tre hoa v\u00e0 kh\u0103n nhi\u1ec5u \u0111\u1ecf.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho B\u00f9i Ph\u1ee5 \u0110\u1ea1o khai ph\u1ee5c l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu, r\u1ed3i th\u0103ng Lang trung Binh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Phan V\u0103n Thu\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng. Vua cho l\u1ee5a v\u00f3c v\u00e0 ph\u1ea9m v\u1eadt m\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng nh\u1eefng con em c\u1ee7a th\u1ee3 \u1edf c\u00e1c c\u1ee5c c\u1ee7a V\u0169 Kh\u1ed1 \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u00ec \u0111\u1ec1u v\u00e0o s\u1ed5 \u1edf c\u1ee5c \u1ea5y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd \u0111i l\u00e0m \u1edf nha kh\u00e1c. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngu\u1ed3n Thu B\u1ed3n dinh Qu\u1ea3ng Nam, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i bu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c 50 c\u00e2n qu\u1ebf t\u1ed1t, nh\u1edd dinh th\u1ea7n ti\u1ebfn l\u00ean. Vua khen l\u00f2ng th\u00e0nh, cho 1.000 quan ti\u1ec1n v\u00e0 5 c\u00e1i \u00e1o sa, sai l\u1ea5y qu\u1ebf chia cho c\u00e1c quan.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 d\u1ef1 \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb. V\u0103n t\u1eeb T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u0111\u00ecnh nh\u1ecb. Tr\u01b0\u1edbc kia trong h\u00e0ng th\u1ea7n, ai c\u00f3 ch\u1ec9 cho th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eb7ng Cai c\u01a1 V\u1ecdng C\u00e1c l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Nh\u1eabn l\u00e0m ch\u00e1nh Qu\u1ea3n c\u01a1. Nh\u1eabn gi\u1eef ngu\u1ed3n Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, ch\u1ebft t\u1ea1i ch\u1ee9c, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ea5t v\u00e0 t\u1eb7ng, ng\u01b0\u1eddi con l\u00e0 Th\u1eeba \u00e2n u\u00fd V\u00f5 V\u0103n An xin. Vua ngh\u0129 Nh\u1eabn theo h\u1ea7u y\u00ean c\u01b0\u01a1ng, nhi\u1ec1u c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1edf 750.000 quan ti\u1ec1n k\u1ebdm \u1edf kho Kinh \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 Gia \u0110\u1ecbnh (Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec1u 100.000 quan, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0 \u0111\u1ec1u 50.000 quan, Gia \u0110\u1ecbnh 400.000 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Cai b\u1ea1 Phi\u00ean An l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u1eafc Chung ch\u1ebft, t\u1eb7ng Cai b\u1ea1, cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e0y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u. Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u tr\u01b0\u1edbc v\u00ec ch\u1ed7 ph\u00e1t ph\u1ed1i ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh cho n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ed9i chu\u1ea9n \u0111\u1ed3 theo th\u1ee9 b\u1eadc. ph\u1ea1m t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u ch\u1ec9 k\u00e9m t\u1ed9i ch\u1ebft m\u1ed9t b\u1eadc, cho n\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i \u1ea5y su\u1ed1t \u0111\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 l\u00e0ng, sao l\u1ea1i x\u1eed \u0111o\u00e1n ngang v\u1edbi t\u1ed9i \u0111\u1ed3 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng ! Hu\u1ed1ng chi trong \u1ea5y c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n tha ch\u1ebft, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i cho \u0111\u1ed3, h\u1ebft h\u1ea1n th\u1ea3 ra th\u00ec c\u00e1i t\u00ednh hung t\u1ee3n ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 bi\u1ebft h\u1ed1i c\u1ea3i, l\u1ea1i th\u00eam qu\u1ea5y r\u1ed1i b\u00ecnh d\u00e2n, th\u1ef1c ch\u1eb3ng ph\u1ea3i c\u00e1i \u00fd tr\u1eeb k\u1ebb \u00e1c \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n l\u00e0nh \u0111\u00e2u\u201d. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n k\u1ef9 \u0111\u1ec3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t h\u00ecnh c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9 m\u00e0 theo. \u0110\u1ebfn khi l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, vua l\u1ea1i sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, cho r\u1eb1ng t\u1ed9i sung qu\u00e2n chia ra c\u00e1c b\u1eadc ph\u1ee5 c\u1eadn, c\u1eadn bi\u00ean, bi\u00ean vi\u1ec5n v\u00e0 c\u1ef1c bi\u00ean lam ch\u01b0\u1edbng ((1) Ph\u1ee5 c\u1eadn : n\u01a1i g\u1ea7n nh\u1ea5t ; c\u1eadn bi\u00ean : n\u01a1i bi\u00ean thu\u1ef3 g\u1ea7n ; Bi\u00ean vi\u1ec5n : n\u01a1i bi\u00ean thu\u1ef3 xa ; C\u1ef1c bi\u00ean lam ch\u01b0\u1edbng : n\u01a1i bi\u00ean thu\u1ef3 r\u1ea5t xa \u0111\u1ed9c \u0111\u1ecba. 1). T\u1ed9i l\u01b0u th\u00ec chia ra 2.000 d\u1eb7m, 2.500 d\u1eb7m, 3.000 d\u1eb7m kh\u00e1c nhau. N\u00ean x\u00e9t t\u1ed9i t\u00ecnh n\u1eb7ng nh\u1eb9 m\u00e0 \u0111\u1ecbnh n\u01a1i ph\u00e1t ph\u1ed1i xa g\u1ea7n, ng\u00f5 h\u1ea7u vi\u1ec7c h\u00ecnh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1eb1ng. Xin ph\u00e0m t\u1ed9i t\u00ecnh h\u01a1i nh\u1eb9 nh\u01b0 can li\u00ean, nh\u1ea7m nh\u1ee1 c\u00f9ng tham tang ph\u1ea3i t\u1ed9i th\u00ec \u0111\u00e0y ra ch\u1ed7 c\u1eadn bi\u00ean c\u1eadn l\u01b0u. T\u1ed9i t\u00ecnh n\u1eb7ng h\u01a1n nh\u01b0 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp gian tr\u1ed9m, nh\u1eadn c\u1ee7a c\u1ed1 \u00fd tha t\u1ed9i tham tang u\u1ed5ng ph\u00e1p th\u00ec \u0111\u00e0y ra ch\u1ed7 vi\u1ec5n bi\u00ean vi\u1ec5n l\u01b0u. C\u00f2n c\u00e1c dinh tr\u1ef1c l\u1ec7, x\u00e9t theo \u0111i\u1ec3n nh\u00e0 Thanh, kh\u00f4ng n\u00ean ph\u00e1t ph\u1ed1i t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u \u1edf \u0111\u1ea5y. Duy c\u00f3 th\u00fa s\u1edf Ai Lao \u1edf \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t man th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y l\u00e0m n\u01a1i ph\u00e1t ph\u1ed1i. Nay nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u1ea7y t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5, t\u1eeb sau c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i \u1ea5y th\u00ec chi\u1ebfu \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e0y \u0111i m\u00e0 b\u00e3i l\u1ec7 chu\u1ea9n \u0111\u1ed3. L\u1ea1i ch\u1ed7 \u0111\u00e0y c\u00f3 chia l\u00e0m hai n\u01a1i, n\u1ebfu m\u1ed9t b\u1ea3n \u00e1n hai ba, ho\u1eb7c b\u1ed1n n\u0103m ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng ph\u1ea1m t\u1ed9i m\u00e0 t\u1ed9i t\u00ecnh gi\u1ed1ng nhau, c\u00f9ng l\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f9ng \u1edf m\u1ed9t l\u00e0ng m\u00e0 c\u00f9ng ph\u1ea1m m\u1ed9t \u00e1n, th\u00ec ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 chia \u0111i c\u00e1c n\u01a1i, ch\u1edb \u0111\u00e0y m\u1ed9t ch\u1ed7 m\u00e0 d\u1ec5 sinh s\u1ef1. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n. (Nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u00e0y t\u00f9 qu\u00e2n : T\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam th\u00ec l\u1ea5y th\u00fa s\u1edf Ai Lao \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 l\u00e0m ph\u1ee5 c\u1eadn, B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0m c\u1eadn bi\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0m bi\u00ean vi\u1ec5n, Cao B\u1eb1ng c\u00f9ng ch\u00e2u Thu\u1ef7 V\u0129 tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 v\u00e0 ch\u00e2u V\u1ea1n Ninh tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0m c\u1ef1c bi\u00ean lam ch\u01b0\u1edbng ; t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean ra B\u1eafc l\u1ea5y th\u00fa s\u1edf c\u01a1 L\u1ee5c ki\u00ean \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m ph\u1ee5 c\u1eadn, th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m c\u1eadn bi\u00ean, Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c t\u00e2n c\u01b0\u01a1ng l\u00e0m vi\u1ec5n bi\u00ean, H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0m c\u1ef1c bi\u00ean lam ch\u01b0\u1edbng. Nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u00e0y t\u00f9 l\u01b0u, Th\u1eeba Thi\u00ean th\u00ec l\u1ea5y Bi\u00ean Ho\u00e0, Phi\u00ean An l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Thanh l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m, H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb th\u00ec l\u1ea5y B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m, Bi\u00ean Ho\u00e0, Phi\u00ean An l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Thanh l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m ; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh th\u00ec l\u1ea5y B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m, B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m, Bi\u00ean Ho\u00e0, Phi\u00ean An l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m ; Ngh\u1ec7 An th\u00ec l\u1ea5y Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m, B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m, B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m ; Thanh Hoa th\u00ec l\u1ea5y B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m, Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m, B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m ; 11 tr\u1ea5n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00ec l\u1ea5y Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m, Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m ; Qu\u1ea3ng Nam th\u00ec l\u1ea5y H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m, Cao B\u1eb1ng l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m ; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i th\u00ec l\u1ea5y H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u00ec l\u1ea5y S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m ; Ph\u00fa Y\u00ean th\u00ec l\u1ea5y S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0m 3.000 ; B\u00ecnh Ho\u00e0 th\u00ec l\u1ea5y Thanh Hoa l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m, S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m ; B\u00ecnh Thu\u1eadn th\u00ec l\u1ea5y Ngh\u1ec7 An l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m, Thanh Hoa l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m, S\u01a1n T\u00e2y, Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m ; 5 tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec l\u1ea5y Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m, Ngh\u1ec7 An l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m, Thanh Hoa l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m.)<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh, V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n v\u1eabn chuy\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ec1 l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 v\u1eabn qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecb, Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 v\u1eabn qu\u1ea3n v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng tam, L\u00ea V\u0103n Ho\u00e0n l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 v\u1eabn qu\u1ea3n ba t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f4ng Ng\u01b0u Ch\u1eed (B\u1ebfn Ngh\u00e9) \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh n\u01b0\u1edbc trong, t\u1eeb ng\u00e0y B\u00ednh th\u00ecn \u0111\u1ebfn ng\u00e0y T\u00e2n d\u1eadu l\u00e0 6 ng\u00e0y, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi trong su\u1ed1t v\u00e0i m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cS\u00f4ng trong l\u00e0 tri\u1ec7u \u0111\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh. K\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m M\u1eadu th\u00e2n s\u00f4ng Gia \u0110\u1ecbnh trong, \u0111\u1ebfn n\u0103m Gia Long th\u1ee9 16 l\u1ea1i trong, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta \u0111\u1ee9c ho\u00e1 thi\u00eang li\u00eang \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1m tr\u1eddi \u1ee9ng. N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 2, s\u00f4ng \u1ea5y l\u1ea1i trong, nay l\u1ea1i th\u1ea5y t\u00e2u n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng m\u1ed9t m\u00e0u trong su\u1ed1t m\u00e0 v\u1ecb ng\u1ecdt ng\u00e0o, tr\u1eabm ngh\u0129 t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, hai l\u1ea7n s\u00f4ng trong, th\u1ef1c l\u00e0 tr\u1eddi cho \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t. Song tr\u1eabm c\u00e0ng th\u00eam k\u00ednh s\u1ee3, ch\u1eb3ng d\u00e1m l\u1ea5y th\u00e1i b\u00ecnh m\u00e0 t\u1ef1 ph\u1ee5\u201d. B\u00e8n sai l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a c\u1ee7a kho n\u1ed9i, sai th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0111\u1ecbnh s\u1eafm l\u1ec5 \u0111\u1ec3 t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110i\u1ec7n th\u1edd \u1edf l\u0103ng Thu\u1ef5 Th\u00e1nh l\u00e0m xong.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh th\u00ecn, vua \u0111\u1ed9i m\u0169 c\u1eedu long, m\u1eb7c \u00e1o ho\u00e0ng b\u00e0o \u0111ai ng\u1ecdc, l\u00e0m l\u1ec5 y\u00ean th\u00e1nh v\u1ecb. Ng\u00e0y \u0110inh t\u1ef5 m\u1eb7c l\u1ec5 ph\u1ee5c \u0111i y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay vua y\u1ebft t\u1ea3o s\u01a1n l\u0103ng th\u00ec m\u1eb7c \u00e1o nh\u01b0 ng\u00e0y k\u1ef5, n\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f3 l\u1ec5 vui m\u1eebng th\u00ec d\u00f9ng ph\u1ee5c s\u1eafc ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ecbnh th\u1ee9c. K\u00ednh x\u00e9t L\u1ec5 b\u1ed9 theo l\u1ec7 c\u1ee7a Thanh \u0111i\u1ec3n th\u00ec ph\u00e0m vi\u1ec7c s\u1eeda sang l\u0103ng t\u1ea9m ho\u00e0n th\u00e0nh, ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u1ea1i h\u01b0\u1edfng, l\u1ec5 xong \u0111\u1ed5i m\u1eb7c \u00e1o tr\u1eafng, \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc minh l\u00e2u d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u. L\u1ea1i l\u1ec5 y\u1ebft l\u0103ng, n\u1ebfu g\u1eb7p k\u1ef3 t\u1ebf mi\u1ebfu h\u01b0\u1edfng, ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 th\u00ec ng\u1ef1 tri\u1ec1u ph\u1ee5c. L\u1ea5y \u0111\u1ea5y m\u00e0 suy th\u00ec nay l\u00e0m l\u1ec5 y\u00ean th\u00e1nh v\u1ecb \u1edf l\u0103ng Thu\u1ef5 Th\u00e1nh, xin ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c th\u00ec m\u1edbi h\u1ee3p l\u1ec5. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. \u0110\u1ebfn khi h\u1ed3i loan, th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef3 l\u00e3o c\u00e1c x\u00e3 d\u00e2n qu\u1ef3 \u0111\u00f3n \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u 10 quan ti\u1ec1n. Sau l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa Long Th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5 th\u1edd \u1edf \u0111i\u1ec7n l\u0103ng Thu\u1ef5 Th\u00e1nh. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cKho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long d\u1ef1ng t\u1ea9m \u0111i\u1ec7n l\u0103ng Thu\u1ef5 Th\u00e1nh, Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta t\u1eebng b\u1ea3o ta r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ecb ta l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa Ng\u1ecdc T\u00fa th\u1edd m\u1eb9 tr\u1ecdn \u0111\u1ea1o l\u00e0m con, l\u00fac gian kh\u1ed5 gi\u1eef tr\u1ecdn trinh ti\u1ebft, \u0111\u1ee9c t\u1ed1t nh\u01b0 ng\u1ecdc uy\u1ec3n, ng\u1ecdc di\u1ec5m \u0111\u1ec3 th\u01a1m v\u1ec1 sau, v\u1eady \u0111\u1ec3 s\u1eb5n v\u1ecb th\u1edd \u1edf gian t\u1ea3 nh\u1ea5t t\u1ea9m \u0111i\u1ec7n l\u00e0m ch\u1ed7 ng\u00e0y sau ph\u1ee5 h\u01b0\u1edfng. Nay ch\u00faa \u0111\u00e3 tr\u1ecdn ph\u01b0\u1edbc v\u1ec1 tr\u1eddi, v\u1eady \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 th\u1edd c\u00fang n\u00ean b\u00e0n k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean\u201d. B\u1ed9 th\u1ea7n b\u00e0n cho r\u1eb1ng th\u00e1nh nh\u00e2n ch\u1ebf l\u1ec5 l\u00e0 theo nh\u00e2n t\u00ecnh, cho n\u00ean ph\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y ngh\u0129a m\u00e0 l\u00e0m t\u1ea5t ph\u1ea3i theo vi\u1ec7c m\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc cho h\u1ee3p v\u1edbi t\u00ecnh m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u00e1i v\u1edbi l\u1ec5. V\u1ea3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 T\u00f4n Mi\u1ebfu l\u00e0 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn t\u00f4n th\u1ed1ng. T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a c\u00f3 c\u00f4ng ch\u00faa n\u00e0o ph\u1ee5 h\u01b0\u1edfng \u1edf ch\u1ed7 th\u1edd Ho\u00e0ng h\u1eadu. C\u00f2n nh\u01b0 th\u1edd \u1edf l\u0103ng t\u1ea9m l\u00e0 ch\u1ed7 ch\u1ec9 t\u00f4n m\u1ed9t v\u1ecb th\u00ec trong ch\u1ed7 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc c\u0169ng n\u00ean l\u1ea5y t\u00ecnh \u0111\u1ecbnh l\u1ec5. K\u00ednh x\u00e9t t\u1ea9m \u0111i\u1ec7n \u1edf l\u0103ng Thu\u1ef5 Th\u00e1nh chuy\u00ean th\u1edd th\u00e1nh v\u1ecb Hi\u1ebfu Khang Ho\u00e0ng h\u1eadu, coi kh\u00e1c v\u1edbi l\u1ec5 \u1edf T\u00f4n Mi\u1ebfu th\u1edd c\u1ea3 vua c\u00f9ng Ho\u00e0ng h\u1eadu, Long Th\u00e0nh th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0 Hi\u1ebfu Khang Ho\u00e0ng h\u1eadu sinh ra, c\u00e1i l\u00f2ng hi\u1ebfu k\u00ednh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1 tr\u00ean bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. \u0110\u1ee9c Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 cho x\u00e2y ph\u1ea7n m\u1ed9 \u1edf b\u00ean l\u0103ng Th\u1ee5y Th\u00e1nh, l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ec7nh t\u1eeb sinh th\u1eddi cho v\u1ec1 sau \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5 h\u01b0\u1edfng \u1edf t\u1ea9m \u0111i\u1ec7n l\u0103ng Thu\u1ef5 Th\u00e1nh. Nay vi\u1ec7c x\u00e2y ph\u1ea7n m\u1ed9 Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa xong r\u1ed3i, t\u1eeb nay ngh\u00ecn thu ph\u1ee5 t\u1ebf, ch\u1eafc c\u0169ng n\u00ean nh\u01b0 v\u1eady. Xin n\u00ean ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3 th\u1edd, \u0111\u1eb7t \u1edf gian t\u1ea3 nh\u1ea5t tr\u00f4ng v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng t\u00e2y, ph\u00e0m g\u1eb7p khi chi\u00eam y\u1ebft s\u01a1n l\u0103ng c\u00f9ng ti\u1ebft Thanh minh t\u1ec9nh t\u00e1o m\u00e0 c\u00f3 ti\u1ebfn hi\u1ebfn l\u1ec5 ph\u1ea9m \u1edf t\u1ea9m \u0111i\u1ec7n Thu\u1ef5 Th\u00e1nh, th\u00ec \u0111\u1eb7t th\u00eam l\u1ec5 ph\u1ea9m \u1edf tr\u01b0\u1edbc \u00e1n th\u1edd Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa. Ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i, \u0111\u1ec3 tr\u00ean tho\u1ea3 l\u00f2ng ch\u00ed t\u00ecnh c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00e0 khi\u1ebfn ngh\u00ecn mu\u00f4n \u0111\u1eddi v\u1ec1 sau \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u00e1i \u0111\u1ea1o lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta l\u00e0 h\u1eadu th\u1ebf n\u00e0o\u201d. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t tr\u1edf v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh ; cho bi\u1ec1n binh v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c trung qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ea5t Trung qu\u00e2n \u0111i theo. Duy\u1ec7t \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, vua sai trung s\u1ee9 mang cho m\u1ed9t c\u00e1i \u1ed1ng \u0111i\u1ebfu b\u1eb1ng pha l\u00ea m\u00e0u bi\u1ebfc b\u1ecbt v\u00e0ng l\u00e0 \u0111\u1ed3 th\u01b0\u1ee3ng ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 d\u1ee5 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb sau khi khanh b\u1ec7 t\u1eeb, l\u00f2ng tr\u1eabm b\u0103n kho\u0103n ch\u1eb3ng l\u00fac n\u00e0o qu\u00ean, khanh n\u00ean gi\u1eef g\u00ecn khi \u0111i l\u00fac ngh\u1ec9, ch\u1edb \u0111\u1ec3 n\u1eafng gi\u00f3 c\u1ea3m nhi\u1ec5m m\u00e0 l\u00e0m lo cho tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f4ng B\u00e0n Th\u1ea1ch \u1edf Ph\u00fa y\u00ean c\u00f3 c\u00e1 s\u1ea5u l\u1edbn th\u01b0\u1eddng l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n, d\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, Tr\u1ea5n th\u1ea7n cho l\u00e0 c\u00e1 s\u1ea5u h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n d\u1eef h\u01a1n c\u1ecdp, xin th\u01b0\u1edfng 30 quan ti\u1ec1n c\u0169ng nh\u01b0 l\u1ec7 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ecdp. Vua y cho. S\u1eafc t\u1eeb sau c\u00f3 vi\u1ec7c gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 m\u00e0 th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i tr\u1ea1m Ph\u00fa \u0110\u00ea \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0m tr\u1ea1m Ph\u00fa Th\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc kia tr\u1ea1m Ph\u00fa \u0110\u00ea \u0111\u1eb7t \u1edf Th\u1ea1ch \u0110\u00ea, xa c\u00e1ch d\u00e2n c\u01b0, Tr\u1ea5n th\u1ea7n xin ch\u1ecdn n\u01a1i kh\u00e1c, d\u1eddi \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 Quan Th\u1ecbnh, nh\u00e2n \u0111\u1ed5i t\u00ean tr\u1ea1m nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XXVIII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1p th\u00e2n, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 (1824), m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, t\u1ebf thu h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a. Sai \u0111\u1ea3o v\u0169 \u1edf \u0111\u1ec1n Nam H\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng. Ngay ng\u00e0y h\u00f4m sau m\u01b0a. Vua nh\u00e2n d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng : \u201cN\u1ebfu \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng nay c\u00f2n kh\u00f4 h\u1ea1n th\u00ec n\u00ean \u1edf mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng hay \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ec1n linh thi\u00eang trong h\u1ea1t h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh m\u00e0 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, kh\u00f4ng k\u1ec3 s\u1ed1 ng\u00e0y, c\u1ed1t sao \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a cho t\u1ed1t l\u00faa. T\u1eeb sau h\u1ea1t n\u00e0o b\u1ecb h\u1ea1n \u0111\u1ebfn m\u01b0\u01a1i hai ng\u00e0y, ru\u1ed9ng l\u00faa d\u1eabu ch\u01b0a t\u1ed5n h\u1ea1i c\u0169ng n\u00ean v\u00ec d\u00e2n \u0111\u1ea3o v\u0169. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n K\u1ebf ch\u1ebft. Cho 200 quan ti\u1ec1n, 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng. K\u1ebf c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng cho n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia cho V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng h\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, v\u1eabn qu\u1ea3n v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c, Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, v\u1eabn qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eadu thu\u1ef7.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam thu\u1ed9c ty c\u1ee7a L\u1ea1i b\u1ed9, B\u00e1t C\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi (L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh B\u00e1t C\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u 8 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea1i qu\u00e2n c\u01a1 Ti\u1ec1n thu\u1ef7 b\u1ecb ch\u00e1y, ch\u00e1y lan m\u1ea5t m\u1ed9t c\u00e1i thuy\u1ec1n l\u1edbn c\u1ee7a Thu\u1ef7 qu\u00e2n. Ch\u01b0\u1edfng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Vua v\u1eddi \u0111\u1ebfn b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cG\u1ed7 v\u00e1n l\u1ea5y \u1edf Ngh\u1ec7 An v\u00e0 Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n ch\u1edf v\u1ec1 c\u0169ng kh\u00f3 nh\u1ecdc l\u1eafm. Nay thuy\u1ec1n \u1ea5y ch\u00e1y ra tro, hao t\u1ed1n ch\u1eb3ng bi\u1ebft g\u1ea5p m\u1ea5y, t\u1ed9i ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh, c\u00f2n t\u1ed5n h\u1ea1i c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc th\u00ec sao ? T\u1eeb sau n\u00ean v\u00ec ta th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc c\u1ea9n th\u1eadn, ch\u1edb c\u00f3 s\u01a1 su\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf n\u1eefa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh v\u00e0 tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. L\u00ea Ch\u1ea5t th\u1ea5y hai tr\u1ea5n \u1ea5y \u0111\u00f3i k\u00e9m, xin thu\u00ea nh\u00e2n c\u00f4ng s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u1ec3 h\u1ecdp d\u00e2n ngh\u00e8o. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn l\u00e0m thu\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o (M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 3 quan g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng). L\u1ea1i ph\u00e1i 1.500 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh th\u00fa \u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ebfn ph\u1ee5 \u0111\u1eafp, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p th\u00eam l\u01b0\u01a1ng \u0103n (m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 2 quan g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng). Vua nghe theo. X\u00e2y \u0111\u1eafp xong, th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c chuy\u00ean bi\u1ec7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay b\u1ed9 H\u1ed9 coi gi\u1eef s\u1ed5 chi ti\u00eau \u0111\u1ec1u l\u00e0m hai b\u1ea3n, b\u1ea3n ch\u1eef son do b\u1ed9 gi\u1eef, b\u1ea3n ph\u1ee5 l\u01b0u \u1edf V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cS\u1ed1 qu\u00e2n m\u1edbi m\u1ed9 bi\u00ean l\u00e0m 300 \u0111\u1ed9i, qu\u00ea t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam l\u00e0 50 \u0111\u1ed9i ; qu\u00ea \u1edf Ngh\u1ec7 An 10 \u0111\u1ed9i, xin \u0111\u1eb7t l\u00e0m 6 c\u01a1 T\u0129nh b\u1eafc, l\u01b0u \u1edf th\u00e0nh sai ph\u00e1i ; qu\u00ea \u1edf tr\u1ea5n thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 240 \u0111\u1ed9i, xin \u0111\u1eb7t l\u00e0m 12 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh b\u1eafc,12 c\u01a1 An b\u1eafc. V\u1ea3 s\u1ed1 gi\u1ea3n binh Ng\u0169 k\u00edch thu\u1ed9c Ng\u0169 qu\u00e2n \u1edf th\u00e0nh b\u1ecf tr\u1ed1n m\u1ea5t nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ng\u1ea1ch, xin \u0111\u1ec1u b\u1ecf danh hi\u1ec7u Trung c\u01a1 m\u00e0 l\u1ea5y 10 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh b\u1eafc theo th\u1ee9 t\u1ef1 b\u1ed5 ph\u1ee5 v\u00e0o Ng\u0169 qu\u00e2n, m\u1ed7i qu\u00e2n 2 c\u01a1, l\u1ea5y c\u01a1 th\u1ee9 11 b\u1ed5 ph\u1ee5 v\u00e0o Ng\u0169 k\u00edch, c\u01a1 th\u1ee9 12 chia \u0111\u00f3ng \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean, 2 c\u01a1 An b\u1eafc 11 v\u00e0 12 chia \u0111\u00f3ng \u1edf Tuy\u00ean Quang v\u00e0 H\u01b0ng Ho\u00e1, c\u00f2n 10 c\u01a1 th\u00ec l\u01b0u l\u1ea1i th\u00e0nh \u0111\u1ee3i tri\u1ec7u. S\u1ed1 binh trung c\u01a1 Ng\u0169 k\u00edch Ng\u0169 qu\u00e2n th\u00ec chia b\u1ed5 v\u00e0o s\u1ed1 thi\u1ebfu c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 ti\u1ec1n h\u1eadu t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cBinh l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta d\u1ef1ng ra binh ch\u1ebf, ch\u1ecdn qu\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh, \u0111\u1eb7t l\u00e0m n\u0103m c\u01a1 K\u00edch c\u1ee7a Ng\u0169 qu\u00e2n, c\u01a1 c\u00f3 t\u00ean nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, qu\u00e2n c\u00f3 s\u1ed1 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, tin l\u00e0m ph\u00e1p \u0111\u1ed9 mu\u00f4n \u0111\u1eddi. Nay c\u01a1 n\u00e0o s\u1ed1 qu\u00e2n c\u00f3 thi\u1ebfu th\u00ec n\u00ean c\u1ee9 theo nguy\u00ean hi\u1ec7u c\u1ee7a 10 c\u01a1 5 c\u01a1 m\u00e0 1, 2 c\u01a1 m\u1ed9 binh ph\u1ee5 b\u1ed5 v\u00e0o, c\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00ed nh\u01b0 b\u1ecf c\u00e1i t\u00ean trung c\u01a1 th\u00ec sau khi thay \u0111\u1ed5i, nh\u1eefng vi\u00ean c\u0169 th\u1eeba ra c\u00f9ng s\u1ed1 qu\u00e2n tr\u1ed1n tr\u1edf v\u1ec1 th\u00ec l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ? N\u1ebfu c\u1ee9 l\u00e0m theo th\u1ebf, \u1eaft l\u00e0 l\u00ednh tr\u1ed1n c\u00e0ng nhi\u1ec1u, m\u00e0 s\u1ed1 c\u01a1 c\u00e0ng \u00edt \u0111i, c\u00e1i ph\u00e9p gi\u1ea3n binh s\u1ebd bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i l\u00e0m m\u1ed9 binh h\u1ebft. Hu\u1ed1ng chi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p s\u1eb5n, m\u1ed9t l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ti\u1ec7n. V\u1eady ch\u1edb b\u1edbt c\u00e1i t\u00ean trung c\u01a1. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u theo l\u1eddi xin. Ph\u1ea9m tr\u1eadt Qu\u1ea3n c\u01a1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i cho c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c qu\u00e2n\u201d. Sau l\u1ea1i \u0111\u1ed5i 5 c\u01a1 T\u0129nh b\u1eafc t\u1eeb 1 \u0111\u1ebfn 5 l\u00e0m 5 c\u01a1 Hi\u1ec7u thu\u1eadn, c\u01a1 th\u1ee9 6 l\u00e0m c\u01a1 Hi\u1ec7u ngh\u0129a, 12 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh b\u1eafc l\u00e0m 12 c\u01a1 Hi\u1ec7u trung, 12 c\u01a1 An b\u1eafc l\u00e0m 12 c\u01a1 B\u1eafc thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ea5t l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng 22 ph\u1ee7 \u1edf 5 n\u1ed9i tr\u1ea5n trong h\u1ea1t th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o quan y\u1ebfu, xin l\u1ea5y 10 c\u01a1 Hi\u1ec7u trung ph\u1ee5 b\u1ed5 v\u00e0o Ng\u0169 qu\u00e2n v\u00e0 T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n, m\u1ed7i c\u01a1 9 \u0111\u1ed9i, chia sai \u0111\u00f3ng gi\u1eef ; c\u00f2n 10 \u0111\u1ed9i t\u1ea1i ng\u0169 th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 gi\u1ea3n binh m\u00e0 chia ban c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng v\u00ec tang m\u1eb9 xin ngh\u1ec9 v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh. Cho 300 quan ti\u1ec1n. Vua th\u1ea5y b\u1ed9 L\u1ec5 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, sai T\u1ea3 Tham tri qu\u1ea3n Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ebfn b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c, duy k\u1ef3 kh\u1ea3o kho\u00e1 m\u1edbi \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Gi\u00e1m \u0111\u1ec3 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng x\u00e9t h\u1ea1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi V\u1ec7 u\u00fd Oai v\u00f5 l\u0129nh qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea M\u1eadu C\u00fac v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 l\u00e0 H\u1ed3 B\u1ed1c thay l\u0129nh qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Cung v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ngh\u0129a \u00e1n th\u1ee7 th\u00e0nh ph\u1ee7 T\u0129nh Gia.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi hai v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb, Trung b\u1ea3o nh\u1ecb v\u1ec1 Kinh. Hai v\u1ec7 \u0111i th\u00fa B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e2u ng\u00e0y n\u00ean v\u1eddi v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o sung b\u1ea1n \u0111\u1ed9c l\u00e0 \u0110o\u00e0n Nguy\u00ean l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc S\u01a1n Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y ch\u1eefa th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh (t\u1eeb c\u1eeda Ph\u1ee5c Vi\u1ec5n \u0111\u1ebfn c\u1eeda T\u0129nh Bi\u00ean d\u00e0i 281 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc). Tr\u01b0\u1edbc kia Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng t\u00e2u xin kh\u1edfi c\u00f4ng, g\u1eb7p vi\u1ec7c ti\u1ebfp \u0111\u00e0o s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf n\u00ean th\u00f4i ; \u0111\u1ebfn khi s\u00f4ng \u0111\u00e0o xong, N\u0103ng sai qu\u00e2n \u0111\u1eafp tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i sau m\u1edbi \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 qu\u1edf, sai c\u1ea5p cho bi\u1ec1n binh m\u1ed7i tr\u01b0\u1ee3ng 100 quan ti\u1ec1n, s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb sau c\u00f3 l\u00e0m ti\u1ebfp th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 c\u1ea5p. Th\u00e0nh d\u01b0\u01a1ng m\u00e3 (() Th\u00e0nh d\u01b0\u01a1ng m\u00e3 : th\u00e0nh nh\u1ecf \u1edf ph\u00eda ngo\u00e0i th\u00e0nh ch\u00ednh v\u00e0 ph\u00eda trong h\u00e0o.) \u1edf ngo\u00e0i qu\u00e1ch 6 s\u1edf (d\u00e0i 171 tr\u01b0\u1ee3ng), m\u1ed7i tr\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho 70 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 t\u00f9 \u1edf Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Qu\u00e1ch T\u1ea5t Th\u00fac tr\u01b0\u1edbc kia c\u1eady hi\u1ec3m c\u1ed1 kh\u00f4ng ph\u1ee5c. N\u0103m Gia Long th\u1ee9 18, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c Thanh Ngh\u1ec7 khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi chi\u00eau d\u1ee5, Th\u00fac b\u00e8n quy ph\u1ee5c, \u0111\u1ebfn nay \u1ed1m ch\u1ebft. Vua nghe tin \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai c\u1ea5p cho 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng v\u00e0 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay b\u1ed5 c\u00e1c ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5, v\u0103n th\u00ec do b\u1ed9 L\u1ea1i, v\u00f5 th\u00ec do b\u1ed9 Binh, duy c\u00f3 ch\u1ee9c Cai t\u1ed5ng tuy thu\u1ed9c v\u00f5 giai m\u00e0 th\u1ef1c th\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng quan h\u1ec7 g\u00ec v\u1edbi binh ch\u00ednh, b\u00e8n \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh t\u1eeb sau Cai t\u1ed5ng c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, th\u00ed sai hay th\u1ef1c th\u1ee5, cho theo b\u1ed9 L\u1ea1i x\u1ebfp \u0111\u1eb7t.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p cho H\u1eefu th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ecb trung Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u1eddng hai c\u00e1i b\u00e0i ng\u00e0, h\u1ea1 l\u1ec7nh ph\u00e0m c\u00f3 xa gi\u00e1 vua d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2u th\u00ec l\u1ea5y b\u00e0i ng\u00e0 chia sai qu\u00e2n b\u1ed9 qu\u00e2n thu\u1ef7 tu\u1ea7n x\u00e9t cho nghi\u00eam qu\u00e2n l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tu so\u1ea1n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 Thu\u1eadn Th\u00e0nh \u0111\u1ea1i h\u1ea1n, d\u00e2n \u0111\u00f3i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i \u0103n qu\u1ea3 c\u00e2y r\u1ec5 c\u1ecf cho \u0111\u1ee1 \u0111\u00f3i. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t t\u1eeb Kinh v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111i qua \u0111\u1ea5y, li\u1ec1n \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean. Vua sai b\u1ecdn Ch\u1ee7 s\u1ef1 Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Th\u1ef1c, L\u00ea C\u00f4ng B\u1eadt \u0111i h\u1ed9i c\u00f9ng Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh Thu\u1eadn ph\u00e1t 10.000 h\u1ed9c th\u00f3c kho b\u1edbt gi\u00e1 b\u00e1n cho d\u00e2n. (B\u00ecnh Thu\u1eadn 7.000 h\u1ed9c, Thu\u1eadn Th\u00e0nh 3.000 h\u1ed9c).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 V\u0129nh Thanh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf Thanh Hoa gi\u00e1 g\u1ea1o ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u1eaft (g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng gi\u00e1 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 2 quan 6 ti\u1ec1n), d\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u00f3i. Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ngh\u0129 thu ho\u1ea1ch l\u00faa m\u1edbi c\u00f2n ph\u1ea3i c\u1ea3 th\u00e1ng, li\u1ec1n sai Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i \u0111i l\u1ea5y g\u1ea1o kho ph\u00e1t ch\u1ea9n. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ea9n c\u1ea5p l\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee9u \u0111\u00f3i th\u1ef1c t\u1ebf, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean tr\u00ean th\u1ec3 \u00fd tr\u1eabm m\u00e0 g\u1ea5p lo n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n. Nh\u1eefng d\u00e2n ngh\u00e8o \u0111\u1ebfn xin \u0103n, n\u00ean t\u00ednh ng\u00e0y m\u00e0 ch\u1ea9n c\u1ea5p, h\u1ea1n 1 th\u00e1ng ; ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o \u1ed1m \u1edf xa c\u00e1ch, th\u00ec \u0111em \u0111\u1ebfn m\u00e0 ph\u00e1t\u201d. B\u1ecdn Doanh \u0111\u1ebfn n\u01a1i, d\u00e2n \u0111\u00f3i \u0111\u1ebfn l\u0129nh ch\u1ea9n ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, nh\u1eefng nh\u00e0 d\u00e2n ph\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ee9a h\u1ebft, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ph\u01a1i n\u1eafng n\u1eb1m s\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ch\u1ebft. B\u1ecdn Doanh l\u00e0m nh\u00e0 tranh cho \u1edf, \u1ed1m kh\u00f4ng d\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec n\u1ea5u ch\u00e1o cho \u0103n, ch\u1ebft th\u00ec b\u1ecf ti\u1ec1n v\u1ea3i m\u00e0 ch\u00f4n. L\u1ea1i h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c trong d\u00e2n gian c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u0129nh ch\u1ea9n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00e3 ch\u1ebft \u0111\u00f3i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tranh nhau sang \u0111\u00f2 m\u00e0 ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, \u0111\u1ebfn h\u01a1n 600 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u cho ti\u1ec1n v\u1ea3i \u0111\u1ec3 ch\u00f4n. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua r\u1ea5t khen ng\u1ee3i b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c y\u00ean l\u00f2ng tr\u1eabm\u201d. \u0110\u1ebfn h\u1ebft k\u1ef3 ph\u00e1t ch\u1ea9n l\u1ea1i sai ph\u00e1t th\u00eam 10 ng\u00e0y, c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o cho \u0111\u1ec3 tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0ng. Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u1ea1i xin ho\u00e3n vi\u1ec7c b\u1eaft l\u00ednh tr\u1ed1n v\u00e0 c\u1ea5m \u0111\u00f2i n\u1ee3 ri\u00eang \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u1ee1 lo. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 b\u1ecdn con Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea Quang Dao, L\u00ea Quang D\u1ea7u, con Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n T\u1eed Ch\u00e2u l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1eed C\u01b0, con Ph\u1ea1m Nh\u01b0 \u0110\u0103ng l\u00e0 Ph\u1ea1m Nh\u01b0 K\u1ef3 l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n \u0110\u00e3i chi\u1ebfu sung H\u00e0nh t\u1ea9u L\u1ea1i b\u1ed9 \u0111\u1ec3 h\u1ecdc t\u1eadp ch\u00ednh s\u1ef1. Vua ngh\u0129 l\u1ea1i b\u1ecdn Quang \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00f4ng lao n\u00ean l\u1ee5c d\u1ee5ng con h\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai thu\u1ef7 qu\u00e2n \u0111i th\u1eed thuy\u1ec1n Thu\u1ef5 long. Vua ng\u1ef1 xem. Thu\u1ef7 th\u1ee7 ph\u00e1o th\u1ee7 \u0111i thuy\u1ec1n b\u1eafn s\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang ph\u00e9p, th\u01b0\u1edfng cho 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f3 b\u00e3o. Nh\u00e0 c\u1eeda quan d\u00e2n s\u1ee5p \u0111\u1ed5, thuy\u1ec1n b\u00e8 ch\u00ecm \u0111\u1eafm, d\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Sai th\u00e0nh th\u1ea7n c\u1ea5p tu\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho x\u00e3 C\u1ed5 trai (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Minh Linh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb) 300 quan ti\u1ec1n . C\u1ed5 Trai l\u00e0 l\u00e0ng th\u00edch l\u00fd c\u1ee7a Hi\u1ebfu V\u0103n Ho\u00e0ng h\u1eadu, tr\u01b0\u1edbc d\u00e2n l\u00e0ng c\u1ea3m \u00e2n \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng h\u1eadu l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd, \u0111\u1ebfn nay t\u1ef1 ngh\u0129 kh\u00f4ng d\u00e1m th\u1edd nh\u1ea3m, t\u00e2u xin \u0111\u1ed5i l\u00e0m ch\u00f9a ph\u1eadt. Vua theo l\u1eddi xin v\u00e0 cho ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng V\u0103n Mi\u1ebfu th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh (Mi\u1ebfu \u1edf th\u00f4n Ph\u00fa M\u1ef9 huy\u1ec7n B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110\u00e0m l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n tri\u1ec7n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 B\u00f9i T\u0103ng Huy th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n H\u00ecnh t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 U\u00f4ng l\u00e0m Cai b\u1ea1 Phi\u00ean An.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u1ecf s\u1eaft Ninh Ho\u00e0 \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7nh c\u1ea5m c\u1eeda Kinh th\u00e0nh, th\u00ec gi\u1edd m\u1edf \u0111\u00f3ng \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 l\u1ec7 Ho\u00e0ng th\u00e0nh n\u0103m Gia Long ; \u0111\u00eam t\u1ed1i c\u00f3 c\u1edd b\u00e0i v\u01b0\u01a1ng m\u1ec7nh, long b\u00e0i hi\u1ec7u c\u1eeda, th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ra v\u00e0o ; n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c quan kh\u1ea9n c\u1ea7n t\u00e2u, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u1eeda Kinh th\u00e0nh b\u00e1o cho ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u1eeda Ho\u00e0ng th\u00e0nh chuy\u1ec3n \u0111\u1ea1t ; n\u1ebfu n\u00ean b\u00e1o m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean b\u00e1o m\u00e0 b\u00e0y \u0111\u1eb7t l\u00e0m ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng b\u1eady th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i. L\u1ea1i ch\u1ebf b\u00e0i ng\u00e0 t\u00e2u vi\u1ec7c c\u1ea5p cho ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, Th\u1ecb trung, Th\u1ea7n s\u00e1ch, Ng\u0169 qu\u00e2n, T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n, Tuy\u00ean qu\u00e2n, m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t c\u00e1i, \u0111\u00eam c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n th\u00ec sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em b\u00e0i \u0111\u1ebfn c\u1eeda th\u00e0nh, b\u00e1o cho ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u1eeda chuy\u1ec3n t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t bi\u1ec1n binh coi gi\u1eef c\u1ea7u Thanh Long, m\u1edf \u0111\u00f3ng c\u0169ng nh\u01b0 l\u1ec7 c\u1eeda Kinh th\u00e0nh (chia l\u00e0m ba ban : Th\u1ecb trung l\u00e0 ban th\u1ee9 nh\u1ea5t, Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 ban th\u1ee9 nh\u00ec, Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n l\u00e0 ban th\u1ee9 ba, m\u1ed7i ban 10 ng\u00e0y, qu\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng ban ph\u00e1i ra m\u1ed9t c\u00e1i thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n, m\u1ed9t vi\u00ean Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 20 qu\u00e2n l\u00ednh, ng\u00e0y \u0111\u00eam thay nhau \u1ee9ng tr\u1ef1c).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 7 nhu\u1eadn, l\u1ea1i sai so\u1ea1n Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p t\u00f4n ph\u1ea3. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p l\u00e0 \u0111\u1ec3 ghi ch\u00e9p t\u00f4n ph\u00e1i h\u1ecd vua tr\u1ea3i c\u00e1c \u0111\u1eddi \u0111\u1ebfn nay, k\u1ec3 r\u00f5 c\u00e1c b\u1eadc t\u00f4n ti l\u1edbn nh\u1ecf, chia r\u00f5 c\u00e1c d\u00f2ng \u0111\u00edch th\u1ee9 th\u00e2n s\u01a1, \u0111\u0103ng v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u1ec3 l\u1ea1i l\u00e2u d\u00e0i. N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1, t\u1eebng \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng ch\u1ec9 so\u1ea1n l\u00e0m ng\u1ecdc ph\u1ea3 li\u1ec7t th\u00e1nh, n\u0103m th\u1ee9 4 l\u1ea1i sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng v\u00e0 th\u1ef1 Tham tri Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi t\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 k\u00ednh so\u1ea1n t\u1eeb \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta cho \u0111\u1ebfn tr\u1eabm, c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ec7 t\u00f4n th\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, chia t\u1eebng quy\u1ec3n, b\u00e0y th\u1ee9 t\u1ef1, bi\u00ean s\u1eafp r\u00f5 r\u00e0ng, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n s\u1ed1ng th\u00ec vi\u1ebft ch\u1eef son, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u vi\u1ebft ch\u1eef m\u1ef1c, l\u1ea5y n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 b\u1eaft \u0111\u1ea7u. Nay \u0110\u0103ng H\u01b0ng c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00e1o ngh\u1ec9, Kim Ho\u00e1n vi\u1ec7c b\u1ed9 b\u1eadn nhi\u1ec1u, v\u1eady sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c sung T\u1ed5ng t\u00e0i, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh sung Ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0i, Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh, Ch\u1ee7 s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 Tr\u1ea7n B\u00e1 L\u01b0\u1ee3ng sung To\u1ea3n tu, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, Ki\u1ec3m th\u1ea3o T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng sung \u0111\u1eb1ng l\u1ee5c, l\u1ea5y nh\u00e0 H\u1eefu tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m S\u1edf to\u1ea3n tu. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean k\u00ednh c\u1ea9n gia t\u00e2m, x\u00e9t tra bi\u00ean ch\u00e9p tinh t\u01b0\u1eddng, l\u00e0m sao cho th\u1ebf th\u1ee9 r\u00e0nh m\u1ea1ch, b\u1ed9 s\u00e1ch s\u1edbm xong, \u0111\u1ec3 mu\u00f4n \u0111\u1eddi bi\u1ebft, t\u00f4n th\u1ed1ng r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p ch\u00ed \u00fd c\u1ee7a tr\u1eabm n\u1ed1i nghi\u1ec7p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 v\u1ec1 sau\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u t\u1eadp s\u00e1ch thanh tra vi\u1ec7c thu thu\u1ebf c\u1ee7a quan l\u1ea1i Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 Ninh B\u00ecnh, n\u00ean \u0111em x\u1eed ph\u00e2n h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cBa tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u1ea5y sau khi \u0111\u00f3i k\u00e9m, v\u1eadt l\u1ef1c \u0111i\u00eau hao, kh\u00f3 l\u00f2ng thu cho \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u00e9p c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00ean tha, v\u1eady t\u1ea1m khoan mi\u1ec5n. Song vi\u1ec7c thu thu\u1ebf nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng, t\u1ef1 nay v\u1ec1 sau ch\u1edb xem vi\u1ec7c khoan mi\u1ec5n l\u00e0 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, \u01a1n may m\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda \u0111\u1eafp \u1ee5 s\u00fang Thanh Ph\u01b0\u1edbc, sai Thu\u1ef7 qu\u00e2n t\u1eadp b\u1eafn s\u00fang, chia h\u1ea1ng m\u00e0 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tri huy\u1ec7n Y\u00ean Phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Tr\u00e1c l\u00e0m ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Tri huy\u1ec7n Ti\u00ean Minh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u00c2n l\u00e0m ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh thu\u1ebf n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n cho c\u00e1c h\u1ed9 mu\u1ed1i \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb (mu\u1ed1i 1 ph\u01b0\u01a1ng n\u1ed9p 2 ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00fai C\u1ed1c Ph\u1ee5c, n\u00fai M\u00e3n S\u01a1n, n\u00fai Ca S\u01a1n \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean s\u1ee5t l\u1edf, l\u1ea5p m\u1ea5t h\u01a1n<\/p>\n\n\n\n<p>20 m\u1eabu ru\u1ed9ng c\u1ee7a d\u00e2n. \u0110\u1ec1u cho mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ra tri\u1ec1u, \u0111\u01b0a c\u00e1i k\u00e8n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3 m\u00e0 h\u1ecfi Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ee9 n\u00e0y l\u00e0 nh\u1ea1c kh\u00ed c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c, sao d\u00e2n \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 c\u0169ng c\u00f3 ?\u201d Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 T\u1ea7n b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, quan coi nh\u1ea1c b\u1ecf \u0111i b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u ch\u1ee9ng nghi\u1ec7m v\u1eady\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201c\u00c2m nh\u1ea1c l\u00e0 \u0111\u1ec3 di d\u01b0\u1ee1ng t\u00ednh t\u00ecnh. \u00c2m nh\u1ea1c c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00ednh thanh, tr\u1eabm r\u1ea5t kh\u00f4ng th\u00edch nghe. Nay mu\u1ed1n s\u1eeda \u0111\u1ed5i, ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00f4i. N\u00ean \u0111em k\u00e8n n\u00e0y giao cho \u0111\u1ed9i B\u1ea3 l\u1ec7nh, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft th\u1ed5i ch\u0103ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c bi\u1ec7n l\u00fd L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh th\u1ef1 T\u1ea3 Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c T\u00e0o ch\u00ednh, Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 bi\u1ec7n l\u00fd L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9, K\u00fd l\u1ee5c bi\u1ec7n l\u00fd H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, K\u00fd l\u1ee5c bi\u1ec7n l\u00fd C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9, C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n th\u1ef1 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9, v\u1eabn sung ch\u1ee9c ho\u00e0ng t\u1eed gi\u00e1o \u0111\u1ea1o ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p ti\u1ec1n cho binh Ti\u1ec1n v\u1ec7 H\u1ed5 oai \u0111i th\u00fa Thanh Hoa m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan. V\u1ec7 binh \u0111\u1ec1u l\u00e0 con ch\u00e1u nh\u00e0 th\u1ebf phi\u1ec7t c\u00f4ng th\u1ea7n. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201c\u00d4ng cha b\u1ecdn n\u00f3 \u1edf tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, nay \u0111i th\u00fa xa, ti\u1ec1n \u0103n \u0111\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu th\u1ed1n m\u00e0 \u1edf nh\u00e0 qu\u00ea l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1n s\u1ea3n g\u00ec \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1, t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, v\u1eady \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh Thu\u1eadn. M\u00e2n b\u1ec7 t\u1eeb, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1ea1i d\u00e2n B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111ua nhau ki\u1ec7n c\u00e1o, khanh m\u00e0 \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3i \u1ea5y c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u0110\u1ea1i s\u1ee9 c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh l\u00e0m th\u1ed1ng ch\u1ebf tr\u00f4ng coi c\u00f4ng c\u00f4ng vi\u1ec7c V\u0169 Kh\u1ed1. Sai b\u1ecdn Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng theo Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh \u0111\u1ec3 thanh tra V\u0169 Kh\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Ho\u00e0ng B\u00e1 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng \u00f4ng n\u1ed9i l\u00e0 Hu\u1ef3nh \u0110\u0103ng \u0110\u1ec7 th\u1edd ti\u1ec1n tri\u1ec1u l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Tham ngh\u1ecb qu\u1ea3n b\u1ed9 L\u1ec5, xin cho d\u1ef1 v\u00e0o t\u1ef1 \u0111i\u1ec3n c\u00f4ng th\u1ea7n. Vua giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n. Cho r\u1eb1ng ngh\u00ecn n\u0103m th\u1edd c\u00fang l\u00e0 nh\u00e0 quan to th\u00ec \u0111\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3, sao c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f4n th\u1edd c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ! \u0110\u0103ng \u0110\u1ec7 c\u00f4ng tr\u1ea1ng t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, sao l\u1ea1i cho th\u1edd b\u1eeba b\u00e3i. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Phan Duy C\u00e1n t\u1ee5 \u0111\u1ea3ng \u1edf x\u00e3 M\u00f4ng D\u01b0\u1ee1ng (huy\u1ec7n Kim Th\u00e0nh). Tr\u1ea5n th\u1ee7 L\u00ea V\u0103n Ti\u1ebfn \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh, b\u1eaft s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 60 t\u00ean. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u01b0\u1edfng cho Ti\u1ebfn 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng, v\u00e0 m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang tay T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng kh\u1eafc ch\u1eef v\u00e0ng, bi\u1ec1n binh th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m \u0111\u00ecnh \u1edf g\u00f2 Long Th\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c l\u0129nh C\u00f4ng t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh th\u1ef1 Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9, v\u1eabn l\u0129nh C\u00f4ng t\u00e0o ki\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd \u1edf th\u00e0nh, Cai b\u1ea1 V\u0129nh Thanh l\u00e0 L\u00ea Hy th\u1ef1 Tham tri Binh b\u1ed9 l\u0129nh binh t\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u1eefu Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh l\u00e0m T\u1ea3 Tham tri, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f2i bi\u1ec1n binh c\u01a1 An thu\u1eadn nh\u1ea5t \u1edf Ngh\u1ec7 An v\u1ec1 Kinh (135 ng\u01b0\u1eddi). Vua th\u1ea5y c\u01a1 An thu\u1eadn nh\u1ea5t do L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u1eb7t ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 t\u00f9 ph\u1ea1m v\u00e0 th\u00fa ph\u1ea1m cho n\u00ean v\u1eddi v\u1ec1. Sai quan tr\u1ea5n theo t\u1ed9i t\u00ecnh n\u1eb7ng nh\u1eb9 l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean. Khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, ph\u00e1t \u0111i \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. Gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n. S\u1eafc cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i b\u1eaft n\u1ed9p, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 ph\u1ea1m hay th\u00fa ph\u1ea1m th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, l\u1ea1i cho ch\u00e9m r\u1ed3i t\u00e2u sau ; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n tri\u1ec7u m\u1ed9 th\u00ec l\u1ea1i ph\u00e1t \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 th\u00fa.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng mi\u1ebfu Ho\u1ea3 th\u1ea7n. B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y nay nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0n r\u1ed7i, s\u1eeda sang l\u1ec5 nh\u1ea1c, nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u1ea1i t\u1ef1 (th\u1edd l\u1edbn), trung t\u1ef1 (th\u1edd v\u1eeba), cho \u0111\u1ebfn qu\u1ea7n t\u1ef1 (m\u1ecdi vi\u1ec7c th\u1edd th\u01b0\u1eddng) \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u00e0m h\u1ebft, duy c\u00f3 Ho\u1ea3 th\u1ea7n l\u00e0 ch\u01b0a th\u1edd. X\u00e9t trong Chu l\u1ec5, H\u1ea1 quan gi\u1eef vi\u1ec7c qu\u00e1n (h\u00e0nh ho\u1ea3), ph\u00e0m c\u00f3 t\u1ebf t\u1ef1 t\u1ea5t t\u1ebf th\u1ea7n Qu\u00e1n. Sau \u0111\u1ebfn l\u1ec5 \u0111i\u1ec3n nh\u00e0 Minh nh\u00e0 Thanh th\u00ec mi\u1ebfu th\u1edd th\u1ea7n Ho\u1ea3 d\u1ef1ng \u1edf ph\u00eda t\u00e2y c\u1ea7u ph\u01b0\u1eddng Nh\u1eadt Trung c\u1eeda \u0110\u1ecba An, t\u1ebf v\u1ec1 th\u00e1ng qu\u00fd h\u1ea1. nay xin \u0111\u1eb7t mi\u1ebfu ri\u00eang cho r\u00f5 t\u1ef1 \u0111i\u1ec3n\u201d. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n. Sai h\u1eefu ty d\u1ef1ng mi\u1ebfu \u1edf ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng Ng\u1ef1 H\u00e0, h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 6 l\u00e0m ng\u00e0y t\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ed3n b\u1edbt c\u00e1c s\u1edf c\u1eeda quan v\u00e0 b\u1ebfn tu\u1ea7n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f9ng Thanh Ngh\u1ec7. Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t c\u1eeda quan v\u00e0 b\u1ebfn \u0111\u00f2 l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ee3i d\u00e2n, \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e1p ch\u1ebf c\u1ea5m l\u1ec7nh. Nh\u01b0ng nh\u1eefng k\u1ebb v\u1ee5 l\u1ee3i d\u1ef1a v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 l\u00e0m gian b\u00e0y th\u00eam chi ti\u1ebft, \u0111\u00e1ng n\u00ean s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n. Ph\u00e0m c\u00e1c s\u1edf c\u1eeda quan, b\u1ebfn tu\u1ea7n, b\u1ebfn \u0111\u00f2, ph\u1ed1 ch\u1ee3 \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u s\u1edf tu\u1ea7n nh\u00e1nh \u0111\u1ec3 thu thu\u1ebf t\u1ea1p ho\u00e1, th\u00ec ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1ec3, n\u00ean b\u1ecf, b\u1ecdn khanh ng\u01b0\u01a1i b\u00e0n r\u00f5 m\u00e0 t\u00e2u\u201d. \u0110\u1ebfn khi b\u00e0n xong d\u00e2ng l\u00ean, b\u1edbt \u0111i t\u1ea5t c\u1ea3 40 s\u1edf. (S\u01a1n T\u00e2y, tu\u1ea7n V\u0169 D\u01b0 L\u01b0\u01a1ng (C\u1ee7 N\u00e2u) ; Nam \u0110\u1ecbnh, chi tu\u1ea7n Di\u00eam H\u1ed9 ; S\u01a1n Nam, tu\u1ea7n Ch\u00e2u C\u1ea7u ; H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, chi tu\u1ea7n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng ; B\u1eafc Ninh, 2 chi tu\u1ea7n Nh\u00e2n H\u1eefu v\u00e0 L\u1ee5c Li\u1ec5u ; Th\u00e1i Nguy\u00ean, tu\u1ea7n Ba Du, tu\u1ea7n Na Ng\u00e2n, Qu\u1ea3ng Kh\u00ea, ch\u1ee3 B\u1eb1ng L\u0169ng, B\u00e1n Ch\u1eed, ch\u1ee3 B\u1eafc Ph\u1ea5n, ch\u1ee3 Gi\u1edbi H\u1ea1 Hi\u1ec7u, ch\u1ee3 B\u1eafc Ki\u1ec7n, ch\u1ee3 B\u1eb1ng \u0110\u1ee9c ; Cao B\u1eb1ng, tu\u1ea7n B\u1eafc Kh\u00ea, tu\u1ea7n Nham Li\u00eau, tu\u1ea7n C\u1ee7ng X\u01b0\u01a1ng, tu\u1ea7n Tu\u1ebf \u1ed5, 2 chi tu\u1ea7n B\u1eafc To\u1ea1, B\u00e1c N\u1eabm ; L\u1ea1ng S\u01a1n, 4 chi tu\u1ea7n Ph\u00e1i T\u1ea5m, L\u1ea1c D\u01b0\u1ee3ng, B\u1ed3 M\u1eadt, H\u1ea1 Thu\u1ef7 ; Tuy\u00ean Quang, c\u00e1c s\u1edf Ti\u1ec3u Mi\u1ec7n, Mu\u1ed9n \u1ea3i, Sam M\u1ed9c, Cung B\u1ea3n, B\u00ecnh B\u1ea3n ; H\u01b0ng Ho\u00e1, chi tu\u1ea7n H\u00f9ng Nh\u0129 ; Qu\u1ea3ng Y\u00ean, chi tu\u1ea7n B\u1ed3 C\u00e2u, c\u00f3 s\u1edf ch\u00ednh v\u00e0 chi hai tr\u01b0\u1eddng mu\u1ed1i V\u1ea1n Ninh v\u00e0 An Than, 2 s\u1edf L\u00e2m M\u00f4n v\u00e0 b\u1ebfn v\u1ea1n C\u00f4ng Ng\u01b0 ; Tuy\u00ean Quang th\u00ec B\u00ecnh Di Kinh Thu\u1ef7 \u1ea3i, g\u1ed3m v\u00e0o Ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed9 Ph\u1eabu \u1ea3i l\u00e0m m\u1ed9t g\u1ecdi l\u00e0 tu\u1ea7n Ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed9 B\u00ecnh \u1ea3i ; Qu\u1ea3ng Y\u00ean th\u00ec s\u1edf L\u00e2m M\u00f4n v\u00e0 b\u1ebfn v\u1ea1n C\u00f4ng Ng\u01b0 g\u1ed3m v\u1edbi s\u1edf V\u0169 D\u01b0 L\u01b0\u01a1ng, Nam S\u01a1n, Ba Ch\u1ebd, T\u1ea1p M\u1ed9c l\u00e0m m\u1ed9t g\u1ecdi l\u00e0 s\u1edf L\u00e2m M\u00f4n C\u00f4ng Ng\u01b0 V\u0169 D\u01b0 L\u01b0\u01a1ng ; Thanh Hoa, tu\u1ea7n \u0110a L\u1ed9c ; Ngh\u1ec7 An, 2 tu\u1ea7n B\u00f9i X\u00e1, V\u0169 Li\u1ec7t). L\u1ea1i d\u1eddi tu\u1ea7n L\u00e3nh Tr\u00ec \u1edf S\u01a1n Nam \u0111\u1ebfn x\u00e3 M\u1ec5 S\u1edf, g\u1ecdi l\u00e0 tu\u1ea7n M\u1ec5 S\u1edf ; d\u1eddi tu\u1ea7n B\u00e1c V\u1ecdng \u1edf Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ebfn x\u00e3 N\u1ed9i Chi\u00eam, g\u1ecdi l\u00e0 tu\u1ea7n N\u1ed9i Chi\u00eam. \u0110\u1ed5i chi tu\u1ea7n C\u00f3c B\u00f4ng \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0m chi tu\u1ea7n B\u00ecnh Qu\u1ea7n. C\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh tr\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ch nhi\u1ec5u ngo\u00e0i l\u1ec7 l\u00e0m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd \u1edf \u0111\u1ec1n Trung h\u01b0ng c\u00f4ng th\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f3ng c\u00e1c thuy\u1ec1n hi\u1ec7u \u0110\u1ecbnh d\u01b0\u01a1ng, T\u0129nh d\u01b0\u01a1ng, An d\u01b0\u01a1ng, B\u00ecnh d\u01b0\u01a1ng, Thanh h\u1ea3i. Th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean \u00e1o sa \u0111o\u1ea1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e1i, l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 h\u01a1n 1.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho d\u00e2n \u0111\u00f3i \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng vay th\u00f3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ee5 chi\u00eam n\u00e0y H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng m\u1ea5t m\u00f9a \u0111\u00f3i k\u00e9m, tr\u1eabm t\u1eebng \u0111\u00e3 sai b\u00e1n th\u00f3c v\u00e0 tha thu\u1ebf, l\u1ea5y c\u00f4ng thay ch\u1ea9n \u0111\u1ec3 gi\u00fap qua ng\u00e0y. N\u00e0o ng\u1edd gi\u00e1 g\u1ea1o m\u1ed9t ng\u00e0y m\u1ed9t cao, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp th\u00eam nhi\u1ec1u, gi\u00e0u th\u00e0nh ra ngh\u00e8o, ngh\u00e8o th\u00e0nh c\u00f9ng qu\u1eabn. Nay nghe \u0111\u1ed3n nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u00f3i \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, tuy th\u00e0nh th\u1ea7n ch\u01b0a \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean, h\u00e1 c\u1ee9 ng\u1ed3i nh\u00ecn m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng t\u00e2m sao !\u201d B\u00e8n sai Tham tri H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean h\u1ed9i c\u00f9ng Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u1ea5y ra 100.000 h\u1ed9c th\u00f3c kho cho d\u00e2n vay. D\u00e2n huy\u1ec7n Thu\u1ef5 Anh tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh c\u0169ng \u0111\u00f3i k\u00e9m, cho vay 5.000 h\u1ed9c th\u00f3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 h\u01b0u tr\u00ed Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u1ed9c ch\u1ebft. Cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 L\u00ea D\u01b0\u01a1ng x\u01b0ng l\u00e0m th\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng, h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng \u1edf Qu\u1ed1c Oai. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Phan B\u00e1 H\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 tha gi\u1ea3m thu\u1ebf quan \u0111i\u1ec1n \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f9ng c\u00e1c dinh tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cQuan \u0111i\u1ec1n l\u00e0 ru\u1ed9ng cho d\u00e2n c\u00e0y m\u01b0\u1edbn \u0111\u1ec3 n\u1ed9p th\u00f3c (m\u1ed7i m\u1eabu n\u1ed9p th\u00f3c t\u1eeb 10 th\u0103ng \u0111\u1ebfn 205 th\u0103ng, cao th\u1ea5p kh\u00e1c nhau), ch\u1eb3ng ph\u1ea3i nh\u01b0 thu\u1ebf ch\u00ednh cung c\u1ee7a ru\u1ed9ng c\u00f4ng ru\u1ed9ng t\u01b0, cho n\u00ean t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay h\u1ec5 g\u1eb7p tai h\u1ea1i th\u00ec kh\u00f4ng h\u1ecfi s\u1ed1 th\u00f3c m\u01b0\u1edbn nhi\u1ec1u hay \u00edt, ch\u1ec9 c\u1ee9 theo ru\u1ed9ng v\u00e0o b\u1eadc n\u00e0o, so v\u1edbi l\u1ec7 ru\u1ed9ng c\u00f4ng ru\u1ed9ng t\u01b0 (ru\u1ed9ng nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng m\u1ed7i m\u1eabu 40 th\u0103ng, nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng 30 th\u0103ng, tam \u0111\u1eb3ng 20 th\u0103ng) m\u00e0 chia ph\u1ea7n cho gi\u1ea3m b\u1edbt. Tr\u1eabm ngh\u0129 nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u1ea5y b\u1ecb m\u1ea5t m\u00f9a c\u00f9ng v\u1edbi ru\u1ed9ng c\u00f4ng ru\u1ed9ng t\u01b0 c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec , n\u1ebfu c\u1ee9 t\u00ednh b\u1edbt m\u00e0 thu th\u00ec t\u1ed5n h\u1ea1i nh\u1eb9 c\u00f2n kh\u00e1, ch\u1ee9 t\u1ed5n h\u1ea1i n\u1eb7ng th\u00ec ch\u1ecbu sao n\u1ed5i ?\u201d. B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh t\u1eeb sau ph\u00e0m quan \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 g\u1eb7p c\u00f3 gi\u1ea3m thu\u1ebf th\u00ec cho l\u1ea5y l\u1ec7 th\u00f3c m\u01b0\u1edbn chia l\u00e0m 10 ph\u1ea7n, chi\u1ebfu s\u1ed1 m\u00e0 gi\u1ea3m.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111i Ngh\u1ec7 An tr\u00f4ng coi \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n h\u1ea3i v\u1eadn l\u1edbn.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00e1n ph\u1ee7 s\u1ee9 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng ch\u1ebft. L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Mai V\u0103n Ch\u00e2u l\u0129nh ch\u1ee9c \u00e1n ph\u1ee7 s\u1ee9 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 h\u1eadu nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n nh\u1ecb, V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 l\u00e0 Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c T\u00f9ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd h\u1eadu nh\u1ecb, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u00fa Chung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Oai v\u00f5 l\u00e0 L\u00ea M\u1eadu C\u00fac l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Long v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Hi\u1ec1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 V\u00f5 Kh\u00e1nh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n oai l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Thuy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n oai, ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ef1 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, Cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n V\u0103n K\u00ecnh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Vi\u1ec7n s\u1ee9 Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u h\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c cho Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u00e1c qu\u00e2n l\u00e0 Phan T\u1ea5n Hu\u1ef3nh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m theo ban v\u00e0o ch\u1ea7u, tr\u1ea3 l\u1ea1i c\u00e1o s\u1eafc t\u1eeb khi xu\u1ea5t th\u00e2n \u0111\u1ebfn gi\u1edd. Hu\u1ef3nh tu\u1ed5i \u0111\u00e3 70. Vua ngh\u0129 tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng n\u00ean l\u1ea1i cho ch\u1ee9c \u1ea5y. \u00edt l\u00e2u Hu\u1ef3nh ch\u1ebft ; cho m\u1ed9t c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn b\u00e1o tang Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng. S\u1ee9 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua truy\u1ec1n ngh\u1ec9 ch\u1ea7u 3 ng\u00e0y, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u00e2y H\u1ea1 l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf \u1edf \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh ch\u1ebft, T\u1ed1ng Nh\u00e2n T\u00f4ng c\u00f2n ngh\u1ec9 ch\u1ea7u, hu\u1ed1ng chi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi k\u1ebft ngh\u0129a l\u00e1ng gi\u1ec1ng !\u201d. Khi s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn Kinh, vua l\u1ea1i ngh\u0129 r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi ta ng\u1eadm s\u1ea7u m\u00e0 \u0111\u1ebfn, b\u1ecf h\u1ebft h\u00e1t x\u01b0\u1edbng y\u1ebfn ti\u1ec7c, ch\u1ec9 sai \u0111em th\u1ef1c ph\u1ea9m kho\u1ea3n \u0111\u00e3i m\u00e0 th\u00f4i. Khi s\u1ee9 v\u1ec1, vua cho l\u00ean \u0111i\u1ec7n h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u00f9ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n c\u00f3 th\u00f9 \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi, nay Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n b\u1ecb n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao \u0111\u00e1nh, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam c\u00f3 h\u1ea3 l\u00f2ng kh\u00f4ng\u201d ?. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cC\u00f3\u201d. Vua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u00f3 n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, c\u0169ng nh\u01b0 nh\u00e0 c\u00f3 ph\u00ean gi\u1eadu, n\u1ebfu H\u1ed3ng Mao \u0111\u00e1nh m\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec th\u1ebf t\u1ea5t r\u1ed3i \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. Ng\u01b0\u1eddi m\u01b0u vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam n\u00ean lo ch\u1ee9 ch\u1eb3ng n\u00ean vui\u201d. Ban cho nhi\u1ec1u r\u1ed3i khi\u1ebfn v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p cho c\u00e1c tr\u1ea1m t\u1eeb Th\u1eeba N\u1ed7ng \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, \u0111\u1ebfn Phi\u00ean T\u00e2n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i tr\u1ea1m 10 quan ti\u1ec1n, v\u00ec c\u00f3 s\u1ee9 Xi\u00eam La \u0111i l\u1ea1i, \u0111\u01b0a \u0111\u00f3n nhi\u1ec1u n\u00ean c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ee7 T\u1eeb S\u01a1n tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh, c\u00f3 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Khuy\u1ebfn l\u00e0m ngh\u1ec1 ph\u00f9 thu\u1ef7, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p ng\u01b0\u1eddi Tri\u1ec1u Ch\u00e2u n\u01b0\u1edbc Thanh l\u00e0 B\u1ea1ch X\u1ec9 Ho\u00e0ng K\u1ef3 Trung xem t\u01b0\u1edbng b\u1ea3o l\u00e0 c\u00f3 t\u01b0\u1edbng ch\u00e2n nh\u00e2n xu\u1ea5t th\u1ebf (Khuy\u1ebfn \u1edf tr\u00e1n c\u00f3 c\u00e1i b\u01b0\u1edbu con v\u00e0 hai b\u00ean m\u00e9p h\u01a1i x\u1ebfch), b\u00e8n ng\u1ea7m r\u1ee7 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e0m \u1ea5n ngu\u1ef5 (\u1ea5n kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef \u201cB\u1ea1ch X\u1ec9 h\u01b0ng s\u01b0\u201d) \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c ngu\u1ef5 (K\u1ef3 Trung x\u01b0ng l\u00e0 Th\u00e1i s\u01b0 kh\u00e2m th\u00e0nh m\u1ea1nh t\u01b0 tuy\u1ec3n duy\u1ec7t B\u1ea1ch X\u1ec9 c\u00f4ng, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng x\u01b0ng l\u00e0 Ng\u0169 qu\u00e2n Th\u1ed1ng l\u0129nh, c\u00f9ng \u0110\u1ed1c chi\u1ebfn, Tham m\u01b0u), c\u00f9ng t\u00f4n Khuy\u1ebfn l\u00e0m minh ch\u1ee7. Nh\u00e2n c\u00f3 c\u00e2u s\u1ea5m x\u01b0a \u201cph\u00e1 \u0111i\u1ec1n ((1) Ph\u00e1 \u0111i\u1ec1n : ch\u1eef \u0110i\u1ec1n v\u1ee1 ra th\u00e0nh ch\u1eef Gi\u00e1p th\u00e2n) thi\u00ean t\u1eed xu\u1ea5t\u201d, cho r\u1eb1ng ph\u00e1 \u0111i\u1ec1n l\u00e0 n\u0103m Gi\u00e1p th\u00e2n, b\u00e8n h\u1eb9n nhau kh\u1edfi lo\u1ea1n, ti\u1ebfm x\u01b0ng hi\u1ec7u l\u00e0 Ho\u00e0ng Long. V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 m\u1eadt sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng chi Ch\u01b0\u01a1ng ngh\u0129a l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Di\u1ec7u v\u00e0o \u0111\u1ea3ng v\u1edbi gi\u1eb7c, r\u1ed3i b\u00e1o cho th\u00e0nh th\u1ea7n sai bi\u1ec1n binh \u0111\u00e1nh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Khuy\u1ebfn, c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u01a1 \u1edf l\u00e0ng Ng\u00f4 X\u00e1 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Y\u00ean Th\u1ebf). K\u1ef3 Trung tr\u1ed1n tho\u00e1t. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai th\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c ; Nguy\u1ec5n H\u1eefu Di\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 Cai \u0111\u1ed9i h\u00e0m t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng 300 quan ti\u1ec1n ; th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh 100 quan ti\u1ec1n. K\u1ef3 Trung l\u1ea1i ng\u1ea7m d\u1ee5 h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh lui t\u1edbi \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, th\u00e0nh th\u1ea7n sai qu\u00e2n d\u00f2 b\u1eaft, c\u00e1c thuy\u1ec1n Thanh \u0111\u1ec1u theo h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng ch\u1ea1y m\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n v\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean ph\u1ea3i t\u1ed9i mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Sai th\u1ef1 Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o v\u00e0 th\u1ef1 Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n quy\u1ec1n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc l\u00ednh v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e2n \u0111\u00e1nh ch\u1ebft \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng C\u1ea9m y l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Tri\u1ec7u \u0111\u1ec3 vu cho ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1eed B\u1ed9c. T\u01b0 v\u1ee5 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Gi\u00e1p nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, th\u00eau d\u1ec7t bu\u1ed9c t\u1ed9i cho T\u1eed B\u1ed9c, b\u1ecdn B\u00e1 Nh\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u1ecb l\u1eeba. \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean. Vua x\u00e9t trong \u00e1n c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 m\u00e2u thu\u1eabn, l\u1ea5y l\u00e0m ng\u1edd, sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i. Nh\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u1ecb l\u1ed9t \u00e1o m\u0169, gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i \u00e1n. L\u1ea1i th\u1ea5y k\u1ef3 thu th\u1ea9m \u0111\u1ebfn n\u01a1i, sai theo c\u00e1c vi\u00ean quy\u1ec1n l\u00fd \u0111eo t\u1ed9i l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c Huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf kinh huy\u1ec7n, tr\u1eadt T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng ((2) Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n l\u00e0 Vannier, ch\u00faa t\u00e0u Phi Ph\u1ee5ng, Th\u1eafng l\u00e0 Chaigneau, ch\u00faa t\u00e0u Phi Long), d\u00e2ng s\u1edb xin v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn Ch\u1ea5n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fa L\u00e3ng Sa, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 v\u1edbi ta, c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, cho n\u00ean \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta cho l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u1ea5y, b\u1ed5ng l\u1ed9c theo ph\u1ea9m c\u1ea5p, l\u1ea1i c\u00f2n cho h\u1eadu th\u00eam. Tr\u1eabm t\u1eeb n\u1ed1i ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00e3i h\u1ecd c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1ea1c, sao h\u1ecd l\u1ea1i xin v\u1ec1 ?\u201d. Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ecfi, hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng ch\u1ecbu \u01a1n d\u1ea7y c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u, ch\u1ec9 v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu n\u00ean mu\u1ed1n quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1 n\u00fai m\u00e0 th\u00f4i\u201d. Vua cho r\u1eb1ng \u0111i l\u00e0m quan xa nh\u1edb qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng l\u00e0 th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta, b\u00e8n cho v\u1ec1. Cho ph\u1ea9m ph\u1ee5c v\u00e0 6.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay n\u0103m dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 sai \u0111i th\u00fa B\u1eafc Th\u00e0nh, m\u1ed7i dinh 300 ng\u01b0\u1eddi, g\u1ed3m l\u00e0 1.500 ng\u01b0\u1eddi, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 th\u00e1ng 11 l\u1ea1i \u0111\u1ed5i nh\u01b0 l\u1ec7 (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i dinh 500 ng\u01b0\u1eddi, v\u00ec ph\u00e1i th\u00eam hai v\u1ec7 h\u1eefu b\u1ea3o theo \u0111i th\u00fa n\u00ean b\u1edbt \u0111i). L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh h\u1ec5 ph\u00e1i \u0111i th\u00ec ph\u00e1i c\u1ea3 v\u1ec7, n\u0103m nay v\u1ec7 n\u00e0y, sang n\u0103m v\u1ec7 kh\u00e1c, h\u1ebft l\u01b0\u1ee3t l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u (Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1eabn \u1edf l\u1ea1i th\u00fa, Cai \u0111\u1ed9i tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec thay \u0111\u1ed5i).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 thu\u1ebf kim h\u1ed9 \u1edf Qu\u1ea3ng Nam. M\u1ed7i n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0ng 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 3 ph\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o t\u1eadt th\u00ec n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i n\u1ed9p c\u1ea3 hai th\u1ee9 thu\u1ebf (thu\u1ebf v\u00e0ng 2 \u0111\u1ed3ng 9 ph\u00e2n 2 ly 8 h\u00e0o, thu\u1ebf th\u00e2n 1 quan 5 ti\u1ec1n), nay \u0111\u1ed5i l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a s\u01b0 K\u1ebf n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 \u0110inh M\u1ea1t qu\u1ea5y r\u1ed1i hai ph\u1ee7 Ba C\u1ea7u Nam v\u00e0 T\u1ea7m Run. Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng t\u00e2u xin sai qu\u00e2n v\u00ec n\u01b0\u1edbc \u1ea5y ph\u00f2ng b\u1ecb. An ph\u1ee7 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y l\u00e0 Tham My \u0110\u00ea \u0110\u00f4 \u0111em d\u00e2n phi\u00ean \u0111\u00e1nh b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110inh M\u1ea1t c\u00f9ng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi. N\u0103ng d\u00e2ng t\u00e2u t\u00ecnh tr\u1ea1ng. Vua sai h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. V\u1eeba L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u1ebfn th\u00e0nh, theo \u00fd m\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ph\u1ee5 thu\u1ed9c, c\u1ee9u tai bi\u1ebfn, th\u01b0\u01a1ng ho\u1ea1n n\u1ea1n, ph\u1ea3i gi\u1eef \u0111\u1ea1i th\u1ec3, c\u00f2n nh\u01b0 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp nh\u1ecf m\u1ecdn th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 th\u1ec3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng quan h\u1ec7 g\u00ec m\u1ea5y. An ph\u1ee7 l\u00e0 quan phi\u00ean, tr\u1eeb gi\u1eb7c phi\u00ean c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn m\u00e0 th\u00f4i. N\u0103ng ch\u01b0a quen vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, vi\u1ec7c nh\u1ecf b\u00e1o to \u0111\u1ec3 c\u1ea7u th\u01b0\u1edfng l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Ch\u1ec9 cho An ph\u1ee7 \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 h\u1eadu tu\u1ea5t cho d\u00e2n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf c\u1ea5p \u1ea5n tri\u1ec7n cho c\u00e1c huy\u1ec7n do ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd trong h\u1ea1t th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. Huy\u1ec7n T\u00e2n Long ph\u1ee7 T\u00e2n B\u00ecnh \u1edf Phi\u00ean An, huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00ednh ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1edbc Long \u1edf Bi\u00ean Ho\u00e0, huy\u1ec7n V\u0129nh B\u00ecnh ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n v\u00e0 huy\u1ec7n T\u00e2n Minh ph\u1ee7 Ho\u1eb1ng An \u1edf V\u0129nh Thanh, huy\u1ec7n Ki\u1ebfn H\u01b0ng ph\u1ee7 Ki\u1ebfn An \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, 5 huy\u1ec7n \u1ea5y \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd, c\u1ea5p cho \u1ea5n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng g\u1ed7, m\u1ed7i huy\u1ec7n m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1i do vi\u00ean Tri ph\u1ee7 gi\u1eef, c\u00f3 vi\u1ec7c v\u1ec1 huy\u1ec7n \u1ea5y th\u00ec \u0111\u00f3ng \u1ea5n \u1ea5y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u1ea5n c\u1ee7a ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ec1 t\u00f4i ph\u1ea3n \u1edf n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 \u0110\u00ea \u0110\u00f4 Minh ch\u1ea1y sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam nh\u1eadn cho \u1edf g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi, dung t\u00fang cho c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, hai ph\u1ee7 B\u00f4ng Xuy v\u00e0 Ba Lai b\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n. Quan b\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i \u0111em qu\u00e2n tr\u1ea5n \u00e1p, d\u00e2n Phi\u00ean m\u1edbi y\u00ean. T\u01b0\u1edbng Xi\u00eam gi\u1eef ph\u1ee7 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Li\u00eam C\u1ea7m Hi\u00ean \u0111\u01b0a th\u01b0 cho Tho\u1ea1i n\u00f3i che \u0111\u1eady cho \u0110\u00ea \u0110\u00f4 Minh. Tho\u1ea1i b\u00e1o v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00ea \u0110\u00f4 Minh qu\u1ea5y nhi\u1ec5u Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam xui khi\u1ebfn, vi\u1ec7c v\u1ee1 l\u1ea1i ki\u1ebfm l\u1eddi d\u1ed1i tr\u00e1. X\u01b0a nay v\u1eabn quen d\u00f9ng k\u1ebf \u1ea5y l\u00e0m \u0111\u1eafc s\u00e1ch. Xin sai Tho\u1ea1i tr\u1ea3 l\u1eddi n\u00f3i r\u00f5, l\u1ea5y s\u1ef1 l\u00fd l\u1ee3i h\u1ea1i m\u00e0 b\u1ea3o th\u00ec n\u00f3 m\u1edbi s\u1ee3, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean v\u1eady\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fd l\u1ee5c Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u1ea3ng ch\u1ebft. Vua ngh\u0129 Qu\u1ea3ng xa c\u00e1ch qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, cho 200 quan ti\u1ec1n, nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cV\u00ec n\u01b0\u1edbc qu\u00ean nh\u00e0 tuy l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i, m\u00e0 vong h\u1ed3n b\u01a1 v\u01a1 \u1edf n\u01a1i \u0111\u1ea5t kh\u00e1ch, t\u00ecnh c\u0169ng n\u00ean th\u01b0\u01a1ng. T\u1eeb nay c\u00e1c ch\u1ee9c Cai b\u1ea1, K\u00fd l\u1ee5c, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, Tham hi\u1ec7p l\u00e0m quan \u1edf xa m\u00e0 ch\u1ebft, tuy \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 tu\u1ea5t, c\u0169ng n\u00ean \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t, tr\u1eabm s\u1ebd gia \u01a1n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb trung.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng B\u1eafc Ninh ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi L\u1ea1ng S\u01a1n, \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u r\u1eebng r\u00fa, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp th\u01b0\u1eddng hay \u1ea9n n\u1ea5p, xin ph\u00e1i bi\u1ec1n binh hai c\u01a1 An thu\u1eadn \u0111i th\u00fa \u1edf \u0111\u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecf b\u1edbt ch\u1ee9c Gi\u00e1o th\u1ee5 ph\u1ee7 Di\u00ean Kh\u00e1nh tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0, \u0111\u1eb7t Gi\u00e1o th\u1ee5 ph\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0, v\u00ec tr\u1ea5n l\u1ef5 \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111\u1ea5t ph\u1ee7 Di\u00ean Kh\u00e1nh, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc l\u1ea1i c\u00f3 Gi\u00e1o th\u1ee5, m\u00e0 ph\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0 th\u00ec ch\u01b0a c\u00f3 gi\u00e1o ch\u1ee9c. Tr\u1ea5n th\u1ea5y th\u1ebf t\u00e2u l\u00ean n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XXIX<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e0nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1p th\u00e2n, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 (1824), m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9, l\u1ea5y Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Cai b\u1ea1 V\u0129nh Thanh, Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n H\u00ecnh t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh, Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ecb l\u00e0m th\u1ef1 K\u00fd l\u1ee5c Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi\u1ec7u Ho\u00e1 c\u00f4ng Ch\u1ea9n m\u1ea5t. C\u00f4ng l\u00e0 do Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu sinh, t\u00ednh c\u1ea9n th\u1eadn hi\u1ec1n ho\u00e0, \u0111i \u0111\u1ee9ng c\u00f3 l\u1ec5. Th\u1ebf t\u1ed5 c\u00f9ng Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu r\u1ea5t y\u00eau. Vua c\u0169ng qu\u00fd m\u1ebfn l\u1eafm. Khi c\u00f4ng \u1ed1m vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn th\u0103m, sai th\u00e1i y r\u1ed9ng t\u00ecm ph\u01b0\u01a1ng hay \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. \u0110\u1ebfn khi ch\u1ebft, vua \u0111\u1ebfn nh\u00e0 kh\u00f3c, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cAnh em l\u00e0 ngh\u0129a thi\u00ean lu\u00e2n, nay c\u00f4ng m\u1ea5t \u0111i, l\u00f2ng tr\u1eabm \u0111au \u0111\u1edbn ; nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ed1ng ch\u1ebft c\u00f3 m\u1ec7nh, tr\u1eabm kh\u00f4ng th\u1ec3 sao \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb khi c\u00f4ng m\u1eafc b\u1ec7nh, Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y l\u00e0m lo, tr\u1eabm s\u1ee3 \u0111au l\u00f2ng th\u00e1i h\u1eadu, th\u01b0\u1eddng y\u00ean \u1ee7i gi\u1ea3i khu\u00e2y, m\u00e0 th\u00e1i h\u1eadu th\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1ed9t h\u00f4m \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng kh\u1ea5n tr\u1eddi r\u1eb1ng : b\u1ec7nh c\u1ee7a c\u00f4ng kh\u1ecfi hay kh\u00f4ng th\u1ebf n\u00e0o, xin \u1ee9ng m\u1ed9ng cho. \u0110\u00eam \u1ea5y n\u1eb1m chi\u00eam bao th\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng ch\u1ebft r\u1ed3i\u201d. Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu \u0111em chi\u00eam bao b\u1ea3o tr\u1eabm, tr\u1eabm li\u1ec1n khuy\u00ean r\u1eb1ng : \u0110\u1ea5y l\u00e0 vi\u1ec7c m\u1ed9ng \u1ea3o, ch\u01b0a h\u1eb3n th\u1ef1c v\u1eady. Nay m\u1edbi bi\u1ebft m\u1ed9ng \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u01b0. Tr\u1eabm mu\u1ed1n phong c\u00f4ng l\u00ean t\u01b0\u1edbc V\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c C\u00f4ng t\u1eed \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00fd hi\u1ec3n \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i t\u1ea5m l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng y\u00eau c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu v\u00e0 ch\u00fat th\u01b0 l\u00f2ng m\u1ebfn ti\u1ebfc anh em c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d. B\u00e8n phong l\u00e0m Thi\u1ec7u Ho\u00e1 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, th\u1ee5y l\u00e0 Cung l\u01b0\u01a1ng, ngh\u1ec9 ch\u1ea7u 5 ng\u00e0y, khi\u1ebfn Qu\u1ea3ng Uy c\u00f4ng l\u00e0 Qu\u00e2n t\u1ee9 t\u1ebf. Vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u d\u00e2ng c\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u00f4n Th\u1ea5t Di\u1ec7u v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh tr\u00f4ng nom vi\u1ec7c tang. D\u1ef1ng s\u01a1n ph\u1ea7n \u1edf ph\u01b0\u1eddng An Ninh. Ng\u00e0y \u0111\u01b0a \u0111\u00e1m ngh\u1ec9 ch\u1ea7u m\u1ed9t ng\u00e0y, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn l\u1ea7u c\u1eeda \u0110\u00f4ng Nam \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a. C\u00e1c con l\u00e0 Thi\u1ec7n Khu\u00ea, Thi\u1ec7n Ch\u1ec9 c\u00f2n b\u00e9, sai cho b\u1ed5ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i, \u0111\u1ee3i khi l\u1edbn s\u1ebd cho t\u1eadp t\u01b0\u1edbc (Thi\u00ean Khu\u00ea t\u1eadp t\u01b0\u1edbc C\u00f4ng, Thi\u00ean Ch\u1ec9 t\u1eadp t\u01b0\u1edbc H\u1ea7u).<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e3 H\u00e0 Trung (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00fa Vang) \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1ed3ng l\u00faa b\u1ecb n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n tr\u00e0n v\u00e0o. H\u1ea1 l\u1ec7nh tha thu\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec7 u\u00fd th\u1ed1ng qu\u1ea3n m\u01b0\u1eddi c\u01a1 H\u00f9ng d\u0169ng c\u1ee7a H\u1eefu qu\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Ch\u00e2u qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111em b\u1ed1n c\u01a1 B\u1eafc thu\u1eadn t\u1ee9 ng\u0169 l\u1ee5c th\u1ea5t (1.625 ng\u01b0\u1eddi) \u0111\u1ebfn Kinh, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n, Ch\u00e2u b\u1eaft ch\u00e9m, \u0111\u1ebfn khi b\u1ec7 ki\u1ebfn, vua m\u1eafng r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1i t\u1ed9i binh tr\u1ed1n ch\u1eb3ng v\u00ed v\u1edbi t\u1ed9i tr\u1ed1n khi l\u00e2m tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 \u00fd gi\u1ebft, th\u1ef1c l\u00e0 l\u1ea1m quy\u1ec1n. Nay t\u1ea1m tha, sau n\u00ean ch\u1eeba \u0111i\u201d. R\u1ed3i cho th\u0103ng th\u1ee5 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, v\u1eabn th\u1ed1ng qu\u1ea3n m\u01b0\u1eddi c\u01a1 H\u00f9ng d\u0169ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai bi\u1ec1n binh b\u1ed1n c\u01a1 B\u1eafc thu\u1eadn \u0111i th\u00fa Gia \u0110\u1ecbnh. T\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ed sai tr\u1edf l\u00ean theo ph\u1ea9m th\u1ef1c th\u1ee5 m\u00e0 c\u1ea5p cho ti\u1ec1n b\u1ed5ng 1 th\u00e1ng, binh l\u00ednh c\u1ea5p 1 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i d\u1ee5 cho th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m ng\u00e0y binh \u0111\u1ebfn th\u00e0nh m\u00e0 kh\u00f4ng ai tr\u1ed1n th\u00ec nh\u1eefng vi\u00ean qu\u1ea3n su\u1ea5t cho xin th\u1ef1c th\u1ee5, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u00ed sai hay quy\u1ec1n th\u1ef1 \u0111\u1ee7 h\u1ea1n. Binh l\u00ednh th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p cho \u00e1o qu\u1ea7n m\u1ed9t l\u1ea7n h\u1ea1n 3 n\u0103m th\u00ec \u0111\u1ed5i. T\u1eeb sau c\u00f3 m\u1ed9 l\u00ednh \u0111i th\u00fa, c\u1ee9 theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00fac t\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng (tay c\u1ea7m c\u00e1i b\u00e0i vi\u1ebft ch\u1eef \u201cTrai gi\u1edbi\u201d). Ph\u00e0m g\u1eb7p t\u1ebf h\u01b0\u1edfng vua trai gi\u1edbi th\u00ec quan L\u1ec5 b\u1ed9 do N\u1ed9i gi\u00e1m ti\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng, t\u1ebf Nam giao th\u00ec ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc 3 ng\u00e0y, t\u1ebf h\u01b0\u1edfng \u1edf T\u00f4n Mi\u1ebfu th\u00ec ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc 2 ng\u00e0y, t\u1ebf X\u00e3 T\u1eafc c\u00f9ng mi\u1ebfu l\u1ec5 th\u00ec ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc 1 ng\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 hi\u1ec7p l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 V\u00f5 H\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft ; cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Mai Gia C\u01b0\u01a1ng c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc Tri ph\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 \u0110inh V\u0103n Ph\u00e1c sai ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 Kinh t\u00e2u b\u00e0y v\u1ec1 d\u00e2n t\u00ecnh l\u1ea1i t\u1ec7 b\u1ea3y \u0111i\u1ec1u, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i quan l\u1ea1i tham \u00f4 b\u00f3c l\u1ed9t, h\u00ecnh ng\u1ee5c ch\u1eb3ng x\u00e9t, \u0111\u1ed3ng l\u00faa t\u1ed5n h\u1ea1i kh\u00e1m b\u00e1o kh\u00f4ng th\u1ef1c, ch\u1ec9 t\u00ean tham h\u1eb7c Gia l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c d\u00e2n. Vua sai ch\u00e9p s\u1edb \u1ea5y cho xem, khi\u1ebfn t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi, Gia l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ch\u1ed1i c\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c, li\u1ec1n gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n x\u1eed. Khi \u00e1n th\u00e0nh, ph\u1ea3i t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i Cam L\u1ed9 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Cai b\u1ea1 Th\u00e1i B\u00e1 H\u1ea1c c\u0169ng v\u00ec b\u1ecf b\u1ec5 v\u0103n \u00e1n m\u00e0 b\u1ecb c\u00e1ch b\u1ecf h\u00e0m th\u1ee5, lui v\u1ec1 Thi\u00eam s\u1ef1 bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a. Sai th\u1ef1 Tham tri Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n \u0111\u1ea3o v\u0169 \u1edf mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng. \u0110\u01b0\u1ee3c m\u01b0a to. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cNay l\u00e0 th\u1eddi gieo m\u1ea1 c\u1ee7a nh\u00e0 n\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eadn m\u01b0a to l\u00f2ng tr\u1eabm r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m m\u1eebng, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn l\u00fac c\u1ea5y ch\u01b0a bi\u1ebft m\u01b0a m\u00f3c ra sao ?\u201d. V\u1eeba Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u0169ng b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a, vua m\u1eebng n\u00f3i : \u201cTrong Kinh m\u1edbi \u0111\u1ef1\u01a1c m\u01b0a v\u1eeba \u0111\u1ee1 n\u00f3ng ru\u1ed9t l\u1ea1i nghe Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb b\u00e1o tin, xi\u1ebft bao m\u1eebng r\u1ee1, b\u1ea5t gi\u00e1c \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u c\u01a1m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0111\u00fac \u1ea5n \u0111\u1ed3ng cho c\u00e1c Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng n\u0103m qu\u00e2n Trung Ti\u1ec1n T\u1ea3 H\u1eefu H\u1eadu. L\u1ea1i sai ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng v\u00e0 d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 cho c\u00e1c Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Trung Ti\u1ec1n H\u1eefu H\u1eadu qu\u00e2n, nh\u01b0 ki\u1ec3u c\u1ee7a Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00fa Y\u00ean s\u1eeda ch\u1eefa thuy\u1ec1n ghe, t\u00e2u xin sai d\u00e2n l\u1ea5y n\u1ed9p v\u1eadt li\u1ec7u. Vua kh\u00f4ng cho, sai l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u00f4ng m\u00e0 mua.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy t\u1eb7ng V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t N\u00f4ng l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf. N\u00f4ng l\u00e0 con Chi\u00eam Qu\u1eadn c\u00f4ng (Chi\u00eam Qu\u1eadn c\u00f4ng l\u00e0 con th\u1ee9 33 c\u1ee7a Hi\u1ec3n T\u00f4ng Hi\u1ebfu minh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf), \u0111\u1ea7u th\u1eddi trung h\u01b0ng theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn, t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 v\u1ec7 C\u1ea9m y. Con l\u00e0 V\u0103n c\u00f2n nh\u1ecf, \u0111\u1ec3 m\u1ea5t c\u00e1o s\u1eafc, \u0111\u1ebfn nay t\u00e2u xin. Vua ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n hu\u00e2n, sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n, truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ea1i bi\u00ean th\u00e0nh \u0111\u01a1n (danh s\u00e1ch) c\u00e1c quan vi\u00ean v\u0103n giai \u1edf Kinh \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn tr\u00ecnh, \u0111\u1ee3i vua khuy\u00ean d\u1ea5u son th\u00ec cho theo ban t\u00e2u vi\u1ec7c. T\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi b\u1ed5 \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 bi\u00ean ti\u1ebfp v\u00e0o danh s\u00e1ch, ai c\u00f3 khuy\u00ean son m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay l\u1ee5c b\u1ed9 l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u01a1n th\u00ec \u0111\u1ec1u d\u00f9ng gi\u1ea5y tinh khi\u1ebft do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 Thu\u1eadn Th\u00e0nh c\u00f3 b\u1ec7nh d\u1ecbch, sai Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0m thu\u1ed1c vi\u00ean c\u1ea5p cho d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cKh\u00e2m sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ba Ph\u1ee7 l\u00e0 S\u01a1n C\u1ed1 t\u1ef1 b\u00e0y t\u1ecf r\u1eb1ng t\u1ed5 ti\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u1edf X\u1ef7 Kh\u00ea \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1, bu\u1ed5i qu\u1ed1c s\u01a1 theo quan qu\u00e2n \u0111i d\u1eb9p gi\u1eb7c man \u1edf Tr\u00e0 Vinh, c\u00f3 d\u1ef1 chi\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho h\u1ecd l\u00e0 S\u01a1n, \u0111\u1ebfn khi gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n kh\u1edfi lo\u1ea1n, d\u1eddi sang \u1edf \u00c2n s\u00f3c n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, thu\u1ed9c qu\u1ea3n h\u1ea1t c\u1ee7a Chi\u00eau Chu\u1ef3 \u0110\u1ed3ng Ph\u00f9, nay xin \u0111em h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 l\u1ea1c v\u1ec1 \u0111\u1ea5t c\u0169. Vua th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n m\u1edbi v\u1ec1 ch\u1eb3ng \u0111\u1ee7 t\u01b0 d\u00f9ng, sai xu\u1ea5t 500 quan ti\u1ec1n kho cho vay.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u c\u1eed Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0m Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cQu\u00fdnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u0169 \u1edf ti\u1ec1m \u0111\u1ec3, v\u1ed1n c\u00f3 h\u1ecdc th\u1ee9c, c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn theo ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 \u00edt ng\u00e0y m\u00e0 cho l\u00ean ch\u1ee9c cao ngay th\u00ec kh\u00f4ng t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1eb1ng\u201d. Kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n th\u00f4i vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m. Vua nghe n\u00f3i Kim Ho\u00e1n c\u00f3 con h\u1ecdc \u1edf gi\u00e1m, g\u1ecdi b\u1ea3o Ho\u00e1n r\u1eb1ng : \u201cCha l\u00e0m qu\u1ea3n l\u00fd, m\u00e0 con l\u00e0m Gi\u00e1m sinh, c\u00f3 n\u00ean kh\u00f4ng ?\u201d. Kim Ho\u00e1n b\u00e8n xin lui tr\u00e1nh. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;L\u1ea5y \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Huy\u00ean l\u00e0m T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ty Th\u1eeba bi\u1ec7n \u1edf T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7, sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch th\u00f4ng th\u01b0 to\u00e1n 15 ng\u01b0\u1eddi sung b\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u0129nh Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Phong ch\u1ebft. Phong tr\u01b0\u1edbc t\u1ef1 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, xin ngh\u1ec9 v\u1ec1 qu\u00ea, r\u1ed3i \u1ed1m ch\u1ebft \u1edf nh\u00e0. Vua nghe tin, b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cPhong l\u00e0 em ru\u1ed9t T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, \u0111\u1ea7u th\u1eddi trung h\u01b0ng, theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng lao, k\u1ecbp khi c\u1ea7m c\u1edd ti\u1ebft tr\u1ea5n bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i hay tr\u1eeb tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n, tr\u1eabm x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y c\u00f3 ti\u1ebft th\u00e1o c\u00f3 \u0111\u1ed9 l\u01b0\u1ee3ng cho n\u00ean ng\u00e0y th\u00eam qu\u00fd m\u1ebfn, ch\u00ednh mong cho m\u1ed9t nh\u00e0 anh em \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebb vang l\u00e2u d\u00e0i. Nay v\u1ed9i b\u1ecf \u0111i tr\u01b0\u1edbc, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng bu\u1ed3n v\u1eady\u201d. B\u00e8n gia t\u1eb7ng Thi\u1ebfu b\u1ea3o ch\u01b0\u1edfng dinh, thu\u1ef5 l\u00e0 Tr\u00e1ng ngh\u1ecb sai quan t\u1ee9 t\u1ebf. L\u1ea1i cho 5 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 50 t\u1ea5m l\u1ee5a, 100 t\u1ea5m v\u1ea3i, 2.000 quan ti\u1ec1n, c\u1ea5p cho 3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu. Cho con th\u1ee9 l\u00e0 T\u1ec1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 T\u1ea3 qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, t\u1ebf \u0111\u00f4ng h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy t\u1eb7ng ba \u0111\u1eddi c\u1ee7a T\u1ed1ng Qu\u1ed1c c\u00f4ng phu nh\u00e2n L\u00ea th\u1ecb (m\u1eb9 Cao ho\u00e0ng h\u1eadu). \u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long d\u1ef1ng nh\u00e0 th\u1edd \u1edf x\u00e3 An Qu\u00e1n, c\u1ea5p t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ec3 th\u1edd c\u00fang, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n, truy t\u1eb7ng cha phu nh\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u01b0ng l\u00e0m Ph\u1ea5n v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n khinh xa u\u00fd Th\u1ea7n s\u00e1ch Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, v\u1ee3 c\u1ea3 Nguy\u1ec5n th\u1ecb l\u00e0m Th\u1ee5c nh\u00e2n ; \u00f4ng phu nh\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m T\u00edn ngh\u0129a \u0110\u00f4 u\u00fd ph\u00f3 th\u1ea7n qu\u00e2n hi\u1ec7u ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, v\u1ee3 c\u1ea3 Nguy\u1ec5n th\u1ecb l\u00e0m Cung nh\u00e2n ; t\u1eb1ng t\u1ed5 phu nh\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ninh l\u00e0m Ki\u1ebfn c\u00f4ng \u0110\u00f4 u\u00fd ph\u00f3 h\u1ed9 qu\u00e2n hi\u1ec7u Trung qu\u00e2n Cai \u0111\u1ed9i, v\u1ee3 c\u1ea3 Nguy\u1ec5n th\u1ecb l\u00e0m Nghi nh\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n So\u1ea1n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay nh\u00e2n d\u00e2n b\u1eaft n\u1ed9p tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp t\u1ed5n ph\u00ed r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o gi\u00e1c cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ee3 kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i \u0111\u1ebfn t\u00ean k\u1ebb c\u01b0\u1edbp ; bi\u1ec1n binh \u0111i b\u1eaft l\u1ea1i hay dung \u1ea9n. Xin ph\u00e0m k\u1ebb c\u01b0\u1edbp c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi oa tr\u1eef b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ch\u00e9m ngay, nh\u01b0 th\u1ebf tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp ph\u1ea3i t\u1eaft m\u00e0 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean\u201d. S\u1edb d\u00e2ng v\u00e0o. Vua d\u1ee5 m\u1eafng r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00e2m ch\u00ednh \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n ch\u1eb3ng vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi mang tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00ean theo gi\u00f2ng m\u00e0 tuy\u00ean truy\u1ec1n \u0111\u1ee9c ho\u00e1, khi\u1ebfn d\u00e2n y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n m\u00e0 d\u1ee9t h\u1ebft gai \u00e1c, \u0111\u00f3 m\u1edbi l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch \u0111\u1ec3 d\u1eb9p c\u01b0\u1edbp y\u00ean d\u00e2n. Hu\u1ed1ng chi d\u00e2n Ngh\u1ec7 An m\u1ea5y n\u0103m \u0111\u00f3i k\u00e9m li\u1ec1n, d\u1eabu c\u00f3 m\u1ea5y l\u1ea7n tha gi\u1ea3m thu\u1ebf m\u00e1 \u01a1n tr\u1ea1ch c\u00f2n ch\u01b0a xu\u1ed1ng h\u1ebft, quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u1eb3ng ch\u1ecbu t\u00ecm c\u00e1ch ch\u0103m nu\u00f4i, \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u00f9ng kh\u1ed5 m\u00e0 l\u00e0m tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, th\u1ebf th\u00ec c\u00e1c l\u1ed1i th\u1ea3 h\u00f9m b\u00e1o trong c\u0169i ra l\u00e0 \u1edf ai v\u1eady ? V\u1ea3 c\u00e1c t\u1ec7 ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh dung t\u00fang s\u00e1ch nhi\u1ec5u, c\u00f9ng l\u00e0 x\u1eed \u0111o\u00e1n kh\u00f4ng minh, b\u1ed5 bi\u1ec1n b\u1ea5t l\u1ef1c, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft nh\u1eadn l\u1ed7i m\u00e0 c\u00f2n t\u00e2u nh\u1ea3m nh\u01b0 th\u1ebf. Nh\u01b0 b\u1ea3o h\u1ec5 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9m ngay, ch\u1eb3ng c\u1ea7n tra h\u1ecfi, th\u00ec ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 nh\u1eb7t c\u1ecf hay sao ? Ph\u00e0m v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 tr\u1ecb d\u00e2n \u0111em l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u00ednh s\u00e1ch th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng qu\u00fd l\u00e0 l\u00e0m sao tr\u1eeb t\u00e0n \u00e1c, b\u1ecf gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi ho\u00e1 gian ngoan th\u00e0nh l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n. B\u1ecdn tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp kia c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 k\u1ebb quen \u00e1c c\u1ed1 ph\u1ea1m kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ea1y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec m\u1edbi b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i gi\u1ebft th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Nay l\u1ea1i ch\u1eb3ng h\u1ecfi l\u00e0 c\u1ed1 \u00fd hay l\u1ee1 l\u1ea7m, th\u1ee7 ph\u1ea1m hay t\u00f2ng ph\u1ea1m, m\u00e0 nh\u1ea5t kh\u00e1i thi h\u00e0nh ph\u00e1p lu\u1eadt nghi\u00eam d\u1eef th\u00ec tr\u1eabm ch\u1eb3ng hi\u1ec3u ng\u01b0\u01a1i d\u1ee5ng t\u00e2m ra th\u1ebf n\u00e0o v\u1eady. M\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t l\u00e0 tr\u1ecdng, c\u00e1i quy\u1ec1n s\u1ed1ng ch\u1ebft Tr\u1ea5n th\u1ea7n sao \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 chuy\u00ean. Nay t\u1ea1m khoan th\u1ee9, ph\u00e0m nh\u1eefng m\u1ed1i t\u1ec7 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc n\u00ean ngh\u0129 d\u1ee9t b\u1ecf h\u1ebft, m\u1edbi kh\u1ecfi ph\u1ee5 c\u00e1i \u00fd \u0111\u1eb7t quan v\u00ec d\u00e2n c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e2u Tr\u00ecnh C\u1ed1 tr\u1ea5n Thanh Hoa tranh chi\u1ebfm hai \u0111\u1ed9ng man M\u1ed9c Th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 C\u1ea9m Nang thu\u1ed9c M\u1ed9c Ch\u00e2u tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1, ki\u1ec7n nhau m\u00e3i kh\u00f4ng xong, thu\u1ebf kho\u00e1 kh\u00f4ng n\u1ed9p. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n, xin l\u1ea5y s\u00f4ng M\u00e3 l\u00e0m \u0111\u1ecba gi\u1edbi, ph\u00eda nam s\u00f4ng thu\u1ed9c Thanh Hoa, ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng thu\u1ed9c H\u01b0ng Ho\u00e1, hai \u0111\u1ed9ng \u1ea5y \u1edf v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng th\u00ec x\u1eed cho v\u1ec1 \u0111\u1ecba gi\u1edbi M\u1ed9c Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 d\u1ee9t m\u1ed1i tranh. Vua theo ngh\u1ecb. B\u00e8n sai Tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Hoa l\u1ea5y ho\u1ea1 ph\u01b0\u1edbc hi\u1ec3u b\u1ea3o ch\u00e2u Tr\u00ecnh C\u1ed1 m\u00e0 tha t\u1ed9i cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia t\u1eb7ng Ti\u1ebft ch\u1ebf T\u1ea3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Du Qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n C\u1eedu D\u1eadt l\u00e0m Th\u00e1i b\u1ea3o, cho th\u1ee5y l\u00e0 Trung M\u1eabn, c\u1ea5p cho 2 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu. Tr\u01b0\u1edbc b\u1ecdn Nguy\u1ec5n C\u1eedu K\u1ef3 t\u1ef1 b\u00e0y t\u1ecf r\u1eb1ng t\u1ed5 ti\u00ean t\u1eeb Nguy\u1ec5n C\u1eedu Ki\u1ec1u \u0111\u1ebfn Nguy\u1ec5n C\u1eedu D\u1eadt \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0 h\u1ecd c\u00f4ng th\u1ea7n, xin gia \u00e2n \u0111i\u1ec3n. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n C\u1eedu D\u1eadt \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac tr\u1eddi c\u00f2n m\u1edd t\u1ed1i, x\u00f4ng pha t\u00ean \u0111\u1ea1n, c\u0103m gi\u1eb7c c\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c l\u1ea5y m\u1ed9t to\u00e1n c\u00f4 qu\u00e2n m\u00e0 ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c m\u1ea1nh, ho\u1eb7c trong m\u1ed9t \u0111\u00eam m\u00e0 nh\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, c\u00f4ng lao r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ebfn nay ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn c\u00f2n ca t\u1ee5ng, ch\u1eb3ng may \u0111i thuy\u1ec1n v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n b\u1ecb \u0111\u1eafm, v\u00ec n\u01b0\u1edbc b\u1ecf m\u00ecnh, c\u00e1i ti\u1ebft trung ngh\u0129a th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady t\u1eb7ng th\u00eam v\u00e0 cho th\u1ee5y \u0111\u1ec3 n\u00eau l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5m th\u1ee5 cho Ng\u00f4 T\u00f9ng Ho\u00e0 l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd L\u1ec5 b\u1ed9 Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u. Con nu\u00f4i c\u1ee7a T\u00f9ng Ch\u00e2u l\u00e0 Ho\u00e0ng ch\u1ebft, kh\u00f4ng c\u00f3 con. Vua nghe tin n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cT\u00f9ng Ch\u00e2u m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed1i sau th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 khuy\u00ean ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thi\u1ec7n ?\u201d. Sai b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00ecm h\u1ecfi, b\u00e8n cho ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u h\u1ecd t\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0 coi vi\u1ec7c th\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ee5c \u1ed1m b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c ; l\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i l\u00e0m Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Nam, Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc h\u1ed9i hi\u1ec7p l\u00fd vi\u1ec7c tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u1edf l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd qu\u1ea3n H\u1eadu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong ki\u00eam qu\u1ea3n v\u1ec7 Trung h\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb m\u1ed9 l\u1eadp hai \u0111\u1ed9i 11 v\u00e0 12 c\u1ee7a v\u1ec7 Trung h\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh quy th\u1ee9c \u0111\u00e0i c\u1edd, c\u1ed9t c\u1edd v\u00e0 l\u1ec7 treo c\u1edd cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTrong th\u00e0nh c\u1ee7a c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00f9ng trong c\u00e1c \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng c\u00f9ng \u0111\u00e0i c\u1edd v\u00e0 c\u1ed9t c\u1edd \u1edf ph\u00eda nam th\u00e0nh hay \u0111\u00e0i v\u00e0 ch\u1ebf c\u1edd v\u00e0ng, ph\u00e0m g\u1eb7p nh\u1eefng ng\u00e0y kh\u00e1nh \u0111\u1ea3n, nguy\u00ean \u0111\u00e1n v\u00e0 r\u1eb1m m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00ec treo l\u00ean \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u1ec5 nghi ph\u00e1p \u0111\u1ed9, sai b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n v\u00e0 g\u1eedi ki\u1ec3u m\u1eabu \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. B\u1ed9 th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e2u, cho r\u1eb1ng quy ch\u1ebf th\u00e0nh c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p b\u1eadc l\u1edbn nh\u1ecf kh\u00e1c nhau th\u00ec \u0111\u00e0i c\u1edd, c\u1ed9t c\u1edd v\u00e0 l\u00e1 c\u1edd v\u00e0ng c\u0169ng n\u00ean ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng cho kh\u00e1c nhau. Xin ch\u1ebf l\u00e0m b\u1ed1n b\u1eadc. Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 n\u01a1i th\u1ed1ng tr\u1ea5n \u1edf bi\u00ean thu\u1ef3 th\u00ec cao to h\u01a1n ; c\u00e1c dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o th\u00ec th\u1ee9 hai ; \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i v\u00e0 \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i tuy kh\u00f4ng v\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 c\u00e1c tr\u1ea5n, nh\u01b0ng tr\u1ea5n gi\u1eef b\u1edd bi\u1ec3n n\u00ean c\u0169ng theo nh\u01b0 l\u1ec7 c\u00e1c tr\u1ea5n ; c\u00e1c ph\u1ee7 th\u00ec k\u00e9m h\u01a1n c\u00e1c tr\u1ea5n ; c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1ea1i k\u00e9m b\u1eadc n\u1eefa. C\u00f2n \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u00e0i nh\u1ecf l\u00e0m thanh \u1ee9ng cho \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i th\u00ec c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c huy\u1ec7n. (B\u1eafc Th\u00e0nh, Tr\u1ea5n H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u00e0i c\u1edd c\u1ed9t c\u1edd r\u1ed3i, ch\u1ec9 ch\u1ebf c\u1edd v\u00e0ng ; Ninh B\u00ecnh, \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u00e0i c\u1edd ch\u1ec9 ch\u1ebf c\u1ed9t v\u00e0 c\u1edd v\u00e0ng th\u00f4i. Ngo\u00e0i ra th\u00ec th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u00e0i c\u1edd m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc theo h\u00ecnh th\u1ebf th\u00e0nh, m\u1eb7t sau r\u1ed9ng 10 th\u01b0\u1edbc, t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u 7 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 8 th\u01b0\u1edbc, c\u1ed9t c\u1edd \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi d\u00e0i 4 tr\u01b0\u1ee3ng 7 th\u01b0\u1edbc, \u0111o\u1ea1n tr\u00ean d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, l\u00e1 c\u1edd d\u00e0i 1 tr\u01b0\u1ee3ng 3 th\u01b0\u1edbc, ngang 9 th\u01b0\u1edbc ; c\u00e1c dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, \u0111\u00e0i c\u1edd m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc theo h\u00ecnh th\u1ebf th\u00e0nh, m\u1eb7t sau r\u1ed9ng 4 tr\u01b0\u1ee3ng, t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u 3 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, cao 6 th\u01b0\u1edbc, c\u1ed9t c\u1edd \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng 9 th\u01b0\u1edbc, \u0111o\u1ea1n tr\u00ean d\u00e0i 2 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, l\u00e1 c\u1edd d\u00e0i 1 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc, ngang 7 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c ; c\u00e1c ph\u1ee7, \u0111\u00e0i c\u1edd theo h\u00ecnh th\u1ebf th\u00e0nh, tr\u01b0\u1edbc sau t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng 3 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, cao 5 th\u01b0\u1edbc, c\u1ed9t c\u1edd \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc, \u0111o\u1ea1n tr\u00ean d\u00e0i 2 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, l\u00e1 c\u1edd d\u00e0i 1 tr\u01b0\u1ee3ng, ngang 7 th\u01b0\u1edbc ; c\u00e1c huy\u1ec7n, \u0111\u00e0i c\u1edd m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc theo h\u00ecnh th\u1ebf th\u00e0nh, m\u1eb7t sau v\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng 3 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 4 th\u01b0\u1edbc, c\u1ed9t c\u1edd \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc, \u0111o\u1ea1n tr\u00ean d\u00e0i 1 tr\u01b0\u1ee3ng 9 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, l\u00e1 c\u1edd d\u00e0i 9 th\u01b0\u1edbc, ngang 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c). V\u1ea3 m\u00f9a xu\u00e2n m\u00f9a h\u1ea1 nhi\u1ec1u t\u1ea1nh n\u1eafng, m\u00f9a thu m\u00f9a \u0111\u00f4ng nhi\u1ec1u m\u01b0a, c\u1edd n\u00ean l\u00e0m 2 l\u00e1, m\u1ed9t l\u00e1 b\u1eb1ng tr\u1eebu nam, m\u1ed9t l\u00e1 b\u1eb1ng v\u1ea3i, \u0111\u1ec1u m\u1ea7u v\u00e0ng, tu\u1ef3 th\u1eddi n\u00ean treo c\u00e1i n\u00e0o th\u00ec treo. C\u1ed9t c\u1edd c\u0169ng n\u00ean theo kh\u00ed h\u1eadu gi\u1ea3m b\u1edbt. (Ph\u00e0m g\u1eb7p ng\u00e0y ch\u00ednh ti\u1ebft Th\u00e1nh Th\u1ecd, ng\u00e0y ch\u00ednh ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc 1 ng\u00e0y, c\u00f9ng l\u00e0 ng\u00e0y d\u1ef1ng n\u00eau, ba ng\u00e0y t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, ng\u00e0y t\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, ng\u00e0y r\u1eb1m m\u1ed3ng m\u1ed9t, tr\u1eddi t\u1ea1nh th\u00ec treo c\u1edd tr\u1eebu m\u1ed9t l\u00e1t, r\u1ed3i thay c\u1edd v\u1ea3i ; h\u1eb1ng n\u0103m sau ng\u00e0y l\u1eadp thu, c\u1ed9t c\u1edd ph\u1ea3i b\u1ecf b\u1edbt \u0111o\u1ea1n tr\u00ean 6, 7 th\u01b0\u1edbc hay 8, 9, 10 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i m\u00f9a \u0111\u00f4ng sang m\u00f9a xu\u00e2n l\u1ea1i ch\u1eafp l\u00ean nh\u01b0 th\u1ee9c). Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea5n V\u0103n N\u0103ng v\u1ec1 Kinh, cho b\u1ed9 thu\u1ed9c hai v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ea5t, Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n sai \u0111i theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha gi\u1ea3m thu\u1ebf ru\u1ed9ng b\u1ecb tai h\u1ea1i cho huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh, tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, l\u1ea1i ho\u00e3n vi\u1ec7c \u0111\u00f2i n\u1ee3 th\u00f3c gi\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai ch\u00e2u Kh\u00e2m Li\u00eam t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng n\u01b0\u1edbc Thanh b\u1ecb \u0111\u00f3i, m\u1ed7i m\u1ed9t th\u1ea1ch (() Th\u1ea1ch : 10 \u0111\u1ea5u) g\u1ea1o gi\u00e1 \u0111\u1ebfn 4, 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Vua nghe tin, b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cB\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f9ng v\u1edbi hai ch\u00e2u Kh\u00e2m Li\u00eam gi\u00e1p gi\u1edbi m\u00e0 hi\u1ec7n nay gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh h\u01a1i r\u1ebb, b\u1ecdn con bu\u00f4n gi\u1ea3o ho\u1ea1t ch\u1eb3ng kh\u1ecfi b\u00e1n tr\u1ed9m \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i. V\u1eady d\u1ee5 cho th\u00e0nh th\u1ea7n ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 c\u00f3 th\u1ec3 v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3i nghi\u00eam s\u1ee9c kh\u00e1m x\u00e9t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai s\u1ee9 sang nh\u00e0 Thanh. Cho Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n l\u00e0m T\u1ea3 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 sung Ch\u00e1nh s\u1ee9 t\u1ea1 \u00e2n, Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Phan Huy Ch\u00fa l\u00e0m H\u1ed3ng l\u00f4 T\u1ef1 khanh v\u00e0 Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh sung gi\u00e1p \u1ea5t ph\u00f3 s\u1ee9, Cai b\u1ea1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, sung Ch\u00e1nh s\u1ee9 tu\u1ebf c\u1ed1ng (Hai l\u1ec5 c\u1ed1ng c\u00e1c n\u0103m T\u00e2n t\u1ef5 v\u00e0 \u1ea5t d\u1eadu), th\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169 l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, v\u00e0 Tri ph\u1ee7 Thu\u1eadn An l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nh\u00e2n l\u00e0m thi\u1ebfu Thi\u00eam s\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 ph\u1ee7 sung gi\u00e1p \u1ea5t ph\u00f3 s\u1ee9, sai ch\u1ebf th\u00eam d\u1ea5u ki\u1ec1m \u201cPh\u1ee5ng s\u1ee9\u201d b\u1eb1ng ng\u00e0 c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh hi\u1ec7p l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u1ee7 s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u01b0ng V\u0103n l\u00e0m Lang trung qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i t\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecf ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u00ecnh Thu\u1eadn ; \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Ho\u00e0ng B\u00ecnh l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc V\u0129nh Thanh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y h\u1ecdc tr\u00f2 \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn \u00edt, n\u00ean sai b\u1edbt \u0110\u1ed1c h\u1ecdc m\u00e0 \u0111\u1eb7t Gi\u00e1o th\u1ee5 ph\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u1ea5n quan ph\u00f2ng h\u1ecdc ch\u00ednh th\u00ec Tr\u1ea5n th\u1ea7n quy\u1ec1n gi\u1eef m\u00e0 kh\u1ea3o h\u1ea1ch nh\u01b0 l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u1eafc Ninh l\u00e0 \u0110o\u00e0n \u0110\u1ee9c Lu\u1eadn l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 qu\u1ea3n v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u1eafc Ninh.<\/p>\n\n\n\n<p>Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng d\u00e2ng s\u1edb t\u1ef1 h\u1eb7c m\u00ecnh xin gi\u1ea3i ch\u1ee9c. Vua giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh b\u1eaft h\u1ecfi. Qu\u1ea3ng n\u00f3i l\u00e0 v\u00ec c\u1edb b\u1ecb b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Tham tri Nguy\u1ec5n Khoa Minh s\u1ec9 nh\u1ee5c tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t. Vua cho l\u00e0 Qu\u1ea3ng c\u00f3 t\u00ednh n\u00f3ng c\u00e0n, gi\u00e1ng l\u00e0m h\u1ecdc ch\u00ednh, cho c\u00f9ng v\u1edbi gi\u00e1m sinh h\u1ecdc t\u1eadp, h\u1eb9n trong 1 n\u0103m n\u1ebfu bi\u1ebft \u0111\u1ed5i l\u1ed7i th\u00ec do gi\u00e1m th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 k\u00e9n d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u xin sai qu\u00e2n ch\u1edf \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb x\u00e2y th\u00e0nh. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh c\u00f2n thong th\u1ea3, m\u00e0 nay m\u00f9a \u0111\u00f4ng r\u00e9t m\u01b0\u1edbt, sao l\u1ea1i l\u00e0m nh\u1ecdc s\u1ee9c qu\u00e2n\u201d. Kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Ti\u1ebfn, \u00e1n ph\u1ee7 s\u1ee9 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0 Mai V\u0103n Ch\u00e2u v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 V\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u1ee9ng l\u00e0m \u00e1n ph\u1ee7 s\u1ee9 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eb7ng Tri huy\u1ec7n Th\u1ee5y Anh l\u00e0 L\u00ea Hu\u1ec7 l\u00e0m \u0111\u1ed3ng Tri ph\u1ee7 c\u1ea5p th\u00eam cho 50 quan ti\u1ec1n tu\u1ea5t. Hu\u1ec7 \u0111i b\u1eaft thu\u1ebf thi\u1ebfu \u1edf x\u00e3 Tr\u00e0 H\u1ed3i, g\u1eb7p c\u00f3 l\u00ednh b\u1ea3o Ho\u00e0ng \u0110\u01b0\u1eddng vu cho d\u00e2n l\u00e0 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i ti\u1ec1n, Hu\u1ec7 l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft tr\u1ecb, th\u1ee7 b\u1ea3o l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Giao h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y k\u1ebb ph\u1ea1m, \u1eadp \u0111\u00e1nh ch\u1ebft Hu\u1ec7. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua khen Hu\u1ec7 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebft th\u00e1o, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho t\u1eb7ng v\u00e0 tu\u1ea5t. Giao th\u00ec b\u1ecb l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Th\u00e1i B\u00ecnh l\u00e0 Mai V\u0103n \u0110i\u1ec3m v\u00ec ki\u1ec1m th\u00fac kh\u00f4ng nghi\u00eam ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh th\u0103ng th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh, Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang v\u00e0 th\u1ef1 T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ec1u l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai s\u1ee9 \u0111i ph\u00fang tang (vua tr\u01b0\u1edbc) v\u00e0 t\u1eb7ng bi\u1ebfu (vua m\u1edbi) n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam (Ph\u00fang vua tr\u01b0\u1edbc : s\u00e1p v\u00e0ng 300 c\u00e2n, \u0111\u01b0\u1eddng 6.500 c\u00e2n, l\u00e0 the, v\u1ea3i, l\u1ee5a m\u1ed7i th\u1ee9 100 t\u1ea5m. T\u1eb7ng vua m\u1edbi k\u1ef3 nam 2 c\u00e2n, nh\u1ee5c qu\u1ebf 3 c\u00e2n, l\u00e0 the 200 t\u1ea5m, l\u00e0 sa, l\u1ee5a, v\u1ea3i, \u0111\u1ec1u 100 t\u1ea5m ; cho vua th\u1ee9 hai k\u1ef3 nam, nh\u1ee5c qu\u1ebf \u0111\u1ec1u 1 c\u00e2n, l\u00e0 the 100 t\u1ea5m, l\u00e0 sa, l\u1ee5a, v\u1ea3i \u0111\u1ec1u 50 t\u1ea5m). L\u1ea5y Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 Bi\u1ec7n l\u00fd N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 sung Ch\u00e1nh s\u1ee9, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai nh\u1ea5t l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5 l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i Trung qu\u00e2n sung ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc vua c\u00f9ng b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n k\u00e9n l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u0111i s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. B\u1ecdn Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long v\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng xin sai hai s\u1ee9 b\u1ed9, m\u1ed9t b\u1ed9 \u0111i m\u1eebng, m\u1ed9t b\u1ed9 \u0111i ph\u00fang nh\u01b0 l\u1ec7 n\u0103m Gia Long. B\u1ecdn T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c cho r\u1eb1ng th\u00e1nh nh\u00e2n ch\u1ebf l\u1ec5 t\u1ea5t \u0111o t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi, tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 l\u00e0m, c\u1ed1t sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u1edbc kia ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c phong v\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ebfu tang n\u01b0\u1edbc ta c\u0169ng ch\u1ec9 sai m\u1ed9t s\u1ee9 g\u1ed3m l\u00e0m hai vi\u1ec7c, nay xin sai m\u1ed9t b\u1ed9 l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ed9i y\u1ebfn s\u00e0o \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0m Y\u1ebfn h\u1ed9, m\u1ed7i h\u1ed9 30 ng\u01b0\u1eddi, sai m\u1ed9 cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 (Nguy\u00ean s\u1ed1 tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 10 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9 th\u00eam 20 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf y\u1ebfn 19 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng). Tr\u1ea5n Thanh Hoa \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o gi\u00e1 8 ti\u1ec1n. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng hai th\u00e1ng 11 v\u00e0 th\u00e1ng 12 \u1edf tr\u1ea5n l\u1ea5y ti\u1ec1n m\u00e0 c\u1ea5p (1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o chi\u1ebft c\u1ea5p 1 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u00e1o r\u00e9t.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n man c\u00e1c ch\u00e2u V\u0103n B\u00e0n, Thu\u1ef7 V\u0129, Tr\u1ea5n Y\u00ean tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 sau khi L\u00fd Khai Ba l\u00e0m lo\u1ea1n tr\u1ed1n \u0111i, tuy \u0111\u00e3 v\u1ec1 d\u1ea7n, nh\u01b0ng thu\u1ebf tr\u1ed1n thi\u1ebfu ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 n\u1ed9p b\u00f9, xin cho t\u1ea1m ho\u00e3n\u201d. Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n, tha cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 th\u1ee9 t\u1ef1 chia c\u1ea5p ru\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9u ph\u1ea7n cho c\u00e1c c\u1ea5m binh, tinh binh c\u00f9ng quan vi\u00ean t\u1eed v\u00e0 t\u1ea1p l\u01b0u (Ph\u00e0m ch\u1ee9c s\u1eafc th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec th\u1ee9 t\u1ef1 v\u1eabn theo ph\u1ea9m c\u1ea5p, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u0103n h\u00e0n quy\u1ec1n sai th\u00ec \u1edf d\u01b0\u1edbi v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i c\u00e1c ty c\u1ee7a b\u1ed9 vi\u1ec7n dinh tr\u1ea5n ; quan vi\u00ean t\u1eed c\u1ee7a quan t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, sinh \u0111\u1ed3, th\u1ee7 h\u1ee3p \u1edf nh\u00e0 c\u00f9ng \u0111\u1ec1 l\u1ea1i quy\u1ec1n sai, l\u1ea1i \u1edf d\u01b0\u1edbi n\u1eefa, m\u00e0 \u0111\u1ec1u \u1edf tr\u00ean binh l\u00ednh, th\u00f4ng l\u1ea1i ch\u00ednh sai, quan vi\u00ean t\u1eed c\u1ee7a quan t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, l\u1ea1i \u1edf sau binh l\u00ednh).<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng quan ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1o ch\u1ee9c c\u00f3 m\u1eb9 k\u1ebf ch\u1ebft, n\u1ebfu l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng m\u00e0 l\u1ea1i con m\u1ed9t v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 k\u1ebf l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 con, th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 v\u1ec1 \u0111\u1ec3 l\u00e0m tang, h\u1ea1n cho 9 th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XXX<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1p th\u00e2n, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 (1824), m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11, truy t\u1eb7ng Tri\u1ec1u ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 \u0110\u00f4 long b\u00e1 Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc T\u1ee9 (\u00f4ng t\u1ed5 n\u0103m \u0111\u1eddi c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu) l\u00e0m Trung thu\u1eadn \u0111\u1ea1i phu T\u00e1n tr\u1ecb do\u00e3n H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, th\u1ee5y l\u00e0 Uy\u00ean m\u1ee5c, v\u1ee3 c\u1ea3 (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) l\u00e0m Cung nh\u00e2n, th\u1ee5y l\u00e0 Trang \u00fd, Tri\u1ec1u li\u1ec7t \u0111\u1ea1i phu t\u01b0\u1edbng s\u0129 lang Vinh l\u1ed9c t\u1eed Tr\u1ea7n V\u0103n Thu\u1eadt (\u00f4ng t\u1ed5 b\u1ed1n \u0111\u1eddi c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu) l\u00e0m Trung ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu T\u01b0 tri thi\u1ebfu khanh Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh, th\u1ee5y l\u00e0 \u0110\u00f4n nh\u00e3, v\u1ee3 c\u1ea3 l\u00e0 L\u00ea th\u1ecb l\u00e0m Th\u1ee5c nh\u00e2n, th\u1ee5y Trinh Thu\u1eadn (t\u1ed5 ba \u0111\u1eddi c\u1ee7a h\u1ecd Tr\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng). L\u1ea1i truy t\u1eb7ng v\u1ee3 l\u1ebd c\u1ee7a L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Gia b\u00ecnh h\u1ea7u Tr\u1ea7n M\u1eadu Qu\u1ebf (\u00f4ng t\u1ed5 hai \u0111\u1eddi c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu) l\u00e0 L\u00ea th\u1ecb l\u00e0m Nh\u1ecb ph\u1ea9m phu nh\u00e2n, th\u1ee5y Thu\u1ea7n T\u0129nh v\u00e0 Tr\u1ea7n th\u1ecb l\u00e0m Nh\u1ecb ph\u1ea9m phu nh\u00e2n, th\u1ee5y Nhu M\u1eabn (Gia b\u00ecnh h\u1ea7u c\u00f3 4 ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 l\u1ebd, hai ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p v\u00ec ng\u00e0y c\u00f2n \u1edf b\u1ed9 v\u00e2ng l\u1eddi vua d\u1ee5 t\u1eadn m\u1eb7t m\u00e0 l\u00e0m nh\u1ea7m phi\u1ebfu vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, ph\u1ea3i ph\u1ea1t, nh\u00e2n th\u1ebf vua s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay ph\u00e0m l\u1eddi \u0111i\u1ec7n d\u1ee5 c\u1ee7a vua n\u00ean nghe cho r\u00f5 r\u00e0ng, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u nghi ng\u1ea1i th\u00ec t\u00e2u l\u1ea1i, n\u1ebfu khinh su\u1ea5t th\u1ea3o b\u1eady \u0111\u1ebfn n\u1ed7i sai l\u1ea7m th\u00ec giao nghi\u00eam ngh\u1ecb\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Oai v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n \u0110\u1ea1t l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n An l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Oai v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u1ec3 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn T\u00e1 l\u00e0m ph\u00f3 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Cung v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00e2m l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u00e2n v\u00f5 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u00fac l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5, Cai c\u01a1 v\u1ec7 Trung v\u00f5 l\u00e0 Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc C\u01b0u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 l\u00e0 Chu V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00e0i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5, Cai c\u01a1 v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 t\u1ea3 nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p l\u00e0m xong, sai quan b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh nghi ch\u00fa d\u00e2ng l\u00ean. Ng\u00e0y Nh\u00e2m th\u00ecn, vua \u0111\u1ed9i m\u0169 c\u1eedu long, m\u1eb7c \u00e1o b\u00e0o v\u00e0ng th\u1eaft \u0111ai ng\u1ecdc ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Trung Ho\u00e0 ; c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c k\u00ednh ch\u1edd \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. B\u1ecdn T\u1ed5ng t\u00e0i Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c b\u01b0ng h\u00f2m v\u00e0ng \u0111\u1ef1ng Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p \u0111\u1eb7t v\u00e0o long \u0111\u00ecnh, v\u00e0 h\u00f2m b\u1ea1c \u0111\u1ef1ng Ho\u00e0ng t\u1eed ph\u1ed5 \u0111\u1eb7t v\u00e0o th\u1ec3 \u0111\u00ecnh. Nghi tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 nh\u00e3 nh\u1ea1c \u0111i tr\u01b0\u1edbc, r\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ho\u00e0ng th\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c quan qu\u1ef3 \u0111\u00f3n. N\u1ed9i th\u1ea7n b\u01b0ng d\u00e2ng, vua gi\u1edf xem r\u1ed3i \u0111\u1eb7t c\u1ea5t \u1edf ch\u00ednh gi\u1eefa \u0111i\u1ec7n ; b\u1ea3n ph\u00f3 th\u00ec c\u1ea5t \u1edf Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n. Th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb T\u1ed5ng t\u00e0i tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn b\u1ecdn \u0110\u1eb1ng l\u1ee5c b\u1ea1c v\u00e0 sa theo th\u1ee9 b\u1eadc, l\u1ea1i sai v\u1ec1 S\u1eed qu\u00e1n so\u1ea1n ti\u1ebfp T\u00f4n th\u1ea5t ph\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00edn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb t\u00e2u r\u1eb1ng ru\u1ed9ng quan \u0111i\u1ec1n \u1edf t\u1ed5ng B\u00e1i \u00c2n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Minh Linh) m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p th\u00f3c minh xu\u00e2n v\u00e0 th\u00f3c tr\u1eafng v\u00e0o Kinh (th\u00f3c minh xu\u00e2n 80 h\u1ed9c 20 th\u0103ng, th\u00f3c tr\u1eafng 368 h\u1ed9c 9 th\u0103ng 6 c\u00e1p 3 th\u01b0\u1ee3c), v\u1eeba r\u1ed3i v\u00ec m\u1ea5t m\u00f9a b\u1ecf thi\u1ebfu nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 sai theo s\u1ed1 th\u00f3c chi\u1ebft n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n v\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c H\u00ecnh b\u1ed9. Tr\u01b0\u1edbc kia \u00e1n m\u1ea1ng L\u00ea V\u0103n Tri\u1ec7u, b\u1ecdn B\u00e1 Nh\u00e2n qu\u00e1 nghe l\u1eddi ty thu\u1ed9c trong b\u1ed9 m\u00e0 m\u1edf bu\u1ed9c t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi n\u00ean ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c ; sau khi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i, k\u1ebb ph\u1ea1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e2n nh\u1eadn t\u1ed9i, t\u00ecnh oan c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u1eed B\u1ed9c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cKh\u00f3 kh\u0103n thay vi\u1ec7c x\u1eed \u0111o\u00e1n h\u00ecnh \u00e1n. Tr\u01b0\u1edbc kia n\u1ebfu ta ch\u1eb3ng x\u00e9t k\u1ef9, c\u1ee9 theo l\u1eddi b\u1ed9 b\u00e0n, th\u00ec V\u0103n Th\u00e2n l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi m\u00e0 ng\u1eadm oan nh\u01b0&nbsp; T\u1eed B\u1ed9c c\u0169ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00edt. M\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thu th\u1ea9m, \u0111\u00e3 sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n duy\u1ec7t k\u1ef9, l\u1ea1i khi\u1ebfn Thi\u00eam s\u1ef1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u0111\u1ec3 cho r\u1ed9ng \u00fd ki\u1ebfn nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, tr\u1eabm l\u1ea1i t\u1ef1 ki\u1ec3m duy\u1ec7t, ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf th\u00f4i\u201d. \u0110\u1ebfn khi \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n tr\u01b0\u1edbc sau l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n gi\u00e1ng b\u1ed1n c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i, Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean d\u1ef1 vi\u1ec7c \u1ea5y \u00edt ng\u00e0y, gi\u00e1ng hai c\u1ea5p l\u01b0u. Vua th\u1ea5y b\u1ecdn B\u00e1 Nh\u00e2n sau khi b\u1ecb l\u1ed7i bi\u1ebft c\u1ea3m kh\u00edch m\u00e0 lo h\u0103ng h\u00e1i t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, n\u00ean gia \u00e2n cho B\u00e1 nh\u00e2n gi\u00e1ng ba c\u1ea5p, B\u00e1 Ki\u00ean gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, \u0111\u1ec1u cho v\u1eabn bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Ph\u1ea1m Gia T\u1ee9 l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh, th\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 T\u00f4 Danh Ho\u1ea3ng l\u00e0m Tham hi\u1ec7p H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u00f3ng 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n h\u1ea3i v\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi H\u1eefu th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y Th\u1ed1ng qu\u1ea3n m\u01b0\u1eddi c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Trung qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n S\u00e1ch quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n c\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m th\u00ec g\u1ed9p k\u00ea nh\u1eefng \u00e1n sung qu\u00e2n, l\u01b0u, tr\u1ea3m, gi\u1ea3o c\u00f9ng l\u00e0 gi\u00e1ng, c\u00e1ch, th\u01b0\u1edfng, ph\u1ea1t, l\u00e0m b\u1ea3n \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn b\u1ed9, g\u1ed3m v\u1edbi c\u00e1c \u00e1n \u1edf Kinh l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean. Tr\u1ed9m ngh\u0129 quan b\u1ecb gi\u00e1ng c\u00e1ch, v\u0103n th\u00ec do b\u1ed9 L\u1ea1i, v\u00f5 th\u00ec do b\u1ed9 Binh, l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n v\u00e0ng b\u1ea1c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 H\u1ed9, th\u1ebf m\u00e0 nay l\u1ea1i do b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0m c\u1ea3, th\u00ec s\u1ef1 ch\u01b0a \u0111\u00fang l\u00fd. Giao xu\u1ed1ng l\u1ee5c b\u1ed9 b\u00e0n, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1ee5c b\u1ed9 m\u1ed7i b\u1ed9 \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u1ea7n vi\u1ec7c ri\u00eang, m\u00e0 b\u1ed9 H\u00ecnh l\u1ea1i l\u00e0 ch\u1ed7 nh\u00f3m h\u1ecdp nh\u1eefng \u00e1n ki\u1ec7n t\u1ee5ng, v\u00ed l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c ph\u00e2n x\u1eed gi\u00e1ng c\u00e1ch th\u00ec hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 t\u00e2u, tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i l\u1ec7 cu\u1ed1i n\u0103m l\u00e0m s\u00e1ch chung, c\u00f2n s\u1ed5 s\u00e1ch v\u1ec1 v\u00e0ng th\u00f3c ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u00ec b\u1ed9 H\u1ed9 ch\u1ec9 c\u1ee9 theo vi\u1ec7c thu n\u1ed9p chi ti\u00eau m\u1ed9t n\u0103m, \u0111\u1ee7 hay thi\u1ebfu c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f9ng l\u00e0m v\u1edbi b\u1ed9 H\u00ecnh. Xin v\u1eabn theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ea1i khi\u00eau tuy\u1ec3n (k\u00e9n ch\u1ecdn) gi\u00e1m sinh Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m \u0111\u1ec3 chia b\u1ed5 Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o c\u00e1c huy\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n cho n\u0103m ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng th\u1ea7n trung h\u01b0ng l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n v\u00e0 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cb\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta v\u1ea5t v\u1ea3 g\u00e2y d\u1ef1ng, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u1ea3m t\u00ecnh g\u1eb7p g\u1ee1 gi\u00f3 m\u00e2y, \u0111em h\u1ebft s\u1ee9c kho\u1ebb tr\u00ed kh\u00f4n gi\u00fap n\u00ean m\u01b0u to, d\u1ef1ng th\u00e0nh nghi\u1ec7p l\u1edbn, c\u00f4ng th\u1ef1c v\u0129 \u0111\u1ea1i. Sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, m\u00f4ng \u01a1n s\u00e1ng su\u1ed1t, x\u00e9t r\u00f5 c\u00f4ng lao, \u0111\u00e3 l\u1ec5 m\u1ea1o long tr\u1ecdng, l\u1ea1i t\u01b0\u1edbc v\u1ecb t\u00f4n s\u00f9ng, v\u00e0 truy phong cho \u00f4ng cha, t\u1eadp \u1ea5m cho con ch\u00e1u, \u01a1n \u0111i\u1ec3n th\u1ef1c \u0111\u00e3 r\u1ea5t h\u1eadu. Tr\u1eabm ngh\u0129 c\u00f3 c\u00f4ng l\u1edbn \u1ea5y, th\u00ec b\u00e1o \u0111\u00e1p ph\u1ea3i l\u00e2u d\u00e0i. V\u1eady c\u1ea5p cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 100 m\u1eabu ru\u1ed9ng t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam 60 m\u1eabu, ban cho s\u1eafc th\u01b0 \u0111\u1ec3 con ch\u00e1u \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c thu t\u00f4 m\u00e0 cung vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e1i \u0111\u1ed5ng l\u00fd vi\u1ec7c thanh tra t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng l\u1ea7u \u201cNh\u1eadt nh\u1eadt t\u00e2n\u201d (\u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111i\u1ec7n Cao Minh trung ch\u00ednh), g\u1ea7n \u201cQu\u00e2n t\u1eed hi\u00ean\u201d (\u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng l\u1ea7u).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 An L\u1ed7 ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Ch\u1ea5n \u0111\u00f3n xa gi\u00e1 d\u00e2ng th\u01b0, xin \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh l\u1ea5y \u0111\u1ea5t L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 n\u00f3i ng\u00f4ng cu\u1ed3ng. Vua li\u1ec1n sai \u0111\u1ed1t th\u01b0 \u0111i, ngh\u0129 Ch\u1ea5n \u0111\u00e3 gi\u00e0, kh\u00f4ng n\u1ee1 l\u00e0m t\u1ed9i, giao cho ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 1 th\u00e1ng r\u1ed3i tha. Nh\u00e2n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay n\u1ebfu c\u00f2n b\u00e0y t\u00e2u ng\u00f4ng cu\u1ed3ng n\u1eefa th\u00ec s\u1ebd l\u1ea5y lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i, kh\u00f4ng tha n\u1eefa, \u0111\u1ec3 r\u0103n th\u00f3i khinh b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd. Vua \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eebng, t\u1eeb \u0111\u1ea5y h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u1eddng. Tr\u01b0\u1edbc sai b\u1ed9 L\u1ec5 so\u1ea1n kh\u00fac nh\u1ea1c Th\u00e1nh th\u1ecd ti\u1ebft (10 ch\u01b0\u01a1ng) sai nh\u1ea1c sinh di\u1ec5n t\u1eadp, ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y v\u00e2ng m\u1ec7nh Th\u00e1i h\u1eadu truy\u1ec1n th\u00f4i. B\u1ed9 th\u1ea7n l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft h\u00e1t m\u1eebng l\u00e0 l\u00f2ng th\u00e0nh t\u00f4n k\u00ednh c\u1ee7a t\u00f4i con, xin t\u1eeb sau chi\u1ebfu l\u1ec7 hi\u1ebfn m\u00faa\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf m\u00e2y n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Man hai ngu\u1ed3n \u00d4 Giang, C\u1ed5 L\u00e2m \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 (Ngu\u1ed3n \u00d4 Giang m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 40.000 s\u1ee3i, ngu\u1ed3n C\u1ed5 L\u00e2m m\u1ed7i n\u0103m 20.000 s\u1ee3i).<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, v\u00e0 d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng g\u1ed7 c\u1ea5p cho v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb x\u1eed gi\u1ea3o giam h\u1eadu. Tu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m b\u1ea3o h\u1ed9, ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p tin, \u0111\u1ebfn khi v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p th\u01b0\u1eddng c\u00f3 \u0111i l\u1ea1i qu\u00e0 c\u00e1p th\u0103m h\u1ecfi, g\u1eb7p c\u00f3 th\u00f4ng ng\u00f4n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ch\u00e2n v\u00ec vi\u1ec7c t\u01b0 sang Ch\u00e2n L\u1ea1p, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t b\u1eaft, nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 c\u1ee7a vua Phi\u00ean g\u1eedi cho Tu\u00e2n. Duy\u1ec7t \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 xin l\u1ea5y lu\u1eadt giao th\u00f4ng n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i m\u00e0 x\u1eed. Tu\u00e2n b\u00e8n ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0m s\u1eafc c\u1ea5p cho b\u00e1ch th\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u00e2u ch\u01b0a xong, v\u1eddi b\u1ecdn Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m th\u1ea7n c\u00f3 y\u00ean s\u1edf th\u00ec d\u00e2n m\u1edbi \u1edf y\u00ean, cho n\u00ean tr\u1eabm m\u1edbi n\u1ed1i ng\u00f4i li\u1ec1n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu phong t\u1eb7ng th\u1ea7n k\u1ef3 c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 n\u0103m n\u0103m r\u1ed3i m\u00e0 b\u1ecdn khanh \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 nh\u01b0 th\u1ebf, sao \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd t\u01b0\u1edfng nh\u1edb b\u00e1ch th\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eady h\u1eb9n \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y c\u1ea5t \u1ea5n l\u00e0 ph\u1ea3i c\u1ea5p h\u1ebft. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt vi ch\u1ebf \u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean nh\u00e0 T\u1ea3 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m \u0111i\u1ec7n V\u00f5 Hi\u1ec3n, nh\u00e0 H\u1eefu ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m \u0111i\u1ec7n V\u0103n Ninh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ednh b\u1ea3o An N\u1eabm tr\u1ea5n Thanh Hoa m\u01b0\u1ee3n vi\u1ec7c \u0111i c\u00f4ng sai m\u00e0 \u0103n c\u01b0\u1edbp, Th\u1ee7 b\u1ea3o l\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd L\u00ea V\u0103n H\u00f9ng v\u00ec t\u1ed9i dung n\u1ea1p c\u00f4n \u0111\u1ed3 ph\u1ea3i t\u1ed9i ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf th\u00fa s\u1edf Ai Lao \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12 trong kinh k\u1ef3 gi\u00e1 g\u1ea1o h\u01a1i cao. Vua ngh\u0129 th\u1ee3 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Kinh, ho\u1eb7c c\u00f3 thi\u1ebfu th\u1ed1n, sai b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng xa g\u1ea7n, c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u \u00edt, ph\u00e1t ti\u1ec1n kho theo b\u1eadc c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua h\u1ecfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng nh\u00e2n d\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh, \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cL\u00faa chi\u00eam m\u1ea5t m\u00f9a, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00f3i k\u00e9m, nh\u1edd \u01a1n ph\u00e1t ch\u1ea9n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1ebft \u0111\u00f3i ; v\u1ee5 m\u00f9a n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 g\u1ea1o v\u1eabn k\u00e9m l\u00e0 v\u00ec l\u00faa v\u1ee5 m\u00f9a \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 b\u00f9 v\u1ee5 chi\u00eam m\u1ea5t th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi c\u00e1c c\u01a1 m\u1ed9 binh \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7 \u0111\u1ebfn Kinh (C\u01a1 Hi\u1ec7u ngh\u0129a,<\/p>\n\n\n\n<p>2 c\u01a1 Thanh Hoa, 3 c\u01a1 B\u1eafc Thu\u1eadn, 3 c\u01a1 An Thu\u1eadn).<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t mua \u0111\u00e1 n\u00fai x\u00e2y th\u00e0nh, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y, xin l\u1ea5y g\u1ea1ch thay v\u00e0o th\u00ec vi\u1ec7c ch\u00f3ng xong\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Ph\u00fa L\u00e3ng Sa sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em qu\u1ed1c th\u01b0 v\u00e0 ph\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u1ebfn xin th\u00f4ng hi\u1ebfu. T\u00e0u \u0111\u1ebfn \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Ph\u00fa L\u00e3ng Sa c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Anh C\u00e1t L\u1ee3i th\u00f9 nhau. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc n\u01b0\u1edbc Anh C\u00e1t L\u1ee3i nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng l\u1ec5, tr\u1eabm \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn, nay ch\u1eb3ng l\u1ebd l\u1ea1i cho Ph\u00fa L\u00e3ng Sa th\u00f4ng hi\u1ebfu ! Song ngh\u0129 khi \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u b\u00f4n b\u00e1 t\u1eebng sai Anh du\u1ec7 Th\u00e1i t\u1eed sang n\u01b0\u1edbc h\u1ecd, c\u0169ng c\u00f3 \u01a1n c\u0169, n\u1ebfu v\u1ed9i c\u1ef1 tuy\u1ec7t th\u00ec ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd m\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi xa\u201d. Li\u1ec1n sai l\u00e0m th\u01b0 c\u1ee7a Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho m\u00e0 khi\u1ebfn v\u1ec1. Qu\u1ed1c th\u01b0 c\u00f9ng l\u1ec5 v\u1eadt th\u00ec kh\u00f4ng cho tr\u00ecnh d\u00e2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean ch\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u1ed1m, v\u00ec nh\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ti\u1ec1n, t\u00e2u xin l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 n\u0103m sau. Vua \u0111\u1eb7c \u00e2n cho ti\u1ec1n 1.000 quan, g\u1ea1o 1.000 ph\u01b0\u01a1ng, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u1ea1i n\u00ean cho tr\u1eabm bi\u1ebft, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed1i v\u1edbi khanh kh\u00f4ng ti\u1ebfc \u0111\u00e2u\u201d. \u0110\u1ebfn khi b\u1ec7nh n\u1eb7ng, sai th\u1ecb v\u1ec7 th\u0103m h\u1ecfi m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ea5y l\u1ea7n. \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean c\u1ed1 g\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m t\u1edd t\u1ea5u r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc th\u1edd Ti\u00ean \u0111\u1ebf, g\u1ecdi c\u00f3 ch\u00fat kh\u00f3 nh\u1ecdc nh\u1ecf m\u1ecdn. T\u1eeb Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n nhi\u1ec1u m\u00e0 ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn b\u1ecb m\u1ed9t th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p ch\u00fat \u0111\u1ec9nh. Nay l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u1ed9i \u01a1n s\u0103n s\u00f3c tr\u00f4ng nom, th\u1ea7n c\u1ea3m k\u00edch kh\u00f4n xi\u1ebft\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ee9c Xuy\u00ean tu\u1ed5i \u0111\u00e3 gi\u00e0 y\u1ebfu m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 ch\u00ed da ng\u1ef1a b\u1ecdc th\u00e2y, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00f2n lo g\u00ec\u201d. \u0110\u1ebfn nay ch\u1ebft, vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ee9c Xuy\u00ean l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trung d\u0169ng th\u1eadt th\u00e0, gi\u00fap \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta d\u1eb9p y\u00ean lo\u1ea1n l\u1ea1c, \u0111\u1ebfn khi th\u1edd tr\u1eabm th\u00ec k\u00ednh gi\u1eef ti\u1ebft b\u1ec1 t\u00f4i, ch\u1eb3ng ng\u1edd m\u1eafc b\u1ec7nh h\u01a1n tu\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng kh\u1ecfi. Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi k\u1ef3 c\u1ef1u, n\u00f3i c\u00e0ng r\u01a1i l\u1ec7\u201d. B\u00e8n truy t\u1eb7ng Th\u00e1i ph\u00f3, th\u1ee5y Trung d\u0169ng. Cho h\u01a1n 30 t\u1ea5m g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u00e0 nhi\u1ec5u, 3.000 quan ti\u1ec1n, ngh\u1ec9 ch\u1ea7u 3 ng\u00e0y, sai quan t\u1ee9 t\u1ebf. Ng\u00e0y \u0111\u01b0a \u0111\u00e1m l\u1ea1i ngh\u1ec9 ch\u1ea7u 1 ng\u00e0y, sai quan t\u1ee9 t\u1ebf, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho 1.000 l\u00ednh v\u00e0 10 th\u1edbt voi \u0111i \u0111\u01b0a \u0111\u00e1m. Cho th\u00eam 1.400 quan ti\u1ec1n, 1.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, c\u1ea5p cho 10 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu. Con trai \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ee9c H\u1ed3 l\u1ea5y Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa Ng\u1ecdc Nguy\u1ec7t, b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 tang, cho r\u1eb1ng lu\u1eadt l\u1ec7 qu\u1ed1c tri\u1ec1u v\u1ec1 ch\u1ebf ph\u1ee5c th\u00ec con d\u00e2u \u0111\u1ec3 tang cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng 3 n\u0103m, m\u1eb7c \u00e1o s\u1ed5 g\u1ea5u, \u0111\u1ea5y l\u00e0 n\u00f3i l\u1ec5 th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a quan d\u00e2n, c\u00f2n nh\u01b0 con g\u00e1i thi\u00ean t\u1eed g\u1ea3 xu\u1ed1ng cho con ch\u01b0 h\u1ea7u \u0111\u1ec3 tang cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng th\u1ebf n\u00e0o, trong lu\u1eadt kh\u00f4ng ch\u00e9p ; nh\u01b0ng x\u00e9t s\u00e1ch Nghi l\u1ec5 c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u00e9p con d\u00e2u \u0111\u1ec3 tang cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng m\u1eb7c \u00e1o b\u1eb1ng g\u1ea5u 1 n\u0103m, Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa ngh\u0129 n\u00ean theo l\u1ec5 \u1ea5y m\u00e0 \u0111\u1ec3 tang. Vua nghe theo.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fd l\u1ee5c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Th\u1ecbnh \u1ed1m ph\u1ea3i mi\u1ec5n ch\u1ee9c. L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c V\u0129nh Thanh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o Quang Ho\u00e1 gi\u00e1p gi\u1edbi Ch\u00e2n L\u1ea1p, ngo\u00e0i ti\u1ebfp Thu\u1eadn Th\u00e0nh, tr\u00ean th\u00f4ng Ai Lao, \u0111\u1ea5t \u1ea5y r\u1ea5t l\u00e0 quan y\u1ebfu, ng\u00e0y nay y\u00ean \u1ed5n ch\u00ednh n\u00ean ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc, xin l\u01b0\u1ee3ng tr\u00edch d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn k\u00e9n b\u1ed5 v\u00e0o c\u01a1 Phi\u00ean B\u00ecnh h\u1eadu 50 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m hai \u0111\u1ed9i Phi\u00ean v\u00f5 \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ea5t h\u1ee3p nhau, ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Nghi, K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110\u00e0m, K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay l\u00faa m\u00f9a c\u00e1c tr\u1ea5n trong h\u1ea1t th\u00e0nh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c duy c\u00f3 6 huy\u1ec7n T\u1ee9 K\u1ef3, V\u0129nh L\u1ea1i, Ti\u00ean Minh, Kim Th\u00e0nh, An L\u00e3o tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 huy\u1ec7n Th\u1ee5y Anh tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n bi\u1ec3n, m\u00f9a thu h\u1ea1n n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n kh\u00f4ng c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 ch\u1ed7 c\u1ea5y th\u00ec l\u00faa c\u0169ng k\u00e9m\u201d. Vua sai l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m thu\u1ebf t\u00f4.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u1eeb ch\u1ebft ; cho m\u1ed9t c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng v\u00e0 150 quan ti\u1ec1n. L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t t\u00e2u h\u1ea1ch vi\u00ean nh\u00e2n c\u00e1c nha v\u0103n v\u00f5 thu\u1ed9c th\u00e0nh c\u00f3 k\u1ebb v\u00e0o ng\u1ea1ch m\u1ed9t c\u00e1ch m\u1eadp m\u1edd, c\u00f3 k\u1ebb b\u1ecf ng\u1ea1ch m\u00e0 tr\u1ed1n. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e2n bi\u1ec7t b\u1ed5 sung, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u00e8n k\u00e9m th\u00ec th\u1ea3i b\u1ecf \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh bi\u00ean c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m t\u1ed9i sung qu\u00e2n v\u00e0 t\u1ed9i l\u01b0u ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111\u1ebfn th\u00e0nh l\u00e0m \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c 9 \u0111\u1ed9i (462 ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean l\u00e0m 9 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n 16 ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u l\u00e0m \u0111\u1ed9i th\u1ee9 10), c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, theo th\u00e0nh sai ph\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh ng\u1ecd, sai Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng c\u00f9ng c\u00e1c ph\u1ea9m quan t\u00f4n th\u1ea5t chia \u0111i l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1c l\u0103ng. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p th\u00ec l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea3o m\u1ed9 ; n\u0103m ngo\u00e1i v\u00ec g\u1eb7p gi\u00f3 m\u01b0a n\u00ean theo c\u1ed5 l\u1ec5 \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y ti\u1ebft Thanh minh. Song ngh\u0129 t\u1ea3o m\u1ed9 th\u00e1ng ch\u1ea1p l\u00e0 t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u0111\u00e3 l\u00e2u, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ed5i b\u1ecf. T\u1eeb nay c\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p th\u00ec Kh\u00e2m Thi\u00ean gi\u00e1m ch\u1ecdn ng\u00e0y r\u1ed3i do b\u1ed9 t\u00e2u xin sai quan l\u00e0m l\u1ec5. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y Thanh minh tr\u1eabm v\u1eabn th\u00e2n \u0111\u1ebfn y\u1ebft l\u0103ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u1ed1ng ch\u1ebf Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n V\u0169 Kh\u1ed1, Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung Nguy\u1ec5n V\u0103n Khoa l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1edbt ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ninh B\u00ecnh, v\u00ec s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 Ninh B\u00ecnh \u00edt \u1ecfi n\u00ean b\u1edbt.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 chia ban cho c\u00e1c T\u01b0 v\u1ee5, T\u01b0 kh\u1ed1, Th\u01b0 l\u1ea1i \u1ee9ng tr\u1ef1c \u1edf l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5. H\u1eb1ng n\u0103m g\u1eb7p ng\u00e0y Sinh ng\u00e0y K\u1ef5, ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, ti\u1ebft Thanh minh, ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng ng\u00e0y t\u1ea3o m\u1ed9, ph\u1ea3i h\u1ecdp \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ch\u1ea7u h\u1ea7u, c\u00f2n ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u00ec chia l\u00e0m hai ban, m\u1ed9t ban \u1ee9ng tr\u1ef1c m\u1ed9t ban v\u1ec1 b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 cho kh\u00f3 nh\u1ecdc thong th\u1ea3 \u0111\u1ec1u nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd d\u1eadu, t\u1ebf H\u1ee3p h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u1ec5n thu\u1ef7 qu\u00e2n. Vua ng\u1ef1 xem. Th\u01b0\u1edfng cho qu\u1ea3n l\u0129nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng h\u01a1n 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, cho binh l\u00ednh 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i Trung h\u1ea7u, T\u1ea3 h\u1ea7u, H\u1eefu h\u1ea7u, Trung h\u1ea7u nh\u1ea5t dinh Th\u1ea7n c\u01a1 di\u1ec5n b\u1eafn s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n, chia l\u00e0m ba h\u1ea1ng \u01b0u b\u00ecnh th\u1ee9 \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0110\u1ecbnh Th\u00e0nh kh\u1ed1 \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0m \u0110\u1ecbnh Th\u00e0nh th\u01b0\u01a1ng, An Nh\u1ea5t thuy\u1ec1n l\u00e0m An Nh\u1ea5t \u0111\u1ed9i, An D\u1ee5 kh\u1ed1 l\u00e0m An D\u1ee5 th\u01b0\u01a1ng, An Tam thuy\u1ec1n l\u00e0m An Tam \u0111\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c quy\u1ec1n l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 b\u1ed1n c\u01a1 Hi\u1ec7u thu\u1eadn \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m \u0111em 200 qu\u00e2n h\u1ed9 t\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ebfn Kinh. Th\u01b0\u1edfng cho H\u1eefu T\u00e2m 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, cho binh l\u00ednh 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ee8ng Ho\u00e0 c\u00f4ng <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_M%E1%BB%B9_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng\">M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng<\/a> c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n l\u00e0m th\u01b0\u1eddng d\u00e2n. M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 con trai c\u1ea3 c\u1ee7a Anh du\u1ec7 Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_C%E1%BA%A3nh\">Nguy\u1ec5n Ph\u00fac C\u1ea3nh<\/a>]. Tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2m d\u1eadt, th\u00f4ng gian v\u1edbi m\u1eb9 \u0111\u1ebb l\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BB%91ng_Th%E1%BB%8B_Qu%E1%BB%B3nh\">T\u1ed1ng Th\u1ecb Quy\u00ean<\/a> [\u5b8b\u6c0f\u6d93]. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u k\u00edn. Vua sai b\u1eaft Th\u1ecb Quy\u00ean giao cho V\u0103n Duy\u1ec7t d\u00ecm ch\u1ebft m\u00e0 c\u1ea5m M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea7u h\u1ea7u. \u0110\u1ebfn nay M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i l\u00e0 c\u00f3 b\u1ec7nh, xin n\u1ed9p tr\u1ea3 s\u00e1ch \u1ea5n v\u00e0 xin mi\u1ec5n l\u00e0m th\u1ee9 nh\u00e2n, v\u1ec1 \u1edf nh\u00e0 ri\u00eang. Vua v\u1eddi c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00e0o b\u00e0n, b\u00e8n y cho. (H\u1ec7 M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng ghi ph\u1ee5 v\u00e0o sau T\u00f4n th\u1ea5t ph\u1ea3).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cCon vi\u00ean quan ph\u1ea3i c\u00e1ch T\u1ed1ng V\u0103n Kh\u01b0\u01a1ng l\u00e0 K\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m th\u1ee5 h\u00e0m Ph\u1ee5ng \u00e2n u\u00fd, xin xu\u1ed1ng ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t. Giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n, cho r\u1eb1ng con ch\u00e1u quan vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m l\u00e0 v\u00ec \u00f4ng cha c\u00f3 c\u00f4ng, nay cha \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch th\u00ec con c\u00f2n t\u1eadp \u1ea5m v\u00e0o \u0111\u00e2u, c\u00e1i h\u00e0m \u1ea5m th\u1ee5 c\u1ee7a K\u1ebf xin n\u00ean \u0111\u00f2i l\u1ea1i, n\u1ebfu sau Kh\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c th\u00ec K\u1ebf m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba \u1ea5m nh\u01b0 c\u0169\u201d. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong kinh k\u1ef3 m\u01b0a. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u00f9a xu\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u lo h\u1ea1n, xu\u00e2n n\u00e0y l\u1ea1i h\u1ea1n qu\u00e1. V\u00e0o m\u00f9a thu c\u0169ng c\u00f3 khi \u00edt m\u01b0a, th\u00e1ng ch\u1ea1p m\u00f9a \u0111\u00f4ng h\u01a1n tu\u1ea7n nay m\u01b0a m\u00f3c l\u1ea1i \u00edt, \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng tr\u00f4ng m\u01b0a r\u1ea5t thi\u1ebft. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 sai quan c\u1ea7u \u0111\u1ea3o m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y gi\u00f3 \u0111\u00f4ng th\u01b0\u1eddng th\u1ed5i, kh\u00ed n\u1eafng oi \u1ea3, tr\u1eabm tr\u1eb1n tr\u1ecdc m\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u1eeda \u0111\u00eam v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u00f2ng th\u00e0nh ng\u1ea7m kh\u1ea5n, h\u00f4m nay gi\u00f3 b\u1eafc tr\u1eddi r\u00e2m, m\u01b0a ng\u1ecdt tr\u00fat xu\u1ed1ng, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i xem kh\u1eafp n\u01a1i c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u1ea5m nhu\u1ea7n, th\u1ef1c h\u1ea3 l\u00f2ng tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn Cai c\u01a1 H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea chia ng\u1ed3i c\u00e1c thuy\u1ec1n hi\u1ec7u B\u00ecnh d\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ecbnh d\u01b0\u01a1ng, B\u00ecnh ba, An ba, \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf H\u1ea1 Ch\u00e2u v\u00e0 Giang L\u01b0u Ba ((1) H\u1ea1 Ch\u00e2u: Singapore. Giang L\u01b0u Ba: Jakarta). B\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng thuy\u1ec1n l\u1edbn, nh\u01b0 Th\u1ee5y long, B\u00ecnh d\u01b0\u01a1ng \u0111i \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, th\u00ec l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1ebfn treo c\u1edd v\u00e0ng, b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang, \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i c\u0169ng treo c\u1edd v\u00e0ng b\u1eafn 7 ph\u00e1t s\u00fang ; khi v\u1ec1 \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u1eeda Thu\u1eadn An th\u00ec thuy\u1ec1n v\u00e0 \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n h\u1ea3i \u0111\u1ec1u treo c\u1edd v\u00e0ng, b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang. \u0110\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7nh m\u00e3i m\u00e3i. (N\u1ebfu c\u00e1c thuy\u1ec1n c\u00f9ng v\u00e0o c\u1ea3ng, d\u1eabu c\u00f3 b\u1eafn s\u00fang nhi\u1ec1u ti\u1ebfng, tr\u00ean \u0111\u00e0i c\u0169ng ch\u1ec9 b\u1eafn nh\u01b0 l\u1ec7 th\u00f4i).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u1ec5 c\u00e1c ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng ti\u00eau (N\u0103m nay tr\u1eeb t\u1ecbch Th\u01b0\u1ee3ng ti\u00eau, vua \u0111\u1ebfn Th\u1ebf mi\u1ebfu ; sang n\u0103m ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu ; ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn Th\u1ebf mi\u1ebfu, ti\u1ebft Th\u01b0\u1ee3ng ti\u00eau \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu. L\u1ea1i sang n\u0103m n\u1eefa ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n \u0111\u1ebfn Th\u1ebf mi\u1ebfu, ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu, ti\u1ebft Th\u01b0\u1ee3ng ti\u00eau \u0111\u1ebfn Th\u1ebf mi\u1ebfu, h\u1ebft v\u00f2ng l\u1ea1i quay l\u1ea1i. C\u00f2n c\u00e1c mi\u1ebfu th\u00ec sai c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng t\u1ebf thay).<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay tr\u1eeb t\u1ecbch v\u00e0 m\u1ed3ng 1 m\u1ed3ng 2 th\u00e1ng gi\u00eang, ba \u0111\u00eam \u1ea5y c\u00e1c c\u1eeda T\u1ea3 T\u00fac, H\u1eefu t\u00fac c\u1ee7a cung th\u00e0nh, c\u00e1c c\u1eeda T\u1ea3 \u0111oan, H\u1eefu \u0111oan c\u1ee7a ho\u00e0ng th\u00e0nh, c\u00e1c c\u1eeda Th\u1ec3 nguy\u00ean, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Ch\u00ednh Nam, Ch\u00ednh \u0110\u00f4ng, Ch\u00ednh T\u00e2y, Ch\u00ednh B\u1eafc, \u0110\u00f4ng Nam, T\u00e2y Nam, \u0110\u00f4ng B\u1eafc, T\u00e2y B\u1eafc c\u1ee7a kinh th\u00e0nh v\u00e0 thu\u1ef7 quan c\u1ea7u Thanh Long, \u0111\u1ec1u sai m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u1eb1ng v\u1ec7 Kim ng\u00f4 kh\u00f4ng c\u1ea5m.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XXXI<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5t d\u1eadu, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 6 (1825), (Thanh \u0110\u1ea1o quang n\u0103m th\u1ee9 5), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, gi\u1ea3m thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay cho trong ngo\u00e0i. Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 tam tr\u1ef1c (() Tam tr\u1ef1c : ba dinh tr\u1ef1c l\u1ec7 l\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam) 3 ph\u1ea7n 10, Thanh Hoa, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ngh\u1ec7 An, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, c\u00e1c tr\u1ea5n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh, c\u00f9ng ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh, \u0111\u1ec1u 2 ph\u1ea7n 10.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cS\u1ef1 m\u1eebng xu\u00e2n ban kh\u1eafp c\u1ea3 b\u1ea7y t\u00f4i m\u00e0 th\u00e0nh th\u1ea7n<\/p>\n\n\n\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh v\u00ec chuy\u00ean gi\u1eef ngo\u00e0i kh\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 y\u1ebfn \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, tr\u1eabm r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m \u00e1y n\u00e1y\u201d. B\u00e8n sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em ph\u1ea9m v\u1eadt cho T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 thu\u1ed9c th\u00e0nh Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n B\u1eedu, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c, Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho gi\u00e1m sinh Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n, H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn n\u00f3i th\u1ebf l\u00e0 qu\u00e1 h\u1eadu. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cCho con h\u00e1t \u0111\u00e0n b\u00e0 h\u1ea7u h\u1ea1 th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean h\u1eadu, ch\u1ee9 h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a b\u00e1u c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, ng\u00e0y nay nu\u00f4i \u0111\u1ec3 ng\u00e0y kh\u00e1c d\u00f9ng, h\u00e1 ch\u1eb3ng n\u00ean h\u1eadu hay sao ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p cho tr\u1ea1m d\u1ecbch c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng 6 th\u00e1ng ti\u1ec1n g\u1ea1o. (T\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An, ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn S\u01a1n Nam, t\u1ea5t c\u1ea3 98 tr\u1ea1m, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i tr\u1ea1m ti\u1ec1n 30 quan g\u1ea1o 20 ph\u01b0\u01a1ng), k\u1ec3 t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang b\u1eaft \u0111\u1ea7u. B\u1ea3y tr\u1ea1m \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn (Thu\u1eadn Lai, Thu\u1eadn Mai, Thu\u1eadn Trinh, Thu\u1eadn L\u00e2m, Thu\u1eadn Tr\u00ecnh, Thu\u1eadn Ph\u01b0\u1edbc, Thu\u1eadn Ph\u01b0\u01a1ng) c\u00e1ch tr\u1ea5n xa, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ph\u00e1t cho c\u1ea3 m\u1ed9t k\u1ef3. T\u1eeb sau c\u00f3 g\u1eb7p \u00e2n c\u1ea5p th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7 n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong kinh k\u1ef3 m\u01b0a \u0111\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ng\u1ef1 ra \u0110\u00f4ng Giao, gi\u1ea3m thu\u1ebf th\u00e2n 1 ph\u1ea7n 10 cho d\u00e2n c\u00e1c x\u00e3 \u0111i qua, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Thi\u00eam s\u1ef1 \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1. Tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e1c nh\u00e0 \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 \u1edf c\u00e1c b\u1ed9 sung l\u00e0m, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi \u0111\u1eb7t ri\u00eang. L\u1ea5y th\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u01b0 l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, Lang trung V\u0169 Kh\u1ed1 gi\u00e1m T\u1ea1o c\u00e1c c\u1ee5c B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ho\u1eb1ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 V\u0169 Kh\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd B\u1ea3o tuy\u1ec1n c\u1ee5c B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau v\u1ec1 b\u1ed9 cung ch\u1ee9c, l\u1ea5y \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh Tr\u1ea7n X\u00e1c l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 h\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea3o tuy\u1ec1n c\u1ee5c B\u1eafc Th\u00e0nh, Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Phan V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 V\u0169 Kh\u1ed1 l\u0129nh T\u1ea1o t\u00e1c c\u1ee5c B\u1eafc Th\u00e0nh, Cai \u0111\u1ed9i Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam d\u0169ng hi\u1ec7p l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c B\u1ea3o tuy\u1ec1n c\u1ee5c B\u1eafc Th\u00e0nh, Cai \u0111\u1ed9i Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00e2m l\u00e0m Cai c\u01a1 tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m Hi\u1ec7p l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c V\u0169 Kh\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c ki\u00eam l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o (H\u00ecnh t\u00e0o Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi v\u1ec1 Kinh d\u1ecbp t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n cho n\u00ean sai Xu\u00e2n Th\u1ee5c ki\u00eam l\u00fd vi\u1ec7c t\u00e0o).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh th\u00e2n, t\u1ebf xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 c\u00f3 vi\u1ec7c t\u01b0 gi\u1ea5y cho dinh Qu\u1ea3ng Nam, trong t\u1edd t\u01b0 c\u00f3 m\u1ea5y ch\u1eef \u201cN\u1ed9i gi\u00e1m ph\u1ee5ng truy\u1ec1n\u201d. Vua nghe tin, v\u1eddi Tham tri L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng m\u1eafng r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m n\u1ed9i gi\u00e1m truy\u1ec1n b\u00e1o vi\u1ec7c g\u00ec, ph\u1ea3i n\u00ean t\u00e2u l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 thi h\u00e0nh, nay l\u1ea1i n\u00f3i \u201cN\u1ed9i gi\u00e1m ph\u1ee5ng truy\u1ec1n\u201d l\u00e0 sao v\u1eady ? V\u1ea3 n\u00f3 ch\u1ec9 gi\u1eef c\u1eeda v\u00e0 truy\u1ec1n l\u1ec7nh th\u00f4i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u0111\u1ebfn ch\u00ednh s\u1ef1, n\u1ebfu c\u1ee9 nghe mi\u1ec7ng n\u00f3 truy\u1ec1n ra m\u00e0 l\u00e0m, ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra ch\u00ednh s\u1ef1 \u1edf ho\u1ea1n quan hay sao ?\u201d. T\u01b0\u1eddng d\u1eadp \u0111\u1ea7u t\u1ea1 t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y c\u1ef1u V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u00ean v\u00f5 H\u1eadu qu\u00e2n \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u00e1i l\u0129nh Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1 ki\u00eam hai th\u1ee7 Thu\u1eadn Th\u00e0nh v\u00e0 Quang Phong.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi s\u0103n th\u00fa \u0111\u1ec3 c\u00fang (Ph\u00e0m g\u1eb7p ng\u00e0y k\u1ef5, sai bi\u1ec1n binh c\u00f9ng nh\u1eefng li\u1ec7p h\u1ed9 \u1edf Ph\u00f9 B\u00e0i v\u00e0 Thu\u1ef7 Ba \u0111i s\u0103n th\u00fa r\u1eb1ng \u0111\u1ec3 c\u00fang, c\u00e1c binh l\u00ednh \u0111\u1ec1u cho 5 ti\u1ec1n, li\u1ec7p h\u1ed9 \u0111\u1ec1u cho 5 ti\u1ec1n v\u00e0 15 b\u00e1t g\u1ea1o. Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u1ec5 c\u00e1o s\u01a1n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u cho 20 quan. D\u00e2n phu cho 10 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, c\u00e1c tr\u1ea1m cho 5 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh l\u00e0m T\u1ea3 Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 ki\u00eam qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh, L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng l\u00e0m H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi H\u1ed9 t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tham tri Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean l\u0129nh thay.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u0129nh qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh l\u00e0 H\u1ed3 B\u00f4i v\u1ec1 Kinh, l\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Cung v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ngh\u0129a l\u0129nh qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Mai V\u0103n Ch\u00e2u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p ng\u1ef1a c\u00f4ng cho c\u00e1c tr\u1ea1m \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam, m\u1ed7i tr\u1ea1m hai con, ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec d\u00f9ng \u0111\u1ec3 phi \u0111\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Nam m\u01b0a \u0111\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh m\u00f9i duy\u1ec7t binh. Vua d\u1ee5 c\u00e1c qu\u1ea3n qu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cBinh kh\u00f4ng c\u1ea7n nhi\u1ec1u, ch\u1ec9 c\u1ed1t gi\u1ecfi th\u00f4i. B\u1ecdn c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean gia t\u00e2m hu\u1ea5n luy\u1ec7n cho thu\u1ed9c k\u1ef7 lu\u1eadt, ch\u1edb \u0111\u1ec3 binh s\u0129 l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c Binh b\u1ed9. Sai ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u201cBi\u1ec7n l\u00fd Binh b\u1ed9\u201d b\u1eb1ng ng\u00e0 c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 H\u1ed3 Ti\u1ebfn Hi\u1ec7u l\u00e0m Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Ti\u1ebfn l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 hi\u1ec7p l\u00fd vi\u1ec7c dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 \u0110o\u00e0n \u0110\u1ee9c Lu\u1eadn l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 t\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n th\u1ef1 th\u1ed1ng ch\u1ebf chuy\u00ean qu\u1ea3n hai v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ea5t H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ecb v\u00e0 c\u01a1 Ng\u0169 k\u00edch, th\u1ef1 th\u1ed1ng ch\u1ebf Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n chuy\u00ean qu\u1ea3n ba v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t, Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecb, Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng tam ; Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Hoan chuy\u00ean qu\u1ea3n n\u0103m c\u01a1 D\u0169ng t\u01b0\u1ee3ng, Th\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Ti\u1ec1n, t\u1ea3, H\u1eefu H\u00f9ng t\u01b0\u1ee3ng, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ec1 chuy\u00ean qu\u1ea3n b\u1ed1n c\u01a1 Ti\u1ec1n t\u01b0\u1ee3ng, t\u1ea3 t\u01b0\u1ee3ng, H\u1eefu t\u01b0\u1ee3ng, Tri t\u01b0\u1ee3ng, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n chuy\u00ean qu\u1ea3n n\u0103m c\u01a1 An t\u01b0\u1ee3ng, \u0110\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng, Ki\u00ean t\u01b0\u1ee3ng, B\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng, Trung t\u01b0\u1ee3ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecb, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecb \u0110\u1eb7ng T\u00e0i C\u00f9 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng tam, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng tam Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ec l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd qu\u1ea3n l\u00fd ba c\u01a1 H\u00f9ng t\u01b0\u1ee3ng B\u1eafc Th\u00e0nh, v\u1eabn thu\u1ed9c quy\u1ec1n qu\u1ea3n h\u1ea1t c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Hoan, V\u1ec7 u\u00fd qu\u1ea3n hai c\u01a1 \u0110\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng, Ki\u00ean t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nam l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t. L\u00ea V\u0103n Hoan, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ec1, Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n \u0111\u1ec1u \u1edf l\u1ea1i Kinh cung ch\u1ee9c. Sai ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng v\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>(1 \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u201cH\u00f9ng c\u1ef1 Ng\u0169 k\u00edch\u201d, 1 \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u201cTh\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng tam v\u1ec7\u201d, 1 \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u201cD\u0169ng Th\u1ecbnh H\u00f9ng t\u01b0\u1ee3ng ng\u0169 c\u01a1\u201d, 1 \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u201cTi\u1ec1n T\u1ea3 H\u1eefu Tri t\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 c\u01a1\u201d, 1 \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u201cAn \u0110\u1ecbnh Ki\u00ean B\u00ecnh Trung t\u01b0\u1ee3ng ng\u0169 c\u01a1\u201d, \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, c\u00f9ng d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 ; 1 \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd \u201cH\u00f9ng t\u01b0\u1ee3ng tam c\u01a1\u201d b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng c\u00f9ng d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng g\u1ed7).<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u00f3i k\u00e9m. Vua mu\u1ed1n l\u1ea5y c\u00f4ng thay ch\u1ea9n, sai dinh th\u1ea7n thu\u00ea 1.000 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n g\u00e1nh nh\u1eefng \u0111\u1ea5t th\u1eeba \u1edf \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n H\u00e0 Th\u00e2n, h\u1eb1ng ng\u00e0y c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ea3 cung n\u1eef ra. Vua th\u1ea5y \u0111\u1ea1i h\u1ea1n l\u1ea5y l\u00e0m lo, b\u1ea3o Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh r\u1eb1ng : \u201cHai ba n\u0103m nay \u0111\u1ea1i h\u1ea1n lu\u00f4n, tr\u1eabm ngh\u0129 ch\u01b0a r\u00f5 v\u00ec c\u1edb g\u00ec. Hay v\u00ec con g\u00e1i b\u1ecb giam h\u00e3m trong cung nhi\u1ec1u, n\u00ean kh\u00ed \u00e2m u\u1ea5t t\u1eafc m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u1ebf ch\u0103ng ? Nay \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i trong cung c\u0169ng kh\u00f4ng nhi\u1ec1u l\u1eafm, song t\u1ea1m l\u1ef1a cho ra 100 ng\u01b0\u1eddi, may ra tai bi\u1ebfn b\u1edbt ch\u0103ng ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c c\u01a1 m\u1ed9 l\u00ednh \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7 \u0111i th\u00fa Gia \u0110\u1ecbnh ; \u0111i gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 k\u1ebb c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u1edf ph\u1ed1 ch\u1ee3, vua nghe tin d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay l\u00ednh m\u1ed9 \u0111i th\u00fa c\u00f2n d\u00e1m khinh nh\u1eddn ph\u00e1p lu\u1eadt nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tra r\u00f5 ch\u00e9m ngay \u0111\u1ec3 rao ; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n su\u1ea5t chuy\u00ean tr\u00e1ch c\u0169ng b\u1eaft g\u00f4ng t\u1ea1i ch\u1ed7 m\u1ed9t th\u00e1ng, l\u1ea1i chi\u1ebfu lu\u1eadt tr\u1eebng tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Thu\u1ef7 qu\u00e2n \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n kim \u0111\u0129nh v\u00e0 thuy\u1ec1n hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ecfi t\u00ecm s\u1ef1 t\u00edch trung h\u01b0ng. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 sai quan so\u1ea1n s\u00e1ch Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta. T\u1eeb n\u0103m Nh\u00e2m tu\u1ea5t \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 sau, trong t\u00e1m n\u0103m d\u1ea5u v\u1ebft ch\u00ednh tr\u1ecb r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ghi ch\u00e9p, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c, duy n\u0103m Canh t\u00fd l\u00e0 l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu m\u1ec7nh, v\u1ec1 sau khi m\u1edd khi t\u1ecf, khi vui khi bu\u1ed3n, m\u01b0u m\u00f4 v\u1ea1n tr\u1ea1ng, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac m\u00e2y m\u01b0a s\u1ea5m s\u00e9t, c\u00f4ng vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p c\u00f2n l\u00e0 thi\u1ebfu s\u00f3t, m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hu\u00e2n c\u1ef1u theo gi\u00fap t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00f2n \u1edf b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu c\u0169ng l\u1ea1i \u00edt \u1ecfi. Tr\u1eabm ngh\u0129 c\u00e1i c\u00f4ng \u0111\u1ee9c g\u00e2y d\u1ef1ng v\u1ea5t v\u1ea3 to l\u1edbn c\u1ee7a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta ph\u1ea3i n\u00ean r\u1ed9ng t\u00ecm m\u00e0 g\u00f3p nh\u1eb7t \u0111\u1ec3 bi\u00ean ch\u00e9p cho \u0111\u1ee7. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 l\u1edbn nh\u1ecf trong ngo\u00e0i c\u00f9ng c\u00e1c vi\u00ean h\u01b0u tr\u00ed, n\u1ebfu c\u00f3 ghi nh\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc, cho l\u00e0m s\u1edb b\u00e0y t\u1ecf s\u1ef1 th\u1ef1c, do b\u1ed9 \u0111\u1ec1 t\u00e2u \u0111\u1ec3 tr\u1eabm giao cho S\u1eed qu\u00e1n th\u1ea7n ki\u1ec3m duy\u1ec7t ch\u00e9p l\u1ea5y cho th\u00e0nh s\u00e1ch, \u0111\u1eb7ng n\u00eau r\u00f5 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c th\u00e1nh th\u1ea7n m\u00e3i m\u00e3i v\u1ec1 sau\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai kinh binh H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai, v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ea5t thu\u1ed9c T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ed5i th\u00fa \u1edf Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua v\u1eddi Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1&nbsp; l\u0129nh V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 V\u00f5 Kh\u00e1nh, mu\u1ed1n d\u1eb7n d\u00f2 t\u1eadn m\u1eb7t, nh\u01b0ng ng\u00e0y \u1ea5y Kh\u00e1nh kh\u00f4ng v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 cha Kh\u00e1nh c\u00f3 c\u00f4ng l\u1edbn n\u00ean c\u1ea5t b\u1ed5 \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u1ea5y, duy n\u00f3 l\u00e0 con em nh\u00e0 \u0103n ngon m\u1eb7c \u0111\u1eb9p, l\u1ea1i nh\u00e2n c\u00f4 tr\u1eabm l\u00e0 Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng qu\u00e1 y\u00eau, g\u00e2y n\u00ean c\u00e1i t\u00ednh ki\u00eau ng\u1ea1o, l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, kh\u00f4ng th\u1ec3 sai khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, nay sai ra th\u00fa, ch\u1eb3ng s\u1edbm th\u00ec mu\u1ed9n c\u0169ng l\u1ea1i c\u00e1o b\u1ec7nh xin v\u1ec1 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n C\u1ed1c ng\u1ee5y x\u01b0ng Th\u1ed1ng l\u0129nh h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng \u1edf x\u00e3 L\u1ea1c C\u1ea7u (thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0103n Giang tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh). Th\u00e0nh ph\u00e1i Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft \u0111i. Th\u01b0\u1edfng cho L\u00fd 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c, cho bi\u1ec1n binh 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c, l\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi Man n\u1ed9p thu\u1ebf \u1edf hai ngu\u1ed3n \u0110\u1ed3ng H\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ed3ng N\u00e3i (b\u1ea3y s\u00e1ch La V\u1ea1n, L\u1ee5c V\u00e2n, A Nh\u00e2n, \u1ef7 Tu\u00e2n, L\u00e0ng L\u00f2, Ch\u1ebf Trang, \u1ef7 \u0110\u1ed1ng) v\u00ec cai quan Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n h\u00e0 l\u1ea1m s\u00e1ch nhi\u1ec5u n\u00ean \u0111em nhau l\u00e0m gi\u1eb7c, gi\u1ebft v\u00e0 \u0111\u00e1nh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i d\u1ecbch. Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng Hi\u1ec7p l\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Kh\u00e1nh nghe b\u00e1o tin li\u1ec1n t\u1eadp h\u1ee3p binh v\u00e0 voi t\u00e2u xin ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Man \u1ea5y v\u1ed1n l\u00e0 k\u00ednh thu\u1eadn, nay b\u1ed7ng d\u01b0ng c\u00f3 s\u1ef1 bi\u1ebfn \u1ea5y, bi\u1ebft \u0111\u00e2u ch\u1eb3ng ph\u1ea3i do bi\u00ean l\u1ea1i s\u00e1ch nhi\u1ec5u g\u00e2y n\u00ean. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng hay ng\u0103n c\u1ea5m thu\u1ed9c vi\u00ean, v\u1ed7 y\u00ean d\u00e2n Man, \u0111\u1ebfn khi vi\u1ec7c x\u1ea3y ra l\u1ea1i ch\u1eb3ng bi\u1ebft h\u1ecfi r\u00f5 \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi k\u1ebb b\u01b0\u1edbng ng\u1ea1ch th\u00ec l\u1ea5y ph\u00e9p m\u00e0 tr\u1ecb, \u0111\u1ed1i v\u1edbi k\u1ebb b\u1ecb \u1ee9c th\u00ec l\u1ea5y \u00e2n m\u00e0 x\u1eed, l\u1ea1i ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u1ef1c ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng, h\u1ecdp nhi\u1ec1u qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec v\u1eady ? Nay s\u1ef1 th\u1ebf \u0111\u00e3 n\u1eeda ch\u1eebng kh\u00f3 th\u00f4i, th\u00ec C\u1eedu Kh\u00e1nh \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef tr\u1ea5n th\u00e0nh, c\u00f2n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng, V\u0103n H\u01b0ng th\u00ec \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean th\u1ebf n\u00e0o tu\u1ef3 c\u01a1 v\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb hay ng\u01b0\u1eddi d\u1edf, cho d\u00e2n Man l\u1eb7ng y\u00ean. N\u1ebfu l\u00e0m l\u1ee1 c\u00f4ng vi\u1ec7c, g\u00e2y th\u00e0nh gi\u1eb7c l\u1edbn th\u00ec quy\u1ebft kh\u00f3 ch\u1ed1i l\u1ed7i n\u1eb7ng\u201d. L\u1ea1i sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em d\u1ee5 \u0111\u1ebfn b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i n\u00ean truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho b\u1ecdn L\u01b0\u1ee3ng ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c s\u00e1ch Man d\u1ee5 n\u00f3 v\u1ec1 h\u00e0ng, n\u1ebfu n\u00f3 kh\u00f4ng theo th\u00ec sau m\u1edbi l\u1ea5y uy m\u00e0 tr\u1ecb. C\u0169ng n\u00ean x\u00e9t r\u00f5 l\u00e0nh d\u1eef, n\u1ebfu h\u1ea1i m\u1ed9t m\u1ea1ng l\u00e0 h\u1ea1i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n c\u1ee7a ta v\u1eady\u201d. B\u1ecdn L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1nh l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft qu\u1ea3 g\u00ec. Vua s\u1ee3 c\u00f3 khi l\u1ee1 vi\u1ec7c, b\u00e8n l\u1ea5y Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf thay l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7, sai \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 ngay. Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng th\u00ec b\u1ecb gi\u1ea3i ch\u1ee9c v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ; Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng v\u1ec1 tr\u1ea5n l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua v\u1eddi Binh b\u1ed9 d\u1ee5 b\u1ea3o v\u1ec1 vi\u1ec7c binh \u1edf B\u00ecnh Ho\u00e0, ch\u1ec9 b\u1ea3o ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c, sai l\u00e0m phi\u1ebfu ngh\u0129, qua ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y ch\u01b0a th\u1ea5y d\u00e2ng phi\u1ebfu. Cho h\u1ecfi m\u1ea5y l\u1ea7n, b\u1ed9 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u ch\u01b0a v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua gi\u1eadn n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ed9 Binh l\u00e0 n\u01a1i khu c\u01a1 tr\u1ecdng y\u1ebfu m\u00e0 l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng nh\u01b0 th\u1ebf, h\u00e1 ch\u1eb3ng \u0111\u1ebfn nh\u1ee1 vi\u1ec7c \u01b0\u201d. Li\u1ec1n sai \u0111i b\u1eaft Tham tri Nguy\u1ec5n Khoa Minh tr\u00f3i \u1edf T\u1ea3 v\u1ec7, h\u00f4m sau m\u1edbi tha.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 m\u01b0a. Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n, mu\u1ed1n h\u1ecfi r\u00f5 c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, cho v\u1eddi Kinh do\u00e3n l\u00e0 B\u00f9i T\u0103ng Huy, nh\u01b0ng l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cChi\u1ec1u h\u00f4m qua Nguy\u1ec5n Khoa Minh kh\u00f4ng ch\u1ea7u, l\u1eadp t\u1ee9c xu\u1ed1ng ch\u1ec9 nghi\u00eam ph\u1ea1t, h\u1eafn \u0111\u00e3 tr\u00f4ng th\u1ea5y, ch\u01b0a qua m\u1ed9t ng\u00e0y m\u00e0 \u0111\u00e3 bi\u1ebfng nh\u1eddn nh\u01b0 th\u1ebf, b\u1ee5ng n\u00f3 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e2u ? N\u1ebfu k\u1ebb kh\u00e1c tr\u00f4ng th\u1ea5y b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc th\u00ec c\u00f2n l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o quan l\u1ea1i ?\u201d. Sai b\u1ed9 L\u1ea1i v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c tuy\u00ean ch\u1ec9 c\u1eadt h\u1ecfi. Huy b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tuy\u00ean ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u1ea3 h\u1ea7u, H\u1eefu h\u1ea7u v\u00e0 Trung h\u1ea7u nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd s\u1eedu xu\u1ea5t qu\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y, l\u1ec7 c\u00f3 l\u00ednh t\u00fac v\u1ec7 tr\u1ef1c \u0111\u00eam canh gi\u1eef \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda T\u1ea3 T\u00fac, H\u1eefu t\u00fac, qu\u00e2n Th\u1ecb trung kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u1ebfn c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe n\u00f3i, sai \u0111\u00e1nh Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c 80 tr\u01b0\u1ee3ng. Th\u1ed1ng ch\u1ebf L\u01b0\u1ee1ng d\u1ef1c l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay vua th\u00ednh ch\u00ednh \u1edf \u0111i\u1ec7n th\u00ec l\u1ee5c b\u1ed9 nha n\u00e0o nhi\u1ec1u vi\u1ec7c cho l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Thi\u00eam s\u1ef1 theo ban v\u00e0o ch\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua c\u00f9ng Nguy\u1ec5n Khoa Minh n\u00f3i \u0111\u1ebfn t\u1ee5c d\u00e2n, nh\u00e2n b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u1edf n\u01b0\u1edbc Thanh, d\u00e2n m\u1ecdn \u0111\u1ec1u bi\u1ebft lu\u1eadt l\u1ec7 cho n\u00ean d\u1ec5 khinh ph\u00e1p lu\u1eadt, d\u00e2n ta th\u00ec c\u00f2n ch\u01b0a th\u00f4ng hi\u1ec3u ph\u00e1p lu\u1eadt, n\u00ean th\u1ea5y h\u00ecnh ph\u1ea1t bi\u1ebft s\u1ee3, d\u00e2n ta gi\u1ed1ng nh\u01b0 d\u1ec5 d\u1ea1y. Tr\u1eabm ngh\u0129 t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi ai ch\u1eb3ng mu\u1ed1n y\u00ean, \u0111\u1ed5i thay nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eabn l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean ; nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u01a1ng khi tu\u1ed5i c\u00f2n kho\u1ebb m\u1ea1nh, kh\u00f4ng c\u00f9ng c\u00e1c khanh tr\u00f9 ho\u1ea1ch x\u1ebfp \u0111\u1eb7t th\u00ec sau m\u1ecfi m\u1ec7t c\u00f2n l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec. B\u1edfi th\u1ebf tr\u1eabm ch\u1eb3ng d\u00e1m l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng l\u00fac n\u00e0o\u201d. L\u1ea1i b\u1ea3o Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1nh nh\u00e2n c\u00f3 n\u00f3i : L\u1ea5y ch\u00ednh tr\u1ecb m\u00e0 ch\u1ec9 b\u1ea3o, l\u1ea5y h\u00ecnh ph\u1ea1t m\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa, d\u00e2n kh\u1ecfi t\u1ed9i m\u00e0 v\u00f4 s\u1ec9 ; l\u1ea5y \u0111\u1ee9c m\u00e0 ch\u1ec9 b\u1ea3o, l\u1ea5y l\u1ec5 m\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa, d\u00e2n bi\u1ebft x\u1ea5u m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. Nh\u01b0ng nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, nh\u00e0 Ngu \u0111\u1eb7t s\u0129 s\u01b0 l\u00e0m vi\u1ec7c h\u00ecnh, ch\u1eb3ng c\u0169ng l\u1ea5y h\u00ecnh ph\u00e1p m\u00e0 l\u00f9a d\u00e2n sao ?\u201d Qu\u00fdnh \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cH\u00ecnh l\u00e0 kh\u00ed c\u1ee5 \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c gi\u00e1o ho\u00e1, nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng nh\u00e0 Ngu s\u1ee3 d\u00e2n ch\u01b0a theo gi\u00e1o ho\u00e1 cho n\u00ean l\u1ea5y h\u00ecnh th\u00eam v\u00e0o, \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea1o trung, \u1ea5y l\u00e0 c\u00f3 h\u00ecnh m\u00e0 mong kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00f9ng h\u00ecnh v\u1eady\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o l\u00e0m H\u1eefu Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9, Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n l\u00e0m H\u1eefu Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9, v\u1eabn ki\u00eam l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c H\u00ecnh b\u1ed9, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n l\u00e0m T\u1ea3 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9, Phan Huy Th\u1ef1c l\u00e0m H\u1eefu Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean, Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00fa l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9, Ng\u00f4 \u0110\u1ee9c Ch\u00ednh l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9, \u0110\u00e0o \u0110\u1ee9c Lung l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Duy l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9, Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Chi\u00eam v\u00e0 Nguy\u1ec5n Minh Ch\u00e2u l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9, Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e1 v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9, Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thay \u0111\u1ed5i l\u00ednh th\u00fa \u1edf hai th\u00e0nh ph\u1ee7 T\u0129nh Gia ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u \u1edf Thanh Ngh\u1ec7. Tr\u01b0\u1edbc kia hai ph\u1ee7 \u1ea5y l\u1ea5y bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch cho \u0111\u00f3ng th\u00fa l\u00e2u. Vua mu\u1ed1n cho kh\u00f3 nh\u1ecdc nh\u00e0n r\u1ed7i \u0111\u1ec1u nhau, sai hai tr\u1ea5n \u0111\u1ed5i ph\u00e1i dinh kh\u00e1c \u0111\u00f3ng thay ba n\u0103m. T\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 v\u1ec1 sau th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i, h\u1ebft v\u00f2ng l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea Ch\u1ea5t t\u00e2u r\u1eb1ng m\u1ed9 cha tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a x\u00e2y, sinh ph\u1ea7n m\u1eb9 c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh, xin cho con l\u00e0 L\u00ea H\u1eadu ngh\u1ec9 v\u1ec1 qu\u00ea \u0111\u1ec3 thay l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y cho v\u00e0 cho 500 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi th\u0103m h\u1ecfi m\u1eb9 Ch\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ch\u1ecdn c\u1eed gi\u00e1m sinh, tu\u1ef3 t\u00e0i b\u1ed5 d\u1ee5ng. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 n\u01a1i ch\u1ee9a nh\u00e2n t\u00e0i, g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1eb7t sinh vi\u00ean, cho \u0103n l\u01b0\u01a1ng h\u1eadu, b\u1ed3i d\u01b0\u1ee1ng g\u00e2y d\u1ef1ng c\u0169ng \u0111\u00e3 chu \u0111\u00e1o l\u1eafm ; c\u00e1c gi\u00e1m sinh t\u1ecda gi\u00e1m tr\u01b0\u1edbc sau, \u0111\u1ebfn nay th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u00e2n tr\u1ea1ch gi\u00e1o ho\u00e1, c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u00e0nh t\u00e0i. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh T\u1ebf t\u1eedu T\u01b0 nghi\u1ec7p l\u1ea5y c\u00f4ng b\u1eb1ng k\u00e9n ch\u1ecdn l\u1ea5y 30 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc v\u1ea5n r\u1ed9ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng hay c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean\u201d. B\u00e8n sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p kh\u1ea3o h\u1ea1ch. (Ph\u00e9p kh\u1ea3o chia l\u00e0m ba k\u1ef3 : k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t, m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 ng\u0169 ng\u00f4n b\u00e0i lu\u1eadt \u01b0ng ch\u1ebf 12 v\u1ea7n, m\u1ed9t b\u00e0i kinh ngh\u0129a b\u00e1t c\u1ed5 ; k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb, m\u1ed9t b\u00e0i chi\u1ebfu c\u00e1o th\u00f9 ph\u1ee5ng, m\u1ed9t b\u00e0i t\u1ee5ng theo c\u00e1ch t\u1ee9 ng\u00f4n \u0111\u1ed5i v\u1ea7n, 40 c\u00e2u v\u00e0 c\u00f3 ti\u1ec3u d\u1eabn ; k\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam, m\u1ed9t b\u00e0i s\u00e1ch v\u1ea5n v\u1ec1 th\u1ebf v\u1ee5). L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o, Tham tri Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n, K\u00fd l\u1ee5c V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t sung ch\u1ee9c \u0111\u1ed3ng kh\u1ea3o. Kh\u1ea3o h\u1ea1ch \u1edf nh\u00e0 H\u1eefu tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o d\u1ef1 h\u1ea1ng \u01b0u. Vua kh\u00f4ng vui l\u00f2ng, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nu\u00f4i n\u1ea5ng nh\u00e2n t\u00e0i \u0111\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc sau n\u00e0y. Nay 30 ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng h\u1ea1ch m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e1ng l\u1ea5y, b\u1ecdn \u1ea5y c\u00f2n d\u00f9ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. Mu\u1ed1n tru\u1ea5t c\u1ea3 \u0111i\u201d. Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c t\u00e2u xin l\u1ea5y 3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1ng b\u00ecnh b\u1ed5 l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n \u0110\u00e3i chi\u1ebfu, c\u00f2n h\u1ea1ng th\u1ee9 l\u1ea1i cho v\u1ec1 Gi\u00e1m h\u1ecdc t\u1eadp, h\u1ea1ng li\u1ec7t c\u00e1ch \u0111i cho v\u1ec1. Vua nghe theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Huy\u1ebfn v\u00e0 th\u1ef1 T\u01b0 nghi\u1ec7p l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n ph\u1ea3i t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m sinh L\u00fd Tr\u1ea7n Trinh \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc quan \u0111i\u1ec3n kh\u1ea3o t\u1ef1 tr\u1ea7n r\u1eb1ng h\u1ea1ch n\u0103m kho\u00e1 y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 tuy\u1ec3n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed th\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 l\u00e0 h\u1ea1ng b\u00ecnh h\u1ea1ng th\u1ee9 c\u00f9ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi b\u1ed5. Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ecdn Huy\u1ebfn t\u00e2u l\u1ea1i, l\u1eddi t\u00e2u nhi\u1ec1u ch\u1ed7 m\u1eadp m\u1edd. So kh\u1ea3o h\u1ea1ch th\u00ec qu\u1ea3 kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ea1ng \u01b0u. Vua cho l\u00e0 b\u1ecdn Huy\u1ebfn hun \u0111\u00fac kh\u00f4ng ch\u0103m, k\u00e9n ch\u1ecdn kh\u00f4ng tinh, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n. B\u00e8n gi\u00e1ng Huy\u1ebfn l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 L\u1ec5, Quy\u1ec1n l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 L\u1ea1i. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 kho\u00e1 th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n, vua \u0111\u1eb7c sai Tham tri Nguy\u1ec5n \u0110\u1eb7ng Tu\u00e2n v\u00e0 K\u00fd l\u1ee5c V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t sung ch\u1ee7 kh\u1ea3o, b\u1ecdn Thi\u00eam s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng 12 ng\u01b0\u1eddi sung ph\u00e2n kh\u1ea3o, \u0111\u1ebfn Di lu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ecdp c\u00e1c sinh vi\u00ean t\u1ecda gi\u00e1m kh\u1ea3o h\u1ea1ch, ph\u00e2n bi\u1ec7t x\u1ea5u t\u1ed1t. \u0110\u01b0\u1ee3c \u01b0u h\u1ea1ng l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c T\u00e1 7 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed5 l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o ; b\u00ecnh h\u1ea1ng v\u1eabn \u1edf l\u1ea1i h\u1ecdc t\u1eadp ; th\u1ee9 h\u1ea1ng th\u00ec \u0111\u00ecnh l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng ; li\u1ec7t h\u1ea1ng c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o \u1ed1m tr\u1ed1n h\u1ea1ch l\u00e0 52 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00e1ch v\u1ec1. R\u1ed3i sau 18 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea V\u1ea1n Hanh t\u00ecnh nguy\u1ec7n xin theo b\u1ed9 \u0111\u1ec3 h\u1ecdc t\u1eadp. Sai chia b\u1ed5 l\u00e0m v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf s\u00e1u b\u1ed9, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1m sinh Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 H\u1ed3 S\u0129 Hu\u1ef3nh t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u00e1n g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a c\u00e1c gi\u00e1m sinh. B\u1ed9 L\u1ec5 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cQu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 n\u01a1i c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c g\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e2n t\u00e0i, gi\u00e1m th\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u00eam ng\u00e0y r\u0103n b\u1ea3o, \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u00fac n\u00ean, m\u00e0 sinh vi\u00ean c\u0169ng ph\u1ea3i d\u00f9i m\u00e0i trau d\u1ed3i, \u0111\u1ec3 nh\u1edd \u01a1n \u0111\u1ee9c, th\u1ebf m\u00e0 h\u1ea1nh ki\u1ec3m \u0111\u1ebfn x\u1ea5u xa nh\u01b0 th\u1ebf, sao v\u00f4 s\u1ec9 qu\u00e1 v\u1eady ! Th\u1eadt l\u00e0 ph\u1ee5 \u01a1n nu\u00f4i d\u1ea1y c\u1ee7a tr\u1eabm qu\u00e1 l\u1eafm\u201d. Li\u1ec1n sai b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t x\u1eed. S\u0129 Hu\u1ef3nh ph\u1ea3i t\u1ed9i \u0111\u1ed3.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nh\u00e2n d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb th\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u1ebfn nay, l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng ch\u0103m ch\u1eafm ngh\u0129 vi\u1ec7c nu\u00f4i n\u1ea5ng nh\u00e2n t\u00e0i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 r\u1ed9ng m\u1edf nh\u00e0 h\u1ecdc, \u0111\u1eb7t th\u00eam sinh vi\u00ean, l\u00e0 mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c t\u00e0i \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. K\u1ecbp nghe gi\u00e1m sinh to\u1ea1 gi\u00e1m c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u1ebft x\u1ea5u, ti\u1ebfng t\u0103m lu\u00f4n lu\u00f4n, x\u00e9t ra \u0111\u1ec1u b\u1edfi c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1eed l\u00ean b\u1eeba b\u00e3i, c\u00f9ng l\u00e0 gi\u00e1m th\u1ea7n d\u1ea1y b\u1ea3o ch\u1eb3ng nghi\u00eam. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb sau \u0111\u1ebfn k\u1ef3 c\u1ed1ng c\u1eed ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng k\u00e9n ch\u1ecdn, n\u1ebfu c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng t\u1ed1t th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb x\u00e9t ngh\u1ecb. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 c\u1ed1ng c\u1eed th\u00ec chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh h\u1eb1ng n\u0103m trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 7 nh\u1eefng h\u1ecdc sinh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn kinh \u1ee9ng h\u1ea1ch, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 h\u1ea1n. B\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n v\u1ec1 s\u1ef1 gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u00e0 \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c c\u1ee7a nh\u00e0 gi\u00e1m, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean\u201d. Khi l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, vua chu\u1ea9n y :<\/p>\n\n\n\n<p>(1\/ H\u1eb1ng n\u0103m sau khai \u00e2n \u0111\u1ea7u xu\u00e2n 1 ng\u00e0y th\u00ec khai gi\u1ea3ng. Gi\u00e1m th\u1ea7n m\u1eb7c m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u, \u0111\u1ebfn Di lu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o Ti\u00ean s\u01b0, c\u00e1c gi\u00e1m sinh m\u1eb7c m\u0169 \u00e1o m\u00e0 b\u1ed3i b\u00e1i. L\u1ec5 xong, gi\u00e1m th\u1ea7n l\u1ea1i \u0111\u1ebfn gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u ng\u1ed3i, c\u00e1c gi\u00e1m sinh thay \u00e1o l\u00e0m l\u1ec5 ch\u00e0o. L\u1ec5 xong, ng\u1ed3i nghe gi\u1ea3ng. 2) Ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u00ec nghe gi\u1ea3ng, tr\u01b0\u1edbc gi\u1ea3ng kinh truy\u1ec7n \u0111\u1ec3 r\u00f5 ngh\u0129a l\u00fd, r\u1ed3i gi\u1ea3ng ch\u00ednh s\u1eed t\u00ednh l\u00fd \u0111\u1ec3 s\u1eb5n m\u00e0 tham kh\u1ea3o, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u00ean ch\u1ec9 b\u1ea3o nh\u1eefng m\u1ed1i vinh nh\u1ee5c li\u00eam s\u1ec9, n\u00eau r\u00f5 nh\u1eefng ngh\u0129a hi\u1ebfu \u0111\u1ec5 trung t\u00edn, \u0111\u1ec3 ch\u00ednh t\u00e2m thu\u1eadt. 3) H\u1eb1ng th\u00e1ng l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u00e0y m\u1ed3ng 3, m\u1ed3ng 9, 17, 25 l\u00e0m ng\u00e0y t\u1eadp b\u00e0i. \u0110\u1ea7u b\u00e0i th\u00ec theo v\u0103n th\u1ec3 b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng, ho\u1eb7c t\u1eadp xen l\u1ed1i v\u0103n th\u00f9 ph\u1ee5ng. 4) H\u1eb1ng n\u0103m nh\u1eefng k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch th\u00ec l\u1ea5y b\u1ed1n th\u00e1ng tr\u1ecdng. Ch\u1ea5m ph\u00ea c\u1ed1t ph\u1ea3i tinh t\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean v\u1ecb. 5) Gi\u00e1m sinh n\u1ebfu c\u00f3 c\u00e1c t\u1ec7 r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8 c\u1edd b\u1ea1c, tr\u1ed9m c\u1eafp trai g\u00e1i, th\u00ec cho x\u00e9t c\u1eed l\u00ean \u0111\u1ec3 c\u00e1ch \u0111u\u1ed5i \u0111i ; c\u00f3 k\u1ebb t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1ecf ra ngo\u00e0i m\u1ed9t hai l\u1ea7n th\u00ec gi\u00e1m th\u1ea7n t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u1eafng, ba l\u1ea7n c\u0169ng cho x\u00e9t c\u1eed l\u00ean. H\u1eb1ng n\u0103m ba ti\u1ebft l\u1edbn V\u1ea1n th\u1ecd, Ch\u00ednh \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c gi\u00e1m sinh \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7 m\u0169 \u00e1o do b\u1ed9 d\u1eabn v\u00e0o s\u00e2n \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0111\u1ec3 chi\u00eam b\u00e1i. 7) H\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng ch\u1ea1p, sau ng\u00e0y c\u1ea5t \u1ea5n 1 ng\u00e0y th\u00ec ngh\u1ec9 h\u1ecdc).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An c\u00f3 thuy\u1ec1n c\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1, th\u1ee7 ng\u1ef1 Ng\u00f4 V\u0103n Quy\u1ec1n nh\u1eadn l\u1ea7m l\u00e0 thuy\u1ec1n T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, li\u1ec1n \u0111em b\u00e1o b\u1ed9. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho thi\u00ean l\u00fd k\u00ednh \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng r\u00f5 ngo\u00e0i xa, sao l\u1ea1i l\u1ea7m l\u1eabn nh\u01b0 th\u1ebf !\u201d Li\u1ec1n sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ebfn ngay \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 ph\u1ea1t. S\u1eafc cho b\u1ed9 C\u00f4ng truy\u1ec1n ch\u1ec9 t\u1eeb sau n\u00ean l\u1ea5y k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd m\u00e0 nh\u00ecn cho r\u00f5 r\u00e0ng, tu\u1ef3 vi\u1ec7c chuy\u1ec3n b\u00e1o, n\u1ebfu l\u1ea1i c\u00f2n l\u1ea7m t\u1ea5t tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vi\u1ec7c quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n c\u01a1 th\u00ec l\u1ea5y qu\u00e2n ph\u00e1p tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb sau ph\u00e0m c\u00e1c ph\u00e1i vi\u00ean thay gi\u1eef Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u00e0i th\u00ec do \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 m\u00e0 \u0111i ; l\u0129nh b\u00e0i v\u01b0\u01a1ng m\u1ec7nh v\u00e0 h\u1ee3p ph\u00f9, c\u00f3 t\u00e0n l\u1ecdng \u0111\u01b0a \u0111i. H\u1ebft h\u1ea1n \u0111\u1ed5i v\u1ec1 c\u0169ng th\u1ebf. L\u1ea1i s\u1eafc cho c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng dinh Qu\u1ea3ng Nam ph\u00e0m c\u00f3 thuy\u1ec1n \u1edf Kinh c\u00f9ng thuy\u1ec1n b\u00e8 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111i v\u1ec1 hay \u0111\u1eadu l\u1ea1i th\u00ec cho vi\u00ean Th\u1ee7 ng\u1ef1 l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u ri\u00eang, vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng v\u1eabn do dinh th\u1ea7n chuy\u1ec3n \u0111\u1ea1t. L\u1ea1i sai s\u1eeda ch\u1eefa ba s\u1edf phong ho\u1ea3 \u0111\u00e0i (C\u00f9 lao Chi\u00eam, Tr\u00e0 S\u01a1n, Ch\u1ee7 S\u01a1n), c\u00f3 \u0111\u1ed9ng th\u00ec \u0111\u1ed1t l\u1eeda b\u00e1o tin.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 l\u1eabn nhau ba \u0111\u1ed9i m\u1ed9 binh m\u1edbi nh\u1ea5t t\u1ee9 l\u1ee5c thu\u1ed9c v\u1ec7 T\u1ea3 h\u1ed9 l\u00e0m ba \u0111\u1ed9i nh\u1ecb b\u00e1t c\u1eedu thu\u1ed9c v\u1ec7 Ti\u1ec1n h\u1ed9, ba \u0111\u1ed9i nh\u1ecb b\u00e1t c\u1eedu v\u1ec7 Ti\u1ec1n h\u1ed9 l\u00e0m ba \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t t\u1ee9 l\u1ee5c v\u1ec7 T\u1ea3 h\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc c\u1ea7u K\u1ef3 Xuy\u00ean (t\u00ean x\u00e3) tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u1ed9 tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn (c\u1ea7u 62 nh\u1ecbp), c\u1ea5p cho d\u00e2n \u1ee9ng d\u1ecbch 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e3 Thanh H\u01b0\u01a1ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n) ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111\u00ea ng\u0103n n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n, l\u1ee5t l\u00e2u ng\u00e0y \u0111\u00ea s\u1ee5t ; \u1edf d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i xin nh\u1edd c\u00e1c th\u00e2n bi\u1ec1n binh l\u00ednh qu\u00ea \u1edf l\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 \u0111\u1ec3 g\u00f3p s\u1ee9c b\u1ed3i \u0111\u1eafp. Vua sai ph\u1ee7 th\u1ea7n x\u00e9t th\u1ef1c, cho ngh\u1ec9 ba th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu C\u00e1o ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Tri huy\u1ec7n hai huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean v\u00e0 Ki\u00ean Giang.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai huy\u1ec7n \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o v\u00e0 hi\u1ec7p th\u1ee7 quy\u1ec1n coi vi\u1ec7c huy\u1ec7n, \u0111\u1ebfn nay th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng hai huy\u1ec7n d\u1eabu nh\u1ecf nh\u01b0ng \u0111\u1ecba th\u1ebf xa l\u00e1nh \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u00e2n d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n c\u1ee7a h\u1ea1t kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i th\u01b0\u1eddng qua l\u1ea1i \u1edf \u0111i kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, nh\u00f3m h\u1ecdp ch\u1eb3ng d\u1ec5, l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111i qua, th\u1ed5 quan hay h\u00e8n r\u1ea5t c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 xem x\u00e9t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i, c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ed7 quan y\u1ebfu, th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ecdn k\u1ef9 c\u00e0ng. Nay qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o v\u00e0 hi\u1ec7p th\u1ee7 \u0111\u1ec1u do qu\u00e2n ng\u0169 xu\u1ea5t th\u00e2n, kh\u00f3 l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c cai tr\u1ecb, xin ch\u1ecdn l\u1ea5y \u1edf c\u00e1c vi\u00ean Tri huy\u1ec7n hi\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o bi\u1ebft vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u1ed5i \u0111\u1ebfn m\u1edbi x\u1ee9ng ch\u1ee9c\u201d. Vua nghe theo. Sai \u0111\u1eb7t Tri huy\u1ec7n m\u00e0 b\u00e3i hi\u1ec7p th\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p th\u00eam g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng cho l\u00ednh hai v\u1ec7 C\u1ea9m y. Nh\u1eefng qu\u00e2n C\u1ea9m y t\u00fac v\u1ec7 \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kho\u1ebb m\u1ea1nh sung b\u1ed5, vua ngh\u0129 l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0103n n\u00ean c\u1ea5p th\u00eam (c\u1ee9 4 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng th\u00eam 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1ed9i \u1edf nh\u00e0 ri\u00eang, th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u0103m con \u1edf x\u00e3 An Ho\u00e0, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho l\u00e0 tr\u1ed1n t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cH\u00e0nh vi c\u1ee7a n\u00f3 h\u01a1n l\u00e0 ch\u00f3 l\u1ee3n, tr\u1eabm ngh\u0129 c\u00e1i t\u00ecnh Anh du\u1ec7 Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed n\u00ean kh\u00f4ng n\u1ee1 l\u00e0m t\u1ed9i, nay l\u1ea1i nghe k\u1ebb b\u1eady b\u1ea1 xui khi\u1ebfn, mu\u1ed1n l\u00e0m g\u00ec ch\u0103ng ?\u201d Li\u1ec1n sai th\u1ecb v\u1ec7 b\u1eaft v\u1ec1, ph\u00e1i binh canh gi\u1eef, r\u1ed3i tha.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y c\u1ea7u \u0111\u00e1 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean (t\u1eeb s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Nam 35 s\u1edf, v\u1ec1 B\u1eafc 17 s\u1edf).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t s\u1eedu t\u1ebf \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng t\u1eeb nay h\u1eb1ng n\u0103m t\u1ebf Giao, ng\u00e0y xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Trai cung th\u00ec n\u00ean truy\u1ec1n h\u1ecdp d\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1eb7t \u00e1n \u1edf hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ee3i khi gi\u00e1 qua th\u00ec qu\u1ef3 \u0111\u00f3n, khi tr\u1edf v\u1ec1 th\u00ec qu\u1ef3 \u0111\u01b0a, khi\u1ebfn cho nh\u00e2n d\u00e2n th\u1ee7 \u0111\u00f4 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u0111\u1ec1u tr\u00f4ng th\u1ea5y nghi v\u1ec7 th\u00e1i b\u00ecnh. B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7 n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p l\u00fd tr\u1ea5n v\u1ee5 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh c\u00f3 s\u1edb t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c trong tr\u1ea5n qu\u00e1 nhi\u1ec1u m\u00e0 ch\u1ee9c t\u01b0 m\u1ee5c c\u00f2n khuy\u1ebft, xin c\u1eed V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nam l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u0103ng Doanh l\u1ea5y ch\u1ee9c Hi\u1ec7p l\u00fd m\u00e0 c\u1eed Tr\u1ea5n th\u1ee7, c\u00f3 quy\u1ec1n \u0111\u1ea5y nh\u1ec9 ?\u201d Sai v\u1ee9t tr\u1ea3 t\u1edd s\u1edb. R\u1ed3i \u0111\u1ed5i b\u1ed5 V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c tr\u1ea1m khi c\u00f3 vi\u1ec7c s\u1ee9. Vua th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc nay s\u1ee9 b\u1ed9 t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh xu\u1ed1ng Nam, t\u1eeb B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00ean B\u1eafc, \u0111i qua c\u00e1c tr\u1ea1m d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, thu\u1ef7 b\u1ed9 chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 nhi\u1ec1u \u00edt kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb sau ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c sai s\u1ee9 sang n\u01b0\u1edbc Thanh, t\u1eeb B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n t\u1ea5t c\u1ea3 s\u00e1u tr\u1ea1m, \u0111i v\u1ec1 hai l\u1ea7n, m\u1ed7i tr\u1ea1m c\u1ea5p cho 4 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n, m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 30 quan g\u1ea1o 20 ph\u01b0\u01a1ng ; sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, t\u1eeb tr\u1ea1m Phi\u00ean L\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00edn tr\u1ea1m, \u0111\u00e3 c\u00f3 thuy\u1ec1n binh ch\u1edf kh\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1ea5y, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t tr\u1ea1m V\u0129nh Giai \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng h\u01a1i xa, \u0111i v\u1ec1 hai l\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p cho 2 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n, m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 30 quan g\u1ea1o 20 ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n c\u00e1c tr\u1ea1m kh\u00e1c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh Thu\u1eadn t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00e1ch man Tr\u00e0 N\u01b0\u01a1ng trong h\u1ea1t n\u0103m ngo\u00e1i g\u1eb7p tai n\u1ea1n kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec n\u1ed9p thu\u1ebf. Sai tha cho. (Ti\u1ec1n thu\u1ebf h\u01a1n 400 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e2u B\u1ed1 Ch\u00ednh dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh g\u1ea1o \u0111\u1eaft. Cho thu\u1ebf th\u00f3c n\u0103m nay thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai 5.000 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c qu\u00e2n l\u00ean r\u1eebng l\u1ea5y g\u1ed7. Vua th\u01b0\u01a1ng kh\u00f3 nh\u1ecdc, th\u01b0\u1edfng cho Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n b\u1ed5ng 1 th\u00e1ng, qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ec1u 2 quan ti\u1ec1n. \u0110\u1ebfn m\u00f9a h\u00e8 m\u01b0a n\u1eafng, l\u00ednh \u1ed1m nhi\u1ec1u, th\u1ea3 c\u1ea3 cho v\u1ec1. Vua nh\u00e2n \u0111i qua tr\u1ea1i qu\u00e2n Th\u1ecb trung, sai \u0111em nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u1ed1m ra, vua th\u00e2n th\u0103m h\u1ecfi. D\u1ee5 c\u00e1c qu\u1ea3n quan r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh tuy nh\u1ecf c\u0169ng l\u00e0 nanh vu\u1ed1t c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Ai c\u00f3 cha m\u1eb9 v\u1ee3 con th\u00ec cho v\u1ec1 nh\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec qu\u1ea3n quan ph\u1ea3i nu\u00f4i n\u1ea5ng\u201d. L\u1ea1i sai b\u1ed9 H\u1ed9 l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u00f4ng c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 l\u00e2u kh\u00f4ng m\u01b0a. C\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, Long v\u01b0\u01a1ng, Thai d\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u ch\u01b0a \u1ee9ng. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb th\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1i vi\u1ec7c th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n tr\u1ecdng n\u00f4ng ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecf nh\u00e3ng ch\u00fat n\u00e0o. Xu\u00e2n n\u0103m nay \u00edt m\u01b0a, l\u1ee1 th\u1eddi v\u1ee5, \u0111\u00e3 sai c\u1ea7u \u0111\u1ea3o m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng nghi\u1ec7m, \u00fd gi\u1ea3 l\u00f2ng th\u00e0nh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn m\u1ef1c ch\u0103ng ?\u201d. B\u00e8n sai l\u1eadp \u0111\u00e0n ba v\u1ecb th\u1ea7n \u1ea5y \u1edf \u0111\u00e0i T\u00e2y T\u0129nh trong kinh th\u00e0nh, sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, b\u1ea3y ng\u00e0y \u0111em ch\u01b0a m\u01b0a, l\u1ea1i sai Tham tri L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc. S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb sau nh\u1eefng ng\u00e0y \u0111\u1ea3o v\u0169 c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed \u00e1n v\u00e0 s\u00e1t sinh. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua v\u1eddi Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 B\u00f9i T\u0103ng Huy h\u1ecfi l\u00faa m\u00e1 c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n ra sao. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cRu\u1ed9ng cao \u0111\u1ec1u kh\u00f4 c\u1ea3, ru\u1ed9ng th\u1ea5p l\u1ea1i b\u1ecb h\u1ea1i chu\u1ed9t b\u1ecd\u201d. Vua than n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed9i t\u00ecnh v\u00ec \u0111\u00e2u m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ng\u00e0y nay l\u1ea1i g\u1eb7p tai n\u1ea1n \u0111\u00f3i k\u00e9m lu\u00f4n nh\u01b0 th\u1ebf ?\u201d. Ngo\u1ea3nh l\u1ea1i b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201c\u1edf trong Kinh th\u00e0nh c\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111\u1ea5t hoang, n\u00ean sai c\u00e1c c\u1ea5m binh v\u00e3i tr\u1ed3ng khoai \u0111\u1ed7, tuy kh\u00f4ng b\u1eb1ng th\u00f3c, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0103n \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201c\u0110i\u1ec3n l\u1ec5 nh\u00e0 Thanh c\u00f3 vi\u1ec7c ho\u00e0ng \u0111\u1ebf th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o v\u0169 \u1edf Hu \u0111\u00e0n\u201d. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 s\u1ef1 quy\u1ec1n nghi th\u00f4i, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi x\u01b0a chu\u1ed9ng, kh\u00f4ng n\u00ean b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, tr\u1eabm ch\u1ec9 l\u1ea5y s\u1ee3 h\u00e3i tu t\u1ec9nh, l\u00f2ng th\u00e0nh ng\u1ea7m \u0111\u1ea3o l\u00e0 t\u1ed1t th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ee5c x\u00e9t t\u00f9 giam. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb \u0111\u1ea7u xu\u00e2n \u0111\u1ebfn nay m\u1ea5y tu\u1ea7n kh\u00f4ng m\u01b0a, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai quan \u0111\u1ea3o v\u0169 m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi m\u01b0a. Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam n\u00f3ng ru\u1ed9t, th\u1ee9c ng\u1ee7 ch\u1eb3ng y\u00ean, nh\u00e2n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c, ho\u1eb7c c\u00f3 oan u\u1ed5ng m\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i tr\u00e1i ho\u00e0 kh\u00ed ch\u0103ng. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a h\u1ec5 g\u1eb7p \u0111\u1ea1i h\u1ea1n th\u00ec th\u00e2n x\u00e9t t\u00f9 \u0111\u1ed3, sai s\u1ee9 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 khi nh\u00e2n th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a. Nay n\u00ean m\u1ed9t phen x\u00e9t l\u1ea1i t\u00f9 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec3 nh\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb tai bi\u1ebfn. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u00ecnh c\u00f9ng c\u00e1c nha m\u00f4n x\u00e9t h\u00ecnh \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 ba dinh tr\u1ef1c l\u1ec7 h\u1ebft l\u00f2ng x\u00e9t c\u00e1c \u00e1n, n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i li\u00ean can, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9ng b\u1ecb \u0111\u00f2i b\u1eaft, th\u00ec cho d\u00e2n b\u1ea3o l\u0129nh v\u1ec1 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i \u00e1n ; c\u00e1c \u00e1n t\u1ea1p ph\u1ea1m nh\u01b0 xuy tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec n\u00ean cho qua ngay cho h\u1ebft \u00e1n \u0111\u1ecdng, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ph\u01b0\u1edbc tr\u1eddi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u00fac l\u0129nh \u00e1n th\u00e0nh ph\u1ee7 T\u0129nh gia ki\u00eam h\u00e0nh vi\u1ec7c qu\u1ea3n ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ee5c bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c ch\u1ebft. Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0 b\u1eadc tr\u1ecdng th\u1ea7n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, vua r\u1ea5t \u1ef7 d\u1ee5ng. Tu\u1ed5i gi\u00e0 xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, vua y\u00eau gi\u1eef l\u1ea1i kh\u00f4ng cho, cho 2.000 quan ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ed7 v\u00e1n g\u1ea1ch ng\u00f3i khi\u1ebfn l\u00e0m nh\u00e0 ri\u00eang \u1edf Kinh. \u0110\u1ebfn nay ch\u1ebft, vua th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc v\u00f4 c\u00f9ng, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0i \u0110\u1ee9c t\u00ednh thu\u1ea7n c\u1ea9n th\u00e0nh th\u1ef1c, kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00e3 l\u00e2u, bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c tin d\u00f9ng nhi\u1ec1u ; ph\u1ee5ng s\u1ee9 sang n\u01b0\u1edbc Thanh, c\u1ea7m c\u1edd ti\u1ebft gi\u1eef Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u hay thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh t\u00edch, c\u00f3 ti\u1ebfng thu\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng. Tr\u1eabm t\u1eeb n\u1ed1i ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, bi\u1ebft l\u00e0 t\u1eadn trung, c\u1ea5t l\u00ean ch\u1ee9c cao, th\u01b0\u1eddng c\u00f9ng b\u00e0n lu\u1eadn ch\u00ednh s\u1ef1, \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u thi th\u1ed1 m\u1edf mang, \u0111\u01b0\u01a1ng mong h\u1eadu \u0111\u00e3i l\u00e2u d\u00e0i cho gi\u1eef b\u1ec1n l\u1ed9c v\u1ecb, th\u00ec m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i b\u1ed7ng m\u1eafc b\u1ec7nh n\u1eb7ng, li\u1ec1n sai ng\u1ef1 y xem m\u1ea1ch \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. H\u00f4m tr\u01b0\u1edbc b\u1ec7nh l\u1ea1i th\u00eam n\u1eb7ng, li\u1ec1n sai th\u1ecb v\u1ec7 mang cho s\u00e2m qu\u1ebf th\u01b0\u1ee3ng ph\u01b0\u01a1ng, th\u1ebf m\u00e0 thu\u1ed1c thang ch\u1eb3ng k\u1ecbp, nay v\u1ed9i b\u1ecf \u0111i, tr\u1eabm nghe n\u00f3i kh\u00f4ng c\u1ea7m \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc m\u1eaft\u201d. B\u00e8n t\u1eb7ng Thi\u1ebfu b\u1ea3o C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 (tr\u1eadt ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m), th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n Kh\u00e1c. Cho g\u1ea5m h\u1ed3ng g\u1ea5m T\u1ed1ng m\u1ed7i th\u1ee9 4 c\u00e2y, nhi\u1ec5u \u0111o\u1ea1n m\u1ed7i th\u1ee9 4 t\u1ea5m, sa tr\u1eebu 11 t\u1ea5m, ti\u1ec1n 2.500 quan, g\u1ea1o 500 ph\u01b0\u01a1ng, d\u1ea7u 3.000 c\u00e2n, ngh\u1ec9 ch\u1ea7u 3 ng\u00e0y, sai quan t\u1ee9 t\u1ebf. Ng\u00e0y \u0111\u01b0a \u0111\u00e1m v\u1ec1 qu\u00ea, sai ho\u00e0ng t\u1eed l\u00e0 Mi\u00ean Ho\u00e0nh \u0111\u1ebfn nh\u00e0 ri\u00eang v\u00e2ng m\u1ec7nh cho r\u01b0\u1ee3u, l\u1ea1i ph\u00e1i 400 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn b\u1ebfn \u0111\u00f2 s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng. C\u1ea5p cho 2 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i C\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cVua t\u00f4i nh\u01b0 m\u1ed9t th\u00e2n th\u1ec3, \u0111au \u0111\u1edbn quan h\u1ec7 v\u1edbi nhau. T\u1eeb nay c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf Kinh, ai d\u1ef1 v\u00e0o h\u00e0ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, n\u1ebfu c\u00f3 \u1ed1m \u0111au th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 b\u00e0i t\u00e2u ngay, s\u1ebd sai y vi\u1ec7n \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. H\u00f4m n\u00e0o kh\u1ecfi l\u1ea1i t\u00e2u \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t h\u1ee3i, ti\u1ebft Thanh minh, vua r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu \u0111i y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p l\u00fd tr\u1ea5n v\u1ee5 B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Kh\u00e1nh c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c ; l\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh Ho\u00e0 ; Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Hi\u1ec7p l\u00fd vi\u1ec7c tr\u1ea5n. H\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc c\u00f9ng v\u1edbi Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u1ed7 v\u1ec1 c\u00e1c man \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, \u0111\u1ebfn khi Nguy\u1ec5nV\u0103n Qu\u1ebf \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n, sai ng\u01b0\u1eddi chi\u00eau d\u1ee5, hai s\u00e1ch Ch\u1ebf Trang v\u00e0 L\u00e0ng L\u00f4 m\u1edbi \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n th\u00fa ph\u1ee5c, H\u01b0ng l\u1ea1i t\u00e2u man l\u00e0 m\u00ecnh c\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9. Vua gh\u00e9t c\u00e1i l\u1ed1i c\u01b0\u1edbp c\u00f4ng, li\u1ec1n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho H\u01b0ng c\u00f9ng C\u1eedu Kh\u00e1nh \u0111\u1ec1u gi\u1ea3i ch\u1ee9c v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i t\u1ed9i, m\u00e0 l\u1ea5y b\u1ecdn \u0110\u1ee9c thay. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n man v\u1ed1n s\u1ee3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf cho n\u00ean quy thu\u1eadn ch\u00f3ng nh\u01b0 th\u1ebf. Ng\u00e0y sau V\u0103n Qu\u1ebf kh\u00f4ng \u1edf \u0111\u1ea5y th\u00ec ch\u1eb3ng kh\u1ecfi l\u1ea1i qu\u1ea5y. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u1ee9 \u0111i. \u0110\u1ee9a n\u00e0o ra th\u00fa th\u00ec n\u00ean y\u00ean \u1ee7i, nh\u01b0ng ph\u1ea3i gi\u1ebft \u0111\u1ee9a \u0111\u1ea7u s\u1ecf \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang bi\u1ebft r\u0103n s\u1ee3, r\u1ed3i sau \u00e2n uy m\u1edbi \u0111\u1ec1u r\u00f5 r\u1ec7t, \u1ea5y l\u00e0 c\u00e1i k\u1ebf tr\u1ecb an l\u00e2u d\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f2n nh\u1eefng quan l\u1ea1i g\u00e2y bi\u1ebfn, c\u0169ng n\u00ean x\u00e9t \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i m\u00e0 tr\u1eebng tr\u1ecb \u0111i\u201d. Nh\u00e2n sai bi\u1ec1n binh C\u1ea9m y h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo b\u1ecdn \u0110\u1ee9c. \u0110\u1ebfn n\u01a1i, x\u00e9t ra v\u00ec b\u1ecdn cai quan Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u00e3o h\u00e0 kh\u1eafc s\u00e1ch nhi\u1ec5u n\u00ean g\u00e2y bi\u1ebfn lo\u1ea1n. \u0110\u1ee9c \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t x\u1eed. L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 H\u01b0ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i, ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ; Kh\u00e1nh v\u00ec gi\u1eef th\u00e0nh t\u1ed9i nh\u1eb9 h\u01a1n, ph\u00e1t \u0111i \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i ; b\u1ecdn V\u0103n Xu\u00e2n c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i sung qu\u00e2n. L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 H\u01b0ng sau \u0111\u1ed5i ph\u00e1t \u0111i \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 l\u00e0m l\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 kh\u1ea3o kho\u00e1 h\u1ecdc tr\u00f2. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, h\u1ecdc th\u1ea7n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m kh\u1ea3o kho\u00e1 h\u1ecdc tr\u00f2, ho\u1eb7c 2 k\u1ef3 ho\u1eb7c 4 k\u1ef3 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u. B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n xin \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t kho\u00e1, h\u1ea1ng \u01b0u th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n binh dao 1 n\u0103m, h\u1ea1ng th\u1ee9 th\u00ec n\u1eeda n\u0103m. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng s\u00e1u x\u01b0\u1edfng s\u00fang (M\u1ed9t x\u01b0\u1edfng \u1edf \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Th\u00e1i, m\u1ed9t x\u01b0\u1edfng \u1edf \u0111\u00e0i Ch\u00ednh Nam, m\u1ed9t x\u01b0\u1edfng \u1edf \u0111\u00e0i Nam Minh, m\u1ed9t x\u01b0\u1edfng \u1edf \u0111\u00e0i T\u00e2y Th\u00e0nh, m\u1ed9t x\u01b0\u1edfng \u1edf \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh B\u1eafc, m\u1ed9t x\u01b0\u1edfng \u1edf \u0111\u00e0i B\u1eafc Trung).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u00e0n \u00e2n t\u1ef1. \u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long b\u1eaft \u0111\u1ea7u x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u00f4 th\u00e0nh, nh\u1eefng m\u1ed3 m\u1ea3 b\u1ecf hoang \u1edf trong th\u00e0nh \u0111\u1ec1u d\u1eddi ch\u00f4n \u1edf \u0111\u1ea5y. L\u00e2u ng\u00e0y s\u1ee5p \u0111\u1ed5, vua sai Kinh do\u00e3n \u0111\u1eafp x\u00e2y l\u1ea1i, d\u1ef1ng m\u1ed1c gi\u1edbi b\u1eb1ng g\u1ed7, c\u1ea5m gi\u00e0y x\u00e9o, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 cu\u1ed1i xu\u00e2n ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0nh \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u00e0n \u00e2n t\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai hai dinh tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh m\u1ed9 l\u1eadp l\u00ednh c\u01a1, m\u1ed7i c\u01a1 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i c\u01a1 5 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ebfn nay sai m\u1ed9 th\u00eam).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ecb th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 V\u0169 \u0110\u00ecnh S\u00e1ch l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, Cai c\u01a1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i T\u1ea3 sai l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u1ea7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh ngh\u0129a l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u00e3nh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Kh\u00f4i th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed9t l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ea5t, \u0111\u1ec1u theo L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ti\u1ebfn c\u1eed. H\u1ef1u Kh\u00f4i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u01a1 v\u01a1 \u1edf Cao B\u1eb1ng, tr\u01b0\u1edbc Duy\u1ec7t kinh l\u01b0\u1ee3c Thanh Ngh\u1ec7, Kh\u00f4i xin l\u00e0m b\u1ed9 h\u1ea1, theo \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh, Duy\u1ec7t th\u1ea5y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c n\u00ean c\u1ea5t b\u1ed5 cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh v\u1ec7 T\u1ea3 h\u1ed9 c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c c\u01b0\u1eddng, D\u1ef1c \u0111\u1ecbnh chia l\u00e0m ba ban \u1ee9ng tr\u1ef1c, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 3 n\u0103m nay.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c v\u1ec7 C\u1ea9m y, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i B\u1ea3 l\u1ec7nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u1ec7 C\u1ea9m y, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00e2n s\u00e0i, \u0111\u1ec1u gia cho h\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1. Sai ch\u1ebf \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd \u201cC\u1ea9m y t\u00fac tr\u1ef1c\u201d b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd \u201cC\u1ea9m y Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c\u201d b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, c\u00f9ng d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng g\u1ed7, m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Tr\u1ea1m l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7, H\u1eefu v\u1ec7, Ho\u00e0ng ki\u1ebfm.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y 2 v\u1ec7 Trung h\u1ed9, Ti\u1ec1n h\u1ed9, chia h\u1ea7u \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 ho\u00e0ng t\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i d\u1ef1ng h\u00e0nh cung \u1edf Qu\u1ea3ng Nam. Dinh th\u1ea7n th\u1ea5y h\u00e0nh cung c\u0169 g\u1ed7 v\u00e1n m\u1ecdt n\u00e1t, t\u00e2u xin h\u1ecdp th\u1ee3 l\u00e0m l\u1ea1i. Vua y cho. D\u00e2n v\u00e0 th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n 3 quan g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Thi\u1ec7u l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9, Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 V\u00f5 H\u1eefu T\u00edn l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9, \u0111\u1ec1u theo th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m vi\u1ec7c ba t\u00e0o H\u1ed9, Binh, H\u00ecnh, Lang trung Binh b\u1ed9 Tr\u1ea7n Th\u00e1i T\u00edn l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1, v\u1eabn theo b\u1ea3o h\u1ed9 Ch\u00e2n L\u1ea1p Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c bi\u00ean v\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf ba tr\u1ea5n Phi\u00ean An, V\u0129nh Thanh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng h\u1ea1t th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i \u00edt m\u01b0a, \u0111\u1ed3ng l\u00faa h\u1ea1i nhi\u1ec1u, quan s\u1edf t\u1ea1i kh\u00e1m b\u00e1o t\u1ed5n h\u1ea1i \u01b0\u1edbc 4,5 ph\u1ea7n 10 tr\u1edf l\u00ean. Th\u00e0nh th\u1ea7n th\u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thu\u1ebf, n\u1ebfu \u0111\u1ee3i kh\u00e1m l\u1ea1i s\u1ee3 \u0111\u1ebfn sai k\u1ef3, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cRu\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh kh\u00f4ng chia r\u00f5 m\u1eabu s\u00e0o th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i kh\u00e1m l\u1ea1i l\u00e0m \u00e1n\u201d. Sai h\u00e3y t\u1ea1m ho\u00e3n thu thu\u1ebf, l\u1ea1i c\u1ee9 ph\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u00e1o c\u00f3 t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng cho gi\u1ea3m.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea3 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n d\u00e2ng s\u1edb ti\u1ebfn c\u1eed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2 m\u00ecnh bi\u1ebft. Vua sai Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ed9 L\u1ea1i kh\u1ea3o h\u1ea1ch. Qu\u00fdnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u1eed ch\u1ee7 Kim Ho\u00e1n l\u00e0 ch\u00fa c\u1ee7a th\u1ea7n, xin cho h\u1ed3i t\u1ecb\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1i l\u00f2ng th\u1edd ch\u00fa c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi h\u1eb3n kh\u00f4ng tr\u1ecdng b\u1eb1ng c\u00e1i l\u00f2ng th\u1edd tr\u1eabm, v\u1eady kh\u00f4ng n\u00ean t\u1eeb\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Phong t\u1eb7ng cha m\u1eb9 c\u00e1c quan vi\u00ean h\u01b0u tr\u00ed c\u00f3 c\u00f4ng V\u1ecdng C\u00e1c. Tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u00e2n chi\u1ebfu phong t\u1eb7ng cha m\u1eb9 quan vi\u00ean, cha m\u1eb9 quan vi\u00ean h\u01b0u tr\u00ed kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. \u0110\u1ebfn nay vua ngh\u0129 quan vi\u00ean h\u01b0u tr\u00ed c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c, mu\u1ed1n ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u1ec3 khuy\u00ean ng\u01b0\u1eddi trung ngh\u0129a, b\u00e8n sai b\u1ed9 L\u1ec5 x\u00e9t r\u00f5 \u1edf s\u1ed5, quan t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean ai c\u00f3 c\u00f4ng V\u1ecdng C\u00e1c th\u00ec t\u00e2u xin phong t\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung k\u00ednh Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Ng\u00f4n l\u00e0m ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp c\u1eeda Qu\u1ea3ng B\u00ecnh quan, c\u1ea7u Quang B\u00ecnh c\u00f9ng b\u1ea3o ngo\u00e0i h\u1ed9 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1eeda quan d\u00e0i 2 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc, ngang 2 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, trong l\u00f2ng c\u1eeda cao 10 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 8 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c ; c\u1ea7u d\u00e0i 5 tr\u01b0\u1ee3ng, gi\u1eefa cao 12 th\u01b0\u1edbc, 2 \u0111\u1ea7u cao 8 th\u01b0\u1edbc, ngang 16 th\u01b0\u1edbc, b\u1ea3o d\u00e0i 14 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng 3 th\u01b0\u1edbc, cao 3 th\u01b0\u1edbc. Sai dinh th\u1ea7n l\u1ea5y l\u00ednh c\u00e1c v\u1ec7 Ch\u1ea5n oai v\u00e0 Tu\u1ea7n th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c. Y theo quy th\u1ee9c c\u1eeda v\u00e0 c\u1ea7u c\u1ee7a Kinh th\u00e0nh m\u00e0 l\u00e0m. L\u00e0m xong, th\u01b0\u1edfng kh\u1eafp m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi h\u01a1n 3.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i nh\u00e2n l\u00fac kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u00e0y m\u00f9a, sai thu\u00ea d\u00e2n x\u00e2y c\u1ea7u \u0111\u00e1 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan, h\u1eb1ng ng\u00e0y c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o. Vua b\u00e0n mu\u1ed1n ra xem, g\u1eb7p h\u1ea1n b\u00e8n th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Hoa t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u1eeda bi\u1ec3n Bi\u1ec7n S\u01a1n l\u00e0 n\u01a1i quan y\u1ebfu, xin ph\u00e1i th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u01b0\u1eddng \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n So\u1ea1n tu\u1ed5i ngo\u00e0i b\u1ea3y ch\u1ee5c, xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c. Vua b\u1ea3o h\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cSo\u1ea1n tuy tu\u1ed5i gi\u00e0, nh\u01b0ng m\u00e0 s\u1ee9c c\u00f2n kho\u1ebb\u201d. Kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 An Qu\u00e1n ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7n d\u00e2ng m\u1ed9t quy\u1ec3n binh th\u01b0. Cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nh\u1edb l\u1ea1i c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n gi\u00fap n\u00ean c\u01a1 nghi\u1ec7p, d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTrong \u0111\u1eddi Gia Long, \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng lao tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e0m c\u00f4ng th\u1ea7n trung h\u01b0ng \u0111\u00e3 ch\u1ebft v\u1ee3 con \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p r\u1ea5t h\u1eadu. Nay Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean, \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00f4ng to v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, n\u1ed1i nhau m\u00e0 ch\u1ebft, tr\u1eabm mu\u1ed1n th\u01b0\u1edfng cho d\u00e0i \u0111\u1eddi \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p c\u00f4ng \u0111\u1ea7u. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ch\u00e9p t\u00ean con trai con g\u00e1i c\u1ee7a h\u1ecd t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ee7 \u0103n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho t\u1ebf c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 ch\u1ebft tr\u1eadn t\u1eeb qu\u1ed1c s\u01a1 \u0111\u1ebfn nay. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ee7a tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u01a1ng bu\u1ed5i s\u1ea5m m\u01b0a k\u1ebft m\u1ed1i, \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta l\u1ea5y nh\u00e2n ngh\u0129a m\u00e0 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ph\u00e0m t\u01b0\u1edbng s\u0129 ch\u1ebft tr\u1eadn kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn, th\u01b0\u1eddng sai t\u1ee9 t\u1ebf, th\u1ef1c l\u00e0 \u01a1n tr\u00ean chu \u0111\u00e1o kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i n\u00ean l\u1eddi. Tr\u1eabm t\u1eeb m\u1edbi n\u1ed1i ng\u00f4i, kinh theo \u0111\u1ea1o h\u1eadu, \u0111\u00e3 cho \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n \u00e2n t\u1ef1, h\u1eb1ng n\u0103m sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf. Nh\u01b0ng ngh\u0129 h\u1ed3n ngh\u0129a \u1edf d\u1ea1 \u0111\u00e0i v\u01a1 v\u1ea9n c\u00f2n nhi\u1ec1u ; v\u1ea3 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ho\u1eb7c nh\u00e2n gi\u1eb7c nh\u1ecf ngo\u00e0i bi\u00ean thu\u1ef3, qu\u00e2n s\u0129 \u0111i \u0111\u00e1nh c\u00f3 k\u1ebb b\u1ecf m\u00ecnh d\u01b0\u1edbi m\u0169i gi\u00e1o. T\u1eeb khai qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng h\u1ebft ti\u1ebft, tuy tr\u01b0\u1edbc sau c\u00f3 kh\u00e1c, nh\u01b0ng t\u1ef1u trung \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u00ean th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Kinh do\u00e3n ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n \u0111\u1ec3 t\u1ebf\u201d. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n chay ph\u1ed5 \u0111\u1ed9 \u1edf ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn r\u1eb1ng : \u201cL\u1eadp \u0111\u00e0n chay, x\u00e9t trong c\u00e1c s\u00e1ch ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ecfi \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1eddi cho ng\u01b0\u1eddi sau kh\u00f4ng ?\u201d Th\u1eadn \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o Ph\u1eadt h\u01b0 v\u00f4, kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1edd b\u1ebfn, c\u00e1i thuy\u1ebft c\u1ee9u v\u1edbt b\u1ebfn m\u00ea, th\u1ea7n th\u1ef1c kh\u00f4ng bi\u1ebft. Nh\u01b0ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc n\u01b0\u1edbc ta c\u0169ng c\u00f3 l\u00e0m r\u1ed3i. Nay th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i chinh chi\u1ebfn, sai l\u00e0m l\u1ec5 \u1ea5y, th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 c\u0169ng ch\u1eb3ng h\u1ea1i g\u00ec\u201d. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn xem.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y 300 quan ti\u1ec1n ph\u00e1t ch\u1ea9n cho ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o. R\u1ed3i v\u1eddi nh\u00e0 s\u01b0 \u1edf ch\u00f9a T\u1eeb \u00c2n tr\u1ea5n Phi\u00ean An l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e2m \u0110oan cho l\u00e0m tr\u1ee5 tr\u00ec ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Vi\u1ec5n ch\u1ebft. Cho 1 c\u00e2y g\u1ea5m, 100 quan ti\u1ec1n. L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd C\u01b0\u1eddng v\u00f5 H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec7n l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Phi\u00ean An l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 U\u00f4ng l\u00e0m Cai b\u1ea1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu B\u1ea3o l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y, Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0u \u00fac l\u00e0m Tham bi\u1ec7n Tuy\u00ean Quang, Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110a Tr\u1ee3 l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Gi\u00e1m ch\u00ednh Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9, v\u1eabn l\u0129nh Gi\u00e1m ch\u00ednh Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 V\u0129nh Thanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u1ea3n l\u00fd bi\u1ec1n binh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Mai V\u0103n Ch\u00e2u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7, Vi\u1ec7n s\u1ee9 Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c Vi\u1ec7n s\u1ee9 Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n, ki\u00eam qu\u1ea3n v\u1ec7 T\u1ea3 h\u1ed9, c\u00e1c \u0111\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u, Ti\u1ec3u sai, Ng\u00e2n s\u00fang, N\u1ed9i m\u00e3, T\u1ea3 h\u1eefu m\u00e3, Ti\u1ec3u h\u1ea7u, Vi\u1ec7t t\u01b0\u1eddng thu\u1ed9c c\u00f9ng ty H\u00e0nh nh\u00e2n v\u00e0 Li\u1ec7p h\u1ed9, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 To\u00e0n v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u1ea3ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n l\u00e0 Phan V\u0103n U\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Linh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Cai \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Hu\u1ef3nh \u0110\u0103ng Th\u1eadn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ea5t, Cai \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c l\u00e0 Ph\u1ea1m Vi\u1ebft Th\u1ee5c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u1ef1a ch\u1ecdn l\u1ea5y 5 ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n sinh t\u1ecda gi\u00e1m c\u00f3 h\u1ecdc h\u1ea1nh \u0111\u1ec3 sung l\u00e0m H\u00e0nh t\u1ea9u V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua v\u1eddi th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm th\u1ea5y ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hu\u00e2n c\u1ef1u n\u00ean c\u1ea5t \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c n\u00e0y. Nh\u01b0ng ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ecdc m\u00e0 t\u00ednh l\u1ea1i th\u00f4 l\u1ed7, b\u1edfi th\u1ebf tr\u1eabm kh\u00f4ng th\u00edch. Ng\u01b0\u01a1i nay l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ed v\u1edbi \u0111\u1ee9a ch\u0103n voi ng\u00e0y x\u01b0a n\u1eefa. T\u1eeb sau ph\u00e0m nh\u1ea5t c\u1eed nh\u1ea5t \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec1u n\u00ean lo t\u1ef1 ki\u1ec1m th\u00fac. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i n\u00ean c\u00f3 l\u1ec5. N\u1ebfu c\u1ee9 l\u1ed7 m\u00e3ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00e0 ph\u1ee5 l\u00f2ng quy\u1ebfn c\u1ed1 c\u1ee7a tr\u1eabm, l\u1ea1i khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi ta b\u1ea3o tr\u1eabm kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi\u201d. B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho mi\u1ec5n d\u1ef1 \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn gi\u00e1 g\u1ea1o h\u01a1i cao. Sai c\u00e1c Tr\u1ea5n th\u1ea7n thu\u00ea d\u00e2n x\u00e2y c\u1ea7u \u0111\u00e1 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan, h\u1eadu c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 kho\u00e1 thanh tra b\u1ed9 H\u1ed9. Vua th\u1ea5y s\u1ed5 s\u00e1ch, \u0111inh \u0111i\u1ec1n ti\u1ec1n g\u1ea1o, c\u00f9ng l\u00e0 kinh ph\u00ed chi thu \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 H\u1ed9, m\u00e0 l\u1ec7 kho\u00e1 thanh tra ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh, b\u00e8n theo l\u1eddi \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb m\u00e0 \u0111\u1ecbnh s\u00e1u n\u0103m m\u1ed9t kho\u00e1, v\u00e0o n\u0103m m\u00e3o v\u00e0 n\u0103m d\u1eadu. N\u0103m nay \u1ea5t d\u1eadu b\u1eaft \u0111\u1ea7u. Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng sung \u0110\u1ed5ng l\u00fd, H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Khoa Minh sung Ph\u00f3 \u0111\u1ed5ng l\u00fd, Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh H\u1ee9a \u0110\u1ee9c \u0110\u1ec7 v\u00e0 Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang sung Hi\u1ec7p l\u00fd ; Vi\u00ean d\u1ecbch theo l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e0 19 ng\u01b0\u1eddi. Th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng so v\u1edbi vi\u1ec7c thanh tra N\u1ed9i v\u1ee5 v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1 g\u1ea5p hai l\u1ea7n. H\u1ea1n trong 4 th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XXXII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5t d\u1eadu, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 6 [1825], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3, sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng qu\u1ea3n 12 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n binh \u0111i B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1eadn ch\u1edf.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00ecnh b\u1ed9 t\u00e2u d\u00e2ng danh s\u00e1ch h\u00ecnh \u00e1n cu\u1ed1i n\u0103m v\u1ec1 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 c\u1ee7a c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n, c\u00f3 h\u01a1n 450 \u00e1n ch\u01b0a k\u1ebft v\u00e0 h\u01a1n 740 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb giam, trong \u1ea5y c\u00f3 \u00e1n t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 2 \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn ch\u01b0a k\u1ebft. Vua xem v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u1ea5y m\u01b0a m\u00f3c tr\u00e1i th\u1eddi, ngh\u1ec1 n\u00f4ng \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u00f2ng tr\u1eabm th\u00e0nh kh\u1ea9n l\u1ea5y l\u00e0m r\u0103n m\u00e0 t\u1ef1 x\u00e9t m\u00ecnh. Nay vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c b\u1ecf b\u1ec5 nh\u01b0 th\u1ebf, tr\u00e1nh sao kh\u1ecfi \u0111\u1ee9a \u00e1c th\u00ec ch\u1eadm gi\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi oan th\u00ec kh\u00f4ng minh, kh\u00ed h\u1eadu tr\u00e1i th\u1eddi h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec c\u1edb \u1ea5y sao ! N\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e0m nh\u1eefng \u00e1n ch\u01b0a k\u1ebft ph\u1ea3i x\u1eed ngay, vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u th\u00ec t\u00e2u, n\u00ean x\u1eed th\u00ec x\u1eed, c\u1ed1 \u00fd d\u1ec1nh d\u00e0ng kh\u00f4ng k\u1ebft x\u1eed th\u00ec t\u00e2u tham tr\u1ecb t\u1ed9i, \u0111\u1ec3 cho \u00e1n kh\u00f4ng ch\u1ed3ng ch\u1ea5t, ng\u1ee5c kh\u00f4ng giam l\u00e2u, may c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00ean th\u1ea5u l\u00f2ng tr\u1eddi, s\u1edbm cho ph\u01b0\u1edbc t\u1ed1t\u201d. L\u1ea1i b\u1ea3o Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u1ec9 cho b\u1ed9 H\u00ecnh c\u00f9ng Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 ba dinh tr\u1ef1c l\u1ec7 tha b\u1edbt ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee9ng ; c\u0169ng mu\u1ed1n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho kh\u1eafp c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng theo l\u00e0m, l\u1ea1i e ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t \u00e1n d\u1ef1a v\u00e0o c\u1edb ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee9ng \u1edf ngo\u00e0i kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i c\u00e0ng \u0111\u1ec3 ch\u1eadm. Vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c ph\u1ea3i x\u00e9t cho ch\u00f3ng \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c tha, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i ch\u1ecbu gi\u1ebft, \u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i \u00fd c\u1eaft c\u1ecf x\u1ea5u m\u00e0 vun l\u00faa t\u1ed1t, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u00e2n sao !\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 m\u01b0a.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ec5 s\u1eafm l\u1ec5 t\u1ea1 c\u00e1c th\u1ea7n k\u1ef3.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0 \u0111em \u00e1n kh\u00e1m n\u1ea1n h\u1ea1n h\u00e1n d\u00e2ng l\u00ean. Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n cho gi\u1ea3m thu\u1ebf : 10 ph\u1ea7n h\u1ea1i 4 ph\u1ea7n th\u00ec gi\u1ea3m 2 ph\u1ea7n, h\u1ea1i 5 ph\u1ea7n gi\u1ea3m 3 ph\u1ea7n, h\u1ea1i 6 ph\u1ea7n gi\u1ea3m 4 ph\u1ea7n, h\u1ea1i 7 ph\u1ea7n gi\u1ea3m 5 ph\u1ea7n, h\u1ea1i \u0111\u1ebfn 8 ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean th\u00ec mi\u1ec5n c\u1ea3. Ru\u1ed9ng m\u00f9a thu v\u00e0 ru\u1ed9ng c\u1ea1n c\u00f9ng ru\u1ed9ng tr\u1ea1i Quang L\u0103ng \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, ru\u1ed9ng m\u00f9a thu v\u00e0 ru\u1ed9ng c\u1ea1n \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, ru\u1ed9ng c\u1ea1n \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u1edf trong l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e1m, c\u0169ng c\u00e1ch ngo\u1ea1i l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m cho. S\u1ed1 th\u00f3c ph\u1ea3i n\u1ed9p \u0111\u1ec1u cho chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n. Duy Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00ec d\u00e2n kh\u00f4ng b\u00e1o tai kh\u00f4ng xin kh\u00e1m, \u0111\u1ebfn khi g\u1eb7t h\u00e1i xong m\u1edbi \u0111em s\u1ef1 t\u1ed5n h\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho gi\u1ea3m 5 ph\u1ea7n 10 s\u1ed1 thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n n\u0103m nay, s\u1ed1 ph\u1ea3i n\u1ed9p th\u00ec cho xay g\u1ea1o m\u00e0 n\u1ed9p. Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n D\u01b0\u1ee1ng, H\u1ed3 Ti\u1ebfn Hi\u1ec7u, H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o cho b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi con Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cCon trai T\u1ea3 qu\u00e2n Kh\u00e2m sai Cai c\u01a1 t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd xin t\u1eadp \u1ea5m theo h\u00e0m t\u1eb7ng c\u1ee7a cha\u201d. Giao xu\u1ed1ng hai b\u1ed9 L\u1ec5, Binh b\u00e0n. L\u1ea1i sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n duy\u1ec7t l\u1ea1i. \u0110\u1ec1u cho l\u00e0 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng b\u00e1o \u0111\u1ee9c t\u1ea5t th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn l\u00e2u \u0111\u1eddi, L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u00f4ng lao xin chi\u1ebfu theo h\u00e0m t\u1eb7ng cho con l\u00e0m quan vi\u00ean t\u1eed con quan T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, tr\u1eeb mi\u1ec5n binh dao v\u00e0 thu\u1ebf th\u00e2n. T\u1eeb sau c\u00f3 quan vi\u00ean n\u00e0o sau khi ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ph\u1ea9m h\u00e0m cao h\u01a1n nguy\u00ean h\u00e0m th\u00ec l\u1ea5y l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 suy ra. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho ba ng\u01b0\u1eddi t\u1eb1ng t\u00f4n c\u1ee7a N\u1ed9i h\u1eefu Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ph\u00fa d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea1i qu\u00e2n dinh Th\u1ea7n c\u01a1 c\u00f3 tr\u1ed9m l\u1ea5y m\u1ea5t kh\u1ea9u s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a Trung v\u1ec7. \u0110\u00eam h\u00f4m \u1ea5y l\u00e0 qu\u00e2n Ti\u1ec1n v\u1ec7 tr\u1ef1c ban canh gi\u1eef. V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tuy\u00ean \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cS\u00fang l\u00e0 v\u1eadt quan tr\u1ecdng, binh kh\u00ed ph\u1ea3i coi gi\u1eef nghi\u00eam nh\u1eb7t. Nay g\u1ea7n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 di\u1ec5n m\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1ed9m l\u1ea5y m\u1ea5t th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m coi gi\u1eef \u1edf \u0111\u00e2u ? Th\u1ebf th\u00ec ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u00f5. Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng h\u00e3y t\u1ea1m c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao cho v\u1ec7 C\u1ea9m y \u0111\u00f3ng g\u00f4ng giam l\u1ea1i. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh tr\u1ef1c ban \u0111\u00eam \u1ea5y \u0111\u1ec1u giao b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam x\u00e9t. L\u1ea1i sai bi\u1ec1n binh tu\u1ea7n tra c\u1eeda Kinh th\u00e0nh, c\u00f9ng l\u00ednh b\u1eaft c\u1ee7a Th\u1eeba Thi\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c t\u00ecm b\u1eaft. Qu\u00e2n hay d\u00e2n ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ph\u1ea1m hay ch\u1ec9 r\u00f5 tang v\u1eadt b\u00e1o quan b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d. R\u1ed3i b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t ra l\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i Trung v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh n\u0103m tr\u01b0\u1edbc h\u1ed7 gi\u00e1 B\u1eafc tu\u1ea7n gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh m\u1ea5t m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang, gi\u1ea5u kh\u00f4ng n\u00f3i ra, \u0111\u1ebfn nay nh\u1edd \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thao di\u1ec5n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u00fa v\u00ec V\u0103n Th\u00e0nh thu\u00ea d\u00f9m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n Ti\u00ean Vi\u1ebft l\u1ea5y tr\u1ed9m kh\u1ea9u s\u00fang \u1ea5y \u0111\u1ec1n v\u00e0o. Khi \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, Ti\u00ean Vi\u1ebft ph\u1ea3i t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t sung qu\u00e2n \u1edf th\u00fa s\u1edf Ai Lao, Th\u00e0nh v\u00e0 Ph\u00fa \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c, chi\u1ebfu gi\u00e1 hai c\u00e1i s\u00fang b\u1ecb m\u1ea5t b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n ; V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tuy\u00ean, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 L\u00ea V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft K\u1ef5 l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh t\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, Tham hi\u1ec7p H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u1eadu B\u00e1ch l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh T\u01b0 nghi\u1ec7p, Tri ph\u1ee7 Ki\u1ebfn An l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t l\u00e0m T\u01b0 nghi\u1ec7p.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u1ec5n tr\u1eadn voi \u1edf tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7u Phu V\u0103n. Vua ng\u1ef1 ra xem.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f2i l\u1ea1i s\u1eafc truy t\u1eb7ng cha m\u1eb9 nguy\u00ean Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n. Tu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i t\u1ed9i, b\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng : K\u00ednh x\u00e9t danh l\u1ec7, lu\u1eadt b\u1ecf t\u00ean b\u1eaft \u0111i sai d\u1ecbch c\u00f3 n\u00f3i r\u1eb1ng : c\u00e1c quan tham tang b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c th\u00ec s\u1eafc phong t\u1eb7ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u00f2i l\u1ea1i, c\u00f2n nh\u1eefng h\u1ea1ng c\u00e1ch ch\u1ee9c kh\u00e1c th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n \u0111\u00f2i. Nay Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i giao th\u00f4ng n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ed9i tham \u00f4, m\u00e0 t\u1ed9i \u0111\u1ebfn gi\u1ea3o giam h\u1eadu th\u00ec t\u1ed9i c\u00f2n n\u1eb7ng h\u01a1n c\u00e1ch ch\u1ee9c, s\u1eafc cha m\u1eb9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u01b0a d\u00e1m s\u01a1 su\u1ea5t b\u00e0n \u0111\u1ebfn\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cCha m\u1eb9 V\u0103n Tu\u00e2n v\u00ec con m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c phong, \u0111\u00f2i l\u1ea1i c\u0169ng ph\u1ea3i v\u1eady. T\u1eeb sau ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf l\u00ean, c\u1ee9 theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u1eabn c\u00e1i \u0111i\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c \u1edf trong lu\u1eadt m\u00e0 b\u00e0n ph\u00e2n bi\u1ec7t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan thanh tra kho N\u1ed9i t\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 ph\u00f3ng \u1ed1ng l\u1ec7nh khi ng\u1ef1 gi\u00e1 ra v\u00e0o. (Ph\u00e0m tr\u01b0\u1edbc t\u1ebf Giao m\u1ed9t ng\u00e0y vua \u0111\u1ebfn Trai cung, khi ra c\u1eeda th\u00e0nh c\u00f9ng khi l\u1ec5 xong v\u1ec1 cung, \u0111\u1ec1u ph\u00f3ng 9 ti\u1ebfng \u1ed1ng l\u1ec7nh. C\u00e1c kh\u00e1ch ti\u1ebft l\u1edbn V\u1ea1n th\u1ecd, Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, Ban s\u00f3c v\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u1ea1i x\u00e1 \u0111\u00e0m \u00e2n vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 nh\u1eadn l\u1ec5 m\u1eebng, th\u00ec c\u1ea3nh m\u00f4n ph\u00f3ng \u1ed1ng l\u1ec7nh 9 ti\u1ebfng ; ng\u00e0y r\u1eb1m, m\u1ed3ng m\u1ed9t, c\u00f9ng c\u00e1c l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng th\u1ecb tri\u1ec1u th\u00ec ph\u00f3ng 7 ti\u1ebfng ; ng\u00e0y t\u1ebf c\u00e1o c\u00e1c mi\u1ebfu, xa gi\u00e1 ra c\u1eeda T\u1ea3, H\u1eefu T\u00fac m\u00f4n th\u00ec ph\u00f3ng \u1ed1ng l\u1ec7nh 7 ti\u1ebfng, khi v\u1ec1 c\u0169ng ph\u00f3ng 3 ti\u1ebfng ; \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i Th\u1eeba Thi\u00ean, khi xa gi\u00e1 ra th\u00ec ph\u00f3ng 9 ti\u1ebfng, khi tr\u1edf v\u1ec1 v\u00e0o cung th\u00ec ph\u00f3ng 3 ti\u1ebfng ; \u1edf trong Th\u1eeba Thi\u00ean 10 d\u1eb7m, xa gi\u00e1 ra th\u00ec ph\u00f3ng 7 ti\u1ebfng, v\u1ec1 th\u00ec ph\u00f3ng 3 ti\u1ebfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ra c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An xem Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u00e0i, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung. Thuy\u1ec1n ng\u1ef1 qua ph\u01b0\u1eddng \u0110\u00f4ng Am, h\u1ea1 l\u1ec7nh ng\u1ef1 gi\u00e1 l\u00ean n\u00fai Thu\u00fd Am, th\u1ea5y c\u00f3 c\u00e1i mi\u1ebfu c\u1ed5 b\u1ecf hoang, cho d\u00e2n \u1ea5y 100 quan ti\u1ec1n sai s\u1eeda l\u1ee3p l\u1ea1i, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 n\u00fai Thu\u00fd Hoa (nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m n\u00fai Thu\u00fd Anh). \u0110\u1ebfn c\u1eeda T\u01b0 Dung, th\u1ea5y c\u1eeda c\u1ea3ng b\u1ecb ph\u00f9 sa b\u1ed3i l\u1ea5p, sai c\u00e1c qu\u00e2n theo gi\u00e1 kh\u01a1i \u0111\u00e0o. Ng\u00e0y h\u00f4m sau l\u1ea1i b\u1ed3i nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ed7 n\u00e0y l\u00e0 n\u01a1i quan y\u1ebfu c\u1ee7a kinh th\u00e0nh, x\u01b0a \u0111\u1ee9c Th\u00e1i t\u1ed5 Gia d\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta b\u1eaft \u0111\u1ea7u khai th\u00e1c mi\u1ec1n Nam, do c\u1ea3ng n\u00e0y m\u00e0 v\u00e0o ; \u0111\u1ebfn khi gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0m lo\u1ea1n, c\u0169ng do c\u1ea3ng n\u00e0y m\u00e0 v\u00e0o ; \u0111\u1ebfn Du\u1ec7 t\u00f4ng Hi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ch\u1ea1y v\u00e0o Nam c\u0169ng do c\u1ea3ng n\u00e0y m\u00e0 ra ; khi \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta thu ph\u1ee5c kinh th\u00e0nh, l\u1ea1i do c\u1ea3ng n\u00e0y m\u00e0 v\u00e0o, c\u1ea3ng n\u00e0y th\u1ef1c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u1ecbnh suy c\u1ee7a v\u1eadn n\u01b0\u1edbc. Nay n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c kh\u01a1i \u0111\u00e0o cho l\u01b0u th\u00f4ng, n\u1ebfu ph\u00f9 sa l\u1ea1i l\u1ea5p kh\u00f3 th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi m\u1eb7c tr\u1eddi\u201d. Li\u1ec1n sai ph\u00e1t 3.000 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng d\u1ecbch. R\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nh\u00e2n ngh\u0129 r\u1eb1ng c\u1eeda c\u1ea3ng l\u1ec7ch v\u1ec1 b\u00ean t\u1ea3 th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ecbu d\u00f2ng ch\u1ea3y m\u1ea1nh, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i cho ch\u1ea3y theo r\u00eca n\u00fai quanh xu\u1ed1ng khi\u1ebfn cho th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y nhanh th\u00ec c\u00e1t m\u1edbi kh\u00f4ng \u1ee9 \u0111\u1ecdng. L\u1ea1i sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch tr\u00f4ng coi 3.000 kinh binh m\u00e0 \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea3ng kh\u00e1c (tr\u00ean d\u01b0\u1edbi hai \u0111o\u1ea1n d\u00e0i 300 tr\u01b0\u1ee3ng). Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 6.000 quan. L\u1ea1i ngh\u0129 l\u1ea7n \u0111i tu\u1ea7n h\u00e0nh Th\u1eeba Thi\u00ean n\u00e0y c\u00f3 l\u1ea5y thuy\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec3 ch\u1edf \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a quan, sai t\u00ednh ng\u00e0y tr\u1ea3 ti\u1ec1n. Chu\u1ea9n cho t\u1eeb sau l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp \u0111\u00e0i phong ho\u1ea3 \u1edf n\u00fai H\u00e3n m\u00f4n (t\u1ee9c n\u00fai Quy S\u01a1n \u1edf b\u00ean t\u1ea3 c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung).<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1ea7n c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung (Tr\u01b0\u1edbc th\u1edd ph\u1ee5 \u1edf mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng, nay m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u1ec1n ri\u00eang). H\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 m\u00f9a xu\u00e2n m\u00f9a thu th\u00ec t\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1ebf t\u01b0\u1edbng ch\u1ebft tr\u1eadn t\u1eeb qu\u1ed1c s\u01a1 \u0111\u1ebfn nay. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta t\u1eeb khi d\u1ef1ng nghi\u1ec7p \u1edf mi\u1ec1n Nam, \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng trung h\u01b0ng, nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng s\u0129 ch\u1ebft tr\u1eadn, \u0111\u1ed5 m\u00e1u \u1edf chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, nh\u01b0 tr\u1eadn \u1edf tr\u01b0\u1eddng th\u00e0nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, \u1edf th\u00e0nh Ch\u00e0 B\u00e0n (B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh), c\u00f9ng m\u1ed9t c\u00f5i Gia \u0110\u1ecbnh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf m\u00ecnh d\u01b0\u1edbi t\u00ean \u0111\u1ea1n \u1edf \u0111\u1ea5y nhi\u1ec1u nh\u1ea5t. \u0110\u1ebfn sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, v\u00ec \u0111\u00e1nh ph\u1ea3n ngh\u1ecbch b\u1eaft c\u01b0\u1edbp m\u00e0 ch\u1ebft v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc c\u0169ng nhi\u1ec1u. \u0110\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u0103ng h\u00e1i vi\u1ec7c qu\u00e2n, h\u1ebft l\u00f2ng trung ngh\u0129a, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi quy\u1ebft ch\u00ed theo vua, s\u1ea5n v\u00e0o g\u01b0\u01a1m gi\u00e1o, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb mang l\u00f2ng gh\u00e9t gi\u1eb7c, ch\u1ebft s\u1ed1ng kh\u00f4ng d\u1eddi, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb th\u1ec1 h\u1ebft trung trinh, th\u1ea5y nguy li\u1ec1u m\u1ea1ng, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb l\u00f2ng lo n\u1ea1n n\u01b0\u1edbc, h\u1ebft ti\u1ebft bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. Nay trong ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng thanh b\u00ecnh, c\u00e1i c\u00f4ng c\u1ee7a l\u0169 \u1ea5y ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf. Tuy \u0111\u00e3 l\u1eadp mi\u1ebfu \u0111\u1ec3 th\u1edd, h\u1eb1ng n\u0103m \u00e2n t\u1ef1, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1n c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n, nh\u01b0ng tr\u1eabm nh\u1edb vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn c\u00f2n b\u00f9i ng\u00f9i. \u1edf Kinh \u0111\u00e3 cho l\u1eadp \u0111\u00e0n t\u1ee9 t\u1ebf. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n t\u1ebf l\u1ec5 v\u00e0 ch\u00e9p t\u1edd d\u1ee5 ch\u1ec9 n\u00e0y \u0111\u1ed1t \u1edf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e0n, \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 thi\u00eang th\u00ec bi\u1ebft b\u1ee5ng tr\u1eabm ti\u1ebfc nh\u1edb nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i c\u00e0ng l\u00e2u c\u00e0ng nhi\u1ec1u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb khai qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hu\u00e2n lao trung ngh\u0129a \u0111\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3, m\u00e0 b\u00e0i v\u1ecb \u1edf mi\u1ebfu trung th\u1ea7n ch\u01b0a c\u00f3 m\u1ea5y. X\u01b0a \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta c\u0169ng lu\u00f4n lu\u00f4n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u1ea5y, sau v\u00ec nhi\u1ec1u vi\u1ec7c m\u00e0 ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u1ea5y th\u00f4i. Nay tr\u1eabm tu\u00e2n theo ch\u00ed tr\u01b0\u1edbc, mu\u1ed1n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u01a1n kh\u00f4ng s\u00f3t. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng t\u00ecm h\u1ecfi, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o th\u1ef1c c\u00f3 danh v\u1ecdng c\u00f4ng lao th\u00ec \u0111\u1ec1u cho th\u1edd l\u01b0u danh b\u1ea5t h\u1ee7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n s\u00e1ch man La Bang \u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh t\u1eeb khi b\u1ecdn \u00e1c man Cam R\u0103ng qu\u1ea5y r\u1ed1i \u0111\u00e3 ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc, \u1edf y\u00ean l\u00e2u r\u1ed3i, xin cho \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c theo s\u1ed5 Bi\u00ean Ho\u00e0\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng trong c\u00e1c v\u1ec7 T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n c\u1ee9 k\u1ef3 b\u1ed1n th\u00e1ng th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean qu\u1ea3n binh t\u1ecbch \u0111\u1ec1u c\u1ee9 theo s\u1ed1 qu\u00e2n v\u00e0 voi s\u1edf thu\u1ed9c m\u00e0 bi\u00ean th\u00e0nh s\u1ed5. Cu\u1ed1i n\u0103m l\u1ea1i l\u1ea5y s\u1ed1 voi l\u00e0m s\u1ed5 chung \u0111\u1ec3 d\u00e2ng t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00e0o s\u00f4ng V\u0129nh \u0110\u1ecbnh \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng k\u00eanh t\u1eeb<\/p>\n\n\n\n<p>Trung \u0110\u01a1n \u0111\u1ebfn La Vi, r\u1ed3i nhi\u1ec1u c\u00e1t l\u1ea5p th\u00e0nh n\u00f4ng c\u1ea1n, thuy\u1ec1n b\u00e8 kh\u00f3 \u0111i. Vua mu\u1ed1n th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn ch\u1edf, tr\u01b0\u1edbc sai gi\u00e1m th\u00e0nh \u0110\u1ed7 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecbnh \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t. B\u00e8n b\u00e0n khai \u0111\u01b0\u1eddng k\u00eanh m\u1edbi t\u1eeb Qu\u00e2n Kinh \u0111\u1ebfn Trung \u0110\u01a1n (d\u00e0i h\u01a1n 1.720 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc r\u1ed9ng 6 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 c\u00f9ng). \u0110\u1ebfn nay m\u1edbi sai Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Phan V\u0103n Thu\u00fd tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng, c\u1ea5p cho c\u1edd kh\u00e2m sai v\u00e0 b\u00e0i ph\u1ee5ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 th\u00eam tr\u1ecdng s\u1ef1 th\u1ec3. (T\u1eeb sau c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho c\u1edd b\u00e0i). Ph\u00e1t 3.700 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0o, h\u1eadu c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 5 quan g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng 15 uy\u1ec3n). V\u1eadt li\u1ec7u c\u1ea7n d\u00f9ng th\u00ec quan ph\u1ea3i mua, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y \u1edf d\u00e2n. D\u1ee5 Phan V\u0103n Thu\u00fd r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y \u00edt m\u01b0a, gi\u00e1 g\u1ea1o h\u01a1i cao, tr\u1eabm th\u1ef1c ch\u1eb3ng mu\u1ed1n l\u00e0m nh\u1ecdc s\u1ee9c d\u00e2n ; duy con s\u00f4ng \u1ea5y c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u l\u1ee3i, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ea1i c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o, ch\u1eb3ng ch\u00fat ng\u1ea1i ph\u00ed, \u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i \u00fd l\u1ea5y c\u00f4ng thay ch\u1ea9n. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1ea5y \u00fd \u1ea5y b\u1ea3o r\u00f5 cho d\u00e2n bi\u1ebft. C\u00f2n ti\u1ec1n g\u1ea1o chi ph\u00e1t kh\u00f4ng n\u00ean u\u1ef7 ri\u00eang cho l\u1ea1i d\u1ecbch, m\u00e0 ch\u00fang b\u1edbt x\u00e9n, \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n ta nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a kho m\u00e0 vui l\u00f2ng \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d. R\u1ed3i th\u1ea5y m\u00f9a h\u00e8 n\u1eafng to, \u0111\u1ecbnh gi\u1edd l\u00e0m gi\u1edd ngh\u1ec9 c\u00f3 h\u1ea1n, khi nh\u1ecdc khi r\u1ed7i c\u00f3 ch\u1eebng (h\u1eb1ng ng\u00e0y c\u1ee9 n\u1eeda canh 5 \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn 9 l\u01b0\u1ee3t th\u00ec ngh\u1ec9, bu\u1ed5i chi\u1ec1u \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 xu\u1ed1ng 4 l\u01b0\u1ee3t th\u00ec \u0111\u1ebfn l\u00e0m, \u0111\u1ebfn n\u1eeda tr\u1ed1ng canh m\u1ed9t th\u00ec ngh\u1ec9), 10 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n cho \u0111\u1ed3 \u0103n ; \u1ed1m th\u00ec cho thu\u1ed1c men. Khi \u0111\u00e0o xong, cho t\u00ean l\u00e0 s\u00f4ng V\u0129nh \u0110\u1ecbnh. Sai dinh th\u1ea7n \u0111em tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u kho\u1ea3n \u0111\u00e3i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c. Th\u01b0\u1edfng cho Phan V\u0103n Thu\u00fd 2 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c, 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 3 t\u1ea5m sa, 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n, cho \u0110\u1ed1c bi\u1ec7n l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nam \u0111\u1ec1u 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c, 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 2 t\u1ea5m sa, cho nh\u1eefng vi\u00ean bi\u1ec1n theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c. C\u00f3 \u0111\u00e0o v\u00e0o m\u1ea5t ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n th\u00ec mi\u1ec5n thu\u1ebf, m\u1ed3 m\u1ea3 nh\u00e0 c\u1eeda ph\u1ea3i d\u1eddi \u0111i th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n. (Trung \u0110\u01a1n, La Vi, Qu\u00e2n Kinh \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean x\u00e3).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 H\u00f9ng d\u0169ng c\u1ee7a H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Ch\u00e2u ch\u1ebft. Cho 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng v\u00e0 200 quan ti\u1ec1n. L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 H\u1ed3 B\u1ed1c thay.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Trung qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n S\u00e1ch l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nam \u0110\u1ecbnh, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Tr\u00e0 l\u00e0m Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u00ecnh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Minh v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y C\u1ea3nh M\u1ec7nh (ng\u00e0y ng\u1ecd), b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn T\u1ea3 v\u1ec7 \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ed1ng ch\u1ebf Tr\u1ea7n V\u0103n Long \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua tri\u1ec7u Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n v\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u1ea3o : \u201cNg\u00e0y \u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ki\u00eang k\u1ef5, tr\u1eabm tuy kh\u00f4ng ki\u00eang, nh\u01b0ng t\u00f4i con th\u00ec n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn, t\u1ea1m tha cho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u00e0m T\u1ea3 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 v\u1eabn l\u0129nh Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh l\u00e0m H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 v\u1eabn l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o ki\u00eam C\u00f4ng t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 vi\u1ec7c t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u00e0nh, K\u00fd l\u1ee5c l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean \u0111\u1ed5i sang l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Phong ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang l\u00e0m Y\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng, ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 M\u00e3o l\u00e0m T\u1eeb S\u01a1n c\u00f4ng, cho s\u00e1ch phong v\u00e0 \u1ea5n, c\u1ea5p b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m theo l\u1ec7 c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng (m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ec1n 3.000 quan, g\u1ea1o tr\u1eafng 60 ph\u01b0\u01a1ng, g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng 1.940 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y ti\u1ec1n l\u1ec7 c\u1ee7a Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng n\u1eef, tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, t\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7, c\u00f9ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y nay n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 nh\u00e0n r\u1ed7i, l\u1ec5 \u0111i\u1ec3n s\u1eeda sang r\u00f5 r\u00e0ng, t\u1eeb l\u1ec5 l\u1edbn \u0111\u1ebfn l\u1ec5 v\u1eeba, cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng, ph\u00e0m l\u1ec5 ph\u1ea9m v\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ec3 t\u1ebf l\u1ec5 th\u1ea7n k\u1ef3 m\u00e0 l\u01b0u ph\u00e9p t\u1eafc cho \u0111\u1eddi l\u00e0 \u0111\u1ea5y v\u1eady. Duy ng\u00e0y t\u1ebf t\u1ef1 \u1edf c\u00e1c s\u1edf \u0111\u00e0n mi\u1ebfu, c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh l\u1ec7, c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh. Xin \u0111em t\u1ea5t c\u1ea3 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc sau c\u00f9ng l\u1ec7 hi\u1ec7n nay \u0111\u1ecbnh th\u00eam, y\u1ebft th\u1ecb cho nh\u00e2n d\u00e2n trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft m\u00e0 theo\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>(1. Nh\u1eadt k\u1ef3 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0 : \u0110\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc, th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n ng\u00e0y m\u1eadu sau t\u1ebf Giao v\u00e0 th\u00e1ng tr\u1ecdng thu ng\u00e0y m\u1eadu tr\u00ean h\u1ebft ; V\u0103n mi\u1ebfu, th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n ng\u00e0y \u0111inh sau t\u1ebf Giao v\u00e0 th\u00e1ng tr\u1ecdng thu ng\u00e0y \u0111inh tr\u00ean h\u1ebft ; mi\u1ebfu L\u00ea Th\u00e1nh t\u00f4ng, th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n v\u00e0 th\u00e1ng tr\u1ecdng thu, \u0111\u1ec1u ng\u00e0y nh\u00e2m sau t\u1ebf X\u00e3 T\u1eafc ; mi\u1ebfu \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng, th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n v\u00e0 th\u00e1ng tr\u1ecdng thu, \u0111\u1ec1u \u1edf ng\u00e0y canh sau t\u1ebf X\u00e3 T\u1eafc ; ba mi\u1ebfu c\u00f4ng th\u1ea7n khai qu\u1ed1c, trung h\u01b0ng, trung ti\u1ebft, th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n v\u00e0 th\u00e1ng tr\u1ecdng thu, \u0111\u1ec1u ng\u00e0y gi\u00e1p sau t\u1ebf X\u00e3 T\u1eafc ; mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n v\u00e0 th\u00e1ng tr\u1ecdng thu, \u0111\u1ec1u ng\u00e0y b\u00ednh sau t\u1ebf X\u00e3 T\u1eafc ; \u0111\u1ec1n th\u1ea7n H\u00e0 b\u00e1, th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n sau t\u1ebf H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng 1 ng\u00e0y ; \u0111\u1ec1n s\u01a1n th\u1ea7n Thi\u00ean th\u1ee5, th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n v\u00e0 th\u00e1ng tr\u1ecdng thu, \u0111\u1ec1u sau t\u1ebf \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng 1 ng\u00e0y ; \u0111\u00e0n K\u1ef3 phong, th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng gi\u00eang ; mi\u1ebfu Ho\u1ea3 th\u1ea7n, ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 6 ; t\u1ebf L\u1ec7, th\u00e1ng cu\u1ed1i \u0111\u00f4ng ng\u00e0y m\u1ed3ng 3 th\u00e1ng 12.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Nh\u1eadt k\u1ef3 \u0111\u1ecbnh th\u00eam l\u00e0 : mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n ng\u00e0y t\u00e2n sau t\u1ebf X\u00e3 T\u1eafc, th\u00e1ng tr\u1ecdng thu ng\u00e0y t\u00e2n tr\u00ean h\u1ebft ; mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng, th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n ng\u00e0y qu\u00fd sau t\u1ebf X\u00e3 T\u1eafc, th\u00e1ng tr\u1ecdng thu ng\u00e0y qu\u00fd tr\u00ean h\u1ebft, th\u00e1ng tr\u1ecdng h\u1ea1, tr\u1ecdng \u0111\u00f4ng c\u0169ng th\u1ebf ; \u0111\u1ec1n Thai D\u01b0\u01a1ng phu nh\u00e2n, th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n ng\u00e0y qu\u00fd sau t\u1ebf X\u00e3 T\u1eafc, th\u00e1ng tr\u1ecdng thu ng\u00e0y qu\u00fd tr\u00ean h\u1ebft ; ba \u0111\u1ec1n S\u01a1n th\u1ea7n Tri\u1ec7u T\u01b0\u1eddng, Kh\u1ea3i V\u1eadn, H\u01b0ng Nghi\u1ec7p, th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n v\u00e0 th\u00e1ng tr\u1ecdng thu, \u0111\u1ec1u sau t\u1ebf \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng 1 ng\u00e0y ; hai \u0111\u1ec1n Quan c\u00f4ng, Thi\u00ean Phi, th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n ng\u00e0y k\u1ef7, sau t\u1ebf X\u00e3 T\u1eafc, th\u00e1ng tr\u1ecdng thu ng\u00e0y k\u1ef7 tr\u00ean h\u1ebft ; t\u1ebf L\u1ec7, th\u00e1ng cu\u1ed1i xu\u00e2n m\u1ed3ng 3 ; \u0111\u00e0n \u00c2n t\u1ef1 quan binh ch\u1ebft tr\u1eadn trong ngo\u00e0i, th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n v\u00e0 th\u00e1ng tr\u1ecdng thu \u0111\u1ec1u ng\u00e0y \u1ea5t sau t\u1ebf c\u00f4ng th\u1ea7n ; \u0111\u00e0n \u00c2n t\u1ef1 \u00e2m h\u1ed3n, th\u00e1ng cu\u1ed1i xu\u00e2n, sau t\u1ebf L\u1ec7 1 ng\u00e0y. T\u1eeb mi\u1ebfu<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea Th\u00e1nh t\u00f4ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, k\u1ef3 t\u1ebf n\u1ebfu g\u1eb7p ng\u00e0y c\u1ea5m k\u1ef5 th\u00ec \u0111\u1ec1u ho\u00e3n l\u1ea1i 2, 3 ng\u00e0y).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c t\u1ef1 th\u1eeba, b\u00e1ch h\u1ed9 \u1edf c\u00e1c s\u1edf \u0111\u00e0n mi\u1ebfu. (\u0110\u00e0n Nam Giao 25 \u0111\u00e0n phu, \u0111\u1eb7t 1 ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m b\u00e1ch h\u1ed9 ; \u0111\u00e0n X\u00e3 t\u1eafc c\u00f9ng mi\u1ebfu \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng 25 \u0111\u00e0n phu, \u0111\u1eb7t 2 ng\u01b0\u1eddi T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m b\u00e1ch h\u1ed9 ; mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng mi\u1ebfu L\u00ea Th\u00e1nh t\u00f4ng 30 mi\u1ebfu phu, \u0111\u1eb7t 2 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m b\u00e1ch h\u1ed9 ; V\u0103n Mi\u1ebfu, L\u1ec5 sinh hi\u1ec7u 50 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7t 1 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 th\u1eeba, v\u00e0 mi\u1ebfu phu 50 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7t t\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m h\u1ed9 1 ng\u01b0\u1eddi ; ba mi\u1ebfu c\u00f4ng th\u1ea7n khai qu\u1ed1c, Trung h\u01b0ng, Trung ti\u1ebft, 30 mi\u1ebfu phu, \u0111\u1eb7t 1 ng\u01b0\u1eddi T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m b\u00e1ch h\u1ed9 ; mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, 30 phu mi\u1ebfu, \u0111\u1eb7t 1 ng\u01b0\u1eddi T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m b\u00e1ch h\u1ed9 ; mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u1ec1n Thai d\u01b0\u01a1ng phu nh\u00e2n, b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m b\u00e1ch h\u1ed9 th\u00ec \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u00e0n phu, mi\u1ebfu phu t\u1ef1 th\u1eeba th\u00ec \u0111\u1ed1c su\u1ea5t l\u1ec5 sinh hi\u1ec7u.)<\/p>\n\n\n\n<p>Dinh Qu\u1ea3ng Nam x\u00e2y c\u1ea7u \u0111\u00e1 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan, xin b\u1eaft d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm m\u1ed7i khi d\u00f9ng nh\u00e2n c\u00f4ng, t\u1ea5t sai thu\u00ea m\u01b0\u1edbn, v\u1ed1n mu\u1ed1n l\u1ee3i cho d\u00e2n ; b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i mu\u1ed1n chia vi\u1ec7c cho d\u00e2n l\u00e0 sao v\u1eady ? N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y s\u1ef1 thu\u00ea m\u01b0\u1edbn l\u00e0m kh\u00f3 th\u00ec tr\u1eabm sai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m thay, sau khi xong vi\u1ec7c, th\u1eed ngh\u0129 xem b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o l\u00e0m ch\u00e2u m\u1ee5c n\u1eefa ?\u201d. Dinh th\u1ea7n b\u00e8n t\u00e2u xin thu\u00ea l\u00e0m. H\u1ea1 l\u1ec7nh h\u1eb1ng ng\u00e0y ph\u00e1t ti\u1ec1n g\u1ea1o h\u1eadu c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ecb trung h\u1ecdc s\u0129 h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u00edch ch\u1ebft. Cho 100 quan ti\u1ec1n, l\u1ee5a v\u1ea3i \u0111\u1ec1u 5 t\u1ea5m.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c th\u1ecd quan h\u01b0u tr\u00ed \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean t\u1eeb 80 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 b\u1ecdn Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n H\u01b0u \u0110\u00e3i 7 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ea1c v\u00e0 \u00e1o qu\u1ea7n theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00ean th\u01b0\u1edfng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u1ecd tr\u0103m tu\u1ed5i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, th\u1ecd nam Th\u1eeba Thi\u00ean 1, Qu\u1ea3ng Nam 3, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 1, S\u01a1n T\u00e2y 3, th\u1ecd ph\u1ee5 Qu\u1ea3ng Nam 7, S\u01a1n T\u00e2y 1, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 2.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ed3n ba \u0111\u1ed9i H\u00f9ng nh\u1ea5t nh\u1ecb tam th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m \u0111\u1ed9i H\u00f9ng di\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4 ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 t\u1ebf h\u1ea1 h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu L\u1ee3i l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u1eafc Ninh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Man 7 s\u00e1ch \u1edf Cam L\u1ed9 v\u00e0o c\u1ed1ng. B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n d\u00e2ng nghi ch\u00fa l\u1ec5 tri\u1ec1u ki\u1ebfn : \u201c\u0110\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Man L\u00e3o th\u00f4i, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 Xi\u00eam La, Ch\u00e2n L\u1ea1p ; n\u00ean ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u cho chi\u00eam b\u00e1i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Hoa t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Man thu\u1ed9c tr\u1ea5n l\u00e0 th\u1ed5 t\u00f9 \u0111\u1ed9ng Ch\u1ea5p Y\u1ebft L\u00f2 B\u1ea1c \u0110\u1ec1 xin \u0111\u1ed5i \u0111\u1ed9ng \u1ea5y l\u00e0m ch\u00e2u m\u00e0 xin l\u00e0m ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng\u201d. Vua cho l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7, kh\u00f4ng cho. B\u1ea3o c\u00e1c quan r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Man thu\u1ed9c H\u01b0ng Ho\u00e1 nh\u00e2n c\u00e1i vi\u1ec7c L\u00fd Khai Ba th\u00eam ra h\u01a1n 600 \u0111inh, r\u1ed3i sau tr\u1ed1n h\u1ebft, tr\u1eabm c\u0169ng b\u1ecf kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn, \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00e1i \u00fd trong th\u00ec t\u01b0\u1eddng t\u1eadn ngo\u00e0i bi\u00ean th\u00ec s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c v\u1eady\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho ng\u01b0\u1eddi cung nh\u00e2n tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Nguy\u1ec5n th\u1ecb 500 quan ti\u1ec1n, 500 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 con g\u00e1i Ch\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean, \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long v\u00e0o cung h\u1ea7u h\u1ea1, \u0111\u1ebfn khi \u0111\u1ee9c Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta s\u1eafp m\u1ea5t, th\u1ea3 v\u1ec1 nh\u00e0 cho theo \u00fd mu\u1ed1n. \u0110\u1ebfn nay ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y c\u00f2n gi\u1eef ti\u1ebft. Vua khen, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho h\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay \u1edf Kinh ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u01a1n l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng th\u00f3c g\u1ea1o, t\u1eeb ng\u00e0y b\u1ed9 H\u1ed9 ph\u00ea ph\u00e1t h\u1ea1n trong 30 ng\u00e0y ph\u1ea3i l\u0129nh h\u1ebft, qu\u00e1 h\u1ea1n th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea5p n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nam l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Tho\u1ea1i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai ti\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 trung qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Chu V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 t\u1ea3, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eefu l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Ch\u00ed l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n B\u00ecnh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu, Cai c\u01a1 Tr\u00e1ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn T\u1ef1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u00f5 l\u00e0 Phan B\u00e1 Ph\u1ee5ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5, Cai c\u01a1 v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Dao l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda V\u0103n Mi\u1ebfu B\u00ecnh Thu\u1eadn. B\u00ecnh Thu\u1eadn m\u1ea5t m\u00f9a \u0111\u00f3i k\u00e9m, sai Tr\u1ea5n th\u1ea7n nh\u00e2n vi\u1ec7c thu\u00ea \u0111\u1ec3 gi\u00fap d\u00e2n ki\u1ebfm \u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u00e0o \u0110\u1ee9c Lung l\u00e0m Tham hi\u1ec7p H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb c\u1eed Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o H\u1ea3i L\u0103ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3nh l\u00e0m Gi\u00e1o th\u1ee5 B\u00ecnh Thu\u1eadn. Qu\u1ef3nh t\u1ef1 tr\u1ea7n r\u1eb1ng n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 b\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh ph\u00e0m gi\u00e1o ch\u1ee9c do h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng sinh \u0111\u1ed3 tu\u1ed5i t\u1eeb 40 tr\u1edf l\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o c\u1eed, Qu\u1ef3nh tu\u1ed5i ch\u01b0a \u0111\u1ee7 h\u1ea1n, ng\u1ea1i l\u00e0 h\u00e3nh ti\u1ebfn. Vi\u1ec7c giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n, cho r\u1eb1ng ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh h\u1eb9n tu\u1ed5i \u1ea5y l\u00e0 n\u00f3i khi m\u1edbi b\u1ea3o c\u1eed, nay l\u1ea5y Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o th\u0103ng Gi\u00e1o th\u1ee5 l\u00e0 theo b\u1eadc m\u00e0 l\u00ean v\u1eady. Qu\u1ef3nh c\u00f3 b\u1ee5ng suy t\u1ecb n\u00ean vi\u1ec7n d\u1eabn n\u00f3i c\u00e0n, xin chi\u1ebfu lu\u1eadt \u201csai b\u1ed5 m\u00e0 m\u01b0\u1ee3n c\u1edb kh\u00f4ng \u0111i\u201d \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng c\u00e1ch ch\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 d\u1ee5ng n\u1eefa. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ra c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung xem \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1ch m\u1edbi \u0111\u00e0o, nh\u00e2n \u0111i s\u0103n \u1edf n\u00fai L\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n, ng\u00e0y h\u00f4m sau tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh ph\u1ea9m tr\u1eadt l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n c\u1ee7a bi\u1ec1n binh v\u1ec7 Ng\u0169 h\u1ed9 c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c qu\u00e2n (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc xem nh\u01b0 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n S\u00e1ch l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1, Th\u1ed1ng ch\u1ebf Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng l\u1ea1i l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0m Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh, Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 H\u1ee9a \u0110\u1ee9c \u0110\u1ec7 th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh, \u0111\u1ec1u qu\u1ea3n l\u00fd V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y b\u1ed9 C\u00f4ng nhi\u1ec1u vi\u1ec7c m\u00e0 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u1ea1i l\u00e0 n\u01a1i nh\u00f3m h\u1ecdp ti\u1ec1n c\u1ee7a, th\u1ebf kh\u00f3 tr\u00f4ng nom c\u1ea3 hai, b\u00e8n sai Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh v\u1ec1 b\u1ed9 gi\u1eef ch\u1ee9c, mi\u1ec5n ki\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i v\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai \u0111\u1ed9i ba c\u01a1 Hi\u1ec7u trung \u0111\u00f3ng gi\u1eef ph\u1ee7 Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ph\u00e1c, m\u01b0\u1ee3n c\u1edb c\u00f4ng sai \u0111i \u0103n c\u01b0\u1edbp, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c b\u1ecb gi\u1ebft, Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Tr\u1ea7n V\u0103n Ngh\u0129a v\u00ec sai ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi b\u1eady b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m v\u1ec1 T\u1ea3 H\u1eefu tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng. B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u cho r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ea1i \u0111\u00ecnh b\u00e0n vi\u1ec7c, then m\u00e1y c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, cho \u0111\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u c\u1ee7a th\u1ea7n d\u00e2n, ch\u1eb3ng vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0 ch\u1eb3ng \u1edf \u0111\u1ea5y, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay nh\u1eefng t\u00f4i \u0111\u00f2i c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1p nh\u1ea1p nhi\u1ec1u khi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u01b0\u1ee3t qua c\u01b0\u1eddi \u1ed3n, th\u1ef1c m\u1ea5t nh\u00e3 quan. Xin \u0111\u1eb7t \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m khi\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft lui t\u1edbi c\u00f3 \u0111\u1ed9, ph\u00f2ng gi\u1eef c\u00f3 ph\u00e9p, th\u00ec th\u1ec3 th\u1ed1ng m\u1edbi nghi\u00eam m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi t\u00f4n. Vua khen ph\u1ea3i, cho thi h\u00e0nh theo l\u1eddi b\u00e0n (Ph\u00e0m ng\u00e0y \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong h\u00e0ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, v\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y 1 ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0 l\u1ea1i thu\u1ed9c nha, v\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y 1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 h\u1ea1 th\u1ef1c th\u1ee5 \u0111em theo \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn, duy nha tr\u1ef1c ban ph\u1ea3i ki\u1ec3m nh\u1eadn \u0111\u01a1n tr\u00e1t th\u00ec cho \u0111em thu\u1ed9c ty Th\u01b0 l\u1ea1i 6 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u ng\u1ed3i \u1edf \u0111\u1ea5t d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m. G\u1eb7p c\u00f3 quan d\u00e2n qu\u00e2n s\u0129 t\u00e2u b\u00e0y kh\u1ed1ng khi\u1ebfu g\u00ec th\u00ec qu\u1ef3 \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n ; nh\u1eadn \u0111\u01a1n xong th\u00ec bi\u1ec1n binh T\u1ea3 h\u1eefu v\u1ec7 v\u00e0 \u0111\u1ed9i Ho\u00e0ng ki\u1ebfm d\u1eabn ngay ra ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ee3i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho \u0111\u1ebfn g\u1ea7n d\u00f2m nom nghe ng\u00f3ng. Ba m\u1eb7t t\u1ea3 h\u1eefu v\u00e0 sau tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec1n binh ph\u1ea3i ki\u1ec3m so\u00e1t, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb \u1ea9n n\u00fap d\u00f2m nghe th\u00ec b\u1eaft ngay. C\u00f2n nh\u1eefng quan d\u1ef1 \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb th\u00ec ch\u1ed7 ng\u1ed3i \u1edf c\u00e1c gian t\u1ea3 nh\u1ea5t h\u1eefu nh\u1ea5t, ng\u1ed3i nhi\u1ec1u h\u00e0ng quay v\u1ec1 b\u1eafc, b\u00ean \u0111\u00f4ng b\u00ean t\u00e2y h\u01b0\u1edbng nhau, c\u1ee9 nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u00e0n, nh\u1eefng \u0111\u01a1n \u0111\u00e3 nh\u1eadn m\u00e0 b\u00e0n nhau ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i chuy\u1ec7n phi\u1ebfm. \u0110\u1ebfn nh\u1eefng V\u1ec7 u\u00fd c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung Th\u1ecb n\u1ed9i c\u00f9ng b\u1ecdn Thi\u00eam s\u1ef1 Lang trung Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 s\u00e1u b\u1ed9 th\u00ec \u0111\u1ec1u \u1edf c\u00e1c gian t\u1ea3 nh\u1ecb h\u1eefu nh\u1ecb, theo th\u1ee9 t\u1ef1 ng\u1ed3i y\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em theo \u0111\u1ea7y t\u1edb).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u1ea5m l\u1ea5y tr\u1ed9m nh\u1ee5c qu\u1ebf, k\u1ef3 nam, tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng, y\u1ebfn s\u00e0o, s\u00e2m Qu\u1ea3ng. Tr\u01b0\u1edbc vua sai b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n k\u1ef9 v\u1ec1 c\u00e1c th\u1ee9 c\u1ea5m v\u1eadt \u1ea5y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i n\u00ean b\u1eaft t\u1ed9i g\u00ec m\u00e0 ghi th\u00eam v\u00e0o lu\u1eadt l\u1ec7. \u0110\u1ebfn nay b\u00e0n xong d\u00e2ng l\u00ean. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. B\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n r\u1eb1ng : Ph\u00e0m b\u00f3c tr\u1ed9m v\u1ecf qu\u1ebf, l\u1ea5y tr\u1ed9m k\u1ef3 nam, y\u1ebfn s\u00e0o, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ee9ng l\u00e0m t\u00e0i ch\u1ee7 thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm b\u00f3c m\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 40 tr\u1edf l\u00ean, s\u1ed1 tang v\u1eadt ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 50 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u00e0y \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf c\u1ef1c bi\u00ean lam ch\u01b0\u1edbng. N\u1ebfu s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn 40 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, s\u1ed1 tang v\u1eadt \u0111\u1ebfn 50 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec th\u1ee7 ph\u1ea1m l\u00e0 t\u00e0i ch\u1ee7 c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c su\u1ea5t l\u0129nh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 nh\u00e0 ch\u1ee9a \u0111\u1ec3, \u0111\u1ec1u x\u1eed gi\u1ea3o giam h\u1eadu. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo c\u0169ng \u0111\u00e0y sung qu\u00e2n \u1edf n\u01a1i c\u1ef1c bi\u00ean lam ch\u01b0\u1edbng. Tang v\u1eadt b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec sung c\u00f4ng. Ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o ph\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 50 quan ti\u1ec1n. Ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb x\u1eed gi\u1ea3o g\u1eb7p khi \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1 gi\u1ea3m th\u00ec c\u0169ng theo l\u1ec7 t\u00f2ng ph\u1ea1m m\u00e0 \u0111i \u0111\u00e0y. N\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tang th\u00ec \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m 1 b\u1eadc. N\u1ebfu nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i ch\u1ee7, ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t l\u0169 \u00f4 h\u1ee3p t\u1ef1 b\u1ecf v\u1ed1n ra c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn thu\u00ea l\u1ebbn \u0111i t\u00ecm b\u00f3c, hay m\u1ed9t m\u00ecnh l\u1ebbn \u0111i, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c tang v\u1eadt th\u00ec \u0111\u1ec1u theo s\u1ed1, t\u1eeb 1 l\u1ea1ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u00e1nh 60 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 1 n\u0103m, 1 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn 5 l\u1ea1ng th\u00ec 70 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 1 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i, 10 l\u1ea1ng th\u00ec 80 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 2 n\u0103m, 15 l\u1ea1ng th\u00ec tr\u01b0\u1ee3ng 90 v\u00e0 \u0111\u1ed3 2 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i, 20 l\u1ea1ng th\u00ec 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 3 n\u0103m, 20 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn 30 l\u1ea1ng th\u00ec 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u 2.000 d\u1eb7m, m\u1ed7i 10 l\u1ea1ng th\u00eam 1 b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn l\u01b0u 3.000 d\u1eb7m l\u00e0 c\u00f9ng. T\u00f2ng ph\u1ea1m th\u00ec t\u1ed9i k\u00e9m 1 b\u1eadc. \u0110\u1ec1u ph\u1ea3i th\u00edch ch\u1eef v\u00e0o m\u1eb7t. Ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tang v\u1eadt c\u0169ng cho gi\u1ea3m b\u1eadc v\u00e0 mi\u1ec5n th\u00edch ch\u1eef. Ph\u00e0m nh\u1eefng tang v\u1eadt b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf n\u01a1i l\u1ea5y tr\u1ed9m t\u1ea1i r\u1eebng n\u00fai bi\u1ec3n \u0111\u1ea3o th\u00ec m\u1edbi ph\u1ea3i t\u1ed9i. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf ch\u1ed7 l\u1ea5y tr\u1ed9m t\u1ea1i n\u00fai bi\u1ec3n, ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u1ee9a \u1edf nh\u00e0 t\u01b0 hay mang \u0111\u1ed9i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec kh\u00f4ng cho bi\u1ec1n binh \u0111i tu\u1ea7n d\u00f9ng d\u1eb1ng l\u00f4i k\u00e9o, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec tham x\u00e9t tr\u1ecb t\u1ed9i. N\u1ebfu bi\u1ebft l\u00e0 c\u1ee7a tr\u1ed9m c\u1eafp m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd mua th\u00ec t\u00ednh s\u1ed1 tang \u0111\u00e3 mua lu\u1eadn t\u1ed9i, bi\u1ebft m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd ch\u1ee9a ch\u1ea5p th\u00ec x\u1eed k\u00e9m 1 b\u1eadc, c\u00e1c t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng th\u00f4i. Th\u1ef1c kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00e0 mua nh\u1ea7m hay nh\u1eadn g\u1eedi th\u00ec \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng b\u1eaft t\u1ed9i. Quan Gi\u00e1m l\u0129nh \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i bi\u1ebft t\u00ecnh m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd dung t\u00fang th\u00ec giao b\u1ed9 x\u00e9t x\u1eed ; kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u00ec kh\u00f4ng b\u1eaft t\u1ed9i. Ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ecba b\u1ea3o (() \u0110\u1ecba b\u1ea3o : ch\u1ee9c d\u1ecbch s\u1edf t\u1ea1i) bi\u1ebft t\u00ecnh m\u00e0 che gi\u1ea5u kh\u00f4ng b\u00e1o th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi h\u00e0ng x\u00f3m ch\u1ee7 ch\u1ee9a k\u1ebb c\u01b0\u1edbp m\u00e0 ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng qu\u1ebf h\u1ed9 h\u01b0\u01a1ng h\u1ed9 y\u1ebfn h\u1ed9 s\u1edf t\u1ea1i, th\u01b0\u1eddng n\u0103m b\u00f3c ki\u1ebfm n\u1ed9p quan c\u00f2n th\u1eeba, c\u00f9ng c\u00f4ng thu\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, \u0111\u1ec1u cho mua b\u00e1n v\u1edbi nhau, kh\u00f4ng \u1edf l\u1ec7 c\u1ea5m. L\u1ea5y tr\u1ed9m tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 s\u00e2m Qu\u1ea3ng th\u00ec c\u1ee9 1 c\u00e2n tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh gi\u00e1 6 quan ti\u1ec1n, \u0111\u00e1nh 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 c\u00e2n s\u00e2m Qu\u1ea3ng \u0111\u00e1nh gi\u00e1 3 quan 2 ti\u1ec1n \u0111\u00e1nh 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 t\u00ednh tang m\u00e0 x\u1eed theo lu\u1eadt tr\u1ed9m c\u1eafp. Ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o gi\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 30 quan ti\u1ec1n, tang v\u1eadt b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec sung c\u00f4ng. D\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p thu\u1ebf c\u00f2n th\u1eeba \u0111\u1ec1u cho mua b\u00e1n kh\u00f4ng c\u1ea5m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u1ea7n tra l\u00f4i k\u00e9o, h\u00e0ng x\u00f3m che gi\u1ea5u, ch\u1ee7 tr\u01b0\u1eddng ph\u1ea1m c\u1ea5m th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng c\u00f9ng b\u1ecdn l\u1ea5y tr\u1ed9m ch\u1ed1ng c\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft, gi\u1ebft ch\u1ebft hay \u0111\u00e1nh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng c\u1ed1 \u00fd mua hay nh\u1eadn g\u1eedi c\u1ee7a l\u1ea5y tr\u1ed9m, c\u00e1c t\u1ed9i \u1ea5y \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 l\u1ea5y tr\u1ed9m v\u00e0ng b\u1ea1c \u0111\u1ed3ng thi\u1ebfc thu\u1ef7 ng\u00e2n qu\u1eb7ng m\u1ecf m\u00e0 k\u1ebft ngh\u0129. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u t\u00e0i ch\u1ee7 thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi b\u00f3c, cho r\u1eb1ng nh\u1ee5c qu\u1ebf, k\u1ef3 nam, y\u1ebfn s\u00e0o, \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea5m, c\u00f3 k\u1ebb d\u00e1m l\u1ea5y tr\u1ed9m th\u00ec ch\u1ec9 t\u00ednh s\u1ed1 tang v\u1eadt nhi\u1ec1u \u00edt m\u00e0 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i n\u1eb7ng nh\u1eb9, c\u00f2n nh\u01b0 b\u1ecdn l\u1ea5y tr\u1ed9m \u0111\u00f4ng hay \u00edt th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n h\u1ecfi \u0111\u1ebfn. Xin t\u1eeb sau ph\u00e0m l\u1ea5y tr\u1ed9m qu\u1ebf k\u1ef3 v\u00e0 y\u1ebfn s\u00e0o, ch\u1ed7 n\u00e0o s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn 40 ng\u01b0\u1eddi, tang v\u1eadt \u0111\u1ebfn 50 l\u1ea1ng, th\u00ec chi\u1ebfu theo lu\u1eadt \u0111\u00e0o tr\u1ed9m nh\u00e2n s\u00e2m c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh, ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u1ee7 ph\u1ea1m t\u00f2ng ph\u1ea1m m\u00e0 h\u1ecfi t\u1ed9i. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u1ee9ng l\u00e0m t\u00e0i ch\u1ee7 thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi b\u00f3c ki\u1ebfm, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn 40, m\u00e0 tang v\u1eadt \u0111\u1ebfn 50 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec t\u00ednh l\u00e0 tang n\u1eb7ng, t\u00e0i ch\u1ee7 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c su\u1ea5t l\u0129nh v\u00e0 nh\u00e0 ch\u1ee9a ch\u1ea5p \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu, ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng ph\u1ea1m th\u00ec sung qu\u00e2n \u1edf c\u1ef1c bi\u00ean lam ch\u01b0\u1edbng ; s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi h\u01a1n 40 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 s\u1ed1 tang kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn 50 l\u1ea1ng, th\u00ec t\u00e0i ch\u1ee7, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, nh\u00e0 ch\u1ee9a, \u0111\u1ec1u sung qu\u00e2n \u1edf c\u1ef1c bi\u00ean lam ch\u01b0\u1edbng, t\u00f2ng ph\u1ea1m th\u00ec gi\u1ea3m nh\u1eb9 m\u1ed9t b\u1eadc, \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed3 3 n\u0103m. C\u00f2n c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c th\u00ec theo nh\u01b0 l\u1eddi b\u1ed9 b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 th\u00ecnh l\u00ecnh h\u1ea1, Tr\u1ea5n th\u1ea7n ch\u01b0a k\u1ecbp b\u00e1o, vua d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi m\u1ea5y n\u0103m \u0111\u00f3i k\u00e9m, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1t ch\u1ea9n b\u00e1n r\u1ebb m\u00e0 g\u1ea1o v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u1eaft, tr\u1eabm r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m lo. Cu\u1ed1i xu\u00e2n h\u1ecfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u1ebft ki\u1ebfn, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cX\u1ee9 \u1ea5y m\u01b0a n\u1eafng thu\u1eadn ho\u00e0, c\u00e1c lo\u1ea1i ru\u1ed9ng \u0111\u1ec1u t\u1ed1t, tr\u1eabm ch\u01b0a d\u00e1m v\u1ed9i tin. Nay h\u1ecfi th\u0103m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn v\u00e0o ra m\u1eaft v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t \u0111i qua th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng : Thanh Hoa th\u00ec v\u1ee5 chi\u00eam 10 ph\u1ea7n thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3, gi\u00e1 g\u1ea1o tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 7 ti\u1ec1n. Ngh\u1ec7 An tuy kh\u00f4ng b\u1eb1ng Thanh Hoa, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 7, 8 ph\u1ea7n, gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u00e3 s\u1ee5t xu\u1ed1ng 9 ti\u1ec1n hay 1 quan. Qu\u1ea3 nh\u01b0 l\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y th\u00ec c\u0169ng n\u00ean v\u00ec d\u00e2n gi\u01a1 tay l\u00ean tr\u00e1n m\u00e0 m\u1eebng, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u1ee9 \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean kh\u00f4ng t\u00e2u b\u00e1o, t\u1ef1a h\u1ed3 m\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 quan h\u1ec7 g\u00ec\u201d. Qua m\u1ea5y ng\u00e0y tin b\u00e1o m\u1edbi \u0111\u1ebfn. Vua xem bi\u1ec3u m\u1eebng, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cNh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 vi\u1ec7c r\u1ea5t t\u1ed1t, ch\u1ec9 hi\u1ec1m l\u00e0 t\u00e2u b\u00e1o h\u01a1i ch\u1eadm th\u00f4i\u201d. Nh\u00e2n s\u1eafc r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u c\u1ee9 theo gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf l\u1ef5 s\u1edf m\u1ed7i th\u00e1ng t\u00e2u l\u00ean hai k\u1ef3 (ng\u00e0y r\u1eb1m v\u00e0 cu\u1ed1i th\u00e1ng). Nh\u01b0 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eaft m\u00e0 r\u1ebb, \u0111\u01b0\u01a1ng r\u1ebb m\u00e0 \u0111\u1eaft th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean ngay\u201d. B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng th\u00e1ng t\u00e2u b\u00e1o gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u1ec1u c\u1ee9 l\u1ea5y gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf l\u1ef5 s\u1edf c\u00f9ng \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t b\u00e1o l\u00ean h\u1ed9i l\u1ea1i m\u00e0 l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u, nhi\u1ec1u khi ch\u1eadm tr\u1ec5. L\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 do th\u00e0nh qu\u1ea3n nhi\u1ebfp, ph\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u do th\u00e0nh chuy\u1ec3n t\u00e2u, duy c\u00f3 gi\u00e1 g\u1ea1o th\u00ec t\u00e2u b\u00e1o ri\u00eang, ch\u1ec9 th\u00eam nhi\u1ec1u vi\u1ec7c. Xin t\u1eeb nay c\u00e1c dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o t\u00e2u b\u00e1o gi\u00e1 g\u1ea1o ch\u1ec9 c\u1ee9 l\u1ea5y gi\u00e1 ngay \u1edf l\u1ef5 s\u1edf, Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00ec l\u1ea5y gi\u00e1 \u1edf l\u1ef5 s\u1edf th\u00e0nh c\u00f9ng l\u1ef5 s\u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n h\u1ed9i l\u1ea1i nh\u01b0 l\u1ec7 m\u00e0 ch\u1ea1y t\u00e2u. N\u1ebfu c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t ho\u1eb7c c\u00f3 l\u00ean gi\u00e1 xu\u1ed1ng gi\u00e1 th\u00ecnh l\u00ecnh th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u ngay. L\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng k\u00ednh \u0111\u1ec7 \u0111\u1ed3 b\u1ea3n nh\u1eadt k\u00fd m\u01b0a gi\u00f3, vi\u1ec7c th\u00e1ng n\u00e0y c\u00e1ch m\u1ed9t th\u00e1ng m\u1edbi \u0111\u1ebfn kinh th\u00ec t\u00ecnh h\u00ecnh trong th\u00e1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1edbm \u0111\u1ebfn tai vua, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng v\u00f4 \u00edch. Xin t\u1eeb sau, h\u1ea1t n\u00e0o g\u1eb7p c\u00f3 m\u01b0a gi\u00f3 h\u1ea1n l\u1ee5t kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n, th\u00ec quan s\u1edf t\u1ea1i l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ee9 th\u1ef1c so\u1ea1n t\u1eadp t\u00e2u do Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m chuy\u1ec3n t\u00e2u, c\u00f2n l\u1ec7 h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u1ec7 \u0111\u1ed3 b\u1ea3n nh\u1eadt k\u00fd m\u01b0a gi\u00f3 c\u00f9ng c\u00e1i th\u00f9ng \u0111o n\u01b0\u1edbc th\u00ec xin b\u00e3i \u0111i\u201d. Vua y theo.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00faa chi\u00eam \u1edf Ngh\u1ec7 An c\u00f3 m\u1ed9t h\u1ed9t th\u00f3c hai h\u1ed9t g\u1ea1o, Tr\u1ea5n th\u1ea7n Nguy\u1ec5n V\u0103n So\u1ea1n v\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u1ea5y ba n\u1eafm cho ch\u1ea1y ng\u1ef1a \u0111em ti\u1ebfn v\u00e0 n\u00f3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t. Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf v\u00e0o Nam m\u1ea5y l\u1ea7n b\u00e1o h\u1ea1n m\u00e0 Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc may l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. Tr\u1eabm r\u1ea5t c\u1ea3m \u0111\u1ed9i \u01a1n tr\u1eddi, c\u00e0ng th\u00eam k\u00ednh s\u1ee3, d\u00e1m \u0111\u00e2u v\u1ed9i t\u1ef1 khoe \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t m\u00e0 ch\u1ed1c l\u00e1t qu\u00ean nh\u00e3ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1, \u0111\u1ed5i ph\u1ee7 Tr\u00e0 Vinh l\u00e0m huy\u1ec7n Tr\u00e0 Vinh, ph\u1ee7 M\u00e2n Th\u00edt l\u00e0m huy\u1ec7n Tu\u00e2n Ngh\u0129a, l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1. Nh\u1eefng \u0111\u1ea5t \u1ea5y \u1edf chen v\u00e0o huy\u1ec7n V\u0129nh B\u00ecnh (thu\u1ed9c t\u1ec9nh V\u0129nh Long), tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 hai ph\u1ee7 Tr\u00e0 Vinh, M\u00e2n Th\u00edt, c\u01b0 d\u00e2n th\u00f4n x\u00f3m c\u00f2n n\u00f3i ti\u1ebfng phi\u00ean [Khmer] g\u1ecdi l\u00e0 s\u00f3c. Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh cho l\u00e0 \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng d\u00e2n th\u01b0a, xin h\u1ee3p l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t ph\u1ee7 hai huy\u1ec7n, theo \u0111\u1ecba th\u1ebf li\u00ean l\u1ea1c m\u00e0 chia \u0111\u1eb7t t\u1ed5ng, trang, s\u00e1ch, \u0111\u1ed5i theo ch\u1eef H\u00e1n cho gi\u1ed1ng v\u1edbi ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00e1c tr\u1ea5n. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. B\u00e8n sai \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t. R\u1ed3i \u0111\u1ed5i b\u1ed5 B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh l\u00e0m Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1, \u0111\u1ed5i c\u1ea5p \u1ea5n tri\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n U\u1ea9n v\u00e0 Ch\u00e1nh tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh Ho\u00e0ng Trung \u0110\u1ed3ng t\u1eeb Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n v\u1ec1. Vua ngh\u0129 nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y l\u1eb7n l\u1ed9i kh\u00f3 nh\u1ecdc, sai th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh c\u1ea5p cho \u00e1o qu\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Hoa t\u00e2u r\u1eb1ng trong h\u1ea1t c\u00f3 \u0111\u1ed9ng Tr\u1ecbnh V\u1ea1n \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng s\u1ea3n d\u00e2y m\u00e2y, t\u1eeb gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n b\u1eaft d\u00e2n mua n\u1ed9p m\u00e0 th\u00e0nh ng\u1ea1ch thu\u1ebf, do \u0111\u00f3 d\u00e2n b\u1ecf \u0111i d\u1ea7n, xin n\u00ean b\u00e3i tha. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1edbt l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf b\u1ed1n huy\u1ec7n H\u1eadu L\u1ed9c, C\u1ea9m Thu\u1ef7, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba tr\u1ea5n Thanh Hoa. H\u1eadu L\u1ed9c l\u1ec7 thu\u1ed9c ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, C\u1ea9m Thu\u1ef7, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba l\u1ec7 thu\u1ed9c ph\u1ee7 Thi\u1ec7u Ho\u00e1, c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u do ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t l\u1ea1i d\u1ecbch ri\u00eang, Tr\u1ea5n th\u1ea7n cho l\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec5u vi\u1ec7c, t\u00e2u xin b\u1ecf b\u1edbt. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 t\u00ednh tr\u1eeb gia c\u1ea5p k\u1ef7 l\u1ee5c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c gia c\u1ea5p k\u1ef7 l\u1ee5c, g\u1eb7p vi\u1ec7c b\u1ecb ph\u00e2n c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c tr\u1eeb k\u1ef7 l\u1ee5c \u00e2n th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, b\u00e8n chu\u1ea9n cho hai b\u1ed9 L\u1ea1i Binh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb sau ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p k\u1ef7 nhi\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ph\u1ea1t m\u00e0 ph\u1ea3i t\u00ednh tr\u1eeb c\u1ea5p k\u1ef7 th\u00ec tr\u01b0\u1edbc tr\u1eeb c\u1ea5p k\u1ef7 \u00e2n th\u01b0\u1edfng r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u1ebfn qu\u00e2n c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u x\u00e9t n\u0103m th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc sau m\u00e0 tr\u1eeb. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ef7 l\u1ee5c, ch\u1ec9 c\u00f3 gia c\u1ea5p, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 gia c\u1ea5p, ch\u1ec9 c\u00f3 k\u1ef7 l\u1ee5c nhi\u1ec1u, th\u00ec c\u0169ng chi\u1ebfu l\u1ec7 n\u00e0y theo th\u1ee9 t\u1ef1 h\u1ee3p l\u1ea1i m\u00e0 tr\u1eeb cho h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh cho \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf v\u00e0 Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf n\u0103m dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, v\u00e0 Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9 50 ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp l\u00e0m thu\u1ed9c binh Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n v\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng C\u1ea9m y c\u01a1 v\u1ec7 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9 30 ng\u01b0\u1eddi, Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 3 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i n\u0103m chi c\u1ee7a \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m n\u0103m c\u01a1. Qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, Cai \u0111\u1ed9i tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m, ch\u00e1nh \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng tr\u1eadt Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m. C\u01a1 T\u0129nh bi\u00ean c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf. L\u1ea1i sai c\u00e1c vi\u00ean bi\u1ec1n \u1edf \u0111\u1ed3n chia ban y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua d\u1ee5 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb khi tri\u1ec1u ta m\u1edbi ph\u1ee5c h\u01b0ng, h\u1ebft l\u00f2ng quy thu\u1eadn, d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng lao ; sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, \u0111\u00e3 phong cho quan ch\u1ee9c, l\u1ea1i ban cho m\u0169 \u00e1o v\u1ebb vang, l\u1ea5y phong ho\u00e1 trung ch\u00e2u \u0111\u1ed5i th\u00f3i t\u1ee5c man r\u1ee3, l\u00f2ng nh\u00e2n \u0111\u1ec1u coi nh\u01b0 m\u1ed9t. Nay l\u1ea1i cho h\u1ecd t\u00ean, \u0111\u1ecbnh ph\u1ea9m tr\u1eadt, t\u1ecf r\u1eb1ng kh\u00f4ng b\u1ecf ra ngo\u00e0i. Tr\u1eabm nh\u00e2n ngh\u0129 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u1edf l\u00e2u n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n, ch\u01b0a bi\u1ebft phong ho\u00e1 v\u0103n v\u1eadt c\u1ee7a trung tri\u1ec1u r\u1ef1c r\u1ee1 th\u1ebf n\u00e0o, n\u00ean cho t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean chia l\u00e0m ba ban, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t ban v\u1ec1 Kinh chi\u00eam c\u1eadn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 t\u1ed9i l\u01b0u ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111i Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, cha m\u1eb9 \u0111\u1ec1u h\u01a1n 70 tu\u1ed5i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 con n\u00e0o n\u1eefa xin theo \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ph\u00e1t ph\u1ed1i. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u01b0\u01a1ng, cho \u0111i g\u1ea7n, \u0111\u1ed5i ph\u00e1t \u0111i Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd. D\u1ee5 r\u1eb1ng : ph\u00e0m c\u00e1c quan v\u0103n quan v\u00f5 trong ngo\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 b\u1ecb t\u1ed9i ph\u1ea3i gi\u00e1ng c\u1ea5p t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec cho khai ph\u1ee5c m\u1ed9t c\u1ea5p, ph\u1ea3i ph\u1ea1t th\u00ec tha ; l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c quan th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ed3 tr\u00e0 v\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p cho c\u00e1c nh\u00e0 tr\u1ea1m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c b\u01b0u ch\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c quan y\u1ebfu c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 l\u00ednh tr\u1ea1m l\u1ec7 kh\u00f4ng cho l\u01b0\u01a1ng, ngh\u0129 r\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u00eam b\u00f4n t\u1ea9u m\u1ecfi m\u1ec7t, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n theo th\u00e1ng m\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n g\u1ea1o, n\u0103m nay ng\u00e0y ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho 6 th\u00e1ng. Nay g\u1eb7p l\u1ec5 m\u1eebng thi \u01a1n kh\u1eafp n\u01a1i, v\u1eady trong kinh ngo\u00e0i tr\u1ea5n Phi\u00ean An \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m S\u01a1n Mai tr\u1ea5n S\u01a1n Nam v\u00e0 tr\u1ea1m V\u0129nh Giai tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh, m\u1ed7i tr\u1ea1m c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o 6 th\u00e1ng, m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 30 quan, g\u1ea1o 20 ph\u01b0\u01a1ng, k\u1ec3 t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7 n\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u ; l\u1ea1i cho 3 th\u00e1ng l\u0129nh m\u1ed9t l\u1ea7n cho \u0111\u1ee1 ph\u00ed c\u00f4ng nh\u1ecdc s\u1ee9c\u201d. T\u1eeb \u0111\u1ea5y h\u1eb1ng n\u0103m ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n v\u00e0 ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd hai l\u1ea7n \u00e2n c\u1ea5p, l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n cho Cai \u0111\u1ed9i th\u1ef1c th\u1ee5, ch\u00e1nh \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Su\u1ea5t th\u1eadp t\u00f2ng qu\u00e2n thu\u1ed9c qu\u00e2n Th\u1ecb trung \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ph\u1ea9m chi b\u1ed5ng. (Su\u1ea5t th\u1eadp l\u1ec7 chi l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua s\u1eafp \u0111i Qu\u1ea3ng Nam, sai h\u1eefu ty chi\u1ebfu theo s\u1ef1 nghi ng\u00e0y B\u1eafc tu\u1ea7n ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m. V\u1eeba Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ee3i v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua sai v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, b\u1ea3o r\u1eb1ng x\u00e2y d\u1ef1ng h\u00e0nh cung, s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, ph\u00e0m v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ti\u1ec1n kho m\u00e0 chi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phi\u1ec1n ph\u00ed \u0111\u1ebfn d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho V\u00f5 V\u0103n T\u00edn l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi T\u1ea3 Tham tri l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean v\u00e0 K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Nghi v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, K\u00fd l\u1ee5c Bi\u1ec7n l\u00fd Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa, th\u1ef1 Cai b\u1ea1 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i l\u00e0m Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Thi\u00eam s\u1ef1 Bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Ti\u1ebfn Hi\u1ec7p l\u00fd vi\u1ec7c tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf Ngh\u1ec7 An l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u01b0\u1eddng, \u0111em qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 80 t\u00ean th\u1ed5 ph\u1ec9. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay v\u00f5 bi\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ed5n ph\u1eadn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng. Ph\u00e0m c\u00f3 c\u00f4ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng l\u00e0 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao nh\u1ecf kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng khen th\u01b0\u1edfng. Nay b\u1ecdn Th\u01b0\u1eddng b\u1eaft gi\u1eb7c xu\u1ea5t s\u1eafc nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu kh\u00f4ng khen th\u01b0\u1edfng th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec khuy\u1ebfn kh\u00edch ?\u201d. B\u00e8n sai Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0m s\u00e1ch c\u00f4ng tr\u1ea1ng d\u00e2ng l\u00ean. Th\u01b0\u1edfng t\u1ea5t c\u1ea3 1.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 binh t\u1ecbch. Tr\u01b0\u1edbc kia Binh b\u1ed9 l\u00e0 b\u1ecdn Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n, Tr\u1ea7n Minh Ngh\u0129a, ki\u1ebfn ngh\u1ecb 14 \u0111i\u1ec1u ; Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u1ea1i t\u00e2u th\u00eam 20 \u0111i\u1ec1u. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i. \u0110\u1ebfn nay l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7 b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh :<\/p>\n\n\n\n<p>1. Ph\u00e0m s\u1ed5 ng\u1ea1ch v\u0103n v\u00f5 c\u00f3 h\u1ecd t\u00ean quan ch\u1ec9 l\u1ea7m l\u1eabn th\u00ec cho \u0111\u1ec1 ra xin c\u1ea3i ch\u00ednh. Ho\u1eb7c b\u1eb1ng s\u1eafc b\u1ecb n\u00e1t m\u1ea5t, c\u00f9ng b\u1ecb gi\u00e1ng m\u00e0 ch\u01b0a thu b\u1eb1ng s\u1eafc, c\u0169ng k\u00ea khai \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t, n\u00ean c\u1ea5p l\u1ea1i th\u00ec c\u1ea5p, n\u00ean \u0111\u00f2i l\u1ea1i th\u00ec \u0111\u00f2i, n\u00ean \u0111\u1ed5i cho th\u00ec \u0111\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p>2. H\u1eb1ng n\u0103m binh ng\u1ea1ch k\u1ef3 th\u00e1ng 4, c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 ch\u1ec9 t\u00f3m l\u1ea5y n\u0103m \u0111\u1ea7u qu\u00e2n ra l\u00ednh c\u00f9ng n\u0103m th\u0103ng th\u1ee5 h\u00e0m b\u00e2y gi\u1edd m\u00e0 chua v\u1eaft vai th\u00f4i. L\u1ea1i l\u00e0m l\u00fd l\u1ecbch kh\u00e1c b\u00e0y k\u00ea r\u00f5 r\u00e0ng, c\u0169ng l\u1ea5y th\u00e1ng 4 do b\u1ed9 L\u1ea1i \u0111\u1ec7 n\u1ea1p ; l\u00fd l\u1ecbch k\u1ef3 th\u00e1ng10 th\u00ec n\u00ean b\u1ecf.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng m\u1ed9 l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb 30 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec cho l\u00e0m quy\u1ec1n sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ; th\u1eadp n\u00e0o \u0111\u1ee7 s\u1ed1 th\u00ec cho l\u00e0m quy\u1ec1n sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u1ed1 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1m cho ch\u1ee9c s\u1eafc. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 v\u1ec7 c\u01a1 th\u00ec tr\u1eeb ra \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u00f9ng \u0111\u00e3 th\u00e0nh ng\u1ea1ch, c\u00f2n th\u00ec l\u1ea5y 10 \u0111\u1ed9i l\u00e0m h\u1ea1n, n\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 9 \u0111\u1ed9i tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t m\u1ed7 hi\u1ec7u, \u0111\u1ed9i nh\u1ecb m\u1ed7 hi\u1ec7u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 c\u01a1 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>4. L\u1ec7 \u0111\u1ec7 s\u1ed5 ng\u1ea1ch k\u1ef3 th\u00e1ng 4, tu\u1ef3 theo \u0111\u01b0\u1eddng xa g\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n ng\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf Kinh c\u00f9ng Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 3 dinh tr\u1ef1c l\u1ec7 th\u00ec m\u1ed3ng 10 th\u00e1ng 4 ; Ninh B\u00ecnh,<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean ng\u00e0y 15 ; B\u1eafc Th\u00e0nh ng\u00e0y 20, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Gia \u0110\u1ecbnh ng\u00e0y 25 ph\u1ea3i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn b\u1ed9 ; l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 v\u0103n th\u01b0 c\u00f4ng m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>5. C\u00e1c ch\u1ee9c Tr\u1ea5n th\u1ee7, Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o, Qu\u1ea3n ph\u1ee7, ph\u1ea3i ghi ng\u1ea1ch \u1edf tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o ph\u1ee7, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y nguy\u00ean ch\u1ee9c ki\u00eam l\u00e0m c\u00f9ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ki\u00eam qu\u1ea3n 2, 3 v\u1ec7 \u0111\u1ed9i, th\u00ec ch\u1ec9 l\u1ea5y ghi ng\u1ea1ch ch\u1ee9c ch\u00ednh, nh\u1eefng ch\u1ed7 ki\u00eam th\u00ec ch\u1ec9 n\u00ean chua nh\u1ecf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea7n n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>6. C\u00e1c ch\u1ee9c th\u1ee7 ng\u1ef1 v\u00e0 hi\u1ec7p th\u1ee7 \u1edf c\u00e1c th\u1ee7 s\u1edf \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5, c\u00f9ng qu\u00e2n v\u00e0 l\u1ea1i s\u1edf thu\u1ed9c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho thi\u1ebft l\u1eadp m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ng\u1ea1ch, c\u00f2n d\u01b0 \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>7. S\u1ed5 ng\u1ea1ch c\u00e1c nha th\u00ec ch\u1ec9 thu\u1ed9c binh, th\u01b0\u1eddng ban, m\u1ed9 phu l\u00e0 c\u1ee9 theo b\u1ea3n ph\u1eadn m\u00e0 l\u00e0m s\u1ed5 ri\u00eang, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u d\u1ed3n l\u00e0m m\u1ed9t s\u00e1ch, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1ch ri\u00eang, ni\u00ean canh th\u00ec bi\u00ean r\u00f5 can chi bao nhi\u00eau tu\u1ed5i ; cu\u1ed1i s\u00e1ch c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean \u0111\u00e3 kh\u1ea3o duy\u1ec7t r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u00f3ng \u1ea5n c\u00f9ng \u0111\u1ec1 l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>8. Vi\u00ean n\u00e0o c\u00f2n \u0111eo quan h\u00e0m ngu\u1ef5 m\u00e0 theo v\u1ec1 l\u00e2u n\u0103m th\u00ec n\u00ean n\u00f3i r\u00f5 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i cho, kh\u00f4ng th\u00ec b\u1ecf \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>9. Binh l\u00ednh n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc h\u00e0nh \u0111\u00e3 \u0111i thi d\u1ef1 tr\u00fang nh\u1ecb tr\u01b0\u1eddng, c\u00f9ng tr\u00fang kho\u00e1 lu\u00f4n ba n\u0103m, l\u00e0 gi\u1ea3n binh th\u00ec \u0111\u01b0a v\u1ec1 l\u00e0ng khi\u1ebfn \u0111i\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, l\u00e0 m\u1ed9 binh th\u00ec xo\u00e1 s\u1ed5, cho v\u1ec1 h\u1ecdc t\u1eadp n\u1ed1t.<\/p>\n\n\n\n<p>10. C\u00e1c h\u1ea1ng d\u00e2n bi\u1ec7t t\u00ednh tr\u1eeb mi\u1ebfu phu, t\u1ef1 phu, m\u1ed9 phu c\u00f9ng c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i h\u1ed9 l\u0103ng v\u00e0 th\u1ee3 c\u00e1c c\u1ee5c \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 cho \u0111\u1eb7t, c\u00f2n nh\u01b0 d\u00e2n thu\u1ed9c l\u1ec7 l\u1ea1ch s\u00f4ng th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u1ea3ng phu, d\u00e2n thu\u1ed9c l\u1ec7 b\u1ebfn s\u00f4ng th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed9 phu (phu \u0111\u00f2), d\u00e2n thu\u1ed9c l\u1ec7 c\u1ea7u c\u1ed1ng th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m ki\u1ec1u phu (phu c\u1ea7u), \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi phu tr\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>11. B\u1ea1n Du xu\u00e2n v\u00e0 ty Gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u1ed5i ca c\u00f4ng, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ca tr\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>12. Nh\u1ea1c sinh v\u1ec1 tr\u1ed1ng v\u00e0 nh\u1ea1c th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m nh\u1ea1c c\u00f4ng, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea1c tr\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>13. Nh\u1eefng thu\u1ed9c l\u1ec7 c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00f9ng \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n, c\u1eeda bi\u1ec3n, c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng, c\u00e1c \u0111\u1ea1o, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00e1n v\u00e0 t\u1ecbch \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch m\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>14. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ea1p ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc kia cho ti\u1ec7n nghi ghi s\u1ed5, nh\u01b0 l\u00e0 cai quan, c\u1ed5n quan, ch\u00e2u quan, giang quan, tu\u1ea7n ty c\u00f9ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ee5c g\u1ecdi t\u00ean n\u00f4m, nh\u01b0 lo\u1ea1i cai \u0111\u1ea7m, cai thu, s\u01b0u tr\u01b0\u1edfng, t\u1ee5c g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed3, l\u00e0 kh\u00e1ch, l\u00e0 n\u1eadu, \u0111\u1ec1u n\u00ean b\u1ecf \u0111i. C\u00e1c h\u1ea1ng d\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ea1p tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed9i th\u00ec \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 y\u1ebfn h\u1ed9 v\u00e0 li\u1ec7p h\u1ed9 m\u00e0 g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ed9, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t h\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng, ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 danh n\u1ecd danh kia.<\/p>\n\n\n\n<p>15. C\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n tr\u1eeb nh\u01b0 8 x\u00e3 thu\u1ed9c kinh th\u00e0nh, th\u00ec nh\u1eefng h\u1ea1ng bi\u1ec7t t\u00ednh c\u00f9ng ngo\u1ea1i ti\u00eau sai v\u1eabn l\u00e0m s\u1ed5 ng\u1ea1ch nh\u01b0 c\u0169, c\u00f2n nh\u1eefng d\u00e2n th\u1ef1c n\u1ea1p th\u00ec n\u00ean chi\u1ebfu l\u1ec7 s\u1ed5 \u0111inh m\u00e0 khai n\u1ed9p \u1edf quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. C\u00f3 h\u1ea1ng nguy\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 thu\u1ed9c n\u1ed9i ph\u1ee7 th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00ean b\u1ecf.<\/p>\n\n\n\n<p>16. Quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh th\u00ec n\u00ean theo l\u1ec7 v\u00e0o s\u1ed5 ; n\u1ebfu kh\u00f4ng coi qu\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec cho l\u00e0 vi\u00ean th\u1eeba v\u1eabn l\u00e0m s\u1ed5 ng\u1ea1ch ri\u00eang.<\/p>\n\n\n\n<p>17. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 nh\u1eadn v\u0103n b\u1eb1ng sai ph\u00e1i th\u00ec cho chua r\u00f5 \u1edf trong ng\u1ea1ch ; n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u00e3 ph\u1ea3i t\u1ed9i th\u00ec ch\u1ec9 ghi h\u1ecd t\u00ean g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c v\u0103n b\u1eb1ng sai ph\u00e1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nguy\u00ean ch\u1ee9c c\u1ee7a t\u1ed9i nh\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>18. L\u1ec5 sinh hi\u1ec7u \u1edf trong ngo\u00e0i th\u00ec n\u00ean ghi l\u00e0 l\u1ec5 sinh t\u00ean m\u1ed7 ; l\u00ednh tr\u1ea1m th\u00ec n\u00ean ghi l\u00e0 binh m\u1ed7.<\/p>\n\n\n\n<p>19. L\u00ednh gi\u1ea3n n\u00ean chua r\u00f5 k\u00e9n ch\u1ecdn t\u1eeb n\u0103m n\u00e0o, \u0111i\u1ec1n th\u1ebf t\u1eeb n\u0103m n\u00e0o. Th\u1ee3 c\u00e1c c\u1ee5c th\u00ec chua ch\u1ecdn l\u1ea5y t\u1eeb n\u0103m n\u00e0o, n\u0103m n\u00e0o l\u01b0u tr\u1eeb, n\u0103m n\u00e0o v\u00e0o ng\u1ea1ch. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u1ea1t tr\u1ed1n ch\u01b0a k\u1ecbp b\u1eaft \u0111i\u1ec1n th\u00ec c\u0169ng chua r\u00f5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u gi\u1ebfm gi\u1ea3 m\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>20. Trong s\u1ed5 ng\u1ea1ch n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ed9i m\u00e0 2 vi\u00ean th\u1ef1c th\u1ee5 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, m\u1ed9t th\u1eadp m\u00e0<\/p>\n\n\n\n<p>2, 3 vi\u00ean su\u1ea5t th\u1eadp th\u00ec n\u00ean ch\u1ec9 c\u1ee9 m\u1ed9t vi\u00ean chuy\u00ean qu\u1ea3n m\u00e0 ghi, c\u00f2n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 vi\u00ean th\u1eeba v\u00e0o sau ng\u1ea1ch. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i sang \u0111\u1ed9i kh\u00e1c th\u1eadp kh\u00e1c th\u00ec \u0111\u1ec1 ra xin \u0111\u1ed5i b\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>21. V\u0103n v\u00f5 th\u1ef1c th\u1ee5 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111inh \u01b0u hay c\u00e1o b\u1ec7nh \u0111\u00e3 cho gi\u1ea3i ch\u1ee9c th\u00ec n\u00ean ghi treo v\u00e0o sau ng\u1ea1ch 1 n\u0103m \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ebfu. Vi\u00ean n\u00e0o h\u1ebft \u01b0u kh\u1ecfi b\u1ec7nh \u0111\u00e3 v\u1ec1 Kinh, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 th\u00ec l\u1ea5y ch\u1ee9c m\u1edbi m\u00e0 v\u00e0o s\u1ed5, n\u1ebfu \u0111\u00e3 v\u1ec1 Kinh m\u00e0 ch\u01b0a b\u1ed5 th\u00ec \u0111\u1ebfn k\u1ef3 khai s\u1ed5 cho t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m s\u1ed5. Vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u00e3 qua 1 n\u0103m ch\u01b0a v\u1ec1 Kinh th\u00ec do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ecfi r\u00f5 t\u00e2u l\u00ean. Vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ed5 l\u00e0ng th\u00ec \u0111em v\u00e0o ng\u1ea1ch h\u01b0\u01a1ng th\u00e2n trong h\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>22. Quan trong quan ngo\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho thu\u1ed9c binh, c\u00e1c danh hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 l\u1ea1c t\u00f2ng, ch\u1ec9 d\u01b0 thu\u1ed9c sai, v\u0103n thu\u1ed9c, th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m thu\u1ed9c binh, \u0111\u1ee7 l\u1ec7 th\u00ec th\u00f4i, th\u1eeba th\u00ec b\u1ecf v\u1ec1 h\u1ed9 t\u1ecbch. Vi\u00ean n\u00e0o v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em theo bi\u1ec1n binh ph\u1ea7n m\u00ecnh th\u00ec kh\u00f4ng \u1edf l\u1ec7 \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>23. Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t Binh t\u00e0o th\u00ec s\u1ed5 ng\u1ea1ch do nh\u00e2n vi\u00ean c\u1ee7a t\u00e0o l\u00e0m \u0111\u1ec7 n\u1ed9p.<\/p>\n\n\n\n<p>24. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng t\u00ednh ((1) C\u00f4ng t\u00ednh : h\u1ecd xa nh\u00e0 vua c\u00f3 l\u00f3t ch\u1eef \u201ch\u1ef1u\u201d (&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), nh\u01b0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi.v.v), tr\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 th\u1ef1c th\u1ee5 ch\u1ee9c h\u00e0m, c\u00f2n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0m vi\u00ean m\u1ed7 h\u1ecd t\u00ean g\u00ec.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ed3i th\u1ea5y vi\u1ec7c m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u, e \u1edf trong c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a chu \u0111\u00e1o, sinh ra r\u1eafc r\u1ed1i, l\u1ea1i d\u1ee5 khi\u1ebfn h\u00e3y theo l\u1ec7 c\u0169, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd xu\u1ed1ng ch\u1ec9 ch\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb thi h\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u00e1t h\u1ea1ch c\u00e1c gi\u00e1o ch\u1ee9c \u1edf huy\u1ec7n hay d\u1edf th\u1ebf n\u00e0o t\u00e2u k\u00eau. Vua d\u1ee5 b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t ra gi\u00e1o ch\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu cho h\u1ecdc tr\u00f2, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 quan. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n gi\u00e1o, ho\u1eb7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u1eed tri, ho\u1eb7c sinh vi\u00ean \u1edf gi\u00e1m, g\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m th\u1ea7y sao c\u00f3 th\u1ec3 phi\u1ebfm l\u1ea1m nh\u01b0 th\u1ebf ! V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t r\u00f5 Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o c\u00e1c huy\u1ec7n ai c\u00f3 h\u1ecdc h\u1ea1nh m\u00e0 s\u0129 t\u1eed tin theo, ho\u1eb7c ai h\u1ecdc th\u1ee9c n\u00f4ng h\u1eb9p qu\u1ea3 kh\u00f4ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u00e2n bi\u1ec7t t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i tr\u1eabm b\u1ecf ho\u1eb7c l\u1ea5y ; n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft m\u00e0 b\u1ed5 th\u00ec n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc r\u1ed9ng \u0111\u1ee9ng tu\u1ed5i sung b\u1ed5. Huy\u1ec7n n\u00e0o h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00f2n \u00edt m\u00e0 n\u00ean b\u1ecf b\u1edbt th\u00ec c\u0169ng t\u00e2u xin \u0111\u00ecnh b\u1ed5\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb sau ph\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ee7a c\u00f4ng thu\u1ed9c kho thu\u1ed1c s\u00fang \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n, m\u1ed7i n\u0103m hai k\u1ef3 c\u1ee9 s\u1ed1 m\u1ee5c h\u1ea1ng ch\u1ee9a c\u0169, h\u1ea1ng m\u1edbi thu, h\u1ea1ng ti\u00eau \u0111i, h\u1ea1ng c\u00f2n l\u1ea1i m\u00e0 k\u00ea th\u00e0nh s\u00e1ch thanh to\u00e1n, do b\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XXXIII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5t d\u1eadu, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 6 [1825], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5. Chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u0111\u1ed9i<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea3 h\u1ea7u, H\u1eefu h\u1ea7u, N\u1ed9i h\u1ea7u, Trung h\u1ea7u nh\u1ea5t, c\u00f9ng v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u, vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, \u0111\u1ed9i T\u00e0i hoa, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00e2n thu ho\u00e1 v\u1eadt th\u1ed5 s\u1ea3n, l\u1ea1i d\u1ecbch ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u1ea1 s\u1ef1 b\u00f9 hao, tu\u1ef3 \u00fd c\u00e2n n\u1eb7ng c\u00e2n nh\u1eb9, d\u00e2n l\u1ea5y l\u00e0m kh\u1ed5. Vua nghe t\u1ec7 \u1ea5y, s\u1eafc t\u1eeb sau ph\u00e0m c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n c\u00f9ng c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf Kinh c\u00f3 c\u00e2n \u0111ong v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u01b0ng thu th\u00ec ph\u1ea3i cho \u0111\u00fang \u0111\u1eafn, n\u1ebfu l\u1ea5y th\u1eeba th\u00ec t\u00ednh s\u1ed1 tang m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i l\u1ea1i l\u1ec7 thu th\u1ea9m cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u00e0 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a trong l\u00fac x\u1eed \u0111o\u00e1n, ba l\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i, n\u0103m l\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean, l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ea9n th\u1eadn vi\u1ec7c h\u00ecnh v\u1eady. X\u00e9t trong lu\u1eadt l\u1ec7 ch\u00e9p r\u1eb1ng : \u0110\u1ebfn k\u1ef3 thu th\u1ea9m th\u00ec c\u00e1c quan dinh tr\u1ea5n \u0111em c\u1ea3 nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m t\u1ed9i n\u1eb7ng m\u00e0 x\u00e9t ngh\u0129 chia l\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng t\u00ecnh ch\u00e2n, ho\u00e3n quy\u1ebft, c\u0103ng nghi m\u00e0 \u0111\u1ec1 l\u00ean, do b\u1ed9 x\u00e9t l\u1ea1i s\u00e1ch \u00e1n m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean. Nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay s\u00e1ch \u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u l\u00ean ch\u1ec9 k\u1ec3 qua nh\u1eefng h\u1ecd t\u00ean qu\u00ea qu\u00e1n t\u1ed9i tr\u1ea1ng c\u1ee7a t\u00f9 ph\u1ea1m m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f2n nh\u01b0 t\u00ecnh ch\u00e2n ho\u00e3n quy\u1ebft hay c\u0103ng nghi th\u00ec ch\u01b0a t\u1eebng x\u00e9t ngh\u0129. Xin b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay, ph\u00e0m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thu th\u1ea9m, c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u x\u00e9t k\u1ef9 nh\u1eefng t\u00f9 t\u1ed9i n\u1eb7ng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u00ecnh th\u1ef1c t\u1ed9i \u0111\u00fang, ho\u1eb7c n\u00ean ho\u00e3n, ho\u1eb7c n\u00ean th\u01b0\u01a1ng, th\u00ec chia l\u00e0m ba b\u1ea3n t\u00ecnh ch\u00e2n, ho\u00e3n quy\u1ebft, c\u0103ng nghi, do b\u1ed9 x\u00e9t l\u1ea1i s\u00e1ch \u00e1n m\u00e0 xin giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i \u0111\u1ec1 l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ti\u1ebfn d\u00e2ng d\u01b0a h\u1ea5u, c\u00f3 qu\u1ea3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u01a1i. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 l\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cHoa qu\u1ea3 qu\u00fd b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng c\u00fang T\u00f4n Mi\u1ebfu m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1eb3ng l\u00e0 th\u00eam c\u00e1i l\u1ed7i b\u1ea5t th\u00e0nh c\u1ee7a tr\u1eabm sao ! V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb nay c\u00f3 ti\u1ebfn qu\u1ea3 ph\u1ea9m g\u00ec ph\u1ea3i n\u00ean t\u1ef1 m\u00ecnh ch\u1ecdn l\u1ef1a, n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ecdn k\u1ef9 th\u00ec th\u00e0 \u0111\u1eebng ti\u1ebfn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ee5c b\u1ed5 con trai Thi\u1ebfu b\u1ea3o Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0 Tr\u1ecbnh K\u1ef3 Nh\u01b0 l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 hao \u0111i v\u00e0 thu th\u00e0nh cho V\u0169 Kh\u1ed1 r\u00e8n luy\u1ec7n \u0111\u1ed3 s\u1eaft, \u0111inh s\u1eaft (Ph\u00e0m l\u1ea5y s\u1eaft thoi \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh r\u00e8n \u0111\u1ed3 s\u1eaft th\u00ec c\u1ee9 100 c\u00e2n th\u00e0nh kh\u00ed 65 c\u00e2n ; r\u00e8n \u0111inh th\u00ec 100 c\u00e2n th\u00e0nh kh\u00ed 70 c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An, Ninh B\u00ecnh. Sai th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Ti\u1ec1n phong qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long, Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng, \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch, Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Nghi, chia nhau \u0111i l\u00e0m. Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An v\u00e0 Ninh B\u00ecnh n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, v\u00ec g\u1eb7p m\u1ea5t m\u00f9a n\u00ean ho\u00e3n, \u0111\u1ebfn nay h\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, vua chu\u1ea9n y l\u1eddi \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb, cho l\u00e0m (C\u00e1c t\u1ed5ng v\u1ea1n trang s\u00e1ch thu\u1ed9c c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o cho theo s\u1ed5 c\u0169, kh\u00f4ng ph\u1ea3i duy\u1ec7t). \u0110\u1ebfn khi t\u1ed5ng s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean, s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u \u0111\u1ec1u tr\u1ed9i h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc, Thanh Hoa nhi\u1ec1u nh\u1ea5t, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, Ninh B\u00ecnh. Th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c quan duy\u1ec7t tuy\u1ec3n v\u00e0 c\u00e1c quan tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o gia c\u1ea5p k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 v\u00f3c \u0111o\u1ea1n theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh ch\u1edf g\u1ea1o \u0111\u1ebfn Kinh. H\u1eefu ty xem nghi\u1ec7m th\u1ea5y \u1ea9m m\u1ed1c hao ph\u00ed m\u1ea5t nhi\u1ec1u. \u0110\u01b0a xu\u1ed1ng hai b\u1ed9 L\u1ea1i Binh b\u00e0n x\u1eed. H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f9ng quan l\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u ph\u00e2n bi\u1ec7t ph\u1ea3i gi\u00e1ng ph\u1ea1t, \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, qu\u1edf m\u1eafng. S\u1ed1 g\u1ea1o hao \u0111\u00e1ng gi\u00e1 h\u01a1n 6.950 l\u1ea1ng b\u1ea1c, mi\u1ec5n kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ed3i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 V\u0129nh Thanh, Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00fa l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd H\u00e0 Hoa l\u00e0 Mai V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eefu.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u r\u1eb1ng : Nh\u1eefng l\u00ednh k\u00e9o v\u00e0o c\u00e1c dinh v\u1ec7 c\u01a1 c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf Kinh trong n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 m\u00e0 b\u1ecf tr\u1ed1n, c\u00e1c vi\u00ean Qu\u1ea3n su\u1ea5t xin theo l\u1ec7 ngh\u0129 x\u1eed. Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u1ea1 l\u1ec7nh r\u1eb1ng ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u00ean Qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5 \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c th\u00ec c\u1ee9 theo h\u00e0m hi\u1ec7n nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng c\u1ea5p ph\u1ea1t b\u1ed5ng, \u0111i th\u00fa xa th\u00ec mi\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc cho b\u1ea7y t\u00f4i \u0103n y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, th\u01b0\u1edfng cho qu\u1ea1t b\u1eb1ng tre hoa v\u00e0 kh\u0103n tay, v\u0103n t\u1eeb Thi\u00eam s\u1ef1, v\u00f5 t\u1eeb Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd c\u00e1c qu\u00e2n, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 thu\u1ef7 qu\u00e2n tr\u1edf \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. T\u1eeb \u0111\u1ea5y h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Mai Ti\u1ebfn V\u1ea1n v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00e2m \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf Ngh\u1ec7 An, v\u00ec nh\u0169ng l\u1ea1m ph\u1ea3i t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i ; con l\u00e0 Kh\u01b0\u01a1ng m\u1ea1o x\u01b0ng l\u00e0 Th\u1eeba \u00e2n u\u00fd c\u0169ng x\u1eed ph\u00e1t ph\u1ed1i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Nguy\u1ec5n Th\u1ecd T\u1ea1i l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ecd T\u1ea1i bi\u1ebft ch\u1ebf s\u00fang ho\u1ea3 ti\u1ec5n, \u0111em ti\u1ebfn m\u1ed9t c\u00e2y. Sai th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, l\u1ea1i b\u1ed5 cho ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai B\u00ecnh Ho\u00e0 m\u1ed9 d\u00e2n l\u1eadp h\u1ed9 y\u1ebfn s\u00e0o (m\u1ed7i h\u1ed9 10 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 8 l\u1ea1ng y\u1ebfn s\u00e0o). Nh\u00e2n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 n\u1ed9p thu\u1ebf y\u1ebfn cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, chia t\u1eebng ph\u1ea7n m\u00e0 n\u1ed9p (chi\u1ebfu s\u1ed1 c\u00e2n l\u1ea1ng ph\u1ea3i n\u1ed9p chia l\u00e0m 3 ph\u1ea7n, h\u1ea1ng nh\u1ea5t, h\u1ea1ng nh\u00ec, h\u1ea1ng ba \u0111\u1ec1u 1 ph\u1ea7n).<\/p>\n\n\n\n<p>R\u00fat nh\u1eefng bi\u1ec1n binh B\u00ecnh Ho\u00e0 \u0111i \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi Man v\u1ec1 tr\u1ea5n. Tr\u01b0\u1edbc kia ba s\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi Man thu\u1ebf Ch\u1ebf Trang, L\u00e0ng L\u1ed3, \u1ef7 \u0110\u1ed1ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n th\u00fa ph\u1ee5c, \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng b\u1ed1n s\u00e1ch La V\u1ea1n, L\u1ee5c V\u00e2n, A Nh\u00e2n, \u1ef7 Tu\u00e2n v\u00ec gi\u1ebft h\u1ea1i quan l\u1ea1i qu\u00e2n l\u00ednh nhi\u1ec1u n\u00ean s\u1ee3 b\u1ecb gi\u1ebft, ch\u01b0a d\u00e1m ra th\u00fa, xin cho th\u00eam h\u1ea1n \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5. Qua m\u1ea5y th\u00e1ng, b\u1ed1n s\u00e1ch \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng h\u00e0ng, s\u00e1ch \u1ef7 \u0110\u1ed1ng l\u1ea1i tr\u1ed1n. Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cNay m\u00f9a h\u00e8 n\u00fai ngu\u1ed3n nhi\u1ec1u m\u01b0a, qu\u00e2n \u0111i r\u1ea5t kh\u00f3, v\u1ea3 gi\u1ed1ng Man \u1ea5y \u1edf \u0111\u1ea5t th\u01b0\u1ee3ng du, nh\u1edd ch\u1ed7 hi\u1ec3m s\u1ed1ng t\u1ea1m b\u1ee3 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y v\u0103n b\u1eb1ng c\u00e1o s\u1eafc m\u00e0 ch\u1ebf ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c, xin ch\u1ecdn binh \u1edf tr\u1ea5n l\u1ea5y s\u00e1u b\u1ea3y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi kho\u1ebb m\u1ea1nh v\u00e0 l\u1ea5y th\u00eam qu\u00e2n c\u1ee7a h\u1ea1t b\u00ean c\u1ea1nh h\u1ed9i \u0111\u00e1nh\u201d. Vua b\u1ea3o \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cT\u00ednh vi\u1ec7c ph\u1ea3i cho v\u1ea1n to\u00e0n. L\u1ea5y Man Di \u0111\u00e1nh Man Di l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111\u00e3 cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Man \u1ea5y n\u00ean \u0111\u00e1nh th\u00ec c\u00e1i duy\u00ean do ng\u1ea1ch tr\u1edf gi\u00e1o ho\u00e1 h\u1eb3n c\u00f3 \u0111\u1ee9a \u0111\u1ea7u s\u1ecf x\u01b0\u1edbng l\u00ean. Hu\u1ed1ng chi \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ee9a \u0111\u1ea7u th\u00fa th\u00ec n\u00ean kh\u00e9o l\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1, khi\u1ebfn cho n\u00f3 \u0111em l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, sao trong s\u1edb ch\u1eb3ng b\u00e0y t\u1ecf g\u00ec c\u1ea3 ? V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 ngay cho Tr\u1ea5n th\u1ea7n n\u1ebfu trong b\u1ea3y s\u00e1ch \u1ea5y s\u00e1ch n\u00e0o c\u00f2n c\u00f3 \u0111\u1ee9a c\u1eeb kh\u00f4i th\u00ec ch\u1ec9 t\u00ean xin \u0111\u00e1nh, s\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u00e3 h\u00e0ng ph\u1ee5c th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m qu\u00e2n thanh \u1ee9ng. C\u00f2n k\u1ef3 ra qu\u00e2n n\u00ean \u0111\u1ee3i xu\u00e2n sang n\u0103m hay n\u00ean ti\u1ebfn g\u1ea5p th\u00ec cho s\u1edb ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u r\u00f5\u201d. B\u1ecdn V\u0103n Qu\u1ebf l\u1ea1i t\u00e2u xin nay h\u00e3y t\u1ea1m l\u00e0m k\u1ebf chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u1ec3 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n (Vi\u1ec7t) \u1edf c\u00e1c s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 h\u1ebft v\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1 hai s\u00e1ch Ch\u1ebf Trang, L\u00e0ng L\u1ed3 \u0111\u1ec3 sau n\u00e0y d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ee3i sang n\u0103m s\u1ebd ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ; v\u1eabn \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 100 qu\u00e2n canh gi\u1eef b\u1ea3o B\u00ecnh Xuy\u00ean, c\u00f2n th\u00ec cho v\u1ec1 h\u1ebft. Vua theo l\u1eddi xin.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cV\u0103n v\u00f5 binh l\u00ednh thu\u1ed9c th\u00e0nh, v\u1ec1 kho\u00e1 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4 b\u1ecb th\u1ea3i ho\u00e0n tr\u00e1ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n 3.000 ng\u01b0\u1eddi, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u k\u00eau ca l\u00e0 ch\u1eb3ng bi\u1ebft t\u00ean tu\u1ed5i m\u1eb7t m\u0169i m\u00e0 ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00e2n \u0111\u00e2y\u201d. Vua sai xo\u00e1 s\u1ed5 \u0111inh \u0111i m\u00e0 tha thu\u1ebf cho. L\u1ea1i sai hai b\u1ed9 H\u1ed9, Binh b\u00e0n r\u00f5 \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa t\u1ec7 \u1ea5y. Hai b\u1ed9 b\u00e0n cho l\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, s\u1ed5 s\u00e1ch qu\u00e2n d\u00e2n Gia \u0110\u1ecbnh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean bi\u1ec7n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0m s\u01a1 s\u00e0i, kh\u00f4ng ch\u1ecbu x\u00e9t r\u00f5, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi quan vi\u00ean hi\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1ed5 ho\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i \u0111i ch\u1ee9c kh\u00e1c m\u00e0 trong s\u1ed5 tuy\u1ec3n v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u1ec3 \u1edf ng\u1ea1ch c\u0169, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111i th\u00fa m\u00e0 s\u1ed5 tuy\u1ec3n kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01b0\u1edbc ch\u00fa, ho\u1eb7c ghi l\u1ea7m qu\u00ea l\u00e0ng, ho\u1eb7c k\u1ef3 tuy\u1ec3n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1eadn vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111em b\u1eb1ng s\u1eafc tr\u00ecnh duy\u1ec7t cho n\u00ean tuy\u1ec3n quan ch\u1ec9 chi\u1ebfu l\u1ec7 cho l\u00e0m tr\u00e1ng h\u1ea1ng. T\u1ec7 \u1ea5y ch\u1ee9a \u0111\u00e3 l\u00e2u r\u1ed3i ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t ng\u00e0y. Xin ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1ng tr\u00e1ng v\u00e0o s\u1ed5 t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4, trong \u1ea5y n\u1ebfu c\u00f3 qu\u1ea3n vi\u00ean vi\u1ebft l\u1ea7m ch\u1ee9c h\u00e0m qu\u00ea qu\u00e1n th\u00ec cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i tr\u00ecnh quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, chi\u1ebfu x\u00e9t ng\u1ea1ch binh m\u00e0 c\u1ea3i ch\u00ednh. Quan vi\u00ean h\u01b0u tr\u00ed c\u0169ng cho k\u00ea r\u00f5 tra k\u1ef9, n\u1ebfu c\u00f3 b\u1eb1ng s\u1eafc \u0111\u1ee7 l\u00e0m b\u1eb1ng th\u00ec v\u1eabn ghi l\u00e0m h\u1ea1ng quan h\u01b0u tr\u00ed ; ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n hay ch\u1ebft m\u1edbi xo\u00e1 s\u1ed5. T\u1eeb sau \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n c\u00f3 quan vi\u00ean t\u1eed \u1edf s\u1ed5 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 v\u0103n b\u1eb1ng \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh th\u00ec \u0111\u1ec1 ch\u1eef tra, ng\u01b0\u1eddi cai l\u1ea1i theo l\u00e0m vi\u1ec7c x\u00e9t ra qu\u1ea3 l\u00e0 quan vi\u00ean t\u1eed th\u00ec cho v\u1eabn ghi s\u1ed5, kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec7 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c cho v\u00e0o tr\u00e1ng h\u1ea1ng. S\u1edf t\u1ea1i trong th\u00e0nh h\u1ea1t t\u1eeb sau c\u00f3 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u0111\u1ebfn sung l\u00e0m qu\u00e2n hi\u1ec7u c\u00e1c nha, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc khi\u1ebfn l\u00fd tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ee9ng k\u1ebft nh\u1eadn, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3 m\u1ea1o th\u00ec \u0111em h\u1ea1ng kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00ea qu\u00e1n ; n\u1ebfu l\u00fd tr\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 k\u1ebft nh\u1eadn th\u00ec \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i l\u1ea1i. L\u1ea1i h\u1eb1ng n\u0103m sai ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 Kinh sao ch\u00e9p binh ng\u1ea1ch b\u1ed9 ty c\u1ee7a Binh b\u1ed9 ph\u1ea3i x\u00e9t tra k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, \u1edf sau ni\u00ean hi\u1ec7u vi\u1ebft ch\u1ee9c h\u00e0m k\u00fd t\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00e0m tin. \u0110\u01b0\u1eddng quan \u1edf b\u1ed9 x\u00e9t duy\u1ec7t l\u1ea1i \u0111\u00f3ng \u1ea5n c\u1ee7a b\u1ed9 r\u1ed3i g\u1eedi \u0111\u1ec3 cho kh\u1ecfi c\u00e1i t\u1ec7 l\u1ea7m l\u1eabn ; n\u1ebfu l\u00e0m s\u01a1 s\u00e0i kh\u00f4ng chu t\u1ea5t, ph\u00e1t gi\u00e1c th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ee9 duy\u00ean do m\u00e0 tr\u1eebng tr\u1ecb\u201d. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m ph\u1ee7 l\u1ef5 ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n tr\u1ea5n S\u01a1n Nam (ph\u1ee7 l\u1ef5 \u1edf l\u00e0ng C\u1ed5 Th\u1ecd huy\u1ec7n B\u00ecnh L\u1ee5c).<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i kho Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n du \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, sai ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh, H\u1eefu th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u1eddng, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef Kinh th\u00e0nh, H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh, H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng, gi\u1eef \u1ea5n l\u01b0u Kinh. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cSau khi tr\u1eabm l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u01b0u Kinh c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng c\u00e1c v\u0103n quan kh\u00f4ng \u0111i theo gi\u00e1, c\u1ee9 \u0111\u1ea7u gi\u1edd m\u00e3o th\u00ec \u0111\u1ebfn nh\u00e0 t\u1ea3 vu \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh m\u00e0 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng l\u00e0m vi\u1ec7c, gi\u1edd t\u1ef5 th\u00ec lui v\u1ec1, duy Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ef1c \u0111\u00eam \u1edf t\u1ea3 vu. Ch\u00e1nh Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i theo ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng gi\u1eef m\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u00eam tu\u1ea7n h\u1ecfi, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1edb m\u00e0 d\u00e1m b\u1ecf ban th\u00ec theo lu\u1eadt nghi\u00eam tr\u1ecb\u201d. L\u1ea1i v\u1eddi Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111i B\u1eafc tu\u1ea7n, nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u01b0u Kinh c\u00f3 s\u1eb5n quy th\u1ee9c, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean theo \u0111\u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m, m\u1ed7i ng\u00e0y bu\u1ed5i s\u00e1ng \u0111\u1ebfn t\u1ea3 vu t\u1eadp nghe c\u00e1c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c ch\u00ednh s\u1ef1, \u0111\u1ebfn chi\u1ec1u th\u00ec t\u1edbi cung T\u1eeb Th\u1ecd th\u1ec9nh an, ch\u1edb n\u00ean tr\u1ec5 bi\u1ebfng\u201d. B\u00e8n c\u1ea5p cho m\u1ed9t \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng ng\u00e0, ph\u00e0m c\u00f3 v\u00e2ng ch\u1ec9 T\u1eeb cung c\u00f9ng c\u00f3 vi\u1ec7c N\u1ed9i cung m\u00e0 l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u l\u00ean th\u00ec \u0111\u00f3ng \u1ea5n \u1ea5y. L\u1ea1i ph\u00e1i c\u1ea5p cho \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng C\u1ea9m y v\u00e0 s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, ti\u1ec3u tr\u00e0, ti\u1ec3u sai, th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ec3 s\u1eb5n s\u00e0ng ch\u1ea1y \u0111\u1ec7 t\u1edd t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;C\u1eaft \u0111\u1eb7t c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111i theo. Sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed qu\u1ea3n l\u0129nh 9 v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong, K\u1ef3 v\u00f5, Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 10 th\u1edbt voi l\u00e0m ti\u1ec1n b\u1ed9, \u0111i tr\u01b0\u1edbc c\u00e1ch ng\u1ef1 dinh m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf \u0110o\u00e0n \u0110\u1ee9c Lu\u1eadn qu\u1ea3n l\u0129nh s\u00e1u v\u1ec7 Trung b\u1ea3o, Ti\u1ec1n b\u1ea3o, H\u1eefu b\u1ea3o, H\u00f9ng c\u1ef1 v\u00e0 8 th\u1edbt voi l\u00e0m h\u1eadu \u0111\u1ed9i, c\u0169ng c\u00e1ch ng\u1ef1 dinh m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb sau xa gi\u00e1 \u0111i ra ngo\u00e0i 100 d\u1eb7m, th\u00ec l\u00ednh th\u1ee7 h\u1ed9 c\u00e1c c\u1eeda Kinh th\u00e0nh, ho\u00e0ng th\u00e0nh, cung th\u00e0nh, c\u00f9ng Thu\u1ef7 quan c\u1ea7u Thanh Long \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 th\u00eam g\u1ea5p \u0111\u00f4i, \u0111\u1ec1u ch\u1ec9nh t\u00fac qu\u00e2n dung \u0111\u1ec3 t\u1ecf ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam nh\u1eb7t. C\u00e1c c\u1eeda \u0111\u1ec1u c\u1ee9 ch\u1eadp t\u1ed1i th\u00ec \u0111\u00f3ng ch\u1eb7t x\u00e9t, khi m\u1edf ra kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n l\u1ec7 ph\u00f3ng \u1ed1ng l\u1ec7nh. L\u1ea1i khi \u0111\u1ea1i gi\u00e1 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec \u1edf Kinh theo l\u1ec7 ph\u00e1t \u1ed1ng l\u1ec7nh, \u1edf gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng, ng\u00e0y d\u1eebng, \u0111\u00eam ngh\u1ec9, ph\u00e0m l\u00fac \u0111i, l\u00fac d\u1eebng, \u0111\u1ec1u b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n. Khi \u0111\u1ebfn \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i \u0111\u00e0i th\u00ec thuy\u1ec1n Kim h\u1ea3i \u0111\u1ea1o b\u1eafn 9 ph\u00e1t s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c, tr\u00ean \u0111\u00e0i v\u00e0 c\u00e1c thuy\u1ec1n l\u1edbn B\u00ecnh d\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ecbnh d\u01b0\u01a1ng, T\u0129nh d\u01b0\u01a1ng, Thanh h\u1ea3i, An h\u1ea3i c\u0169ng b\u1eafn s\u00fang nh\u01b0 th\u1ebf. \u0110\u1ebfn dinh Qu\u1ea3ng Nam th\u00ec thuy\u1ec1n Kim h\u1ea3i \u0111\u1ea1o v\u00e0 th\u00e0nh dinh \u0111\u1ec1u b\u1eafn s\u00fang nh\u01b0 s\u1ed1. Khi v\u1ec1 c\u0169ng th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf c\u1ea5p h\u00e0nh \u1ea5n (() \u1ea5n d\u00f9ng khi ra ngo\u00e0i.) cho b\u1ed9 Binh (vu\u00f4ng 1 t\u1ea5c b\u1eb1ng ng\u00e0). S\u1eafc t\u1eeb sau ph\u00e0m nh\u1eefng khi theo xa gi\u00e1 ra ngo\u00e0i th\u00ec mang theo \u1ea5n \u1ea5y, nh\u01b0 c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1ed9 v\u00e0 c\u1ea5p b\u00e0i tr\u1ea1m, b\u00e0i l\u1ea5y c\u1ecf th\u00ec \u0111\u1ec1u d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 H\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam r\u1eb1ng ph\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng xa gi\u00e1 \u0111i qua, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u1ee9 cung \u1ee9ng nh\u01b0 thu\u00ea phu, thu\u00ea thuy\u1ec1n, r\u01a1m c\u1ecf cho voi ng\u1ef1a, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tr\u1ea3 gi\u00e1 h\u1eadu, ch\u1edb b\u1eaft \u1edf d\u00e2n. Vua l\u1ea1i ngh\u0129 qu\u00e2n l\u00ednh theo h\u1ea7u, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1 s\u1ef1 nhi\u1ec5u d\u00e2n, xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cLoan gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n c\u1ed1t \u1edf th\u0103m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t quan l\u1ea1i, gi\u00e1 \u01a1n hu\u1ec7 cho nh\u00e2n d\u00e2n. Quan binh theo h\u1ea7u, nh\u1eefng n\u01a1i \u0111i qua kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0y x\u00e9o ru\u1ed9ng l\u00faa, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m c\u00e0n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. M\u1ed9t gi\u1ea3i H\u1ed9i An \u1edf Qu\u1ea3ng Nam tuy kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0u c\u00f3 b\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng v\u1eabn l\u00e0 n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, h\u00e0ng ho\u00e1 t\u1ee5 t\u1eadp, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tham l\u1eadn, y\u00eau s\u00e1ch mua r\u1ebb, l\u00e0m cho ch\u1ee3 ph\u1ed1 s\u1ee3 h\u00e3i, th\u00ec cho dinh th\u1ea7n l\u1eadp t\u1ee9c tra x\u00e9t x\u1eed t\u1ed9i, ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n c\u00f9ng l\u00fd tr\u01b0\u1edfng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o b\u1eaft, \u0111\u00fang th\u1ef1c th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ea1ng\u201d. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c nh\u00e0 ph\u1ed1 c\u00f9ng ch\u1ee3 b\u00faa h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n c\u1ee9 l\u00e0m \u0103n nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng, ch\u1edb c\u00f3 b\u00e0y bi\u1ec7n g\u00ec c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t m\u00f9i, xa gi\u00e1 t\u1ef1 Kinh s\u01b0 \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh th\u00e2n, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn b\u1ebfn Th\u1eeba Ph\u01b0\u1edbc. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 85 tu\u1ed5i \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1y m\u1eebng, th\u01b0\u1edfng cho 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh d\u1eadu, xa gi\u00e1 qua n\u00fai H\u1ea3i V\u00e2n. Th\u01b0\u1edfng cho d\u00e2n \u1edf tr\u00ean n\u00fai m\u1ed7i nh\u00e0 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c. \u0110\u1ebfn tr\u1ea1m Nam Ch\u00e2n c\u00f3 l\u00e3o nh\u00e0 qu\u00ea d\u00e2ng c\u00e1i ch\u00e9n pha l\u00ea ch\u1ecbu n\u00f3ng, th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Vua truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm v\u1eeba \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam m\u00e0 \u00f4ng gi\u00e0 \u1ea5y \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u00f2ng th\u00e0nh hi\u1ebfn b\u1ed9c, tr\u1eabm th\u01b0\u01a1ng gi\u00e0 c\u1ea3 m\u00e0 ch\u00e2n th\u00e0nh n\u00eau th\u01b0\u1edfng cho ch\u1ee9 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec c\u00e1i ch\u00e9n \u1ea5y\u201d. B\u00e8n theo \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng. \u1edf \u0111\u1ea5y c\u00f3 thuy\u1ec1n T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, nghe tin thuy\u1ec1n ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn, b\u1eafn 21 ph\u00e1t s\u00fang m\u1eebng, \u0111\u1ea5y l\u00e0 l\u1ec5 m\u1eebng vua theo t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc \u1ea5y. Sai mang b\u00f2 r\u01b0\u1ee3u th\u01b0\u1edfng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu tu\u1ea5t, thuy\u1ec1n ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn b\u1ebfn Ho\u00e1 Khu\u00ea. H\u1ea1 l\u1ec7nh xa gi\u00e1 l\u00ean n\u00fai Ng\u0169 H\u00e0nh, \u0111\u1ebfn hai ch\u00f9a Trang Nghi\u00eam v\u00e0 B\u1ea3o \u0110\u00e0i, xem kh\u1eafp hang \u0111\u1ed9ng v\u00e0 c\u00e1c bi k\u00fd. B\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cN\u00fai n\u00e0y l\u00e0 danh th\u1eafng b\u1eadc nh\u1ea5t, c\u00e1c th\u00e1nh tri\u1ec1u ta khi r\u1ed7i c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn ch\u01a1i \u0111\u00e2y\u201d. Sai d\u00f9ng th\u00e1i lao l\u1ec5 th\u1ea7n n\u00fai. L\u1ea1i cho d\u00e2n hai \u1ea5p Ho\u00e1 Khu\u00ea v\u00e0 Qu\u00e1n Kh\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m thu\u1ebf th\u00e2n 4 ph\u1ea7n 10 v\u00e0 cho to\u00e0n d\u00e2n h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam gi\u1ea3m 3 ph\u1ea7n 10.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh t\u00fd, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh dinh Qu\u1ea3ng Nam, c\u00f3 h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi k\u1ef3 l\u00e3o \u0111\u1ebfn l\u1ea1y m\u1eebng. Th\u01b0\u1edfng cho 2.000 quan ti\u1ec1n. C\u00f3 2 ng\u01b0\u1eddi h\u01a1n 100 tu\u1ed5i, th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 \u00e1o. L\u1ea1i c\u00f3 2 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2 l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c H\u1ee3p v\u00e0 Tr\u1ea7n Ho\u00e1 An d\u00e2ng 10 \u0111i\u1ec1u s\u00e1ch th\u00e1i b\u00ecnh. Vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 duy\u1ec7t t\u00e2u. Nh\u1eefng l\u1eddi \u1ea5y kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec, b\u00e8n b\u1ecf kh\u00f4ng b\u00e1o l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m d\u1ea7n, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn ph\u1ed1 H\u1ed9i An. Tha 5 ph\u1ea7n 10 b\u1ea1c thu\u1ebf cho d\u00e2n Minh H\u01b0\u01a1ng. Qua \u0111\u1ec1n Quan c\u00f4ng cho 300 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; qua \u0111\u1ec1n Thi\u00ean phi, cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; qua x\u00e3 H\u1ea3i Ch\u00e2u Ch\u00ednh, cho ch\u00f9a m\u1edbi l\u00e0m c\u1ee7a d\u00e2n \u1ea5y \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0m ch\u00f9a Ph\u01b0\u1edbc H\u1ea3i, s\u1eafc cho dinh th\u1ea7n l\u00e0m bi\u1ec3n ng\u1ea1ch c\u1ea5p cho. R\u1ed3i h\u1ed3i loan.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd m\u00e3o, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn n\u00fai H\u1ea3i V\u00e2n. Nghe tin Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu se m\u00ecnh, vua sai \u0111i g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng, gi\u1edd tu\u1ea5t v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh, v\u00e0o th\u1ec9nh an ngay. Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu h\u00f4m \u1ea5y \u0111\u00e3 kho\u1ebb r\u1ed3i. Vua r\u1ea5t m\u1eebng. B\u00e8n th\u00e2n b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ea5t Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 n\u01a1i g\u1ea7n kinh k\u1ef3, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng bi\u1ec3n d\u00e0i, \u0111\u00eam ng\u00e0y canh c\u00e1nh b\u00ean l\u00f2ng, n\u00ean khi\u1ebfn xa gi\u00e1 Nam tu\u1ea7n, v\u1ed1n \u0111\u1ecbnh sau khi xem x\u00e9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y r\u1ed3i th\u00ec theo \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, xem kh\u1eafp n\u00fai s\u00f4ng, th\u0103m x\u00e9t phong t\u1ee5c. Nh\u00e2n ngh\u0129 \u0111i\u1ec3n tu\u1ea7n th\u00fa v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n \u1edf ch\u1ed7 an nh\u00e0n, m\u00e0 c\u00e1i l\u1ed7i ch\u01a1i vui li\u00ean mi\u00ean c\u0169ng ch\u1eb3ng n\u00ean say m\u00ea \u1edf s\u1ef1 th\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1n m\u00e0 \u0111\u1ec3 ti\u1ebfng ch\u00ea. Hu\u1ed1ng l\u1ea7n n\u00e0y, tuy kh\u00f4ng tr\u1ea3i xem m\u1ea5y, nh\u01b0ng nh\u1eefng n\u1ebbo s\u00f4ng b\u1edd bi\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc th\u00e0nh dinh, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 r\u00f5 h\u1ebft l\u1ee3i t\u1ec7, cho \u0111\u1ebfn ban \u01a1n thi hu\u1ec7, gi\u00e0 tr\u1ebb \u0111\u1ec1u kh\u1eafp, th\u00ec nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ed1t y\u1ebfu c\u1ee7a chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng s\u00f3t. Ng\u00e0y 15 b\u1ea3o c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tu\u1ef3 gi\u00e1 d\u1ef1 b\u1ecb tr\u1edf v\u1ec1 ; ng\u00e0y 16 tr\u1eabm t\u1ef1 th\u1ea5y th\u1ea7n ch\u00ed ch\u1eb3ng y\u00ean, li\u1ec1n khi\u1ebfn ra \u0111i, gi\u1edd m\u00e3o ng\u00e0y 17 \u0111i qua \u0111\u00e8o l\u1edbn H\u1ea3i V\u00e2n, gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp t\u1edd t\u00e2u c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed l\u01b0u Kinh n\u00f3i r\u1eb1ng Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu se m\u00ecnh tr\u1eabm m\u1edbi bi\u1ebft c\u00e1i c\u1edb ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc trong l\u00f2ng kh\u00f4ng y\u00ean v\u1eady. Th\u1ebf m\u1edbi tin c\u00e1i vi\u1ec7c \u0111\u1ed9ng t\u00e2m ((1) T\u0103ng t\u1eed \u0111\u1ed9ng t\u00e2m : t\u0103ng t\u1eed v\u00e0o r\u1eebng h\u00e1i c\u1ee7i, m\u1eb9 \u1edf nh\u00e0 \u0111au b\u1ee5ng, mong con v\u1ec1, c\u1eafn \u0111\u1ea7u ng\u00f3n tay ; T\u0103ng t\u1eed n\u00f3ng l\u00f2ng \u0111\u1ed9i c\u1ee7i v\u1ec1 ngay1) c\u1ee7a T\u0103ng t\u1eed kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ecba. L\u1eadp t\u1ee9c sai thu v\u00e9n h\u00e0nh trang \u0111i g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng su\u1ed1t ng\u00e0y, \u0111\u1ebfn gi\u1edd tu\u1ea5t t\u1edbi Kinh, v\u00e0o th\u1ec9nh an, may nh\u1edd ph\u01b0\u1edbc tr\u1eddi m\u00ecnh th\u00e1nh \u0111\u00e3 ngay s\u00e1ng h\u00f4m \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ebb nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng. C\u00fai th\u1ea5y ti\u1ebfng n\u00f3i s\u1eafc m\u1eb7t vui v\u1ebb trong s\u00e1ng, tr\u1eabm m\u1eebng r\u1ee1 kh\u00f4n xi\u1ebft, v\u1eady n\u00f3i cho c\u00e1c khanh bi\u1ebft\u201d. Nh\u00e2n sai th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c bi\u1ec1n binh h\u1ed7 gi\u00e1 theo th\u1ee9 b\u1eadc ; ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m ch\u1ebft \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec cho gia \u0111\u00ecnh th\u00eam b\u1ea1c l\u1ea1ng v\u00e0 ti\u1ec1n g\u1ea5p \u0111\u00f4i. L\u1ea1i sai dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam l\u1ea5y ti\u1ec1n g\u1ea1o c\u1ea5p cho nh\u1eefng d\u00e2n trong h\u1ea1t d\u1ecdn v\u00e9t \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng (t\u1eeb Ho\u00e1 Khu\u00ea \u0111\u1ebfn dinh th\u00e0nh).<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e2n L\u1ea1p sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u. S\u1ee9 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh. S\u1eafc cho mi\u1ec5n \u0111\u1ebfn Kinh. L\u1ea1i cho phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng s\u1eafc th\u01b0 v\u00e0 l\u1ee5a v\u00f3c ; s\u1ee9 gi\u1ea3 th\u00ec cho b\u1ea1c m\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Vi\u00ean d\u1ecbch ty B\u01b0u ch\u00ednh : Ch\u1ee7 s\u1ef1 t\u01b0 v\u1ee5 \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t C\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, Th\u01b0 l\u1ea1i v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 14 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y ty thu\u1ed9c b\u1ed9 Binh sung b\u1ed5. L\u1ea1i s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb sau ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c t\u1ed1i kh\u1ea9n m\u00e0 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m th\u00ec c\u1ee9 t\u1eeb tr\u1ea1m Kinh m\u00e0 \u0111i cho nhanh ch\u00f3ng c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi, tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 Kinh, nh\u00e2n xin v\u1ec1 l\u00e0ng th\u0103m m\u1eb9, \u0111\u1ebfn nay h\u1ebft h\u1ea1n v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, b\u00e8n sai \u1edf l\u1ea1i b\u1ed9 cung ch\u1ee9c, mi\u1ec5n cho Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n vi\u1ec7c quy\u1ec1n vi\u1ec7c \u1ea5n H\u00ecnh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ea1o \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 s\u1ee5t gi\u00e1. H\u1ea1 l\u1ec7nh g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng quan v\u00e0 l\u00ednh hai tr\u1ea5n \u1ea5y cho chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n (G\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 1 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf n\u0103m tr\u1ea5n Cao B\u1eb1ng, L\u1ea1ng S\u01a1n, Tuy\u00ean Quang, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1 thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u1eaft. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh th\u00f3c t\u00f4 v\u1ee5 chi\u00eam cho d\u00e2n n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00e0o l\u1ea1i s\u00f4ng V\u0129nh \u0110i\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc vua \u0111i tu\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam, tr\u1ea3i qua s\u00f4ng \u1ea5y, th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng n\u00f4ng h\u1eb9p, b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e0o khai s\u00f4ng \u1ea5y, h\u1ea1n b\u1ec1 ngang tr\u00ean b\u1edd l\u00e0 5 tr\u01b0\u1ee3ng, d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc r\u1ed9ng 3 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc, nay m\u1edbi h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m m\u00e0 \u0111\u00e3 s\u1ee5t l\u1edf, ch\u1ed7 r\u1ed9ng ch\u1eb3ng qu\u00e1 2 tr\u01b0\u1ee3ng, ch\u1ed7 h\u1eb9p ch\u1ec9 h\u01a1n 10 th\u01b0\u1edbc ; l\u1ea1i hai b\u1edd cao qu\u00e1, \u0111\u1ee9ng d\u1ef1ng nh\u01b0 v\u00e1ch th\u00ec th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y mau s\u1ee5t l\u1edf c\u00e0ng nhi\u1ec1u, c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a d\u00e2n, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u u\u1ed5ng ph\u00ed, c\u00e1i t\u1ed9i c\u1ee7a \u0110\u1ed5ng l\u00fd L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng n\u00f3i sao cho xi\u1ebft. B\u1ecdn gi\u00e1m tu v\u00e0 chuy\u00ean bi\u1ec7n \u0111\u1ec1u giao xu\u1ed1ng hai b\u1ed9 L\u1ea1i Binh b\u00e0n x\u1eed\u201d. B\u00e8n ph\u00e1t 8.000 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Qu\u1ea3ng Nam, chia l\u00e0m hai ban, sai Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c, tu\u1ef3 th\u1ebf m\u1edf r\u1ed9ng, l\u1ea5y m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc r\u1ed9ng 6 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m ch\u1eebng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o ; m\u1ed7i ng\u00e0y h\u1ea1n gi\u1edd l\u00e0m gi\u1edd ngh\u1ec9, cho \u0111\u1ed3 \u0103n, c\u1ea5p thu\u1ed1c thang, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 s\u00f4ng V\u0129nh \u0110\u1ecbnh. Khi Minh t\u1eeb bi\u1ec7t ra \u0111i, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u1ecdng y\u1ebfu v\u1ec1 v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng \u1edf ph\u00eda nam kinh k\u1ef3, tr\u01b0\u1edbc kia ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba bi\u1ec7n kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m cho n\u00ean nay b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i \u0111\u00e0o v\u00e9t th\u00eam, mong l\u1ee3i cho d\u00e2n, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i mu\u1ed1n nh\u1ecdc d\u00e2n \u0111\u00e2u. Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam n\u00ean tri\u1ec7u c\u00e1c ph\u1ee5 l\u00e3o l\u1ea5y \u00fd \u1ea5y b\u1ea3o cho h\u1ecd bi\u1ebft, khi\u1ebfn h\u1ecd b\u00e1o l\u1ea1i cho con em vui v\u1ebb \u0111\u1ebfn l\u00e0m\u201d. Minh \u0111\u1ebfn, xem x\u00e9t h\u00ecnh th\u1ebf d\u00f2ng s\u00f4ng, t\u1eeb ch\u1ed7 c\u1ea7u nh\u1ecf Giao Thu\u1ef7 \u0111\u1ebfn c\u1eeda s\u00f4ng, m\u1eb7t \u0111\u1ea5t l\u00e0ng C\u00e2u An l\u00e0 ch\u1ed7 ch\u1ea3y v\u00e0o s\u00f4ng c\u00e1i, n\u00ean \u0111\u1ea5t x\u00e3 C\u00e2u An nhi\u1ec1u ch\u1ed7 khu\u1ea5t kh\u00fac, b\u00ean c\u1eeda s\u00f4ng l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t gi\u1ea3i c\u00e1t ng\u1ea7m, n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng th\u00ec ph\u01a1i ra. B\u00e8n t\u00e2u xin \u0111\u00e0o c\u1eeda s\u00f4ng m\u1edbi \u1edf ph\u00eda d\u01b0\u1edbi c\u1eeda s\u00f4ng c\u0169 h\u01a1n 40 tr\u01b0\u1ee3ng, ti\u1ebfp ngay s\u00f4ng c\u00e1i khi\u1ebfn cho th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y r\u00f3t v\u00e0o, gi\u1eef kh\u1ecfi c\u00e1i lo b\u1ed3i l\u1ea5p, m\u00e0 t\u1eeb \u0111\u1ea5y \u0111\u1ebfn Giao Thu\u1ef7 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1i h\u01a1i g\u1ea7n (t\u1eeb c\u1eeda c\u0169 \u0111\u1ebfn Giao Thu\u1ef7 d\u00e0i h\u01a1n 850 tr\u01b0\u1ee3ng, t\u1eeb c\u1eeda m\u1edbi \u0111\u1ebfn Giao Thu\u1ef7 d\u00e0i ch\u1ec9 c\u00f3 560 tr\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi xin. L\u1ea1i th\u1ea5y g\u1ea7n ti\u1ebft m\u01b0a l\u1ee5t, sai l\u1ea5y th\u00eam 1.000 d\u00e2n \u1edf ban ngh\u1ec9, v\u00e0 thu\u00ea m\u1ed9 d\u00e2n phu \u0111\u1ec3 g\u00f3p s\u1ee9c c\u1ed1 l\u00e0m. Qua 2 th\u00e1ng th\u00ec xong. Sai \u0111em b\u00f2 r\u01b0\u1ee3u khao th\u01b0\u1edfng. Th\u01b0\u1edfng cho Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh 2 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c, 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 2 t\u1ea5m sa, 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n. Cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 theo l\u00e0m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c. \u0110\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 s\u1ee5t l\u1edf, l\u1ea1i l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1t l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 s\u1eeda ch\u1eefa. Vi\u00ean th\u1ee7 \u0111\u00e0i v\u00e0 dinh th\u1ea7n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi hai \u0111\u1ed9i Tr\u00e1ng sai, Chi\u1ebfn sai \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 Kinh. Hai \u0111\u1ed9i \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n cai qu\u1ea3n, t\u1eeb khi Th\u1eafng, Ch\u1ea5n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, binh \u1edf l\u1ea1i Gia \u0110\u1ecbnh kh\u00f4ng l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00e2u n\u00ean sai tri\u1ec7u v\u1ec1 \u0111\u1ec3 d\u1ed3n b\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng l\u1ea7u T\u00e0ng th\u01b0 (\u1edf ph\u01b0\u1eddng Doanh Phong trong Kinh th\u00e0nh, l\u1ea7u l\u00e0m hai t\u1ea7ng, t\u1ea7ng tr\u00ean 7 gian 2 ch\u00e1i, t\u1ea7ng d\u01b0\u1edbi 11 gian, chung quanh \u0111\u1ec1u x\u00e2y lan can, b\u1ed1n b\u00ean l\u1ea7u x\u00e2y h\u1ed3 vu\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ed3 H\u1ecdc H\u1ea3i, m\u00e9 t\u00e2y h\u1ed3 c\u00f3 c\u1ea7u. C\u00e1c s\u1ed5 s\u00e1ch n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a s\u00e1u b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ch\u1ee9a \u1edf tr\u00ean l\u1ea7u), sai Th\u1ef1 th\u1ed1ng ch\u1ebf \u0110o\u00e0n \u0110\u1ee9c Lu\u1eadn tr\u00f4ng nom bi\u1ec1n binh c\u00e1c b\u1ea3o v\u00e0 c\u00e1c sai Ban tr\u1ef1c v\u00e0 H\u00f9ng c\u1ef1 1.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng c\u1ee7a sinh vi\u00ean t\u1ecda gi\u00e1m. Vua ngh\u0129 c\u00e1c gi\u00e1m sinh qu\u00ea qu\u00e1n xa x\u00f4i \u1edf tr\u1ecd, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb d\u1ea7u \u0111\u00e8n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, sai chia h\u1ea1ng m\u00e0 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng h\u1eadu cho. \u01afu h\u1ea1ng m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 4 quan g\u1ea1o 3 ph\u01b0\u01a1ng d\u1ea7u 5 c\u00e2n, b\u00ecnh h\u1ea1ng ti\u1ec1n 3 quan g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng d\u1ea7u 4 c\u00e2n, th\u1ee9 h\u1ea1ng ti\u1ec1n 2 quan g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng d\u1ea7u 3 c\u00e2n ; c\u00f3 th\u00e1ng nhu\u1eadn c\u0169ng y l\u1ec7 m\u00e0 c\u1ea5p. Ph\u00e0m kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc \u01b0u kho\u00e1 sau l\u1ea1i \u01b0u th\u00ec chi\u1ebfm \u01b0u h\u1ea1ng c\u1ea5p th\u00eam 1 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc \u01b0u kho\u00e1 sau b\u00ecnh th\u00ec c\u1ea5p theo b\u00ecnh h\u1ea1ng ; kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc \u01b0u kho\u00e1 sau th\u1ee9 th\u00ec c\u1ea5p theo th\u1ee9 h\u1ea1ng ; kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc b\u00ecnh kho\u00e1 sau \u01b0u th\u00ec c\u1ea5p theo \u01b0u h\u1ea1ng ; kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc b\u00ecnh kho\u00e1 sau l\u1ea1i b\u00ecnh, th\u00ec c\u1ea5p theo b\u00ecnh h\u1ea1ng ; kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc b\u00ecnh kho\u00e1 sau th\u1ee9 th\u00ec c\u1ea5p theo th\u1ee9 h\u1ea1ng ; kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc th\u1ee9 kho\u00e1 sau \u01b0u th\u00ec c\u1ea5p theo b\u00ecnh h\u1ea1ng ; kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc th\u1ee9 kho\u00e1 sau th\u00ec b\u00ecnh c\u1ea5p theo th\u1ee9 h\u1ea1ng ; kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc th\u1ee9 kho\u00e1 sau l\u1ea1i th\u1ee9 th\u00ec chi\u1ebfu th\u1ee9 h\u1ea1ng c\u1ea5p m\u1ed9t n\u1eeda).<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng t\u1eeb nay bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 C\u1ea9m y, H\u1ed5 oai trung v\u00e0 ti\u1ec1n, N\u1ed9i h\u1ea7u, Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1eb7c ch\u1ec9 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai khi\u1ebfn c\u00f4ng t\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 l\u00e0m Hi\u1ec7p l\u00fd tr\u1ea5n v\u1ee5 Phi\u00ean An, Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ed1ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 sung H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ch\u1ee9c Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean v\u00e0 Ki\u00ean Giang l\u00e0m Qu\u1ea3n th\u1ee7, v\u00ec hai \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean v\u00e0 Ki\u00ean Giang \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i l\u00e0m huy\u1ec7n, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c quan huy\u1ec7n r\u1ed3i, Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng d\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c huy\u1ec7n n\u1eefa. Vua th\u1ea5y \u0111\u1ea5t \u0111ai huy\u1ec7n \u1ea5y r\u1ea5t quan y\u1ebfu n\u00ean \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t Qu\u1ea3n th\u1ee7 \u0111\u1ec3 chuy\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb sau ph\u00e0m nh\u1eefng thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i \u1edf C\u1eeb H\u00e0, L\u00fd Ho\u00e0, An N\u00e1u, Th\u1eed Lu\u1eadt, s\u00f4ng Gianh, s\u00f4ng R\u00f2n thu\u1ed9c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u00f3 ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Ninh B\u00ecnh th\u00ec \u0111\u1ec1u tr\u1ea3 c\u00f4ng thu\u00ea b\u1eb1ng th\u00f3c. Ghi l\u00e0m l\u1ec7 (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc tr\u1ea3 c\u00f4ng b\u1eb1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ch\u1edf 150.000 quan ti\u1ec1n k\u1ebdm m\u1edbi \u0111\u00fac \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn Thanh Ngh\u1ec7 (Thanh Hoa 100.000 quan, Ngh\u1ec7 An 50.000 quan). L\u1ea1i ch\u1edf ti\u1ec1n ng\u1ee5y \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng cung Kh\u00e1nh Ninh (cung \u1edf sau ho\u00e0ng th\u00e0nh ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ec1n \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 h\u1eadu \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ee3p th\u00e0nh m\u1ed9t to\u00e0. D\u1ee1 l\u1ea5y g\u1ed7 \u1edf \u0111i\u1ec7n Thanh Ho\u00e0 l\u00e0m T\u1ea3 vu h\u1eefu vu, h\u00e0nh lang t\u1ea3 h\u1eefu, c\u1eeda l\u1ea7u tr\u01b0\u1edbc sau, c\u1eeda t\u1ea3 c\u1eeda h\u1eefu, c\u1eeda b\u00e1n nguy\u1ec7t v\u00e0 b\u00ecnh phong \u0111\u1ec1u m\u1ed9t c\u00e1i). Tr\u00ean b\u1edd s\u00f4ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc cung d\u1ef1ng nh\u00e0 m\u00e1t (ba to\u00e0 h\u1ee3p l\u00e0m m\u1ed9t) ; b\u00ean t\u1ea3 x\u00e2y c\u1ea7u \u0111\u00e1 g\u1ecdi l\u00e0 c\u1ea7u Kh\u00e1nh Ninh ; \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc c\u1ea7u, d\u1ef1ng nh\u00e0 bia. Sai V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb trung l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd, ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c. Binh v\u00e0 d\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1edf \u0111\u00e1 n\u00fai n\u1ed9p quan th\u00ec theo gi\u00e1 tr\u1ea3 ti\u1ec1n (M\u1ed9t \u0111\u1ed1ng \u0111\u00e1 ch\u1edf \u0111\u1ebfn c\u1ea7u Ng\u1ef1 H\u00e0 20 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ebfn cung Kh\u00e1nh Ninh tr\u1ea3 25 quan. Binh l\u00ednh th\u00ec tr\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n c\u1ea3 ; nh\u00e2n d\u00e2n tr\u1ea3 n\u1eeda ti\u1ec1n n\u1eeda g\u1ea1o). Khi l\u00e0m xong, th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn Qu\u00fd m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng th\u00eam kho Kinh (M\u1ed9t to\u00e0 29 gian).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o tam c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Phan B\u00e1 H\u00f9ng l\u00e0m ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng 9 ph\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc kia m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n l\u1ea5y n\u1eb7ng 6 ph\u00e2n l\u00e0m chu\u1ea9n. Vua sai \u0111\u00fac xen ti\u1ec1n n\u1eb7ng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n. H\u1eefu ty c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i gi\u00e1 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1eaft m\u00e0 \u0111\u00fac ti\u1ec1n n\u1eb7ng th\u00ec nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i. Vua n\u00f3i : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc tr\u1ecb t\u00e0i c\u00f3 \u0111\u1ea1o, sao l\u1ea1i so \u0111o t\u1eebng t\u00fd ! V\u1ea3 ti\u1ec1n m\u1ecfng th\u00ec d\u1ec5 h\u1ecfng, sao b\u1eb1ng \u0111\u00fac cho d\u00e0y n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 l\u1ee3i d\u00e0i l\u00e2u, \u0111\u1eb1ng n\u00e0o l\u1ee3i h\u01a1n ?\u201d B\u00e8n \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n n\u1eb7ng 9 ph\u00e2n, sai V\u0169 Kh\u1ed1 ch\u1ebf m\u1eabu ban cho tr\u01b0\u1eddng \u0110\u00fac ti\u1ec1n \u1edf Kinh c\u00f9ng c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac, m\u00e0 b\u00e3i b\u1ecf ti\u1ec1n 6 ph\u00e2n. Ti\u1ec1n k\u1ebdm th\u00ec d\u00f9ng 6 ph\u00e2n nh\u01b0 c\u0169. R\u1ed3i \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p \u0111\u00fac l\u1eabn \u0111\u1ed3ng v\u00e0 k\u1ebdm (N\u1ebfu l\u1ea5y ti\u1ec1n ng\u1ee5y m\u00e0 \u0111\u00fac th\u00ec m\u1ed7i 100 c\u00e2n d\u00f9ng ti\u1ec1n ng\u1ee5y 90 c\u00e2n, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf m\u1ed9t kh\u1ed1i 5 c\u00e2n v\u00e0 k\u1ebdm 5 c\u00e2n, n\u1ebfu l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u1ed5 nh\u00e0 Thanh m\u00e0 \u0111\u00fac th\u00ec m\u1ed7i 100 c\u00e2n d\u00f9ng ti\u1ec1n Thanh 98 c\u00e2n, k\u1ebdm 2 c\u00e2n, n\u1ebfu l\u1ea5y n\u1ed3i \u0111\u1ed3ng m\u00e0 \u0111\u00fac th\u00ec m\u1ed7i 100 c\u00e2n d\u00f9ng n\u1ed3i \u0111\u1ed3ng 49 c\u00e2n, k\u1ebdm 49 c\u00e2n, ch\u00ec 2 c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6 s\u1eeda h\u00e0nh cung v\u00e0 ch\u00f9a mi\u1ebfu \u1edf n\u00fai Tam Thai dinh Qu\u1ea3ng Nam. (M\u1ed9t s\u1edf h\u00e0nh cung \u201c\u0110\u1ed9ng thi\u00ean ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecba\u201d, m\u1ed9t ch\u00f9a Tam Thai, m\u1ed9t ch\u00f9a Trang Nghi\u00eam, m\u1ed9t mi\u1ebfu Thi\u00ean Y A Na Di\u1ec5n, m\u1ed9t ch\u00f9a \u1ee9ng Ch\u00e2n, m\u1ed9t mi\u1ebfu Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00e0nh, m\u1ed9t ch\u00f9a T\u1eeb T\u00e2m v\u00e0 c\u00e1c s\u1edf c\u1eeda V\u1ea5n C\u0103n Nguy\u1ec7t Qu\u1eadt, c\u1eeda Tam quan, c\u1eeda Linh quan, s\u01a1n ph\u00f2ng v\u00e0 nghi m\u00f4n). N\u00fai Tam Thai c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u1ed5 t\u00edch danh th\u1eafng, t\u1eeb sau binh l\u1eeda \u0111\u1ed5 n\u00e1t c\u1ea3. Vua th\u1ea5y thi\u00ean h\u1ea1 thanh b\u00ecnh n\u00ean s\u1eeda sang l\u1ea1i, sai Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd N\u1ed9i t\u1ea1o l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u01b0ng V\u0103n tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c. Chi ti\u1ec1n kho 5.500 quan, th\u00f3c 500 h\u1ed9c. Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu c\u0169ng th\u01b0\u1edfng 300 l\u1ea1ng b\u1ea1c. H\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m l\u00e0m xong. Sai h\u1eefu ty ch\u1ebf bi\u1ec3n ng\u1ea1ch t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3ng, t\u01b0\u1ee3ng v\u1ebd, ph\u1eadt b\u00e0i, chu\u00f4ng tr\u1ed1ng, \u0111\u1ed3 th\u1edd v\u00e0 c\u00e1c kinh \u0110\u1ecba t\u1ea1ng, Thu\u1ef7 t\u1ea1ng, \u0110\u1ea1i th\u1eb7ng ban cho. R\u1ed3i l\u1ea5y 30 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n hai x\u00e3 Ho\u00e1 Khu\u00ea \u0110\u00f4ng v\u00e0 Qu\u00e1n Kh\u00e1i sung l\u00e0m Th\u1ee7 h\u1ed9, sai d\u1ecbch \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb c\u1ee7a H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n Ngh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00edn tr\u1ef1c \u00e1n th\u1ee7 \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, ki\u00eam qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef. V\u1ec7 T\u00edn tr\u1ef1c \u0111\u1ed5i cho l\u1ec7 v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 Bi\u1ec7n l\u00fd N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n \u1edf Xi\u00eam La v\u1ec1 ; sai v\u1eabn cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169. (M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i Di\u1ec5n v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9 vi\u1ebfng tang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u00f4ng Ch\u00e1nh s\u1ee9 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c L\u1ea1i b\u1ed9, Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 Du l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n Binh t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n d\u1eadu, mi\u1ec5n ch\u1ea7u. S\u1eafc cho c\u00e1c nha c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u th\u00ec vi\u1ebft v\u00e0o b\u00e0i ti\u1ebfn l\u00ean. Ng\u00e0y Nh\u00e2m tu\u1ea5t, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Quang Minh, v\u1eddi c\u00e1c quan t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0o h\u1ea7u d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u00f4m qua tr\u1eabm c\u1ea3m phong h\u00e0n, tinh th\u1ea7n kh\u00f4ng kho\u1ebb, b\u1ecdn khanh sao kh\u00f4ng l\u00e0m thi\u1ebfp h\u1ecfi th\u0103m, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i \u00fd vua t\u00f4i \u0111au \u1ed1m t\u01b0\u01a1ng quan m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n c\u00f3 th\u00e2m \u00fd \u1edf trong \u0111\u00f3. Tr\u1eabm \u1edf trong cung, \u1edf c\u00f9ng b\u1ecdn \u0111\u00e0n b\u00e0 ho\u1ea1n quan th\u00f4i, ch\u1ee3t kh\u00f4ng th\u1ea5y ra ch\u1ea7u, b\u1ecdn khanh bi\u1ebft \u0111\u00e2u l\u00e0 tr\u1eabm kh\u00f4ng say \u0111\u1eafm vui ch\u01a1i. \u0110\u00f3 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf, sao kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ?\u201d. Ng\u00e0y Gi\u00e1p t\u00fd, l\u1ea1i mi\u1ec5n ch\u1ea7u. B\u1ea7y t\u00f4i d\u00e2ng t\u1edd th\u1ec9nh an. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm h\u00f4m nay \u0111\u00e3 th\u1ea5y th\u01b0 th\u00e1i, c\u00e1c khanh y\u00ean t\u00e2m, ng\u00e0y mai c\u00f3 th\u1ec3 coi ch\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Ng\u00e0y \u1ea5t s\u1eedu, v\u1eddi t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0o h\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n Quang Minh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u0111inh m\u00e3o, \u0111\u1eb7t nghi th\u1ee9c th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. C\u00e1c quan l\u1ea1y m\u1eebng.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho y ch\u00e1nh Nguy\u1ec5n T\u0103ng Long 100 quan ti\u1ec1n v\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 \u00e1o. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u00e1nh th\u1ec3 h\u01a1i kh\u00f3 \u1edf, ng\u1ef1 y \u0110o\u00e0n V\u0103n Ho\u00e0 h\u1ea7u thu\u1ed1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee1. T\u0103ng Long thay tay, b\u1ed1c thu\u1ed1c v\u00e0i thang li\u1ec1n kh\u1ecfi. Vua khen n\u00ean th\u01b0\u1edfng h\u1eadu, nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m thu\u1ed1c ph\u1ea3i c\u00f3 ch\u1ee7 ki\u1ebfn ; n\u1ebfu n\u00f3i b\u1ec7nh h\u00e0n m\u00e0 cho u\u1ed1ng thu\u1ed1c nhi\u1ec7t, n\u00f3i nhi\u1ec7t m\u00e0 cho u\u1ed1ng thu\u1ed1c h\u00e0n, th\u00ec \u00edt khi kh\u00f4ng nh\u1ea7m\u201d. R\u1ed3i cho T\u0103ng Long l\u00e0m ng\u1ef1 y ph\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 \u0110\u00e0o C\u00f4ng C\u00fac l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t, qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 \u0110\u1ee9c Th\u1ecd l\u00e0 \u0110\u1eb7ng H\u1eefu Ch\u1ea5t l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5. V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Kh\u00e2m v\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i. Cho \u0110o\u00e0n \u0110\u1ee9c Lu\u1eadn l\u00e0m th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u01b0a thuy\u1ec1n \u00f4 l\u00ea m\u1edbi \u0111\u00f3ng \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, sai Tr\u1ea5n th\u1ea7n theo ki\u1ec3u \u0111\u00f3ng 10 chi\u1ebfc \u0111\u1ec3 v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1edbt l\u1ec7 ti\u1ebfn qu\u1ea3 ph\u1ea9m cho B\u1eafc Th\u00e0nh (H\u1eb1ng n\u0103m t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n c\u00f9ng l\u1ec5 mi\u1ebfu h\u01b0\u1edfng th\u00e1ng m\u1ea1nh xu\u00e2n v\u00e0 th\u00e1ng qu\u00fd \u0111\u00f4ng, m\u1ed7i l\u1ec5 B\u1eafc Th\u00e0nh l\u1ec7 ph\u1ea3i ti\u1ebfn 1.500 qu\u1ea3 cam \u0111\u01b0\u1eddng, sau gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 900 qu\u1ea3, \u0111\u1ebfn nay l\u1ea1i gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 600 qu\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ec5 h\u01b0\u1edfng m\u00f9a h\u1ea1 l\u1ec7 ti\u1ebfn 4.200 qu\u1ea3 v\u1ea3i, nay gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 2.000 qu\u1ea3).<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf t\u00e2u n\u00f3i r\u1eb1ng d\u00e2n man c\u00e1c s\u00e1ch, thu\u1ed9c man \u0111\u1ebfn th\u00fa h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i h\u01a1n 40 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n H\u00e1n (Vi\u1ec7t), hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i chi\u00eau d\u1ee5 t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a h\u1ecd. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi man \u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn l\u00e0 cung thu\u1eadn, nay th\u1ed1t nhi\u00ean kh\u00f4ng theo gi\u00e1o ho\u00e1, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec b\u1ecdn sai d\u1ecbch s\u00e1ch nhi\u1ec5u g\u00e2y bi\u1ebfn sao ? Ch\u1eb3ng th\u1ebf th\u00ec sao Tr\u1ea5n th\u1ea7n m\u1edbi v\u1ed7 v\u1ec1 m\u1ea5y l\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn qu\u00e2n s\u1ef1, m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i d\u00e2n H\u00e1n c\u1ee7a ta. Th\u1ebf th\u00ec c\u00e1i m\u1ea7m h\u1ed1i c\u1ea3i c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1ecf th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean gia \u01a1n cho kh\u1eafp \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng con \u0111\u01b0\u1eddng theo thi\u1ec7n \u0111\u1ed5i m\u1edbi. S\u1ed1 thu\u1ebf s\u00e1p v\u00e0ng n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 c\u00f2n thi\u1ebfu \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n cho. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1ea5y l\u00f2ng th\u00e0nh b\u1ea3o r\u00f5 cho d\u00e2n man \u0111\u1ec1u c\u1ea3m \u00e2n t\u00edn, kh\u00edch ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, t\u1eeb n\u0103m nay v\u1ec1 sau theo l\u1ec7 cung n\u1ed9p, tu\u00e2n theo ph\u00e9p t\u1eafc, th\u00ec nh\u1eefng t\u1ed9i l\u1ed7i v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc t\u1ea1m tha th\u1ee9 cho. N\u1ebfu c\u00f2n quen th\u00f3i l\u00e0m \u00e1c kh\u00f4ng ch\u1eeba th\u00ec s\u1ebd \u0111em qu\u00e2n h\u1ecfi t\u1ed9i, quy\u1ebft kh\u00f4ng dung tha\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng ch\u1ebft. Khi \u0110\u0103ng H\u01b0ng m\u1edbi \u1ed1m, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cSo\u1ea1n s\u00e1ch Th\u1ef1c l\u1ee5c l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1eddi sau tin theo, ph\u1ea3i n\u00ean t\u00ecm ki\u1ebfm r\u1ed9ng kh\u1eafp m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh s\u00e1ch. \u0110\u1ee9c Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta m\u1edf \u0111\u1ea7u g\u00e2y d\u1ef1ng, m\u01b0u m\u00f4 minh \u0111o\u00e1n, g\u00f3i m\u1edf mu\u00f4n \u0111i\u1ec1u, nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1eeb n\u0103m \u0110inh m\u00f9i v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc ch\u00e9p c\u00f2n thi\u1ebfu s\u00f3t, kh\u00f4ng t\u00ecm x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c ; t\u1eeb n\u0103m M\u1eadu th\u00e2n xa gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, cho \u0111\u1ebfn n\u0103m T\u00e2n d\u1eadu l\u00e0 14 n\u0103m th\u00ec ghi ch\u00e9p s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c c\u00f2n c\u00f3 \u1edf b\u1ed9 L\u1ea1i, th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tham tri n\u00ean ch\u00ednh m\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y t\u1eadp \u1ea5y, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecdn nh\u1eb7t m\u00e0 g\u1ecdt gi\u0169a. Th\u1ea7n d\u1eabu l\u00fac \u1ed1m \u0111au m\u00e0 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u00e9p s\u1eed ch\u1eb3ng d\u00e1m khu\u00e2y l\u00f2ng. Xin s\u1eafc xu\u1ed1ng b\u1ed9 L\u1ea1i ki\u1ec3m so\u1ea1n t\u1eadp \u1ea5y m\u00e0 \u0111\u01b0a sang S\u1eed qu\u00e1n \u0111\u1ec3 theo vi\u1ec7c m\u00e0 bi\u00ean ch\u00e9p, cho c\u00f3 b\u1eb1ng c\u1edb\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u. \u0110\u0103ng H\u01b0ng l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n gi\u00e0 c\u1ea3, trung th\u00e0nh v\u0103n nh\u00e3, vua r\u1ea5t tin d\u00f9ng. \u0110\u1ebfn nay ch\u1ebft, t\u1eb7ng Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, cho thu\u1ef5 l\u00e0 Trung Nh\u00e3. L\u1ea1i cho 500 quan ti\u1ec1n, 3 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 10 t\u1ea5m l\u1ee5a (n\u0103m T\u1ef1 \u0110\u1ee9c th\u1ee9 2 truy t\u1eb7ng \u0110\u1ee9c qu\u1ed1c c\u00f4ng).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t hai v\u1ec7 Long thao, H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u1edbc kia vua b\u1ea3o th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i 2.000 bi\u1ec1n binh c\u1ee7a th\u00e0nh h\u1ea1t do m\u1ed9t vi\u00ean quan v\u0103n hay v\u00f5 cao c\u1ea5p th\u1ed1ng su\u1ea5t, \u0111i thuy\u1ec1n h\u1ea3i v\u1eadn \u0111\u1ebfn Kinh, \u1edf l\u1ea1i thao di\u1ec5n, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ec3 cho quen kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00e0 t\u1eadp ngh\u1ec1 v\u00f5. Th\u00e0nh th\u1ea7n b\u00e8n khi\u1ebfn Tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh c\u00e1c c\u01a1 v\u1ec7 Phi\u00ean b\u00ecnh, V\u0129nh b\u1ea3o, \u0110\u1ecbnh uy, Bi\u00ean h\u00f9ng, Phi\u00ean v\u00f5, \u0110\u1ecbnh t\u00edn c\u1ee9 \u0111\u00fang s\u1ed1 m\u00e0 chia ng\u1ed3i h\u01a1n 30 thuy\u1ec1n sai. Khi \u0111\u1ebfn, sai tr\u00edch ra 4 ch\u00e1nh ph\u00f3 Qu\u1ea3n c\u01a1, 20 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 1.200 binh l\u00ednh sung l\u00e0m kinh v\u1ec7, m\u1ed9t v\u1ec7 g\u1ecdi l\u00e0 Long thao, m\u1ed9t v\u1ec7 g\u1ecdi l\u00e0 H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c, s\u1ed5 qu\u00e2n v\u1eabn do c\u01a1 \u0111\u1ed9i c\u0169 bi\u00ean ch\u00e9p, sang n\u0103m l\u1ea1i \u0111\u1ed5i. R\u1ed3i l\u1ea5y Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh ki\u00eam qu\u1ea3n. L\u1ea1i ngh\u0129 qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf xa, c\u1ea5p th\u00eam l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng cho binh l\u00ednh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng 1 quan ti\u1ec1n. Su\u1ea5t th\u1eadp th\u1ef1c l\u1ee5c th\u00ec cho chi\u1ebfu ph\u1ea9m m\u00e0 chi b\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 Hi\u1ec7p l\u00fd vi\u1ec7c dinh Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ee3i l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Su\u00fd, T\u01b0 v\u1ee5 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 H\u1ed3 Tr\u00ed sang mi\u1ec1n \u0110\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, Tr\u00ed nh\u00e2n g\u1eb7p b\u00e3o, l\u1ea5y h\u1ebft c\u1ee7a c\u00f4ng. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. Tr\u00ed ph\u1ea3i t\u1ed9i ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf th\u00fa s\u1edf Ai Lao \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ed3n c\u00e1c tr\u1ea1i \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m ba \u0111\u1ed3n Gia d\u0169ng, Gia ngh\u1ecb v\u00e0 Gia uy, m\u1ed7i \u0111\u1ed3n 5 chi, m\u1ed7i chi 3 hi\u1ec7u. Chi th\u00ec \u0111\u1eb7t ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, hi\u1ec7u th\u00ec \u0111\u1eb7t hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng. L\u1ea5y ch\u00e1nh ph\u00f3 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u1ee7a \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, vi\u00ean ch\u1ee9c th\u1eeba \u1edf th\u00e0nh v\u00e0 vi\u00ean t\u1eed sung b\u1ed5, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n cho thu\u1ebf th\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p l\u1ec5 ph\u1ee5c cho hai ty T\u1ea3 H\u1eefu t\u1eeb t\u1ebf, \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 3 n\u0103m \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed3n Uy vi\u1ec5n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh xin \u0111\u1ed5i y ph\u1ee5c theo ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n (Vi\u1ec7t). T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua y cho. C\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi t\u00ean l\u00e0 Ki\u00ean X\u00e1c l\u1eeba do\u1ea1 d\u00e2n Phi\u00ean, l\u1ea5y 800 quan ti\u1ec1n, n\u00f3i d\u1ed1i l\u00e0 \u0111i l\u1ec5 \u0111\u1ec3 xin kh\u1ecfi \u0111\u1ed5i y ph\u1ee5c. Duy\u1ec7t d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng, Ki\u00ean X\u00e1c s\u1ee3 t\u1ed9i, l\u1ea1i \u0111em m\u1ed9t c\u00e1i v\u0103n t\u1ef1 kh\u1ed1ng 1.000 quan ti\u1ec1n nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi xin Duy\u1ec7t. Duy\u1ec7t li\u1ec1n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c xin \u0111\u1ed5i y ph\u1ee5c l\u00e0 do c\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c h\u1ecd t\u1ef1 xin, Ki\u00ean X\u00e1c l\u1ea1i d\u00e1m phi\u1ebfn ho\u1eb7c d\u00e2n ngu \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, l\u1ea1i l\u1ea5y ti\u1ec1n mong tho\u00e1t t\u1ed9i, con ng\u01b0\u1eddi lo\u1ea1n ph\u00e1p \u1ea5y ch\u1eb3ng gi\u1ebft th\u00ec c\u00f2n r\u0103n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c sao \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1ea3 d\u00e2n x\u1ee9 \u1ea5y \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean vi\u1ec5n, g\u1ea7n \u0111\u00e2y ch\u1ec9 bi\u1ebft \u0111\u1ed9i \u01a1n, ch\u01b0a bi\u1ebft s\u1ee3 ph\u00e9p, cho n\u00ean Ki\u00ean X\u00e1c l\u00e0 quan ch\u1ee9c m\u00e0 c\u00f2n cho th\u1ea7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00fat l\u00f3t \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, xin ch\u00e9m Ki\u00ean X\u00e1c \u0111\u1ec3 r\u0103n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam vi\u00ean ch\u1ee9c \u1edf ba t\u00e0o H\u1ed9 Binh H\u00ecnh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc H\u1ed9 t\u00e0o 1 Thi\u00eam s\u1ef1, 2 Lang trung, 1 Ch\u1ee7 s\u1ef1, Binh t\u00e0o 2 Thi\u00eam s\u1ef1, 1 Lang trung, H\u00ecnh t\u00e0o 1 Thi\u00eam s\u1ef1, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1eb7t th\u00eam H\u1ed9 t\u00e0o 1 Thi\u00eam s\u1ef1, Binh t\u00e0o 4 Lang trung, 1 Ch\u1ee7 s\u1ef1, H\u00ecnh t\u00e0o 1 Thi\u00eam s\u1ef1, 1 Lang trung, 1 Ch\u1ee7 s\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e0o s\u00f4ng Ng\u1ef1 H\u00e0. L\u1ea5y h\u01a1n 4.000 quan ti\u1ec1n kho, sai V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng Thi\u00eam s\u1ef1 Bi\u1ec7n l\u00fd tr\u1ea5n v\u1ee5 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129. Th\u1ea9m tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m gi\u00e1m l\u00e2m N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, c\u1ee7a kho c\u00f3 thi\u1ebfu h\u1ee5t, \u0111\u1ebfn nay \u00e1n thanh tra d\u00e2ng l\u00ean, ph\u1ea3i t\u1ed9i gi\u00e1ng b\u1ed5 \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn, Tham tri Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh c\u0169ng v\u00ec ki\u00eam nhi\u1ebfp N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 m\u00e0 ph\u1ea3i ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Kinh binh c\u1ee9 ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 8 th\u00ec chia ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i. L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7 chia ban, nh\u00e2n c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u n\u00ean gi\u1eef l\u1ea1i. (Ba \u0111\u1ed9i H\u1eefu h\u1ea7u, N\u1ed9i h\u1ea7u, Trung h\u1ea7u nh\u1ea5t v\u1ec7 C\u1ea9m y, v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u, hai v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eefu, H\u1ed5 oai h\u1eadu, v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5, vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Tr\u00e0, hai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai nh\u1ea5t nh\u1ecb, ba \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5, ba \u0111\u1ed9i Ho\u00e0ng ki\u1ebfm, T\u1ea3 v\u1ec7, h\u1eefu v\u1ec7, \u0111\u1ed9i Th\u1ecb nghi, \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n s\u00fang, hai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u h\u1ea7u nh\u1ea5t nh\u1ecb, \u0111\u1ed9i B\u1ea3 l\u1ec7nh, b\u1ed1n \u0111\u1ed9i N\u1ed9i m\u00e3 nh\u1ea5t nh\u1ecb, T\u1ea3 m\u00e3, H\u1eefu m\u00e3, c\u00e1c ty L\u00fd thi\u1ec7n, hai v\u1ec7 Trung h\u1ed9 Ti\u1ec1n h\u1ed9, \u0111\u1ed9i Trung sai th\u1ee9 n\u0103m, n\u0103m \u0111\u1ed9i H\u1eefu sai, n\u0103m \u0111\u1ed9i H\u00f9ng sai, n\u0103m \u0111\u1ed9i T\u00e2n sai, hai \u0111\u1ed9i D\u1ef1c tr\u00e1ng nh\u1ea5t nh\u1ecb, ba \u0111\u1ed9i D\u1ef1c ti\u1ec7p, ba \u0111\u1ed9i Qu\u1ea3ng Nam tr\u00e1ng, l\u1ec7 chia l\u00e0m hai ban. M\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Th\u1ecb trung, ba v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 trung ti\u1ec1n h\u1eadu, b\u1ed1n v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong trung ti\u1ec1n t\u1ea3 h\u1eadu, n\u0103m v\u1ec7 Long v\u00f5 trung ti\u1ec1n t\u1ea3 h\u1eefu h\u1eadu, ba v\u1ec7 H\u1ed5 oai t\u1ea3 h\u1eefu ti\u1ec1n, v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5, n\u0103m v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c, hai v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ea5t nh\u1ecb, hai v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ea5t nh\u1ecb, n\u0103m \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n sai, hai v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t nh\u1ecb, hai v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1, v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c N\u1ed9i thu\u1ef7, c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c uy, D\u1ef1c t\u00edn, D\u1ef1c th\u1eafng, D\u1ef1c h\u00f9ng, D\u1ef1c d\u0169ng, D\u1ef1c th\u00e0nh, D\u1ef1c nhu\u1ec7 c\u01a1 N\u1ed9i thu\u1ef7, m\u01b0\u1eddi hai \u0111\u1ed9i L\u1ee5c ki\u00ean, hai \u0111\u1ed9i Tr\u00e1ng sai, Chi\u1ebfn sai, b\u1ed1n \u0111\u1ed9i C\u01b0\u1eddng s\u00fang v\u00e0 Tam tr\u00e1ng \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, l\u1ec7 chia l\u00e0m ba ban).<\/p>\n\n\n\n<p>Cho ch\u1eaft c\u1ee7a Th\u00e1i b\u1ea3o Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3c, con c\u1ee7a Th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ecd, con c\u1ee7a \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0, \u0111\u1ec1u l\u00e0m Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Phan C\u00f4ng Ngh\u0129a chuy\u00ean l\u0129nh c\u01a1 Trung t\u01b0\u1ee3ng Gia \u0110\u1ecbnh, v\u1eabn thu\u1ed9c quy\u1ec1n qu\u1ea3n h\u1ea1t \u1edf Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XXXIV<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea4ft d\u1eadu, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 6 [1825], m\u00f9a thu, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, th\u00e1ng 7, t\u1ebf thu h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m v\u1ec1 nh\u1eefng ch\u1eef qu\u1ed1c hu\u00fd (() Qu\u1ed1c hu\u00fd : ch\u1eef t\u00ean hu\u00fd c\u1ee7a nh\u00e0 vua, c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i ki\u00eang.) cho trong ngo\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi \u0111\u1ecdc \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i ph\u00e1t ra ti\u1ebfng kh\u00e1c, khi vi\u1ebft v\u0103n ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i d\u00f9ng ch\u1eef kh\u00e1c, c\u00f3 5 ch\u1eef :<\/p>\n\n\n\n<p>1. B\u00ean t\u1ea3 ch\u1eef nh\u1eadt, b\u00ean h\u1eefu ch\u1eef vi\u00ean (No\u00e3n \u6696) [T\u00ean c\u1ee7a Gia Long: <em>\u0110\u1ea7u l\u00e0 Du\u1ec7 T\u00f4ng [Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Thu\u1ea7n] b\u1ea3o vua [Gia Long] r\u1eb1ng ch\u1eef n\u00e0y l\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi khi gi\u1eefa tr\u01b0a, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u00ean.<\/em>]<\/p>\n\n\n\n<p>2. B\u00ean t\u1ea3 ch\u1eef nh\u1eadt, b\u00ean h\u1eefu ch\u1eef \u01b0\u01a1ng (\u00c1nh \u668e)<\/p>\n\n\n\n<p>3. B\u00ean t\u1ea3 ch\u1eef ho\u00e0, b\u00ean h\u1eefu ch\u1eef tr\u1ecdng (Ch\u1ee7ng \u7a2e) [T\u00ean c\u1ee7a Gia Long]<\/p>\n\n\n\n<p>4. B\u00ean t\u1ea3 ch\u1eef nh\u1eadt, b\u00ean h\u1eefu ch\u1eef giao (Hi\u1ec7u Hi\u1ec3u Ki\u1ec3u \u6648) [T\u00ean c\u1ee7a Minh M\u1ea1ng]<\/p>\n\n\n\n<p>5. B\u00ean t\u1ea3 ch\u1eef nguy\u1ec7t [b\u1ed9 nh\u1ee5c], b\u00ean h\u1eefu ch\u1eef chi\u00eam \u8a79 hay ch\u1eef \u0111\u00e1n \u65e6 c\u0169ng th\u1ebf (\u0110\u1ea3m \u81bd \u80c6&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ) [T\u00ean c\u1ee7a Minh M\u1ea1ng]<\/p>\n\n\n\n<p>Ai ph\u1ea1m nh\u1eefng ch\u1eef \u1ea5y th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt vi ch\u1ebf m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i n\u1eb7ng nh\u1eb9.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi \u0111\u1ecdc \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i ph\u00e1t ra ti\u1ebfng kh\u00e1c, khi vi\u1ebft v\u0103n ph\u1ea3i th\u00eam n\u00e9t v\u00e0o, v\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t t\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng, c\u00f3 4 ch\u1eef :<\/p>\n\n\n\n<p>1. B\u00ean t\u1ea3 ch\u1eef nh\u1eadt, b\u00ean h\u1eefu ch\u1eef lu\u00e2n (Lu\u00e2n \u3afb) [Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Lu\u00e2n cha Gia Long]<\/p>\n\n\n\n<p>2. B\u00ean t\u1ea3 ch\u1eef ng\u1ecdc, b\u00ean h\u1eefu ch\u1eef ho\u00e0n (Ho\u00e0n \u74b0) [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Ho%C3%A0n\">Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Ho\u00e0n<\/a> m\u1eb9 Gia Long]<\/p>\n\n\n\n<p>3. Tr\u00ean th\u1ea3o \u0111\u1ea7u, d\u01b0\u1edbi ch\u1eef m\u00f4n bao ch\u1eef gi\u1ea3n (Lan \u862d) [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BB%91ng_Ph%C3%BAc_Th%E1%BB%8B_Lan\">T\u1ed1ng Ph\u00fac Th\u1ecb Lan<\/a> m\u1eb9 Ho\u00e0ng t\u1eed C\u1ea3nh]<\/p>\n\n\n\n<p>4. B\u00ean t\u1ea3 ch\u1eef ng\u1ecdc, b\u00ean h\u1eefu ch\u1eef \u0111\u01b0\u01a1ng (\u0110ang \u74ab) [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tr%E1%BA%A7n_Th%E1%BB%8B_%C4%90ang\">Tr\u1ea7n Th\u1ecb \u0110ang<\/a> m\u1eb9 Minh M\u1ea1ng]<\/p>\n\n\n\n<p>Khi \u0111\u1ecdc ph\u1ea3i ph\u00e1t ra ti\u1ebfng kh\u00e1c v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1eb7t t\u00ean ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 11 ch\u1eef :<\/p>\n\n\n\n<p>Kim \u6de6 , Ho\u00e0ng \u6f62 , Nguy\u00ean \u6e90 , Lan \u703e , T\u1ea7n \u7015 , Th\u00e1i \u6e99 , Chu \u6dcd , Ch\u00fa \u6f8d , Kho\u00e1t \u6ff6 , Hi\u1ec3u \u66c9 [t\u00ean h\u00fay c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Kho\u00e1t] , Thu\u1ea7n \u6df3 . [T\u00ean c\u00e1c ch\u00faa Nguy\u1ec5n.]<\/p>\n\n\n\n<p>Ai ph\u1ea1m nh\u1eefng ch\u1eef \u1ea5y th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt vi ch\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ed3i l\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ki\u00eang t\u00ean hu\u00fd ti\u00ean s\u01b0 Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 Kh\u00e2u \u4e18 , khi \u0111\u1ecdc th\u00ec \u0111\u1ecdc tr\u00e1nh ra ch\u1eef K\u1ef3, khi vi\u1ebft v\u0103n \u0111\u1ed5i l\u00e0m ch\u1eef&nbsp; [&nbsp;&nbsp;&nbsp; ]&nbsp; .<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1eeba Thi\u00ean, Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ngh\u1ec7 An thi h\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c sung \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean, H\u1eefu Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 Phan Huy Th\u1ef1c sung Gi\u00e1m th\u00ed, H\u1eefu Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o sung \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh, K\u00fd l\u1ee5c l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean sung Gi\u00e1m th\u00ed, H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi sung \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An, Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 Bi\u1ec7n l\u00fd L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh sung Gi\u00e1m th\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng c\u1ea5p cho m\u1ed9t l\u00e1 c\u1edd kh\u00e2m sai, m\u1ed9t b\u00e0i ph\u1ee5ng ch\u1ec9. Quan tr\u01b0\u1eddng kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p c\u1edd b\u00e0i b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1ef1 \u0111\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea5y \u0111\u1ed7 h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng 56 ng\u01b0\u1eddi :<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean 8 ng\u01b0\u1eddi : Nguy\u1ec5n T\u1ecbnh, L\u00ea Huy C\u00f4n, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ecdat, Nguy\u1ec5n V\u0103n, Nguy\u1ec5n T\u00fac Tr\u01b0ng, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c V\u0129nh, H\u1ed3 V\u0103n Th\u0103ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh 15 ng\u01b0\u1eddi : Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng, Phan Thanh Gi\u1ea3n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hy, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ngh\u1ecb, Nguy\u1ec5n H\u1eadu Ti\u1ebfn, Nguy\u1ec5n T\u00f2ng Ch\u00ednh, L\u00ea V\u0103n Trung, V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang, Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn, \u0110inh H\u01b0ng Thi\u1ec7u, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Ch\u00ednh, Ph\u1ea1m Quang, Nguy\u1ec5n Nguy\u00ean, \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa, Ph\u1ea1m Duy Trinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An 33 ng\u01b0\u1eddi : H\u00e0 H\u1ecdc H\u1ea3i, Nguy\u1ec5n \u0110i\u1ec1u Mai, L\u00ea Luy\u1ec7n, V\u0169 Ng\u1ecdc Gi\u00e1, Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Th\u00e0nh, Nguy\u1ec5n Ho\u1eb1ng Ngh\u0129a, Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c D\u1ee5ng, Nguy\u1ec5n \u0110inh X\u01b0\u1edfng, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng D\u1ef1c, V\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i \u0110\u0103ng, Nguy\u1ec5n Li\u00eam, Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng T\u01b0\u01a1ng, Ng\u00f4 S\u0129 T\u00f9ng, Tr\u1ea7n X\u00e1n, Nguy\u1ec5n Th\u00e0nh \u0110i\u1ec3n, Nguy\u1ec5n Khoan, Ph\u1ea1m T\u01b0, L\u00ea V\u0103n V\u1ef9, Phan Xu\u00e2n Hy, H\u1ed3 Xu\u00e2n Huy\u00ean, Phan Tr\u1eebng Thanh, Nguy\u1ec5n Huy Phan, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n C\u1ea3nh, Nguy\u1ec5n Huy Thuy\u00ean, B\u00f9i B\u1ec9nh, Nguy\u1ec5n Do\u00e3n Trung, V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn, Nguy\u1ec5n D\u1ee5ng B\u00e2n, Ph\u1ea1m Kh\u1eafc Tuy, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Di\u1ec7u, L\u00ea Kh\u1eafc H\u00e0i, V\u00f5 V\u0103n D\u01b0, L\u00ea Tr\u1ecdng Th\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem s\u00e1ch t\u00e2u c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean, h\u1ecdc tr\u00f2 Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u1ed7, sai l\u1ee5c b\u1ed9 duy\u1ec7t l\u1ea1i quy\u1ec3n v\u0103n, l\u1ea5y th\u00eam Cao H\u1eefu D\u1ef1c \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u0103ng Di\u1ec5n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i xem quy\u1ec3n thi tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 H\u00e0 H\u1ecdc H\u1ea3i m\u00e0 trong quy\u1ec3n vi\u1ebft nh\u1ea7m V\u0169 \u0110inh l\u00e0m Th\u00e0nh Thang, \u00fd vua kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng, b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cDanh v\u1ecdng gi\u1ea3i nguy\u00ean, h\u1ecdc tr\u00f2 ai c\u0169ng ng\u00f3ng tr\u00f4ng, H\u00e0 H\u1ecdc H\u1ea3i l\u1ea7m l\u1eabn nh\u01b0 th\u1ebf sao \u0111\u1ec3 \u1edf tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u01b0\u1ee3c ?\u201d. B\u00e8n sai duy\u1ec7t l\u1ea1i. Nh\u1ea5c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 th\u1ee9 t\u01b0 l\u00e0 V\u0169 Ng\u1ecdc Gi\u00e1 l\u00ean th\u1ee9 nh\u1ea5t, tru\u1ea5t H\u1ecdc H\u1ea3i xu\u1ed1ng th\u1ee9 t\u01b0.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ecdc tr\u00f2 thi \u0111\u1ed7 \u0111\u00e3 tho\u00e1t kh\u1ecfi \u00e1o v\u1ea3i, th\u1ebf m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y m\u0169 \u00e1o ban cho h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng c\u00f2n d\u00f9ng v\u1ea3i m\u00e0u xanh, n\u00ean \u0111\u1ed5i ch\u1ebf b\u1eb1ng l\u00e0 sa nam b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb kho\u00e1 n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n Thi\u00ean \u0110i\u1ec1u, k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t khoa \u1ea5y th\u1ea5y \u0111\u1ea7u b\u00e0i kh\u00f3, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u x\u01b0\u1edbng xu\u1ea5t, h\u1ecdc tr\u00f2 \u1edf vi t\u1ea3 n\u1ed5i d\u1eady l\u00e0m \u1ea7m l\u00ean, mu\u1ed1n nh\u1ed5 vi \u0111i ra ; ba vi gi\u00e1p \u1ea5t v\u00e0 h\u1eefu c\u0169ng n\u00e1o \u0111\u1ed9ng. Quan binh \u0111\u00e0n \u00e1p m\u1edbi y\u00ean. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua c\u1ea3 gi\u1eadn, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u1eabn s\u1eb5n l\u00f2ng \u0111\u00e3i h\u1ecdc tr\u00f2. Nay g\u1eb7p th\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n k\u00e9n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i, b\u1ecdn n\u00f3 \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i t\u1ef1 ganh nhau gi\u00f9i m\u00e0i \u0111\u1ec3 gi\u00e3i b\u00e0y s\u1edf h\u1ecdc c\u1ee7a m\u00ecnh, sao l\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebb t\u1ed1i t\u0103m hung \u00e1c l\u1eabn l\u1ed9n v\u00e0o trong \u0111\u00f3, bu\u00f4ng tu\u1ed3ng c\u00e0n b\u1eady nh\u01b0 th\u1ebf ? N\u1ebfu kh\u00f4ng x\u00e9t tr\u1ecb th\u00ec sao thay \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3i ki\u00eau b\u1ea1c \u1ea5y ?\u201d. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u1ee5c b\u1ed9 b\u1eaft c\u1ea3 h\u1ecdc tr\u00f2 \u1edf vi t\u1ea3 h\u1ecdp l\u1ea1i \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c l\u00e0m n\u00e1o \u0111\u1ed9ng tr\u01b0\u1eddng vi, t\u1ed9i \u1edf k\u1ebb th\u1ee7 x\u01b0\u1edbng, tr\u1eabm quy\u1ebft kh\u00f4ng v\u00ec m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi ngu t\u1ed1i m\u00e0 gi\u1eadn l\u00e2y sang ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i \u0111\u00e2u. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean n\u00f3i ra ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 x\u01b0\u1edbng, th\u00ec s\u1edbm \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u1ecfi l\u1ee1 k\u1ef3 thi. N\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c \u0111un \u0111\u1ea9y h\u00e0m h\u1ed3 kh\u00f4ng bao gi\u1edd xong th\u00ec s\u1ebd b\u1eaft giam \u0111\u1ec3 x\u00e9t \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, b\u1ea5y gi\u1edd ma qu\u1ef7 c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u1ed1n tho\u00e1t, m\u00e0 th\u00e2n danh b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f2n t\u00ednh \u0111\u1ebfn n\u1eefa, v\u1ec1 sau c\u00f3 h\u1ed1i c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp. N\u00ean suy ngh\u0129 m\u00e0 t\u1ef1 l\u1ef1a l\u1ea5y ch\u1edb b\u1ea3o l\u00e0 tr\u1eabm kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ed3i Thi\u00ean \u0110i\u1ec1u th\u00fa t\u1ed9i, x\u1eed gi\u1ea3o giam h\u1eadu, ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u tha.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c v\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c v\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0 B\u00f9i T\u0103ng Huy v\u00ec t\u00e2u b\u00e1o ch\u1eadm tr\u1ec5 b\u1ecb ph\u1ea1t ; \u0110\u1ed1c h\u1ecdc, Gi\u00e1o th\u1ee5, Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o s\u1edf t\u1ea1i, v\u00e0 T\u1ebf t\u1eedu T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng c\u00e1ch theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ed3i gi\u1ea3m t\u1ed9i cho Thi\u00ean \u0110i\u1ec1u, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i mi\u1ebfu Tri\u1ec7u t\u1ed5, sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 ban tr\u1ef1c trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n coi c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuy\u1ec3n bi\u1ec1n binh \u1edf H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 sung v\u00e0o v\u1ec7 Loan nghi, h\u1ea1 l\u1ec7nh ngo\u00e0i l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng chia h\u1ea1ng m\u00e0 c\u1ea5p th\u00eam cho ti\u1ec1n g\u1ea1o theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. (H\u1ea1ng nh\u1ea5t m\u1ed7i th\u00e1ng 5 ti\u1ec1n, 15 b\u00e1t g\u1ea1o ; h\u1ea1ng nh\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng 5 ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m huy\u1ec7n tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh (4 huy\u1ec7n thu\u1ed9c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nghi D\u01b0\u01a1ng, An l\u00e3o, V\u0129nh L\u1ea1i, Ti\u00ean Minh, 1 huy\u1ec7n thu\u1ed9c Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Thu\u1ef5 Anh) ru\u1ed9ng v\u1ee5 chi\u00eam v\u00ec n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n \u0111\u1ea5t chua c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e3 c\u1ea5y l\u1ea1i b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i, th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c huy\u1ec7n \u1ea5y li\u1ec1n n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a, nay l\u1ea1i c\u00f3 tai ri\u00eang nh\u01b0 th\u1ebf, d\u00e2n ta kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111\u00f3i k\u00e9m. V\u1eady c\u1ee9 \u00e1n kh\u00e1m h\u1ec5 ch\u1ed7 n\u00e0o kh\u00f4ng c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec tha h\u1ebft thu\u1ebf cho, 10 ph\u1ea7n t\u1ed5n h\u1ea1i 4 ph\u1ea7n th\u00ec gi\u1ea3m 2, t\u1ed5n h\u1ea1i 5 ph\u1ea7n th\u00ec gi\u1ea3m 3, t\u1ed5n h\u1ea1i 6 ph\u1ea7n th\u00ec gi\u1ea3m 4, t\u1ed5n h\u1ea1i 7 ph\u1ea7n th\u00ec gi\u1ea3m 5, t\u1ed5n h\u1ea1i 8 ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n c\u1ea3. L\u1ea1i s\u1ed1 th\u00f3c vay c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham tri Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u00e0m th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9,<\/p>\n\n\n\n<p>Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh l\u00e0m th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9, Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh l\u00e0m th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh. Khoa Minh d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb. Vua kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Bi\u1ec7n l\u00fd H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ee5c th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, K\u00fd l\u1ee5c Bi\u1ec7n l\u00fd Binh b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 Bi\u1ec7n l\u00fd N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n th\u0103ng Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9, v\u1eabn qu\u1ea3n l\u00fd N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng l\u00e0m Hi\u1ec7p l\u00fd vi\u1ec7c dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ; Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 Ng\u00f4 \u0110\u1ee9c Ch\u00ednh l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1eefu Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 Phan Huy Th\u1ef1c ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai t\u1ea3 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c H\u1ef1u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 Phan V\u0103n Song l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai t\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng t\u01b0 trang \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng cho c\u00e1c ho\u00e0ng n\u1eef v\u00e0 c\u00f4ng n\u1eef. (Con g\u00e1i Ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng, th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0 trang 50.000 quan ti\u1ec1n, tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa v\u00e0 c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u1ec1u 30.000 quan, con g\u00e1i ho\u00e0ng Th\u00e1i t\u1eed 8.000 quan, con g\u00e1i c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng 5.000 quan, ch\u00e1u g\u00e1i ho\u00e0ng Th\u00e1i t\u1eed 3.000 quan, ch\u00e1u g\u00e1i c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng 2.000 quan, con g\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa v\u00e0 con g\u00e1i c\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa 3.000 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Trong kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a, sai Kinh do\u00e3n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf \u0111\u1ec1n Thai D\u01b0\u01a1ng. M\u01b0a to, l\u00e0m l\u1ec5 th\u00e1i lao ((1) Th\u00e1i lao : l\u1ec5 tam sinh (tr\u00e2u, d\u00ea, l\u1ee3n)) \u0111\u1ec3 t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp th\u00eam t\u01b0\u1eddng quanh \u1edf Trai cung \u0111\u00e0n Nam Giao.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1eddi d\u1ef1ng nh\u00e0 c\u00f4ng qu\u00e1n (2 to\u00e0 \u0111\u1ec1u 3 gian 2 ch\u00e1i, \u1edf ph\u00eda b\u1eafc Ng\u1ef1 H\u00e0 trong Kinh th\u00e0nh), sai Th\u1eeba Thi\u00ean thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng \u0111\u1ee9ng coi \u0111\u00f3ng c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n Uy ph\u01b0\u1ee3ng, Ph\u1ea5n b\u1eb1ng, Thanh d\u01b0\u01a1ng, \u0110i\u1ec7n d\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1eedi s\u00e1u h\u1ea1ng \u0111\u0129nh b\u1ea1c (t\u1eeb 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n \u0111\u1ebfn 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n v\u00e0 1 l\u1ea1ng) cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng gi\u1eef \u1edf kho l\u00e0m m\u1eabu. S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay vi\u1ec7c thu chi c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n c\u1ee7a d\u00e2n, \u0111\u0129nh b\u1ea1c n\u00e0y cho c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u0129nh b\u1ea1c \u0111\u00e3 ch\u1ebf \u1edf \u0111\u1eddi Gia Long \u0111\u1ec1u theo \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 (1 l\u1ea1ng b\u1ea1c tr\u1ecb gi\u00e1 3 quan ti\u1ec1n) m\u00e0 t\u00ednh to\u00e1n th\u00f4ng h\u00e0nh ; ai d\u00e1m g\u1ea1t b\u1ecf ng\u0103n tr\u1edf th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i vi ch\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9, Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u1ed9i gi\u00e1m Nguy\u1ec5n B\u00e1 \u0110\u1eb1ng c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn nh\u00e0 ri\u00eang L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, nh\u00e2n \u0111\u1ea5y c\u00f3 xin \u0111\u00f2i. Vua nghe tin, sai b\u1eaft B\u00e1 \u0110\u1eb1ng \u0111\u00f3ng g\u00f4ng trong 1 th\u00e1ng. S\u1eafc cho n\u1ed9i gi\u00e1m t\u1eeb nay v\u1ec1 sau kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin \u0111\u00f2i \u1edf ng\u01b0\u1eddi ta, n\u1ebfu ph\u1ea1m th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 tang s\u1ed1 nhi\u1ec1u \u00edt, \u0111\u1ec1u tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngh\u1ec7 An v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f3 b\u00e3o, \u0111\u1eafm thuy\u1ec1n \u0111\u1ed5 nh\u00e0, d\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Sai ph\u00e1t ti\u1ec1n g\u1ea1o c\u1ea5p cho. (Ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p 3 quan ti\u1ec1n ; thuy\u1ec1n b\u1ecb \u0111\u1eafm m\u1ed7i chi\u1ebfc 2 quan ti\u1ec1n, 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; nh\u00e0 \u0111\u1ed5 m\u1ed7i c\u00e1i 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>Tha gi\u1ea3m thu\u1ebf c\u1ea3ng cho l\u00e1i bu\u00f4n g\u1ea1o n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. Nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u00e1c x\u1ee9 \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng, Ch\u00e2n C\u00f4n n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u00e0 x\u1ee9 H\u1ea1 Ch\u00e2u ch\u1edf g\u1ea1o \u0111\u1ebfn b\u00e1n \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean. Vua nghe tin, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng t\u1eeb nay thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i c\u00f3 ch\u1edf g\u1ea1o \u0111\u1ebfn b\u00e1n th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng tha gi\u1ea3m thu\u1ebf c\u1ea3ng, theo s\u1ed1 g\u1ea1o nhi\u1ec1u \u00edt l\u00e0m th\u1ee9 b\u1eadc. (Ch\u1edf g\u1ea1o t\u1eeb 8 ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n c\u1ea3 thu\u1ebf ; t\u1eeb 5 ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n 7 ph\u1ea7n thu\u1ebf, t\u1eeb 3 ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n 5 ph\u1ea7n thu\u1ebf).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110i\u1ec1u 25 bi\u1ec1n binh v\u00e0 6 th\u1edbt voi c\u1ee7a t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 \u0110\u1ecbnh ki\u00ean nh\u1ecb tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111i th\u00fa \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 H\u1ed9 t\u01b0 cho Gia \u0110\u1ecbnh t\u1eeb nay h\u1ec5 th\u00e1ng n\u00e0o c\u00f3 vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u00ec trong t\u1edd s\u1edb t\u00e2u b\u00e1o gi\u00e1 g\u1ea1o ph\u1ea3i n\u00f3i c\u1ea3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u01b0a n\u1eafng hi\u1ec7n t\u1ea1i th\u1ebf n\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean. N\u0103m \u0111\u1ea7u Gia Long l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean \u0111i bu\u00f4n \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu h\u1ea1ng m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, v\u00e0 s\u1ed1 c\u00e2n s\u1eaft gang nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. \u0110\u1ebfn nay chu\u1ea9n l\u1eddi th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh b\u00e0n xin \u0111\u1ed5i theo nh\u01b0 l\u1ec7 thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf b\u1ed1n tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh h\u1ea1t m\u00e0 thu ti\u1ec1n thu\u1ebf c\u1ea3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha l\u1ec7 n\u1ed9p da nai cho thuy\u1ec1n bu\u00f4n Gia \u0110\u1ecbnh \u0111i bu\u00f4n \u1edf Nam Vang. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc thuy\u1ec1n \u0111i bu\u00f4n v\u1ec1, thuy\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ea5t n\u1ed9p 45 t\u1ea5m da nai, h\u1ea1ng nh\u00ec 30 t\u1ea5m, h\u1ea1ng ba 15 t\u1ea5m ; kh\u00f4ng c\u00f3 da th\u00ec n\u1ed9p thay m\u1ee1 b\u00f2, thuy\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ea5t 30 c\u00e2n, h\u1ea1ng nh\u00ec 20 c\u00e2n, h\u1ea1ng ba 10 c\u00e2n). Vua th\u1ea5y thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u1ea1ch thu\u1ebf n\u00ean mi\u1ec5n cho.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m cho c\u00e1c n\u00e0ng h\u1ea7u \u1edf ph\u1ee7 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng (M\u1ed7i ph\u1ee7 c\u00f3 2 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p ti\u1ec1n 120 quan, g\u1ea1o 50 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c bi\u1ec1n binh Tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh n\u0103m Canh th\u00e2n theo vua \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, cha m\u1eb9 v\u1ee3 con \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0103n, nh\u00e2n tu\u1ea7n \u0111\u1ebfn h\u01a1n 20 n\u0103m, ri\u00eang ch\u1ecbu \u01a1n n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1eafm. Tr\u1ed9m ngh\u0129 \u0111\u00f3 l\u00e0 \u01a1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ec7 ph\u1ea3i tu\u00e2n h\u00e0nh m\u00e3i m\u00e3i. T\u1eeb nay xin \u0111\u00ecnh c\u1ea5p. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd H\u1ed9 l\u0103ng trung l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ea1o ki\u00eam qu\u1ea3n Ti\u1ec1n v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i kho Th\u0103ng Long \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0m kho B\u1eafc Th\u00e0nh, kho Th\u1ecd H\u1ea1c \u1edf Thanh Hoa l\u00e0m kho Thanh Hoa, kho Tr\u1ea5n Th\u00e0nh \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m kho Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb g\u1ea1o \u0111\u1eaft. Sai dinh th\u1ea7n ph\u00e1t th\u00f3c kho 10.000 h\u1ed9c cho d\u00e2n vay.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ng\u1ea1ch quan vi\u00ean N\u1ed9i v\u1ee5 v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1. (Nguy\u00ean l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i Lang trung, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, nay th\u00eam m\u1ed7i n\u01a1i Lang trung, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p l\u00fd dinh v\u1ee5 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u01b0\u1eddng Anh v\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i lui v\u1ec1 l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9, l\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m thay.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ecdn trong v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, c\u01a1 Ng\u0169 thu\u1ef7 c\u1ee7a Thu\u1ef7 qu\u00e2n, Tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh, ng\u01b0\u1eddi Kinh (th\u1eddi qu\u1ed1c s\u01a1 ng\u01b0\u1eddi Thanh Ngh\u1ec7 theo v\u00e0o Thu\u1eadn Ho\u00e1, con ch\u00e1u h\u1ecd g\u1ecdi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Kinh) c\u00f9ng d\u00e2n thu\u1ef7 th\u1ee7 ban L\u1eef T\u1ed1ng (d\u00e2n c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Tam tr\u1ef1c thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n g\u1ecdi l\u00e0 d\u00e2n th\u1ee7y th\u1ee7), cho theo c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n Thu\u1ef5 long, \u0110\u1ecbnh d\u01b0\u01a1ng, T\u0129nh d\u01b0\u01a1ng, An d\u01b0\u01a1ng, B\u00ecnh d\u01b0\u01a1ng, An h\u1ea3i, Thanh h\u1ea3i, sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng ki\u00eam qu\u1ea3n, chia ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, chi c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng ti\u1ec1n g\u1ea1o theo th\u1ee9 b\u1eadc. (H\u1ea1ng nh\u1ea5t m\u1ed7i th\u00e1ng 3 quan ti\u1ec1n 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; h\u1ea1ng nh\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng 2 quan 5 ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; h\u1ea1ng ba 2 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 t\u00ean l\u00ednh m\u1edbi \u0111i\u1ec1n \u1edf v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb t\u1ef1 ch\u1eb7t ng\u00f3n tay, b\u1ed9 H\u00ecnh xin x\u1eed theo l\u1ec7 c\u1ed1 \u00fd t\u1ef1 l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng t\u00e0n \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh chinh d\u1ecbch, \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f3ng g\u00f4ng, b\u1eaft sung ng\u0169. Vua sai ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf th\u00fa s\u1edf Ai Lao \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9, \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung Th\u1ecb n\u1ed9i v\u00e0 Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u00f3ng 40 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n nh\u1ecf.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng hai s\u00e1ch thu\u1ed9c man \u1edf B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 Ch\u1ebf Trang v\u00e0 L\u00e0ng L\u1ed3 \u0111em b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n B\u00ecnh Nguy\u00ean n\u1ed9p thu\u1ebf s\u00e1p ong n\u0103m nay, l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh r\u1ed9ng tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4n xi\u1ebft m\u1eebng r\u1ee1 n\u00ean \u0111\u1ebfn t\u1ea1 \u01a1n. Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai kho\u1ea3n \u0111\u00e3i h\u1eadu r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng ki\u00eam qu\u1ea3n v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 Hi\u1ec7p l\u00fd tr\u1ea5n v\u1ee5 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9, Bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c L\u1ea1i b\u1ed9, Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh qu\u1ea3n l\u00fd V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng T\u00e0i Hi\u1ec7p l\u00fd tr\u1ea5n v\u1ee5 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m l\u00e0m Quang l\u1ed9c t\u1ef1 thi\u1ebfu khanh ki\u00eam qu\u1ea3n l\u00fd thi\u1ec7n ty, Quang l\u1ed9c t\u1ef1 thi\u1ebfu khanh Th\u00e1i Do\u00e3n T\u01b0 l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 thi\u1ebfu khanh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai c\u01a1 C\u1ea9m y l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eefu.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eb7ng Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Si\u00eau l\u00e0m Thi\u1ebfu s\u01b0 Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, L\u01b0u th\u1ee7 Phi\u00ean Tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u1ecbnh l\u00e0m Thi\u1ebfu b\u1ea3o \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf, cho thu\u1ef5 l\u00e0 \u0110\u00f4n c\u1ea9n ; \u0111\u1ec1u cho t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ngh\u0129 nh\u1edb c\u00f4ng s\u01b0 b\u1ea3o, d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Si\u00eau x\u01b0a t\u1eebng ph\u1ee5ng m\u1ec7nh Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta d\u1ea1y ta \u0111\u1ecdc s\u00e1ch m\u1ea5y n\u0103m, ch\u1ec9 b\u1ea3o cho ta \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, l\u1ea1i gi\u1eef t\u00ednh c\u00f4ng b\u1eb1ng trung ch\u00ednh, kh\u00f4ng th\u1eb9n ch\u1ee9c ph\u1eadn. Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u1ecbnh c\u0169ng v\u00e2ng m\u1ec7nh Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta gi\u00fap \u0111\u1ee1 ta trong 5 n\u0103m, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n ho\u00e0 n\u00ean khuy\u00ean ta nhi\u1ec1u vi\u1ec7c thi\u1ec7n, \u0111\u1ebfn 84 tu\u1ed5i m\u1edbi c\u00e1o l\u00e3o v\u1ec1 h\u01b0u, th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb thi\u1ec7n th\u00ec s\u1ed1ng l\u00e2u v\u1eady. Nay n\u00ean gia t\u1eb7ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng b\u00e1o \u0111\u00e1p t\u00f4n k\u00ednh\u201d. V\u1ee3 \u0110\u1ee9c Th\u1ecbnh l\u00e0 Ph\u1ea1m th\u1ecb c\u0169ng truy t\u1eb7ng Nh\u1ea5t ph\u1ea9m phu nh\u00e2n. L\u1ea1i t\u1eb7ng th\u1ef1 Tham tri Binh b\u1ed9 L\u00ea \u0110\u1ea1i Ngh\u0129a l\u00e0m Tham tri Binh b\u1ed9, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng T\u00e0i l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Vinh, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Thi\u1ec7p, Phan \u0110\u1eafc l\u00e2n l\u00e0m Quang l\u1ed9c t\u1ef1 khanh, v\u00ec b\u1ecdn \u0110\u1ea1i Ngh\u0129a \u0111\u1ec1u sung vi\u1ec7c gi\u1ea3ng t\u1eadp \u1edf ti\u1ec1m \u0111\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 B\u00f9i T\u0103ng Huy l\u00e0m Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9, Ph\u1ee7 th\u1eeba V\u0169 Do\u00e3n \u0110\u1ea1o l\u00e0m Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean x\u1ea3y ra vi\u1ec7c tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, \u0111\u00e3 c\u00f3 nghi\u00eam ch\u1ec9 khi\u1ebfn n\u00e3 b\u1eaft, ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e2u kh\u00f4ng tra k\u1ebft t\u1ed9i. Vua gi\u1eadn l\u00e0 l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng coi th\u01b0\u1eddng, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n x\u1eed. B\u1ecdn Huy b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111\u1ed5i \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i l\u00e0m Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u00e0m Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p thi H\u01b0\u01a1ng thi H\u1ed9i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thi H\u01b0\u01a1ng 6 n\u0103m m\u1ed9t khoa m\u00e0 thi H\u1ed9i th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh. Vua th\u1ea5y h\u1ecdc tr\u00f2 trong ngo\u00e0i ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u1ee7 s\u0129 ph\u1ea3i c\u00f3 ph\u00e9p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, b\u00e8n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 3 n\u0103m m\u1ed9t khoa thi, thi h\u01b0\u01a1ng th\u00ec l\u1ea5y c\u00e1c n\u0103m t\u00fd m\u00e3o ng\u1ecd d\u1eadu, thi H\u1ed9i th\u00ec l\u1ea5y c\u00e1c n\u0103m s\u1eedu th\u00ecn m\u00f9i tu\u1ea5t. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai c\u01a1 Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ki\u1ec7n v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c th\u1ee3 \u1edf th\u00e0nh c\u00f3 th\u1ee3 c\u00f9ng m\u1ed9t ngh\u1ec1 m\u00e0 chia l\u00e0m 3, 4 c\u1ee5c, nh\u01b0 N\u1ed9i h\u00e0i, Ngo\u1ea1i h\u00e0i, N\u1ed9i t\u00f4, T\u00f4 t\u01b0\u1ee3ng, N\u1ed9i t\u00fa, T\u00fa t\u01b0\u1ee3ng, danh hi\u1ec7u ph\u1ee9c t\u1ea1p. V\u1ea3 t\u1eeb n\u0103m T\u00e2n d\u1eadu v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 n\u01a1i h\u00e0nh t\u1ea1i n\u00ean th\u1ee3 m\u1edbi chia ra trong v\u00e0 ngo\u00e0i. Nay \u0111\u00e3 l\u00e0 th\u00e0nh, h\u00e1 l\u1ea1i c\u1ee9 theo danh hi\u1ec7u c\u0169 m\u00e3i ? Xin ph\u00e0m c\u00e1c c\u1ee5c th\u1ee3 th\u00e0nh h\u1ea1t, c\u00f3 ngh\u1ec1 gi\u1ed1ng nhau th\u00ec d\u1ed3n l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t, nh\u1eefng ch\u1eef n\u1ed9i ngo\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i \u0111\u1ec3 c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi Kinh s\u01b0. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 Binh t\u01b0 ngay cho Gia \u0110\u1ecbnh h\u1ecfi r\u00f5 con Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, t\u1eeb 15 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean th\u00ec cho \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m v\u1ec1 Kinh, do b\u1ed9 d\u1eabn v\u00e0o ra m\u1eaft.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf c\u1ea5p nhung y cho tam tr\u1ef1c C\u1ea9m y, m\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Th\u1ecb trung, b\u1ed1n dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, H\u1ed5 oai qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i v\u00e0 v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u, v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5, v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5, ba v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t nh\u1ecb tam, \u0111\u1ecbnh c\u1ee9 5 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00e1nh thu\u1ebf c\u1ea3ng c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn bu\u00f4n \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea3ng H\u00e0 Ti\u00ean tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u1ea1ch thu\u1ebf, thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111\u1ec1u t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh thu\u1ebf. Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c nha Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, T\u00e0o ch\u00ednh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh t\u00e2u l\u00ean. L\u1eddi b\u00e0y t\u00e2u l\u00ean, cho l\u00e0 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u1eadp ph\u00e1p, ngh\u1ec1 bu\u00f4n t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. H\u00e0 Ti\u00ean tr\u01b0\u1edbc kia m\u1edbi kh\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ea3o mu\u1ed9i, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ch\u01b0a khai kh\u1ea9n, nh\u00e2n d\u00e2n ch\u01b0a tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, n\u00ean t\u1ea1m khoan mi\u1ec5n. Nay \u0111\u00e3 li\u1ec7t v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ed9 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1ea5n c\u1ee7a th\u00e0nh, sao thu\u1ebf bu\u00f4n l\u1ea1i kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ! Xin t\u1eeb nay ph\u00e0m thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u1ebfn bu\u00f4n \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 thu\u1ebf c\u1ea3ng \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh m\u00e0 \u0111\u00e1nh. Thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La th\u00ec theo l\u1ec7 n\u0103m Gia Long th\u1ee9 8 (1809).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho \u0111\u00e1nh thu\u1ebf thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Thanh theo l\u1ec7 th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh gi\u1ea3m 2 ph\u1ea7n 10 ; t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 tr\u1edf v\u1ec1 sau th\u00ec gi\u1ea3m 3 ph\u1ea7n 10.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c vi\u00ean t\u1eed t\u1eadp \u1ea5m v\u00e0 \u1edf s\u1ed5 Hoa danh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Hoan ki\u00eam qu\u1ea3n v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p tu\u1ea5t, sao ch\u1ed5i m\u1ecdc \u1edf gi\u1edbi ph\u1eadn sao M\u00e3o ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam, \u0111u\u00f4i tr\u1edf v\u1ec1 t\u00e2y b\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 V\u00f5 Kh\u00e1nh c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Kh\u00e1nh \u0111i th\u00fa \u1edf Thanh Hoa, th\u01b0\u1eddng x\u01b0ng c\u00f3 t\u1eadt \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh vi\u1ec7c. Vua nghe, s\u1eafc cho b\u1ed9 Binh t\u01b0 h\u1ecfi. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : Kh\u00e1nh t\u1eeb khi \u0111\u1ebfn th\u00fa \u0111\u1ebfn gi\u1edd n\u00f3i l\u00e0 c\u00f3 t\u1eadt \u1edf ch\u00e2n, n\u00ean ch\u01b0a t\u1eebng sai khi\u1ebfn vi\u1ec7c g\u00ec.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cK\u1ebb h\u00e8n nh\u00e1t V\u00f5 Kh\u00e1nh kia l\u00e0 con c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m t\u00e0i n\u0103ng ki\u1ec7t trung t\u1eadn ti\u1ebft l\u00e0 qu\u1ed1c c\u00f4ng V\u00f5 T\u00e1nh. T\u00e1nh \u1edf th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, bi\u1ebft gi\u1eb7c v\u1eabn s\u1ee3 m\u00ecnh n\u00ean cam l\u00f2ng c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef th\u00e0nh, cho n\u00ean \u0111\u1ea1i binh th\u1eb3ng ti\u1ebfn l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ea7n kinh, kh\u00f4i ph\u1ee5c nghi\u1ec7p c\u0169. T\u00e1nh \u0111em th\u00e2n ch\u1ebft theo th\u00e0nh, qu\u00e2n gi\u1eb7c v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 m\u1ecfi m\u1ec7t ph\u1ea3i v\u1ee1. Xem nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u1ea7n, H\u1ee9a Vi\u1ec5n c\u0169ng kh\u00f4ng s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1edfi v\u1eady Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta lu\u1eadn c\u00f4ng cho t\u1eadp \u1ea5m, Kh\u00e1nh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o b\u1eadc tr\u00ean, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i c\u1ea3m kh\u00edch ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m \u0111\u1ec3 mong kh\u00f4ng h\u1ed5 \u0111\u1ebfn cha, kh\u00f4ng ng\u1edd Kh\u00e1nh quen th\u00f3i \u0103n ngon m\u1eb7c t\u1ed1t, kh\u00f3 b\u1ea3o l\u00e0m g\u00ec. Nh\u01b0ng tr\u1eabm c\u00f2n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng, n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00e3 c\u1ea5t l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, cho l\u0129nh binh \u0111i th\u00fa, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ecbp th\u1eddi g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c. Nay c\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Tr\u1ea5n th\u1ea7n th\u00ec c\u0169ng than th\u1edf th\u1ef1c. N\u00f3 \u0111\u00e3 cam ch\u1ecbu th\u1ea5p h\u00e8n, kh\u00f3 b\u1ec1 th\u00fac \u0111\u1ea9y, v\u1eady c\u00e1ch ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh V\u1ec7 u\u00fd H\u1ed5 oai h\u1eadu v\u1ec7, v\u1eabn \u0111\u1ec3 nguy\u00ean h\u00e0m t\u1eadp \u1ea5m khinh xa \u0111\u00f4 u\u00fd\u201d. B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh tri\u1ec7t v\u1ec1 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng th\u1edd V\u00f5 T\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00e1nh \u1edf th\u00fa s\u1edf l\u1ea1i sai ri\u00eang v\u1ec7 binh \u0111i Ngh\u1ec7 An, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft. Giao cho b\u1ed9 Binh ngh\u1ecb x\u1eed, t\u1ed9i \u0111\u00e1ng x\u1eed sung qu\u00e2n, nh\u01b0ng b\u1ed9 th\u1ea7n th\u1ea5y Kh\u00e1nh l\u00e0 con c\u00f4ng th\u1ea7n xin c\u00e1ch h\u00e0m t\u1eadp \u1ea5m khinh xa \u0111\u00f4 u\u00fd t\u1ea1m mi\u1ec5n t\u1ed9i sung qu\u00e2n \u0111\u1ec3 to\u00e0n di th\u1ec3 c\u1ee7a c\u00f4ng th\u1ea7n m\u00e0 c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi th\u1edd, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o n\u00ean cho t\u1eadp \u1ea5m s\u1ebd xin \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9, l\u1eddi nghi\u00eam ngh\u0129a ch\u00ednh, r\u1ea5t h\u1ee3p \u00fd ng\u01b0\u1eddi ; nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lao trung li\u1ec7t c\u1ee7a cha Kh\u00e1nh, l\u00f2ng tr\u1eabm kh\u00f4ng n\u1ee1. V\u1eady gia \u01a1n \u0111\u1ed5i gi\u00e1ng l\u00e0m ki\u00eau k\u1ef5 \u0111\u00f4 u\u00fd\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng nh\u00e0 D\u01b0\u1ee1ng ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng (Nh\u00e0 \u1edf b\u00ean t\u1ea3 trong cung th\u00e0nh), sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c. L\u1ea1i th\u1ea5y c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ra C\u00e1c ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u m\u00e0 nh\u00e0 T\u1eadp thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec ch\u1eadt h\u1eb9p, kh\u00f3 c\u00f3 ch\u1ed7 h\u1ed9i gi\u1ea3ng, sai Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m v\u00e0 gi\u00e1m th\u00e0nh ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u1edf trong kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>Sao ch\u1ed5i m\u1ecdc l\u00e2u ch\u01b0a h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua r\u1ea5t ngh\u0129 v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1eddi r\u0103n, b\u00e8n l\u00e1nh n\u01a1i ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, gi\u1ea3m b\u1edbt \u0111\u1ed3 \u0103n, b\u1ecf \u00e2m nh\u1ea1c, s\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng khi\u1ebfn x\u00e9t th\u1ea5y vi\u1ec7c g\u00ec th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c b\u1ecf phong b\u00ec t\u00e2u l\u00ean. M\u1ed9t \u0111\u00eam vua \u0111\u1ee9ng \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n V\u00f5 Hi\u1ec3n xem sao m\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u1eeda canh m\u1ed9t, nh\u01b0ng m\u00e2y che kh\u00f4ng tr\u00f4ng th\u1ea5y, vua m\u1edbi v\u00e0o trong cung. \u0110\u1ebfn s\u1edbm vua ng\u1ef1 Ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n, tri\u1ec7u \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eddi xu\u1ed1ng tai \u01b0\u01a1ng, m\u00ecnh tr\u1eabm n\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y, ch\u1edb \u0111\u1ec3 tr\u0103m h\u1ecd m\u1eafc ph\u1ea3i v\u1ea1 \u1ea5y. Tr\u1eabm th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a g\u1eb7p c\u00f3 thi\u00ean tai th\u00ec hay xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea7u l\u1eddi n\u00f3i ph\u1ea3i, nh\u00e2n ngh\u0129 r\u1eb1ng nh\u01b0 tr\u1eabm c\u00f3 l\u1ed7i th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u1ea5y c\u1ea3, m\u00e0 b\u1ea7y t\u00f4i h\u1eb1ng ng\u00e0y \u1edf t\u1ea3 h\u1eefu gi\u00fap tr\u1eabm \u0111\u1eebng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i, vua t\u00f4i nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t nh\u00e0, kh\u00f4ng ph\u1ea3i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu l\u00e0m g\u00ec. V\u1eady c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111em nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 th\u1ea5y n\u00f3i h\u1ebft ch\u1edb gi\u1ea5u, \u0111\u1ec3 gi\u00fap tr\u1eabm nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a ngh\u0129 t\u1edbi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eeba Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m Hu\u1ef3nh C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cS\u00e1ch x\u01b0a c\u00f3 n\u00f3i : Sao ch\u1ed5i m\u1ecdc \u1edf kho\u1ea3ng sao V\u1ef5 sao M\u00e3o l\u00e0 c\u00f3 tai \u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i n\u00f3i : M\u1ecdc \u1edf \u0111\u00f4ng nam tr\u1edf sang t\u00e2y b\u1eafc th\u00ec trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u1edbn. Xem l\u1eddi n\u00f3i ph\u00e2n v\u00e2n, kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m tin l\u1eafm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem s\u1edb, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1ng n\u00e0y sao ch\u1ed5i m\u1ecdc, sau khi tr\u1eabm tr\u00f4ng th\u1ea5y th\u00ec \u0103n ng\u1ee7 kh\u00f4ng ngon ; \u1edf trong cung th\u00ec b\u1edbt \u0111\u1ed3 \u0103n, b\u1ecf \u00e2m nh\u1ea1c, ng\u00e0y ra Ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n v\u1eddi h\u1ecfi \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, ngh\u0129 s\u00e2u v\u1ec1 \u0111\u1ea1o s\u1eeda m\u00ecnh \u0111\u1ec3 ng\u0103n tai v\u1ea1 m\u00e0 v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 tr\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1ecf ra t\u01b0\u1ee3ng \u1ea5y, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vua. V\u1eady ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vua ph\u1ea3i n\u00ean lo g\u1eafng s\u1ee9c th\u00eam l\u00ean, s\u1eeda \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn tr\u1eddi, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i c\u0169ng n\u00ean \u0111em h\u1ebft nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u1eaft th\u1ea5y tai nghe n\u00f3i h\u1ebft. Ch\u1ee9c ph\u1eadn Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0 chi\u00eam nghi\u1ec7m t\u01b0\u1ee3ng tr\u1eddi m\u00e0 t\u1eeb l\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u00e2u vi\u1ec7c g\u00ec, nay l\u1ea1i \u0111\u1eb7t l\u1eddi n\u1ecbnh h\u00f3t nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec3 mong \u0111\u1eb9p l\u00f2ng tr\u1eabm, ch\u00ednh nh\u01b0 Kh\u1ed5ng T\u1eed b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTa d\u1ed1i ai ? d\u1ed1i tr\u1eddi \u01b0 ?\u201d. Tr\u1eabm x\u00e9t k\u1ef9 s\u00e1ch s\u1eed c\u00e1c \u0111\u1eddi, ch\u01b0a th\u1ea5y n\u00f3i sao ch\u1ed5i l\u00e0 \u0111i\u1ec1m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. N\u1ebfu cho sao ch\u1ed5i l\u00e0 \u0111i\u1ec1m hay th\u00ec sao s\u00e1ng m\u00e2y l\u00e0nh n\u00ean gi\u1ea3i th\u00edch th\u1ebf n\u00e0o ? H\u00e1 cho tr\u1eabm l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 n\u1ecbnh h\u00f3t tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ?\u201d. B\u00e8n giao cho b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n x\u1eed. B\u1ed9 xin x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t gi\u00e1ng l\u00e0m gi\u00e1m ch\u00ednh Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, v\u1eabn mang t\u1ed9i c\u00e1ch l\u01b0u \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c. Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn c\u0169ng v\u00ec l\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m m\u00e0 b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ed3i sao ch\u1ed5i d\u1ea7n d\u1ea7n m\u1edd \u0111i, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 11 th\u00ec h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p cho Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m ba c\u00e1i k\u00ednh chi\u00eam nh\u1eadt k\u00ednh ((1) K\u00ednh xem m\u1eb7t tr\u1eddi) \u0111\u1ea1i thi\u00ean l\u00fd k\u00ednh v\u00e0 thi\u00ean l\u00fd k\u00ednh ((2) Thi\u00ean l\u00fd k\u00ednh c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 vi\u1ec5n v\u1ecdng k\u00ednh). D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay v\u1ec1 sau xem x\u00e9t t\u01b0\u1ee3ng tr\u1eddi, h\u1ebft th\u1ea3y c\u00e1c \u0111i\u1ec1u tai hay l\u00e0nh do m\u1eaft th\u1ea5y tai nghe \u0111\u00edch x\u00e1c th\u00ec cho c\u1ee9 th\u1ef1c m\u1eadt phong t\u00e2u ngay. N\u1ebfu c\u1ee9 gi\u1eef th\u00f3i h\u00e8n c\u0169, kh\u00f4ng ph\u00e1t minh \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec, t\u1ea5t tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p hai s\u1edf ru\u1ed9ng (\u1edf th\u00f4n Ho\u00e0 Thu\u1eadn huy\u1ec7n Ki\u1ebfn \u0110\u0103ng tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng), mi\u1ec5n thu\u1ebf 1 n\u0103m, sau h\u1eb1ng n\u0103m theo l\u1ec7 cung n\u1ed9p. \u0110\u1ebfn nay vua ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi hu\u00e2n lao c\u0169, sai \u0111em ru\u1ed9ng \u1ea5y l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u1edd, cho con ch\u00e1u \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi gi\u1eef l\u1ea5y, \u0111\u01b0\u1ee3c tha thu\u1ebf v\u0129nh vi\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng T\u1ea5n v\u00ec vi\u1ec7c ri\u00eang b\u1eaft giam d\u00e2n ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 sai d\u1ecbch thu\u1ed9c ph\u1ee7, ph\u1ee7 th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua v\u1eddi T\u1ea5n \u0111\u1ebfn, tha thi\u1ebft qu\u1edf tr\u00e1ch, l\u1ea1i kh\u00f3c m\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n l\u00e0 g\u1ed1c n\u01b0\u1edbc, d\u00e2n kh\u00f4ng y\u00eau m\u1ebfn th\u00ec ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 h\u01b0\u1edfng gi\u00e0u sang n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3i kh\u00f4ng ? Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f9ng chia lo v\u1edbi ta l\u1ea1i l\u00e0m th\u00eam lo cho ta th\u00ec l\u00f2ng ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 y\u00ean kh\u00f4ng ?\u201d. B\u00e8n sai b\u1eaft tr\u01b0\u1edfng s\u1eed l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n T\u00f9ng \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c sung l\u00e0m l\u00ednh ph\u1ee7. Ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u, T\u1ea5n l\u1ea1i sai thu\u1ed9c binh \u0111i B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh b\u1eaft con h\u00e1t b\u1eaft c\u00e0n c\u1ea3 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cDi\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m b\u1eady, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean, tr\u1eabm \u0111\u00e3 g\u1ecdi \u0111\u1ebfn nghi\u00eam m\u1eafng ; nay c\u00f2n d\u00e1m l\u1ea5y vi\u1ec7c nh\u1ecf m\u1ecdn v\u1ec1 ban h\u00e1t m\u00e0 l\u00e0m gi\u1ea5y sai ph\u00e1i \u0111i b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i l\u00e0m b\u00f9a h\u1ed9 th\u00e2n, khinh th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay nh\u1eefng con em v\u00e0 ch\u00e1u tr\u1eabm, tr\u1eabm v\u1eabn tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t khuy\u00ean r\u0103n, b\u1ea7y t\u00f4i c\u0169ng \u0111\u1ec1u tai nghe m\u1eaft th\u1ea5y. Ng\u1edd \u0111\u00e2u c\u1ed1 t\u1eadt c\u1ee7a Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng kh\u00f3 ch\u1eeba, c\u1ee9 quen t\u00ednh n\u00f3ng n\u1ea3y l\u00e0m c\u00e0n, d\u1eabu tr\u1eabm nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1ea1y b\u1ea3o m\u00e0 v\u1eabn kh\u00f4ng th\u1ec3 khi\u1ebfn l\u00e0m \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c, ngh\u0129 t\u1edbi khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi h\u1ed5 th\u1eb9n to\u00e1t m\u1ed3 h\u00f4i. Kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng m\u1ed9t phen tr\u1eebng tr\u1ecb \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i h\u1eb3n t\u00e0 t\u00e2m\u201d. B\u00e8n sai \u00e1p gi\u1ea3i ngay t\u00ean thu\u1ed9c binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1p \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ph\u1ea1m t\u1ed9i, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ; 4 ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo th\u00ec ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3n b\u1ea3o d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. Ph\u1ea1t th\u00e2n c\u00f4ng T\u1ea5n 1 n\u0103m b\u1ed5ng. T\u1eeb \u0111\u00f3 T\u1ea5n m\u1edbi bi\u1ebft th\u1eb9n s\u1ee3. Vua bi\u1ebft, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khoan tha ph\u1ea1t b\u1ed5ng n\u1eeda n\u0103m, sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng n\u1ebfu bi\u1ebft thay d\u00e2y \u0111\u1ed5i d\u1ea5u, h\u1ed1i h\u1eadn l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng t\u01b0\u1edbc l\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0i l\u00e2u, m\u00e0 t\u00ecnh anh em c\u1ee7a tr\u1eabm l\u1ea1i c\u00e0ng th\u00e2n thi\u1ebft\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 \u1edf Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Phan Ng\u1ecdc C\u01b0u \u0111em qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh L\u01b0u, g\u1eb7p gi\u1eb7c, Cai \u0111\u1ed9i Phan V\u0103n B\u1ea3o b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft, bi\u1ec1n binh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Ng\u1ecdc C\u01b0u b\u1ecb t\u1ed9i ph\u1ea3i c\u00e1ch, ph\u00e1t \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. Ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp. Dinh th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Nam m\u1eadt sai \u0111i tra b\u1eaft, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 t\u00ean ph\u1ea1m. Vua khen, sai b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n c\u00f4ng, th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 ti\u1ec1n Nguy\u1ec5n H\u1eefu Kh\u00e2m l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong ti\u1ec1n l\u00e0 Mai V\u0103n Ch\u00e2u l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, Cai \u0111\u1ed9i T\u1ed1ng V\u0103n V\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, B\u00f9i V\u0103n Thu l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 To\u00e0n v\u00f5, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u1eb7c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb, Cai c\u01a1 V\u00f5 V\u0103n H\u1ea3o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u0129nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n thu\u1ef7.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 V\u0129nh Thanh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00ec tr\u01b0\u1edbc kia tr\u00f4ng coi \u0111\u00e0o s\u00f4ng V\u0129nh \u0110i\u1ec7n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, b\u1edd s\u00f4ng v\u1ee1 l\u1edf b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u00e1n c\u00e1ch l\u01b0u. B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng \u00e1n c\u00e1ch l\u01b0u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u01b0a c\u00f3 l\u00e0m qua, xin n\u00ean truy thu h\u1ebft b\u1eb1ng s\u1eafc t\u1eeb l\u00fac xu\u1ea5t th\u00e2n \u0111\u1ebfn nay, r\u1ed3i l\u00e0m b\u1eb1ng c\u1ea5p c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ph\u00e1t cho gi\u1eef l\u1ea5y, \u0111\u1ee3i sau \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c s\u1ebd x\u00e9t ph\u1ea9m tr\u1eadt m\u00e0 c\u1ea5p tr\u1ea3 l\u1ea1i. Vua theo. Sau l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e1c kho c\u1ee7a N\u1ed9i v\u1ee5 c\u00f3 ch\u1ed7 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c c\u00f3 ch\u1ed7 \u00edt vi\u1ec7c, sai chia l\u00e0m ba h\u1ea1ng, c\u1ee9 l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng m\u00e0 c\u1ea5p th\u00eam. (Kho g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ea5t, Lang trung m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 6 quan, Ch\u1ee7 s\u1ef1 4 quan 5 ti\u1ec1n, T\u01b0 v\u1ee5 3 quan 4 ti\u1ec1n, B\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i 3 quan, C\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i 2 quan 8 ti\u1ec1n. Hai kho ch\u1ee9a \u00e1o xi\u00eam b\u1eb1ng h\u00e0ng Nam l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u00ec, T\u01b0 v\u1ee5 3 quan 1 ti\u1ec1n, C\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i 2 quan 5 ti\u1ec1n. N\u0103m kho v\u00e0ng b\u1ea1c, d\u1ea7u n\u1ebfn, \u0111\u1ed3 s\u1ee9, \u0111\u1ed3 pha l\u00ea, thu\u1ed1c men l\u00e0 h\u1ea1ng ba, B\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i 2 quan 4 ti\u1ec1n, C\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i 2 quan 2 ti\u1ec1n, Th\u01b0 l\u1ea1i v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 1 quan 8 ti\u1ec1n. Thu\u1ed9c nh\u00e2n c\u1ee7a Y vi\u1ec7n 1 quan 5 ti\u1ec1n. Duy c\u00f3 kho di\u1ec5n tu\u1ed3ng th\u00ec v\u1eabn chi c\u1ea5p nh\u01b0 c\u0169).<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XXXV<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5t d\u1eadu, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 6 [1825], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9. Thanh Hoa, B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh m\u1edf khoa thi H\u01b0\u01a1ng. Sai th\u1ef1 T\u1ea3 Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t sung \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u tr\u01b0\u1eddng Thanh Hoa, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft C\u01a1 sung Gi\u00e1m th\u00ed, T\u1ea3 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n sung \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u tr\u01b0\u1eddng B\u1eafc Th\u00e0nh, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Vi\u00ean sung Gi\u00e1m th\u00ed, H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 l\u0129nh binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang T\u0129nh sung \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh, K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c sung Gi\u00e1m th\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec quan To\u1ea3 vi\u1ec7n tr\u01b0\u1eddng thi l\u1ea5y quan v\u0103n trong thu\u1ed9c h\u1ea1t sung v\u00e0o, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ed5i d\u00f9ng quan v\u00f5, tr\u01b0\u1eddng Kinh th\u00ec do \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u1eed, c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng kh\u00e1c th\u00ec do quan th\u00e0nh tr\u1ea5n ch\u1ecdn quan v\u00f5 s\u1edf thu\u1ed9c tam t\u1ee9 ph\u1ea9m l\u0129nh vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi danh s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean, l\u1ea5y \u0111\u1ed7 h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng 72 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>(Tr\u01b0\u1eddng Thanh Hoa 17 ng\u01b0\u1eddi : Ph\u1ea1m Huy Th\u1ee5c, L\u00ea Duy \u0110\u1ed3ng, Ph\u1ea1m D\u01b0\u1ee3c Nh\u01b0, V\u0169 Gia M\u00f4, Nguy\u1ec5n Th\u1ed1, Tri\u1ec7u \u0110\u0103ng H\u1ef1u, Nguy\u1ec5n Danh Hi\u1ec3n, Ph\u1ea1m Qu\u1ed1c Trinh, Nguy\u1ec5n Huy L\u1ecbch, Tr\u1ea7n Nguy\u00ean Thi\u1ec7n, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u00e1i, Nguy\u1ec5n L\u00fd, Nh\u1eef \u0110\u00ecnh T\u1ed1, L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m, L\u00ea Danh \u0110\u1ec1, Ph\u1ea1m Th\u00e2n, L\u00ea Kh\u1eafc V\u0103n. Tr\u01b0\u1eddng B\u1eafc Th\u00e0nh 28 ng\u01b0\u1eddi : Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9, Nguy\u1ec5n V\u0103n Si\u00eau, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00fd, Nguy\u1ec5n Tr\u1ef1c Ph\u01b0\u1ee3ng, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Kh\u1ea3i, T\u00f4 Tr\u00e2n, Tr\u1ea7n V\u0103n Vi, V\u0169 Phan, Tr\u1ea7n Li\u00ean Huy, Tr\u1ea7n V\u0103n Ch\u00e2u, Nghi\u00eam Danh So\u1ea1n, Ph\u00f9ng Ki\u1ec7t, Ng\u00f4 B\u1ec9nh Do\u00e3n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng, Nguy\u1ec5n B\u00e1 Chi\u00eau, Nguy\u1ec5n Phan \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u00e0o \u0110\u1ee9c C\u01a1, Nguy\u1ec5n Tr\u0103n, V\u00f5 V\u0103n \u0110\u0129nh, Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n, \u0110\u1ed7 Thanh, Nguy\u1ec5n Huy Di\u00ean, T\u00f4 Ng\u1ecdc Huy\u1ec1n, Nguy\u1ec5n Ch\u00e2n. Tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh 27 ng\u01b0\u1eddi : Tr\u1ea7n T\u00fa D\u0129nh, Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c, \u0110\u1eb7ng H\u1eefu \u0110\u1ee9c, Tr\u1ecbnh Xu\u00e2n Xi\u00eam, \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tr\u1ea1ch, Ph\u1ea1m Huy Tuy\u00ean, Nguy\u1ec5n T\u1ea5t Do\u00e3n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Di\u1ec5m, Nguy\u1ec5n Tr\u1eef, V\u0169 \u0110\u00ecnh Uy\u00ean, Nguy\u1ec5n Huy Qu\u00e1n, Nguy\u1ec5n H\u1eefu B\u1ea3n, Ph\u1ea1m Minh D\u1ef1c, B\u00f9i Qu\u1ed1c B\u1ea3o, Ph\u1ea1m Qu\u1ed1c Trinh, \u0110\u1ed7 Danh Thi\u1ebfp, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng H\u1ee3p, Tr\u1ea7n D\u1ef1, Nguy\u1ec5n Di\u1ec5n, Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1ef1c, \u0110o\u00e0n Huy T\u00fa, \u0110\u00e0o \u0110\u00ecnh B\u1ea3o, T\u1ea1 Huy Phan, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00e2n,V\u0169 Danh Tr\u00ec) (() B\u1ea3n ch\u1eef H\u00e1n ch\u00e9p tay ghi t\u00ean 26 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 tr\u01b0\u1eddng thi Nam \u0110\u1ecbnh.).<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1eddng Thanh Hoa c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2 l\u00e0 Ninh K\u1ebf \u1edf Ninh B\u00ecnh v\u00e0o thi k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t, kh\u00f4ng l\u00e0m v\u0103n m\u00e0 trong quy\u1ec3n thi l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i r\u1eb1ng khoa m\u1ee5c l\u1ea5y h\u1ecdc tr\u00f2 n\u00ean tr\u1edf l\u1ea1i l\u1ed1i t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng tao nh\u00e3 m\u00e0 \u0111\u1ed5i th\u00f3i h\u1eb9p h\u00f2i v\u1ec1 c\u1eed nghi\u1ec7p. Quan tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t v\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft C\u01a1 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua giao b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh. R\u1ed1t cu\u1ed9c K\u1ebf v\u00ec t\u1ed9i c\u00e0n b\u1eady b\u1ecb \u0111\u00f3ng g\u00f4ng trong m\u1ed9t th\u00e1ng, v\u00e0 \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i tha. B\u1ecdn \u0110\u1ea1t t\u00e2u nh\u00e0m \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 x\u00e9t ra trong quy\u1ec3n \u0111\u1ed7 h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng, c\u00f3 quy\u1ec3n Nguy\u1ec5n Huy L\u1ecbch d\u1ea5u v\u1ebft \u0111\u00e1ng ng\u1edd, quy\u1ec3n c\u1ee7a Ph\u1ea1m Huy Th\u1ee5c v\u00e0 Nh\u1eef \u0110\u00ecnh T\u1ed1 \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u00ec v\u1ebft v\u00e0 l\u1ea7m l\u1eabn.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai tru\u1ea5t Huy L\u1ecbch, l\u1ea5y l\u1ea1i m\u0169 \u0111ai \u0111\u00e3 c\u1ea5p, Th\u1ee5c v\u00e0 T\u1ed1 th\u00ec cho d\u1ef1 thi H\u1ed9i, kh\u00f4ng \u0111\u1ed7 th\u00ec c\u0169ng c\u00e1ch v\u1ec1. Quan tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t, l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, v\u1eabn Bi\u1ec7n l\u00fd Binh b\u1ed9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang h\u00e0m th\u1ef1 Tham tri n\u1eefa ; Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft C\u01a1 c\u0169ng gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, m\u01b0a l\u1ee5t to, s\u00f4ng V\u0129nh \u0110\u1ecbnh c\u00f3 ch\u1ed7 v\u1ee1 l\u1edf. Sai dinh th\u1ea7n thu\u00ea d\u00e2n s\u1eeda \u0111\u1eafp, c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o theo l\u1ec7 nh\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u00e0o s\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c Tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 Kinh thao di\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh \u0111\u1ec1u c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh bi\u1ebft. B\u00ean v\u00f5, t\u1eeb Th\u1ed1ng ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Ch\u00e1nh Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd ; b\u00ean v\u0103n th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u1ee5c b\u1ed9 v\u00e0 \u1ea5n quan c\u00e1c nha \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u1ea5n v\u00e0 Thi\u00eam s\u1ef1, Tri ph\u1ee7, Thi\u00eam s\u1ef1 c\u00e1c nha l\u1ee5c b\u1ed9 v\u00e0 quan Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m Tri huy\u1ec7n. Cho \u0111\u1ec1u l\u00e0m t\u1eadp ri\u00eang t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ng\u1ea1ch l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eeb Ngh\u1ec7 An ra B\u1eafc, \u1edf ph\u1ee7 th\u00ec \u0111\u1eb7t 2 \u0110\u1ec1 l\u1ea1i, 10 Th\u00f4ng l\u1ea1i, huy\u1ec7n th\u00ec \u0111\u1eb7t 2 \u0110\u1ec1 l\u1ea1i, 8 Th\u00f4ng l\u1ea1i, t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o Nam, ch\u01b0a \u0111\u1eb7t ph\u1ee7, duy huy\u1ec7n th\u00ec \u0111\u1eb7t 1 \u0110\u1ec1 l\u1ea1i, 2 Th\u00f4ng l\u1ea1i, 6 ch\u00ednh sai, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng cho l\u01b0\u01a1ng. Vua ngh\u0129 l\u1ea1i d\u1ecbch l\u00e0 ch\u1ee9c nh\u1ecf th\u1ea5p kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed9c th\u00ec b\u1eaft thanh li\u00eam th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c, sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e2u. L\u1eddi b\u00e0n t\u00e2u l\u00ean cho r\u1eb1ng hi\u1ec7n nay t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o Nam \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t ph\u1ee7, Nam B\u1eafc nh\u01b0 nhau, v\u1eady \u0110\u1ec1 l\u1ea1i, Th\u00f4ng l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n xin cho c\u00f9ng m\u1ed9t l\u1ec7 nh\u01b0 Ngh\u1ec7 An ra B\u1eafc, m\u00e0 b\u00e3i ch\u1ee9c ch\u00ednh sai, huy\u1ec7n do ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t. Ng\u01b0\u1eddi \u1edf ng\u1ea1ch th\u00ec chia ban m\u00e0 chi l\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p ti\u1ec1n 1 quan g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i Cai t\u1ed5ng c\u00e1c t\u1ed5ng \u0111\u1ec1u l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u00e1c nha ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, xin h\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec l\u01b0\u01a1ng c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y l\u1eddi b\u00e0n. Nh\u00e2n s\u1eafc r\u1eb1ng \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i nh\u1eefng Th\u01b0 l\u1ea1i v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u v\u00e0 \u0110\u1ec1 l\u1ea1i, Th\u00f4ng l\u1ea1i, Cai t\u1ed5ng t\u1eeb nay c\u00f3 ai ph\u1ea1m t\u1ed9i tham tang th\u00ec c\u1ee9 x\u1eed \u0111o\u00e1n nh\u01b0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t vi\u00ean mi\u1ebfu th\u1edd \u1edf ty H\u1eefu t\u1eeb t\u1ebf (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t 1 ng\u01b0\u1eddi), theo \u0111\u1ea1i s\u1ee9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u00eau \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ee5c \u0111\u1ed5i b\u1ed5 th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c nha l\u1ee5c b\u1ed9 g\u1eb7p vua giao x\u00e9t vi\u1ec7c \u00e1n, n\u1ebfu c\u00f3 quan ng\u1ea1i \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n hi\u1ec7n l\u00e0m th\u01b0\u1ee3ng ty \u1edf trong b\u1ed9 th\u00ec cho h\u1ed3i t\u1ecb. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng nguy\u00ean K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Nghi l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 Bi\u1ec7n l\u00fd dinh v\u1ee5 Qu\u1ea3ng Nam. Nghi tr\u01b0\u1edbc \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, v\u00ec thi\u1ec7n ti\u1ec7n chi l\u1eadn v\u1eadt h\u1ea1ng c\u00f4ng kh\u00f4ng v\u00e0o s\u1ed5, b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, \u0111\u1ebfn khi v\u00e2ng tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m duy\u1ec7t tuy\u1ec3n Ninh B\u00ecnh, ki\u1ec3m s\u00e1t s\u01a1 su\u1ea5t l\u1ea1i b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p. B\u1ed9 L\u1ea1i xin cho \u0111\u1ee3i ng\u00e0y b\u1ed5 quan s\u1ebd gi\u00e1ng hai c\u1ea5p l\u01b0u. Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khi\u1ebfn gi\u00e1ng b\u1ed5 ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n So\u1ea1n l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c tr\u1ea5n. Vua cho. B\u00e8n l\u1ea5y Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An, c\u1ea5p cho l\u1ec7 b\u1ed5ng V\u1ecdng C\u00e1c theo ph\u1ea9m c\u1ee7a m\u00ecnh. So\u1ea1n th\u00ec l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf v\u1ec1 Kinh cung ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng l\u1ea5y h\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u1ea3n l\u00fd bi\u1ec1n binh B\u1eafc Th\u00e0nh, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 ti\u1ec1n l\u00e0 L\u00ea M\u1eadu C\u00fac l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nam \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea Ch\u1ea5t b\u1ecb b\u1ec7nh, t\u00e2u xin ph\u00e1i th\u00eam m\u1ed9t vi\u00ean quan v\u00f5 to \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n nhi\u1ebfp vi\u1ec7c binh. Vua th\u1ea5y Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng \u0111\u00e3 t\u1eebng Tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i bi\u1ebft vi\u1ec7c binh, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c c\u01a1 m\u1ed9 binh B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7 \u0111i th\u00fa \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n, kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u01a1 \u0111\u1ed9i, th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u xin d\u1ed3n 10 c\u01a1 B\u1eafc thu\u1eadn (s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi 2.697), l\u00e0m 5 c\u01a1 nh\u1ea5t nh\u1ecb tam t\u1ee9 ng\u0169, m\u1ed7i c\u01a1 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi ; d\u1ed3n 3 c\u01a1 An thu\u1eadn (s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi 359) l\u00e0m c\u01a1 An thu\u1eadn th\u1ee9 hai, c\u01a1 g\u1ed3m 7 \u0111\u1ed9i ; d\u1ed3n 2 c\u01a1 Thanh Hoa (s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi 232) l\u00e0m c\u01a1 Thanh Hoa, c\u01a1 g\u1ed3m 5 \u0111\u1ed9i ; m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t Cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 ph\u00f3 \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, ph\u00f3 \u0111\u1ed9i th\u00ec l\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i th\u00ed sai th\u1eeba m\u00e0 sung v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho r\u1eb1ng \u0111\u1eb7t ph\u00f3 \u0111\u1ed9i kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ec7 c\u00e1c qu\u00e2n, sai c\u1ea5p b\u1eb1ng l\u00e0m ngo\u1ea1i u\u1ef7 ph\u00f3 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ee3i Cai \u0111\u1ed9i c\u00f3 thi\u1ebfu th\u00ec th\u0103ng b\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o thi\u1ebfu khanh, v\u1eabn qu\u1ea3n l\u00fd V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng. Qu\u00fdnh tr\u01b0\u1edbc c\u00f9ng Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi v\u00e2ng m\u1ec7nh sung l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi Ngh\u1ec7 An, ng\u00e0y ti\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng l\u1ea5y c\u1edb r\u1eb1ng \u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u1ed3 Tr\u1ecdng \u0110i\u1ec3n n\u1ed9p quy\u1ec3n thi ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 t\u1ef3 v\u1ebft s\u00f3t m\u1ea5t, l\u1ea1i cho ri\u00eang h\u1ecdc tr\u00f2 thi \u0103n m\u1eb7c gi\u1ea3 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u \u0111i l\u1eabn v\u00e0o, t\u1ee9c th\u00ec \u0111u\u1ed5i ra, sai ng\u01b0\u1eddi mang b\u00e0i \u201cph\u1ee5ng ch\u1ec9\u201d g\u1ecdi l\u00e0 v\u01b0\u01a1ng m\u1ec7nh b\u00e0i, tri\u1ec7u Phan B\u1ea3o \u0110\u0129nh l\u00e0 T\u01b0 nghi\u1ec7p h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0m thay c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1ea5y ; l\u1ea1i k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t h\u1ecdc tr\u00f2 h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi m\u1ea5t quy\u1ec3n k\u00eau van \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda tr\u01b0\u1eddng, Qu\u00fdnh cho \u0111\u1ebfn s\u1edbm mai t\u1ee5c thi r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cTheo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a b\u1ecdn Qu\u00fdnh, d\u1eabu vi\u1ec7c b\u1edfi quy\u1ec1n bi\u1ebfn m\u00e0 l\u00e0m, nh\u01b0ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p, nh\u01b0 b\u00e0i ph\u1ee5ng ch\u1ec9 l\u1ea1i g\u1ecdi l\u00e0 b\u00e0i v\u01b0\u01a1ng m\u1ec7nh, v\u00e0 t\u1ef1 ti\u1ec7n cho h\u1ecdc tr\u00f2 t\u1ee5c thi, c\u1eed \u0111\u1ed9ng sao l\u1ea1i khinh su\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf !\u201d B\u00e8n giao cho b\u1ed9 ngh\u1ecb x\u1eed. L\u1ea1i ng\u00e0y t\u1edbi tr\u1ea5n c\u00f3 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 thu\u1ed9c tr\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn T\u1ef1 l\u1ea7m tr\u1ecf nh\u00e0 tr\u1ea1m l\u00e0m c\u00f4ng qu\u00e1n, Qu\u00fdnh \u0111\u00e1nh r\u1ed3i l\u00e0m nh\u1ee5c, Nghi c\u0169ng qu\u00e1t m\u1eafng theo, b\u1ecb Tr\u1ea5n th\u1ea7n tham h\u1eb7c, vua giao cho b\u1ed9 ngh\u1ecb x\u1eed lu\u00f4n. \u0110\u1ebfn nay \u00e1n th\u00e0nh. B\u1ed9 xin theo kho\u1ea3n n\u1eb7ng \u0111\u00e1nh nh\u1ee5c quan ch\u1ee9c m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i Nghi gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p l\u01b0u, Qu\u00fdnh l\u00e0 \u0111\u1ea7u t\u00eau gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ee9 d\u1ef1c c\u1ee7a Thu\u1ef7 qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1nh v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1eed l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb n\u1ed9i qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ee9 d\u1ef1c c\u1ee7a Thu\u1ef7 qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh. Khi S\u1eed xin \u0111i, vua cho 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cS\u1ed1 b\u1ea1c n\u00e0y \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, \u1edf trong qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea3y may b\u00f3c l\u1ed9t m\u00e0 m\u1eafc t\u1ed9i l\u1ec7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh Thu\u1eadn t\u00e2u r\u1eb1ng : Ph\u1ee7 l\u1ef5 B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1eb7t \u1edf Phan Lang, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n An Ph\u01b0\u1edbc, ch\u1ed7 \u1ea5y d\u00e2n th\u01b0a vi\u1ec7c \u00edt, kh\u00f4ng b\u1eb1ng Ph\u1ed1 H\u00e0i, xin d\u1eddi ph\u1ee7 l\u1ef5 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y cho ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ho\u00e0 \u0110a, An Ph\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u1eb7t ri\u00eang Tri huy\u1ec7n. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ph\u00e9p gi\u1ea3ng d\u1ea1y kh\u1ea3o th\u00ed v\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t h\u1ecdc quan hay d\u1edf.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb khi th\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u1ebfn nay r\u1ea5t lo vi\u1ec7c v\u0103n tr\u1ecb, \u0111\u1ec3 t\u00e2m tr\u1ecdng nho th\u1ee7 s\u0129, \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t th\u00eam h\u1ecdc quan \u0111\u1ec3 gi\u00fap r\u00e8n luy\u1ec7n, l\u1ea1i m\u1edf khoa m\u1ee5c \u0111\u1ec3 r\u1ed9ng ch\u1ecdn thu. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i h\u1ecdc th\u1ea7n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecdc tr\u00f2 r\u1ea5t \u00edt ti\u1ebfn \u00edch. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 thi th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh kh\u1ea3o h\u1ea1ch m\u1ed9t l\u1ea7n kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u1eabn l\u1ed9n t\u1ea1p nh\u1ea1p, m\u1ed7i khi ngh\u0129 \u0111\u1ebfn th\u1ef1c ch\u1eb3ng vui l\u00f2ng ch\u00fat n\u00e0o. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ebft l\u00f2ng b\u00e0n k\u1ef9, ph\u00e0m ph\u00e9p gi\u1ea3ng d\u1ea1y ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e0o t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u h\u1ecdc tr\u00f2, ph\u00e9p kh\u1ea3o th\u00ed nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c t\u00e0i, c\u00f9ng l\u00e0 c\u00e1ch ph\u00e2n bi\u1ec7t h\u1ecdc th\u1ea7n hay d\u1edf, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n tham ch\u01b0\u1edbc vi\u1ec7c c\u0169, \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb th\u00eam nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n nh\u01b0 sau :<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00e9p gi\u1ea3ng d\u1ea1y. 1) Gi\u1ea3ng d\u1ea1y h\u1eb1ng ng\u00e0y : C\u00e1c T\u1ebf t\u1eedu T\u01b0 nghi\u1ec7p, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc, Gi\u00e1o th\u1ee5, Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o gi\u1ea3ng d\u1ea1y \u1edf h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng s\u1edf t\u1ea1i, chia ra ng\u00e0y l\u1ebb, ng\u00e0y ch\u1eb5n, tr\u01b0\u1edbc gi\u1ea3ng kinh truy\u1ec7n cho r\u00f5 ngh\u0129a l\u00fd, sau gi\u1ea3ng ch\u00ednh s\u1eed cho bi\u1ebft s\u1ef1 t\u00edch. Ng\u00e0y gi\u1ea3ng d\u1ea1y h\u1ecdc quan ch\u1ec9nh t\u1ec1 kh\u0103n \u00e1o ng\u1ed3i \u1edf nh\u00e0 h\u1ecdc, h\u1ecdc tr\u00f2 c\u0169ng ch\u1ec9nh t\u1ec1 kh\u0103n \u00e1o ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u1ed3i y\u00ean \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u1ec5 ph\u00e9p ; ai nh\u00e1c h\u1ecdc, h\u01b0 n\u1ebft, h\u1ecdc k\u00e9m th\u00ec \u0111\u00e1nh v\u00e0o \u00e1o \u0111\u1ec3 l\u00e0m nh\u1ee5c. 2) Kho\u00e1 t\u1eadp h\u1eb1ng th\u00e1ng : Th\u01b0\u1eddng l\u1ec7 gi\u1ea3ng t\u1eadp \u1edf nh\u00e0 h\u1ecdc, c\u00e1c T\u1ebf t\u1eedu, T\u01b0 nghi\u1ec7p, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc, Gi\u00e1o th\u1ee5, Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec1u \u1edf nh\u00e0 h\u1ecdc s\u1edf t\u1ea1i, m\u1ed7i th\u00e1ng l\u1ea5y ng\u00e0y 3, 9, 17, 25 ra \u0111\u1ea7u b\u00e0i \u0111\u1ec3 t\u1eadp, chi\u1ec3u theo \u0111\u1ea7u b\u00e0i b\u1ed1n k\u1ef3 thi, ho\u1eb7c xen th\u00eam v\u0103n th\u00f9 ph\u1ee5ng, c\u00f9ng vi\u1ec7c \u0111\u1eddi nay, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u1ec1u bi\u1ebft qua c\u1ea3. \u0110\u1ec1u c\u00f3 y\u1ebft b\u1ea3ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf khuy\u1ebfn kh\u00edch. 3) K\u1ef3 h\u1ed9i kh\u1ea3o : Th\u01b0\u1eddng l\u1ec7 h\u1ed9i kh\u1ea3o th\u00ec h\u1eb1ng n\u0103m v\u00e0o trung tu\u1ea7n th\u00e1ng tr\u1ecdng \u0111\u00f4ng, c\u00e1c vi\u00ean gi\u00e1o hu\u1ea5n \u0111em h\u1ecdc tr\u00f2 h\u1ea1t m\u00ecnh t\u1edbi h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a T\u1ebf t\u1eedu, T\u01b0 nghi\u1ec7p, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc theo c\u00f9ng c\u00e1c vi\u00ean \u1ea5y m\u00e0 kh\u1ea3o duy\u1ec7t \u0111\u1ec3 xem s\u1ee9c h\u1ecdc ti\u1ebfn hay l\u00f9i, r\u1ed3i x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1 cao th\u1ea5p m\u00e0 y\u1ebft ra b\u1ea3ng cho bi\u1ebft \u0111\u1ec3 h\u1ecdc tr\u00f2 ti\u1ebfn th\u00eam. 4) L\u1ec7 chu\u1ea9n mi\u1ec5n k\u1ebf ti\u1ebfp : H\u1eb1ng n\u0103m 2 kho\u00e1 cho mi\u1ec5n binh dao. C\u00e1c T\u1ebf t\u1eedu, T\u01b0 nghi\u1ec7p, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc, ph\u1ea3i gi\u1eef c\u00f4ng b\u1eb1ng m\u00e0 ph\u00ea chu\u1ea9n, n\u1ebfu d\u1ee5ng t\u00ecnh y\u00eau gh\u00e9t, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i ; c\u00f2n h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n mi\u1ec5n, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ee7 b\u1ed1n n\u0103m k\u1ec3 lu\u00f4n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi t\u00e1m kho\u00e1 \u0111\u1ec1u thi\u1ec7p li\u1ec7p v\u0103n th\u1ec3 b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf ti\u1ebfp chu\u1ea9n mi\u1ec5n nh\u01b0 l\u1ec7 ; kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf ti\u1ebfp chu\u1ea9n mi\u1ec5n. N\u1ebfu d\u1ee5ng t\u00ecnh thi\u00ean t\u01b0 th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i vi l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00e9p kh\u1ea3o th\u00ed. 1) Kh\u1ea3o h\u1ea1ch tinh t\u01b0\u1eddng : Ph\u00e0m k\u1ef3 thi, h\u1ecdc tr\u00f2 d\u1ef1 thi, c\u00e1c gi\u00e1o hu\u1ea5n s\u1edf t\u1ea1i kh\u1ea3o h\u1ea1ch m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i in ng\u00f3n tay \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 \u0111\u1ec1 t\u00e2u tr\u00ean m\u1eb7t quy\u1ec3n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1ea3 m\u1ea1o. Ph\u00e9p kh\u1ea3o th\u00ec l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 \u0111\u1ea7u b\u00e0i b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng, ai th\u00f4ng v\u0103n l\u00fd th\u00ec ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng ch\u1ecdn l\u1ea5y, r\u1ed3i l\u00e0m s\u1ed5 ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang quy\u1ec3n kh\u1ea3o th\u00ec chuy\u1ec3n giao l\u00ean h\u1ecdc ch\u00ednh th\u01b0\u1ee3ng ty, \u1edf Kinh th\u00ec do T\u1ebf t\u1eedu T\u01b0 nghi\u1ec7p, \u1edf dinh tr\u1ea5n th\u00ec do \u0110\u1ed1c h\u1ecdc, \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ea1ch l\u1ea1i l\u1ea7n n\u1eefa. N\u1ebfu ai v\u0103n l\u00fd kh\u00f4ng th\u00f4ng v\u00e0 b\u1ecf gi\u1ea5y tr\u1eafng vi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 quy\u1ec3n th\u00ec gi\u00e1o hu\u1ea5n ph\u1ea3i chi\u1ebfu lu\u1eadt b\u1ea5t \u1ee9ng x\u00e9t nh\u1eb9 m\u00e0 ngh\u0129 x\u1eed. Ng\u00e0y v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng t\u1ec7 \u1ea5y th\u00ec T\u1ebf t\u1eedu, T\u01b0 nghi\u1ec7p v\u00e0 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc c\u0169ng b\u1ecb chi\u1ebfu lu\u1eadt vi l\u1ec7nh, tu\u1ef3 s\u1ed1 quy\u1ec3n nhi\u1ec1u \u00edt m\u00e0 ngh\u0129 x\u1eed. Ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ch\u1ecbu y\u00ean ph\u1eadn l\u00e0m \u1ed3n \u00e0o, th\u00ec t\u1ebf t\u1eedu, T\u01b0 nghi\u1ec7p, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc v\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1o hu\u1ea5n c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m b\u1ecb gi\u00e1ng ph\u1ea1t theo th\u1ee9 b\u1eadc. H\u1ecdc tr\u00f2 c\u00f3 \u0111i h\u1ecdc xa, ho\u1eb7c \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n, do L\u00fd tr\u01b0\u1edfng x\u00e9t khai \u0111\u1ec3 \u0111i h\u1ea1ch, quan nha kh\u00e1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n ph\u00ea chu\u1ea9n, quan tr\u01b0\u1eddng th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n thu quy\u1ec3n \u1edf c\u1eeda tr\u01b0\u1eddng, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt vi ch\u1ebf x\u00e9t ngh\u0129. 2) Danh s\u00e1ch r\u00f5 r\u00e0ng : V\u00e0o th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 2 tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 thi c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng g\u1eedi danh s\u00e1ch h\u1ecdc tr\u00f2 l\u00ean b\u1ed9 ; b\u1ed9 th\u1ea7n t\u00ednh g\u1ed9p s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 nhi\u1ec1u \u00edt m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean xin l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i quan n\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 t\u1edbi k\u1ef3 kh\u1ecfi ph\u1ea3i ph\u00e1i th\u00eam v\u00e0 kh\u1ecfi xin tri\u1ec3n h\u1ea1n. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m danh s\u00e1ch th\u00ec \u1edf m\u1eb7t k\u00ea r\u00f5 s\u1ed1 t\u1ed5ng c\u1ed9ng c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 tr\u1ea5n n\u00e0o, ph\u1ee7 n\u00e0o, huy\u1ec7n n\u00e0o, r\u1ed3i \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh nh\u1eefng ch\u1eef ph\u1ee7 huy\u1ec7n, chua r\u00f5 hi\u1ec7n d\u1ea1y h\u1ecdc l\u00e0 Gi\u00e1o th\u1ee5 n\u00e0o Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o n\u00e0o \u0111\u1ec3 nghi\u1ec7m xem h\u1ecdc th\u1ea7n ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng d\u1ea1y b\u1ea3o v\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 tin theo nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, c\u00f9ng s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111i thi nhi\u1ec1u hay \u00edt. 3) \u0110\u1eb7t quan l\u1ea1i : Danh hi\u1ec7u quan tr\u01b0\u1eddng th\u00ec quan n\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169, duy quan ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng xin \u0111\u1eb7t 1 Ch\u1ee7 kh\u1ea3o, d\u00f9ng quan Nh\u1ecb ph\u1ea9m, 1 Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o, d\u00f9ng quan Tam ph\u1ea9m, \u0111\u1ec3 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi ; l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam 4 ph\u00e2n kh\u1ea3o, d\u00f9ng quan Ng\u0169 ph\u1ea9m l\u1ee5c ph\u1ea9m, \u0111\u1ec3 theo Ch\u1ee7 kh\u1ea3o m\u00e0 duy\u1ec7t quy\u1ec3n thi, 1 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u, d\u00f9ng quan tam ph\u1ea9m, 1 ph\u00f3 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec7u, d\u00f9ng quan t\u1ee9 ph\u1ea9m, \u0111\u1ec3 chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c thu quy\u1ec3n, phong t\u00ean, so\u1ea1n hi\u1ec7u, gi\u1eef h\u00f2m gi\u1ea5y \u0111\u1ec1 t\u00ean v\u00e0 so nh\u1eadn nguy\u00ean hi\u1ec7u, qu\u00e1n th\u00f4ng quy\u1ec3n v\u0103n c\u00e1c k\u1ef3, nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c x\u00e9t \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y b\u1ecf. L\u1ea1i ph\u00f2ng th\u00ec tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u00e1i l\u1ea5y \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i l\u1ea5y \u1edf Phi\u00ean An, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Thanh v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i l\u1ea5y Thanh Hoa, tr\u01b0\u1eddng Thanh Hoa ph\u00e1i l\u1ea5y \u1edf Ngh\u1ec7 An, tr\u01b0\u1eddng B\u1eafc Th\u00e0nh ph\u00e1i l\u1ea5y \u1edf S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i l\u1ea5y \u1edf S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc Ninh, \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn Th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf s\u00e1u ph\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft ch\u1eef t\u1ed1t v\u00e0 tinh t\u01b0\u1eddng, hai tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 40 ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7 m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 30 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t n\u1eeda theo Ch\u1ee7 kh\u1ea3o, m\u1ed9t n\u1eeda theo \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng. 4) \u0110\u1eb7t s\u1ea3nh v\u00e0 ph\u00f2ng thi : Ph\u00e0m th\u1ec3 ch\u1ebf chung quanh ngo\u00e0i tr\u01b0\u1eddng th\u00ec t\u00ednh l\u00e0m cho r\u1ed9ng r\u00e3i. D\u01b0\u1edbi ph\u00f2ng quan Ch\u00e1nh Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o \u0111\u1eb7t th\u00eam ph\u00f2ng quan ph\u00e2n kh\u1ea3o, m\u1ed7i n\u01a1i 2 ph\u00f2ng. Ph\u00eda sau Th\u00ed vi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t nh\u00e0 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u, b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u1eb7t ph\u00f2ng Ch\u00e1nh \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec7u, b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1eb7t ph\u00f2ng Ph\u00f3 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec7u. Sau c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y \u0111\u1eb7t ch\u1ed7 \u1edf cho c\u00e1c lo\u1ea1i ph\u00f2ng. Chung quanh r\u00e0o ph\u00ean k\u00edn ; \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u1eeda, kho\u00e1 v\u00e0 ch\u00eca do bi\u1ec1n binh \u1ee9ng tr\u1ef1c \u1edf Th\u00ed vi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng canh gi\u1eef. 5) Y\u1ebft bi\u1ec3n c\u1eeda : Tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t 6 ng\u00e0y th\u00ec quan tr\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, c\u1ee9 s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111i thi, s\u1ee9c cho l\u1ea1i ph\u00f2ng theo t\u1eebng t\u00ean vi\u1ebft ra t\u1eebng m\u1ea3nh gi\u1ea5y, chia l\u1eabn l\u1ed9n kh\u00f4ng k\u1ec3 ph\u1ee7 huy\u1ec7n n\u00e0o, theo s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 m\u1ed7i n\u01a1i m\u00e0 d\u00e1n t\u00ean v\u00e0o bi\u1ec3n. S\u00e1ng s\u1edbm tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111em y\u1ebft th\u1ecb \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 cho h\u1ecdc tr\u00f2 ghi nh\u1eadn ; s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 nhi\u1ec1u th\u00ec m\u1ea3nh gi\u1ea5y kh\u00e1c, chia l\u1eabn l\u1ed9n m\u00e0 y\u1ebft l\u00ean bi\u1ec3n. C\u00e1c k\u1ef3 kh\u00e1c \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 th\u1ebf. m\u1ed7i k\u1ef3 ni\u00eam y\u1ebft \u0111\u1ea7u b\u00e0i th\u00ec l\u1ea5y gi\u1edd m\u00e3o gi\u1edd th\u00ecn l\u00e0m h\u1ea1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eadm tr\u1ec5. Ng\u00e0y v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng, c\u00f3 ai b\u1ecf quy\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn hay \u0111\u1ec3 quy\u1ec3n tr\u1eafng, vi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec k\u1ef3 sau kh\u00f4ng y\u1ebft t\u00ean n\u1eefa. 6) H\u1ee3p c\u1ed9ng s\u1ed1 quy\u1ec3n : V\u0103n th\u1ec3 b\u1ed1n k\u1ef3 th\u00ec theo nh\u01b0 c\u0169. V\u00e0o tr\u01b0\u1eddng thi c\u1ee9 c\u00e1ch 3 ng\u00e0y l\u1ea1i m\u1ed9t k\u1ef3. M\u1ed7i k\u1ef3 ch\u1ea5m xong, t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ed1 quy\u1ec3n \u0111\u1ed7 hay h\u1ecfng \u0111\u1ec1u giao cho \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec7u thu nh\u1eadn, theo t\u1eebng k\u1ef3 \u0111em gi\u1ea5y vi\u1ebft t\u00ean so v\u1edbi s\u1ed5 bi\u00ean, r\u1ed3i x\u00e9t t\u00ean n\u00e0o li\u1ec7t \u1edf hi\u1ec7u n\u00e0o, \u0111\u1ec1u chua r\u00f5 \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u00ean trong s\u1ed5. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u1ec7 t\u1ee9 \u0111em c\u1ea3 b\u1ed1n quy\u1ec3n c\u1ee7a t\u1eebng t\u00ean ki\u1ec3m so\u00e1t l\u1ea1i cho k\u1ef9. Th\u00ed d\u1ee5 t\u00ean m\u1ed7, k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t l\u00e0 hi\u1ec7u ki\u1ec1n nh\u1ea5t, k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb l\u1ea1i l\u00e0 hi\u1ec7u kh\u00f4n tam, k\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam l\u1ea1i l\u00e0 hi\u1ec7u kh\u1ea3m th\u1ea5t, k\u1ef3 \u0111\u1ec7 t\u1ee9 l\u1ea1i l\u00e0 hi\u1ec7u c\u1ea5n l\u1ee5c, ph\u1ea3i bi\u1ebft b\u1ed1n hi\u1ec7u \u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean, h\u1ee3p c\u1ed9ng b\u1ed1n quy\u1ec3n l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t, \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn Th\u00ed vi\u1ec7n, Ch\u1ee7 kh\u1ea3o ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng l\u1ea5y hay b\u1ecf, s\u1ed5 \u0111\u1ed7 h\u1ecfng bao nhi\u00eau ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i \u0111\u01b0a sang \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u ; \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec7u c\u1ee9 nh\u1eefng quy\u1ec3n \u0111\u1ed7 d\u00e1n l\u1ea1i gi\u1ea5y vi\u1ebft t\u00ean \u0111\u01b0a giao l\u1ea1i ; quy\u1ec3n h\u1ecfng th\u00ec c\u0169ng gi\u00e1n gi\u1ea5y vi\u1ebft t\u00ean \u0111\u1ec3 thu gi\u1eef. 7) C\u00e2n nh\u1eafc th\u1ee9 b\u1eadc : Ph\u00e9p c\u00e2n nh\u1eafc quy\u1ec3n v\u0103n \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t c\u1eed nh\u00e2n t\u00fa t\u00e0i, nh\u01b0 4 quy\u1ec3n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u l\u00e0 t\u1ed9t b\u1eadc, v\u0103n tr\u01b0\u1eddng \u1ed1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 d\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf, n\u00ean l\u1ea5y 3 \u01b0u 1 b\u00ecnh l\u00e0m b\u1eadc tr\u00ean, 3 \u01b0u 1 th\u1ee9, ho\u1eb7c 2 \u01b0u 2 b\u00ecnh l\u00e0m b\u1eadc th\u1ee9, 2 \u01b0u 1 b\u00ecnh 1 th\u1ee9, ho\u1eb7c 2 \u01b0u 2 th\u1ee9, ho\u1eb7c 1 \u01b0u 3 b\u00ecnh, ho\u1eb7c 3 \u01b0u 1 li\u1ec7t, l\u1ea1i l\u00e0 b\u1eadc th\u1ee9 n\u1eefa, ho\u1eb7c 1 \u01b0u 2 b\u00ecnh 1 th\u1ee9, ho\u1eb7c 4 quy\u1ec3n \u0111\u1ec1u b\u00ecnh, ho\u1eb7c 1 \u01b0u 3 th\u1ee9, ho\u1eb7c 3 b\u00ecnh 1 th\u1ee9, ho\u1eb7c 2 b\u00ecnh 2 th\u1ee9, ho\u1eb7c 1 b\u00ecnh 3 th\u1ee9 l\u1ea1i l\u00e0 b\u1eadc th\u1ee9 n\u1eefa ; ngo\u00e0i ra c\u1ee9 theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 suy. T\u1ef1 trung \u01b0u b\u00ecnh th\u1ee9 \u1edf k\u1ef3 \u0111\u1ec7 t\u1ee9 th\u00ec coi tr\u1ecdng h\u01a1n k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb v\u00e0 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t, t\u00ednh su\u1ea5t 4 k\u1ef3 m\u00e0 \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 b\u1eadc. 8) Ch\u00ednh danh s\u1eafc : Ph\u00e0m h\u1ecdc tr\u00f2 thi \u0111\u1ed7, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u1eed nh\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 sinh \u0111\u1ed3 th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u00fa t\u00e0i, y l\u1ec7 \u0111em l\u00e0m h\u1ea1ng ngo\u1ea1i ti\u00eau sai ; ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 \u0111\u1ed7 nh\u1ea5t tr\u01b0\u1eddng nh\u1ecb tr\u01b0\u1eddng th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169 chu\u1ea9n mi\u1ec5n 2 n\u0103m 3 n\u0103m. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111\u1ed7 t\u00fa t\u00e0i khoa tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn khoa thi \u0111i thi m\u00e0 h\u1ecfng c\u0169ng v\u1eabn l\u00e0 t\u00fa t\u00e0i nh\u01b0 c\u0169. Nh\u01b0 c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i do h\u1ecdc quan nh\u1eadn ch\u1ee9c, n\u1ebfu t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1ecf kh\u00f4ng v\u00e0o thi th\u00ec t\u01b0\u1edbc b\u1ecf t\u00fa t\u00e0i \u1edf s\u1ed5 c\u0169. 9) Nghi\u00eam ph\u00f2ng gi\u1eef : Ng\u00e0y h\u1ecdc quan kh\u1ea3o h\u1ea1ch ph\u1ea3i c\u00f3 binh l\u00ednh canh gi\u1eef, T\u1ebf t\u1eedu T\u01b0 nghi\u1ec7p kh\u1ea3o h\u1ea1ch thi do quan b\u1ed9 L\u1ec5 chuy\u1ec3n t\u01b0 sang b\u1ed9 Binh m\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng c\u1eaft, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Gi\u00e1o th\u1ee5 Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, th\u00ec do tr\u1ea5n ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i l\u01b0\u1ee3ng c\u1eaft, \u0111\u1ec1u canh gi\u1eef c\u1ea9n th\u1eadn k\u00edn \u0111\u00e1o \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gian l\u1eadn. Ng\u00e0y quan tr\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng th\u00ec c\u00e1c T\u1ebf t\u1eedu T\u01b0 nghi\u1ec7p \u0110\u1ed1c h\u1ecdc \u0111\u1ec7 quy\u1ec3n thi s\u1ed5 thi t\u1edbi tr\u01b0\u1eddng giao nh\u1eadn ; quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1edbi tr\u01b0\u1eddng ki\u1ec3m so\u00e1t m\u1ecdi vi\u1ec7c cung \u1ee9ng cho \u0111\u00fang r\u1ed3i \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i tr\u1ef1c ch\u1edd \u1edf c\u00f4ng qu\u00e1n, c\u00f2n T\u1ebf t\u1eedu T\u01b0 nghi\u1ec7p \u0110\u1ed1c h\u1ecdc v\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111\u1ec1u v\u1ec1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u0169. 10) C\u1ea5m y\u00eau s\u00e1ch : C\u00e1c T\u1ebf t\u1eedu T\u01b0 nghi\u1ec7p \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Gi\u00e1o th\u1ee5 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o thu nh\u1eadn quy\u1ec3n kh\u1ea3o, quy\u1ec3n th\u00ed m\u00e0 y\u00eau s\u00e1ch h\u1ecdc tr\u00f2, l\u1ea1i d\u1ecbch \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nh\u1eadn \u0111\u1ec7 quy\u1ec3n kh\u1ea3o quy\u1ec3n th\u00ed m\u00e0 y\u00eau s\u00e1ch h\u1ecdc quan, vi\u1ec7c ph\u00e1t \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu s\u1ed1 tang nhi\u1ec1u \u00edt m\u00e0 theo lu\u1eadt x\u1eed t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 ph\u00e9p n\u00eau th\u01b0\u1edfng th\u00ec xin \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c thi c\u1eed xong, do b\u1ed9 L\u1ec5 x\u00e9t nghi\u1ec7m s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed7 nhi\u1ec1u hay \u00edt, nh\u01b0 100 ng\u01b0\u1eddi \u0111i thi m\u00e0 n\u01a1i n\u00e0y \u0111\u1ed7 8, 9 ng\u01b0\u1eddi, n\u01a1i kia ch\u1ec9 1, 2 ng\u01b0\u1eddi, ho\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o, th\u00ec l\u1ea5y \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t h\u1ecdc quan hay d\u1edf, l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, giao cho b\u1ed9 L\u1ea1i ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ec3 th\u0103ng gi\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n, chu\u1ea9n cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh t\u1eeb n\u0103m B\u00ednh tu\u1ea5t Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7 (1826).<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, B\u00ecnh Thu\u1eadn gi\u00e1 g\u1ea1o cao, sai ph\u00e1t th\u00f3c kho ra b\u00e1n v\u00e0 cho vay, v\u00e0 ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc th\u00f3c v\u1ed1n c\u00f4ng cho c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed9. (Qu\u1ea3ng Nam b\u00e1n ra 25.000 h\u1ed9c th\u00f3c, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh b\u00e1n ra 20.000 h\u1ed9c, gi\u1ea3m gi\u00e1 m\u1ed7i h\u1ed9c b\u00e1n 1 quan ti\u1ec1n ; B\u00ecnh Thu\u1eadn cho vay 5.000 h\u1ed9c th\u00f3c, t\u1eeb sang n\u0103m tr\u1edf \u0111i chia l\u00e0m 3 n\u0103m m\u00e0 tr\u1ea3 k\u00e8m v\u1edbi thu\u1ebf. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t mua 100.000 c\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, 200.000 c\u00e2n \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc th\u00f3c v\u1ed1n c\u00f4ng, b\u00ecnh gi\u00e1 th\u00f3c m\u1ed7i h\u1ed9c l\u00e0 1 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb sau ph\u00e0m l\u00ednh gi\u1ea3n c\u00f3 ai si\u00eang n\u0103ng gi\u1ecfi giang m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c trao ch\u1ee9c th\u00ec mi\u1ec5n cho d\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ea5p ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, sau khi c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec x\u00e9t s\u1ed5 m\u00e0 b\u1eaft \u0111i\u1ec1n. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn \u00e1c man \u1edf ngu\u1ed3n Tr\u00e0 V\u00e2n, tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u1ea5p h\u1ed9i l\u01b0\u01a1ng gi\u1ebft h\u1ea1i nh\u00e2n d\u00e2n. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Nguy\u00ean th\u1ee7 l\u00e0 Phan V\u0103n B\u00e0i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ki\u1ec3u h\u1ed9c thu t\u00f4 v\u00e0 l\u1ec7 l\u00e1 d\u1eeba ph\u1ee5 thu c\u00f9ng th\u00f3c d\u00e2ng ngo\u00e0i cho th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. Th\u00e0nh h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc h\u1ed9c thu th\u00f3c t\u00f4 v\u00e0 th\u00f3c s\u01b0u c\u00f3 c\u00e1i 75 th\u0103ng, c\u00f3 c\u00e1i 47 th\u0103ng 1 c\u00e1p, c\u00f3 c\u00e1i 33 th\u0103ng 4 c\u00e1p. (H\u1ec5 thu th\u00f3c t\u00f4 ru\u1ed9ng th\u00ec d\u00f9ng h\u1ed9c 75 th\u0103ng, thu th\u00f3c thu\u1ebf ru\u1ed9ng n\u00fai v\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea7m th\u00ec d\u00f9ng h\u1ed9c 47 th\u0103ng 1 c\u00e1p). L\u00e1 d\u1eeba v\u00e0 th\u00f3c d\u00e2ng ngo\u00e0i th\u00ec theo h\u1ed9c l\u1edbn nh\u1ecf, m\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng thu nhi\u1ec1u \u00edt kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Th\u00e0nh th\u1ea7n b\u00e0n xin t\u1eeb nay ph\u00e0m vi\u1ec7c tr\u01b0ng thu h\u1ebft th\u1ea3y theo h\u1ed9c nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p l\u00e0 26 th\u0103ng l\u00e0m m\u1ee9c, h\u1ed9c c\u0169 \u0111\u1ec1u hu\u1ef7 \u0111i. L\u00e1 d\u1eeba th\u00ec \u0111\u1ecbnh c\u1ee9 1 h\u1ed9c th\u00f3c ph\u1ea3i ph\u1ee5 thu 4 t\u1ea5m, cho t\u00ednh n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n (L\u00e1 d\u1eeba 100 t\u1ea5m, cho n\u1ed9p thay ti\u1ec1n 1 quan 3 ti\u1ec1n). Th\u00f3c d\u00e2ng ngo\u00e0i th\u00ec \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t th\u0103ng th\u00f3c ph\u1ee5 thu 3 th\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y theo. L\u1ea1i th\u1ea5y kho th\u00f3c c\u1ee7a th\u00e0nh ch\u1ee9a ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y, s\u1eafc cho th\u00e0nh h\u1ea1t t\u1eeb sang n\u0103m ti\u1ec1n l\u1ec7 \u0111i\u1ec1n m\u1eabu th\u1eadp v\u1eadt, v\u00e0 ti\u1ec1n n\u1ed9p thay l\u00e1 d\u1eeba \u0111\u1ec1u cho n\u1ed9p b\u1eb1ng th\u00f3c. (C\u1ee9 8 ti\u1ec1n chi\u1ebft n\u1ed9p 1 h\u1ed9c th\u00f3c).<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5m th\u1ee5 cho d\u00f2ng d\u00f5i c\u00f4ng th\u1ea7n qu\u1ed1c s\u01a1 Ti\u1ebft ch\u1ebf Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Tr\u01b0\u1eddng, d\u00f2ng d\u00f5i Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n H\u1eefu K\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Vi\u1ec7t, l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng tr\u00f4ng nom vi\u1ec7c th\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 b\u00e0n l\u1ea1i t\u00e2u l\u1ea1i v\u1ec1 thu th\u1ea9m.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn h\u00ecnh ng\u1ee5c, sai b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t r\u00f5 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 n\u01b0\u1edbc Thanh v\u00e0 tham x\u00e9t ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ph\u00e9p \u0111\u1eddi x\u01b0a, \u0111\u1ecbnh ra ph\u00e9p ba l\u1ea7n ph\u01b0\u1edbc. B\u1ed9 th\u1ea7n li\u1ec7t t\u1eebng \u0111i\u1ec1u t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u00ecnh ng\u1ee5c l\u00e0 m\u1ec7nh l\u1edbn c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1. Ngu \u0111i\u1ec3n n\u00f3i k\u00ednh c\u1ea9n th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Chu th\u01b0 n\u00f3i c\u1ea9n th\u1eadn vi\u1ec7c h\u00ecnh, th\u1ef1c l\u00e0 coi tr\u1ecdng m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng x\u00e9t c\u1ea9n th\u1eadn. \u0110\u1eddi x\u01b0a m\u1ed7i khi c\u00f3 t\u1eed h\u00ecnh ph\u1ea3i ba l\u1ea7n t\u00e2u l\u1ea1i m\u1edbi h\u00e0nh h\u00ecnh, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ea5y l\u00f2ng kh\u00f4ng n\u1ee1 m\u00e0 l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb kh\u00f4ng n\u1ee1, c\u1ed1t l\u00e0 gi\u1ebft \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ph\u1ea3i gi\u1ebft, d\u00f9ng h\u00ecnh \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c h\u00ecnh m\u00e0 th\u00f4i. Tr\u1eabm s\u1edbm tr\u01b0a lo l\u1eafng, ch\u1ec9 ngh\u0129 sao cho tr\u0103m h\u1ecd cho \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n, r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n ngu ch\u01b0a bi\u1ebft t\u1ef1 qu\u00fd th\u00e2n m\u00ecnh m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea1m ph\u00e9p. L\u1ea1i s\u1ee3 c\u00e1c nha m\u00f4n x\u1eed h\u00ecnh x\u00e9t \u0111o\u00e1n ch\u01b0a \u0111\u00fang h\u1ebft, cho n\u00ean c\u00e1c gi\u1ea5y t\u1edd v\u1ec1 h\u00ecnh \u00e1n trong ngo\u00e0i d\u00e2ng l\u00ean, kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng l\u1eb7ng l\u1ebd suy x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e0ng, n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00fat \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1ng ng\u1edd th\u00ec kh\u00f4ng n\u1ee1 l\u00e0m t\u1ed9i ngay, nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc ngh\u0129 x\u1eed tr\u1ea3m gi\u1ea3o ngay th\u00ec th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i m\u00e0 ho\u00e3n quy\u1ebft \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i x\u00e9t l\u1ea1i. T\u1edbi k\u1ef3 thu th\u1ea9m b\u1ed9 H\u00ecnh d\u00e2ng s\u00e1ch h\u00ecnh th\u00ec giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i. T\u1edbi khi d\u00e2ng tr\u00ecnh tr\u1eabm l\u1ea1i m\u1edf xem hai ba l\u1ea7n \u0111\u1ec3 t\u00ecm k\u1ef9 nh\u1eefng l\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 cho s\u1ed1ng. Gi\u00e1n ho\u1eb7c t\u1ed9i tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u1ec7t mu\u00f4n ph\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c, tr\u1eabm c\u0169ng ph\u1ea3i x\u00e9t \u0111i x\u00e9t l\u1ea1i k\u1ef9 c\u00e0ng n\u0103m s\u00e1u l\u01b0\u1ee3t. \u0110\u1ebfn khi b\u1eaft h\u00e0nh h\u00ecnh c\u00f2n ph\u1ea3i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n b\u1ea1c m\u00e3i, sao cho kh\u00f4ng c\u00f2n ng\u1edd ch\u00fat n\u00e0o m\u1edbi cho b\u1eaft. L\u00e0 b\u1edfi do b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 n\u00ean \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng x\u00f3t th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft, ch\u1ee9 c\u00f3 ph\u1ea3i ch\u1ec9 ba l\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i th\u00f4i \u0111\u00e2u ! G\u1ea7n \u0111\u00e2y thu th\u1ea9m, tr\u1eabm m\u1edbi m\u1ed9t l\u1ea7n cho b\u1eaft b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u00e3 tu\u00e2n h\u00e0nh ngay, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e2u l\u1ea1i n\u1eefa, s\u1ee3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea3n \u00fd c\u1ea9n th\u1eadn v\u1ec1 \u00e1n th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t v\u1ec1 h\u00ecnh. V\u1eady t\u1eeb nay ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i ch\u1ebft th\u00ec c\u1ee9 h\u1eb1ng n\u0103m t\u1edbi k\u1ef3 thu th\u1ea9m c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft x\u00e9t l\u1ee5c l\u00e0m danh s\u00e1ch \u0111\u1ec1 l\u00ean, h\u1ea1n trong th\u00e1ng 6 th\u00ec \u0111\u1ebfn b\u1ed9, b\u1ed9 th\u1ea7n x\u00e9t h\u1ecfi, h\u1ea1n trong th\u00e1ng 8 t\u00e2u s\u00e1ch l\u00ean, giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, h\u1ea1n trong th\u00e1ng 9 l\u00e0m b\u1ea3n d\u00e2ng tr\u00ecnh, \u0111\u1ee3i tr\u1eabm x\u00e9t \u0111\u1ecbnh. N\u1ebfu c\u00f3 l\u1ec7nh b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng d\u1ea5u \u201cNg\u1ef1 ti\u1ec1n chi b\u1ea3o\u201d v\u00e0o b\u1ea3n d\u1ee5 v\u00e0 trong b\u1ea3n b\u1eaft \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a sang b\u1ed9 ; b\u1ed9 th\u1ea7n l\u1ea1i c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m b\u1eaft \u0111\u1ebfn m\u00e0 l\u00e0m b\u1ea3n kh\u00e1c t\u00e2u l\u1ea1i, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 m\u1edbi thi h\u00e0nh. C\u00f2n nh\u1eefng \u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n x\u1eed t\u1eeb \u0111\u1ea7u m\u00f9a thu v\u1ec1 sau th\u00ec x\u1ebfp v\u00e0o s\u00e1ch th\u1ea9m sang n\u0103m. Ghi l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i s\u1eafc cho b\u1ed9 H\u00ecnh sao l\u1ee5c l\u1eddi ch\u1ec9 \u0111\u01b0a \u0111i c\u00e1c nha b\u1ed9 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng th\u00eam b\u1edbt.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh v\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e2m ph\u00e1i so\u1ea1n s\u00e1ch t\u00f4n ph\u1ea3 tr\u00edch ra nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3 m\u1ea1o th\u1ebf th\u1ee9 trong c\u00e1c h\u1ec7 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c h\u1ec7 t\u00f4n th\u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 chi ph\u00e1i nh\u00e0 vua, b\u1ecdn h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd ph\u01b0\u1edbc \u1ea5m, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc h\u01b0\u1edfng vui, \u0111\u00e1ng n\u00ean t\u1ef1 tr\u1ecdng. Th\u1ebf m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 k\u1ebb d\u1ee5ng t\u00ecnh tham \u00f4 \u0111\u1ec3 cho k\u1ebb gi\u1ea3 m\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eabn v\u00e0o s\u1ed5 t\u00f4n th\u1ea5t, th\u1ebf l\u00e0 ngang v\u1edbi d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u00f3 t\u1ed9i v\u1edbi m\u00ecnh tr\u1eabm, th\u1ef1c c\u00f3 t\u1ed9i n\u1eb7ng v\u1edbi vong linh c\u00e1c th\u00e1nh \u1edf tr\u00ean tr\u1eddi n\u1eefa\u201d. B\u00e8n sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 c\u1ee9u x\u00e9t, x\u00e9t ra \u0111\u01b0\u1ee3c 32 ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf th\u1ee9 l\u1ed9n s\u00f2ng, gia tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ph\u1ea1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi xa, n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9c, ng\u01b0\u1eddi b\u1eadc d\u01b0\u1edbi \u00edt tu\u1ed5i th\u00ec \u0111\u00e1nh 80 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 l\u00e0m d\u00e2n. C\u00e1c tr\u01b0\u1edfng h\u1ec7 k\u1ebft nh\u1eadn kh\u00f4ng \u0111\u00fang \u0111\u00e1ng t\u1ed9i \u0111\u1ed3 th\u00ec theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 n\u01b0\u1edbc Thanh x\u1eed k\u1ef3 nh\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i, \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ed9i \u0111\u00f3ng g\u00f4ng giam c\u1ea5m \u1edf nh\u00e0 kh\u00f4ng, h\u1ebft h\u1ea1n th\u00ec tha (t\u1ed9i \u0111\u1ed3 m\u1ed9t n\u0103m \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 20 ng\u00e0y, l\u1ea5y 2 ng\u00e0y ngang 1 ng\u00e0y, \u0111\u00e1ng t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng th\u00ec cho ph\u1ea1t). Ch\u01b0\u1edfng l\u0129nh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Th\u1eeba Thi\u00ean t\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ea1o t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 t\u00f4n th\u1ea5t, nh\u1edd B\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i T\u00f4n Th\u1ea5t Trung v\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng T\u00f4n Th\u1ea5t Tr\u00ed \u0111em \u0111\u1ebfn ra m\u1eaft T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh n\u00f3i r\u1eb1ng ti\u00ean t\u1ed5 c\u00f3 gi\u1eef \u0111\u1ec1n li\u1ec7t th\u00e1nh \u1edf hai x\u00e3 \u0110\u1ea1i L\u1ed9c v\u00e0 K\u1ebf M\u00f4n, c\u00f3 \u0111\u1ee7 c\u1ea3 ph\u1ea3 c\u0169 v\u00e0 b\u1eb1ng son, sau nh\u00e2n lo\u1ea1n l\u1ea1c \u0111\u1ec1n th\u1edd b\u1ecf n\u00e1t, ph\u1ea3 v\u00e0 b\u1eb1ng c\u0169ng m\u1ea5t, duy b\u00e0i v\u1ecb li\u1ec7t th\u00e1nh h\u00e3y c\u00f2n. B\u00ednh sai Trung t\u1ea1m \u0111\u00f3n v\u1ec1 th\u1edd \u1edf nh\u00e0, kh\u00f4ng t\u00e2u ngay. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u00f9ng T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 x\u00e9t b\u00e0n. Cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u00ean \u0110\u1ea1o v\u00ec m\u1ea1o nh\u1eadn c\u00e0n b\u1ecb t\u1ed9i l\u01b0u, Trung th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt ch\u1ee9a ri\u00eang t\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c ; B\u00ednh v\u00e0 Tr\u00ed \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i s\u01a1n ph\u1ea7n c\u00e1c Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa v\u1ec1 tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc. Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c, cho ph\u00e1t ti\u1ec1n g\u1ea1o h\u1eadu c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u1ee7 s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Huy\u1ebfn l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy t\u1eb7ng \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Ho\u00e0ng Vi\u1ebft To\u1ea3n l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng dinh, h\u00e0m Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m. Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn To\u1ea3n c\u00f3 c\u00f4ng bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t truy t\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, t\u1ebf \u0111\u00f4ng h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nh\u00e2n kh\u00f4ng kho\u1ebb, sai ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed t\u1ebf thay \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu ng\u1ecd, mi\u1ec5n ch\u1ea7u, b\u1ea7y t\u00f4i d\u00e2ng t\u1edd th\u1ec9nh an. Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cNay tr\u1eabm \u0111\u00e3 th\u1ea5y t\u00e1m ch\u00edn ph\u1ea7n kho\u1ebb m\u1ea1nh, ch\u1ec9 hi\u1ec1m d\u01b0\u01a1ng k\u00e9m s\u1ee3 l\u1ea1nh, kh\u00ed h\u01b0 d\u1ec5 c\u1ea3m th\u00f4i. V\u1ea3 l\u1ea1i m\u1ed9t tu\u1ea7n nay ch\u1ec9 th\u1ea5y c\u00f3 \u0111\u00e0n b\u00e0 v\u00e0 ho\u1ea1n quan, khi\u1ebfn trong l\u00f2ng l\u1ea1i c\u00e0ng bu\u1ed3n b\u1ef1c kh\u00f3 ch\u1ecbu. Ng\u00e0y m\u1ed3ng 7 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 tri\u1ec7u c\u00e1c khanh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng c\u00e1c khanh v\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u1ea7n tr\u00ed tr\u1eabm th\u01b0 th\u00e1i m\u1ed9t ch\u00fat\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh th\u00e2n, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Quang Minh, cho tri\u1ec7u c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0o h\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p t\u00fd, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 l\u1ea1y m\u1eebng. Vua ban kim ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Hoa \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u1edbn.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c ph\u1ee7 \u0111\u1ed3ng tri \u1edf ba ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u, H\u00e0 Hoa v\u00e0 \u0110\u1ee9c Th\u1ecd tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong kinh k\u1ef3 m\u01b0a to, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u00ean cao, nhi\u1ec1u nh\u00e0 d\u00e2n b\u1ecb ng\u1eadp. Sai Kinh do\u00e3n \u0111em c\u1ea5p cho v\u00e0 \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c huy\u1ec7n kinh, n\u1ebfu c\u00f3 d\u00e2n ngh\u00e8o kh\u00f4ng k\u00eau \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 l\u00faa ru\u1ed9ng ng\u1eadp m\u1ea5t, nh\u00e0 c\u1eeda h\u01b0 h\u1ecfng th\u00ec tu\u1ef3 nghi m\u00e0 ch\u1ea9n tu\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i t\u00fac tr\u1ef1c v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u0129 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n th\u1ecbnh, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5nV\u0103n L\u1ee3i, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n v\u00e0o ra m\u1eaft. Sai b\u1ed9 Binh ghi t\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 Tr\u1ea5n th\u1ee7. R\u1ed3i Xu\u00e2n ch\u1ebft ; cho 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7 \u0111\u1ec1u c\u1eed nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng \u0111\u1eddi L\u00ea thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh ai c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1o ch\u1ee9c th\u00ec \u0111em t\u00ean t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t gi\u00e1o ch\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ec3 r\u00e8n luy\u1ec7n nh\u00e2n t\u00e0i, d\u00e0nh l\u00e0m c\u1ee7a d\u00f9ng cho n\u01b0\u1edbc. Ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee9c \u1ea5y l\u00e0 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c m\u00f4 ph\u1ea1m, n\u00ean tr\u1eabm ngh\u0129 r\u1eb1ng c\u00e1c h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng \u0111\u1eddi L\u00ea h\u00e3y c\u00f2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 b\u1eadc v\u0103n h\u1ecdc l\u00e3o th\u00e0nh, gi\u1ea3ng d\u1ea1y c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng t\u01b0, l\u1ea1i l\u00e0 nghi\u1ec7p s\u1eb5n. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Ngh\u1ec7 An ch\u1ec9 t\u00ean t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 k\u00e9n d\u00f9ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ng\u1ea1ch ty vi\u00ean \u1edf b\u1ed9 Binh (Nguy\u00ean l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh Lang trung, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 m\u1ed7i ch\u1ee9c 4 ng\u01b0\u1eddi, nay th\u00eam m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i c\u1ea5p ti\u1ec1n th\u1edd \u1edf \u0111\u1ec1n Tuy\u00ean v\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c v\u01b0\u01a1ng(1(1) Tuy\u00ean v\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c v\u01b0\u01a1ng : Tuy\u00ean v\u01b0\u01a1ng hu\u00fd H\u1ea1o l\u00e0 con th\u1ee9 9 c\u1ee7a Th\u1ebf t\u00f4ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, M\u1ee5c v\u01b0\u01a1ng hu\u00fd D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Tuy\u00ean v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1n \u1edf x\u00e3 Long H\u1ed3 huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Thu\u1ef7.) v\u00e0 \u0111\u1ec1n Tri\u1ec3n Th\u00e2n (() \u0110\u1ec1n Tri\u1ec3n Th\u00e2n : th\u1edd Th\u00e0nh c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 An T\u00e2y c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Huy, v\u1edbi c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ho\u00e0ng n\u1eef c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1n \u1edf x\u00e3 V\u00e2n D\u01b0\u01a1ng huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Thu\u1ef7.) . Hai \u0111\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p ru\u1ed9ng quan (\u0111\u1ec1n hai v\u01b0\u01a1ng 200 m\u1eabu, \u0111\u1ec1n Tri\u1ec3n Th\u00e2n 500 m\u1eabu), h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y ti\u1ec1n th\u00f3c l\u0129nh canh \u0111\u1ec3 th\u1edd c\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u00e1 ru\u1ed9ng c\u00f3 n\u0103m cao n\u0103m h\u1ea1, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ru\u1ed9ng m\u01b0u l\u1ee3i ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn tranh gi\u00e0nh nhau th\u00ec nghi l\u1ec5 t\u1ebf h\u01b0\u1edfng s\u1ebd theo \u0111\u1ea5y m\u00e0 khi h\u1eadu khi b\u1ea1c, \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u00fd th\u1edd ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o ; n\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u00e0n lu\u1eadn t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai b\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, xin \u0111em ru\u1ed9ng \u1ea5y tr\u1ea3 v\u1ec1 cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i c\u00e0y c\u1ea5y n\u1ed9p t\u00f4, h\u1eb1ng n\u0103m t\u00ednh s\u1ed1 l\u1ec5 bao nhi\u00eau th\u00ec chi c\u1ea5p c\u00f4ng v\u1eadt c\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho l\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i l\u00e2u d\u00e0i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ec7. Vua nghe theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam v\u1ec1 dinh \u01b0u. Cho Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 H\u1ed3 Ti\u1ebfn Hi\u1ec7u v\u1ec1 Kinh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 ch\u1ec9 cho K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean An l\u00e0 Tr\u1ecbnh Xu\u00e2n Tr\u1ea1m l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Ph\u00fa Y\u00ean, l\u1ea5y Ti\u1ebfn Hi\u1ec7u chuy\u1ec3n b\u1ed5 sang Phi\u00ean An. T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cTi\u1ebfn Hi\u1ec7u xu\u1ea5t th\u00e2n \u1edf h\u00e0ng ng\u0169, th\u1ef1c th\u00e0 ch\u1eadm ch\u1ea1p, khi tr\u01b0\u1edbc theo vi\u1ec7c binh \u0111\u00e3 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e2u, l\u1ea1i d\u00e2n th\u00e0nh \u1ea5y \u0111\u1ec1u bi\u1ebft, nay \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u00e2y h\u1eb3n kh\u00f3 thi\u1ebfp ph\u1ee5c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. Xu\u00e2n Tr\u1ea1m l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Phi\u00ean An, th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam si\u00eang n\u0103ng, kh\u00f4ng ai ch\u00ea bai, xin cho l\u01b0u l\u1ea1i\u201d. B\u00e8n sai Xu\u00e2n Tr\u1ea1m v\u1eabn cung ch\u1ee9c c\u0169 m\u00e0 g\u1ecdi Ti\u1ebfn Hi\u1ec7u v\u1ec1 Kinh, r\u1ed3i cho nguy\u00ean h\u00e0m v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00fa l\u00e0m Tham hi\u1ec7p S\u01a1n T\u00e2y, Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An, th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh l\u00e0 H\u1ee9a \u0110\u1ee9c \u0110\u1ec7 l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. B\u1ed5 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 Hi\u1ec7p l\u00fd tr\u1ea5n v\u1ee5 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngh\u1ec7 An c\u00f3 n\u1ea1n tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Tr\u1ea5n th\u1ee7 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh v\u00e0 Tham hi\u1ec7p l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn \u0111\u1ec1u m\u1edbi b\u1ed5 m\u00e0 ch\u01b0a t\u1edbi ch\u1ed7. Vua nghe Nhu\u1eadn bi\u1ebft vi\u1ec7c binh, g\u1ecdi v\u00e0o ra m\u1eaft v\u00e0 d\u1ee5 v\u1ec1 m\u01b0u c\u01a1 d\u1eb9p tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Nhu\u1eadn v\u00e0 Minh \u0111\u1ec1u d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1i t\u1ec7 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u00e2u \u0111\u1eddi \u1edf Ngh\u1ec7 An c\u00f3 n\u0103m thuy\u1ebft l\u00e0 : 1). D\u00e2n t\u1ee5c \u0111\u1ea5t c\u1ed5 Hoan d\u1eef t\u1ee3n, th\u1ebf n\u00fai r\u1ed9ng r\u00e3i, nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng v\u1eeba \u00fd g\u1ecdi nhau t\u1ee5 h\u1ecdp r\u1ea5t d\u1ec5 ; 2) \u0110i\u1ec3n l\u1ec7 khoan h\u1ed3ng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb \u0111\u1ea7u s\u1ecf k\u1ebb b\u1ecb hi\u1ebfp n\u00ean k\u1ebb quen \u00e1c ch\u01b0a gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft ; 3) Ng\u1ee5c l\u1ea1i th\u00ec nh\u1eb1m l\u1ee3i \u1edf ng\u01b0\u1eddi can li\u00ean, n\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb vu c\u00e1o s\u1ee3 m\u00e0 ch\u1ea1y tr\u1ed1n ; 4) L\u00ednh \u0111i b\u1eaft b\u1ea5t l\u1ef1c, d\u00e2n kh\u00f4ng tin c\u1eady, th\u1ed5 ph\u1ec9 l\u1ea1i c\u00e0ng ra uy l\u00e0m ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 cho tuy\u1ec7t \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1o gi\u00e1c ; 5) L\u00ednh m\u1edbi m\u1ed9 ph\u1ea3i \u0111i th\u00fa th\u00ec tr\u1ed1n, sau khi tr\u1ed1n kh\u00f4ng v\u1ec1 l\u00e0ng ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u1ecb b\u1ecdn gi\u1eb7c d\u1ed7 d\u00e0nh. N\u0103m \u0111i\u1ec1u \u1ea5y ch\u1ee9a ch\u1ea5t l\u00e2u ng\u00e0y, cho n\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Nay nh\u1edd nh\u00e0 vua s\u00e1ng su\u1ed1t, soi x\u00e9t nh\u1eefng k\u1ebb tr\u1ed1n tr\u00e1nh khi\u1ebfn b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd uy \u0111\u1ee9c, xin sau khi t\u1edbi tr\u1ea5n, x\u00e9t r\u00f5 nh\u1eefng t\u1ec7 l\u00e2u ng\u00e0y v\u1ec1 nh\u00e2n t\u00ecnh, phong th\u1ed5, quan l\u1ea1i, binh d\u00e2n \u0111\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i d\u1ea7n d\u1ea7n, ho\u1ea1 ch\u0103ng c\u00f3 th\u1ec3 thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy nh\u1eefng l\u00ednh m\u1ed9 An thu\u1eadn tr\u1ed1n th\u00fa, c\u00f9ng nh\u1eefng k\u1ebb ra th\u00fa v\u00e0 t\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c tha m\u00e0 c\u00f2n tr\u1ed1n, tr\u1eeb ra nh\u1eefng k\u1ebb sau khi tr\u1ed1n l\u1ea1i can \u00e1n tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, ngo\u00e0i ra cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n g\u1ecdi v\u1ec1, c\u00f3 ai ch\u1ecbu ra \u1ee9ng m\u1ed9 th\u00ec tha t\u1ed9i, nh\u01b0 mu\u1ed1n sung \u0111\u1ed9i ng\u0169, th\u00ec cho l\u00e0m l\u00ednh tr\u1ea5n, ho\u1eb7c xin v\u1ec1 l\u1eadp nghi\u1ec7p th\u00ec cho \u0111\u01b0a v\u1ec1 d\u00e2n ch\u1ecbu sai d\u1ecbch. Ngo\u00e0i h\u1ea1n \u1ea5y m\u00e0 kh\u00f4ng ra th\u00fa, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec tr\u1eebng tr\u1ecb theo lu\u1eadt, nh\u01b0 th\u1ebf ng\u00f5 h\u1ea7u \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1edbi nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c an to\u00e0n, m\u00e0 vi\u1ec7c b\u1eaft tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp c\u0169ng \u0111\u1eafc l\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi xin. Khi Nhu\u1eadn \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp l\u1ea1i c\u00e0ng d\u1eef d\u1ed9i. Nhu\u1eadn xin th\u00e2n \u0111em tr\u1ea5n binh v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1, tu\u1ef3 c\u01a1 d\u1eb9p b\u1eaft. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fd l\u1ee5c Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ecb v\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, gi\u00e1ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9, Hi\u1ec7p l\u00fd tr\u1ea5n v\u1ee5 Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c tr\u1ea5n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00faa v\u1ee5 m\u00f9a \u0111\u01b0\u1ee3c, duy h\u01a1n tr\u0103m x\u00e3 \u1edf tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, ru\u1ed9ng m\u00f9a c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u1eb7c n\u0103m s\u00e1u ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c hai ba ph\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng c\u1ea5y. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n \u1ea5y sau khi \u0111\u00f3i k\u00e9m xi\u00eau d\u1ea1t ch\u01b0a v\u1ec1 h\u1ebft, t\u01b0 c\u01a1 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, nay ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a m\u00e0 ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng c\u00f2n b\u1ecf hoang r\u1eadm nh\u01b0 th\u1ebf x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady sai th\u00e0nh th\u1ea7n chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho Tr\u1ea5n th\u1ea7n th\u00e2n \u0111i x\u00e9t r\u00f5 s\u1ed1 m\u1eabu v\u00e0 th\u1ee9 b\u1eadc c\u00e1c ru\u1ed9ng l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 b\u00e0n gi\u1ea3m thu\u1ebf cho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i \u0111\u1ec1n Kh\u1ea3i th\u00e1nh. Ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1n d\u1ef1ng th\u00eam gi\u1ea3i v\u0169 t\u1ea3 h\u1eefu. L\u1ea1i s\u1eeda nh\u00e0 Di lu\u00e2n, nh\u00e0 gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u00e0 h\u1ecdc t\u00f4n sinh ; d\u1ef1ng l\u1ea1i nh\u00e0 ph\u00f2ng c\u1ee7a gi\u00e1m sinh. (Nh\u00e0 ng\u00f3i \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u 20 gian, m\u1ed7i ph\u00f2ng 2 gian, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u c\u00f3 v\u00e1ch v\u00e0 c\u1eeda. Ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc nh\u00e0 Di lu\u00e2n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch, \u0111\u1ebfn nay x\u00e2y th\u00eam t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch ba m\u1eb7t t\u1ea3 h\u1eefu v\u00e0 h\u1eadu).<\/p>\n\n\n\n<p>Truy t\u1eb7ng Cai c\u01a1 V\u1ecdng C\u00e1c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ea7n s\u00e1ch, h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem s\u00e1ch thu th\u1ea9m, nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111\u00e1ng t\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00ecnh b\u1eaft, nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n ho\u00e3n quy\u1ebft v\u00e0 c\u00f2n ng\u1edd th\u00ec tr\u00edch ra k\u1ebb n\u00e0o t\u1ed9i t\u00ecnh nh\u1eb9 th\u00ec gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cM\u1ec7nh ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t tr\u1ecdng, n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00fat \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 c\u1ee9 h\u00e0nh h\u00ecnh ngay, th\u00ec l\u00f2ng hi\u1ebfu sinh kh\u00f4ng n\u1ee1. G\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i g\u1eb7p sao ch\u1ed5i th\u00ec vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u00e0ng n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn, cho n\u00ean nay cho \u0111\u00ecnh b\u1eaft m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u00f3 l\u00e0 bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u1ee7a l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb nhu nh\u01a1 \u0111\u00e2u. Hu\u1ed1ng chi c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t h\u1ecfi, b\u1ea3n lai di\u1ec7n m\u1ee5c ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 l\u00e0 kh\u00f4ng sai, nay l\u1ea1i ch\u1ec9 x\u00e9t \u0111o\u00e1n \u1edf tr\u00ean gi\u1ea5y t\u1edd m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd k\u00ednh c\u1ea9n th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t hay sao ?\u201d. L\u1ea5y c\u1ef1u Cai b\u1ea1 Phi\u00ean An l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Tr\u01b0ng Bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho tr\u01b0\u1edfng s\u1eed v\u00e0 ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed c\u00e1c c\u00f4ng ph\u1ee7 \u0111\u1ed5i sang v\u0103n giai (tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c v\u00f5 giai), Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed tr\u1eadt ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed tr\u1eadt t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua tri\u1ec7u b\u1ecdn tr\u01b0\u1edfng s\u1eed v\u00e0 ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edfng s\u1eed gi\u00fap b\u1ea3o c\u00e1c c\u00f4ng, khuy\u00ean \u0111i\u1ec1u l\u00e0nh ng\u0103n \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn \u0111\u00f3, c\u00e1c c\u00f4ng m\u00e0 n\u00ean \u0111\u1ee9c t\u1ed1t l\u00e0 ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng kh\u00f4ng nh\u1ecf. Ho\u1eb7c c\u00e1c c\u00f4ng kh\u00f4ng nghe l\u1eddi can ng\u0103n th\u00ec c\u0169ng n\u00ean b\u00e0y t\u1ecf t\u00e2u l\u00ean, ch\u1edb c\u00f3 ng\u1ed3i v\u1ecb kh\u00f4ng. Ph\u1ea3i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 g\u1eb7p khi b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u th\u00ec truy h\u1ebft m\u0169 \u00e1o nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c nguy\u00ean T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Phan B\u1ea3o \u0110\u0129nh l\u00e0m T\u1ebf t\u1eedu.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cPhan B\u1ea3o \u0110\u0129nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y theo tu\u1ed5i xin v\u1ec1 h\u01b0u, \u0111\u00e3 y l\u1eddi xin. Nay ngh\u0129 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y h\u1ecdc h\u1ea1nh v\u1ed1n gi\u1ecfi, tr\u1eabm r\u1ea5t \u0111\u1ec3 t\u00e2m, n\u00ean g\u1ecdi v\u00e0o Kinh b\u1ec7 ki\u1ebfn, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ch\u1ecdn d\u00f9ng, l\u1ea1i c\u1ea5p cho ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed 100 quan, cho do tr\u1ea1m c\u1ee9 thong th\u1ea3 m\u00e0 \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea3o \u0110\u0129nh tu\u1ed5i \u0111\u00e3 79, khi nghe c\u00f3 l\u1ec7nh tri\u1ec7u, t\u1ee9c th\u00ec l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. T\u1edbi Kinh vua xu\u1ed1ng ch\u1ec9 khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng cho the \u0111o\u1ea1n v\u00e0 kh\u1edfi ph\u1ee5c ch\u1ee9c \u1ea5y. L\u1ea1i ngh\u0129 tu\u1ed5i gi\u00e0 suy y\u1ebfu, cho \u0111\u1ed5i con l\u00e0 Phan B\u1ea3o L\u01b0\u1ee3ng, Huy\u1ec7n th\u1eeba B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, v\u1ec1 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Kinh \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n h\u1ea7u nu\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng h\u1ed9 g\u1ed7 lim \u1edf Ngh\u1ec7 An n\u1ed9p thu\u1ebf g\u1ed7 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00fang quy th\u1ee9c, Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua ngh\u0129 s\u1ee9c d\u00e2n kh\u00f3 nh\u1ecdc t\u1ed5n ph\u00ed, sai chi\u1ebft thu cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec5 t\u01b0\u01a1ng ki\u1ebfn cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 c\u00e1c tr\u1ea5n. Vua th\u1ea5y c\u00e1c tr\u1ea5n l\u1ec7 \u0111\u1eb7t Tr\u1ea5n th\u1ee7, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n v\u00e0 Tham hi\u1ec7p, c\u00f3 ch\u1ee9c Tham hi\u1ec7p l\u00e0 tr\u1eadt t\u1ee9 ph\u1ea9m m\u00e0 quan v\u00f5 thu\u1ed9c tr\u1ea5n th\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1eadt tam ph\u1ea9m, l\u1ec5 t\u01b0\u01a1ng ki\u1ebfn ph\u1ea3i c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc, b\u00e8n sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh t\u00e2u l\u00ean. L\u1eddi b\u00e0n t\u00e2u l\u00ean, cho ph\u00e9p c\u00e1c quan v\u00f5 thu\u1ed9c c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 hai tr\u1ea5n Thanh Ngh\u1ec7, \u0111\u1ec1u l\u00e0 quan dinh v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch tr\u1eadt nh\u1ecb tam ph\u1ea9m, ph\u1ea9m c\u1ea5p c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cao h\u01a1n Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Tham hi\u1ec7p, ho\u1eb7c ngang nhau ; nh\u01b0ng quan v\u0103n nh\u1ea5t kh\u00e1i cho m\u00ecnh l\u00e0 gi\u1eef ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, l\u1ed9c cao quy\u1ec1n h\u01a1n, m\u00e0 quan v\u00f5 th\u00ec c\u0169ng cho m\u00ecnh l\u00e0 quan ph\u1ea9m cao h\u01a1n, c\u00f9ng nhau k\u00ecnh \u0111\u1ecbch, r\u1ea5t kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd khi\u00eam t\u1ed1n. Xin t\u1eeb nay khi c\u00e1c Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Tham hi\u1ec7p \u0111\u1ebfn nh\u1eadn ch\u1ee9c th\u00ec c\u00e1c quan v\u00f5 thu\u1ed9c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a danh thi\u1ebfp y\u1ebft ki\u1ebfn, n\u1ebfu ph\u1ea9m c\u1ea5p cao th\u00ec v\u00e1i hai v\u00e1i, quan m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee9ng d\u1eady v\u00e1i l\u1ea1i ; ph\u1ea9m c\u1ea5p ngang nhau th\u00ec l\u1ea1y hai l\u1ea1y, quan m\u1edbi \u0111\u1ebfn c\u0169ng ch\u1eafp tay v\u00e1i l\u1ea1i ; ph\u1ea9m c\u1ea5p k\u00e9m th\u00ec l\u1ea1y b\u1ed1n l\u1ea1y, quan m\u1edbi \u0111\u1ebfn v\u1eabn ng\u1ed3i, nh\u01b0ng ch\u1eafp tay gi\u01a1 l\u00ean. Gi\u00e1 ph\u1ecfng Tr\u1ea5n th\u1ee7 hay Hi\u1ec7p tr\u1ea5n \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1eaft b\u1edbt \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng kh\u1ea9n c\u1ea5p, th\u00ec Tham hi\u1ec7p \u0111\u1ebfn nh\u00e0 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng sai ph\u00e1i, kh\u00f4ng k\u1ec3 quan ph\u1ea9m cao th\u1ea5p, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1y nh\u1eadn \u0111\u1ec3 nghi\u00eam l\u1ec5 \u0111\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, sai hai tr\u1ea5n Thanh Ngh\u1ec7 thi h\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng \u0111\u1ec1n Ti\u00ean Y ((1) Ti\u00ean y : c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc1) (\u0110\u1ec1n \u1edf hai x\u00e3 An Ninh th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1 huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0).<\/p>\n\n\n\n<p>Ban y\u1ebfn cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u1edf \u0111i\u1ec7n Quang Minh, th\u01b0\u1edfng cho the \u0111o\u1ea1n theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 H\u00e0nh l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho con Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n t\u1eb7ng Th\u00e1i b\u1ea3o Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, h\u00e0m t\u00f2ng tam ph\u1ea9m, c\u1ea5p cho m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u, r\u1ed3i g\u1ea3 tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0 Ng\u1ecdc Khu\u00ea cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy t\u1eb7ng V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nhu\u1ec7 uy l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Ho\u1ea3ng l\u00e0m th\u1ed1ng ch\u1ebf. Ho\u1ea3ng bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng t\u1eebng theo vi\u1ec7c qu\u00e2n, ch\u1ebft \u1edf tr\u1eadn. Con l\u00e0 Hy d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u00e2u b\u00e0y. Vua n\u00f3i : \u201cHo\u1ea3ng l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i nh\u00e0 vua m\u00e0 c\u00f3 l\u00f2ng ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, v\u00ec n\u01b0\u1edbc b\u1ecf m\u00ecnh, trong t\u00f4n th\u1ea5t c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi trung ngh\u0129a c\u00f4ng lao nh\u01b0 th\u1ebf, sao \u0111\u1ec3 v\u00f9i m\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t truy t\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XXXVI<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5t d\u1eadu, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 6 (1825), m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11. Cho Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n l\u00e0m Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 Bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u1edf Th\u00e1i D\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean b\u1ecb b\u00e3o ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi, ph\u1ee7 th\u1ea7n theo l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n. B\u1ed9 H\u1ed9 cho l\u00e0 d\u00e2n \u1edf Kinh k\u1ef3 kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c, xin c\u1ea5p th\u00eam cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan. Vua y theo. S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay ph\u00e0m v\u0103n v\u00f5 qu\u00e2n d\u00e2n \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng ho\u1eb7c \u0111i vi\u1ec7c ri\u00eang m\u00e0 g\u1eb7p n\u1ea1n b\u00e3o th\u00ec c\u1ee9 theo \u0111\u00f3 m\u00e0 c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng c\u00e1c tr\u1ea5n trong h\u1ea1t th\u00e0nh qu\u00fd m\u00f9a thu \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 th\u00ec d\u00f2ng s\u00f4ng chia nhi\u1ec1u ng\u1ea3, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 th\u00ec r\u1eebng r\u1eadm \u0111\u1ed3ng r\u1ed9ng, cho n\u00ean b\u1ecdn v\u00f4 l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp l\u00e0m tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp nhi\u1ec1u. Nay su\u1ed1t m\u1ed9t qu\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh, th\u1ef1c do th\u00e0nh th\u1ea7n y\u00eau nu\u00f4i ph\u1ea3i \u0111\u1ea1o, m\u00e0 bi\u1ec1n binh \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft l\u1ea1i bi\u1ebft h\u1ebft l\u00f2ng ra s\u1ee9c ; n\u1ebfu c\u1ee9 theo th\u1ebf m\u00e0 c\u1ed1 g\u1eafng th\u00eam l\u00ean th\u00ec gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp lo g\u00ec kh\u00f4ng h\u1ebft, nh\u00e2n d\u00e2n lo g\u00ec kh\u00f4ng y\u00ean, c\u00f3 th\u1ec3 th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i lo ngh\u0129 v\u1ec1 mi\u1ec1n Nam c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng dinh th\u1ef1 \u1ea5n v\u1ee5 Trung qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n B\u1eedu tu\u1ed5i 74, d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ef1 tr\u00ecnh l\u00e0 gi\u00e0 y\u1ebfu xin v\u1ec1 h\u01b0u, l\u1eddi r\u1ea5t kh\u1ea9n thi\u1ebft. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ea5n B\u1eedu ra s\u1ee9c \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m, c\u00f4ng lao r\u00f5 r\u1ec7t. Nay gi\u00e0 l\u1ea1i y\u1ebfu, ph\u1ea3i n\u00ean th\u1ec3 t\u1ea5t m\u00e0 c\u1ea5p d\u01b0\u1ee1ng\u201d. B\u00e8n cho gi\u1eef nguy\u00ean h\u00e0m m\u00e0 h\u01b0u tr\u00ed, gia \u00e2n c\u1ea5p cho to\u00e0n b\u1ed5ng. B\u1eedu l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i c\u00e1c con \u0111\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ea3, xin \u1ea5m th\u1ee5 cho ch\u00e1u l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn L\u01b0\u1ee3ng theo l\u1ec7 ph\u1ea9m quan vi\u00ean t\u1eed. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Chuy\u1ec3n b\u1ed5 Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa, Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0m Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p bi\u00ean x\u00e9t c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng b\u1ea3o \u1edf trong Kinh th\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua b\u1ea3o Kinh do\u00e3n r\u1eb1ng : \u201c\u1edf d\u01b0\u1edbi xe ki\u1ec7u, ph\u00e9p t\u1eafc ph\u1ea3i nghi\u00eam. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe qu\u00e2n d\u00e2n \u1edf trong th\u00e0nh nh\u00e0 c\u1eeda h\u1ed7n t\u1ea1p, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0nh k\u1ebb x\u1ea5u kh\u00f4ng chia, n\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1eeda l\u1ea1i cho \u0111\u00fang th\u00ec l\u00e0m sao ph\u00e2n bi\u1ec7t cho nghi\u00eam n\u01a1i k\u1ef3 \u0111i\u1ec7n ?\u201d Kinh do\u00e3n b\u00e8n l\u00e0m danh s\u00e1ch li\u1ec7t k\u00ea h\u1ed9 kh\u1ea9u c\u1ee7a c\u01b0 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, x\u00e9t ra l\u1eadu s\u1ed5 h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi. Vua sai hai b\u1ed9 H\u1ed9, Binh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh x\u1eed tr\u00ed. \u0110\u1ebfn nay l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, cho r\u1eb1ng Kinh th\u00e0nh l\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 cung khuy\u1ebft, b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u00e0 qu\u00e2n nh\u00e0 quan bao b\u1ecdc, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi \u0111\u00e2y nh\u00e0 \u1edf th\u00e0nh \u00f4, x\u1ebfp th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc tr\u00f4ng th\u1ea5y uy nghi m\u00e0 theo. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 nh\u1eefng d\u00e2n l\u1eadu s\u1ed5 ngu xu\u1ea9n nh\u1edd \u0111\u1ea5y m\u00e0 gi\u1ea3 m\u1ea1o cho kh\u1ecfi binh dao, n\u1ebfu v\u1ed9i kh\u00e9p t\u1ed9i th\u00ec th\u1ef1c nh\u00e2n ch\u00ednh c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng n\u1ee1. Xin cho chi\u1ebfu x\u00e9t b\u1ecdn l\u1eadu s\u1ed5 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u1ea1o nh\u1eadn l\u00e0 l\u00ednh th\u00ec cho bi\u00ean v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c sai ph\u00e1i trong qu\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u1ea1o nh\u1eadn l\u00e0 d\u00e2n th\u00f4n \u1ea5p th\u00ec cho s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o d\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c sai ph\u00e1i trong d\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u1ea1o nh\u1eadn l\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng t\u00f4n th\u1ea5t t\u1eed th\u00ec ghi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Kinh, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o qu\u00ea qu\u00e1n kh\u00f4ng r\u00f5 th\u00ec \u0111\u01b0a cho ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean sung l\u00e0m tr\u00e1ng binh, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o gi\u00e0 y\u1ebfu c\u00f3 t\u1eadt th\u00ec \u0111u\u1ed5i ra ngo\u00e0i th\u00e0nh, tu\u1ef3 ch\u1ed7 cho \u1edf y\u00ean. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft r\u0103n, m\u00e0 c\u0169ng nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau xin l\u1eadp ph\u00e9p bi\u00ean x\u00e9t ph\u01b0\u1eddng b\u1ea3o, sai \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh k\u00ea t\u00ednh, m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng g\u1ecdi l\u00e0 ph\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ph\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edfng, 10 ph\u01b0\u1eddng l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ea3o, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t b\u1ea3o tr\u01b0\u1edfng, khi\u1ebfn c\u00f9ng tr\u00f4ng nom nhau tu\u00e2n theo \u01b0\u1edbc th\u00fac, x\u00e9t k\u1ebb gian nh\u0169ng, khuy\u00ean gi\u1eef n\u1ebft t\u1ed1t, hay th\u00ec c\u00f9ng hay, t\u1ed9i th\u00ec c\u00f9ng t\u1ed9i, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean ch\u00ednh s\u00e1ch b\u1ea3o t\u1ee9c (() B\u1ea3o t\u1ee9c : gi\u1eef cho d\u00e2n y\u00ean \u0111\u1ec3 sinh s\u1ea3n nhi\u1ec1u. Ch\u00ednh s\u00e1ch b\u1ea3o t\u1ee9c c\u00f3 6 \u0111i\u1ec1u : 1) Y\u00eau tr\u1ebb. 2) Nu\u00f4i ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0. 3) N\u00e2ng \u0111\u1ee1 k\u1ebb c\u00f9ng kh\u1ed5. 4) Th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o. 5) R\u1ed9ng r\u00e3i \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1eadt. 6) Gi\u1eef cho ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean (theo s\u00e1ch Chu L\u1ec5).). M\u1ed7i n\u0103m hai l\u1ea7n bi\u00ean x\u00e9t, l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean. N\u1ebfu d\u00e1m d\u1ed1i tr\u00e1 gi\u1ea3 m\u1ea1o, m\u1edd \u00e1m l\u1eabn l\u1ed9n, th\u00ec tr\u1eebng tr\u1ecb theo lu\u1eadt.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n. R\u1ed3i l\u1ea1i chu\u1ea9n r\u1eb1ng t\u1eeb nay h\u1ec5 h\u1eb1ng n\u0103m bi\u00ean x\u00e9t tra ra ng\u01b0\u1eddi l\u1eadu s\u1ed5 m\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Tam tr\u1ef1c th\u00ec theo l\u1ec7 \u0111\u01b0a v\u1ec1 ; n\u1ebfu qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o xa th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u1eaft l\u00e0m binh \u1edf ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ngh\u0129a v\u00e0 Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Di \u0111em binh \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft Ng\u1ed9t v\u00e0 B\u00f9i V\u0103n T\u1ea1 \u0111em gi\u1ebft. Vua th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn Ngh\u0129a 1 th\u1ee9 qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh b\u1ea1c ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c tr\u1ea5n S\u01a1n Nam c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u01a1n 800 ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea5y c\u01b0\u1edbp \u1edf Ch\u00fac S\u01a1n, Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Chi\u1ebfu \u0111em th\u1ee7 h\u1ea1 v\u00e0 d\u00e2n phu \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eafn ch\u1ebft. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua khen, t\u1eb7ng ch\u1ee9c Tri huy\u1ec7n, c\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n tu\u1ea5t 50 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ea3o l\u00e0m qu\u1ea3n l\u00fd bi\u1ec1n binh hai \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i, ki\u00eam l\u0129nh Th\u1ee7 ng\u1ef1 c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Trung qu\u00e2n l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Tr\u00e0 v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ch\u1ecdn d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng Trung qu\u00e2n, Cai \u0111\u1ed9i th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u1ea9n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho l\u00ednh c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 thu ba s\u1edf quan thu\u1ebf Hi\u1ebfu Giang, Ng\u01b0u C\u01b0\u1edbc v\u00e0 M\u1eadu Ho\u00e0. Ba s\u1edf \u1ea5y h\u1eb1ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng cho d\u00e2n l\u0129nh tr\u01b0ng. Vua ngh\u0129 r\u1eb1ng l\u00ednh \u0111\u00f3ng th\u00fa s\u1ed1ng v\u1ea5t v\u1ea3, cho thu thu\u1ebf \u1ea5y, \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p 1.000 quan, c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec qu\u00e2n c\u1ea5p cho \u0111\u1ec1u, n\u1ebfu \u0111\u00e1nh qu\u00e1 m\u1ee9c l\u00e0m nhi\u1ec5u ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00faa v\u1ee5 m\u00f9a \u1edf Cao B\u1eb1ng m\u1ea5t, quan B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Cho th\u00f3c thu\u1ebf v\u1ee5 \u0111\u00f4ng m\u1ed9t n\u1eeda n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n, g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u1edf tr\u1ea5n c\u0169ng cho chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n H\u00e0 Ti\u00ean, l\u0129nh 2 t\u1ed5ng (H\u00e0 Thanh v\u00e0 H\u00e0 Nhu\u1eadn). Tr\u1ea5n l\u1ef5 H\u00e0 Ti\u00ean v\u00e0 c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n ph\u1ed1 s\u00e1ch ph\u1ee5 c\u1eadn n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng s\u1ed5 h\u1ed9 m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n t\u1ed5ng, th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u xin n\u00ean \u0111\u1eb7t.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c nha \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p \u1ea5n tri\u1ec7n quan ph\u00f2ng, \u0111\u1ed3 k\u00fd v\u00e0 ki\u1ec1m c\u00e1i l\u00e2u ng\u00e0y c\u00f3 m\u00f2n h\u01b0, n\u1ebfu ch\u1ea5t b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng ng\u00e0 th\u00ec t\u00e2u xin c\u1ea5p cho c\u00e1i kh\u00e1c, c\u00f2n ch\u1ea5t b\u1eb1ng g\u1ed7 th\u00ec \u1edf Kinh b\u00ean v\u0103n do b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00ean v\u00f5 do b\u1ed9 Binh, \u1edf ngo\u00e0i do th\u01b0\u1ee3ng ty, theo nh\u01b0 ki\u1ec3u m\u1eabu m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u1ec3 c\u1ea5p. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfu \u0110\u1ee9c b\u1ecb b\u1ec7nh, l\u1ea5y Tri ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n l\u00e0 Phan H\u1eefu T\u00ednh l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00fa Y\u00ean m\u01b0a l\u1ee5t to, n\u00fai B\u00e0 S\u01a1n l\u1edf, nhi\u1ec1u nh\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ed5 h\u01b0, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft \u0111\u00e8 v\u00e0 ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, sai ph\u00e1t ch\u1ea9n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp \u0111\u00ea c\u00f4ng \u1edf x\u00e3 An L\u01b0u (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00fa Vang ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean), mi\u1ec5n phu d\u1ecbch cho 6 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, sai gi\u1eef g\u00ecn \u0111\u1ec3 ng\u0103n n\u01b0\u1edbc thu\u1ef7 tri\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u01b0\u1eddng Anh l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Phi\u00ean An l\u00e0 V\u0169 Quang Gia l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng, \u0111\u1ec1u sung ch\u1ee9c gi\u1ea3ng t\u1eadp \u1edf D\u01b0\u1ee1ng ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ti\u1ec7p V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu tr\u1ea5n Thanh Hoa \u0111em \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, b\u1eaft ch\u00e9m r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Th\u01b0\u1edfng cho 1 th\u1ee9 qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 \u00e1o chi\u1ebfn b\u00e0o trang s\u1ee9c b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n, c\u00e1c bi\u1ec1n binh th\u00ec th\u01b0\u1edfng 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ed3n 10 \u0111\u1ed9i c\u1ee7a c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 l\u00e0m 8 \u0111\u1ed9i, t\u1eeb \u0111\u1ed9i 1 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9i 8 ; l\u1ea5y binh \u0111\u1ed9i Ho\u00e1 thi\u1ec7n b\u1ed5 l\u00e0m hai \u0111\u1ed9i 9 v\u00e0 10. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111i \u0111\u00e0y \u1edf th\u00fa s\u1edf Ai Lao c\u00f3 h\u01a1n 80 ng\u01b0\u1eddi, sai d\u1ed3n l\u00e0m hai \u0111\u1ed9i Ho\u00e1 thi\u1ec7n nh\u1ea5t v\u00e0 nh\u1ecb, danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n. Vua th\u1ea5y \u0111\u00e3 bi\u1ebft h\u1ed1i t\u1ed9i, r\u1ea5t khen. Sai \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng theo l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 qu\u1ea3n v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c N\u1ed9i thu\u1ef7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n, V\u1ec7 u\u00fd qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eadu thu\u1ef7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c N\u1ed9i thu\u1ef7, Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 \u0110o\u00e0n D\u01b0\u1ee1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1eadu l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong t\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t hai v\u1ec7 Long thao v\u00e0 H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c, qu\u1ea3n V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m. L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c H\u1ef1u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long thao, Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c, Cai \u0111\u1ed9i T\u1ed1ng V\u0103n T\u1ef1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd .<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea Ch\u1ea5t v\u00ec tang m\u1eb9 xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c th\u00e0nh v\u1ec1 s\u1eeda sang vi\u1ec7c tang. Vua y cho v\u00e0 b\u1ea3o h\u00e3y \u0111\u1ee3i ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi thay, r\u1ed3i c\u1ee9 gi\u1eef h\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n v\u1ec1 qu\u00e1n \u0111\u1ec3 tang. L\u1ea1i sai ph\u00e1t ti\u1ec1n g\u1ea5m v\u1ea3i c\u1ea5p cho gia \u0111\u00ecnh. Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu nghe tin c\u0169ng cho 3 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng v\u00e0 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn l\u00e0m Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh hi\u1ec7p T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua tr\u01b0\u1edbc b\u00e0n mu\u1ed1n l\u1ea5y Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Phan V\u0103n Thu\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n, Thu\u00fd c\u1ed1 t\u1eeb, b\u00e8n sai Th\u1eadn v\u00e0 cho 1.000 quan ti\u1ec1n, ph\u00e1i kinh binh 200 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a \u0111i. L\u1ea1i ngh\u0129 Th\u1eadn gi\u00e0 c\u1ea3, sai con l\u00e0 Gia l\u1ea5y h\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m Bi\u00ean tu \u0111i theo. Th\u1eadn t\u00e2u n\u00f3i Gia \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea5y t\u00ecnh ri\u00eang h\u1ea1i ngh\u0129a c\u00f4ng. B\u00e8n th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m l\u00e0m H\u1ed3ng l\u00f4 T\u1ef1 khanh, th\u1ef1 Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u1ed5 oai, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nam l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5, ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 D\u0169ng th\u1ecbnh v\u00e0 Ti\u1ec1n T\u1ea3 H\u1eefu h\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00edn l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Long v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u1ea3 H\u1eefu v\u1ec7 v\u00e0 Ho\u00e0ng ki\u1ebfm, Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0 \u0110o\u00e0n \u0110\u1ee9c Lu\u1eadn l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Hoan l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n qu\u1ea3n v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 v\u00e0 c\u01a1 Ng\u0169 k\u00edch, Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Ti\u1ec1n phong qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c V\u0169 Kh\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ecb c\u1ee7a T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n S\u1edf l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eefu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eefu l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7, ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u01b0\u1eddng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Khoa l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai ti\u1ec1n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 Ng\u00f4 Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n, Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong trung l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u00fa Chung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long thao l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong trung, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ef1u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long thao, Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ee3p l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ea5t, H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 l\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Tr\u00ec l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u1ec7 C\u1ea9m y, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 trung l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tuy\u00ean ki\u00eam qu\u1ea3n hai kho s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh d\u00e2ng s\u1ed5 binh, Lang trung Binh t\u00e0o l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ee5 \u0110\u1ea1o \u0111\u00f3ng k\u00fd tri\u1ec7n ng\u01b0\u1ee3c. Vua giao b\u1ed9 ngh\u1ecb x\u1eed. T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t cho l\u00e0 l\u1ed7i m\u00ecnh kh\u00f4ng tr\u00f4ng nom n\u00ean d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ef1 h\u1eb7c v\u00e0 xin c\u0169ng giao cho b\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ec3 r\u0103n T\u00e0o th\u1ea7n. Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 vi\u1ec7c d\u1ee5ng h\u00ecnh l\u00e0 vi\u1ec7c th\u00e1nh nh\u00e2n kh\u00f4ng th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 tha l\u1ed7i l\u00e0 l\u00f2ng r\u1ea5t nh\u00e2n c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 ; s\u1ef1 l\u1ea7m l\u1eabn nh\u1ecf \u1ea5y \u0111\u00e3 b\u1eaft t\u1ed9i k\u1ebb l\u00e0m, ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 bi\u1ebft c\u1eed ra th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e3 kh\u00f4ng h\u1ea1i cho ph\u00e1p m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5t v\u1ec1 \u00e2n. Hu\u1ed1ng chi ch\u1ee9c l\u1edbn th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng, Duy\u1ec7t l\u00e0 b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf n\u01a1i b\u1edd c\u00f5i, ph\u00e0m trong h\u1ea1t vi\u1ec7c l\u1ee3i th\u00ec l\u00e0m, vi\u1ec7c h\u1ea1i th\u00ec b\u1ecf, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i th\u00ec ti\u1ebfn l\u00ean, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng t\u00e0i th\u00ec b\u00e3i \u0111i, khi\u1ebfn quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ee9ng ch\u1ee9c, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean nghi\u1ec7p, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec quan to s\u1ee3 ph\u00e9p, quan nh\u1ecf gi\u1eef li\u00eam, ai l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft khuy\u00ean r\u0103n, ph\u00e9p l\u00e0m cho quan l\u1ea1i trong s\u1ea1ch nh\u01b0 th\u1ebf ch\u1eb3ng l\u00e0 \u0111\u1eb9p t\u1ed1t sao ? \u0110i\u1ec1u m\u00e0 tr\u1eabm \u0111\u00f2i \u1edf Duy\u1ec7t l\u00e0 \u1edf \u0111\u00f3, m\u00e0 Duy\u1ec7t l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ee9ng ch\u1ee9c c\u0169ng l\u00e0 \u1edf \u0111\u00f3, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u1ea5y chuy\u1ec7n s\u1ed5 s\u00e1ch nh\u1ecf nh\u1eb7t m\u00e0 b\u00e0n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u00ec m\u1edbi r\u0103n b\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi sao ? V\u1eady mi\u1ec5n cho !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y c\u00e1c vi\u00ean d\u1ecbch chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c s\u1edb s\u00e1ch \u1edf c\u00e1c nha khi th\u00ec \u0111\u00f3ng tri\u1ec7n, khi th\u00ec k\u00fd t\u00ean, b\u00e8n chu\u1ea9n l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef k\u00fd \u0111\u1ec3 cho ho\u1ea1ch nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh l\u00e0 V\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vi\u1ec7c \u0111\u1eafp th\u00e0nh, c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 thu\u1ed9c th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u1ea5y tr\u1ed9m ti\u1ec1n th\u00f3c c\u00f4ng, \u0111\u1ebfn nay vi\u1ec7c ph\u00e1t, sai Tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Hoa tra x\u00e9t. \u0110\u1ea1i v\u00ec th\u1ea5t s\u00e1t ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t. \u00e1n th\u00e0nh, b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i ; \u0110\u1ea1i l\u1ea1i b\u1ecb can nhi\u1ec1u \u00e1n, gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn n\u0103m c\u1ea5p, b\u00e8n c\u00e1ch ch\u1ee9c cho theo l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Th\u00e1i Nguy\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ee9c Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh thi\u1ebfu, vua mu\u1ed1n cho H\u1ea3o H\u1ee3p l\u00e0m, nh\u01b0ng th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh n\u00f3i r\u1eb1ng H\u1ea3o H\u1ee3p tu\u1ed5i c\u00f2n tr\u1ebb, kh\u00f4ng kham \u1edf ch\u1ed7 phi\u1ec1n ph\u1ee9c kh\u00f3 kh\u0103n, b\u00e8n \u0111\u1ed5i b\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng b\u1ed5 c\u1ef1u Cai b\u1ea1 Phi\u00ean An l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh T\u00edch l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh. T\u00edch tr\u01b0\u1edbc \u1edf Phi\u00ean An, v\u00ec b\u1ec7nh c\u00e1o v\u1ec1, r\u1ed3i v\u00ec tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh t\u1ef1 ti\u1ec7n nh\u1eadn \u0111\u01a1n ki\u1ec7n, \u0111\u00f2i ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t h\u1ecfi lan man, b\u1ecb \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p l\u01b0u, \u0111\u1ebfn nay kh\u1ecfi b\u1ec7nh t\u1edbi Kinh, vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho gi\u00e1ng b\u1ed5 ch\u1ee9c n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng s\u1ed5 \u0111inh bi\u1ec7t n\u1ea1p c\u1ee7a th\u00e0nh h\u1ea1t ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ed1n h\u1ea1ng l\u00e0 tr\u00e1ng h\u1ea1ng, d\u00e2n \u0111inh, l\u00e3o h\u1ea1ng v\u00e0 t\u00e0n t\u1eadt th\u00f4i m\u00e0 d\u00e2n Minh H\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i c\u00f3 c\u00f9ng h\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf. Ph\u00e0m 10 ng\u01b0\u1eddi cho 1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng h\u1ea1ng l\u00e0 l\u1ec7 c\u1ee7a d\u00e2n th\u1ef1c n\u1ea1p. Nay d\u00e2n Minh H\u01b0\u01a1ng c\u0169ng l\u00e0 d\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ea1p nh\u01b0 d\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ea1p kh\u00e1c, h\u00e1 n\u00ean c\u00f3 ri\u00eang n\u1eb7ng ri\u00eang nh\u1eb9 kh\u00e1c nhau. Xin ph\u00e0m c\u00f9ng h\u1ea1ng \u1edf \u0111\u1ec1u \u0111em h\u1ebft l\u00e0m tr\u00e1ng h\u1ea1ng m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf nh\u01b0 l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi xin. Ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng \u1edf Qu\u1ea3ng Nam c\u0169ng sai theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u1ec5n tr\u1eadn voi \u1edf tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7u Phu V\u0103n. Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn xem.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1eefu Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c ki\u00eam l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 T\u1ea3 Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ee5c ch\u1ebft ; t\u1eb7ng Tham tri, cho 200 quan ti\u1ec1n, 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng. Khi ch\u00f4n cho th\u00eam 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c Ch\u00e0 V\u00e0 c\u01b0\u1edbp H\u00f2n R\u00e1i thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c \u0111\u1ed9i An h\u1ea3i, Thanh ch\u00e2u l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Trinh \u0111em ba chi\u1ebfc thuy\u1ec1n binh \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, c\u00f2n th\u00ec nh\u1ea3y xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ebft. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean, xin theo l\u1ec7 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3 th\u01b0\u1edfng \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u01b0\u01a1ng c\u00f3 c\u00f4ng b\u1eaft gi\u1eb7c bi\u1ec3n m\u00e0 c\u1ea5t trao ch\u1ee9c h\u00e0m \u0111\u1ec3 n\u00eau th\u01b0\u1edfng. Vua sai b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n t\u00e2u, cho r\u1eb1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y s\u1ed1 \u00edt \u0111\u1ecbch s\u1ed1 nhi\u1ec1u th\u00ec c\u00f4ng m\u1edbi \u0111\u00e1ng ghi, nay b\u1ecdn Trinh l\u1ea5y s\u1ed1 nhi\u1ec1u \u0111\u00e1nh s\u1ed1 \u00edt th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean th\u01b0\u1edfng l\u1ea1m. B\u00e8n th\u00f4i. Cho Trinh l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ; binh l\u00ednh th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, \u1edf Ngh\u1ec7 An v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh \u00edt m\u01b0a.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf c\u1ea5p \u1ea5n \u0111\u1ed3ng cho b\u1ed1n dinh Long v\u00f5, H\u1ed5 oai, Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i v\u00e0 n\u0103m dinh Trung Ti\u1ec1n H\u1eadu T\u1ea3 h\u1eefu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng b\u1ea1c cho \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf b\u1ed1n dinh qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, \u1ea5n \u0111\u1ed3ng v\u00e0 ki\u1ec1m ng\u00e0 cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n, \u0111\u1ed3 k\u00fd \u0111\u1ed3ng v\u00e0 ki\u1ec1m g\u1ed7 cho hai v\u1ec7 Long thao v\u00e0 H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n \u0111\u1ed3ng ch\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p cho \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf n\u0103m dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1ed3ng c\u1ea5p cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf b\u1ed1n dinh qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc th\u00ec sai V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng thu gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c dinh v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i kinh binh (v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u, 10 v\u1ec7 Th\u1ecb trung, 4 dinh Th\u1ecb n\u1ed9i, hai v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 v\u00e0 Th\u00e0nh v\u00f5, 5 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c, c\u00e1c v\u1ec7 Trung b\u1ea3o, Ti\u1ec1n b\u1ea3o, H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t nh\u1ecb, hai v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1, v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c, c\u01a1 Ng\u0169 thu\u1ef7, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u h\u1ea7u, L\u1ee5c ki\u00ean, D\u1ef1c ti\u1ec7p, Tr\u00e1ng sai, Chi\u1ebfn sai, Ti\u1ec1n sai, c\u00e1c \u0111\u1ed9i C\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng Th\u1eeba Thi\u00ean, c\u00e1c ty L\u00fd thi\u1ec7n), \u1edf l\u1ea1i ban \u0111\u1ec3 sung vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, duy c\u00f3 ai m\u1eafc b\u1ec7nh m\u1edbi cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Tham tri Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea Hy c\u00f3 b\u1ec7nh xin ngh\u1ec9 ; sai Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 hi\u1ec7p l\u00fd vi\u1ec7c tr\u1ea5n Phi\u00ean An quy\u1ec1n bi\u1ec7n Binh t\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n H\u01b0ng \u0110\u1ea1o v\u00e0 Tr\u1ea7n H\u01b0ng Ho\u00e0 l\u00e0m Cai c\u01a1 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0. Vua th\u1ea5y b\u1ecdn \u0110\u1ea1o l\u00e0 h\u1ecd ngo\u1ea1i, kh\u00f4ng mu\u1ed1n cho coi binh l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1ec9 b\u1ed5 cho ch\u1ee9c r\u1ed7i.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng : Ch\u1ee9c Tri huy\u1ec7n r\u1ea5t quan h\u1ec7 cho d\u00e2n x\u00e3, ph\u00e9p l\u1ecdc ch\u1ecdn ph\u1ea3i ph\u00e2n bi\u1ec7t hay d\u1edf. Nay Tri huy\u1ec7n c\u00e1c h\u1ea1t c\u00f3 t\u1edbi 20 ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i ch\u1ee9c 6 n\u0103m tr\u1edf l\u00ean, 19 n\u0103m tr\u1edf xu\u1ed1ng, xin sai th\u01b0\u1ee3ng ty s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t xem c\u00f3 t\u00e0i hay kh\u00f4ng, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. Vua nghe theo. \u0110\u1ebfn khi t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o thanh li\u00eam si\u00eang n\u0103ng th\u00ec v\u1eabn l\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u00ec b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ed3n d\u00e2n hai x\u00e3 Ph\u00f9 B\u00e0i v\u00e0 Thu\u1ef7 Ba l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i c\u1ee7a v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh, x\u1ebfp \u1edf d\u01b0\u1edbi qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i. (Ph\u00f9 B\u00e0i 426 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed5 l\u00e0m 8 \u0111\u1ed9i, t\u1eeb 1 \u0111\u1ebfn 8 ; Thu\u1ef7 Ba 79 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed5 l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i 9 v\u00e0 10).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 th\u1eed th\u00f3c n\u1ed9p thu\u1ebf. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i thu thu\u1ebf, \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y 1 th\u0103ng th\u00f3c \u0111\u1ed5 v\u00e0o n\u01b0\u1edbc n\u1ed5i l\u00ean 2 th\u01b0\u1ee3c l\u00e0m chu\u1ea9n. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay vi\u1ec7c ch\u1ee9a c\u1ea5t m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t th\u00eam, d\u00e2n gian \u0111\u1ec1u vui l\u00f2ng n\u1ed9p ; theo ph\u00e9p c\u0169 th\u1ef1c \u0111\u00e3 hay r\u1ed3i, ho\u1eb7c c\u00f3 c\u00e1ch g\u00ec kh\u00e1c hay h\u01a1n, \u0111\u1ec3 cho th\u00f3c kho ch\u1ee9a l\u00e2u kh\u00f4ng hao m\u00e0 tr\u01b0ng thu c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i cho d\u00e2n, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u00e2u d\u00e0i m\u00e0 kh\u00f4ng sinh t\u1ec7, th\u00ec cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0 Thi\u00eam s\u1ef1 s\u00e1u b\u1ed9 t\u1ecf b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi t\u1ea5u l\u00ean, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin th\u1eed b\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin th\u1eed b\u1eb1ng c\u00e1ch xay ra g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e9p th\u1eed b\u1eb1ng g\u1ea1o kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng hay, nh\u01b0ng ph\u1ea3i d\u00f9ng nhi\u1ec1u nh\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 l\u00e0m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng gi\u1ea3n d\u1ecb ; n\u1ebfu th\u1eed b\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc th\u00ec n\u00e9m th\u00f3c v\u00e0o l\u00e0 ch\u00ecm n\u1ed5i r\u00f5 ngay, ng\u01b0\u1eddi coi kho c\u0169ng kh\u00f3 d\u1edf tr\u00f2 kh\u00f4n kh\u00e9o \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi c\u00e1ch \u1ea5y thi h\u00e0nh \u0111\u00e3 l\u00e2u, t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn y\u00ean, n\u1ebfu l\u01b0\u1ee3ng t\u00ednh th\u00eam s\u1ed1 th\u00f3c n\u1ed5i \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng sinh t\u1ec7\u201d. B\u00e8n \u0111\u1ecbnh b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7 (1826), h\u1ec5 thu th\u00f3c thu\u1ebf th\u00ec theo ph\u00e9p th\u1eed b\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc, cho m\u1ed9t th\u0103ng th\u00f3c n\u1ed5i 3 th\u01b0\u1ee3c l\u00e0 h\u1ee3p ph\u00e9p ; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi coi kho v\u00e0 l\u00ednh kho m\u00e0 l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5 th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i vi ch\u1ebf ; x\u00e3 d\u00e2n d\u00e1m \u0111em th\u00f3c \u0111\u00e3 ng\u00e2m n\u01b0\u1edbc n\u1ed9p l\u1eabn v\u00e0o th\u00ec c\u0169ng b\u1eaft t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n cho th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hoan v\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng kh\u1ecfi d\u1ef1 \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb. V\u00ec hai ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t th\u00e2n \u1edf h\u00e0ng ng\u0169, ch\u00ednh th\u1ec3 ch\u01b0a quen n\u00ean mi\u1ec5n cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c cho L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9, \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f9ng b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng n\u00f3i x\u1ea5u nhau, ph\u1ea3i gi\u00e1ng l\u00e0m h\u1ecdc ch\u00ednh, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c m\u00e0 d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh h\u1eb1ng n\u0103m, trong ba \u0111\u00eam ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda H\u1eefu T\u00fac m\u1ed7i kh\u1eafc ph\u00f3ng 10 ph\u00e1t \u1ed1ng l\u1ec7nh, m\u1ed7i ph\u00e1t 5 \u0111\u1ed3ng 5 ph\u00e2n thu\u1ed1c n\u1ed5. Ghi l\u00e0m l\u1ec7. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i kh\u1eafc ph\u00f3ng 2 ph\u00e1t \u1ed1ng l\u1ec7nh).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Chi\u00eau \u0111\u1ed5ng l\u00fd vi\u1ec7c thanh tra c\u00e1c tr\u1ea5n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00f4ng l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c sung t\u00e1n thi\u1ec7n l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u1ea3n l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0169 Ph\u00e1c l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9, Tri ph\u1ee7 \u0110oan H\u00f9ng l\u00e0 B\u00f9i Tu\u1ea5n Tuy\u1ec3n l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay \u00e1n c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n t\u00e2u l\u00ean, ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbp l\u1edbn kh\u1ea9n y\u1ebfu th\u00ec cho t\u00e2u ngay, c\u00f2n c\u00e1c \u00e1n v\u1ec1 tr\u1ed9m th\u01b0\u1eddng v\u00e0 nh\u00e2n m\u1ea1ng th\u00ec \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 11 g\u1eedi \u0111\u1ebfn b\u1ed9. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec t\u1edd t\u00e2u b\u1ecb b\u00e1c. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 Bi\u1ec7n l\u00fd tr\u1ea5n v\u1ee5 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Th\u00e1i B\u00e1 H\u1ea1c v\u1ec1 Kinh. Cho Ph\u1ea1m Quang Nghi\u00eam l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 hi\u1ec7p tr\u1ea5n v\u1ee5 B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i c\u1eeda bi\u1ec3n Y\u00ean C\u01b0\u01a1ng (H\u00f2n Kh\u00f3i) \u1edf B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0m c\u1eeda t\u1ea5n V\u00e2n Phong, v\u1ee5ng La G\u00e0n \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0m v\u1ee5ng La H\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p t\u00fd, vua y\u1ebft l\u0103ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 d\u00e2ng c\u00e1c th\u1ee9 h\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 c\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft t\u1ebf h\u01b0\u1edfng. (T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc g\u1eb7p c\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n, khi l\u00e0m l\u1ec5 xong, c\u00e1c th\u1ee9 h\u01b0\u01a1ng tr\u1ea7m, b\u1ea1ch \u0111\u00e0n v\u00e0 gi\u1ea5y v\u00e0ng b\u1ea1c \u0111\u1ec1u \u0111em ra ch\u1ed7 l\u00f2 \u0111\u1ed1t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1t ; \u0111\u1ebfn nay th\u1ea5y c\u00e1c \u00e1n th\u1edd \u1edf mi\u1ebfu \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1eb7t l\u01b0 h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng, n\u00ean \u0111\u00fac th\u00eam 4 con th\u00fa \u0111\u1ed3ng \u0111\u1eb7t \u1edf d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m, gian gi\u1eefa Th\u00e1i mi\u1ebfu v\u00e0 Th\u1ebf mi\u1ebfu, m\u1ed7i n\u01a1i 2 con. Th\u01b0\u1eddng n\u0103m, v\u1ec1 n\u0103m l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed7i l\u1ec5 tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng 2 c\u00e2n, t\u1ed1c h\u01b0\u01a1ng 1 c\u00e2n, b\u1ea1ch \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1ng 3 c\u00e2n ; l\u1ec5 ti\u1ebft Ch\u00ednh \u0111\u00e1n v\u00e0 \u0110oan d\u01b0\u01a1ng th\u00ec m\u1ed7i l\u1ec5 tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng 1 c\u00e2n, t\u1ed1c h\u01b0\u01a1ng 8 l\u1ea1ng, b\u1ea1ch \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1ng 1 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng ; n\u0103m l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed7i l\u1ec5 tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 t\u1ed1c h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u 8 l\u1ea1ng, b\u1ea1ch \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1ng 1 c\u00e2n ; l\u1ec5 hai ti\u1ebft Ch\u00ednh \u0111\u00e1n v\u00e0 \u0110oan d\u01b0\u01a1ng th\u00ec m\u1ed7i l\u1ec5 tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng, t\u1ed1c h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u 4 l\u1ea1ng, b\u1ea1ch \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1ng 8 l\u1ea1ng ; n\u0103m l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng \u1edf Tri\u1ec7u mi\u1ebfu v\u00e0 H\u01b0ng mi\u1ebfu, th\u00ec m\u1ed7i l\u1ec5 tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng, t\u1ed1c h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u 2 l\u1ea1ng, b\u1ea1ch \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1ng 4 l\u1ea1ng ; l\u1ec5 hai ti\u1ebft Ch\u00ednh \u0111\u00e1n v\u00e0 \u0110oan d\u01b0\u01a1ng th\u00ec m\u1ed7i l\u1ec5 tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng, t\u1ed1c h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u 1 l\u1ea1ng, b\u1ea1ch \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1ng 2 l\u1ea1ng, hai l\u1ec5 k\u1ef5 \u1edf \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n th\u00ec m\u1ed7i l\u1ec5 tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng, t\u1ed1c h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u 8 l\u1ea1ng, b\u1ea1ch \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1ng 1 c\u00e2n ; l\u1ec5 hai ti\u1ebft Ch\u00ednh \u0111\u00e1n v\u00e0 \u0110oan d\u01b0\u01a1ng th\u00ec m\u1ed7i l\u1ec5 tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng, t\u1ed1c h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u 4 l\u1ea1ng, b\u1ea1ch \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1ng 8 l\u1ea1ng. \u0110\u1ec1u c\u1eaft t\u1eebng m\u1ea3nh, tr\u1ed9n l\u1eabn cho \u0111\u1ec1u, b\u1ecf v\u00e0o l\u01b0 \u0111\u1ed3ng v\u00e0 th\u00fa \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1t).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh m\u00e3o, l\u1ec5 h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng ; g\u1eb7p m\u01b0a r\u00e9t, th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ea5p s\u1ef1 v\u00e0 b\u1ed3i t\u1ebf theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c x\u00e3 d\u00e2n trong h\u1ea1t th\u00e0nh n\u1ed9p thu\u1ebf bi\u1ec7t n\u1ea1p b\u1eb1ng l\u1ee5a m\u1ed9c, v\u1ea3i tr\u1eafng, s\u1ea1i nam c\u00f3 n\u01a1i ch\u1ec9 m\u1ed9t n\u1eeda l\u00e0m ngh\u1ec1 d\u1ec7t c\u1eedi, c\u00f3 n\u01a1i h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u l\u00e0m ru\u1ed9ng m\u00e0 ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf \u1ea5y, l\u00e2u \u0111\u00e3 th\u00e0nh ng\u1ea1ch. Kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long, l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh c\u00f3 th\u1ee9 h\u00e0ng \u1ea5y th\u00ec n\u1ed9p h\u00e0ng \u1ea5y, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00ec chi n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n. T\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4 v\u1ec1 sau \u0111\u1ec1u thu b\u1eb1ng h\u00e0ng, d\u00e2n ph\u1ea3i mua \u0111\u1ec3 n\u1ed9p r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f3 kh\u0103n, xin cho theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh t\u00e2u l\u00ean. Cho l\u00e0 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u1ea5y c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p s\u1eb5n. D\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh ch\u1ecbu ph\u1ea7n \u0111i l\u00ednh th\u00ec \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p 7 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y 1 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 cung n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00e2n ; ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ed5 s\u1ea3n th\u00ec \u0111\u1ecbnh l\u00e0m ph\u00e9p thu\u1ebf bi\u1ec7t n\u1ea1p th\u1ed5 s\u1ea3n m\u00e0 cho mi\u1ec5n binh dao. H\u1ecd \u0111\u00e3 x\u01b0ng l\u00e0 bi\u1ec7t n\u1ea1p m\u00e0 l\u1ea1i xin n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n th\u00ec danh ngh\u0129a bi\u1ec7t n\u1ea1p l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o ? Xin t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 6 tr\u1edf v\u1ec1 c\u00f2n t\u1eeb n\u0103m th\u1ee9 7 tr\u1edf \u0111i th\u00ec n\u00ean c\u1ee9 h\u00e0ng m\u00e0 thu, n\u1ebfu kh\u00f4ng d\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec b\u1ecf ng\u1ea1ch \u0111i \u0111\u1ec3 c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n huy\u1ec7n ch\u1ecbu binh \u0111ao v\u00e0 thu\u1ebf th\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe theo.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Phan B\u1ea3o \u0110\u0129nh d\u00e2ng s\u1edb \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n 5 vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>1) M\u1edf nh\u00e0 gi\u1ea3ng s\u00e1ch : Nay ng\u1eeda th\u1ea5y Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0 tr\u1eddi th\u00f4ng minh, \u0111\u1ee9c s\u00e1ng ng\u00e0y m\u1edbi, kh\u00f4ng th\u00edch ch\u01a1i xem, kh\u00f4ng m\u00ea tr\u00f2 vui, c\u1ee9 h\u1eb1ng th\u00e1ng ng\u00e0y l\u1ebb th\u00ec coi vi\u1ec7c, \u0111\u00e3 s\u1edbm l\u1ea1i chi\u1ec1u, ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn bu\u1ed5i t\u1ed1i. L\u1ea1i khi r\u1ed7i vi\u1ec7c r\u1ed9ng xem kinh s\u1eed, vui th\u00fa v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, r\u1ea5t l\u00e0 ch\u0103m ch\u1ec9, th\u1ea7n xin nh\u00e2n \u0111\u1ea5y m\u00e0 g\u1eafng l\u1ea5y s\u1ef1 h\u1ecdc n\u00ean th\u00e1nh c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i c\u00f3 kh\u00f3 g\u00ec ! Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng vi\u1ec7c l\u00e0 l\u00fd h\u1eefu h\u00ecnh m\u00e0 l\u00fd l\u00e0 vi\u1ec7c v\u00f4 h\u00ecnh ; t\u00ecm cho h\u1ebft l\u00fd \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, g\u1eb7p vi\u1ec7c m\u00e0 th\u1ea5u h\u1ebft l\u00fd. Th\u1ea7n c\u00fai xin m\u1edf Kinh di\u00ean, \u0111\u1eb7t gi\u1ea3ng quan, l\u1ea5y ng\u00e0y ch\u1eb5n gi\u1ea3ng s\u00e1ch th\u00e1nh nh\u00e2n, ph\u00e0m trong s\u00e1ch c\u00f3 ch\u00e9p \u0111\u1ebfn m\u1ed1i l\u1edbn ph\u00e1p l\u1edbn c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, th\u00ec gi\u1ea3ng x\u00e9t cho r\u00f5 r\u00e0ng. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta y\u00ean l\u1eb7ng ng\u1ed3i cao, ch\u0103m ch\u00fa l\u1eafng nghe, tinh th\u1ea7n m\u00e0 nh\u1eadn l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec3 suy t\u1eeb \u0111\u1ea1o l\u1edbn c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 l\u00e0m ph\u00e9p l\u1edbn c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i \u0111\u1ea1o m\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1eafc l\u00e0 th\u1ecbnh, c\u00f4ng hi\u1ec7u th\u1ecbnh tr\u1ecb th\u00e1i b\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 ng\u1ed3i m\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>2) Tr\u1eeb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp : G\u1ea7n \u0111\u00e2y sao ch\u1ed5i hi\u1ec7n, s\u1eafc c\u00f2n m\u1edd t\u1ed1i kh\u00f4ng r\u00f5 h\u00ecnh sao ch\u1ed5i l\u1eafm, \u00fd gi\u1ea3 l\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng gi\u1eb7c c\u1ecf qu\u1ea5y d\u00e2n th\u00f4i, n\u1ebfu kh\u00f4ng qu\u00e9t tr\u01b0\u1edbc \u0111i th\u00ec th\u1ebf gi\u1eb7c lan th\u00eam, ch\u01b0a d\u1ec5 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay nh\u1eefng gi\u1eb7c c\u1ecf \u1edf ven n\u00fai so v\u1edbi th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a quan qu\u00e2n c\u00e1ch xa l\u1eafm, th\u1ebf m\u00e0 ch\u00fang v\u1eabn ho\u00e0nh h\u00e0nh c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, quan qu\u00e2n kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u00e0 v\u00ec b\u1ecdn kia ng\u00e0y \u0111\u00eam ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u01b0u toan c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, vi\u1ec7c c\u00f3 m\u1ed9t, l\u00f2ng l\u1ea1i ch\u0103m, d\u1eabu l\u00e0 b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c l\u00e0m c\u00e0n m\u00e0 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 \u00fd. C\u00e1c quan tr\u1ea5n th\u00ec vi\u1ec7c nhi\u1ec1u, l\u00f2ng b\u1eadn, bi\u1ebft c\u00f3 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp ho\u00e0nh h\u00e0nh m\u00e0 kh\u00f4ng chuy\u00ean vi\u1ec7c b\u1eaft ng\u1eeba, n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 ph\u00e1t th\u00ec \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00f3 m\u1edbi sai b\u1eaft, qua r\u1ed3i l\u1ea1i th\u00f4i, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi sai ph\u00e1i th\u00ec t\u01b0\u1edbng c\u00f3 \u00fd t\u01b0\u1edbng, qu\u00e2n c\u00f3 t\u00ecnh qu\u00e2n, kh\u00f4ng th\u00f4ng thu\u1ed9c nhau, ho\u1eb7c \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, ho\u1eb7c \u0111\u00f3ng gi\u1eef, ch\u01b0a kh\u1ecfi l\u00f2ng c\u00f2n tr\u00f4ng ng\u00f3ng, ho\u1eb7c nh\u00e2n c\u1edb kh\u00e1c g\u1ecdi v\u1ec1, ho\u1eb7c nh\u00e2n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thay \u0111\u1ed5i, u\u1ed5ng ph\u00ed l\u01b0\u01a1ng \u0103n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec. Th\u1ea7n ngu cho r\u1eb1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf tr\u1ea5n \u0111\u00e3 c\u00f3 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Tham hi\u1ec7p l\u00e0m, tr\u1ea5n vi\u00ean th\u00ec n\u00ean chuy\u00ean ch\u1ee7 vi\u1ec7c c\u1ea7m ph\u00f2ng, ch\u1ed7 n\u00e0o l\u00e0 s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp th\u00ec th\u00e2n \u0111em binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ea5t \u1ea5y, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 tri\u1ec7t h\u1ebft b\u00e8 \u0111\u1ea3ng n\u00f3, hai l\u00e0 \u0111\u1ec3 h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c n\u00f3, r\u1ed3i sai thu\u1ed9c t\u01b0\u1edbng \u0111u\u1ed5i t\u00ecm b\u1eaft. Th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t nh\u1eb9 n\u1eb7ng, l\u1ec7nh xu\u1ed1ng l\u00e0 ph\u1ea3i l\u00e0m, th\u00ec t\u01b0\u1edbng t\u00e1 ai c\u00f2n d\u00e1m r\u1ee5t r\u00e8, qu\u00e2n s\u0129 ai c\u00f2n d\u00e1m l\u00eca tan. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n tr\u00e1nh trong c\u1ecf r\u1eadm ch\u1eb3ng qua v\u00e0i th\u00e1ng l\u00e0 tan h\u1ebft. N\u1ebfu tr\u1ea5n vi\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u1ef1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec gh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i kh\u00f4ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c, t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 thay, ph\u1ea3i sao h\u1ebft gi\u1eb7c y\u00ean d\u00e2n m\u1edbi th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>3) Nghi\u00eam r\u0103n tham tang h\u1ed1i l\u1ed9 : Vi\u1ec7c tham tang h\u1ed1i l\u1ed9 t\u1eeb x\u01b0a r\u0103n b\u1ea3o r\u1ea5t r\u00f5. Nh\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0169 nh\u00e0 H\u00e1n l\u00e0 c\u00f4ng th\u1ea7n \u1edf ti\u1ec1m \u0111\u1ec3, nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 th\u00ec ban cho ti\u1ec1n v\u00e0ng \u0111\u1ec3 cho t\u1ef1 bi\u1ebft th\u1eb9n ; Thu\u1eadn \u0110\u1ee9c nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 c\u00f4ng th\u1ea7n khai qu\u1ed1c nh\u1eadn c\u1ee7a bi\u1ebfu th\u00ec cho l\u1ee5a \u0111\u1ec3 t\u1ef1 bi\u1ebft nh\u1ee5c ; \u0111\u1eddi Khai B\u1ea3o nh\u00e0 T\u1ed1ng, nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eed m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00ecnh l\u00fd qu\u00e1 h\u1ea1i th\u00ec \u0111\u1ec1u tha t\u1ed9i ch\u1ebft, duy quan l\u1ea1i tham tang th\u00ec ch\u00e9m b\u1ecf ch\u1ee3, th\u1ebf cho bi\u1ebft quan l\u1ea1i tham tang l\u00e0 s\u00e2u m\u1ecdt h\u1ea1i n\u01b0\u1edbc qu\u00e1 l\u1eafm, h\u00e1 l\u1ea1i nhu nh\u01a1 kh\u00f4ng tr\u1ecb \u0111\u1ec3 cho ng\u00e0y c\u00e0ng sinh t\u1ec7 \u01b0 ? Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho ngay g\u1ed1c trong ngu\u1ed3n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh ph\u00e1p th\u1ee9c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 thi h\u00e0nh ch\u00ednh s\u1ef1, nh\u01b0 vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng tuy\u1ec3n duy\u1ec7t, th\u00ec d\u00e2n t\u00ecnh ai c\u0169ng mu\u1ed1n tr\u00e1nh ch\u1ed7 n\u1eb7ng t\u1edbi ch\u1ed7 nh\u1eb9, t\u1ea5t \u0111\u1ebfn th\u00f4ng h\u00e0nh h\u1ed1i l\u1ed9, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc r\u0103n b\u1ea3o nghi\u00eam ng\u1eb7t c\u00e1c th\u00fa m\u1ee5c. Vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi, th\u00ec h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00f3 th\u00f3i quen n\u00f3ng l\u00f2ng c\u1ea7u ti\u1ebfn, t\u1ea5t \u0111\u1ebfn \u0111ua nhau \u0111\u00fat l\u00f3t, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn vi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u1ef1a quan tr\u01b0\u1eddng. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c thuy\u00ean tuy\u1ec3n hay sung b\u1ed5, v\u1ec1 khoa tr\u01b0\u1eddng th\u00ec c\u00f3 k\u1ebb tr\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi sau, v\u1ec1 tu\u1ed5i t\u00e1c th\u00ec c\u00f3 k\u1ebb nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u00edt, v\u1ec1 tr\u1ea3i l\u00e0m th\u00ec c\u00f3 k\u1ebb l\u00e2u ng\u01b0\u1eddi ch\u00f3ng, s\u1ef1 tr\u1ea1ng h\u01a1n k\u00e9m, d\u1eabu khi b\u1ea3o c\u1eed \u0111\u00e3 c\u00f3 cung k\u1ebft \u0111\u00e1ng l\u00e0m b\u1eb1ng, nh\u01b0ng x\u00e9t c\u00f4ng m\u00e0 th\u0103ng gi\u00e1ng ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n, kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf qua, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec tham tang h\u1ed1i l\u1ed9 kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 m\u00e0 thi h\u00e0nh. L\u1ea1i nghi\u00eam \u0111\u1eb7t c\u00e1c \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 m\u00e0 c\u00e1o ph\u00e1t t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a h\u1ed1i l\u1ed9 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng k\u1ec3 th\u1ee9 b\u1eadc, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a h\u1ed1i l\u1ed9 m\u00e0 c\u00e1o ph\u00e1t t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 th\u00ec c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ebf th\u00ec vi\u1ec7c tham tang h\u1ed1i l\u1ed9 kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m n\u1eefa, quan s\u1ebd x\u1ee9ng ch\u1ee9c, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n, c\u00f4ng hi\u1ec7u th\u00e1i b\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>4) \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i vi\u1ec7c c\u1ea5m \u0111\u00e1nh b\u1ea1c : Cu\u1ed9c ch\u01a1i b\u1eddi \u0111\u00e1nh b\u1ea1c, vi\u1ec7c nh\u01b0 l\u00e0 nh\u1eb9 m\u00e0 h\u1ea1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Th\u1ea7n t\u1eebng th\u1ea5y t\u1eeb Thanh Ngh\u1ec7 tr\u1edf ra B\u1eafc, quan sinh ra tham nh\u0169ng, l\u1ea1i sinh ra gian gi\u1ea3o, h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u1ec1u b\u1ecf h\u1ecdc, d\u00e2n \u0111\u1ec1u th\u1ea5t nghi\u1ec7p l\u00e0m c\u01b0\u1edbp l\u00e0m gi\u1eb7c, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1edfi \u0111\u00f3 m\u00e0 ra. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7nh tha, th\u1ef1c l\u00e0 ph\u1ea3i l\u1eafm. Nay xin nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u1ea5m ch\u1ec9, \u1edf tr\u1ea5n ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00f3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1c, th\u00ec tr\u1ea5n ph\u1ee7 huy\u1ec7n vi\u00ean ph\u1ea3i t\u1ed9i, \u1edf t\u1ed5ng l\u00e0ng c\u00f3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1c th\u00ec t\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng l\u00fd tr\u01b0\u1edfng ph\u1ea3i t\u1ed9i, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ai c\u0169ng bi\u1ebft khuy\u00ean r\u0103n, quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u x\u1ee9ng ch\u1ee9c v\u1ee5, ngu\u1ed3n t\u1ec7 ph\u1ea3i h\u1ebft m\u00e0 phong t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ea7n h\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>5) \u0110\u1ecbnh l\u1ec7 tu\u1ea7n ty thu thu\u1ebf : Tu\u1ea7n ty l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebb ti\u1ec3u d\u00e2n m\u00e0 c\u1ea7m gi\u1eef ngu\u1ed3n c\u1ee7a, th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp giao th\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf gi\u1eef m\u00ecnh gi\u1eef c\u1ee7a, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp v\u00f4 c\u1ed1 l\u1ea5y c\u1ee7a d\u00e2n, l\u00e0m cha m\u1eb9 d\u00e2n h\u00e1 n\u1ee1 d\u1ec5 cho lo\u1ea1i du th\u1ee7 du th\u1ef1c h\u00fat m\u00e1u m\u1ee7 c\u1ee7a d\u00e2n \u01b0. Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 l\u00e0 n\u01a1i tu\u1ea7n ty n\u00e0o \u0111\u00f3 th\u00ec n\u00ean sai ri\u00eang thu\u1ed9c vi\u00ean v\u00e0 bi\u1ec1n binh ng\u1ed3i thu thu\u1ebf ch\u00ednh ng\u1ea1ch, c\u00f2n ti\u1ec1n thu ngo\u1ea1i th\u00ec cho h\u1ecd nh\u1edd \u0111\u00f3 chi d\u00f9ng, l\u1ea1i s\u1eafm s\u1eeda kh\u00ed gi\u1edbi, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb c\u01b0\u1edbp th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ed3n binh g\u00f3p s\u1ee9c n\u00e3 b\u1eaft, th\u1ebf l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 hai, d\u1eabu s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0o quan h\u01a1i k\u00e9m m\u00e0 \u00edch cho d\u00e2n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, so v\u1edbi thu\u1ebf tu\u1ea7n gi\u00e1 cao kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u1ea5p m\u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1edb d\u00e2ng l\u00ean. Vua cho l\u00e0 vi\u1ec7c d\u1eb9p gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1edf hai h\u1ea1t Thanh Ngh\u1ec7 l\u00e0 r\u1ea5t c\u1ea7n k\u00edp, b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 nghi\u00eam r\u0103n r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe \u0111\u1ea5t Thanh Ngh\u1ec7 c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1ed5 ph\u1ec9 d\u00e2n kh\u00f4ng l\u00e0m \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ef1c l\u00e0 do \u0111\u1ea1i vi\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c ch\u0103n d\u00e2n cho \u0111\u1ebfn b\u1ecdn ph\u1ee7 huy\u1ec7n. L\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec v\u1ed7 nu\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u00e9p, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecdn hung h\u00e3n hay t\u1ee5 h\u1ecdp l\u00e0m gi\u1eb7c ; l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111em l\u00f2ng th\u00e0nh gi\u1eef t\u00edn v\u1edbi d\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o ph\u00e1t k\u1ebb gian v\u1ecb t\u1ea5t \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng cho, k\u1ebb ch\u1ee9a ch\u1ea5p qu\u00e2n gian v\u1ecb t\u1ea5t \u0111\u00e3 l\u00e0m t\u1ed9i, cho n\u00ean trong h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eefng t\u1ec7 ki\u00eang n\u1ec3 v\u00e0 nu\u00f4i n\u1ea5ng gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp. Vi\u1ec7c b\u1eaft b\u1edb th\u00ec kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi hay ng\u01b0\u1eddi d\u1edf ; t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng sai ph\u00e1i th\u00ec ho\u1eb7c r\u1ee5t r\u00e8 kh\u00f4ng ti\u1ebfn, ho\u1eb7c t\u1ea1 s\u1ef1 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u00e1nh c\u01b0\u1edbp, s\u1ee3 c\u01b0\u1edbp, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi \u0111au \u0111\u1edbn t\u1ee9c gi\u1eadn xi\u1ebft bao. V\u1ea3 hai \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y m\u1ea5y n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p \u0111\u00f3i k\u00e9m, tr\u1eabm h\u1ebft s\u1ee9c c\u1ee9u ch\u1eefa, h\u1ebft l\u00f2ng lo ngh\u0129, n\u00e0o ph\u00e1t ch\u1ea9n, n\u00e0o b\u00e1n th\u00f3c, c\u00f9ng l\u1ea5y c\u00f4ng thay ch\u1ea9n, kh\u00f4ng ti\u1ebfc m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 mong d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. M\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i t\u1edbi nay, nh\u1edd tr\u1eddi m\u01b0a n\u1eafng thu\u1eadn ho\u00e0, h\u1eb1ng th\u00e1ng gi\u00e1 g\u1ea1o t\u00e2u l\u00ean, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u00e2u r\u1ebb b\u1eb1ng hai x\u1ee9 \u1ea5y, th\u1ebf m\u00e0 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp kh\u00f4ng h\u1ebft, nh\u00e2n d\u00e2n kh\u00f4ng y\u00ean, v\u1eady th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 ai ? Ph\u00e0m tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t quan v\u00e0 binh, quan \u0111\u1ec3 tr\u1ecb d\u00e2n, binh \u0111\u1ec3 gi\u1eef d\u00e2n, m\u00e0 nay th\u1ea3 gi\u1eb7c h\u1ea1i d\u00e2n nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1ee9c ph\u1eadn b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o ? T\u1ef1 \u0111\u00e2y tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y t\u1ea1m b\u1ecf \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng n\u00f3i, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ph\u1ea3i n\u00ean h\u1ed1i h\u1eadn l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, s\u1eeda m\u00ecnh ra s\u1ee9c, ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u1ebfn c\u0169ng n\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m r\u0103n, m\u00e0 thi th\u1ed1 t\u00e0i n\u0103ng th\u00eam l\u00ean. Nh\u01b0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n bi\u1ebft b\u00e0y c\u00e1ch d\u1eb9p gi\u1eb7c, trong m\u1ed9t qu\u00fd th\u00ec cho t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ec3 ngh\u1ecb c\u00f4ng ban th\u01b0\u1edfng, trong m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec c\u1ea5t nh\u1eafc kh\u00f4ng k\u1ec3 th\u1ee9 b\u1eadc. Tr\u1ea5n vi\u00ean c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng. Quan binh \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft, c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111\u00edch x\u00e1c c\u0169ng cho t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ec3 khen th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu c\u1ee9 theo l\u1ed1i c\u0169 th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 n\u1ecbch ch\u1ee9c m\u00e0 x\u1eed. N\u00ean k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 khen B\u1ea3o \u0110\u0129nh r\u1eb1ng. \u201cKhanh tr\u01b0\u1edbc theo l\u1ec7 tu\u1ed5i xin v\u1ec1 h\u01b0u, v\u1eeba \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh tri\u1ec7u v\u1ec1, t\u1ee9c th\u00ec vui v\u1ebb l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, nay kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u su\u1ed1t vi\u1ec7c \u0111\u1eddi, \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf. Tr\u1eabm nh\u00e2n ngh\u0129 thu\u1eadt an d\u00e2n th\u00ec d\u1eb9p gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, ch\u00ednh n\u00ean tr\u00e1ch c\u1ee9 \u1edf quan, \u1edf ngo\u00e0i ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p l\u00e0m sao b\u1eaft h\u1ebft \u0111\u1ea3ng \u00e1c cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean, khanh bi\u1ebft kh\u00f4ng t\u1ef1 xem l\u00e0 gi\u00e0 y\u1ebfu m\u00e0 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u1ea5y, th\u1ef1c h\u1ee3p l\u00f2ng tr\u1eabm. V\u1ec1 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 nh\u1ea5t \u1ea5y, tr\u1eabm \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng ch\u1ec9 thi h\u00e0nh r\u1ed3i ; c\u00f2n c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c c\u0169ng s\u1ebd ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc tu\u1ef3 theo tr\u01b0\u1edbc sau ch\u1eadm ch\u00f3ng \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh c\u1ea3. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00f3 m\u1eaft th\u1ea5y tai nghe \u0111i\u1ec1u g\u00ec th\u00ec tr\u00ecnh b\u00e0y ngay, tr\u1eabm s\u1ebd \u0111\u1ec3 t\u00e2m thu nh\u1eadn, l\u1ef1a ch\u1ecdn \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i th\u00ec d\u00f9ng, \u0111\u1ec3 t\u00ecnh k\u1ebb d\u01b0\u1edbi th\u00f4ng su\u1ed1t \u0111\u1ebfn tr\u00ean, m\u00e0 \u0111i\u1ec1u hay kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecf m\u1ea5t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Ph\u00fa \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf Thanh Hoa \u0111em binh \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t h\u1ea1t N\u00f4ng C\u1ed1ng, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft, c\u00e1c bi\u1ec1n binh tan ch\u1ea1y. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua cho l\u00e0 Ph\u00fa th\u1ea5y nguy li\u1ec1u m\u00ecnh, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t truy t\u1eb7ng V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ea7n s\u00e1ch, c\u1ea5p th\u00eam cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t 80 quan v\u00e0 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng. Cai \u0111\u1ed9i d\u01b0\u1edbi c\u1edd l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1eeb v\u00ec lui r\u1ee5t \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e9m.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ph\u01b0\u1edbc C\u1ea7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh Ho\u00e0 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNgu\u1ed3n Nha Trang thu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 s\u00e1u s\u1edf Man n\u1ed9p thu\u1ebf tr\u1ea7u kh\u00f4ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1ec7 h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p tr\u1ea7u t\u1ebft n\u0103m m\u1edbi v\u00e0 tr\u1ea7u thu\u1ebf th\u00e1ng 4 th\u00e1ng 10, c\u00f2n c\u00e1c th\u00e1ng kh\u00e1c nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua g\u1ecdi l\u00e0 tr\u1ea7u h\u00e0nh t\u00edch, d\u00e2n Man quanh n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p kh\u00f4ng r\u1ed7i l\u00fac n\u00e0o. Nguy\u00ean s\u1edf t\u1ea1i l\u1ea1i \u0111\u1eb7t c\u00e1c danh hi\u1ec7u th\u1ee7 ng\u1ef1, cai quan, c\u1ed5n quan, giang quan, cai thu\u1ed9c, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n. Nay xin th\u00f4ng t\u00ednh thu\u1ebf tr\u1ea7u kh\u00f4ng trong m\u1ed9t n\u0103m cho chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n h\u01a1n 1.660 quan, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p v\u00e0o 4 th\u00e1ng m\u1ea1nh, nguy\u00ean s\u1edf ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t th\u1ee7 ng\u1ef1 v\u00e0 8 thu\u1ed9c l\u1ea1i c\u00f2n th\u00ec gi\u1ea3m h\u1ebft\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i thu thu\u1ebf \u0111\u1ea7m Th\u00fay C\u01a1 \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. \u0110\u1ea7m Thu\u00fd C\u01a1 m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ec1n thu\u1ebf l\u00e0 1.200 quan, kho\u1ea3ng \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long cho m\u1eb9 Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n L\u00ea Ch\u1ea5t l\u0129nh tr\u01b0ng tr\u1ecdn \u0111\u1eddi, sau l\u1ea1i gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda ng\u1ea1ch thu\u1ebf. \u0110\u1ebfn nay m\u1eb9 Ch\u1ea5t ch\u1ebft, Ch\u1ea5t d\u00e2ng s\u1edb xin n\u1ed9p v\u00e0o nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, vua m\u1edbi sai Tr\u1ea5n th\u1ea7n ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean ng\u1ed3i thu thu\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u00f3 k\u1ebb l\u1ea5y tr\u1ed9m ti\u1ec1n c\u00f4ng r\u1ed3i b\u1ed5 thuy\u1ec1n cho ch\u00ecm, n\u00f3i d\u1ed1i l\u00e0 b\u1ecb n\u1ea1n gi\u00f3 ; vi\u1ec7c ph\u00e1t, \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e9m ; vi\u00ean cai qu\u1ea3n b\u1ecb t\u1ed9i gi\u00e1ng ph\u1ea1t truy \u0111\u1ec1n tang v\u1eadt.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ec5 chi c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng trong kho, th\u00ec c\u00e1c s\u1ed5 chi ti\u00eau h\u1eb1ng th\u00e1ng, n\u1eeda n\u0103m, cu\u1ed1i n\u0103m, thu gi\u1eef, ti\u00eau ra, c\u00f2n l\u1ea1i v\u00e0 thi\u1ebfu th\u1ed1n, c\u00f9ng l\u00e0 s\u1ed5 \u00e1o \u0111\u1ea7u xu\u00e2n ch\u1ec9 do b\u1ed9 x\u00e9t gi\u00e1 r\u1ed3i ph\u00ea g\u1eedi cho, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ea5u chu\u1ea9n v\u00e0 \u0111\u00f3ng \u1ea5n m\u00e0 \u0111\u1ec1u vi\u1ebft ch\u1eef t\u1ea5u, r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ee3p ; xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m s\u00e1ch t\u01b0.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh may \u00e1o qu\u1ea7n c\u1ea5p cho l\u00ednh kinh \u0111i th\u00fa. T\u1eeb nay h\u1ec5 l\u00ednh kinh thay nhau \u0111i th\u00fa, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p th\u00ec theo l\u1ec7 nay m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u1eefng t\u00e0i li\u1ec7u v\u1ec1 tr\u01b0\u1eddng thi H\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i khi vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 xong \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 ti\u1ec7n l\u1ea5y d\u00f9ng, r\u1ea5t l\u00e0 h\u01b0 ph\u00ed. Xin t\u1ef1 nay v\u1ec1 sau s\u1edf t\u1ea1i ho\u1eb7c c\u00f3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng th\u00ec ph\u1ea3i tr\u00ecnh xin tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 tu\u00e2n l\u00e0m, n\u1ebfu kh\u00f4ng d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec \u0111\u1ec1u theo nguy\u00ean gi\u00e1 chia l\u00e0m 10 ph\u1ea7n gi\u1ea3m \u0111i 4 ph\u1ea7n \u0111em b\u00e1n n\u1ed9p v\u00e0o kho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y theo, sai ghi l\u00e0m l\u1ec7. Duy \u1edf tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f2n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi H\u1ed9i, kh\u00f4ng b\u00e1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam Huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf ba huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean, Ki\u00ean Giang v\u00e0 T\u00e2n Minh. Long Xuy\u00ean v\u00e0 Ki\u00ean Giang \u0111\u1ecba gi\u1edbi c\u00e1ch xa tr\u1ea5n, bu\u00f4n b\u00e1n t\u1ee5 h\u1ecdp, ki\u1ec7n c\u00e1o l\u00f4i th\u00f4i, huy\u1ec7n T\u00e2n Minh thu\u1ed9c ph\u1ee7 nha Ho\u1eb1ng An ki\u00eam l\u00fd, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng nhi\u1ec1u, th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u l\u00ean n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00eam (Long Xuy\u00ean v\u00e0 Ki\u00ean Giang thu\u1ed9c tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean, T\u00e2n Minh thu\u1ed9c tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t c\u00e1c vi\u00ean d\u1ecbch \u1edf hai t\u1ef1 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng v\u00e0 Quang l\u1ed9c, m\u1ed7i t\u1ef1 Lang trung 1 ng\u01b0\u1eddi, Ch\u1ee7 s\u1ef1 v\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t C\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 3 ng\u01b0\u1eddi, Th\u01b0 l\u1ea1i v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 14 ng\u01b0\u1eddi, sai b\u1ed9 L\u1ec5 l\u1ef1a ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi sung b\u1ed5, h\u1ec5 g\u1eb7p ng\u00e0y t\u1ebf h\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u00e0 l\u00e0m, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u00ec theo b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7 (1826) ph\u00e0m gi\u1ea5y t\u1edd vi\u1ec7c c\u00f4ng t\u01b0 c\u00f3 \u0111\u1ec1 hi\u1ec7u n\u0103m, t\u1eeb n\u0103m T\u00e2n d\u1eadu v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec d\u00f9ng can chi m\u00e0 ghi, t\u1eeb T\u00e2n d\u1eadu v\u1ec1 sau ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 r\u00f5 ni\u00ean hi\u1ec7u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eabn ghi b\u1eb1ng can chi nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 t\u1ecf gi\u1ec1ng m\u1ed1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb n\u1ed9i cho Cai c\u01a1 Tr\u1ea7n H\u01b0ng Ho\u00e0, sai c\u00f9ng v\u1edbi V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u0110o\u00e0n D\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 Tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh Ho\u00e0ng Trung \u0110\u1ed3ng chia nhau \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf Giang L\u01b0u Ba v\u00e0 H\u1ea1 Ch\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 L\u01b0u Thuy\u00ean ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c s\u00e1ch Man L\u1ee5c V\u00e2n, La V\u1ea1n, A Nh\u00e2n, \u1ef7 Tu\u00e2n v\u00e0 \u1ef7 \u0110\u1ed1ng thu\u1ed9c tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0 chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u00e3 l\u00e2u v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ecbu ph\u1ee5c. Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf t\u00e2u xin ti\u1ebfn binh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua quy\u1ebft \u00fd \u0111\u00e1nh, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00fang d\u1eabu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Man L\u00e3o, nh\u01b0ng thu\u1ed9c b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u00e3 l\u00e2u, v\u1eabn n\u1ed9p thu\u1ebf nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sinh vi\u1ec7c, ngh\u0129 ho\u1eb7c gi\u1ea3 l\u00e0 nh\u00e2n l\u1ea1i d\u1ecbch g\u00e2y n\u00ean, b\u00e8n xu\u1ed1ng ch\u1ec9 cho quy ph\u1ee5c, l\u1ea1i tha cho ng\u1ea1ch thu\u1ebf n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 (1824), kh\u00f4ng ng\u1edd t\u00ednh ng\u01b0\u1eddi m\u1ecdi r\u1ee3 ch\u1ec9 bi\u1ebft s\u1ee3 uy, kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u1ebfn \u0111\u1ee9c, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t phen \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, th\u00ec b\u1ecdn \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i l\u1ea1i coi \u0111\u1ea5y m\u00e0 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, s\u1ee3 sau l\u1ea1i ph\u1ea3i m\u1ed9t phen x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, chi b\u1eb1ng d\u1eadp t\u1eaft s\u1edbm \u0111i \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 m\u1ed9t l\u1ea7n kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u00e0 r\u1ed7i l\u00e2u d\u00e0i, \u0111\u1ec3 cho bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n m\u00e3i. V\u1eady Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf ng\u01b0\u01a1i n\u00ean x\u00e9t s\u1ed1 binh hi\u1ec7n \u1edf tr\u1ea5n li\u1ec7u t\u00ednh \u0111\u1ec3 l\u1ea1i gi\u1eef th\u00e0nh tr\u00ec, c\u00f2n th\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng h\u1ecdp h\u1ebft \u0111\u1ee3i sang xu\u00e2n s\u1ebd ti\u1ebfn qu\u00e2n. V\u1ec1 vi\u1ec7c v\u1eadn ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng binh th\u00ec L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u01b0u \u1edf tr\u1ea5n tr\u00f9 bi\u1ec7n cho \u1ed5n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh \u0111em binh tr\u1ea5n theo \u0111\u01b0\u1eddng ngu\u1ed3n Th\u1ea1ch Th\u00e0nh ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u0110\u1ed3ng H\u01b0\u01a1ng, ch\u1ecdn l\u1ea5y ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ebf \u0111\u00e1nh hai m\u1eb7t, d\u1ee5 Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i ch\u1ecdn u\u1ef7 m\u1ed9t vi\u00ean Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Thu\u1eadn ngh\u0129a v\u00e0 bi\u1ec1n binh 300 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Ho\u00e0 theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9, d\u1ee5 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111em binh H\u00e1n (Vi\u1ec7t) v\u00e0 Th\u1ed5 \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u00ecnh Ho\u00e0 \u0111\u1ec3 h\u1ed9i binh. L\u1ea1i sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Th\u00e0nh \u0111em h\u01a1n 400 v\u1ec7 binh \u0111i theo Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Long, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam \u0111em h\u01a1n 700 v\u1ec7 binh \u0111i theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf. \u00e1o tr\u1eadn binh kh\u00ed v\u00e0 s\u00fang \u0111\u1ea1n c\u00e1c \u0111\u1ea1o c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ec1u t\u1ef1 Kinh ch\u1edf c\u1ea5p cho. L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng ng\u00e0y h\u00e0nh qu\u00e2n ph\u1ea3i \u0111em nhi\u1ec1u l\u1ee5a h\u00e0ng v\u00e0 v\u1eadt th\u1ed5 ng\u01a1i, n\u1ebfu c\u00f3 d\u00e2n Man bi\u1ebft b\u1ecf ngh\u1ecbch theo thu\u1eadn b\u1eaft t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111em n\u1ed9p th\u00ec tu\u1ef3 theo nh\u1eb9 n\u1eb7ng m\u00e0 khen th\u01b0\u1edfng, k\u1ebb n\u00e0o \u0111\u1ea7u h\u00e0ng th\u00ec cho t\u1ef1 \u0111\u1ebfn, ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1edb gi\u1ebft b\u1eady. C\u01a1 nghi \u0111\u00e1nh b\u1eaft \u0111\u1ec1u u\u1ef7 cho b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh th\u01b0\u01a1ng x\u00e1c v\u1edbi nhau m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ed3i sai ch\u1ecdn ra 70 ng\u01b0\u1eddi vi\u00ean t\u1eed trong s\u1ed5 Hoa danh \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Man, tr\u1eabm ngh\u0129 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 con ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd ph\u01b0\u1edbc \u1ea5m \u0111\u00e3 l\u00e2u, vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u1eef ch\u01b0a t\u1eebng nghe th\u1ea5y, cho n\u00ean sai \u0111i h\u1ecdc t\u1eadp vi\u1ec7c c\u1ea7n lao, khi th\u00e0nh c\u00f4ng tr\u1eabm s\u1ebd tu\u1ef3 t\u00e0i c\u1ea5t d\u00f9ng, n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng \u0111i\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh chia cho thu\u1ed9c v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169, x\u00e9t ai h\u0103ng h\u00e1i l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, khi th\u1eafng tr\u1eadn tr\u1edf v\u1ec1 ph\u00e2n bi\u1ec7t t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 kh\u00e1m x\u00e9t tai th\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 ru\u1ed9ng thu v\u00e0 ru\u1ed9ng h\u1ea1n t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Ho\u00e0. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u cho l\u00e0 ph\u00e9p chia ru\u1ed9ng \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ec1u chia ba lo\u1ea1i \u0111\u1ea5t, theo \u0111\u1ea5t m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. T\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o Nam, \u0111\u1ea5t c\u1ea5y l\u00faa th\u00ec ru\u1ed9ng h\u1ea1 nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng thu \u00edt n\u00ean thu\u1ebf ru\u1ed9ng n\u1ed9p m\u1ed9t l\u1ea7n v\u1ec1 v\u1ee5 h\u1ea1, t\u1eeb thu n\u00ean thu\u1ebf ru\u1ed9ng hai l\u1ea7n v\u1ec1 v\u1ee5 h\u1ea1 v\u00e0 v\u1ee5 thu. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc l\u1ec7 kh\u00e1m tai th\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb Ngh\u1ec7 An ra B\u1eafc th\u00ec ru\u1ed9ng h\u1ea1 ru\u1ed9ng thu \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e1m b\u00e1o \u0111\u1ec3 tha gi\u1ea3m thu\u1ebf, m\u00e0 t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o Nam th\u00ec ru\u1ed9ng thu ru\u1ed9ng c\u1ea1n l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. Xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, tr\u1eeb n\u0103m tr\u1ea5n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ecba b\u1ea1 th\u00ec l\u1ec7 kh\u00f4ng kh\u00e1m, c\u00f2n nh\u1eefng ru\u1ed9ng c\u00e1c h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean, Tam tr\u1ef1c, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, ru\u1ed9ng c\u00f3 c\u1ea5y m\u00f9a h\u1ea1 m\u00e0 b\u00e1o b\u1ecb tai th\u00ec cho c\u00f9ng m\u1ed9t l\u1ec7 nh\u01b0 ru\u1ed9ng h\u1ea1, ru\u1ed9ng h\u1ea1 thu, ru\u1ed9ng h\u1ea1 c\u1ea1n m\u00e0 \u0111i kh\u00e1m c\u1ea3. Vi\u1ec7c giao xu\u1ed1ng cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n cho r\u1eb1ng : Vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng v\u1ed1n s\u1edbm mu\u1ed9n kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, cho n\u00ean c\u00f3 n\u0103m lo\u1ea1i kh\u00e1c nhau l\u00e0 : ru\u1ed9ng h\u1ea1, ru\u1ed9ng h\u1ea1 thu, ru\u1ed9ng h\u1ea1 c\u1ea1n, ru\u1ed9ng thu, ru\u1ed9ng c\u1ea1n. Ru\u1ed9ng h\u1ea1 th\u00ec m\u00f9a \u0111\u00f4ng c\u1ea5y m\u00f9a h\u1ea1 g\u1eb7t, ru\u1ed9ng thu th\u00ec m\u00f9a h\u1ea1 c\u1ea5y m\u00f9a \u0111\u00f4ng g\u1eb7t, ru\u1ed9ng h\u1ea1 thu th\u00ec \u0111\u00e3 g\u1eb7t v\u1ee5 h\u1ea1 l\u1ea1i g\u1eb7t v\u1ee5 thu ; duy ru\u1ed9ng h\u1ea1 c\u1ea1n v\u00e0 ru\u1ed9ng c\u1ea1n l\u00e0 \u0111\u1ea5t cao x\u1ea5u, m\u1ed9t lo\u1ea1i g\u1eb7t v\u1ec1 kho\u1ea3ng th\u00e1ng 3, th\u00e1ng 4 v\u00e0 th\u00e1ng 5, m\u1ed9t lo\u1ea1i g\u1eb7t v\u1ec1 kho\u1ea3ng th\u00e1ng 10 v\u00e0 th\u00e1ng 11, \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 theo th\u1eddi ti\u1ebft m\u00e0 c\u1ea5y g\u1eb7t. V\u1ea3 c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, \u0111\u1ec1u c\u00f3 n\u0103m h\u1ea1ng ru\u1ed9ng \u1ea5y, nh\u01b0ng ru\u1ed9ng h\u1ea1 nhi\u1ec1u, ru\u1ed9ng thu \u00edt, m\u00e0 ru\u1ed9ng c\u1ea1n l\u1ea1i \u00edt n\u1eefa, cho n\u00ean l\u1ea5y v\u1ee5 h\u1ea1 l\u00e0m ch\u00ednh v\u1ee5 thu l\u00e0m ph\u1ee5, m\u00e0 l\u1ec7 kh\u00e1m th\u00ec ru\u1ed9ng thu ru\u1ed9ng c\u1ea1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. B\u1ed9 H\u1ed9 ki\u1ebfn ngh\u1ecb c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 theo \u00fd th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ecdng vi\u1ec7c n\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng tai bi\u1ebfn, nh\u01b0ng v\u1ec1 th\u1ed5 nghi v\u00e0 n\u00f4ng ti\u1ebft c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o. Xin t\u1eeb nay ru\u1ed9ng thu ru\u1ed9ng c\u1ea1n c\u00e1c h\u1ea1t c\u00e0y c\u1ea5y v\u1ec1 v\u1ee5 thu, Ngh\u1ec7 An ra B\u1eafc m\u00e0 l\u00e0m, c\u00f2n n\u01a1i n\u00e0o l\u00e0m c\u1ea7u may kh\u00f4ng theo th\u1eddi ti\u1ebft th\u00ec kh\u00f4ng \u1edf l\u1ec7 n\u00e0y. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec \u01a1n hu\u1ec7 ban ra \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m kh\u1eafp, m\u00e0 ai c\u00f3 l\u00f2ng man b\u00e1o c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mong nh\u1edd \u01a1n \u0111i\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XXXVII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ednh tu\u1ea5t, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7 [1826] (Thanh \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 6), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to, tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o qu\u1ea7n th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m m\u1edbi khai xu\u00e2n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 tin m\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 vui v\u1edbi thi\u00ean h\u1ea1 th\u00ec vui g\u00ec b\u1eb1ng. Ph\u00e0m m\u1eb7c \u00e1o g\u1ea5m, \u0103n th\u1ee9c ngon v\u1eabn l\u00e0 vui v\u1ebb, nh\u01b0ng ch\u1ee3t c\u00f3 m\u1ea5t m\u00f9a, d\u00e2n gian \u0111\u00f3i k\u00e9m, th\u00ec vui v\u1edbi ai ? Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam lo s\u1ee3, ch\u1ec9 mong th\u00f3c l\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, ng\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi no \u0111\u1ee7 m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1ea3m thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay cho trong ngo\u00e0i, Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Tam tr\u1ef1c th\u00ec 10 ph\u1ea7n gi\u1ea3m 3, c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n th\u00ec 10 ph\u1ea7n gi\u1ea3m 2.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf c\u1ea5p \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng ng\u00e0 cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i th\u0103m v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng Kinh th\u00e0nh, th\u01b0\u1edfng cho d\u00e2n \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng 2.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh d\u1ea7n, t\u1ebf Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean Tr\u1ea1ch 3 tu\u1ed5i, t\u01b0 ch\u1ea5t th\u00f4ng minh. Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu r\u1ea5t y\u00eau, m\u1ed9t h\u00f4m b\u1ecb c\u1ea3m gi\u00f3, Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu t\u1ef1 m\u00ecnh b\u1ebf \u1eb5m, kh\u00f4ng khi\u1ebfn cung n\u1eef, vua ng\u1ed3i h\u1ea7u b\u00ean c\u1ea1nh xin b\u1ebf thay c\u0169ng kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ra coi ch\u1ea7u, b\u1ea3o c\u00e1c th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cCha con l\u00e0 ngh\u0129a th\u00e2n t\u1ef1 tr\u1eddi, ch\u1ec9 lo c\u00f3 \u0111au \u1ed1m t\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c ; nh\u01b0ng ngh\u0129 Mi\u00ean Tr\u1ea1ch l\u00e0 tr\u1ebb con m\u00e0 l\u00e0m lo phi\u1ec1n cho th\u00e1i h\u1eadu \u0111\u1ebfn th\u1ebf, l\u00f2ng tr\u1eabm c\u0169ng ch\u00e1n l\u1eafm, m\u1edbi bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a ch\u00f4n con \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng cha m\u1eb9, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00e0m gi\u1ea3 d\u1ed1i \u0111\u00e2u\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i tr\u1eabm h\u01a1i kh\u00f3 \u1edf, Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu \u0111\u1ebfn th\u0103m, b\u1ec7nh \u0111ang n\u1eb7ng tr\u1eabm ph\u1ea3i g\u01b0\u1ee3ng d\u1eady t\u00e2u l\u00e0 h\u01a1i \u0111\u1ee1. Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu sai \u0111\u01b0a c\u01a1m, tr\u1eabm l\u1ea1i g\u01b0\u1ee3ng \u0103n, \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng th\u00e1nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng th\u00e1ng cho l\u00ednh hai v\u1ec7 Long thao v\u00e0 H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 1 quan). Hai v\u1ec7 \u1edf Kinh thao di\u1ec5n \u0111\u00e3 l\u00e2u, vua ngh\u0129 h\u1ecd ti\u00eau d\u00f9ng thi\u1ebfu th\u1ed1n n\u00ean c\u1ea5p th\u00eam cho. H\u1ec5 ai \u1ed1m ch\u1ebft, quan th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p hai, l\u00ednh th\u00ec c\u1ea5p th\u00eam 3 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Ch\u01b0\u1edfng Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng dinh, t\u1ea1m gi\u1eef vi\u1ec7c \u1ea5n Trung qu\u00e2n, th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng dinh v\u1eabn th\u1ef1 vi\u1ec7c \u1ea5n Ti\u1ec1n qu\u00e2n, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 quy\u1ec1n l\u0129nh Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1nh th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n, hi\u1ec7p v\u1edbi Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u K\u00fd l\u1ee5c bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean v\u1ec1 Kinh, l\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean An l\u00e0 Tr\u1ecbnh Xu\u00e2n Tr\u1ea1m bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh, th\u1ef1 K\u00fd l\u1ee5c V\u0129nh Thanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy C\u1ea7n \u0111\u1ed5i \u0111i th\u1ef1 K\u00fd l\u1ee5c Phi\u00ean An.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00f3ng 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn v\u00e0 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam Lang trung, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 v\u00e0 B\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf ty b\u1ed9 H\u1ed9, m\u1ed7i ch\u1ee9c hai ng\u01b0\u1eddi. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec Lang trung, Ch\u1ee7 s\u1ef1 v\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 \u0111\u1ec1u 4 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 8 ng\u01b0\u1eddi. Sau l\u1ea1i th\u00eam B\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 4 ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa. \u0110\u1ebfn nay b\u1ed9 th\u1ea7n th\u1ea5y c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9 b\u1eadn nhi\u1ec1u, thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, xin \u0111\u1eb7t th\u00eam. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Tham tri l\u0129nh Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn d\u00f9ng, l\u1ea5y Tham tri Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o thay. H\u00e0o v\u00e0o b\u1ec7 t\u1eeb. Vua tri\u1ec7u h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ec7 An c\u00f3 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ?\u201d. H\u00e0o \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n Ngh\u1ec7 An ph\u1ea7n nhi\u1ec1u gi\u1ea3 d\u1ed1i, r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f3 tr\u1ecb ; nay mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, ph\u1ea3i l\u1ea5y vi\u1ec7c b\u1eaft tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp l\u00e0m \u0111\u1ea7u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o : \u201cNg\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi tr\u1ecb d\u00e2n ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb th\u1ef1c, ng\u01b0\u1eddi d\u1ed1i, x\u00e9t r\u00f5 k\u1ebb hay ng\u01b0\u1eddi d\u1edf th\u00ec c\u00f2n lo g\u00ec gi\u1ea3 d\u1ed1i. V\u1ea3 d\u1eb9p tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i y\u00ean d\u00e2n, x\u1eed tr\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang, d\u00e2n \u0111\u00e3 y\u00ean th\u00ec tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp t\u1ef1 h\u1ebft ; n\u1ebfu ch\u1ec9 ch\u0103m ch\u0103m b\u1eaft b\u1edb th\u00ec k\u1ebf c\u0169ng t\u1ed3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e0o l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cQuan binh \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft \u1edf Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ec1u l\u1ea5y c\u01a1 \u0111\u1ed9i kh\u00e1c ph\u00e1i \u0111i, kh\u00f4ng th\u00f4ng thu\u1ed9c v\u1edbi nhau n\u00ean t\u00e2m l\u1ef1c kh\u00f4ng nh\u1ea5t tr\u00ed, kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua n\u00f3i : \u201cT\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng bi\u1ebft qu\u00e2n, qu\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u01b0\u1edbng, nh\u00e0 binh r\u1ea5t k\u1ef5 ; nay mu\u1ed1n b\u1eaft tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, m\u00e0 \u00fd t\u01b0\u1edbng t\u00ecnh binh kh\u00f4ng am hi\u1ec3u nhau, th\u00ec khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta ra s\u1ee9c sao \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d ?<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e0o l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cBinh l\u00ednh \u1edf Ngh\u1ec7 An c\u00f3 th\u00f3i quen nh\u00fat nh\u00e1t cho n\u00ean \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cGi\u1eef m\u1ec7nh ba qu\u00e2n, quan h\u1ec7 \u1edf m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u01b0\u1edbng. N\u1ebfu bi\u1ebft k\u1ef7 lu\u1eadt cho nghi\u00eam, hi\u1ec7u l\u1ec7nh cho t\u00edn th\u00ec qu\u00e2n l\u00ednh ph\u1ea3i m\u1ea1nh, kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh th\u00ec th\u00f4i m\u00e0 \u0111\u00e1nh th\u00ec t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ngh\u0129 cho k\u1ef9\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i tri\u1ec7u H\u00e0o v\u00e0o Thanh Phong \u0111\u01b0\u1eddng d\u1ee5 b\u1ea3o v\u1ec1 nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m \u1edf Ngh\u1ec7 An v\u00e0 cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng 13 huy\u1ec7n trong h\u1ea1t tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng (\u0110\u01b0\u1eddng An, \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o, C\u1ea9m Gi\u00e0ng, V\u0129nh L\u1ea1i, T\u1ee9 K\u1ef3, Ti\u00ean Minh, Thanh L\u00e2m, Kim Th\u00e0nh, Gi\u00e1p S\u01a1n, Nghi D\u01b0\u01a1ng, An D\u01b0\u01a1ng, \u0110\u00f4ng Tri\u1ec1u, An L\u00e3o), nh\u00e2n d\u00e2n v\u00ec \u0111\u00f3i xi\u00eau t\u00e1n \u0111\u1ebfn 108 x\u00e3 th\u00f4n, ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang h\u01a1n 12.700 m\u1eabu, th\u00f3c thu\u1ebf v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh tha h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh t\u00fd, duy\u1ec7t binh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n V\u1ecb, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai h\u1eefu qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Hi\u1ebfn, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ecb T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ph\u01b0\u1edbc C\u1ea9n, \u0111\u1ec1u \u0111em v\u1ec7 binh chia \u0111i \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Gi\u00e1m sinh Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y s\u1eafp \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thi H\u1ed9i, gia \u01a1n cho h\u1ecdc tr\u00f2, sai c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n. R\u1ed3i sai gi\u00e1m th\u1ea7n x\u00e9t h\u1ea1ch, ai d\u1ef1 tr\u00fang \u01b0u, b\u00ecnh, th\u1ee9 th\u00ec cho c\u00f9ng v\u1edbi h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng \u0111i thi H\u1ed9i, h\u1ea1ng li\u1ec7t th\u00ec sung b\u1ed5 Th\u01b0 l\u1ea1i v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u \u1edf c\u00e1c b\u1ed9 vi\u1ec7n v\u00e0 \u1edf T\u1ea3 H\u1eefu th\u1eeba ty c\u00e1c dinh tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai ti\u1ec1n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Th\u00e1i ch\u1ebft ; l\u1ea5y Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Trung qu\u00e2n l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Tr\u00e0 thay.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch th\u1ee9c l\u00e0m tri\u1ec7n vu\u00f4ng ri\u00eang cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, ph\u00e2n t\u1ea5c b\u1ec1 d\u00e0i b\u1ec1 ngang theo ph\u1ea9m tr\u1eadt cao th\u1ea5p m\u00e0 kh\u00e1c nhau. Ph\u00e0m tr\u00ecnh l\u00ean tr\u00ean b\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi m\u00e0 kh\u00f4ng quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u00e0 khi l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng th\u00ec d\u00f9ng (tri\u1ec7n nh\u1ea5t nh\u1ecb ph\u1ea9m b\u1ec1 d\u00e0i 1 t\u1ea5c 4 ph\u00e2n, b\u1ec1 ngang 1 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n, tam t\u1ee9 ph\u1ea9m b\u1ec1 d\u00e0i 1 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n, b\u1ec1 ngang 1 t\u1ea5c 1 ph\u00e2n, \u0111\u1ec1u kh\u1eafc m\u1ea5y ch\u1eef tri\u1ec7n \u201cH\u1ecd t\u00ean m\u1ed7 t\u00edn k\u00fd\u201d ; nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn tam ph\u1ea9m th\u00ec \u0111\u00f3ng b\u1eb1ng son, t\u1ee9 ph\u1ea9m b\u1eb1ng m\u00e0u \u0111\u1ecf, ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng v\u1eabn theo k\u00fd tri\u1ec7n c\u0169 b\u1eb1ng m\u1ef1c).<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u xin th\u00e2n \u0111em th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111i \u0111\u00e1nh b\u1eaft th\u1ed5 ph\u1ec9. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua nghe Thanh Hoa c\u00f3 t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Duy Nhi\u00ean ch\u1ee9a nu\u00f4i \u0111\u1ee9a con c\u1ee7a ngh\u1ecbch ph\u1ea1m L\u00ea Duy Ho\u00e1n t\u00ean l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t Ng\u1ecdc S\u01a1n v\u00e0 N\u00f4ng C\u1ed1ng m\u01b0u l\u00e0m lo\u1ea1n, d\u1ee5 tr\u1ea5n r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 b\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n \u1ea5y l\u1ea9n l\u00fat m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean kh\u00f4ng bi\u1ebft, th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef ngo\u00e0i kh\u1ed5n \u1edf \u0111\u00e2u ?. Hi\u1ec7n nay b\u1ed1n c\u00f5i v\u00f4 s\u1ef1, trong n\u01b0\u1edbc l\u1eb7ng y\u00ean, sao c\u00f3 th\u1ec3 dung cho ch\u00fang phi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng l\u1eeba d\u1ed1i l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n ta ? Ph\u1ea3i n\u00ean tra b\u1eaft ngay, ch\u1edb \u0111\u1ec3 lan r\u1ed9ng\u201d. Th\u1ebf l\u00e0 C\u00f4ng Tr\u1ee9 xin \u0111i. B\u00e8n sai \u00e1n tr\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i bi\u1ec1n binh l\u1ec7 theo \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh, Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh c\u00f9ng chia ba \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Man.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf truy\u1ec1n h\u1ecbch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng ho\u1ea1 ph\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng c\u00e1c man v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ecbu ph\u1ee5c, m\u1edbi sai \u0111\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ea5t qu\u00e2n chuy\u1ebfn n\u00e0y nguy\u00ean l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, v\u00ec gi\u1eb7c Man L\u00e3o t\u1ef1 ra ngo\u00e0i v\u00f2ng \u0111\u1ee9c ho\u00e1 sinh th\u00e0nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng tr\u1ecb m\u00e0 \u0111i s\u00e2u v\u00e0o c\u00f5i hoang vu, l\u00e0m kh\u00f3 nh\u1ecdc cho qu\u00e2n ta, tr\u1eabm r\u1ea5t l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn m\u00e0 nh\u00e1t s\u1ee3 r\u1ee5t r\u00e8 th\u00ec \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i theo ph\u00e9p qu\u00e2n m\u00e0 x\u1eed, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao th\u00ec Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng n\u00ean x\u00e9t l\u01b0\u1ee3ng khen th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch s\u0129 kh\u00ed, c\u1ed1t sao cho ch\u00f3ng th\u00e0nh c\u00f4ng. Tr\u1eabm \u0111\u00eam khuya canh c\u00e1nh trong l\u00f2ng, tr\u00f4ng mong th\u1eafng tr\u1eadn kh\u00f4n xi\u1ebft\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e8n sai th\u1ecb v\u1ec7 mang c\u1ea5p cho b\u1ecdn Qu\u1ebf m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, H\u1ed3 H\u1ef1u v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ecb chu\u1ea9n b\u1ecb nhi\u1ec1u l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c thu\u1ed1c men \u0111\u1ec3 ch\u1edf \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng quan vi\u00ean t\u1eed \u1edf tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0 xin t\u00f2ng chinh c\u00f3 h\u01a1n 40 ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c d\u00e2n bu\u00f4n \u1edf ngu\u1ed3n \u0110\u1ed3ng Xu\u00e2n xin ra s\u1ee9c d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0 100 ng\u01b0\u1eddi. H\u1ea1 l\u1ec7nh h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n 1 quan g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long thao l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c H\u1ef1u v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ef1u qu\u1ea3n l\u0129nh h\u01a1n 400 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Phan V\u0103n T\u1ea1o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ecb, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Hi\u1ec1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu nh\u1ea5t, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai ti\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Khoa l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb, Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai ti\u1ec1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u00e0i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eefu, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Thu\u1eadt l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng. Sai th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh l\u01b0\u1ee3ng b\u1eaft qu\u00e2n d\u00e2n 11.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c. Th\u00e0nh \u0111\u1eafp xong, th\u01b0\u1edfng cho T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t m\u1ed9t th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c, t\u1eeb \u0110\u1ed5ng l\u00fd tham bi\u1ec7n tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n b\u1ea1c theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c x\u00e3 Kim Lung v\u00e0 Duy\u00ean Kh\u00e1nh (thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng) dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng k\u00eanh b\u1ecb l\u1ea5p kh\u00f4ng th\u00f4ng, d\u00e2n xin nh\u1edd bi\u1ec1n binh qu\u00ea \u1edf \u0111\u1ea5y g\u00f3p s\u1ee9c v\u00e9t \u0111\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u1ee3i cho vi\u1ec7c n\u00f4ng. Vua sai dinh th\u1ea7n kh\u00e1m th\u1ef1c, chu\u1ea9n y l\u1eddi xin, l\u1ea1i c\u1ea5p cho m\u1ed7i x\u00e3 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f3 c\u01b0\u1edbp, ph\u1ee7 ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 7 t\u00ean, t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201c\u1edf ngay d\u01b0\u1edbi xe ki\u1ec7u m\u00e0 c\u00f2n d\u00e1m t\u1ee5 h\u1ecdp c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, t\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 tha\u201d. \u0110\u1ec1u ch\u00e9m c\u1ea3. Th\u01b0\u1edfng cho ph\u1ee7 th\u1ea7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 cho quan v\u00f5 \u0111i b\u1eaft 50 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p d\u00e2ng m\u1eadt s\u1edb r\u1eb1ng : Nh\u00e2n c\u00f3 sao ch\u1ed5i, ngu d\u00e2n \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t b\u1ecb nh\u1eefng k\u1ebb \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng gi\u1ea3o quy\u1ec7t m\u00ea ho\u1eb7c xui gi\u1ee5c, h\u1ecdp nhau l\u00e0m gi\u1eb7c, xin s\u1edbm tr\u1eeb \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, ch\u1ec9 lo c\u00f2n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u00f3i r\u00e9t, m\u1ed7i khi g\u1eb7p tai th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 l\u00f2ng v\u1ed7 v\u1ec1, n\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a m\u00e0 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u1ea1i nhi\u1ec1u, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng than th\u1edf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y L\u00ea Ch\u1ea5t c\u00f2n t\u1ea1i ch\u1ee9c th\u00ec gi\u1eb7c h\u1ebft d\u00e2n y\u00ean, nay v\u1eeba c\u00f3 tang ngh\u1ec9 vi\u1ec7c m\u00e0 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e3 sinh nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf, \u00fd h\u1eb3n Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f2n \u00edt ng\u00e0y ch\u01b0a th\u1ec3 thuy\u1ebft ph\u1ee5c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf ch\u0103ng ? V\u1ea3 l\u1ea1i T\u1ed5ng tr\u1ea5n giao c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00e0nh t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u1ea3 h\u1ea1t y\u00ean \u1ed5n m\u1edbi l\u00e0 xong xu\u00f4i. Nay tr\u1eabm mu\u1ed1n l\u01b0u Ch\u1ea5t, c\u00e1c khanh cho l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng dinh T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng t\u00e2u : \u201cL\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed t\u00e2u : \u201cHi\u1ec7n nay \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c trong ng\u0103n gi\u1eb7c ngo\u00e0i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng thi\u1ebfu g\u00ec ng\u01b0\u1eddi, Ch\u1ea5t m\u1edbi \u1ed1m kh\u1ecfi, l\u1ea1i c\u00f3 tang m\u1eb9, xin c\u1ee9 theo ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi sai khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c ; tr\u1eabm mu\u1ed1n l\u01b0u Ch\u1ea5t l\u00e0 mu\u1ed1n cho Ch\u1ea5t tr\u1ecdn v\u1eb9n danh v\u1ecdng c\u00f4ng lao. Ch\u1ea5t nay tu\u1ed5i \u0111\u00e3 suy y\u1ebfu, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1edd tr\u1eabm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3i \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Phan V\u0103n Thu\u00fd v\u00e0 Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ec9nh t\u00e2u : \u201cS\u1ef1 th\u1ec3 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ebf, nay h\u1ec5 c\u00f3 d\u1ee5 ch\u1ec9 ban xu\u1ed1ng, Ch\u1ea5t t\u1ea5t s\u1ebd b\u1edbt l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u01b0\u1ee1ng l\u01b0u l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. D\u1ee5 Ch\u1ea5t r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi nh\u1eadn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m trong tr\u1ea5n \u0111\u00e3 l\u00e2u, n\u00ean h\u01a1i th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng lo v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc c\u1ee7a tr\u1eabm ; m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i khanh v\u00ec tang m\u1eb9 xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, tr\u1eabm kh\u00f4ng n\u1ee1 c\u01b0\u1edbp t\u00ecnh, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf. Nay th\u00e0nh h\u1ea1t gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp th\u00eam nhi\u1ec1u, tr\u1eabm s\u1edbm tr\u01b0a lo ngh\u0129, khanh c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? T\u01b0\u1edfng khanh n\u00ean v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra s\u1ee9c c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, vi\u1ec7c y\u00ean h\u00e3y v\u1ec1 ch\u1ecbu tang, th\u00ec ngh\u0129a c\u00f4ng t\u00ecnh ri\u00eang hai b\u1ec1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu l\u1ea1i g\u1ea5p v\u00ec t\u00ecnh nh\u00e0 th\u00ec c\u0169ng ch\u1ea1y t\u00e2u cho bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 t\u1edbi, Ch\u1ea5t xin l\u01b0u l\u1ea1i m\u1ed9t th\u00e1ng, v\u00e0 n\u00f3i b\u1ec7nh ch\u01b0a kh\u1ecfi h\u1eb3n, mong \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t l\u1ea7n v\u1ec1 an t\u00e1ng m\u1eb9, ng\u00f5 h\u1ea7u th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng hi\u1ebfu, ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7nh ch\u0103ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem bi\u1ec3u, y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, \u0111\u1ecbnh ph\u1ea9m tr\u1eadt cho ty T\u01b0\u1ee3ng y : T\u01b0\u1ee3ng y ph\u00f3 tr\u1eadt Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m, T\u01b0\u1ee3ng y sinh tr\u1eadt T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 Binh t\u1eeb nay c\u00f3 thi\u1ebfu Ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00ec cho l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ghi t\u00ean m\u00e0 d\u00f9ng theo h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, v\u00e0 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd th\u00ec k\u00ea khai danh s\u00e1ch d\u00e2ng tr\u00ecnh, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ch\u1ecdn b\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, ph\u00e0m kho\u00e1 ch\u00eca kho\u00e1 c\u1eeda th\u00e0nh m\u1edf hay \u0111\u00f3ng \u0111\u1ec1u do ch\u1ee9c \u1ea5y. L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Th\u1ecd L\u1ed9c l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea3o l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd B\u00ecnh Ho\u00e0, L\u00ea V\u0103n Ti\u1ebfn l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Ngh\u1ec7 An, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00e1o l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Thanh Hoa, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Ninh B\u00ecnh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngoan l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Nam \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea7n Quang D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd S\u01a1n Nam, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed3ng l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd S\u01a1n T\u00e2y, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd B\u1eafc Ninh, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Th\u00e2n l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ec5 l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd H\u00e0 Hoa, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee5c l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Di\u1ec5n Ch\u00e2u, Phan V\u0103n H\u1ee9u l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd T\u0129nh Gia. S\u1eafc cho c\u00e1c th\u01b0\u1ee3ng ty s\u1edf t\u1ea1i l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c h\u1ea1t, ho\u1eb7c m\u1ed9t v\u1ec7, m\u1ed9t c\u01a1 m\u1ed9t \u0111\u1ed9i, l\u1ea5y b\u1ea3n ch\u1ee9c m\u00e0 ki\u00eam qu\u1ea3n ; n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh chi\u00eau m\u1ed9 th\u00ec cho h\u1ea1n m\u1ed7i \u0111\u1ed9i l\u00e0 50 ng\u01b0\u1eddi l\u1ec7 l\u00e0m thu\u1ed9c binh, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng gi\u1eef g\u00ecn ; sau c\u00f3 \u0111\u1eb7t th\u00eam c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebfp t\u1ee5c v\u00e9t s\u00f4ng Ng\u1ef1 H\u00e0, sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean tr\u00f4ng coi 6.000 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c qu\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c ; ph\u00e0m g\u1eb7p m\u1ed9 c\u1ed5 g\u00f2 t\u00e0n m\u00e0 c\u00f3 h\u00e0i c\u1ed1t th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u1ea3i \u0111em ch\u00f4n ch\u1ed7 kh\u00e1c. L\u1ea1i x\u00e2y c\u1eeda c\u1ed1ng \u1edf ph\u00eda sau ho\u00e0ng th\u00e0nh. Ch\u1ee3t g\u1eb7p gi\u00e1 g\u1ea1o trong kinh k\u1ef3 h\u01a1i cao, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Kinh do\u00e3n m\u1ed9 d\u00e2n ch\u1edf \u0111\u00e1 n\u00fai, c\u1ee9 m\u1ed7i \u0111\u1ed1ng \u0111\u00e1 c\u1ea5p 15 h\u1ed9c th\u00f3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho nh\u1eefng \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u1ef1c th\u1ee5, su\u1ea5t th\u1eadp, th\u01b0 l\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u00e0 Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c thu\u1ed9c v\u1ec7 C\u1ea9m y \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ph\u1ea9m tr\u1eadt m\u00e0 chi b\u1ed5ng, c\u00f2n binh l\u00ednh th\u00ec th\u01b0\u1edfng th\u00eam ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng th\u00e1ng (m\u1ed7i th\u00e1ng 1 quan 5 ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u1ee7 s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ec5 l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc V\u0129nh Thanh, Tri huy\u1ec7n L\u1ec5 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ecdng l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Thanh Hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u01b0\u1eddng T\u00e2n H\u1ee3p thu\u1ed9c V\u00f5ng Nhi, ph\u1ee7 \u0110i\u1ec7n B\u00e0n, dinh Qu\u1ea3ng Nam, \u0111\u1ea5t \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea3o, d\u00e2n ph\u01b0\u1eddng ng\u00e0y \u0111\u00eam tu\u1ea7n ph\u00f2ng \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n v\u00e0 \u1edf \u0111\u00e0i ho\u1ea3 phong, dinh th\u1ea7n xin tha binh dao cho h\u1ecd. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c th\u1ee3 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Ngh\u1ec7 An c\u00f3 ai \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh c\u00f4ng t\u00e1c th\u00ec do b\u1ed9 C\u00f4ng l\u1eadp danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 mi\u1ec5n tr\u1eeb thu\u1ebf th\u00e2n thu\u1ebf \u0111i\u1ec7u ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan v\u00e0 ti\u1ec1n g\u1ea1o n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng Thu\u1ef7 Ba, huy\u1ec7n Minh Linh, dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t cao kh\u00f4, m\u00f9a m\u00e0ng thu k\u00e9m, ti\u1ec1n th\u00f3c thu\u1ebf ch\u00ednh cung kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u00e2n \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u1ea5y k\u00eau \u1edf Kinh. Vua sai dinh th\u1ea7n theo s\u1ed1 chia l\u00e0m ba n\u0103m m\u00e0 thu. Nh\u00e2n s\u1eafc cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng t\u1ef1 nay ph\u00e0m c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng x\u00f3m l\u00e0ng \u0111au kh\u1ed5, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean ngay, \u0111\u1ec3 cho t\u00ecnh \u1ea9n khu\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n th\u1ea5u \u0111\u1ebfn b\u1ec1 tr\u00ean ; n\u1ebfu c\u1ee9 theo th\u00f3i m\u00e0 ki\u00eang tr\u00e1nh \u0111\u1ec3 d\u00e2n ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft m\u00e0 k\u00eau th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngh\u1ec7 An t\u00e2u r\u1eb1ng k\u1ef3 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n n\u0103m ngo\u00e1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o t\u1eadt, tr\u1ed1n hay ch\u1ebft \u0111\u00e3 n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00e2n r\u1ed3i m\u00e0 h\u1ea1ng \u0111inh tr\u00e1ng t\u1ee5c th\u00eam ch\u01b0a n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec xin cho tr\u1eeb v\u1edbi nhau. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cThu\u1ebf kho\u00e1 c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p s\u1eb5n, nay l\u1ea5y c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u1ecd tr\u1eeb cho ng\u01b0\u1eddi kia, th\u1ec3 th\u1ed1ng h\u00e0nh ch\u00ednh nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c sao ? V\u1ea3 l\u1ea1i c\u00f3 th\u00e2n th\u00ec c\u00f3 thu\u1ebf th\u00e2n l\u00e0 l\u1ebd nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng ngh\u0129 x\u1ee9 \u1ea5y m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n n\u00ean gia \u00e2n c\u00e1ch ngo\u1ea1i \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng mong \u01b0\u1edbc c\u1ee7a d\u00e2n. V\u1eady d\u1ee5 cho tr\u1ea5n th\u1ea7n ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o t\u1eadt v\u00e0 ch\u1ebft \u0111\u00e3 n\u1ed9p ti\u1ec1n g\u1ea1o thu\u1ebf th\u00e2n th\u00ec theo s\u1ed1 m\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i h\u1ebft ; ph\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i kho ; c\u00f2n \u0111inh tr\u00e1ng m\u1edbi t\u1ee5c th\u00eam th\u00ec thu thu\u1ebf nh\u01b0 l\u1ec7. Thanh Hoa v\u00e0 Ninh B\u00ecnh c\u0169ng cho l\u00e0m theo l\u1ec7 \u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1nh tr\u00f4ng coi c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Th\u1ecb n\u1ed9i v\u00e0 Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u00f3ng 53 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4 v\u00e0 thuy\u1ec1n l\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c C\u00e1t n\u1ed5i tr\u1ed9m \u1edf \u0111\u1ea3o nh\u1ecf ngo\u00e0i bi\u1ec3n Tr\u00e0 L\u00fd (T\u1ee5c g\u1ecdi l\u00e0 Ti\u1ec1n Ch\u00e2u, nay l\u00e0 huy\u1ec7n Ti\u1ec1n H\u1ea3i). Tr\u1ea5n th\u1ee7 L\u00ea M\u1eadu C\u00fac \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c b\u1ecb thua ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1t tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m th\u1ee7 ng\u1ef1 Ba L\u1ea1t, v\u00ec c\u00f3 con c\u01b0\u1eddng b\u1ea1o gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u1ebfn nay t\u1ee5 h\u1ecdp v\u1edbi nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n l\u00e0 b\u1ecdn Phan B\u00e1 V\u00e0nh (c\u00f3 khi g\u1ecdi h\u1ecd \u0110\u1ed7) v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ea1nh \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m lo\u1ea1n, c\u01b0\u1edbp hai th\u1ee7 Tr\u00e0 L\u00fd v\u00e0 L\u00e2n H\u1ea3i, th\u1ee7 ng\u1ef1 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh Mi\u1ec5n v\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung Di\u1ec5n \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1ea1i. C\u00e1t b\u00e8n sai b\u00e8 \u0111\u1ea3ng xin th\u00fa v\u1edbi tr\u1ea5n v\u00e0 xin d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng. C\u00fac tin l\u1eddi, th\u00e2n \u0111em 300 bi\u1ec1n binh v\u1edbi h\u01a1n 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111i b\u1eaft. C\u00e1t \u0111\u1eb7t ph\u1ee5c binh tr\u01b0\u1edbc ch\u1ed7 c\u1ea1n c\u1ee7a b\u00e3i L\u1eef Ch\u1eed r\u1ed3i cho v\u00e0i chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ra \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, gi\u1ea3 thua ch\u1ea1y. C\u00fac \u0111u\u1ed5i theo, \u0111\u1ebfn L\u1eef Ch\u1eed th\u00ec thuy\u1ec1n m\u1eafc c\u1ea1n, ph\u1ee5c binh gi\u1eb7c n\u1ed5i d\u1eady. C\u00fac c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Hi\u1ec7u thu\u1eadn ng\u0169 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u0129nh \u0111\u1ec1u c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, b\u1ecb ch\u1ebft ; quan qu\u00e2n ch\u1ebft tr\u1eadn c\u0169ng t\u1edbi h\u01a1n v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u tan ch\u1ea1y ; s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh nghe b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u1ea3n l\u00fd bi\u1ec1n binh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng th\u00e2n \u0111em binh thuy\u1ec1n thu\u1ef7 b\u1ed9 \u0111i \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng v\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y L\u00ea M\u1eadu C\u00fac b\u1ec7 t\u1eeb, tr\u1eabm \u0111\u00e3 d\u1ee5 b\u1ea3o v\u1ec1 ch\u1ee9c v\u1ee5 gi\u1eef bi\u00ean kh\u1ed5n, ph\u00e0m g\u1eb7p vi\u1ec7c qu\u00e2n kh\u00f4ng n\u00ean r\u1ee5t r\u00e8. C\u00fac th\u1ec1 l\u1ea5y th\u00e2n b\u00e1o qu\u1ed1c, nay qu\u1ea3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 l\u1eddi m\u00e0 h\u0103ng h\u00e1i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, s\u1ed1ng ch\u1ebft m\u1ed9t l\u00f2ng, so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a h\u1ebft ti\u1ebft \u1edf c\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1eb9n\u201d. N\u00f3i xong ch\u1ea3y n\u01b0\u1edbc m\u1eaft. B\u00e8n t\u1eb7ng Th\u1ed1ng ch\u1ebf, cho 3 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 500 quan ti\u1ec1n v\u00e0 \u1ea5m th\u1ee5 cho con l\u00e0 L\u00ea M\u1eadu \u0110\u1ea1i l\u00e0m Thi\u00ean h\u1ed9 v\u1ec7 C\u1ea9m y. Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u0129nh th\u00ec t\u1eb7ng Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 100 quan. C\u00e1c bi\u1ec1n binh b\u1ecb ch\u1ebft b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u h\u1eadu c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho th\u00e0nh th\u1ea7n tra h\u1ecfi xem c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y v\u00e0 t\u1ea5n th\u1ee7 s\u1edf t\u1ea1i, ai kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u1ee9u gi\u00fap ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3 h\u1ecfng vi\u1ec7c th\u00ec theo lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Th\u1ecbnh l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng \u0111\u1ebfn Tr\u00e0 L\u00fd, b\u1ecdn gi\u1eb7c nghe tin tan v\u1ee1. V\u0169 \u0110\u1ee9c C\u00e1t tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn ph\u1ea7n bi\u1ec3n U Nang \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean. \u0110\u1eb7ng b\u00e8n \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1, u\u1ef7 cho Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd qu\u1ea3n l\u0129nh binh thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft. Ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u, C\u00e1t c\u00f9ng con l\u00e0 V\u0169 \u0110\u00ecnh \u0110inh v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u1ebbn v\u1ec1, b\u1ecb d\u00e2n x\u00e3 \u0110\u00f4ng H\u00e0o (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Giao Thu\u1ef7) b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em n\u1ed9p. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cC\u00e1t n\u0103m tr\u01b0\u1edbc t\u1eebng nh\u1eadn quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u1ea1i d\u00e1m h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng qu\u1ea5y r\u1ed1i, gi\u1ebft h\u1ea1i quan qu\u00e2n, hung \u00e1c h\u01a1n lo\u00e0i c\u01b0u c\u00e1nh (() C\u01b0u l\u00e0 con chim d\u1eef, c\u00e1nh l\u00e0 lo\u00e0i th\u00fa d\u1eef.)\u201d. D\u1ee5 cho th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111\u00f3ng c\u0169i \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh s\u01b0, h\u1ebft ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i. Th\u01b0\u1edfng cho Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd th\u0103ng m\u1ed9t c\u1ea5p v\u00e0 m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng hoa v\u00e0ng c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. Th\u01b0\u1edfng cho d\u00e2n x\u00e3 \u0110\u00f4ng H\u00e0o 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, cho L\u00fd tr\u01b0\u1edfng Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u1eeb l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 ch\u01b0a t\u1edbi, C\u00e1t nh\u00e2n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, s\u1eafp ch\u1ebft, th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em ch\u00e9m tr\u01b0\u1edbc. T\u1edd t\u00e2u v\u00e0o. Vua kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng ; truy\u1ec1n ch\u1ec9 tr\u00e1ch m\u1eafng. Hi\u1ec7p T\u1ed5ng tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00e0 H\u00ecnh t\u00e0o V\u0169 \u0110\u1ee9c Th\u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh m\u00e3o, t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u1edf Nam Giao. Khi v\u1ec1 cho c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c ba huy\u1ec7n (() Ba huy\u1ec7n : Phong \u0110i\u1ec1n, H\u01b0\u01a1ng Thu\u1ef7, Ph\u00fa L\u1ed9c thu\u1ed9c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean.) m\u1ed7i x\u00e3 th\u00f4n 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c, L\u00fd tr\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i m\u0169 th\u00e1i b\u00ecnh, m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1o l\u1ea1c nghi\u1ec7p v\u00e0 hia t\u1ea5t \u0111\u1ec3 s\u1eb5n m\u00e0 mang.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc trong l\u1ec5 t\u1ebf Giao c\u00e1c dinh th\u1ea7n Tam tr\u1ef1c (() Tam tr\u1ef1c : ba dinh tr\u1ef1c l\u1ec7 l\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam.) v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u1edf Tam tr\u1ef1c \u0111\u1ec1u h\u1ecdp \u1edf \u0111\u00e0n s\u1edf \u0111\u1ec3 b\u1ed3i t\u1ebf, s\u1ee3 nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 b\u1ecf thi\u1ebfu ch\u1ee9c v\u1ee5, n\u00ean s\u1eafc t\u1ef1 nay ph\u00e0m c\u00f3 ch\u1ec9 tri\u1ec7u th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf t\u1eeb \u0111\u1ed3n B\u00ecnh Nguy\u00ean ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn s\u00e1ch \u1ef7 Tu\u00e2n. Gi\u1eb7c Man t\u1ee5 h\u1ecdp h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 h\u00e0ng tr\u0103m voi ng\u1ef1a x\u00f4ng l\u1ea1i \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh. Qu\u1ebf chia qu\u00e2n th\u1eb3ng ti\u1ebfn. Qu\u00e2n Man tr\u00f4ng b\u00f3ng b\u1ecf ch\u1ea1y. Qu\u1ebf cho qu\u00e2n \u0111\u1ed1t v\u00e0i m\u01b0\u01a1i tr\u1ea1i s\u00e1ch, v\u00e9t h\u1ebft th\u00f3c g\u1ea1o \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho qu\u00e2n. R\u1ed3i t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng hai s\u00e1ch Ch\u1ebf Trang v\u00e0 L\u00e0ng L\u1ed3 \u0111em thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n xin ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c. Qu\u1ebf cho kh\u0103n \u00e1o, sai h\u1ecdp th\u00eam nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 \u0111i theo.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh t\u1eeb ngu\u1ed3n Th\u1ea1ch Th\u00e0nh ti\u1ebfn l\u00ean, c\u0169ng \u0111\u1ed1t ph\u00e1 v\u00e0i n\u01a1i l\u00e0ng x\u00f3m d\u00e2n Man, \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi Qu\u1ebf. Vi\u1ec7c th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho Qu\u1ebf m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1o m\u1ed5 gi\u1eefa b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n g\u1ea5m th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1ng m\u00e0u quan l\u1ee5c hoa r\u1ed3ng tr\u00f2n thu\u1ea7n kim tuy\u1ebfn, c\u00fac b\u1eb1ng ng\u1ecdc trai, v\u00e0 truy\u1ec1n ch\u1ec9 khen ng\u1ee3i. L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n ta \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eadn, c\u0169ng \u0111\u1ee7 c\u00f3 ti\u1ebfng b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc ; nh\u01b0ng tr\u1eabm xem ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eebng h\u1eb3n, v\u00ec ta d\u1eabu th\u1eafng li\u00ean ti\u1ebfp, nh\u01b0ng n\u00f3 ch\u01b0a c\u00f3 m\u1ed9t phen thua \u0111au. Gi\u1eb7c Man ch\u01b0a ch\u1ecbu s\u1ee3 uy th\u1ebf qu\u00e2n ta, t\u1ea5t s\u1ebd tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 m\u01b0u b\u00e1o th\u00f9 ; m\u00e0 qu\u00e2n ta nh\u00e2n th\u1eafng ti\u1ebfn v\u00e0o s\u00e2u, c\u00f3 l\u00f2ng khinh gi\u1eb7c, \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ph\u00e9p binh ph\u1ea3i r\u0103n. Hu\u1ed1ng h\u1ed3 gi\u1eb7c Man r\u1ea5t gi\u1ecfi l\u1ed1i nh\u00e2n ch\u1ed7 s\u01a1 h\u1edf \u0111\u1eb7t qu\u00e2n mai ph\u1ee5c, \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc khi h\u00e0nh binh c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng. V\u1eady b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ch\u1edb l\u1ea5y th\u1eafng tr\u1eadn nh\u1ecf m\u00e0 \u0111\u00e3 m\u1eebng, ch\u1edb cho n\u00f3 l\u00e0 s\u00e2u ki\u1ebfn m\u00e0 khinh. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i \u201cCon ong con b\u1ecd c\u00f3 \u0111\u1ed9c\u201d, h\u00e1 kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c sao ? Nay trong khi h\u00e0nh binh g\u1eb7p c\u00f3 r\u1eebng r\u00fa r\u1eadm k\u00edn, gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7t qu\u00e2n ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec tr\u01b0\u1edbc n\u00ean sai v\u00e0i m\u01b0\u01a1i du binh, c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn, l\u00e0m ra c\u00e1ch mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh nhau, r\u1ed3i \u0111\u1ea1i binh k\u1ebf ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn, t\u1ea5t gi\u1eb7c cho l\u00e0 ta bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh c\u0169ng t\u1ef1 v\u1ee1. Ho\u1eb7c s\u1ee3 gi\u1eb7c gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m b\u1eafn t\u00ean \u0111\u1ed9c, th\u00ec l\u1ea5y nh\u1eefng mi\u1ebfng g\u1ed7 h\u01a1n m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc tra v\u00e0o s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n, c\u1ee9 ch\u1ed7 b\u1ee5i r\u1eadm m\u00e0 b\u1eafn v\u00e0o g\u1ed7 nh\u00e2n h\u01a1i l\u1eeda, x\u00f4ng pha ngang d\u1ecdc, gi\u1eb7c c\u0169ng kh\u00f3 c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u00e1nh v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng s\u00e2u th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y c\u00e0ng xa, n\u00ean l\u01b0\u1ee3ng b\u1eaft nh\u1eefng thi\u00ean t\u01b0\u1edbng, t\u00ec t\u01b0\u1edbng chia binh ra \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf ph\u00eda tr\u00ean d\u01b0\u1edbi c\u00e1ch m\u1ed9t ng\u00e0y ti\u1ebfp t\u1ebf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ee1 lo v\u1ec1 m\u1eb7t sau. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111i tr\u1eadn \u0111\u00e3 l\u00e2u, v\u1eabn c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 quen th\u1ea1o, ph\u1ea3i n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd, tr\u1eabm v\u1eabn tr\u00f4ng ng\u00f3ng tin th\u1eafng tr\u1eadn s\u1edbm. H\u1ec5 t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 vai th\u00ec tr\u1eabm c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean g\u1ed1i m\u1ed9t ng\u00e0y&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u1eefng d\u00e2n xi\u00eau gi\u1ea1t c\u1ee7a man ba ph\u1ee7 thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc tr\u1edf v\u1ec1, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 S\u01a1n C\u1ed1 xin vay 500 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 chia c\u1ea5p cho b\u1ed9 l\u1ea1c l\u00e0m sinh k\u1ebf, \u0111\u1ebfn nay h\u1ebft h\u1ea1n m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u1ed9p tr\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua ngh\u0129 d\u00e2n man m\u1edbi v\u1ec1, c\u1ee7a c\u1ea3i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 U\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea1i tang, xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi v\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. M\u00f9a thu n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, b\u1ecdn Nghi sung vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi Ngh\u1ec7 An l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1ebfn h\u1ecdp, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c tr\u1ea5n \u1edf c\u00f4ng qu\u00e1n, sai c\u1eed nh\u1eefng h\u1ecdc tr\u00f2 h\u1ecd bi\u1ebft, ghi l\u1ea5y h\u1ecd t\u00ean, v\u00e0 khi \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t nh\u1eadn nh\u1eefng m\u1ea3nh gi\u1ea5y ghi t\u00ean, \u0111\u01b0a bi\u00ean hi\u1ec7u v\u00e0o n\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng, ph\u00ea l\u1ea5y \u0111\u1ed7 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfng. (K\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t \u0111\u00e3 h\u1ecfng m\u00e0 l\u1ea1i l\u1ea5y \u0111\u1ed7 l\u00e0 36 ng\u01b0\u1eddi, nh\u00e2n \u0111\u00f3, m\u00e0 \u0111\u1ed7 sinh \u0111\u1ed3 6 ng\u01b0\u1eddi. K\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb, \u0111\u00e3 h\u1ecfng m\u00e0 l\u1ea1i l\u1ea5y \u0111\u1ed7 l\u00e0 21 ng\u01b0\u1eddi, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u1ed7 h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng 10 ng\u01b0\u1eddi). L\u1ea1i ng\u00e0y ra tr\u01b0\u1eddng h\u00e1t x\u01b0\u1edbng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u lan man, h\u1ecdp c\u00e1c h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng m\u1edbi \u0111\u1ed7 \u0111\u00e1nh b\u1ea1c ch\u01a1i b\u1eddi. Sau khi ph\u1ee5c m\u1ec7nh v\u00e0i th\u00e1ng, tr\u1ea5n th\u1ea7n V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n \u0111em vi\u1ec7c tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean. Vua giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y b\u00e0n xong, v\u0103n ban th\u00ec xin theo t\u1eafc l\u1ec7 x\u1eed ph\u00e2n v\u00e0 b\u00e0n c\u00e1ch ch\u1ee9c, v\u00f5 ban th\u00ec xin theo \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u1ed1ng c\u1eed ng\u01b0\u1eddi b\u1eady v\u00e0 b\u00e0n ch\u00e9m, m\u1ed7i b\u00ean gi\u1eef m\u1ed9t thuy\u1ebft. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cLu\u1eadt nh\u01b0 \u00e1n s\u1eaft, kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00ea x\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c ; nay v\u0103n v\u00f5 b\u00e0n lu\u1eadn m\u1ed7i b\u00ean m\u1ed9t kh\u00e1c m\u00e0 c\u0169ng \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o lu\u1eadt c\u1ea3. Song h\u00ecnh lu\u1eadt \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft s\u1ee3, duy l\u1eddi trong \u00e1n kh\u00f4ng ch\u1ec9 r\u00f5 tang, b\u1edfi \u0111\u00e2u m\u00e0 l\u00e0m b\u1eady nh\u01b0 th\u1ebf\u201d ? Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed \u0111\u1ed1i r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n l\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n, kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ecdc, ki\u1ebfn th\u1ee9c h\u1eb9p h\u00f2i, t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng Nghi, Qu\u00fdnh t\u1ea5t c\u00f3 t\u01b0 t\u00fai, nh\u01b0ng v\u00ec l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ed7 n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng n\u1ee1 ph\u00e1t gi\u00e1c\u201d. Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi t\u00e2u \u0111\u1ea7u n\u00f3i Nghi, Qu\u00fdnh ch\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0 t\u00fai, nh\u01b0ng vi\u1ec7c l\u00e0m coi nh\u01b0 l\u00e0 t\u01b0 t\u00fai ; n\u1ebfu c\u00f3 t\u01b0 t\u00fai th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 kh\u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfng h\u00e1 ch\u1ecbu im l\u1eb7ng \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi khanh n\u00f3i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 Nghi, Qu\u00fdnh sao l\u1ea1i c\u00e0n b\u1eady qu\u00e1 nh\u01b0 th\u1ebf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n \u0111\u1ed1i r\u1eb1ng : \u201cNghi, Qu\u00fdnh l\u00e0m vi\u1ec7c chuy\u00ean l\u1ea5y quy\u1ec1n th\u1ebf \u0111\u00e8 ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0m tr\u00e1i \u0111i\u1ec3n l\u1ec7, tr\u1ecb t\u1ed9i l\u00e0 ph\u1ea3i ; song x\u00e9t h\u1ecd c\u0169ng mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ch\u00e2n t\u00e0i m\u00e0 qu\u00ean h\u00ecnh t\u00edch. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00f3 h\u1ed1i l\u1ed9 hay kh\u00f4ng th\u00ec bi\u1ebft b\u1ec1 t\u00f4i kh\u00f4ng ai b\u1eb1ng vua, th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i v\u00e0o \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c khoa c\u1eed \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1ch th\u1ee9c, n\u1ebfu b\u1ea3o mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2n t\u00e0i m\u00e0 kh\u00f4ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn v\u0103n l\u00fd d\u1edf hay th\u00ec c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc thi l\u1ea5y h\u1ecdc tr\u00f2 nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e2u ! \u0110\u1ebfn nh\u01b0 tr\u1ea5n th\u1ea7n V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u1ea5y t\u01b0 c\u00e1ch quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng bi\u1ec7n vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi m\u00e0 Nghi, Qu\u00fdnh h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec1u d\u1ef1 bi\u1ebft c\u1ea3, \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c h\u00e1t x\u01b0\u1edbng r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8 c\u0169ng c\u00f3 d\u1ef1 cu\u1ed9c, sao kh\u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c tham h\u1eb7c, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u1eadm \u0111\u1ebfn n\u0103m ba th\u00e1ng m\u1edbi t\u00e2u, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 m\u01b0u vi\u1ec7c b\u00e1o o\u00e1n ri\u00eang \u0111\u00f3 th\u00f4i, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi v\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh quen t\u00ednh l\u00e0m c\u00e0n, vi\u1ec7c sai tr\u00e1i, \u0111\u00e0nh l\u00e0 c\u00f3 t\u1ed9i ; nh\u01b0ng vi\u1ec7c \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00fat h\u00ecnh \u1ea3nh g\u00ec, n\u1ebfu gh\u00e9p v\u00e0o c\u1ef1c h\u00ecnh th\u00ec gi\u1ed1ng nh\u01b0 qu\u00e1 n\u1eb7ng. V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n h\u1eb7c t\u00e2u nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c c\u00f3 l\u00f2ng b\u00e1o o\u00e1n, n\u1ebfu l\u1ea5y c\u1edb \u0111\u00e3 ph\u00e1t gi\u00e1c m\u00e0 tha t\u1ed9i th\u00ec l\u00e0 nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng b\u00e1o th\u00f9 ri\u00eang, ch\u1eb3ng l\u00e0 l\u00e0m cho nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ea5t ti\u1ebfu b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc hay sao ? V\u1eady Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi \u0111\u1ed5i gi\u00e1ng Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh th\u00ec s\u1edbm t\u1ed1i h\u1ea7u h\u1ea1 b\u00ean c\u1ea1nh, tr\u1eabm \u0111\u00e3 t\u1eebng ngh\u00e9 v\u00e0o tai b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, d\u1ea1y d\u1ed7 r\u00f5 r\u00e0ng, nay l\u1ea1i cu\u1ed3ng b\u1eady nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i Qu\u1ea3ng B\u00ecnh cho g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n th\u00ec gi\u00e1ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1. C\u00e1c kh\u1ea3o quan n\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 h\u1ecdc quan c\u00f9ng c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00ec ch\u1ecbu theo sai khi\u1ebfn, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng hay ph\u1ea1t kh\u00e1c nhau. C\u00e1c H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng v\u00e0 Sinh \u0111\u1ed3 \u0111\u00e3 h\u1ecfng l\u1ea1i l\u1ea5y \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec1u b\u1ecb tru\u1ea5t c\u1ea3. (H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng b\u1ecb tru\u1ea5t 10 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 V\u0169 Ng\u1ecdc Gi\u00e1, L\u00ea Kh\u1eafc H\u00e0i, L\u00ea Luy\u1ec7n, V\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i \u0110\u0103ng, L\u00ea V\u0103n V\u1ef9, H\u1ed3 Xu\u00e2n Huy\u00ean, Tr\u1ea7n X\u00e1n, Nguy\u1ec5n Ho\u1eb1ng Ngh\u0129a, H\u00e0 H\u1ecdc H\u1ea3i, v\u00e0 Phan Tr\u1eebng Thanh)\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng ki\u00eam Qu\u1ea3n v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng b\u1ed5 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean l\u00e0m Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Thu\u1eadn, K\u00fd l\u1ee5c bi\u1ec7n l\u00fd Binh b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t l\u00e0m Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 hi\u1ec7p l\u00fd vi\u1ec7c tr\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vi\u1ec7c binh \u1edf B\u00ecnh Ho\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n trong v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eadu ph\u00e1i \u0111i theo \u0111\u1ea1o binh Ph\u00fa Y\u00ean, b\u1ed9 Binh nh\u1edd ti\u1ec3u sai l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00f4n d\u1eb7n b\u1ea3o mi\u1ec7ng v\u1edbi Hi\u1ec7p l\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ecb v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00f2i b\u1eaft v\u00e0 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng. Sau H\u1eefu Th\u1ecb \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u v\u00e0o. Vua xem s\u1edb c\u1ea3 gi\u1eadn, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i t\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 r\u1ed3i ch\u00e9p ra \u0111\u01b0a thi h\u00e0nh, ho\u1eb7c do b\u1ed9 ph\u1ea3i l\u00e0m th\u00ec l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 c\u00f3 l\u01b0u chi\u1ebfu ; hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn binh c\u01a1 l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n m\u00e0 l\u1ea1i khinh su\u1ea5t d\u1eb7n mi\u1ec7ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e0 ! N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi sai \u0111i qu\u00ean b\u1eb5ng, t\u1ef1 \u00fd n\u00f3i ph\u1ecfng ch\u1eebng th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn l\u1ee1 vi\u1ec7c l\u1edbn hay sao ? T\u1ed9i c\u1ee7a \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean v\u00e0 V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i xi\u1ebft\u201d. T\u1ee9c th\u00ec sai b\u1ed9 L\u1ea1i nghi\u00eam b\u00e0n. Hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i ; Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00f4n th\u00ec b\u1ecb \u0111\u00f3ng g\u00f4ng ba th\u00e1ng, khi h\u1ebft h\u1ea1n, \u0111\u00e1nh 100 c\u00f4n r\u1ed3i c\u00e1ch tu\u1ed9t, kh\u00f4ng cho \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i n\u1eefa ; Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ecb c\u0169ng v\u00ec nh\u1eb9 d\u1ea1 nghe l\u1eddi d\u1eb7n mi\u1ec7ng m\u00e0 b\u1ecb gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i, sau can v\u1ee5 \u00e1n t\u00f9 b\u1ecb l\u01b0u v\u01b0\u1ee3t ng\u1ee5c b\u00e8n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u1eefu Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n l\u00e0m H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00fai Na \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u1edf. (N\u00fai Na thu\u1ed9c huy\u1ec7n M\u1ed9 \u0110\u1ee9c).<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, K\u00fd l\u1ee5c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Quang H\u1ea3i, Cai b\u1ea1 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1t \u0110\u1ee9c c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. D\u00e2n h\u1ea1t Bi\u00ean Ho\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xi\u00eau t\u00e1n, b\u1ecdn B\u1eb1ng khinh su\u1ea5t u\u1ef7 cho thu\u1ed9c ty kh\u00e1m b\u00e1o kh\u00f4ng \u0111\u00fang ; L\u1ea1i th\u00f3c \u1edf kho \u0111\u1ec3 l\u1eabn l\u1ed9n, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u1edbi c\u0169, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1ed1c h\u1ecfng nhi\u1ec1u. T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111em c\u00e1c vi\u1ec7c \u1ea5y tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t. Khi \u00e1n th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u1ea3i ch\u00ednh ng\u1ea1ch l\u00ednh m\u1ed9 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u00e0nh th\u1ea7n L\u00ea Ch\u1ea5t m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u0111\u1eb7t l\u00e0m 24 c\u01a1 Hi\u1ec7u trung v\u00e0 B\u1eafc thu\u1eadn, ng\u1ea1ch binh m\u1edbi th\u00e0nh m\u00e0 tr\u1ed1n qu\u00e1 n\u1eeda. T\u1edbi khi \u0111\u01b0a tr\u00e1ng \u0111\u0103ng v\u00e0o s\u1ed5, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng l\u1eddi d\u1ed1i tr\u00e1 m\u1eadp m\u1edd. Ch\u1ea5t \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua giao cho b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n. B\u1ed9 th\u1ea7n xin ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i ng\u0169 th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1eddi khai m\u00e0 ghi s\u1ed5, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n th\u00ec cho l\u00e0 h\u1ea1ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u00f4ng cha nh\u01b0 l\u1ec7 t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam. L\u1ea1i sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y l\u1eddi b\u00e0n t\u00e2u l\u00ean, cho r\u1eb1ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e2m th\u1eddi chi\u00eau m\u1ed9 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ngay \u0111\u1ebfn s\u1ed1 24 c\u01a1, trong \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng m\u1ed9 ho\u1eb7c b\u1ee9c b\u00e1ch v\u00ec m\u1ea5t m\u00f9a m\u00e0 m\u1ea1o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea7u qu\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng m\u1ed9 ho\u1eb7c mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 m\u00e0 c\u1ea9u th\u1ea3 c\u1ea7u cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1, s\u1edf d\u0129 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n l\u00e0 v\u00ec th\u1ebf. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tr\u1ed1n m\u00e0 d\u00e2n cho l\u00e0 tr\u00e1 m\u1ea1o th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n x\u00e9t v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, xin theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 m\u00e0 \u0111em v\u00e0o h\u1ea1ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u00f4ng cha. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i ng\u0169 th\u00ec cho ph\u00e9p do Binh t\u00e0o \u0111\u00f2i h\u1ecfi, c\u1ee9 th\u1ef1c m\u00e0 c\u1ea3i ch\u00ednh. Nh\u01b0ng ph\u1ea3i x\u00e9t gi\u1ea3 d\u1ed1i b\u1edfi \u0111\u00e2u m\u00e0 chi\u1ebfu lu\u1eadt tr\u1eebng tr\u1ecb. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau m\u1ed9 n\u1eefa m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 t\u1ec7 \u1ea5y th\u00ec c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng m\u1ed9 m\u00e0 h\u1ecfi t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho y l\u1eddi b\u00e0n m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Thi\u1ec7u hi\u1ec7p l\u00fd vi\u1ec7c tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc v\u00e0 V\u0103n Mi\u1ebfu m\u00e0 g\u1eb7p ng\u00e0y kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n ph\u1ea3i t\u1ebf th\u00ec vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5. Hai k\u1ef3 t\u1ebf xu\u00e2n, thu h\u1eb1ng n\u0103m th\u00ec chia sai c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng c\u00f9ng v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ebfn t\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp c\u1eeda H\u1ea3i V\u00e2n \u1edf \u0111\u1ec9nh n\u00fai H\u1ea3i V\u00e2n, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc ph\u00eda sau \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u1eeda quan (Ng\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc vi\u1ebft ba ch\u1eef H\u1ea3i V\u00e2n quan, ng\u1ea1ch sau vi\u1ebft s\u00e1u ch\u1eef \u201cThi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t h\u00f9ng quan\u201d (() Thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t h\u00f9ng quan : c\u1eeda \u1ea3i h\u00f9ng m\u1ea1nh th\u1ee9 nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1.). C\u1eeda tr\u01b0\u1edbc b\u1ec1 cao v\u00e0 b\u1ec1 d\u00e0i \u0111\u1ec1u 15 th\u01b0\u1edbc, b\u1ec1 ngang 17 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c ; c\u1eeda sau b\u1ec1 cao 15 th\u01b0\u1edbc, b\u1ec1 d\u00e0i 11 th\u01b0\u1edbc, b\u1ec1 ngang 18 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c ; c\u1eeda t\u00f2 v\u00f2 \u0111\u1ec1u cao 10 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, b\u1ec1 ngang 8 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c ; hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu c\u1eeda quan x\u1ebfp \u0111\u00e1 l\u00e0m t\u01b0\u1eddng, tr\u01b0\u1edbc sau li\u1ec1n nhau). Sai Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m, v\u00e0i th\u00e1ng l\u00e0m xong. Ph\u00e1i bi\u1ec1n binh 4 \u0111\u1ed9i H\u1eefu sai v\u00e0 2 \u0111\u1ed9i \u1ee9ng sai ch\u1edf s\u00fang \u1ed1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5y (s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng 5 c\u1ed7, \u1ed1ng phun l\u1eeda 200 \u1ed1ng, ph\u00e1o th\u0103ng thi\u00ean 100 c\u00e2y v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n theo s\u00fang) theo vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb H\u1ea3i V\u00e2n tr\u1edf ra B\u1eafc thu\u1ed9c qu\u1ea3n h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean, t\u1eeb ngo\u00e0i H\u1ea3i V\u00e2n tr\u1edf v\u00e0o Nam thu\u1ed9c qu\u1ea3n h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ee9c Cai t\u1ed5ng l\u00e0 thu\u1ed9c vi\u00ean c\u1ee7a ph\u1ee7 huy\u1ec7n, ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u1ed1c th\u00fac l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n, tu\u1ea7n ph\u00f2ng tr\u1ed9m, c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec1u l\u00e0 chuy\u00ean tr\u00e1ch m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y theo l\u1ec7 t\u1ed5ng ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Cai t\u1ed5ng th\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, xin cho Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c c\u00f9ng c\u00e1c tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c th\u00e0nh h\u1ea1t m\u1ed7i t\u1ed5ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i u\u1ef7 ph\u00f3 t\u1ed5ng, do th\u00e0nh l\u1ef1a ch\u1ecdn ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u1ea5p b\u1eb1ng cho l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u0169ng xin trong tr\u1ea5n h\u1ea1t \u1edf hai thu\u1ed9c Nh\u00e2n \u00c2n v\u00e0 An Ngh\u0129a huy\u1ec7n Tuy Vi\u1ec5n v\u00e0 \u1edf h\u1ea1 t\u1ed5ng huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ly m\u1ed7i ch\u1ed7 \u0111\u1eb7t th\u00eam cho m\u1ed9t Ngo\u1ea1i u\u1ef7 ph\u00f3 t\u1ed5ng. Vua y cho. L\u1ea1i s\u1eafc cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb nay ph\u00e0m Th\u00ed sai, Cai t\u1ed5ng \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho v\u00e0o h\u1ea1ng ngo\u1ea1i ti\u00eau sai, mi\u1ec5n cho thu\u1ebf th\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu d\u1ea7n, ti\u1ebft Thanh minh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u00e2n r\u01b0\u1edbc Th\u00e1i h\u1eadu \u0111i y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m sai cai c\u01a1 Ph\u00f3 th\u1ed1ng Trung \u0111\u1ed3n H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tam ki\u00eam Qu\u1ea3n v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ecb, Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u01a1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 sung H\u00e0nh t\u1ea9u V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u00e0 Phan \u0110\u00ecnh S\u0129 v\u00e0 Phan Kh\u1eafc K\u1ef7 l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh, Th\u1eeba ch\u1ec9 sung gi\u1ea3ng t\u1eadp D\u01b0\u1ee1ng ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c, \u0111\u1ec1u qu\u1ea3n l\u00fd V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Ch\u00ednh qu\u1ea3n ba \u0111\u1ea1o T\u00e2n Ch\u00e2u, Chi\u1ebfn Sai v\u00e0 H\u00f9ng Ng\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 ng\u1ee5y x\u01b0ng Ti\u1ec1n b\u1ed9 l\u00e0 Ninh \u0110\u0103ng T\u1ea1o t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u1edf mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Di\u1ec5n Ch\u00e2u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c gi\u1eef hi\u1ec3m \u1edf n\u00fai C\u01b0a, th\u01b0\u1eddng qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u00e1c h\u1ea1t \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh, Qu\u1ef3nh L\u01b0u (thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An), Ng\u1ecdc S\u01a1n, N\u00f4ng C\u1ed1ng (thu\u1ed9c Thanh Hoa), d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean. Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh d\u00e2ng s\u1edb xin th\u00e2n \u0111em qu\u00e2n l\u1edbn \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t. Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho \u00e1n tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfn c\u00f9ng \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Qu\u00e2n c\u1ee7a Minh \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n Qu\u00e1n Ch\u00e1o, qu\u00e2n c\u1ee7a Hi\u1ebfu \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n \u0110\u1ed3ng Loan, h\u1eb9n k\u1ef3 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn. Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn, Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111em binh chia \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1eb7n b\u1eaft.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00e0o tr\u1ef1c. H\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thay phi\u00ean nhau tr\u1ef1c \u1edf t\u1ea3 h\u1eefu vu \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, c\u1ea5p cho c\u01a1m n\u01b0\u1edbc v\u00e0 m\u00e0n n\u1eb1m, v\u0103n th\u00ec l\u1ea5y m\u1ed9t vi\u00ean ty thu\u1ed9c, v\u00f5 th\u00ec l\u1ea5y m\u1ed9t vi\u00ean su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111i theo, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho b\u00e0i ng\u00e0 \u0111\u1ec3 chi\u1ebfu nghi\u1ec7m khi \u0111i l\u1ea1i qua c\u1eeda. Th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean, Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1nh, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, L\u00ea V\u0103n Hoan th\u00ec l\u00e0m m\u1ed9t ban ri\u00eang thay nhau v\u00e0o tr\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9, Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9, Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9, L\u00ea Nguy\u00ean Hy v\u00e0 L\u00ea Quang l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9, H\u00e0 Quy\u1ec1n l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9, V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 V\u0169 Kh\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110\u00e0m v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ed3n b\u1ed5 t\u00f9 sung qu\u00e2n v\u00e0 t\u00f9 l\u01b0u B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0m \u0111\u1ed9i T\u00f2ng thi\u1ec7n th\u1ee9 5. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u1eefng t\u00f9 sung qu\u00e2n v\u00e0 t\u00f9 l\u01b0u \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ph\u00e1t \u0111i B\u1eafc Th\u00e0nh h\u01a1n 50 ng\u01b0\u1eddi, h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tr\u1ed1n, th\u00e0nh th\u1ea7n b\u00e8n xin d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn vi\u1ec7c binh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y cho, sai may c\u1ea5p \u00e1o qu\u1ea7n m\u1ed9t l\u1ea7n. Nh\u00e2n s\u1eafc cho Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Thanh Hoa, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh, ph\u00e0m t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m t\u1ed9i sung qu\u00e2n v\u00e0 t\u1ed9i l\u01b0u m\u00e0 ch\u1ecbu y\u00ean ph\u1eadn gi\u1eef ph\u00e9p th\u00ec tha h\u1ebft xi\u1ec1ng kho\u00e1 m\u00e0 b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh ; n\u1ebfu d\u00e1m b\u1ecf tr\u1ed1n th\u00ec gi\u1ebft kh\u00f4ng tha.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong kinh k\u1ef3 kh\u00f4ng m\u01b0a, \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, mi\u1ebfu Long v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u1ec1n Thai D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u ch\u01b0a th\u1ea5y \u1ee9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea5y vi\u1ec7c d\u00e2n l\u00e0m lo, m\u1ed9t h\u00f4m b\u00e0y \u0111\u00e0n \u1edf tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n Trung Ho\u00e0, trai gi\u1edbi th\u00e0nh k\u00ednh, ch\u00ednh m\u00ecnh c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, h\u00f4m sau th\u00ec m\u01b0a. Vua \u1edf trong cung c\u00fai \u0111\u1ea7u l\u1ec5 t\u1ea1, l\u1ea1i sai quan s\u1eafm s\u1eeda l\u1ec5 v\u1eadt chia ra \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu l\u1ec5 t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Y\u00ean, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u0169ng \u00edt m\u01b0a, c\u00e1c dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1edb b\u00e1o, duy tr\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi \u0111em ph\u00e2n s\u1ed1 l\u00faa ru\u1ed9ng b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i t\u00e2u v\u00e0o. Vua n\u00f3i : \u201cH\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a hay m\u1ea5t m\u00f9a, quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn t\u00ednh m\u1ea1ng c\u1ee7a d\u00e2n. Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1i vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng ngh\u1ec1 n\u00f4ng th\u1ee9c ng\u1ee7 kh\u00f4ng qu\u00ean. L\u00e0m ch\u1ee9c ch\u0103n d\u00e2n n\u1ebfu g\u1eb7p tr\u1eddi n\u1eafng l\u00e2u \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o, th\u00ec ph\u1ea3i v\u00ec d\u00e2n m\u00e0 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o ngay v\u00e0 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean tr\u01b0\u1edbc. Th\u1ebf m\u00e0 \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean t\u1eeb \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn xu\u00e2n kh\u00f4ng m\u01b0a, c\u00f3 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o hay kh\u00f4ng, kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u00e2u r\u00f5, nay ch\u1ee3t b\u00e1o tai th\u01b0\u01a1ng, sao m\u00e0 s\u01a1 su\u1ea5t \u0111\u1ebfn th\u1ebf ?\u201d. Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c trung qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1eadn l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Giai l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ef1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c trung, Cai \u0111\u1ed9i qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n L\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh danh hi\u1ec7u c\u00e1c thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cQuy ch\u1ebf T\u00e0o ch\u00ednh \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, th\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 noi theo l\u00e2u d\u00e0i, duy l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1ea7u g\u00e2y d\u1ef1ng, ti\u1ebft m\u1ee5c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng. Nay xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec3n c\u0169, tu\u1ef3 nghi s\u1eeda \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i. Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0 th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 T\u00e0o thuy\u1ec1n, chia l\u00e0m hai \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ea1o c\u00f3 bang, bang c\u00f3 qu\u1ea3n, \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng thu\u1ed9c v\u1edbi nhau. T\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ea1o H\u1ea3i v\u1eadn nam, t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ea1o H\u1ea3i v\u1eadn b\u1eafc. M\u1ed7i \u0111\u1ea1o \u0111\u1eb7t Ch\u00e1nh ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0o \u0111\u1ec1u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. C\u00e1c \u0111\u1ed9i l\u1ea1ch \u0111\u1ed5i l\u00e0m bang, bang \u0111\u1ed5i \u0111\u1ed1c v\u1eadn, l\u0129nh v\u1eadn v\u00e0 thi\u00ean t\u1ed5ng \u0111\u1ec1u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean b\u1ed5 Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u00e0 sung b\u1ed5. C\u00e1c thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i Nam B\u1eafc \u0111\u1ec1u chia l\u00e0m 9 bang, m\u1ed7i bang tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 20 chi\u1ebfc (T\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An 117 chi\u1ebfc ; t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ra B\u1eafc, duy c\u00f3 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 178 chi\u1ebfc). L\u1ea5y t\u00ean \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u01a1ng g\u1ecdi hay g\u1ecdi c\u0169 m\u00e0 g\u1ecdi : Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam c\u00f3 m\u1ed9t bang g\u1ecdi l\u00e0 bang Th\u1eeba Nam ; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i c\u00f3 2 bang g\u1ecdi l\u00e0 bang Ngh\u0129a S\u01a1n nh\u1ea5t, bang Ngh\u0129a S\u01a1n nh\u1ecb ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u00f3 3 bang l\u00e0 bang \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i nh\u1ea5t, \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i nh\u1ecb, \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i tam ; Ph\u00fa Y\u00ean c\u00f3 1 bang g\u1ecdi l\u00e0 bang Y\u00ean H\u1ea3i ; B\u00ecnh Ho\u00e0 c\u00f3 m\u1ed9t bang g\u1ecdi l\u00e0 bang Ho\u00e0 Thu\u1ef7 ; B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 Phi\u00ean An c\u00f3 m\u1ed9t bang g\u1ecdi l\u00e0 bang Thu\u1eadn An ; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u00f3 9 bang g\u1ecdi l\u00e0 bang Duy\u00ean Tr\u01b0\u1eddng (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u1ed9i Duy\u00ean Tr\u01b0\u1eddng), bang T\u00e2n B\u00ecnh (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u1ed9i T\u00e2n B\u00ecnh l\u1ea1ch C\u00f9 H\u00e0), bang V\u0129nh B\u00ecnh (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u1ed9i V\u0129nh B\u00ecnh), bang V\u0129nh Thu\u1eadn, bang Thanh H\u1ea3i (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 ba \u0111\u1ed9i Ho\u00e0 H\u1ea3i, V\u0129nh Thu\u1eadn, Thanh H\u1ea3i l\u1ea1ch L\u00fd Ho\u00e0), bang Thu\u1eadn H\u1ea3i (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 hai \u0111\u1ed9i Thu\u1eadn H\u1ea3i, Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh l\u1ea1ch An N\u00e2u), bang Tr\u01b0\u1eddng Thu\u1eadn (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng Thu\u1eadn, l\u1ea1ch Linh Giang), bang B\u00ecnh H\u1ea3i (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 hai \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng Thu\u1eadn, B\u00ecnh H\u1ea3i, l\u1ea1ch Linh Giang), bang D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0 (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 hai \u0111\u1ed9i D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0, Thanh H\u1ea3i, l\u1ea1ch R\u00f2n). C\u00f3 thuy\u1ec1n ghe ri\u00eang ch\u1edf vi\u1ec7c c\u00f4ng th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 thuy\u1ec1n \u1ee9ng ban, thuy\u1ec1n n\u1ed9p thu\u1ebf c\u1ea3ng th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch, n\u1ed9p ti\u1ec1n chuy\u00ean th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 thuy\u1ec1n mi\u1ec5n d\u1ecbch, n\u1ed9p ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 thuy\u1ec1n chinh. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i ch\u00ednh c\u1ee7a thuy\u1ec1n \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 thuy\u1ec1n h\u1ed9, ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i ph\u1ee5 (ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 th\u1ef1c th\u1ee5 m\u00e0 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n giao cho ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i qu\u1ea3n g\u1ecdi l\u00e0 l\u00e1i ph\u1ee5) \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 ph\u00f3 thuy\u1ec1n h\u1ed9, c\u00e1c phu b\u1ea1n \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 v\u1eadn qu\u00e2n. S\u1ed5 l\u00ednh k\u1ef3 th\u00e1ng 4 th\u00ec \u0111\u1ec1u do T\u00e0o ch\u00ednh h\u1ecdp l\u00e0m danh s\u00e1ch \u0111\u01b0a l\u00ean b\u1ed9 (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0o Nam \u0111\u1ec1u t\u1ef1 l\u00e0m danh s\u00e1ch ri\u00eang ; t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ra B\u1eafc do T\u00e0o ch\u00ednh h\u1ecdp l\u00e0m danh s\u00e1ch chung t\u00e2u l\u00ean)\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai \u0111\u1ed5i \u0111\u1ea1o H\u1ea3i V\u00e2n nam l\u00e0m Nam t\u00e0o, \u0111\u1ea1o H\u1ea3i V\u00e2n b\u1eafc l\u00e0m B\u1eafc t\u00e0o ; T\u1ed5ng t\u00e0o l\u00e0m Qu\u1ea3n l\u0129nh, tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m, Ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0o l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n l\u0129nh, tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i l\u00e0m T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, L\u0129nh v\u1eadn v\u00e0 Thi\u00ean t\u1ed5ng tr\u1eadt T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m, ph\u00f3 thuy\u1ec1n h\u1ed9 l\u00e0m \u0111\u00e0 c\u00f4ng, v\u1eadn qu\u00e2n l\u00e0m thu\u1ef7 th\u1ee7, bang Ngh\u0129a S\u01a1n l\u00e0m bang Ngh\u0129a L\u1ee3i, bang Thu\u1eadn An l\u00e0m bang B\u00ecnh Phi\u00ean ; c\u00f2n th\u00ec theo nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0n m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp hai s\u1edf \u0111\u00ea m\u1edbi \u1edf S\u01a1n T\u00e2y thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh (m\u1ed9t s\u1edf \u1edf huy\u1ec7n Ti\u00ean Phong, d\u00e0i 481 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed9t s\u1edf \u1edf huy\u1ec7n Y\u00ean L\u00e3ng, d\u00e0i 1.105 tr\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XXXVIII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ednh tu\u1ea5t, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7 [1826], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3, thi H\u1ed9i. Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c sung Ch\u1ee7 kh\u1ea3o, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh sung Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o, H\u1eefu Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m Huy Th\u1ef1c v\u00e0 Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 bi\u1ec7n l\u00fd L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh sung Tri c\u1ed1ng c\u1eed. L\u1ea5y \u0111\u1ed7 10 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Kh\u1ea3i, Nguy\u1ec5n Huy H\u1ef1u, V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn, V\u0169 Phan, Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n, Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng, Chu V\u0103n Ngh\u1ecb, T\u00f4 Tr\u00e2n v\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n. L\u00fac \u0111\u1ea7u quan tr\u01b0\u1eddng l\u1ea5y \u0111\u1ed7 9 ng\u01b0\u1eddi, quy\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, \u0111\u1ec3 \u00fd vi\u1ec7c v\u0103n tr\u1ecb, l\u00e0m nh\u00e0 h\u1ecdc, th\u00eam sinh vi\u00ean, sai quan gi\u1eef vi\u1ec7c gi\u00e1o d\u1ee5c, b\u1ed3i d\u01b0\u1ee1ng nh\u00e2n t\u00e0i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1edbi m\u1ed9t ng\u00e0y. Nay thi H\u1ed9i h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u1ea1ng \u01b0u, khi\u1ebfn ta kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vui l\u00f2ng l\u1eafm. H\u1eefu ty c\u00e2n nh\u1eafc, c\u00e2u n\u1ec7 \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t qu\u00e1 kh\u1eafc m\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf ch\u0103ng ?\u201d. Sai ti\u1ebfn t\u00ean h\u1ecd nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec3 xem, nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng v\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n r\u1eb1ng : \u201cNay thi\u00ean h\u1ea1 m\u1ed9t nh\u00e0, Nam B\u1eafc \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00f4i con c\u1ee7a tr\u1eabm, cho n\u00ean Nam hi\u1ec1n th\u00ec d\u00f9ng Nam, B\u1eafc hi\u1ec1n th\u00ec d\u00f9ng B\u1eafc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 thi\u00ean t\u01b0. V\u1ea3 l\u1ea1i h\u1ecdc tr\u00f2 Nam B\u1eafc \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong gi\u00e1o d\u1ee5c, h\u1ecdc l\u1ef1c t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n k\u00e9m nhau, th\u1ebf m\u00e0 nay 9 quy\u1ec3n \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc l\u00e0 sao th\u1ebf ?. N\u00ean l\u1ef1a l\u1ea5y 1, 2 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0o Nam \u0111\u1ec3 c\u1ed5 l\u1ec7 s\u0129 phong m\u1edbi ph\u1ea3i\u201d. Th\u1ebf l\u00e0 quan tr\u01b0\u1eddng l\u1ea5y th\u00eam Phan Thanh Gi\u1ea3n cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 10 ng\u01b0\u1eddi. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Khoa thi H\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, ng\u00e0y v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng c\u00f3 l\u1ec7 c\u1ea5p 600 bi\u1ec1n binh v\u00e0 20 th\u1edbt voi \u0111i tu\u1ea7n. Khoa n\u00e0y b\u00e3i voi m\u00e0 binh th\u00ec b\u1edbt m\u1ed9t n\u1eeda ; ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng canh gi\u1eef ch\u1ec9 c\u1ea5p bi\u1ec1n binh 50 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4i. T\u1eeb nay ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh th\u00eam \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 thi H\u01b0\u01a1ng v\u00e0 thi H\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thi H\u1ed9i, k\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam c\u00f3 Gi\u00e1m sinh \u0110\u1eb7ng T\u1ebf M\u1ef9 mang v\u0103n t\u1ef1 v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng, b\u1ecb v\u00f5 s\u0129 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, T\u1ebf M\u1ef9 b\u1ecb \u0111\u00f3ng g\u00f4ng m\u1ed9t th\u00e1ng, h\u1ebft h\u1ea1n \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch b\u1ecf s\u1ed5 Gi\u00e1m sinh. Th\u01b0\u1edfng cho v\u00f5 s\u0129 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c. B\u1ed9 L\u1ec5 nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ho\u00e0i hi\u1ec7p v\u0103n t\u1ef1 [mang v\u0103n t\u1ef1 v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng] ch\u1ec9 \u0111u\u1ed5i ra th\u00ec ph\u00e9p nh\u1eb9 m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 ph\u1ea1m, s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 tr\u1eeb h\u1ebft k\u1ebb gian. Xin t\u1eeb nay thi H\u1ed9i m\u00e0 C\u1eed nh\u00e2n Gi\u00e1m sinh c\u00f3 ph\u1ea1m th\u00ec chi\u1ebfu theo \u00e1n \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m ; h\u1ecdc tr\u00f2 thi H\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ph\u1ea1m th\u00ec \u0111\u00f3ng g\u00f4ng \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i tha ; ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t ra c\u0169ng theo l\u1ec7 khen th\u01b0\u1edfng\u201d. L\u1eddi t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean. Vua sai ghi v\u00e0o \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m theo.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 x\u00e9t c\u00f4ng v\u00e0 m\u00e3n b\u1ed5ng c\u0169ng gi\u1ea3m b\u1edbt v\u0103n th\u01b0. B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cL\u00fd l\u1ecbch v\u00e0 nh\u1eadt k\u00fd c\u00f4ng v\u1ee5 c\u1ee7a th\u1ee7 ng\u1ef1 \u1edf ngo\u00e0i, c\u00f9ng l\u00e0 s\u1ed5 c\u00f4ng kho\u00e1 c\u1ee7a ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 s\u1ed5 m\u00e3n b\u1ed5ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i th\u0103ng \u0111\u1ee3i b\u1ed5 c\u1ee7a quan vi\u00ean, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay theo l\u1ec7 n\u1ed9p v\u1ec1 b\u1ed9 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 xin x\u00e9t \u0111\u1ecbnh\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00ednh th\u1ec3 qu\u00fd \u1edf \u0111\u01a1n gi\u1ea3n g\u1ecdn g\u00e0ng. Nh\u01b0 l\u00fd l\u1ecbch c\u1ee7a th\u1ee7 ng\u1ef1 th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ed5 quan k\u1ef3 th\u00e1ng t\u01b0, vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 c\u00e1c lo\u1ea1i ti\u1ec1n th\u00f3c qu\u00e2n l\u00ednh th\u00ec c\u0169ng \u0111\u00e3 tu\u1ef3 vi\u1ec7c b\u00e1o v\u1ec1 b\u1ed9 m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n l\u00e0m s\u00e1ch ri\u00eang, ch\u1ec9 th\u00eam phi\u1ec1n nh\u0169ng, c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e3i \u0111i. Duy c\u00f3 hai kho\u1ea3n x\u00e9t c\u00f4ng v\u00e0 m\u00e3n b\u1ed5ng v\u00e0 \u0111\u1ee3i th\u0103ng \u0111\u1ee3i b\u1ed5, th\u00ec kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 m\u00e0 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh r\u00f5 th\u00eam, ch\u00ednh l\u00e0 mu\u1ed1n x\u00e9t h\u01a1n k\u00e9m \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh th\u0103ng gi\u00e1ng, th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a ph\u00e9p ch\u00ednh tr\u1ecb. Th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, b\u1ed5 khuy\u1ebft ch\u1ec9 b\u1eb1ng c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u1ea1i th\u1ea7n b\u1ea3o c\u1eed, m\u00e0 x\u00e9t c\u00f4ng v\u00e0 m\u00e3n b\u1ed5ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 1, 2 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ebf l\u00e0 ph\u00e9p t\u1ed1t \u00fd hay d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0111\u1ebfn n\u01a1i. Hu\u1ed1ng chi ph\u00e9p c\u1eed tri c\u00f9ng v\u1edbi ph\u00e9p x\u00e9t c\u00f4ng v\u00e0 m\u00e3n b\u1ed5ng \u0111\u1ec3 th\u0103ng b\u1ed5, hai vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u l\u00e0m, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ea1i. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh cho \u1ed5n r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n cho r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 Ngu c\u00f3 ph\u00e9p n\u00eau r\u00f5 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c m\u00e0 x\u00e9t c\u00f4ng th\u0103ng gi\u00e1ng, r\u1ea5t c\u1ea9n th\u1eadn v\u1ec1 s\u1ef1 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi ; nh\u00e0 Chu c\u00f3 ph\u00e9p suy c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i m\u00e0 t\u00ednh to\u00e1n x\u00e9t c\u00f4ng, r\u1ea5t k\u1ef9 c\u00e0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi quan l\u1ea1i. Ph\u00e9p x\u00e9t c\u00f4ng v\u00e0 m\u00e3n b\u1ed5ng \u0111\u1ec3 th\u0103ng b\u1ed5 c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng tuy\u1ec3n c\u1eed, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ea1o d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ea1n \u1edf m\u1ed9t c\u00e1ch. Nh\u01b0ng chi\u1ebfu theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, x\u00e9t c\u00f4ng c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n ch\u1ec9 l\u1ea5y vi\u1ec7c x\u1eed h\u00ecnh c\u00f3 \u0111\u00fang hay kh\u00f4ng. Nay xin g\u1ed3m c\u1ea3 vi\u1ec7c b\u1eaft l\u00ednh thu thu\u1ebf, nu\u00f4i v\u1ed7 nh\u00e2n d\u00e2n, v\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m gia c\u1ea5p, k\u1ef7 l\u1ee5c, b\u1ecb gi\u00e1ng, b\u1ecb ph\u1ea1t, chia ra l\u00e0m th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea3o, trung kh\u1ea3o, h\u1ea1 kh\u1ea3o v\u00e0 h\u1ea1ng k\u00e9m, c\u1ee9 3 n\u0103m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ed9i t\u00e2u m\u1ed9t l\u1ea7n, 6 n\u0103m l\u00e0 m\u1ed9t kho\u00e1 m\u00e0 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh th\u0103ng gi\u00e1ng, kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m s\u00e1ch m\u00e3n b\u1ed5ng ri\u00eang. L\u1ea1i l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i m\u00e3n b\u1ed5ng \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 6 n\u0103m l\u00e0m h\u1ea1n. Nay xin cho quan trong th\u00ec l\u1ea5y 3 n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t kho\u00e1, quan \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec l\u1ea5y 6 n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t kho\u00e1, \u0111\u1ec1u do th\u01b0\u1ee3ng ty x\u00e9t l\u00fd l\u1ecbch s\u1ef1 tr\u1ea1ng, l\u00e0m danh s\u00e1ch g\u1eedi v\u1ec1 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 chia h\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean, h\u1ea1ng \u01b0u b\u00ecnh th\u00ec th\u0103ng b\u1ed5, h\u1ea1ng h\u00e8n k\u00e9m th\u00ec tru\u1ea5t gi\u00e1ng. (S\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u1ed1t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u01b0u ; d\u1eabu kh\u00f4ng m\u1eabn c\u00e1n nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i l\u00e0 b\u00ecnh). \u0110\u1ebfn nh\u01b0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ef1a ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 b\u1ed5 khuy\u1ebft, x\u00e9t xem ni\u00ean h\u1ea1n \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 m\u00e0 n\u00ean th\u0103ng th\u00ec xin cho c\u1ea5t b\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng d\u1ef1 l\u1ec7 kh\u1ea3o m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u00edch x\u00e1c l\u00e0 l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c. B\u1ed5 th\u00ec quan kinh b\u1ed5 l\u00e0m quan ngo\u00e0i, quan ngo\u00e0i b\u1ed5 l\u00e0m quan kinh, \u0111\u1ec3 cho ra v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u nhau\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf v\u00e0 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf s\u00e1ch \u1ef7 Tu\u00e2n, chuy\u00ean \u00fd chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ed7 v\u1ec1, d\u00e2n man \u1edf \u1ef7 Tu\u00e2n l\u1ee5c t\u1ee5c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u00fa. T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng ba s\u00e1ch : L\u1ee5c V\u00e2n, La V\u1ea1n v\u00e0 A Nh\u00e2n c\u0169ng u\u1ef7 cho thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 xin h\u00e0ng. B\u1ecdn Qu\u1ebf \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i c\u00e1c Man n\u00e0y \u0111\u00e3 s\u1ee3 h\u00e3i, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng sai chi\u00eau d\u1ee5 nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cXem l\u1eddi t\u00e2u \u0111\u00e3 bi\u1ebft h\u1ebft \u00fd ki\u1ebfn b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i, toan mu\u1ed1n l\u1ea5y \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 t\u1eafc tr\u00e1ch cho xong vi\u1ec7c sao ? Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y binh l\u00ednh \u0111\u00e3 s\u1eafp h\u00e0nh trang, tr\u1eabm c\u00f2n ngh\u0129 b\u1ecdn \u1ea5y d\u1eabu l\u00e0 Man L\u00e3o, nh\u01b0ng thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n [Vi\u1ec7t] kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec, n\u1ebfu bi\u1ebft h\u1ed1i t\u1ed9i th\u00ec c\u0169ng n\u00ean cho \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, m\u1edbi xu\u1ed1ng ch\u1ec9 sai b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i b\u1ea3o r\u00f5 con \u0111\u01b0\u1eddng ho\u1ea1 ph\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0ng gi\u1eb7c L\u00e3o d\u1ef1a n\u01a1i hi\u1ec3m c\u1ed1, kh\u00f4ng ch\u1ecbu quy ph\u1ee5c, n\u00f3i nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u khinh m\u1ea1n l\u00e0m nh\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi sai ph\u00e1i, l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, s\u1eafm s\u1eeda dao n\u1ecf, quy\u1ebft \u00fd ch\u1ed1ng l\u1ea1i. Th\u1ebf l\u00e0 t\u1ed9i \u00e1c c\u1ee7a gi\u1eb7c L\u00e3o ng\u00e0y c\u00e0ng qu\u00e1, khi\u1ebfn ph\u00e9p nh\u00e0 vua t\u1ea5t ph\u1ea3i gi\u1ebft, cho n\u00ean m\u1edbi gi\u1ee5c ti\u1ebfn binh. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u00e1o th\u1eafng tr\u1eadn, nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1ea5y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c v\u00e0 \u0111\u00e1nh m\u1ed9t phen n\u00e0o d\u1eef d\u1ed9i, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 th\u1ea5y r\u00f5 t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o \u0111\u00e3 s\u1ee3 ph\u1ee5c ? Nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang sai \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng qua l\u00e0 b\u1ecdn th\u00e2n thu\u1ed9c nh\u1ecf m\u00e0 b\u1ecdn t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 b\u1ecdn Ma Tr\u1eadp th\u00ec v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ea5y b\u00f3ng d\u00e1ng, bi\u1ebft \u0111\u00e2u ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf ho\u00e3n binh \u0111\u1ec3 m\u01b0u b\u1ea7y k\u1ebf kh\u00e1c ? L\u1ea1i nghe quan qu\u00e2n v\u00e0o n\u00fai ki\u1ebfm c\u1ee7i b\u1ecb gi\u1eb7c L\u00e3o gi\u1ebft h\u1ea1i m\u1ea5t 2 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e1nh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng 1 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e3 b\u1ea3o l\u00e0 b\u1ecdn n\u00f3 s\u1ee3 h\u00e3i th\u00ec sao l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c \u1ea5y ? Nay trong t\u1eadp t\u00e2u tuy\u1ec7t kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ki\u00eang tr\u00e1nh hay sao ? Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i \u201cD\u1ea5y qu\u00e2n ng\u00e0y ti\u00eau ph\u00ed ngh\u00ecn v\u00e0ng\u201d, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00f3ng binh \u0111\u00e3 v\u00e0i tu\u1ea7n nay, \u0103n h\u1ea1i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m toan \u0111\u1ed5 cho ai ? V\u1eady nay n\u00ean m\u1ed9t m\u1eb7t sai ng\u01b0\u1eddi t\u1edbi b\u1ea3o b\u1ecdn Ma Tr\u1eadp \u0111\u1ebfn ngay tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n m\u00e0 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, m\u1ed9t m\u1eb7t chia \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t ti\u1ebfn binh \u0111\u1ebfn ; n\u1ebfu ch\u00fang b\u00f3 tay \u0111\u1ee3i t\u1ed9i th\u00ec g\u00f4ng tr\u00f3i k\u1ebb y\u1ebfu ph\u1ea1m \u0111\u01b0a v\u1ec1 tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ; ho\u1eb7c ch\u00fang l\u1ea7n kh\u00e2n kh\u00f4ng ra th\u00fa th\u00ec treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng h\u1eadu \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng n\u00f3 t\u1ef1 b\u1eaft nhau, hay ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111em n\u1ed9p ; c\u00f2n d\u00e2n man b\u1ecb \u1ee9c hi\u1ebfp ph\u1ea3i theo th\u00ec cho ra th\u00fa l\u00e0 mi\u1ec5n t\u1ed9i. L\u1ea1i tr\u00f9 li\u1ec7u c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1ec1 sau \u0111\u1ec3 cho uy vua truy\u1ec1n xa, bi\u00ean gi\u1edbi y\u00ean l\u1eb7ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai H\u1ed3 H\u1ef1u k\u00edp \u0111\u1ebfn trong qu\u00e2n gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 ch\u01b0a t\u1edbi, b\u1ecdn Qu\u1ebf \u0111\u00e3 r\u00fat qu\u00e2n, theo \u0111\u1ea5t bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i gi\u1eb7c h\u00e0ng. (Qu\u1ebf \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf \u0111\u1ed3ng Th\u1ecb Cai, Ch\u00ednh \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf ngu\u1ed3n Th\u1ea1ch Th\u00e0nh). Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 khi\u1ec3n tr\u00e1ch r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eadn n\u00e0y binh kh\u00ed kh\u00f4ng v\u1ea5y m\u00e1u, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u kh\u00f4ng ai ng\u0103n, ch\u00ednh t\u01b0\u1edfng qu\u00e9t s\u1ea1ch s\u00e0o huy\u1ec7t, b\u1eaft l\u1ea5y t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1ed9t l\u1ea7n m\u00e0 y\u00ean r\u1ed7i l\u00e2u d\u00e0i. Hu\u1ed1ng chi c\u00f4ng \u0111\u00e3 s\u1eafp th\u00e0nh m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i v\u1ed9i r\u00fat binh, b\u1ecf m\u1ea5t c\u01a1 h\u1ed9i, th\u1ebf l\u00e0 qu\u00e1 l\u1eafm. N\u1ebfu b\u1ecdn Ma Tr\u1eadp l\u00f2ng c\u00f2n gi\u1ea3o quy\u1ec7t c\u1ed1 l\u00e0m k\u1ebf ho\u00e3n binh, kh\u00f4ng \u0111em th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, th\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho xong vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c m\u1ec7nh ? Ch\u1eb3ng kh\u1ecfi l\u1ea1i ph\u1ea3i ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n binh s\u0129, m\u01b0u c\u1eed l\u1ea7n n\u1eefa, th\u00ec gi\u1eb7c kia \u0111\u00e3 ph\u00f2ng b\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1eb7t k\u1ebf c\u1ea7m c\u1ef1, t\u1ea5t ph\u1ea3i k\u00e9o d\u00e0i h\u00e0ng th\u00e1ng, \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1 tr\u1eddi m\u01b0a lam ch\u01b0\u1edbng c\u00e0ng nhi\u1ec1u th\u00ec qu\u00e2n ta c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01a1i r\u1eebng r\u1eadm m\u00e0 kh\u00f4ng lo ng\u1ea1i ch\u0103ng ? V\u1eeba r\u1ed3i kh\u00f4ng ng\u1edd b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i m\u1edd t\u1ed1i \u0111\u1ebfn th\u1ebf. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 gi\u1ee5c ti\u1ebfn binh nhanh v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1ef1 c\u01a1 \u0111\u00e3 b\u1ea3o r\u00f5 r\u00e0ng, t\u01b0\u1edfng ch\u1ec9 \u1ea5y t\u1ea5t \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ng\u1edd l\u1ea1i ch\u1ee3t c\u00f3 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng r\u00f5 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i t\u00ednh to\u00e1n ra sao ? V\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf ngo\u00e0i ngh\u00ecn d\u1eb7m, l\u1ebd kh\u00f3 theo m\u00e0 k\u00e9o l\u1ea1i, v\u1eady sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ebfn g\u1ea5p tuy\u00ean b\u1ea3o : \u201cNay \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o ? B\u00e0n t\u00ednh m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec ? B\u1ecdn th\u1ee7 ph\u1ea1m Ma Tr\u1eadp \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng hay ch\u01b0a ? T\u00ecnh tr\u1ea1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u1edf trong qu\u00e2n c\u00f3 t\u1ed1t hay kh\u00f4ng ? N\u1ebfu t\u1edbi k\u1ef3 h\u1ea1n m\u00e0 b\u1ecdn kia c\u1ed1 \u00fd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, ho\u1eb7c c\u00f3 m\u01b0u toan k\u1ebf kh\u00e1c, th\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ecbnh l\u00e0m c\u00e1ch kh\u00f4n kh\u00e9o th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 b\u1eaft b\u1ecdn Ma Tr\u1eadp \u0111\u00f3ng c\u0169i \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh, ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u b\u1ecf v\u00e0o h\u00f2m \u0111em d\u00e2ng ? Th\u1ebf m\u1edbi l\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng ; th\u1ebf m\u1edbi l\u00e0 xong vi\u1ec7c. N\u00ean \u0111em hai t\u1edd ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc sau \u1ea5y m\u00e0 \u0111\u1ecdc k\u1ef9 hai ba l\u01b0\u1ee3t, l\u01b0\u1eddng t\u00ednh m\u00e0 l\u00e0m, kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u00e2u n\u1ec7, \u0111\u1ec3 xem t\u00e0i n\u0103ng b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i thi th\u1ed1 ra sao, c\u0169ng l\u00e0 hay. N\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u00f3ng binh \u0111\u1ec3 \u0103n h\u1ea1i l\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng g\u00ec, th\u00ec s\u1ebd t\u00ednh su\u1ed1t c\u1ea3 l\u1ea1i, truy x\u00e9t nguy\u00ean do, s\u1ee3 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ecbu n\u1ed5i t\u1ed9i n\u1eb7ng \u1ea5y. Ph\u1ea3i n\u00ean ngh\u0129 \u0111i ngh\u0129 l\u1ea1i, ch\u1edb \u0111\u1ec3 lo cho m\u00ecnh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai ch\u1ebf c\u1ea5p cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf m\u1ed9t c\u00e1i \u1ea5n \u201cB\u00ecnh man quan ph\u00f2ng\u201d, v\u00e0 cho Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh m\u1ed9t c\u00e1i \u1ea5n \u201c\u0110\u1ecbnh man quan ph\u00f2ng\u201d (\u0111\u1ec1u b\u1eb1ng ng\u00e0), ph\u00e0m c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c qu\u00e2n th\u00ec d\u00f9ng. L\u1ea1i ph\u00e1i V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng U\u1ea9n \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u00fap c\u00f4ng vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn n\u00fai B\u00e1 V\u0103n, b\u1ecb b\u1ecdn Man hoang \u1edf hai s\u00e1ch D\u1ea1 B\u1ed1 v\u00e0 Lang Kh\u00e1i ng\u0103n tr\u1edf, kh\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee3t g\u1eb7p m\u01b0a, qu\u00e2n m\u1eafc b\u1ec7nh nhi\u1ec1u. Vua nghe bi\u1ebft, xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai r\u00fat v\u1ec1, do \u0111\u01b0\u1eddng l\u1edbn \u0111i nhanh \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Ho\u00e0 \u0111\u1ec3 theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m suy t\u00ednh kh\u00ed ti\u1ebft v\u00e0 th\u1eddi kh\u1eafc \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 ghi th\u00eam v\u00e0o l\u1ecbch hi\u1ec7p k\u1ef7. B\u1ecdn Gi\u00e1m ch\u00ednh Hu\u1ef3nh C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1eddng t\u00ednh t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 vi\u1ec7c m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u00e0 x\u00e9t nghi\u1ec7m tinh t\u01b0\u1eddng, r\u1ea5t khen. Hu\u1ef3nh C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p l\u01b0u. T\u1eeb ch\u1ee9c Chi\u00eam h\u1eadu tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda s\u00f4ng V\u0129nh \u0110\u1ecbnh \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. Vua nghe d\u00f2ng s\u00f4ng nhi\u1ec1u ch\u1ed7 b\u1ed3i n\u00f4ng, sai dinh th\u1ea7n thu\u00ea d\u00e2n v\u00e9t \u0111\u00e0o, chi c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, cho theo l\u1ec7 \u0111\u00e0o s\u00f4ng l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng coi \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n Kim Hoa, \u0111\u1eb7t \u1edf h\u1ed3 H\u1ea3i T\u0129nh, v\u00e0 d\u1ef1ng \u0111\u00ecnh H\u1ed3 T\u00e2m.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf huy\u1ec7n Ti\u00ean L\u1eef tr\u1ea5n S\u01a1n Nam h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 x\u00e3 Ph\u00ed X\u00e1. Tri huy\u1ec7n l\u00e0 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng nghe b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c th\u00e2n \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, c\u00f9ng gi\u1eb7c kh\u00e1ng chi\u1ebfn. \u0110\u01b0\u1eddng gi\u1ea3 l\u1ea5y thuy\u1ec1n th\u00fang l\u00e0m con voi, sai d\u00e2n \u0111\u1ed9i t\u1ef1 \u0111\u1eb1ng xa l\u1ea1i, phao tin l\u00e0 qu\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ebfn, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng reo h\u00f2 ti\u1ebfn l\u00ean. Gi\u1eb7c nghe th\u1ea5y s\u1ee3 ch\u1ea1y tan. \u0110u\u1ed5i ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ea7u, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i \u0111\u1ee9a. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 khen ng\u1ee3i v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u01b0\u1eddng gia 1 c\u1ea5p, d\u00f9ng theo h\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ; qu\u00e2n d\u00e2n \u0111i tr\u1eadn th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho h\u01a1n 40 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 h\u01a1n 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ty H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3, l\u1ea5y hai v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh v\u00e0 Gi\u00e1m th\u00e0nh l\u1ec7 thu\u1ed9c (V\u00f5ng th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc l\u1ec7 v\u00e0o qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, th\u1ee9 b\u1eadc \u1edf sau qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y b\u1ecf b\u1edbt danh hi\u1ec7u Th\u1ecb n\u1ed9i, \u0111\u1ed5i x\u1ebfp \u1edf sau qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch), theo qu\u1ea3n h\u1ea1t c\u1ee7a \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh. Ty \u0111\u1eb7t Ch\u1ee7 s\u1ef1 v\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, T\u00f2ng b\u00e1t, t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 3 ng\u01b0\u1eddi, Th\u01b0 l\u1ea1i v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 10 ng\u01b0\u1eddi. Ph\u00e0m d\u00e2n n\u1ed9i ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u1edf 8 x\u00e3 trong Kinh th\u00e0nh c\u00f3 ai mu\u1ed1n sung l\u00e0m l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf ty H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 v\u00e0 l\u00e0m l\u00ednh \u1edf v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111\u1ec1u cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Gi\u00e1m th\u00e0nh ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 \u0110\u1ed7 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecbnh l\u00e0m Binh m\u00e3 ph\u00f3 s\u1ee9 ty H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3, tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng ng\u00e0 c\u1ea5p cho th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng, \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng c\u1ea5p cho \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh v\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng c\u1ea5p cho ty H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Thi\u00eam s\u1ef1 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u00e0m Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y nguy\u00ean Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam l\u00e0m th\u1ef1 Cai b\u1ea1 bi\u1ec7n l\u00fd Binh b\u1ed9, Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i l\u00e0m Bi\u1ec7n l\u00fd H\u1ed9 b\u1ed9, K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i l\u00e0m Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Thi\u00eam s\u1ef1 hi\u1ec7p l\u00fd dinh v\u1ee5 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Nghi l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam, Thi\u00eam s\u1ef1 hi\u1ec7p l\u00fd dinh v\u1ee5 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c l\u00e0m Hi\u1ec7p l\u00fd dinh v\u1ee5 Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Phan B\u1ea3o \u0110\u0129nh ch\u1ebft. \u0110\u0129nh \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129, \u0111\u1eddi L\u00ea tr\u01b0\u1edbc, h\u1ecdc h\u1ea1nh ai c\u0169ng k\u00ednh tr\u1ecdng, tu\u1ed5i gi\u00e0 theo l\u1ec7nh vua v\u1eddi, g\u1eafng g\u01b0\u1ee3ng l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. Khi sung h\u1ecdc ch\u00ednh c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u00e1ng ki\u1ebfn. \u0110\u1ebfn nay ch\u1ebft. Vua th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, cho 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7nh c\u1ea5m mua b\u00e1n ch\u00ec. Ph\u00e0m c\u00e1c ch\u1ee3 ph\u1ed1 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mua b\u00e1n t\u01b0 v\u1edbi nhau ; tuy d\u00e2n gian c\u00f3 ai mu\u1ed1n mua \u0111\u1ec3 l\u00e0m sinh k\u1ebf th\u00ec cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c mua 100 c\u00e2n ; n\u1ebfu mua qu\u00e1 th\u00ec gh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i vi ch\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng quan t\u1eeb s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng tr\u1edf v\u1ec1 Nam c\u00f3 86 s\u1edf c\u1ea7u, m\u1ed9t n\u1eeda \u0111\u00e3 l\u00e0m xong, c\u00f2n 12 ch\u1ed7 th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y m\u1ea1nh th\u00ec n\u00ean b\u1eafc b\u1eb1ng g\u1ed7, v\u00e0 31 ch\u1ed7 th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y nh\u1eb9 th\u00ec n\u00ean x\u00e2y \u0111\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai thu\u00ea d\u00e2n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy t\u1eb7ng cho c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t Th\u1ecb trung l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n B\u00f4i l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy t\u1eb7ng c\u1ef1u th\u1ea7n ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 l\u00e0 Cai c\u01a1 V\u00f5 V\u0103n Di\u1ec7u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, l\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00fac l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd ch\u01b0 qu\u00e2n, h\u00e0m T\u00f2ng tam ph\u1ea9m.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Phan B\u00e1 V\u00e0nh n\u1ed5i lo\u1ea1n. V\u00e0nh t\u1eeb khi V\u0169 \u0110\u1ee9c C\u00e1t b\u1ecb b\u1eaft, l\u00e9n h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 2.000 ng\u01b0\u1eddi. Ch\u00fang \u0111\u1ec1u suy t\u00f4n V\u00e0nh l\u00e0m minh ch\u1ee7, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u00e1c h\u1ea1t V\u0169 Ti\u00ean v\u00e0 Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh. Th\u00e0nh th\u1ea7n sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Truy\u1ec1n, Qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eadu d\u0169ng l\u00e0 Nguy\u00ean V\u0103n L\u00e2n, h\u1ed9i v\u1edbi Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ea1c \u0111em qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft, c\u00f9ng gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau \u1edf x\u00e3 Ph\u00fa C\u1ed1c (thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0169 Ti\u00ean). L\u00e2n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u00fat lui ch\u1ea1y ; Truy\u1ec1n v\u00e0 Th\u1ea1c \u0111\u1ec1u c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, b\u1ecb ch\u1ebft. Gi\u1eb7c b\u00e8n bao v\u00e2y huy\u1ec7n Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng. V\u1eeba g\u1eb7p nh\u1eefng quan v\u00f5 b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 V\u0169 l\u1ef1c Phan V\u0103n Khu\u00ea, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 n\u0103m c\u01a1 Hi\u1ec7u thu\u1eadn Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh, c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eadu \u0111\u1ecbnh gi\u1eef b\u1ea3o Vy L\u1ea1i l\u00e0 Tr\u1ecbnh V\u0103n N\u1ed7i \u0111em 500 qu\u00e2n chia \u0111i ba \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee9u vi\u1ec7n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i m\u01b0\u01a1i t\u00ean gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c b\u1ecf v\u00e2y r\u00fat \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n l\u1ea1i sai Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh, Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Phan V\u0103n L\u00fd \u0111em l\u00ednh v\u00e0 voi \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft, v\u00e0 l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai b\u1eaft th\u00eam 70 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u00e0 200 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ef7 th\u1ee7 \u1edf Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean theo quan qu\u00e2n chia ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n ph\u00f2ng m\u1eb7t bi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy t\u1eb7ng Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ea1c v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Truy\u1ec1n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd ch\u01b0 qu\u00e2n, h\u00e0m T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, c\u1ea5p th\u00eam cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 100 quan ti\u1ec1n ; Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00e2n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n ; b\u1ecdn Phan V\u0103n Khu\u00ea th\u00ec th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 \u00e1o qu\u1ea7n ; bi\u1ec1n binh th\u00ec th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng \u0110\u00f4ng C\u00e1c (\u1edf \u0111\u1eb1ng sau t\u1ea3 vu), sai V\u1ec7 u\u00fd L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu coi c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i v\u00e0 d\u00e2n th\u1ee7 h\u1ed9 (ba x\u00e3 Thai D\u01b0\u01a1ng h\u1ea1, Ho\u00e0 Du\u00e2n v\u00e0 An D\u01b0\u01a1ng) \u0111\u1ec1u 100 quan ti\u1ec1n. S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1ef1 nay h\u1ec5 vua \u0111i tu\u1ea7n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o g\u1eb7p c\u00f3 th\u00e0nh \u0111\u00e0i c\u00f3 \u0111\u1eb7t s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 c\u00f3 quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef, th\u00ec ng\u00e0y xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn, Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ph\u1ea3i l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i bi\u1ec1n binh Th\u1ecb v\u1ec7 v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3ng gi\u1eef, \u0111\u1ec3 t\u00e2m xem x\u00e9t, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01a1 su\u1ea5t. R\u1ed3i xa gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00fac \u1ea5n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cK\u00ednh ngh\u0129 \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, tr\u1eddi s\u1ee9c th\u1ea7n v\u00f5, d\u1eb9p y\u00ean ho\u1ea1 lo\u1ea1n ; kho\u1ea3ng v\u00e0i m\u01b0\u01a1i n\u0103m, m\u1eb7c \u00e1o gi\u00e1p \u0111\u1ed9i m\u0169 tr\u1ee5, tr\u1ea3i qua h\u00e0ng tr\u1eadn, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u s\u1ea5m \u0111\u1ed9ng gi\u00f3 bay ; ai ch\u1ed1ng ch\u1ecdi l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u b\u1ecb tan n\u00e1t. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 chia \u0111i c\u00e1c ng\u1ea3, \u0111\u1ec1u h\u1ebft th\u1ea3y tr\u00f4ng nh\u1edd s\u1ef1 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n s\u00e1ng su\u1ed1t c\u1ee7a ng\u00e0i. T\u1eeb khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn nay, trong ngo\u00e0i tr\u1ecb y\u00ean, mu\u00f4n ph\u01b0\u01a1ng \u00eam l\u1eb7ng, cho n\u00ean \u0111i\u1ec3n sai t\u01b0\u1edbng chuy\u00ean chinh ch\u01b0a t\u1eebng c\u1eed h\u00e0nh, m\u00e0 \u1ea5n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u0129nh binh c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1eddi x\u01b0a c\u00f3 c\u00e2u r\u1eb1ng \u201cVi\u1ec7c binh c\u00f3 th\u1ec3 tr\u0103m n\u0103m kh\u00f4ng d\u00f9ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 m\u1ed9t ng\u00e0y kh\u00f4ng s\u1eb5n\u201d, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc \u0111i \u0111\u1ecdc l\u1ea1i l\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y sao ? Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta, c\u1ea3 ch\u1ecbu m\u1ec7nh tr\u1eddi, nh\u00e2n \u01a1n r\u1ed9ng kh\u1eafp, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 r\u0103ng c\u00f3 t\u00f3c \u0111\u1ec1u bi\u1ebft t\u00f4n th\u00e2n ; d\u1eabu c\u00f3 m\u1ed9t hai t\u00ean gi\u1eb7c nh\u1ecf m\u1ecdn t\u1ef1 \u0111\u1ee9ng ra ngo\u00e0i v\u00f2ng sinh th\u00e0nh, c\u0169ng \u0111\u1ebfn ti\u00eau di\u1ec7t, th\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 khi\u1ebfn ta ph\u1ea3i kh\u00f3 nh\u1ecdc th\u00e2n h\u00e0nh \u0111i \u0111\u00e1nh. Duy vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c l\u00e0 tr\u1ecdng, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng x\u1ebfp \u0111\u1eb7t \u01b0 ? V\u1eady sai H\u1eefu ty ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t \u0111\u00fac \u1ea5n \u201cTh\u1ea3o ngh\u1ecbch \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d, \u1ea5n \u201cTh\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d, \u1ea5n \u201cTh\u1ea3o ngh\u1ecbch h\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d, \u1ea5n \u201cB\u00ecnh man t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d, \u1ea5n \u201c\u0110\u1ecbnh bi\u00ean t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d, \u1ea5n \u201cB\u00ecnh kh\u1ea5u t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng thu\u1ea7n b\u1ea1c, d\u00e2y thao t\u00eda, \u0111\u00f3ng son \u0111\u1ecf, ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00fac xong, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 v\u00e0o kho \u0111\u1ec3 t\u1ecf kh\u00f4ng qu\u00ean vi\u1ec7c v\u00f5 b\u1ecb, gi\u1eef l\u00e2u mu\u00f4n n\u0103m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t binh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng. Tr\u01b0\u1edbc th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh t\u00e2u : Xin cho con c\u00e1c quan v\u00f5 t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean c\u00f3 ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec \u0111\u1eb7t l\u00e0m binh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, ch\u1ecdn sai quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n nh\u1ea5t nh\u1ecb ph\u1ea9m chuy\u00ean coi \u0111\u1ec3 cho h\u1ecdc t\u1eadp ngh\u1ec1 v\u00f5, ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thi, ai thi d\u1ef1 h\u1ea1ng nh\u1ea5t, th\u00ec \u0111\u01b0a l\u00ean b\u1ed9 d\u1eabn v\u00e0o ra m\u1eaft vua, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 l\u1ef1a d\u00f9ng, h\u1ea1ng nh\u00ec th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n l\u01b0\u01a1ng th\u00eam, v\u1eabn \u1edf l\u1ea1i h\u1ecdc t\u1eadp, trong ba n\u0103m thi l\u1ea1i, n\u1ebfu qu\u1ea3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh t\u1ef1u th\u00ec t\u01b0\u1edbc ng\u1ea1ch \u0111i. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, cho l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m. C\u00f2n ph\u00e9p d\u1ea1y v\u00e0 l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng, th\u00ec xin giao cho b\u1ed9 Binh b\u00e0n k\u1ef9. \u0110\u1ebfn nay l\u1eddi b\u00e0n t\u00e2u l\u00ean. Vua l\u1ea1i sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u. V\u0103n ban b\u00e0n xin ph\u00e0m ai mu\u1ed1n v\u00e0o binh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng th\u00ec t\u1eeb 15 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, 40 tu\u1ed5i tr\u1edf xu\u1ed1ng, x\u00e9t qua th\u00e2n th\u1ec3 \u0111\u1eaby \u0111\u00e0, s\u1ee9c l\u1ef1c kho\u1ebb m\u1ea1nh m\u1edbi cho c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n 2 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, s\u00e1ch v\u1edf kh\u00ed ngh\u1ec7 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho. L\u1eadp ra di\u1ec5n tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eb7t hai quan Tuy\u00ean gi\u00e1o (\u0111\u1ec1u cho h\u00e0m t\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m), m\u1ed9t vi\u00ean gi\u1ea3ng s\u00e1ch v\u00f5 kinh, m\u1ed9t vi\u00ean gi\u1ea3ng v\u1ec1 v\u00f5 ngh\u1ec7, 4 quan ph\u00e2n gi\u00e1o (\u0111\u1ec1u cho h\u00e0m l\u1ee5c th\u1ea5t ph\u1ea9m, theo quan tuy\u00ean gi\u00e1o, tu\u1ef3 t\u1eebng ngh\u1ec7 m\u00e0 chia d\u1ea1y), \u0111\u1ec1u do vi\u00ean chuy\u00ean qu\u1ea3n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n su\u1ea5t l\u0129nh. H\u1eb1ng th\u00e1ng l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u00e0y m\u1ed3ng 2, 12, 22 d\u1ea1y t\u1eadp b\u1eafn cung, \u0111\u00e1nh c\u00f4n, \u0111\u00e1nh quy\u1ec1n, \u0111\u1ea5u g\u01b0\u01a1m, \u0111\u1ee1 m\u1ed9c, \u0111\u1ea5u \u0111ao, \u0111\u1ea5u gi\u00e1o (\u0111ao g\u01b0\u01a1m \u0111\u1ec1u l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7) ; nh\u1eefng ng\u00e0y m\u1ed3ng 4, 14, 24 di\u1ec5n t\u1eadp b\u1eafn s\u00fang tay ; nh\u1eefng ng\u00e0y m\u1ed3ng 6, 16, 26, t\u1eadp nh\u1ea5c v\u1eadt n\u1eb7ng (d\u00f9ng hai kh\u1ed1i ch\u00ec, m\u1ed7i kh\u1ed1i n\u1eb7ng 100 c\u00e2n) ; nh\u1eefng ng\u00e0y m\u1ed3ng 8, 18, 28 gi\u1ea3ng \u0111\u1ecdc v\u00f5 kinh v\u00e0 t\u1ee9 t\u1eed th\u01b0 (() T\u1ee9 t\u1eed th\u01b0 : t\u1ee9c t\u1ee9 th\u01b0 l\u00e0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc, Trung dung, Lu\u1eadn ng\u1eef v\u00e0 M\u1ea1nh t\u1eed.). M\u1ed7i n\u0103m l\u1ea5y th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n v\u00e0 th\u00e1ng tr\u1ecdng thu l\u00e0m kho\u00e1, m\u1ed7i kho\u00e1 c\u00f3 4 k\u1ef3, sai quan nh\u1ecb tam ph\u1ea9m \u1edf v\u00f5 ban v\u00e0 quan ng\u0169 l\u1ee5c ph\u1ea9m \u1edf Binh b\u1ed9 v\u00e0 V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng, m\u1ed7i h\u1ea1ng 1 ng\u01b0\u1eddi, sung l\u00e0m gi\u00e1m th\u1ecb. K\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t x\u00e9t v\u1ec1 c\u00e1c ngh\u1ec7 nh\u01b0 b\u1eafn cung, \u0111\u00e1nh c\u00f4n, \u0111\u00e1nh quy\u1ec1n, \u0111\u1ea5u g\u01b0\u01a1m, \u0111\u1ee1 m\u1ed9c, \u0111\u1ea5u \u0111ao, \u0111\u1ea5u gi\u00e1o. K\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb x\u00e9t v\u1ec1 b\u1eafn s\u00fang tay. K\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam x\u00e9t v\u1ec1 nh\u1ea5c v\u1eadt n\u1eb7ng. K\u1ef3 \u0111\u1ec7 t\u1ee9 h\u1ecfi v\u1ec1 v\u00f5 kinh. Chia l\u00e0m b\u1ed1n h\u1ea1ng \u01b0u, b\u00ecnh, th\u1ee9, li\u1ec7t, \u0111\u1ec1u ti\u00eau \u0111\u1ec1 v\u00e0o danh s\u00e1ch. (K\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t, b\u1eafn cung l\u1ea5y tr\u00fang \u0111\u00edch l\u00e0m th\u01b0\u1ee3ng, tr\u00fang v\u00e0o v\u00f2ng tr\u00f2n l\u00e0 th\u1ee9, tr\u00fang v\u00e0o h\u1ed9c l\u1ea1i l\u00e0 th\u1ee9. V\u1ec1 c\u00f4n, quy\u1ec1n, g\u01b0\u01a1m, m\u1ed9c, \u0111ao, gi\u00e1o, l\u1ea5y k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ee9c l\u1ef1c th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng. H\u1ec5 hai ngh\u1ec1 h\u1ee3p c\u00e1ch, c\u00e1c ngh\u1ec1 kh\u00e1c h\u01a1i kh\u00e1 l\u00e0 \u01b0u ; m\u1ed9t ngh\u1ec1 h\u1ee3p c\u00e1ch, c\u00e1c ngh\u1ec1 kh\u00e1c h\u01a1i kh\u00e1 l\u00e0 b\u00ecnh ; ba ngh\u1ec1 \u0111\u1ec1u h\u01a1i kh\u00e1 l\u00e0 th\u1ee9 ; c\u00e1c ngh\u1ec1 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p c\u00e1ch l\u00e0 li\u1ec7t. K\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb b\u1eafn s\u00fang tay h\u1ea1n b\u1eafn 3 ph\u00e1t, h\u1ec5 tr\u00fang \u0111\u00edch 2 ph\u00e1t tr\u00fang v\u00f2ng 1 ph\u00e1t, c\u00f9ng tr\u00fang v\u00f2ng 2 ph\u00e1t tr\u00fang \u0111\u00edch 1 ph\u00e1t l\u00e0 \u01b0u ; tr\u00fang v\u00f2ng c\u1ea3 3 ph\u00e1t, c\u00f9ng tr\u00fang \u0111\u00edch 1 ph\u00e1t tr\u00fang v\u00f2ng 1 ph\u00e1t v\u00e0 1 ph\u00e1t v\u00e0o \u1ee5 l\u00e0 b\u00ecnh ; tr\u00fang v\u00f2ng 2 ph\u00e1t v\u00e0o \u1ee5 1 ph\u00e1t, c\u00f9ng tr\u00fang \u0111\u00edch 1 ph\u00e1t v\u00e0o \u1ee5 2 ph\u00e1t l\u00e0 th\u1ee9, ch\u1ec9 v\u00e0o \u1ee5 bia v\u00e0 l\u1ea1c ra ngo\u00e0i \u1ee5 l\u00e0 li\u1ec7t. K\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam nh\u1ea5c v\u1eadt n\u1eb7ng, hai tay c\u1ea5t kh\u1ed1i ch\u00ec m\u1ed7i b\u00ean m\u1ed9t kh\u1ed1i, x\u00e1ch l\u00ean v\u00e0 \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c 15 tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 \u01b0u ; 10 tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 b\u00ecnh ; 5 tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 th\u1ee9 ; kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c 5 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 li\u1ec7t. K\u1ef3 \u0111\u1ec7 t\u1ee9 h\u1ecfi 10 c\u00e2u \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a kinh h\u1ecfi v\u1ec1 binh ph\u00e1p tr\u1eadn l\u00fd, h\u1ecfi \u0111\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec1u th\u00f4ng hi\u1ec3u c\u1ea3 l\u00e0 \u01b0u ; tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 6, 7, 8 c\u00e2u l\u00e0 b\u00ecnh ; 5 c\u00e2u tr\u1edf xu\u1ed1ng l\u00e0 th\u1ee9 ; kh\u00f4ng th\u00f4ng hi\u1ec3u c\u00e2u n\u00e0o l\u00e0 li\u1ec7t). X\u00e9t xong, c\u1ed9ng c\u1ea3 b\u1ed1n k\u1ef3 m\u00e0 t\u00ednh, chia \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 b\u1eadc, y\u1ebft b\u1ea3ng cho bi\u1ebft. (B\u1ed1n k\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u01b0u c\u1ea3, ho\u1eb7c 3 \u01b0u 1 b\u00ecnh, 3 \u01b0u 1 th\u1ee9, 2 \u01b0u 2 b\u00ecnh, 2 \u01b0u 1 b\u00ecnh 1 th\u1ee9, 1 \u01b0u 3 b\u00ecnh l\u00e0 \u01b0u h\u1ea1ng ; 4 b\u00ecnh, ho\u1eb7c 2 b\u00ecnh 1 \u01b0u 1 th\u1ee9, 2 \u01b0u 2 th\u1ee9, 3 \u01b0u 1 li\u1ec7t, 2 th\u1ee9 1 \u01b0u 1 b\u00ecnh, 3 th\u1ee9 1 \u01b0u, 3 b\u00ecnh 1 th\u1ee9 l\u00e0 b\u00ecnh h\u1ea1ng ; 1 \u01b0u 2 b\u00ecnh 1 li\u1ec7t, 1 \u01b0u 1 b\u00ecnh 1 th\u1ee9 1 li\u1ec7t, 1 b\u00ecnh 2 \u01b0u 1 li\u1ec7t, 1 b\u00ecnh 3 th\u1ee9, 3 b\u00ecnh 1 li\u1ec7t, 2 th\u1ee9 2 b\u00ecnh, 4 th\u1ee9 l\u00e0 th\u1ee9 h\u1ea1ng ; 1 \u01b0u 1 b\u00ecnh 1 th\u1ee9 1 li\u1ec7t, 1 b\u00ecnh 2 \u01b0u 1 li\u1ec7t, 1 b\u00ecnh 3 th\u1ee9, 3 th\u1ee9 1 li\u1ec7t, 2 th\u1ee9 1 b\u00ecnh 1 li\u1ec7t, 1 b\u00ecnh 3 li\u1ec7t, 1 th\u1ee9 3 li\u1ec7t, 2 b\u00ecnh 2 li\u1ec7t, 2 th\u1ee9 2 li\u1ec7t, 4 li\u1ec7t l\u00e0 li\u1ec7t h\u1ea1ng). R\u1ed3i l\u00e0m danh s\u00e1ch \u0111\u1ec1 c\u1ea3 l\u00ean, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t. (\u01afu h\u1ea1ng, m\u1ed7i th\u00e1ng th\u01b0\u1edfng th\u00eam ti\u1ec1n 2 quan g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng ; b\u00ecnh h\u1ea1ng th\u01b0\u1edfng th\u00eam ti\u1ec1n 2 quan g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng ; th\u1ee9 h\u1ea1ng, theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng m\u00e0 c\u1ea5p, li\u1ec7t h\u1ea1ng, gi\u1ea3m b\u1edbt l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng 1 quan ti\u1ec1n). Trong 3 n\u0103m 6 kho\u00e1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u c\u1ea3, cho ch\u1ec9 t\u00ean t\u00e2u xin l\u1ef1a d\u00f9ng ; li\u1ec7t c\u1ea3 th\u00ec \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 ng\u1ea1ch c\u0169. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ph\u00e9p thi v\u00f5 khoa th\u00ec xin \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y 4 n\u0103m d\u1ea7n, t\u1ef5, th\u00e2n, h\u1ee3i l\u00e0m k\u1ef3 thi.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00f5 ban th\u00ec b\u00e0n r\u1eb1ng : \u201cT\u00e0i ngh\u1ec7 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng ai v\u1eb9n \u0111\u1ee7, ho\u1eb7c gi\u1ecfi ngh\u1ec1 n\u00e0y m\u00e0 k\u00e9m ngh\u1ec1 kia, n\u1ebfu c\u00e2u n\u1ec7 ph\u00e9p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ee3 k\u1ebb h\u1ecdc kh\u00f3 th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin ph\u00e0m v\u00e0o Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng th\u00ec chia l\u00e0m 2 chi, \u0111\u1eb7t 2 qu\u1ea3n quan, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef m\u1ed9t chi,&nbsp; cho t\u1ef1 ch\u1ecdn m\u1eddi th\u1ea7y d\u1ea1y, m\u1ed7i chi 3 ng\u01b0\u1eddi, theo s\u1edf tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 di\u1ec5n t\u1eadp c\u00e1c ngh\u1ec1 c\u00f4n, quy\u1ec1n, g\u01b0\u01a1m, m\u1ed9c, s\u00fang tay. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ch\u1ec9 b\u1ea3o ngh\u0129a kinh th\u00ec xin \u0111\u1eb7t m\u1ed7i chi 1 vi\u00ean. K\u1ef3 kho\u00e1 h\u1ea1ch, c\u0169ng \u0111\u1ec1u theo t\u00e0i ngh\u1ec7 cao th\u1ea5p m\u00e0 chia h\u1ea1ng th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t. V\u1ec1 ph\u00e9p thi v\u00f5 khoa, th\u00ec \u0111\u1ee3i sau 3 n\u0103m h\u1ecdc t\u1eadp th\u00e0nh t\u00e0i, v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng qu\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 t\u00e0i ngh\u1ec7, \u0111\u1ec1u cho v\u00e0o thi. Xin \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y 4 n\u0103m t\u00fd, m\u00e3o, ng\u1ecd, d\u1eadu m\u1edf khoa thi H\u01b0\u01a1ng, 4 n\u0103m s\u1eedu, th\u00ecn, m\u00f9i, tu\u1ea5t m\u1edf khoa thi H\u1ed9i, \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 ph\u00e9p thi H\u01b0\u01a1ng, thi H\u1ed9i v\u1ec1 V\u0103n khoa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m vi\u1ec7c d\u00e0nh s\u1eb5n nh\u00e2n t\u00e0i, nghi\u00eam ch\u1ec9nh v\u00f5 b\u1ecb, l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng vi\u1ec7c m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u, ch\u01b0a ti\u1ec7n m\u1ecdi \u0111i\u1ec1u l\u00e0m c\u1ea3. \u0110\u1ee3i sau binh s\u0129 ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u, k\u1ef9 ngh\u1ec7 d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e1, s\u1ebd l\u1ea1i xu\u1ed1ng ch\u1ec9 cho ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 l\u00e0m\u201d. B\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh \u1edf Kinh th\u00ec t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, \u1edf ngo\u00e0i t\u1eeb Cai \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, cho \u0111\u1ebfn Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, c\u00e1c con c\u00f3 ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n v\u00e0o binh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng, th\u00ec \u1edf Kinh do qu\u1ea3n quan, \u1edf ngo\u00e0i do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m danh s\u00e1ch \u0111\u01b0a v\u1ec1 b\u1ed9 ; l\u1ea1i c\u1ea5p d\u1eabn v\u1ec1 Kinh do b\u1ed9 ki\u1ec3m duy\u1ec7t, l\u1ea5y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 6 h\u1ed9i c\u00e1c danh s\u00e1ch \u0111\u1ec1 l\u00ean \u0111\u1ec3 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng. (Con c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 2 quan ti\u1ec1n 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; con c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e1nh t\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m 1 quan 5 ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; con c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e1nh t\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m 1 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o) v\u00e0 sai quan qu\u1ea3n l\u0129nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, g\u1eb7p b\u00e3o b\u1ecb v\u1ee1 \u1edf b\u1edd bi\u1ec3n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, c\u00e1c x\u00e3&nbsp; B\u00e0n H\u00e0, H\u00e0 L\u1ee3i \u1edf ven bi\u1ec3n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Minh Linh) h\u1ecdp h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi m\u00f2 l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u00f4ng, thuy\u1ec1n h\u1ed9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, d\u00e2n \u1ea5y l\u1ea1i c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua gi\u1eadn l\u00e0 kh\u00f4ng s\u1ee3 ph\u00e9p, sai dinh th\u1ea7n tra b\u1eaft th\u1ee7 ph\u1ea1m l\u00e0 Phan V\u0103n X\u00fa \u0111em ch\u00e9m, c\u00f2n c\u00e1c t\u00ean kh\u00e1c \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i tha.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai hai b\u1ed9 L\u1ea1i, L\u1ec5 ch\u1ecdn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc h\u1ea1nh \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o ch\u1ee9c T\u00e1n thi\u1ec7n v\u00e0 B\u1ea1n \u0111\u1ed9c \u1edf T\u1eadp thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea5y Ch\u1ee7 s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 sung B\u1ea1n \u0111\u1ed9c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf l\u00e0m th\u1ef1 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c sung ch\u1ee9c T\u00e1n thi\u1ec7n v\u00e0 Tri huy\u1ec7n B\u00ecnh S\u01a1n l\u00e0 T\u00e0o Quang L\u1ec7 l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tu so\u1ea1n sung ch\u1ee9c B\u1ea1n \u0111\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Duy, Ch\u1ee7 s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Thi\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng thanh tra s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o, ch\u1ebf \u1ea5n \u201cThanh tra quan ph\u00f2ng\u201d c\u1ea5p cho (\u1ea5n b\u1eb1ng ng\u00e0, kh\u1eafc 7 ch\u1eef tri\u1ec7n \u201cThanh tra N\u1ed9i t\u1ea1o s\u1edf quan ph\u00f2ng\u201d).<\/p>\n\n\n\n<p>Cho th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hoan \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u00e1ng nh\u1ea5t, Tr\u00e1ng nh\u1ecb, Tr\u00e1ng tam, C\u01b0\u1eddng s\u00fang dinh Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ec3 lu\u00e2n ban sung b\u1ed5 v\u00e0o vi\u1ec7c canh gi\u1eef kho N\u1ed9i t\u00e0ng, m\u1ed7i ban 50 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1ef1 m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 4 n\u0103m nay.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c N\u1ed9i thu\u1ef7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong qu\u1ea3n l\u0129nh h\u01a1n 20 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 ch\u1edf v\u1eadt h\u1ea1ng \u1edf kho B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ec1 Kinh, l\u1ea1i ch\u1edf 60.000 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n k\u1ebdm \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a \u1edf Thanh Hoa v\u00e0 100.000 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ee9 b\u1ed9 sang n\u01b0\u1edbc Thanh l\u00e0 b\u1ecdn Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n, Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ebfn, Phan Huy Ch\u00fa, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169, Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nh\u00e2n v\u1ec1, \u0111em s\u00e1ch \u0110\u00e0i quy d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cS\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u1eb7t cho gi\u00e1n quan, trong \u0111\u00f3 nh\u01b0 Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed c\u00e1c \u0111\u1ea1o v\u00e0 C\u1ea5p s\u1ef1 trung s\u00e1u khoa \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u00e2n vi\u00ean nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Nh\u00e2n ngh\u0129 vua ph\u1ea3i c\u00f3 b\u1ea7y t\u00f4i can ng\u0103n, cha ph\u1ea3i c\u00f3 con c\u00e1i can ng\u0103n, \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1ed7 sai, nh\u1eb7t c\u00e1i s\u00f3t. \u0110\u1ee9c Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta khi m\u1edbi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t gi\u00e1n quan ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00e0m, nay tr\u1eabm n\u1ed1i theo ch\u00ed tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e0m c\u00e1c ph\u00e9p t\u1eafc gi\u01b0\u1eddng m\u1ed1i ngh\u0129 mu\u1ed1n tu\u1ef3 nghi d\u1ef1ng \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u00e9p cho mu\u00f4n \u0111\u1eddi, c\u00e1c khanh n\u00ean x\u00e9t r\u00f5 s\u00e1ch n\u00e0y, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c t\u00e2u r\u1eb1ng kh\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cNh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec s\u00e1u b\u1ed9 \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u01b0 v\u1ecb \u0111\u1ea5y \u01b0 ?\u201d. R\u1ed3i th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn Ho\u00e1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gia 1 c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 gi\u00e1 g\u1ea1o cao, sai hai b\u1ed9 H\u1ed9, C\u00f4ng v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1 h\u1ed9i t\u00ednh c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng c\u1ea7n d\u00f9ng nh\u01b0 song m\u00e2y, g\u1ed7 l\u1ea1t, \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 ph\u1ea3i ch\u0103ng, m\u1ed9 d\u00e2n c\u00f3 ai mu\u1ed1n ch\u1edf n\u1ed9p cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc th\u00ec chi\u1ebfu gi\u00e1 c\u1ea5p th\u00f3c cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u00f3 V\u00f5 V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0 con c\u1ee7a nguy\u00ean \u00e1n ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c V\u00f5 V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec m\u1eafc t\u1ed9i giao cho Ph\u01b0\u1ee3ng qu\u1ea3n th\u00fac. Ph\u01b0\u1ee3ng ch\u1ebft, Nguy\u00ean l\u1ea9n tr\u1ed1n v\u00e0o \u1ea5p An T\u00e2y, c\u00f9ng v\u1edbi con Th\u00e1i s\u01b0 ngu\u1ef5 T\u00e2y B\u00f9i \u0110\u1eafc Tuy\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eafc Khu\u00f4ng v\u00e0 \u0110\u1eafc Tr\u1ecb ch\u01a1i v\u1edbi nhau, ng\u00e0y ng\u00e0y t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7. Vua nghe bi\u1ebft, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn \u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u00f4 l\u1ea1i, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 y\u00ean kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1ed9i th\u00ec ng\u00e0y kh\u00e1c l\u1ea1i nh\u01b0 ngu\u1ef5 T\u00e2y, khi \u1ea5y c\u00f2n h\u1ecfi t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa sao ?\u201d. Sai tr\u1ea5n th\u1ea7n b\u1eaft, \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1ed9i ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n L\u00ea Ch\u1ea5t t\u1eeb B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ec1 Kinh, v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua y\u00ean \u1ee7i, cho v\u1ec1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh s\u1eeda vi\u1ec7c tang ; cho 500 binh thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111i theo \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn, l\u1ea1i ban \u01a1n cho khi \u1edf qu\u00ea c\u1ee9 theo ph\u1ea9m tr\u1eadt chi l\u01b0\u01a1ng (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc h\u1ec5 v\u1ec1 \u0111inh \u01b0u th\u00ec \u0111\u00ecnh c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y 1, t\u1ebf h\u1ea1 h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n l\u00e0m H\u1eefu Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n quy\u1ec1n Bi\u1ec7n l\u00fd Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf th\u01b0\u1edbc may v\u00e0 th\u01b0\u1edbc \u0111o g\u1ed7 c\u1ea5p cho c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i (\u0111\u1ec1u b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng). Vua th\u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay th\u01b0\u1edbc may b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed1ng nh\u1ea5t, m\u00e0 th\u01b0\u1edbc \u0111o g\u1ed7 b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng c\u0169ng ch\u01b0a ban h\u00e0nh, sai b\u1ed9 H\u1ed9, b\u1ed9 C\u00f4ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi V\u0169 Kh\u1ed1 theo c\u00e1ch th\u1ee9c m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u1ec3 c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd l\u0129nh Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c ch\u1ecdn \u1edf hai ty L\u00fd thi\u1ec7n m\u00e0 b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n. L\u1ea1i sai tr\u00edch l\u00ednh \u0111\u1ed9i T\u00edn nh\u1ea5t \u1edf N\u1ed9i t\u00e0ng sung b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u1ed9i th\u1ee9 3 v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua s\u1eafp \u0111i tu\u1ea7n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, s\u1eafc cho H\u1eefu ty ch\u1ebf h\u00e0nh \u1ea5n cho n\u0103m b\u1ed9 L\u1ea1i, H\u1ed9, L\u1ec5, H\u00ecnh, C\u00f4ng theo th\u1ee9c c\u1ee7a h\u00e0nh \u1ea5n b\u1ed9 Binh m\u00e0 l\u00e0m. Ph\u00e0m xa gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n, c\u00e1c b\u1ed9 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u0111i theo th\u00ec ban c\u1ea5p cho \u1ea5n \u1ea5y \u0111\u1ec3 d\u00f9ng trong khi \u0111i ; sau khi h\u1ed3i loan l\u1ea1i c\u1ea5t \u1edf V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng. L\u1ea1i cho vi\u1ec7c \u1ea5y m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m, s\u1ee3 kh\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u1ef1c gi\u1ea3, sai b\u1ed9 L\u1ea1i in h\u00e0nh \u1ea5n c\u1ee7a s\u00e1u b\u1ed9, m\u1ed7i b\u1ed9 m\u1ed9t t\u1edd \u0111\u1ec3 ban b\u1ea3o cho c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n chi\u1ebfu \u0111\u1ea5y l\u00e0m b\u1eb1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh, T\u1ea3 th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ecb trung l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c \u1edf l\u1ea1i Kinh coi gi\u1eef, c\u1ea5p cho \u1ea5n tri\u1ec7n l\u01b0u Kinh ; Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n, Bi\u1ec7n l\u00fd Binh b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam \u0111\u1ec1u sung ch\u1ee9c H\u1ed9 \u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm n\u1ed1i c\u01a1 nghi\u1ec7p x\u01b0a, ch\u0103m lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, th\u1ea5y Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u1ea5t ph\u1ee5 thu\u1ed9c Kinh k\u1ef3, sai r\u01b0\u1edbc xa gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t th\u00e0nh tr\u00ec v\u00e0 nh\u00e2n ti\u1ec7n \u0111i qua Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb xem x\u00e9t vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng V\u0129nh \u0110\u1ecbnh. Ngh\u0129 Kinh s\u01b0 l\u00e0 ch\u1ed7 c\u0103n b\u1ea3n, b\u1ecdn Ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u01b0u Kinh c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u00e0 c\u00e1c v\u0103n vi\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i theo gi\u00e1, sau khi xa gi\u00e1 ra \u0111i, h\u1eb1ng ng\u00e0y c\u1ee9 gi\u1edd M\u00e3o \u0111\u1ec1u t\u1edbi nh\u00e0 T\u1ea3 vu \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0111\u1ec3 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng l\u00e0m vi\u1ec7c, gi\u1edd T\u1ef5 th\u00ec b\u00e3i, duy T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh ph\u1ea3i t\u00fac tr\u1ef1c ban \u0111\u00eam \u1edf T\u1ea3 vu ; c\u00f2n t\u1eeb V\u1ec7 u\u00fd tr\u1edf l\u00ean th\u00ec \u0111\u1ec1u theo ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u00eam tu\u1ea7n x\u00e9t. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 t\u00ecnh h\u00ecnh b\u00ecnh an \u1edf trong Kinh th\u00ec m\u1ed7i ng\u00e0y t\u00e2u b\u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n. Vi\u1ec7c b\u00e1o tin v\u1ec1 trong cung th\u00ec c\u00e1ch m\u1ed9t ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n, do Ho\u00e0ng t\u1eed l\u01b0u Kinh c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nguy\u00ean phong t\u1edd tr\u00ecnh c\u1ee7a n\u1ed9i gi\u00e1m l\u00e0m t\u1eadp ri\u00eang m\u00e0 ch\u1ea1y \u0111\u1ec7. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u1ee9 theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m. L\u1ea1i c\u1ea5p cho Ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh m\u1ed9t c\u00e1i \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng ng\u00e0, ph\u00e0m c\u00f3 t\u1eadp t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c trong cung th\u00ec d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed sung Ti\u1ec1n b\u1ed9 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Th\u1ea7n c\u01a1 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 \u0110o\u00e0n \u0110\u1ee9c Lu\u1eadn sung H\u1eadu \u0111\u1ed9i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, qu\u1ea3n l\u0129nh binh v\u00e0 voi, khi ti\u1ebfn khi d\u1eebng \u0111\u1ec1u theo k\u1ef7 lu\u1eadt.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n d\u1eadu, xa gi\u00e1 kh\u1edfi h\u00e0nh t\u1eeb Kinh s\u01b0.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00fac \u0111\u1ea7u vua \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y ng\u00e0y \u1ea5t m\u00e3o kh\u1edfi h\u00e0nh, nh\u00e2n ngh\u0129 l\u00faa chi\u00eam \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111ang ch\u00edn, kh\u1eafp \u0111\u1ed3ng nh\u01b0 m\u00e2y v\u00e0ng, s\u1ee3 xe ng\u1ef1a h\u00e0ng ngh\u00ecn h\u00e0ng v\u1ea1n, ho\u1eb7c c\u00f3 h\u1ea1i \u0111\u1ebfn ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng ch\u0103ng, n\u00ean ho\u00e3n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay. Ng\u00e0y Qu\u00fd h\u1ee3i, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, dinh th\u1ea7n \u0111em s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn d\u00e2ng. Th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh d\u1ea7n, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, vua l\u00ean th\u00e0nh xem, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9t gi\u1ea3i tr\u01b0\u1eddng th\u00e0nh l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n Nam B\u1eafc, x\u01b0a c\u00e1c vua th\u00e1nh ta th\u1ea5y h\u1ecd Tr\u1ecbnh chuy\u00ean quy\u1ec1n c\u00e0n b\u1eady n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00e0nh \u1ea5y \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc th\u00f4i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng nh\u00e0 L\u00ea. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta trung h\u01b0ng m\u00e0 c\u00f3 c\u1ea3 \u0111\u1ea5t Vi\u1ec7t, v\u1eabn mu\u1ed1n s\u1eeda sang m\u00e0 ch\u01b0a k\u1ecbp. Tr\u1eabm m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, kh\u1edfi c\u00f4ng s\u1eeda \u0111\u1eafp c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c n\u1ed1i ch\u00ed theo vi\u1ec7c c\u1ee7a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTh\u00e0nh n\u00e0y l\u00e0 then kho\u00e1 \u1edf c\u1eeda B\u1eafc, n\u00ean sai tr\u1ecdng th\u1ea7n tr\u1ea5n gi\u1eef, kinh binh \u0111\u00f3ng th\u00fa ; l\u1ea1i n\u00ean ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n ho\u1eb7c 5 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n tu\u1ea7n th\u00fa \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n cho l\u00e2u d\u00e0i th\u00ec ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Trung s\u1ee9 \u0111em d\u01b0a h\u1ea5u Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, do tr\u1ea1m \u0111\u1ec7 v\u1ec1 Kinh d\u00e2ng cung T\u1eeb Th\u1ecd. Vua t\u1ef1 tay vi\u1ebft bi\u1ec3u th\u1ec9nh an [th\u0103m s\u1ee9c kho\u1ebb].<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef3 l\u00e3o Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 3.500 quan ti\u1ec1n (Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 2.000 quan, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 1.500 quan), l\u1ea1i gi\u1ea3m cho d\u00e2n thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay 3 ph\u1ea7n 10. L\u1ea1i th\u1ea5y hai h\u1ea1t \u1ea5y l\u00faa ru\u1ed9ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb tai, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai mi\u1ec5n kh\u00e1m v\u00e0 gi\u1ea3m thu\u1ebf ru\u1ed9ng cho t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 5 ph\u1ea7n 10. Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb m\u1ea5t m\u00f9a nhi\u1ec1u, thu\u1ebf ru\u1ed9ng ph\u1ea3i n\u1ed9p v\u00e0 th\u00f3c vay n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ec1u cho gi\u1ea3m gi\u00e1 m\u00e0 n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho t\u1ebf hai \u0111\u00e0n t\u01b0\u1edbng s\u0129 Nam B\u1eafc \u1edf Tr\u01b0\u1eddng th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu th\u00ecn, xa gi\u00e1 v\u1ec1 Kinh. Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho c\u00e1c quan v\u00e0 qu\u00e2n h\u1ed7 t\u00f2ng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i gi\u1ea3m 2 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay cho d\u00e2n Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 d\u00e2n h\u1ea1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3n gi\u00e1 b\u00e0y t\u1ecf k\u00eau ca, b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTu\u1ea7n h\u00e0nh l\u1ea7n n\u00e0y, v\u1ec1 t\u00ecnh d\u00e2n v\u00e0 th\u00f3i t\u1ec7 c\u1ee7a quan l\u1ea1i kh\u00f4ng ai n\u00f3i \u0111\u1ebfn ; \u0111\u1ee9ng b\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1eddng b\u00e0y t\u1ecf k\u00eau ca ch\u1ec9 l\u00e0 k\u1ebb cu\u1ed3ng b\u1eady th\u00f4i. Ng\u00e0y x\u01b0a ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc v\u00e0o l\u1ea5n, \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e2ng th\u01a1 \u0111\u1ec3 n\u1ecbnh h\u00f3t, c\u00f3 c\u00e2u : \u201cB\u00e1t th\u1ebf y\u1ebfm khan T\u1ea7n ch\u1ebf \u0111\u1ed9, Nh\u1ea5t tri\u00eau h\u1ef7 ki\u1ebfn H\u00e1n y quan\u201d. [T\u00e1m \u0111\u1eddi ch\u00e1n xem ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ea7n ; M\u1ed9t s\u1edbm m\u1eebng th\u1ea5y \u00e1o m\u0169 nh\u00e0 H\u00e1n]. H\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u1ed9i \u01a1n c\u00e1c vua th\u00e1nh ta c\u0169ng \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u m\u00e0 nh\u00e2n t\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1eadt l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 H\u1ed3 C\u00f4ng Quang l\u00e0 T\u00fa t\u00e0i \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh d\u00e2ng n\u00f3i 13 \u0111i\u1ec1u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 cu\u1ed3ng b\u1eady, nh\u01b0 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 nh\u1ea5t n\u00f3i Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn l\u00e0 th\u1ebf th\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01b0 ph\u00f3, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u1edf n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi xa. Vua sai \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u1ee5c b\u1ed9 h\u1ed7 t\u00f2ng x\u00e9t b\u00e0n. \u0110\u1ec1u xin chi\u1ebfu theo lu\u1eadt \u201cd\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i \u0111\u1ee9c ch\u00ednh c\u1ee7a \u0111\u1ea1i th\u1ea7n\u201d m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu, duy c\u00f3 T\u1ea3 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n t\u00e2u : \u201cKhi x\u01b0a \u0110o\u00e0n Ch\u00ed Xung d\u00e2ng th\u01b0 xin nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i cho th\u00e1i t\u1eed, b\u1ea7y t\u00f4i l\u00e0 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u t\u00e2u n\u00ean gi\u1ebft m\u00e0 V\u0103n ho\u00e0ng l\u1ea1i tha\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cV\u0103n ho\u00e0ng l\u00e0 vua hi\u1ebfu danh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc ; b\u1ed1n tr\u0103m t\u00f9 t\u1ed9i ch\u1ebft m\u00e0 c\u00f2n tha c\u1ea3, hu\u1ed1ng chi m\u1ed9t m\u00ecnh Ch\u00ed Xung. V\u1ea3 l\u1ea1i a ph\u1ee5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, th\u00f3i \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 l\u1edbn d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c. Khi x\u01b0a l\u1ea1i d\u00e2n nh\u00e0 H\u00e1n d\u00e2ng th\u01b0 ca t\u1ee5ng c\u00f4ng \u0111\u1ee9c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng M\u00e3ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n 40 v\u1ea1n m\u00e0 nh\u00e0 H\u00e1n v\u00ec \u0111\u00f3 m\u00e0 suy, \u0111\u1ea5y \u0111\u1ee7 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u r\u0103n r\u00f5 r\u00e0ng. T\u1ed9i C\u00f4ng Quang kh\u00f4ng th\u1ec3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. B\u00e8n y theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a c\u00e1c quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : Kho t\u00e0ng \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 chi ti\u00eau kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, xin tr\u00edch t\u00f4 thu\u1ebf \u1edf huy\u1ec7n Thanh Ba tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y \u0111em n\u1ed9p \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n So\u1ea1n ch\u1ebft. So\u1ea1n c\u00f3 c\u00f4ng \u1edf bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng, vua ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng, cho th\u00eam 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng v\u00e0 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf L\u00e2m Thao tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y t\u1ee5 h\u1ecdp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 600 ng\u01b0\u1eddi, c\u01b0\u1edbp x\u00e3 Ti\u00ean C\u01b0\u01a1ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n S\u01a1n Vi) ; Qu\u1ea3n ph\u1ee7 l\u00e0 Chu V\u0103n T\u0129nh \u0111em qu\u00e2n c\u1ee7a ph\u1ee7 \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, gi\u1eb7c tan v\u1ee1. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua khen, th\u01b0\u1edfng cho T\u0129nh m\u1ed9t th\u1ee9 qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c ; bi\u1ec1n binh th\u00ec h\u1eadu c\u1ea5p cho b\u1ea1c l\u1ea1ng. C\u00f2n nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a d\u00e2n b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t ph\u00e1 th\u00ec m\u1ed7i h\u1ed9 c\u1ea5p cho ti\u1ec1n 2 quan th\u00f3c 1 h\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda \u0111\u1ec1n Thai D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1eb9p xong \u00e1c man \u1edf B\u00ecnh Ho\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh \u0111\u00e3 r\u00fat binh v\u1ec1, gi\u1eb7c L\u00e3o \u1edf \u1ef7 Tu\u00e2n l\u00e0 Ma Ki\u1ec1n v\u00e0 Ma Bi l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp d\u00e2n ch\u00fang, ch\u1eb7t c\u00e2y ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 ng\u0103n tr\u1edf c\u00e1c Man quy thu\u1eadn. V\u1eeba d\u1ee5 t\u1edbi, Qu\u1ebf s\u1ee3 h\u00e3i, b\u00e8n \u0111em binh ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 c\u1ea7u th\u1ee9 hai, b\u1ecdn gi\u1eb7c n\u1ea5p b\u1eafn ra, Qu\u1ebf tung qu\u00e2n gi\u00e1p \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c tan v\u1ee1. Ch\u00ednh \u1edf Th\u1ea1ch Th\u00e0nh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0u ch\u1ee7 c\u1ee7a gi\u1eb7c L\u00e3o l\u00e0 Ph\u00f3 \u0110\u00e2u (\u0110\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn man \u0110\u1ed3ng H\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eb7t l\u1eddi y\u00eau qu\u00e1i \u0111\u1ec3 l\u1eeba d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0 xui l\u00e0m ph\u1ea3n ; t\u00ean gi\u1eb7c ra th\u00fa l\u00e0 Ma H\u1ecdc t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi Ch\u00ednh, n\u00ean b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c), r\u1ed3i \u0111em qu\u00e2n c\u00f9ng h\u1ed9i v\u1edbi Qu\u1ebf. B\u00e8n chia \u0111\u00f3ng qu\u00e2n s\u00e1u n\u01a1i, b\u00e0y c\u00e1ch d\u1ee5 d\u1ed7. R\u1ed3i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ma Ki\u1ec1n, Ma Bi c\u00f9ng b\u1ecdn \u0111\u00e3 h\u00e0ng l\u1ea1i ph\u1ea3n l\u00e0 Ma Quan, Ma H\u1ea5p c\u00f9ng d\u00e2n Man h\u01a1n 170 ng\u01b0\u1eddi, voi, ng\u1ef1a h\u01a1n 50 con. B\u1ecdn Qu\u1ebf \u0111em Ma Quan v\u00e0 Ma H\u1ea5p ch\u00e9m tr\u01b0\u1edbc cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft. S\u1edb t\u00e2u v\u00e0o. Vua r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c L\u00e3o c\u00e1c s\u00e1ch duy c\u00f3 Ma Tr\u1eadp c\u00f2n l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, c\u0169ng ch\u1eb3ng qua l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng ngoan ng\u1ea1nh, ngo\u00e0i m\u1eb7t thu\u1eadn trong b\u1ee5ng ph\u1ea3n, \u0111\u1ee9ng b\u00ean xui gi\u1ee5c m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m kh\u00f3 nh\u1ecdc qu\u00e2n ta. V\u1eady \u0111\u1ec1u r\u00fat binh v\u1ec1 tr\u1ea5n. M\u01b0u ch\u1ee7 l\u00e0 Ph\u00f3 \u0110\u00e2u v\u00e0 b\u1ecdn y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Ma Ki\u1ec1n, Ma Bi th\u00ec \u0111em t\u1edbi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 x\u1eed l\u0103ng tr\u00ec, r\u1ed3i treo \u0111\u1ea7u l\u00ean s\u00e0o cao m\u00e0 b\u00eau \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi Man L\u00e3o tr\u00f4ng th\u1ea5y m\u00e0 s\u1ee3 ; b\u1ecdn th\u1ee9 ph\u1ea1m th\u00ec ch\u00e9m ; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft hi\u1ebfp ph\u1ea3i theo \u0111\u1ec1u tha c\u1ea3. C\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf t\u00e2u xin \u0111em s\u00e1p ong b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Man, n\u1ed9p v\u00e0o nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u1ea5y qu\u00e2n v\u1ed1n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh k\u1ebb ph\u1ea3n, gi\u1ebft k\u1ebb ngh\u1ecbch, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1eafm l\u1ee3i \u1edf \u0111\u1ea5t \u0111ai, l\u1ea5y c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n, hu\u1ed1ng l\u00e0 v\u1eadt nh\u1ecf nh\u1eb7t \u1ea5y !\u201d. Sai tr\u1ea3 l\u1ea1i c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cB\u1ecdn Qu\u1ebf v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, d\u1eabu x\u1ebfp \u0111\u1eb7t tr\u00e1i ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tr\u1eeb v\u1edbi l\u1ed7i, nh\u01b0ng d\u00f9ng binh \u1edf n\u01a1i r\u1eebng r\u1eadm, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 n\u01a1i \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng d\u1ec5 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Nay k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng n\u00ean l\u01b0\u1ee3ng ban \u01a1n cho\u201d. B\u00e8n cho Qu\u1ebf l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, v\u1eabn l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho th\u00eam m\u1ed9t c\u1ea5p qu\u00e2n c\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u00fat bi\u1ec1n binh v\u1ec7 Long thao \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd. D\u1ee5 cho hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh h\u1ed9i l\u00e0m danh s\u00e1ch quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 trong ngo\u00e0i v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng b\u1ecb gi\u00e1ng t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 6 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, cho khai ph\u1ee5c m\u1ed9t c\u1ea5p, ph\u1ea1t b\u1ed5ng th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t m\u1ed9t c\u00e1i ch\u00e9n ng\u1ecdc li\u1ec7u ng\u0169 s\u1eafc tr\u00e1ng v\u00e0ng v\u00e0 b\u1ecbt v\u00e0ng c\u1ee7a N\u1ed9i t\u1ea1o, m\u1ed9t c\u00e1i qu\u1ea3 h\u1ed9p m\u1ea1 v\u00e0ng b\u1eaft ch\u1ec9 b\u1ea1c, m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u0129a h\u00ecnh vu\u00f4ng d\u00e0i m\u00e0i khuy\u1ebft g\u00f3c b\u1eb1ng thu\u1ef7 tinh, m\u1ed9t c\u00e1i ch\u00e9n pha l\u00ea c\u00f3 n\u1eafp, 8 c\u00e1i b\u00e1t \u0111\u0129a b\u1eb1ng s\u1ee9 v\u1ebd hoa c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n cho Su\u1ea5t th\u1eadp th\u1ef1c th\u1ee5 \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ecb n\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ph\u1ea9m chi l\u01b0\u01a1ng (Dinh Th\u1ea7n c\u01a1 3 v\u1ec7, Trung Ti\u1ec1n H\u1eadu, dinh Ti\u1ec1n phong, dinh Long v\u00f5, dinh H\u1ed5 oai m\u1ed7i dinh 5 v\u1ec7, 3 v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u, K\u1ef3 v\u00f5, Th\u00e0nh v\u00f5 c\u1ed9ng 21 v\u1ec7).<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n 5 ph\u1ea7n 10 ti\u1ec1n thu\u1ebf cho ru\u1ed9ng b\u1ecb h\u1ea1n c\u1ee7a tr\u1ea1i Qu\u1ea3ng L\u0103ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Di\u00ean Ph\u01b0\u1edbc) dinh Qu\u1ea3ng Nam. Ru\u1ed9ng \u1ea5y c\u00f3 l\u1ec7 n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o sai, dinh th\u1ea7n t\u00e2u l\u1eabn v\u1edbi ru\u1ed9ng kh\u00e1c, b\u1ecb b\u1ed9 H\u1ed9 tr\u00edch ra. Vua cho l\u00e0 g\u1eb7p ti\u1ebft m\u1eebng V\u1ea1n th\u1ecd, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t gia \u01a1n tha gi\u1ea3m cho m\u00e0 ph\u1ea1t b\u1ed5ng dinh th\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u1ef1 Trung qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Long ki\u00eam qu\u1ea3n ty Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, V\u1ec7 u\u00fd l\u0129nh Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Vi\u1ec7t t\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu\u1ed9c man ba \u0111\u1ed9ng \u1edf L\u1ea1c Ho\u00e0n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi \u0110i\u1ec7n. Sai th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng sung ch\u1ee9c Gi\u00e1m th\u00ed \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh, Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n, Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c, Th\u00f4ng ch\u00e1nh s\u1ee9 bi\u1ec7n l\u00fd L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh sung \u0111\u1ecdc quy\u1ec3n quan, Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n, T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t sung th\u1ee5 quy\u1ec3n ki\u00eam duy\u1ec7t quy\u1ec3n quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 v\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy H\u1ef1u \u0111\u1ed7 \u0110\u1ec7 nh\u1ecb gi\u00e1p Ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n, Phan Thanh Gi\u1ea3n, Chu V\u0103n Ngh\u1ecb, V\u0169 Phan, T\u00f4 Tr\u00e2n, Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Kh\u1ea3i, V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed7 \u0110\u1ec7 tam gi\u00e1p \u0111\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ng\u00e0y truy\u1ec1n l\u00f4 (() Truy\u1ec1n l\u00f4 : g\u1ecdi loa x\u01b0\u1edbng danh.) thi \u0110i\u1ec7n v\u1ec1 vi\u1ec7c t\u00e2u xin treo b\u1ea3ng th\u00ec quan truy\u1ec1n ch\u1ebf l\u0129nh ch\u1ec9 tuy\u00ean \u0111\u1ecdc xong, b\u1ed9 th\u1ea7n l\u1ea1i t\u00e2u, l\u1ec5 xong, \u0111\u1ee3i xa gi\u00e1 v\u1ec1 cung m\u1edbi cho vi\u00ean h\u1ed9 b\u1ea3ng theo con \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eefa s\u00e2n \u0111\u1ec7 ra treo l\u00ean. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan tr\u01b0\u1eddng thi H\u1ed9i l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c l\u1ef1a ch\u1ecdn 10 ng\u01b0\u1eddi H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng c\u00e1c khoa \u0111\u01b0a l\u00ean b\u1ed9 \u0111\u1ec3 d\u1eabn y\u1ebft ki\u1ebfn, cho sung ch\u1ee9c H\u00e0nh t\u1ea9u V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng c\u00e1c quan h\u01b0u tr\u00ed th\u1ecd 80 tu\u1ed5i (Th\u1eeba Thi\u00ean 2 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 1 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 3 ng\u01b0\u1eddi, Ph\u00fa Y\u00ean 1 ng\u01b0\u1eddi). L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, \u0111o\u1ea1n may ngo\u00e0i v\u00e0 l\u00f3t m\u1ed7i th\u1ee9 2 t\u1ea5m, c\u00f2n Cai c\u01a1, Cai \u0111\u1ed9i tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c v\u00e0 qu\u1ea7n \u00e1o theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng d\u00e2n th\u1ecd 100 tu\u1ed5i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. (Th\u1eeba Thi\u00ean 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng, 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 ; Qu\u1ea3ng Nam 1 \u0111\u00e0n \u00f4ng, 7 \u0111\u00e0n b\u00e0 ; Thanh Hoa 1 \u0111\u00e0n \u00f4ng, 3 \u0111\u00e0n b\u00e0 ; Ninh B\u00ecnh 4 \u0111\u00e0n \u00f4ng, 2 \u0111\u00e0n b\u00e0 ; Ngh\u1ec7 An 2 \u0111\u00e0n \u00f4ng, 1 \u0111\u00e0n b\u00e0 ; \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00ec S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u00e0n \u00f4ng, \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 2 \u0111\u00e0n b\u00e0 ; \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec V\u0129nh Thanh 1 \u0111\u00e0n \u00f4ng, 3 \u0111\u00e0n b\u00e0). Chu\u1ea9n l\u1eddi b\u00e0n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ec5 t\u1eeb nay h\u1ec5 c\u00f3 d\u00e2n th\u1ecd 100 tu\u1ed5i sau khi c\u00f3 ch\u1ec9 n\u00eau th\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0a t\u1edbi m\u00e0 b\u1ecb ch\u1ebft, th\u00ec s\u1edf t\u1ea1i theo l\u1ec7 chi\u1ebfu c\u1ea5p b\u1ea1c l\u1ee5a, c\u00f2n bi\u1ec3n ng\u1ea1ch th\u00ec th\u00f4i ; n\u1ebfu ch\u1ebft tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 ch\u1ec9, th\u00ec \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u r\u00f5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5t kh\u00e1i c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XXXIX<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ednh tu\u1ea5t, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7 [1826], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5. Vua sai c\u00e1c quan x\u00e2y \u0111\u1eafp ba s\u1edf c\u1ea7u \u0111\u00e1 Thu\u1ef7 Quan, V\u0129nh L\u1ee3i (\u1edf ph\u1ed1 d\u00e0i ch\u00ednh nam), Ho\u1eb1ng T\u1ebf (\u1edf \u0111\u1ea7u qu\u00e1ch), v\u00e0 hai b\u1edd nam b\u1eafc s\u00f4ng Ng\u1ef1 H\u00e0 (t\u1eeb c\u1ea7u Kh\u00e1nh Ninh \u0111\u1ebfn b\u1edd s\u00f4ng H\u1ed9 Th\u00e0nh, d\u00e0i h\u01a1n 580 tr\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u00e0n mu\u1ed1n \u0111i tu\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam, g\u1eb7p m\u00f9a h\u1ea1 n\u1eafng qu\u00e1 l\u1ea1i th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9, Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng l\u00e0m th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9, Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n l\u00e0m th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9, Cai b\u1ea1 bi\u1ec7n l\u00fd C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Tr\u1eebng l\u00e0m Cai b\u1ea1 Ph\u00fa Y\u00ean, Thi\u00eam s\u1ef1 hi\u1ec7p l\u00fd dinh v\u1ee5 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng l\u00e0m Hi\u1ec7p l\u00fd dinh v\u1ee5 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9, H\u1ed3ng l\u00f4 T\u1ef1 khanh l\u00e0 Phan Huy Ch\u00fa l\u00e0m Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169 l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung ; l\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Hi\u1ebfu ch\u1ea5t ph\u00e1c th\u00f4 l\u1ed7, kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ecdc, t\u1eeb khi ra tr\u1ea5n t\u1edbi nay, c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u1ed1 g\u1eafng v\u1ea5t v\u1ea3. Vua ngh\u0129 Hi\u1ebfu sung t\u00fac v\u1ec7 l\u00e2u ng\u00e0y, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 theo xe \u0111i h\u1ea7u, b\u00e8n r\u00fat v\u1ec1, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 ch\u1ee9c \u1ea5y m\u00e0 cho Tr\u01b0\u01a1ng thay.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t l\u00e0 \u0110\u00e0o C\u00f4ng C\u00fac l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb n\u1ed9i, chuy\u00ean qu\u1ea3n c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 D\u0169ng t\u01b0\u1ee3ng ti\u1ec1n, t\u1ea3, h\u1eefu.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng L\u01b0\u01a1ng t\u1ea1 [nh\u00e0 ngh\u1ec9 m\u00e1t]. Vua th\u1ea5y nh\u00e0 ngh\u1ec9 m\u00e1t m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n d\u1ef1ng, \u0111\u1ebfn thu l\u1ea1i d\u1ee1 \u0111i, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu b\u1ed5 100 quan, ph\u00ean r\u00e0o b\u1ed1n m\u1eb7t c\u0169ng t\u00ednh tr\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p ti\u1ec1n (m\u1ed7i tr\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p 1 quan 5 ti\u1ec1n). Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u00eam ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m tu l\u00e0m t\u00f4n ph\u1ea3. L\u1ea5y Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n sung Hi\u1ec7p t\u1ed5ng t\u00e0i, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n sung To\u1ea3n tu. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai quan so\u1ea1n ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p v\u00e0 t\u00f4n ph\u1ea3, ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p \u0111\u00e3 l\u00e0m xong tr\u01b0\u1edbc, duy ph\u1ea3 h\u1ec7 nhi\u1ec1u l\u1eafm, bi\u00ean ch\u00e9p ch\u01b0a xong, l\u1ea1i thi\u1ebfu vi\u00ean T\u1ed5ng t\u00e0i v\u00e0 To\u1ea3n tu. Ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0i T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ec9nh xin ph\u00e1i th\u00eam n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. B\u1ecdn B\u1ec9nh ngh\u0129 \u0111\u1ec1 th\u1ec9nh c\u00e1c \u0111i\u1ec1u h\u1ee3p th\u00e0nh t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n duy\u1ec7t l\u1ea1i. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ph\u00e0m th\u1ebf th\u1ee9 c\u00e1c h\u1ecd, con d\u00f2ng \u0111\u00edch th\u00ec g\u1ecdi \u0111\u00edch tr\u01b0\u1edfng t\u1eed v\u00e0 \u0111\u00edch th\u1ee9 t\u1eed, con d\u00f2ng th\u1ee9 th\u00ec g\u1ecdi th\u1ee9 tr\u01b0\u1edfng t\u1eed v\u00e0 th\u1ee9 t\u1eed ; anh em g\u1ecdi nhau th\u00ec l\u1ea5y tu\u1ed5i l\u1edbn b\u00e9 l\u00e0m th\u1ee9 b\u1eadc. (N\u1ebfu con th\u1ee9 m\u00e0 l\u1edbn tu\u1ed5i, th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ee9 huynh, ngo\u00e0i ra c\u1ee9 l\u1ec7 m\u00e0 suy). \u0110\u1ebfn nh\u01b0 n\u1ed1i gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd t\u1ef1 th\u00ec l\u1ea5y ng\u00e0nh \u0111\u00edch l\u00e0m ch\u1ee7 \u0111\u1ec3 tr\u1ecdng t\u00f4n th\u1ed1ng. Ch\u1eef t\u00ean trong b\u1eb1ng, trong s\u1ed5 n\u1ebfu c\u00f3 sai l\u1ea7m th\u00ec ch\u1eefa l\u1ea1i. T\u00f4n ph\u1ea3 \u0111\u1ecbnh 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n bi\u00ean, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay. L\u1ea1i sai \u0111\u00fac \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ea5p cho T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7. Khi T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0m xong th\u00ec m\u1ed9t b\u1ea3n ch\u00ednh c\u1ea5t \u1edf t\u1ea7ng d\u01b0\u1edbi r\u01b0\u01a1ng v\u00e0ng ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p \u0111i\u1ec7n Trung Ho\u00e0, c\u00f2n hai b\u1ea3n ph\u00f3 th\u00ec m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ec3 \u1edf Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n, m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ec3 \u1edf T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7. Th\u01b0\u1edfng cho Ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0i v\u00e0 Hi\u1ec7p t\u1ed5ng t\u00e0i cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 t\u1ea5m sa 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, cho To\u1ea3n tu 2 t\u1ea5m sa 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u1eb1ng l\u1ee5c \u0111\u1ec1u 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f2ng d\u00f5i Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n Thi\u1ebfu u\u00fd T\u00f4n Th\u1ea5t Hi\u1ec7p l\u00e0 \u1ea5m th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1ed9c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec gi\u1ea3 m\u1ea1o s\u1ed5, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cT\u00f4n Th\u1ea5t Hi\u1ec7p gi\u00fap tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, c\u00f4ng lao r\u00f5 r\u1ec7t, Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta nh\u1edb ng\u01b0\u1eddi c\u0169 c\u00f3 c\u00f4ng, cho li\u1ec7t v\u00e0o h\u00e0ng c\u00f4ng th\u1ea7n b\u1eadc tr\u00ean, t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf mi\u1ebfu \u0111\u00ecnh, l\u1ea1i c\u1ea5p cho ru\u1ed9ng th\u1edd, cho d\u00f2ng d\u00f5i t\u1eadp \u1ea5m. Nay L\u1ed9c c\u00f3 t\u1ed9i, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 tr\u1ecb ! V\u1eady cho L\u1ed9c tuy b\u1ecb c\u00e1ch v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1m th\u1ee7 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i sau khi L\u1ed9c ch\u1ebft s\u1ebd l\u1ef1a ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c cho t\u1eadp \u1ea5m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Thi\u00eam s\u1ef1 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa v\u00e0 Lang trung Nguy\u1ec5n H\u1eefu Thu, Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3n tr\u1ec5 n\u1ea3i ch\u1ee9c v\u1ee5, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c sai s\u00f3t. Vua g\u1ecdi m\u1eafng r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nghe tri\u1ec1u ch\u00ednh xong, ph\u00e0m ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb trong ngo\u00e0i th\u01b0\u1eddng \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e8n, mi\u1ec7ng \u0111\u1ecdc tay vi\u1ebft, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn tr\u1ed1ng canh 2, canh 3 m\u1edbi \u0111i n\u1eb1m. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a c\u00f3 c\u00e2u r\u1eb1ng \u201cVua nh\u00e0n r\u1ed7i m\u00e0 t\u00f4i kh\u00f3 nh\u1ecdc\u201d l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o ? Nay tr\u1eabm kh\u00f3 nh\u1ecdc nh\u01b0 th\u1ebf, m\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i nh\u00e0n r\u1ed7i nh\u01b0 th\u1ebf kia \u00e0 ? B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 b\u1ea7y t\u00f4i c\u0169 \u1edf Ti\u1ec1m \u0111\u1ec3, ng\u00e0y nay \u00e1o \u1ea5m c\u01a1m no, v\u1ee3 con sung s\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u01a1n vua l\u1ed9c n\u01b0\u1edbc, sao kh\u00f4ng ngh\u0129 b\u00e1o \u0111\u00e1p l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u00fat m\u00e0 c\u1ee9 l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c l\u00e0 ph\u1ee5 \u01a1n tr\u1eabm nhi\u1ec1u l\u1eafm. Ph\u00e0m ph\u1ee5 \u01a1n tr\u1eabm th\u00ec m\u1eafc t\u1ed9i n\u1eb7ng l\u00e0 l\u1ebd t\u1ea5t nhi\u00ean, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u1eabm \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i nghi\u00eam kh\u1eafc v\u1edbi t\u00f4i t\u1edb c\u0169 \u0111\u00e2u. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ch\u01b0a m\u1ea5t h\u1ebft, n\u00ean s\u1edbm x\u00e9t l\u1ed7i, sao l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u1ea3i nh\u1eafc nh\u1edf l\u1eafm th\u1ebf ?\u201d. B\u00e8n sai v\u1ec7 C\u1ea9m y \u0111\u00f3ng g\u00f4ng n\u1eb7ng trong 10 ng\u00e0y \u1edf c\u1eeda N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, v\u00e0 c\u1eaft b\u1ed5ng m\u1ed9t n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u. S\u1ee9 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, vua d\u1ee5 cho mi\u1ec5n t\u1edbi Kinh, sai ph\u00e1t b\u1ea1c l\u1ee5a th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho vua Phi\u00ean v\u00e0 s\u1ee9 gi\u1ea3 r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1. G\u1eb7p khi Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, vua Phi\u00ean cho qu\u00e2n d\u00e2n trong n\u01b0\u1edbc l\u1ea5y gi\u00fap g\u1ed7. Vua khen l\u00e0 k\u00ednh thu\u1eadn, ban s\u1eafc th\u01b0 khen ng\u1ee3i v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho r\u1ea5t h\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng b\u1ea1c \u0111\u0129nh c\u00f3 s\u00e1u h\u1ea1ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng cho ti\u1ec7n, mang cho nh\u1eb9 ; nh\u01b0ng t\u1eeb 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n \u0111\u1ebfn 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, d\u00e2n gian \u00edt ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n \u0111\u00fac. Xin cho t\u1eeb nay nh\u00e2n d\u00e2n mang b\u1ea1c \u0111\u1ebfn c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac, th\u00ec \u0111\u1ea1i \u01b0\u1edbc c\u1ee9 m\u1ed7i su\u1ea5t 500 l\u1ea1ng th\u00ec 350 l\u1ea1ng cho \u0111\u00fac \u0111\u0129nh 10 l\u1ea1ng, 100 l\u1ea1ng cho \u0111\u00fac \u0111\u0129nh 1 l\u1ea1ng v\u00e0 50 l\u1ea1ng cho \u0111\u00fac \u0111\u0129nh t\u1eeb 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n \u0111\u1ebfn 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u, r\u1ed3i l\u1ea1i ngh\u0129 s\u1ed1 b\u1ea1c h\u00e0ng tr\u0103m th\u00ec ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i s\u1ea3n b\u1eadc trung kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh r\u1eb1ng d\u00e2n c\u00f3 mu\u1ed1n \u0111\u00fac th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 ti\u1ec7n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7n l\u1ec7 b\u1eaft theo.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f3ng 11 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng n\u0103m c\u1ed9t bu\u1ed3m. Th\u01b0\u1edfng cho gi\u00e1m tu l\u00e0 th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng v\u00e0 t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i chuy\u00ean bi\u1ec7n tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c gia c\u1ea5p k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 sa \u0111o\u1ea1n ; l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 1.000 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 sung Ho\u00e0ng t\u1eed gi\u00e1o \u0111\u1ea1o l\u00e0 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Gi\u1edbi tu\u1ed5i gi\u00e0 xin v\u1ec1 h\u01b0u. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf c\u1ea5p \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng ng\u00e0 cho ch\u1ee9c Bi\u1ec7n l\u00fd n\u0103m b\u1ed9 L\u1ea1i, H\u1ed9, L\u1ec5, H\u00ecnh, C\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 x\u1eed ph\u00e2n l\u00ednh tr\u1ed1n \u1edf c\u00e1c qu\u00e2n dinh. B\u1ed9 Binh t\u00e2u d\u00e2ng danh s\u00e1ch l\u00ednh tr\u1ed1n t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 6 [1825], c\u00e1c qu\u00e2n dinh v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i c\u00f3 h\u01a1n 1.390 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n, c\u00e1c qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111\u00e1ng b\u1ecb x\u1eed ph\u00e2n theo l\u1ec7 l\u00e0 h\u01a1n 860 ng\u01b0\u1eddi. Vua n\u00f3i : \u201cL\u1ec7 l\u00ednh tr\u1ed1n c\u00f3 x\u1eed ph\u00e2n l\u00e0 mu\u1ed1n qu\u00e2n l\u1ec7nh cho nghi\u00eam, h\u00e0ng ng\u0169 khu\u00f4n ph\u00e9p. Nay l\u00ednh tr\u1ed1n nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn th\u1ebf, \u00fd h\u1eb3n v\u00ec l\u00ednh m\u1edbi \u0111i\u1ec1n c\u1ea5p kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f3 nh\u1ecdc, ho\u1eb7c v\u00ec nh\u00e0 ngh\u00e8o thi\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 chu c\u1ea5p, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u1ed7i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n v\u1ed7 v\u1ec1 th\u1ea5t nghi. N\u1ebfu c\u1ee9 s\u1ed1 m\u00e0 ngh\u0129 x\u1eed th\u00ec m\u1eafc l\u1ed7i r\u1ea5t nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch r\u1ed9ng r\u00e3i th\u1ec3 t\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t\u201d. B\u00e0n \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 m\u1edbi m\u00e0 ban h\u00e0nh. (Theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, trong 1 n\u0103m m\u00e0 m\u1ed7i m\u1ed9t th\u1eadp c\u00f3 1 l\u00ednh tr\u1ed1n th\u00ec Su\u1ea5t th\u1eadp b\u1ecb 30 roi, c\u1ee9 th\u00eam 1 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc ; m\u1ed7i \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 8 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec Ch\u00e1nh ph\u00f3 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i 30 roi, c\u1ee9 4 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc ; v\u1ec7 c\u01a1 c\u00e1c qu\u00e2n C\u1ea9m y, Th\u1ecb n\u1ed9i v\u00e0 Th\u1ea7n s\u00e1ch, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 4 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i b\u1ecb 30 roi, c\u1ee9 2 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc ; m\u1ed7i v\u1ec7 c\u01a1 tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 40 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n quan \u0111\u1ec1u b\u1ecb 30 roi, c\u1ee9 20 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng th\u00f4i. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, m\u1ed7i th\u1eadp m\u00e0 tr\u1ed1n 2 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec Su\u1ea5t th\u1eadp b\u1ecb 30 roi, c\u1ee9 th\u00eam 1 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc ; m\u1ed7i \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 12 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec Ch\u00e1nh ph\u00f3 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u b\u1ecb 30 roi, c\u1ee9 6 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc ; v\u1ec7 c\u01a1 c\u00e1c qu\u00e2n C\u1ea9m y, Th\u1ecb n\u1ed9i v\u00e0 Th\u1ea7n s\u00e1ch, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 6 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i b\u1ecb 30 roi, c\u1ee9 3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc ; m\u1ed7i v\u1ec7 c\u01a1 tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 60 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n quan \u0111\u1ec1u b\u1ecb 30 roi, c\u1ee9 m\u1ed7i 30 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng th\u00f4i. T\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean th\u00ec chi\u1ec3u l\u1ec7 ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng m\u00e0 gi\u00e1ng ph\u1ea1t. Su\u1ea5t th\u1eadp nguy\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng \u0111\u1ed5i th\u00ec c\u1ee9 theo nguy\u00ean ch\u1ee9c h\u00e0m m\u00e0 \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng ph\u1ea1t). L\u1ea1i chu\u1ea9n l\u1eddi t\u00e2u b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 Binh, t\u1eeb nay binh l\u00ednh c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1edbi c\u1ea5p th\u00ec k\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y c\u00f3 gi\u1ea5y ghi v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 : \u0111\u00e3 chi l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng m\u00e0 tr\u1ed1n th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 b\u1eaft t\u1ed9i, n\u1ebfu ch\u01b0a chi l\u01b0\u01a1ng th\u00ec cho \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh t\u00ednh to\u00e1n m\u00e0 gi\u1ea3m t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5m th\u1ee5 cho d\u00f2ng d\u00f5i khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n Lu\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Tr\u1ecb l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh l\u00e0m Th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng th\u1ea5y m\u00f9a h\u1ea1 n\u1eafng qu\u00e1 t\u00e2u xin d\u1ee1 nh\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng n\u1ea1n ch\u00e1y. Vua n\u00f3i : \u201cPh\u00f2ng ho\u1ea3 kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng ch\u1ee9a n\u01b0\u1edbc. C\u1ee9 sai d\u00e2n \u0111\u1ec3 \u00fd g\u00ecn gi\u1eef th\u00ec l\u1eeda kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u1ee1 nh\u00e0 l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o (m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 2 quan g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng) cho con thu\u1ed9c n\u1ed9i Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Nam Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u00e2n. Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn Thanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u0169 c\u00f3 c\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ea5p cho con.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y sang n\u0103m g\u1eb7p ti\u1ebft L\u1ee5c tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, g\u1ecdi \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u1ee5c b\u1ed9 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec5 m\u1eebng kh\u00f4ng g\u00ec h\u01a1n vi\u1ec7c gi\u1ea3m thu\u1ebf tha t\u00f9. Nh\u01b0 c\u00e1c vi\u1ec7c ban \u01a1n cho th\u1ea7n d\u00e2n, gia \u01a1n cho h\u1ecdc tr\u00f2, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho qu\u00e2n s\u0129, \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c hay c\u00e1ch ngo\u1ea1i, d\u1eabu c\u00f3 t\u1ed1n \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn v\u1ea1n tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc ; duy c\u00f3 vi\u1ec7c tha t\u00f9 tr\u1eabm kh\u00f4ng th\u00edch l\u00e0m, v\u00ec tha k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i th\u00ec h\u1ea1i cho d\u00e2n l\u00e0nh, c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec nu\u00f4i c\u1ecf \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u1ea1i l\u00faa, c\u00e1c khanh n\u00ean th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd c\u1ee7a tr\u1eabm, h\u1ebft l\u00f2ng b\u00e0n b\u1ea1c, vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean l\u00e0m th\u00ec li\u1ec7t th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u00ea c\u00f4ng \u1edf Thu\u1eadn Tr\u1ef1c (thu\u1ed9c x\u00e3 H\u00e0 Trung, huy\u1ec7n Ph\u00fa L\u1ed9c) v\u00e0 \u0111\u00ea ri\u00eang \u1edf x\u00e3 An Truy\u1ec1n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0) \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean. Hai \u0111\u00ea \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc v\u00ec m\u01b0a l\u1ee5t b\u1ecb s\u1ea1t l\u1edf, ph\u1ee7 th\u1ea7n xin nh\u00e2n l\u00fac r\u1ed7i vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, thu\u00ea d\u00e2n s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u1ec3 l\u1ee3i cho ngh\u1ec1 n\u00f4ng. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, ng\u00e0y h\u00f4m sau tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 cho con c\u00e1c quan v\u00f5 \u0111\u0103ng s\u00e1ch Hoa danh : Con quan Ch\u00e1nh t\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 3 ng\u01b0\u1eddi ; con quan Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m th\u00ec 2 ng\u01b0\u1eddi ; con quan T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn T\u00f2ng tam ph\u1ea9m v\u00e0 Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ng\u0169 thu\u1ef7 thu\u1ed9c Thu\u1ef7 qu\u00e2n th\u00ec \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu thi\u1ebfu ng\u1ea1ch th\u00ec theo l\u1ec7 m\u00e0 sung b\u1ed5. L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng : con quan Nh\u1ea5t ph\u1ea9m m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 3 quan g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng ; con quan Nh\u1ecb ph\u1ea9m, Tam ph\u1ea9m ti\u1ec1n 2 quan g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng ; con quan T\u1ee9 ph\u1ea9m ti\u1ec1n 2 quan g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng 15 b\u00e1t. B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7 n\u0103m nay.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i nhi\u1ec1u. Th\u00e0nh th\u1ea7n chia ph\u00e1i T\u1ea3 qu\u00e2n Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Th\u00e2n, H\u1eadu qu\u00e2n Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 l\u00e0 Phan B\u00e1 H\u00f9ng, \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft. Qu\u00e2n c\u1ee7a V\u00f5 V\u0103n Th\u00e2n \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n Thi\u00ean Thi (thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean) g\u1eb7p Tri huy\u1ec7n Ph\u00f9 Dung l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n \u0110\u1ed3ng b\u00e1o c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf x\u00e3 Tam Mu\u1ed9i, m\u01b0u ph\u00e1 huy\u1ec7n l\u1ef5. Th\u00e2n sai ngay Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1&nbsp; L\u00ea V\u0103n B\u1eb1ng \u0111em 200 binh t\u1edbi, gi\u1eb7c x\u00f4ng ra ch\u1ed1ng c\u1ef1, quan qu\u00e2n v\u1ee1 ch\u1ea1y ; B\u1eb1ng c\u00f9ng v\u1edbi con v\u00e0 4 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u1ec1u ch\u1ebft tr\u1eadn. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201c\u0110i tr\u1eadn n\u00e0y, qu\u00e2n ta nhi\u1ec1u, qu\u00e2n gi\u1eb7c \u00edt, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i b\u1ecb thua, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 h\u0103ng h\u00e1i xung phong, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do V\u00f5 V\u0103n Th\u00e2n qu\u00e2n lu\u1eadt kh\u00f4ng nghi\u00eam, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf. V\u1eady Th\u00e2n ph\u1ea3i gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c bi\u1ec1n binh h\u1ecfng vi\u1ec7c th\u00ec giao cho th\u00e0nh th\u1ea7n nghi\u00eam ngh\u0129 t\u00e2u l\u00ean. Cha con L\u00ea V\u0103n B\u1eb1ng ch\u1ebft c\u1ea3 \u1edf m\u1eb7t tr\u1eadn, kh\u00ed kh\u00e1i \u0111\u00e1ng khen, cho truy t\u1eb7ng ngay B\u1eb1ng l\u00e0m Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 100 quan ; con B\u1eb1ng v\u00e0 c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u1ec1u t\u1eb7ng tu\u1ea5t theo th\u1ee9 b\u1eadc&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ban th\u1ee9 cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 : Ch\u01b0\u1edfng dinh Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u v\u00f5 ban, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng l\u00e0 th\u1ee9 ; Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c \u0111\u1ee9ng \u1edf \u0111\u1ea7u v\u0103n ban, Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh l\u00e0 th\u1ee9, Nguy\u1ec5n Khoa Minh, Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh, L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng, Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n l\u1ea1i l\u00e0 th\u1ee9 n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u0110\u00e0o \u0110\u1ee9c Lung l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n L\u1ea1ng S\u01a1n, Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u01b0u \u0110\u00ecnh Luy\u1ec7n l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Cao B\u1eb1ng, Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 Du l\u00e0m Hi\u1ec7p l\u00fd tr\u1ea5n v\u1ee5 Bi\u00ean Ho\u00e0, Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ea3n l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 sung H\u1ed9 t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem l\u00fd l\u1ecbch Tri b\u1ea1 c\u00e1c qu\u00e2n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0103n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n 10 n\u0103m, b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cN\u1ebfu b\u1ecdn \u1ea5y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u00e8n k\u00e9m, l\u00e0m kh\u00f4ng n\u1ed5i vi\u1ec7c, th\u00ec sao l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho tham l\u1ed9c m\u00e0 \u0103n kh\u00f4ng th\u1ebf ? M\u00e0 n\u1ebfu ch\u00fang c\u00f3 s\u1edf tr\u01b0\u1eddng g\u00ec \u0111\u00e1ng d\u00f9ng th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean h\u00e3m \u1edf h\u00e0ng t\u1ea1p ch\u1ee9c, \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafm \u0111u\u1ed1i m\u00e3i \u1edf b\u1eadc d\u01b0\u1edbi. Nay ph\u1ea3i chi\u1ebfu s\u1ed5 \u0111\u00f2i \u0111\u1ebfn m\u00e0 x\u00e9t k\u1ef9, n\u1ebfu ai hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u1ef1 l\u00fd th\u00ec cho d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, c\u00f2n ai gi\u00e0 y\u1ebfu h\u00e8n k\u00e9m th\u00ec b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111i v\u1eadn ch\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n. Ph\u00e0m v\u1eadn ch\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n t\u1eeb \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn Kinh m\u00e0 l\u1ea1i l\u0129nh c\u1ee7a \u1edf kho Kinh ch\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng hay giao cho h\u1ea1t kh\u00e1c, n\u1ebfu \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3, quan th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed9t th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, l\u00ednh th\u00ec c\u1ea5p cho 1 quan ti\u1ec1n, tr\u1edf v\u1ec1 kh\u00f4ng th\u00ec c\u1ea5p m\u1ed9t n\u1eeda.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i c\u1ea5p m\u0169 \u00e1o cho Gi\u00e1m sinh Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m (m\u1ed9t c\u00e1i m\u0169 T\u00fa t\u00e0i b\u1eb1ng the nam, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00ednh m\u1ed9t c\u00e1i hoa b\u1ea1c, m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1o tr\u00e0ng v\u1ea1t the nam m\u00e0u xanh l\u00f3t l\u1ee5a tr\u1eafng, m\u1ed9t c\u00e1i xi\u00eam l\u1ee5a m\u00e0u lam, kh\u0103n m\u00e0ng l\u01b0\u1edbi v\u00e0 hia t\u1ea5t \u0111\u1ee7 c\u1ea3). S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay h\u1ec5 C\u1ed1ng sinh v\u00e0o T\u1ea3 gi\u00e1m th\u00ec theo th\u1ee9c m\u00e0 c\u1ea5p cho, 5 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Bi\u1ec7n l\u00fd Binh b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9, Bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9, K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9, Bi\u1ec7n l\u00fd H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, Bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 Cai b\u1ea1, v\u1eabn l\u00e0m Bi\u1ec7n l\u00fd Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 v\u1eabn l\u0129nh Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, ki\u00eam qu\u1ea3n v\u1ec7 T\u1ea3 h\u1ed9, \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai, ty H\u00e0nh nh\u00e2n, \u0111\u1ed9i Vi\u1ec7t t\u01b0\u1eddng v\u00e0 y\u1ebfn h\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, ki\u00eam qu\u1ea3n hai \u0111\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u v\u00e0 Ng\u00e2n s\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai c\u01a1 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u, Cai \u0111\u1ed9i T\u00f4n Th\u1ea5t Chi\u1ebfu l\u00e0m Cai c\u01a1 l\u0129nh T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 T\u1eeb t\u1ebf ty \u0111\u1ec3 gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd t\u1ef1 \u1edf Nguy\u00ean mi\u1ebfu, l\u1ea1i l\u0129nh qu\u1ea3n ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c chi c\u00f4ng t\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9. L\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ed9i N\u1ed9i m\u00e3 (hai \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t nh\u1ecb g\u1ed3m l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ed9i), T\u1ea3 m\u00e3 v\u00e0 H\u1eefu m\u00e3 cho l\u1ec7 v\u00e0o, sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n To\u1ea3n l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh c\u00e1c nh\u00e0 tr\u1ea1m \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0 v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u1ee9 theo c\u00e1ch th\u1ee9c c\u1ee7a b\u1ed9 C\u00f4ng g\u1eedi \u0111\u1ebfn (nh\u00e0 ng\u00f3i, t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch), m\u00e0 d\u1ef1ng m\u1ed7i n\u0103m 1 s\u1edf hay 2 s\u1edf, tu\u1ef3 theo c\u00f4ng tr\u00ecnh kh\u00f3 d\u1ec5 tr\u1ea3 gi\u00e1 ph\u1ea3i ch\u0103ng m\u00e0 thu\u00ea l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai h\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai h\u1eadu l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00f2ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Kh\u00e2m l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb l\u00e0 Hu\u1ef3nh Ph\u01b0\u1edbc T\u00e0i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ch\u1ea5n uy, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eadu l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eadu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong trung l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb, Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n L\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong trung.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t chi Ki\u00ean h\u00f9ng \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean. H\u00e0 Ti\u00ean c\u00f3 h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p bi\u1ec7t n\u1ea1p, th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u xin cho d\u1ed3n l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i, g\u1ecdi l\u00e0 chi Ki\u00ean h\u00f9ng, \u0111\u1eb7t Ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi \u0111\u1ec1u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ; \u0111\u1ed9i th\u00ec \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 4 ng\u01b0\u1eddi Th\u1eadp tr\u01b0\u1edfng, y theo l\u1ec7 \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n ; t\u00ean h\u1ecd v\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t \u1edf l\u00e0 ti\u1ebfng man \u0111\u1ed5i theo ch\u1eef H\u00e1n. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai v\u0103n v\u00f5 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111i xem ng\u00f4i \u0111\u1ea5t \u201cV\u1ea1n ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00e1t \u0111\u1ecba\u201d ((), (2) V\u1ea1n ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00e1t \u0111\u1ecba l\u00e0 \u0111\u1ea5t m\u1ed9 c\u1ee7a m\u1eb9 vua ; V\u1ea1n ni\u00ean c\u00e1t \u0111\u1ecba l\u00e0 \u0111\u1ea5t m\u1ed9 c\u1ee7a vua.), v\u00e0 ng\u00f4i \u0111\u1ea5t \u201cV\u1ea1n ni\u00ean c\u00e1t \u0111\u1ecba\u201d(2). Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c th\u00e1nh \u0111\u1ebf minh v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi x\u01b0a mu\u1ed1n c\u1ea7u nhi\u1ec1u ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u c\u00f3 d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea5t t\u1ed1t v\u1ea1n ni\u00ean \u0111\u1ec3 mong tr\u1eddi cho c\u01a1 \u0111\u1ed3 d\u00e0i l\u00e2u. K\u1ec3 t\u1eeb \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta kh\u00f4i ph\u1ee5c mi\u1ebfu x\u00e3, x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c l\u0103ng, l\u1ea1i d\u1ef1 k\u1ebf c\u1ea5t \u0111\u1ec3 ngh\u00ecn mu\u00f4n n\u0103m, n\u0103m Gia Long \u0111\u00e3 t\u1eebng h\u1ea1 s\u1eafc cho b\u1ea7y t\u00f4i t\u00ecm ki\u1ebfm ng\u00f4i V\u1ea1n ni\u00ean c\u00e1t \u0111\u1ecba. Nay tr\u1eabm k\u00ednh lo \u0111\u01b0\u1eddng k\u1ebf thu\u1eadt, may g\u1eb7p bu\u1ed5i th\u00e1i b\u00ecnh, vi\u1ec7c ph\u1ea7n m\u1ed9 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng d\u1ef1 t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u00f9ng v\u1edbi Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m \u0111i \u0111\u1ebfn mi\u1ec1n n\u00fai thu\u1ed9c c\u00e1c x\u00e3 Kim Ng\u1ecdc, \u0110\u1ecbnh M\u00f4n, l\u1ef1a tr\u01b0\u1edbc ng\u00f4i \u201cV\u1ea1n ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00e1t \u0111\u1ecba\u201d v\u00e0 ng\u00f4i \u201cV\u1ea1n ni\u00ean c\u00e1t \u0111\u1ecba\u201d, cho \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n ch\u1ed1n kh\u00ed thi\u00eang m\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ph\u01b0\u1edbc \u1ea5m v\u1ec1 sau. C\u00e1c khanh \u0111\u1ec1u n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng nh\u1eadn k\u1ef9, c\u1ed1t cho tho\u1ea3 h\u1ee3p, r\u1ed3i v\u1ebd \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 d\u00e2ng tr\u00ecnh, \u0111\u1ee3i tr\u1eabm th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u1ef1a ch\u1ecdn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn khi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u1ec1 t\u00e2u, \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Huy T\u00e1, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u1edf, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1t v\u00e0 Phan C\u1eed \u0111\u1ec1u khen ng\u00f4i \u0111\u1ea5t x\u1ee9 C\u1ed5 D\u1ee5ng, x\u00e3 Kim Ng\u1ecdc, ph\u1ecfng m\u01b0\u1ee3n kho thi\u00ean l\u1ed9c to\u1ea1 M\u00f9i, h\u01b0\u1edbng S\u1eedu, ki\u00eam h\u01b0\u1edbng qu\u00fd ba ph\u00e2n, \u0111\u00e1ng l\u00e0m ng\u00f4i \u201cV\u1ea1n ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00e1t \u0111\u1ecba\u201d v\u00e0 ng\u00f4i \u0111\u1ea5t x\u1ee9 Gia Ph\u01b0\u1edbc, x\u00e3 \u0110\u1ecbnh M\u00f4n, ph\u1ecfng t\u1ecda B\u00ednh, h\u01b0\u1edbng Nh\u00e2m, ki\u00eam h\u01b0\u1edbng H\u1ee3i, \u0111\u00e1ng l\u00e0m ng\u00f4i \u201cV\u1ea1n ni\u00ean c\u00e1t \u0111\u1ecba\u201d. B\u1ecdn Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u00e2n th\u00ec cho l\u00e0 ng\u00f4i \u0111\u1ea5t \u1edf x\u1ee9 Gia Ph\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u01b0\u1edbc t\u1ee5, minh \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1eadt h\u1eb9p, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u1ea3y l\u1ec7ch n\u00ean c\u00f2n ng\u1edd. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh c\u0169ng theo l\u1eddi c\u1ee7a c\u00e1c quan Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m. L\u1ea1i L\u00ea C\u00f4ng T\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 d\u1eabn m\u1ed9t ng\u00f4i \u0111\u1ea5t \u1edf x\u1ee9 Nh\u1ef1 Mai, ph\u01b0\u1eddng An B\u00ecnh th\u00ec quan Kh\u00e2m Thi\u00ean gi\u00e1m Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p v\u00e0 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u khen l\u00e0 to\u1ea1 Tu\u1ea5t, h\u01b0\u1edbng Th\u00ecn, ki\u00eam h\u01b0\u1edbng T\u00e2n \u1ea5t, l\u00e0 ng\u00f4i \u0111\u1ea5t t\u1ed1t. Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh, \u0111\u1ec1u khen nh\u01b0 l\u1eddi c\u00e1c quan Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Huy T\u00e1 v\u00e0 Phan C\u1eed th\u00ec c\u00f2n ng\u1edd ng\u00f4i \u0111\u1ea5t \u1edf x\u1ee9 Nh\u1ef1 Mai, v\u00ec kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u1ed7 m\u1ea1ch kh\u00ed d\u1ed3n th\u1eaft. B\u1ecdn T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long, Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh, Ph\u1ea1m V\u0103n Quy\u1ec1n, \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh, Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n, B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh, Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n, Phan Huy Th\u1ef1c, Tr\u1ea7n Quang T\u0129nh, Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n \u0111\u1ec1u c\u00f9ng \u00fd ki\u1ebfn v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Huy T\u00e1 v\u00e0 Phan C\u1eed).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i sai Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i, \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng B\u00ednh c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Phan V\u0103n Thu\u00fd v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng, \u0111i ph\u01b0\u1edbc duy\u1ec7t l\u1ea7n n\u1eefa. Khi v\u1ec1 h\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00f3i : \u201cTr\u1ea3i xem c\u00e1c ki\u1ec3u \u0111\u1ea5t ch\u1ec9 c\u00f3 x\u1ee9 L\u1eabm S\u01a1n \u0111\u00e1ng l\u00e0 ng\u00f4i \u201cV\u1ea1n ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00e1t \u0111\u1ecba\u201d v\u00e0 x\u1ee9 Ki\u1ec1u Long \u0111\u00e1ng l\u00e0 ng\u00f4i \u201cV\u1ea1n ni\u00ean c\u00e1t \u0111\u1ecba\u201d, \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm v\u00ec k\u1ebf \u1ee9c mu\u00f4n n\u0103m c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u1eebng \u0111\u00e3 s\u1eafc d\u1ee5 c\u00e1c quan t\u00ecm ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t t\u1ed1t, nay \u0111\u00e3 b\u00e0n k\u1ef9 tr\u00ecnh xem. L\u1ea1i ngh\u0129 Dao cung (() Dao cung : c\u1ea3nh ti\u00ean ; \u0111\u00e2y ch\u1ec9 ch\u1ed7 Th\u00e1i h\u1eadu \u1edf.) y\u00ean vui, tu\u1ed5i th\u1ecd c\u00f2n d\u00e0i, c\u00e1i l\u00f2ng t\u00f4n th\u00e2n \u0111\u1ec1u mong \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean ti\u1ebfng ch\u00fac th\u1ecd m\u00e3i m\u00e3i ; v\u1eady ng\u00f4i \u201cV\u1ea1n ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00e1t \u0111\u1ecba\u201d, l\u00f2ng tr\u1eabm ch\u01b0a y\u00ean, kh\u00f4ng n\u00ean b\u00e0n v\u1ed9i. Duy ng\u00f4i \u201cV\u1ea1n ni\u00ean c\u00e1t \u0111\u1ecba\u201d th\u00ec c\u0169ng n\u00ean b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1eddi x\u01b0a, d\u1ea7n d\u1ea7n x\u00e2y d\u1ef1ng, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t xu\u1ed1ng ch\u1ec9 thi h\u00e0nh c\u0169ng l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Ch\u00ed ch\u1ebft. Ch\u00ed \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf Ngh\u1ec7 An, c\u00f3 c\u00f4ng b\u1eaft gi\u1eb7c. Vua th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ea5p cho 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng quy\u1ec1n th\u1ef1 Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hy l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9, thi\u1ebfu Thi\u00eam s\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nh\u00e2n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Y\u00ean. S\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ea1i l\u1ea5y ng\u00e0y 26 th\u00e1ng n\u00e0y vi\u1ebft \u0111i\u1ec1n l\u1eddi ch\u1ec9. Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm m\u1ed7i khi xu\u1ed1ng ch\u1ec9 v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ea5t \u0111\u1eb7t quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t l\u00e0 mu\u1ed1n cho th\u1ea7n h\u1ea1 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi l\u1ed7i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 Ninh B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to, gi\u00e1 g\u1ea1o r\u1ea5t r\u1ebb. Vua sai c\u00e1c quan tr\u1ea5n v\u00e0 \u0111\u1ea1o chi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng th\u00e1ng 6, th\u00e1ng 7 ph\u1ea3i chi trong h\u1ea1t th\u00ec c\u1ee9 g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng chi\u1ebft c\u1ea5p 1 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng th\u1ecd d\u00e2n ng\u0169 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1eddng (() N\u0103m \u0111\u1eddi \u1edf c\u00f9ng nh\u00e0.). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t h\u1ecfi trong d\u00e2n gian c\u00f3 ai \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m \u0111\u1eddi c\u00f9ng \u1edf m\u1ed9t nh\u00e0 th\u00ec t\u00e2u l\u00ean. B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Ngh\u1ec7 An t\u00e2u l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c 6 ng\u01b0\u1eddi (Tr\u1ea7n C\u00f4ng Y\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u1ed9c, tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh, 98 tu\u1ed5i, c\u00f3 11 ng\u01b0\u1eddi con, 35 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u, 15 ng\u01b0\u1eddi ch\u1eaft v\u00e0 1 ng\u01b0\u1eddi ch\u00fat ; Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng B\u1ec9nh ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n S\u01a1n Minh, tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, 88 tu\u1ed5i v\u00e0 \u0110o\u00e0n Ph\u00fa Th\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Ti\u00ean L\u1eef, 99 tu\u1ed5i c\u00f3 con, ch\u00e1u, ch\u1eaft, ch\u00fat, \u0111\u1ec1u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ; Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Huy ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Si\u00eau Lo\u1ea1i, tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh, 70 tu\u1ed5i c\u00f3 2 con, 2 ch\u00e1u, 3 ch\u1eaft, v\u00e0 1 ch\u00fat ; Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Qu\u00e2n, \u0111\u00e0n b\u00e0 trinh ti\u1ebft \u1edf ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, 95 tu\u1ed5i c\u00f3 con, ch\u00e1u, ch\u1eaft, ch\u00fat, \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi ; Nguy\u1ec5n Duy Phi\u00ean ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Th\u1ea1ch H\u00e0, tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, 100 tu\u1ed5i, c\u00f3 2 con, 1 ch\u00e1u, 3 ch\u1eaft v\u00e0 1 ch\u00fat). Vua cho l\u00e0 \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t th\u00e1i b\u00ecnh, gia th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c \u0111o\u1ea1n v\u1ea3i l\u1ee5a. (Nguy\u1ec5n Duy Phi\u00ean, b\u1ea1c 10 l\u1ea1ng, \u0111o\u1ea1n 1 t\u1ea5m, l\u1ee5a m\u00e0u 10 t\u1ea5m, v\u1ea3i m\u00e0u 20 t\u1ea5m ; b\u1ecdn Tr\u1ea7n C\u00f4ng Y\u1ebfn 4 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1c 10 l\u1ea1ng, \u0111o\u1ea1n 1 t\u1ea5m, l\u1ee5a 5 t\u1ea5m, v\u1ea3i 10 t\u1ea5m. Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Qu\u00e2n, b\u1ea1c 5 l\u1ea1ng, \u0111o\u1ea1n 1 t\u1ea5m, l\u1ee5a 3 t\u1ea5m, v\u1ea3i 5 t\u1ea5m). Cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i bi\u1ec3n ng\u1ea1ch c\u00f3 b\u1ed1n ch\u1eef \u201cD\u1ecbch di\u1ec7p di\u1ec5n t\u01b0\u1eddng\u201d (() \u0110\u1eddi \u0111\u1eddi ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh.), nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u1ef1ng nh\u00e0 nh\u1ecf \u0111\u1ec3 treo bi\u1ec3n n\u00eau khen. Sai b\u1ed9 th\u1ea7n v\u1ebd tranh \u201cnh\u00e2n thu\u1ef5\u201d (() Nh\u00e2n thu\u1ef5 : \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi, t\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ecd.) d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y m\u1ed9t nh\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Y\u1ebfn \u0111o\u00e0n t\u1ee5 \u0111\u1ebfn 60 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mi\u1ec5n ph\u00fa d\u1ecbch cho 1 ng\u01b0\u1eddi con \u0111\u1ec3 h\u1ea7u nu\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 d\u00e2ng s\u1ed5 thu mua ho\u00e1 h\u1ea1ng \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, b\u1ed9 ty kh\u00f4ng ki\u1ec3m, tr\u00ecnh l\u1ea7m, vua v\u1eddi b\u1ecdn Thi\u00eam s\u1ef1, Lang trung tr\u00e1ch m\u1eafng r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 m\u1ed9t t\u00e0i n\u0103ng, m\u1ed9t ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p g\u00ec, c\u0169ng n\u00ean ngh\u0129 v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 ra s\u1ee9c \u0111\u1ec3 tr\u00ean b\u00e1o \u0111\u00e1p \u01a1n n\u01b0\u1edbc, d\u01b0\u1edbi v\u1ebb vang cha m\u1eb9. Tr\u1eabm cho b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i quan ch\u1ee9c T\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu bu\u1ed9c v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0m nh\u1ee5c, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u00e0 tr\u00ean ph\u1ee5 \u01a1n n\u01b0\u1edbc, d\u01b0\u1edbi nh\u1ee5c cha m\u1eb9 hay sao ? Nay t\u1ea1m tha t\u1ed9i, sau n\u00e0y l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec kh\u00f3 khoan th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, d\u1eb9p xong th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Thanh Ngh\u1ec7. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn h\u1ed9i nhau \u0111\u00e1nh t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 Ninh \u0110\u0103ng T\u1ea1o \u1edf n\u00fai C\u01b0a, gi\u1eb7c nghe tin tan v\u1ee1, s\u00e0o huy\u1ec7t \u0111\u00e3 h\u1ebft, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u1ea1i kh\u00f4ng, quan qu\u00e2n chia \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft, tr\u01b0\u1edbc sau s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, v\u00e0 \u0111\u1ea7u th\u00fa \u0111\u1ebfn h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi. T\u1ea1o tr\u1ed1n \u0111i xa, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean l\u1eb7ng. Quan hai tr\u1ea5n \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai r\u00fat binh v\u1ec1, ban th\u01b0 khen ng\u1ee3i. Tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ph\u00e1t the tr\u1eebu v\u00e0 qu\u1ea1t tr\u00fac v\u00e2n, kh\u0103n tay \u0111em \u0111\u1ebfn c\u1ea5p cho ; bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn th\u00ec giao cho hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh x\u00e9t c\u00f4ng tr\u1ea1ng l\u1eadp danh s\u00e1ch, b\u00e0n khen th\u01b0\u1edfng ; nh\u00e2n d\u00e2n th\u00ec giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i th\u1ea5y s\u1ed1 k\u1ebb ph\u1ea1m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, s\u1ee3 ho\u1eb7c c\u00f3 l\u1ea1m \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i, d\u1ee5 sai k\u00edp x\u00e9t ngay, n\u1ebfu c\u00f3 d\u00e2n l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e0 lu\u1ef5 th\u00ec tha ngay.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho qu\u1ebf h\u1ed9 \u1edf Thanh Hoa l\u00e0 L\u00ea Phi Ba l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, v\u1eabn l\u00e0m qu\u1ebf h\u1ed9 m\u00e0 theo tr\u1ea5n sai ph\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 \u0111\u1eb7t c\u00e1c Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf trong v\u00e0 ngo\u00e0i. Ph\u00e0m hai v\u1ec7 C\u1ea9m y \u1edf Kinh th\u00ec m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, ho\u1eb7c m\u1ed9t V\u1ec7 u\u00fd hay Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, hai v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, Trung nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung th\u00ec m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ; c\u00f2n 8 v\u1ec7 c\u00f9ng v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c N\u1ed9i thu\u1ef7 v\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 Ng\u0169 thu\u1ef7 th\u00ec v\u1ec7 \u0111\u1eb7t Ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u0111\u1ec1u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, c\u01a1 \u0111\u1eb7t Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. C\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ecb n\u1ed9i, c\u00e1c v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c, c\u00e1c v\u1ec7 B\u1ea3o c\u1ee7a c\u00e1c qu\u00e2n, c\u00e1c v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1, v\u1ec7 n\u00e0o hi\u1ec7n \u0111i \u0111\u00f3ng th\u00fa th\u00ec cho Ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t \u0111\u1ee7, ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t m\u1ed9t V\u1ec7 u\u00fd ho\u1eb7c m\u1ed9t Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd. C\u00e1c v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1eb7t Ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u0111\u1ec1u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. C\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec do \u0111\u1ea1i vi\u00ean qu\u1ea3n l\u0129nh l\u00e0m danh s\u00e1ch g\u1eedi cho b\u1ed9 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 b\u1ed5 th\u1ee5. C\u00e1c c\u01a1 c\u1ee7a c\u00e1c qu\u00e2n ph\u00e0m l\u00e0 tinh binh ch\u00ednh ng\u1ea1ch th\u00ec c\u01a1 \u0111\u1eb7t Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u1edf th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n v\u00e0 c\u01a1 Ki\u00ean chu \u1edf Kinh th\u00ec v\u1ec7 \u0111\u1eb7t V\u1ec7 u\u00fd ho\u1eb7c Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, c\u01a1 \u0111\u1eb7t Qu\u1ea3n c\u01a1 ho\u1eb7c Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. C\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec cho Th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ho\u1eb7c vi\u00ean qu\u1ea3n l\u0129nh l\u1ef1a ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e2u n\u0103m l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c c\u1eed ra v\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u1ea3 l\u1eddi x\u00e9t m\u00e0 t\u00e2u xin c\u1ea5p b\u1eb1ng th\u00ed sai ; n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ai th\u00ec khai l\u00e0 khuy\u1ebft, \u0111\u01b0a v\u1ec1 b\u1ed9 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 sung b\u1ed5. L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ph\u00e0m Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f3 khuy\u1ebft, \u1edf Kinh th\u00ec do vi\u00ean qu\u1ea3n l\u0129nh b\u00e1o l\u00ean b\u1ed9, b\u1ed9 theo k\u1ef3 l\u1eadp danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ; nh\u01b0 c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y, Th\u1ecb trung, Th\u1ecb n\u1ed9i, Ph\u1ea5n d\u1ef1c,&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ban tr\u1ef1c th\u00ec \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u00ed sai. \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec do Th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi vi\u00ean qu\u1ea3n l\u0129nh l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u1eed t\u00e2u xin cho th\u00ed sai ; n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ai c\u0169ng theo k\u1ef3 khai khuy\u1ebft g\u1eedi v\u1ec1 b\u1ed9 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 sung b\u1ed5. \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp c\u00f3 khuy\u1ebft, cho qu\u1ea3n quan ch\u1ecdn trong \u0111\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u1ea5p cho b\u1eb1ng th\u00ed sai \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i k\u1ef3 x\u00e9t c\u00f4ng, kh\u00f4ng c\u1ee9 c\u00f9ng hay kh\u00e1c th\u1eadp, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i vi\u00ean cai qu\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng mi\u1ebfu Phong B\u00e1, mi\u1ebfu V\u0169 S\u01b0 (() Phong B\u00e1 : th\u1ea7n gi\u00f3 ; V\u0169 S\u01b0 : th\u1ea7n m\u01b0a.) (Mi\u1ebfu Phong B\u00e1 \u1edf b\u00ean t\u1ea3 mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng ; mi\u1ebfu V\u0169 S\u01b0 \u1edf x\u00e3 D\u01b0\u01a1ng Xu\u00e2n). Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cGi\u00f3 hay c\u1ed5 \u0111\u1ed9ng m\u1ecdi v\u1eadt, m\u01b0a hay th\u1ea5m nhu\u1ea7n m\u1ecdi v\u1eadt, c\u00f3 c\u00f4ng cho n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t l\u1edbn, m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd c\u1ea7u \u0111\u1ea3o ch\u1ec9 d\u1ef1ng \u0111\u00e0n t\u1ebf, ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ec1n th\u1edd ri\u00eang. V\u1eady sai H\u1eefu ty \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng mi\u1ebfu th\u1edd\u201d. L\u1ea1i th\u1ea5y s\u1ea5m m\u00e2y c\u1edfi m\u1edf, m\u1ed9t kh\u00ed h\u1ee3p nhau, b\u00e8n sai \u0111\u1eb7t th\u00eam hai v\u1ecb V\u00e2n S\u01b0 v\u00e0 L\u00f4i S\u01b0 (() V\u00e2n S\u01b0 : th\u1ea7n m\u00e2y ; L\u00f4i S\u01b0 : th\u1ea7n s\u1ea5m.) \u1edf mi\u1ebfu V\u0169 S\u01b0 \u0111\u1ec3 h\u1ee3p t\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng mi\u1ebfu th\u1ea7n Ho\u1ea3 Ph\u00e1o (\u1edf x\u00e3 Ph\u00fa Xu\u00e2n). Vua cho l\u00e0 Ho\u1ea3 Ph\u00e1o \u0111\u00fac th\u00e0nh l\u00e0 c\u00f3 th\u1ea7n ch\u1ee7 tr\u00ec, n\u00ean li\u1ec7t v\u00e0o t\u1ef1 \u0111i\u1ec3n, v\u00ec th\u1ebf sai d\u1ef1ng mi\u1ebfu \u0111\u1ec3 th\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Minh Ch\u00e2u l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c tr\u1ea5n Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Su\u00fd v\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 \u0110\u1ed7 Xu\u00e2n Tr\u1ecb chia nhau \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00f4 Ch\u00e2u, H\u00e0ng Ch\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i hai \u0111\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u, Ng\u00e2n s\u00fang l\u00e0m \u0111\u1ed9i Kim sang v\u00e0 \u0111\u1ed9i Ho\u00e0ng ki\u1ebfm l\u00e0m \u0111\u1ed9i Kim \u0111ao. Sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Kim sang, \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Kim \u0111ao.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c l\u0129nh Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 L\u1ea1c Ho\u00e1 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh l\u00e0m T\u1ea3 tham tri Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c, Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ea3o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai trung.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf \u00e1n th\u1ee7 \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i t\u1ef1 xu\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e0 ra x\u00e2y d\u1ef1ng H\u00e0nh cung v\u00e0 kho t\u00e0ng \u1edf \u0111\u1ed3n, l\u00e0m xong m\u1edbi b\u00e1o. Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua tha cho t\u1ed9i l\u00e0m t\u1ef1 ti\u1ec7n, l\u1ea1i c\u1ea5p cho 1.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh l\u00e0 Phi k\u1ef5 u\u00fd Ho\u00e0ng Trung \u0110\u1ed3ng ch\u1ebft ; cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ee7 th\u1ea7n Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 b\u1ecdn \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n Chu M\u00e3i v\u00e0 C\u1ea3nh D\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c h\u1ea1t ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c th\u1ee7 ng\u1ef1 H\u1ea3i V\u00e2n quan ki\u00eam qu\u1ea3n ; v\u1ea3 l\u1ea1i m\u1ed9t d\u1ea3i ven bi\u1ec3n th\u00ec V\u00e2n Quan, Chu M\u00e3i v\u00e0 C\u1ea3nh D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i thuy\u1ec1n ghe th\u01b0\u1eddng \u0111\u1eadu, khi c\u00f3 thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 qua l\u1ea1i ngo\u00e0i bi\u1ec3n th\u00ec th\u01b0\u1eddng do nh\u1eefng ch\u1ed7 \u1ea5y nh\u00ecn th\u0103m, th\u1ebf m\u00e0 ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u00e1ch nhau \u0111\u1ec1u v\u00e0i m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, ch\u1ee3t c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p ph\u1ea3i b\u00e1o th\u00ec bao l\u1ea7n n\u00fai non c\u00e1ch tr\u1edf, ch\u01b0a d\u1ec5 th\u00f4ng ngay \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1eady xin \u1edf Chu M\u00e3i \u0111\u1eb7t ri\u00eang Th\u1ee7 ng\u1ef1 v\u00e0 Hi\u1ec7p th\u1ee7 ki\u00eam l\u0129nh c\u1ea3 c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea3nh D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng c\u1eeda bi\u1ec3n kh\u00f4ng thi\u1ebfu s\u00f3t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, sai ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t th\u00fa s\u1edf \u1edf Chu M\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c tuy\u1ec3n l\u00ednh \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai \u1edf vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 ai si\u00eang n\u0103ng c\u1ea9n th\u1eadn th\u00ec cho sung th\u1ecb v\u1ec7 Nha b\u00e0i, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng (ti\u1ec1n 1 quan 5 ti\u1ec1n, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng 15 b\u00e1t) ; l\u1ea1i tuy\u1ec3n l\u00ednh v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5 b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u1ed9i Vi\u1ec7t t\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 c\u00f3 tang m\u1eb9, xin \u0111\u01b0a tang v\u1ec1 qu\u00ea ch\u00f4n c\u1ea5t. Vua y cho, ban cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o d\u00e2ng s\u00e1ch Nam Vi\u1ec7t di\u1ec5n ch\u00ed 5 quy\u1ec3n. Vua th\u01b0\u1edfng cho 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 b\u1ea3o c\u1eed m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 th\u01b0\u1edfng, sai b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ri\u00eang. B\u1ed9 th\u1ea7n xem x\u00e9t \u0111i\u1ec3n nh\u00e0 Thanh, \u0111\u1eb7t l\u00e0m b\u1ed1n c\u00e1ch \u201cch\u00ednh, th\u1ee7, t\u00e0i, ni\u00ean\u201d, chia l\u00e0m nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam ba b\u1eadc, li\u1ec7t \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u m\u1ee5c x\u1ee9ng ch\u1ee9c (() X\u1ee9ng ch\u1ee9c : x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng ch\u1ee9c v\u1ee5.), c\u1ea7n ch\u1ee9c (() C\u1ea7n ch\u1ee9c : ch\u0103m ch\u1ec9 ch\u1ee9c v\u1ee5.) v\u00e0 cung ch\u1ee9c (() Cung ch\u1ee9c : m\u00e3n b\u1ed5ng 6 n\u0103m.), n\u1ebfu c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m n\u1ed5i c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u00e0 \u0111\u1ee7 ni\u00ean l\u1ec7 hai kho\u00e1 th\u00ec cho b\u00e0n c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n k\u1ef9. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n xin \u0111\u1ecbnh l\u00e0m th\u01b0\u1ee3ng, trung, h\u1ea1 ba b\u1eadc m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed sau khi th\u0103ng b\u1ed5, tr\u1ea3i qua 6 n\u0103m hai l\u1ea7n x\u00e9t c\u00f4ng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 si\u00eang n\u0103ng, t\u00e0i c\u00e1n, thanh li\u00eam, c\u1ea9n th\u1eadn, kh\u00f4ng b\u1ecb tham tang tr\u00e1ch ph\u1ea1t v\u00e0 c\u00f3 ch\u00ednh t\u00edch l\u1ed7i l\u1ea1c kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng l\u00e0 b\u1eadc th\u01b0\u1ee3ng. Vi\u00ean b\u1ea3o c\u1eed tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 m\u00e3n b\u1ed5ng m\u00e0 c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00ec b\u00e0n th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 3 th\u1ee9, h\u1ec5 th\u00eam 2 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec l\u1ea1i th\u00eam 1 b\u1eadc, nh\u01b0ng th\u01b0\u1edfng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn gia 3 c\u1ea5p th\u00f4i. Vi\u00ean b\u1ea3o c\u1eed tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c m\u00e0 c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec b\u00e0n th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p, h\u1ec5 th\u00eam 2 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec l\u1ea1i th\u00eam 1 b\u1eadc, nh\u01b0ng th\u01b0\u1edfng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn gia 4 c\u1ea5p th\u00f4i. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed m\u00e0 tr\u1ea3i 6 n\u0103m hai l\u1ea7n x\u00e9t c\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 si\u00eang n\u0103ng, t\u00e0i c\u00e1n, thanh li\u00eam, c\u1ea9n th\u1eadn, th\u00ec d\u1eabu c\u00f3 ph\u1ea1m sai l\u1ea7m hay b\u1ecb ph\u1ea1t nh\u1eb9, m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 l\u1ed7i l\u1ea1c kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng th\u00ec l\u00e0 b\u1eadc trung. Vi\u00ean b\u1ea3o c\u1eed tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 m\u00e3n b\u1ed5ng m\u00e0 c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00ec b\u00e0n th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, h\u1ec5 th\u00eam 3 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec l\u1ea1i th\u00eam 1 b\u1eadc, nh\u01b0ng th\u01b0\u1edfng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn gia 1 c\u1ea5p th\u00f4i. Vi\u00ean b\u1ea3o c\u1eed tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c m\u00e0 c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00ec b\u00e0n th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, h\u1ec5 th\u00eam 3 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec l\u1ea1i th\u00eam 1 b\u1eadc, nh\u01b0ng ch\u1ec9 gia \u0111\u1ebfn 2 c\u1ea5p th\u00f4i. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed tr\u1ea3i qua&nbsp;&nbsp; 6 n\u0103m hai l\u1ea7n x\u00e9t c\u00f4ng m\u00e0 \u0111\u1ec1u l\u00e0 si\u00eang n\u0103ng, t\u00e0i c\u00e1n, thanh li\u00eam, c\u1ea9n th\u1eadn, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng g\u00ec kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 l\u00e0 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng l\u00e0m xong vi\u1ec7c l\u00e0 b\u1eadc h\u1ea1. Vi\u00ean b\u1ea3o c\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 ti\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch b\u1ec1 t\u00f4i, m\u00e0 kh\u1ea3o quan l\u1ea1i, x\u00e9t c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean nh\u1ea5t kh\u00e1i h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh ; t\u1ee9c nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eed gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 gi\u1ecfi v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb h\u1ecdc th\u1ee9c, nh\u01b0ng l\u1ef5 h\u1ea1t nhi\u1ec1u vi\u1ec7c kh\u00f3 kh\u0103n, th\u00ec trong v\u00f2ng hai k\u1ef3 x\u00e9t c\u00f4ng h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng h\u1ec1 nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 sai l\u1ea7m sao ? Ng\u01b0\u1eddi d\u1eabu t\u00e0i c\u00e1n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng may \u0111\u01b0\u1ee3c sung ch\u1ed7 \u00edt vi\u1ec7c, \u00edt ph\u1ea3i x\u1eed ph\u00e2n cho n\u00ean kh\u00f4ng b\u1ecb li\u00ean can tr\u00e1ch ph\u1ea1t, c\u1ee9 l\u1ea5y \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111\u1ecbnh hay d\u1edf th\u00ec c\u00f3 \u0111\u00fang kh\u00f4ng ? B\u1ea3o r\u1eb1ng c\u00f3 ti\u1ebfng l\u1ed7i l\u1ea1c kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng th\u00ec th\u1ef1c kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng m\u00e0 ch\u1ec9 ra. Nay nh\u00e2n vi\u00ean t\u1ea1i ch\u1ee9c \u0111\u00e3 b\u1ea3o l\u00e0 si\u00eang n\u0103ng, t\u00e0i c\u00e1n, thanh li\u00eam, c\u1ea9n th\u1eadn, m\u00e0 l\u1ea1i cho l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00ednh t\u00edch l\u1ed7i l\u1ea1c kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, r\u1ed3i k\u1ec3 l\u00e0m t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng xong vi\u1ec7c, nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eddi b\u00ecnh ph\u1ea9m \u0111\u00fang \u0111\u1eafn. V\u1eady l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y t\u1ea1m \u0111\u00ecnh l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y l\u1ea1i xu\u1ed1ng ch\u1ec9 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y hai b\u1ea3o H\u01b0ng B\u00ecnh v\u00e0 Du M\u1ed9c. (B\u1ed1n m\u1eb7t b\u1ea3o m\u1ed7i m\u1eb7t d\u00e0i 9 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc, \u1edf gi\u1eefa 7 tr\u01b0\u1ee3ng, d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00e0 vu\u00f4ng v\u00e0 hai nh\u00e0 l\u00ednh \u1edf ph\u00eda \u0110\u00f4ng, ph\u00eda T\u00e2y, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u m\u1ed9t c\u1eeda, b\u1ed1n chung quanh \u0111\u1eafp lu\u1ef9 b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t, cao 5 th\u01b0\u1edbc ; ngo\u00e0i lu\u1ef9 \u0111\u00e0o h\u00e0o, r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u 4 th\u01b0\u1edbc). Ph\u1ea7n n\u00fai th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o ph\u00eda T\u00e2y nam h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean gi\u00e1p gi\u1edbi v\u1edbi \u0111\u1ea5t Man. Vua ngh\u0129 mu\u1ed1n cho kinh k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1nh m\u1ebd, sai ph\u1ee7 th\u1ea7n xem ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu v\u1ebd \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean, b\u00e0n \u0111\u1eb7t b\u1ea3o \u1edf hai n\u01a1i \u1ea5y, thu\u00ea d\u00e2n x\u00e2y \u0111\u1eafp. Khi b\u1ea3o l\u00e0m xong, l\u1ea5y 100 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn l\u1eadp l\u00e0m hai \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, m\u1ed9t vi\u00ean Th\u01b0 l\u1ea1i ; binh chia l\u00e0m ba ban, thay nhau canh gi\u1eef ; s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec1u nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p. (M\u1ed7i b\u1ea3o \u0111\u1ec1u c\u00f3 gi\u00e1o d\u00e0i 20 c\u00e1i, dao ng\u1eafn 5 con, s\u00fang tay 10 kh\u1ea9u, s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng, s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ec1u 2 c\u1ed7, thanh la v\u00e0 tr\u1ed1ng \u0111\u1ec1u 1 c\u00e1i).<\/p>\n\n\n\n<p>Mua g\u1ed7 \u1edf c\u00e1c dinh tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ph\u00fa Y\u00ean. Vua d\u1ee5 khi\u1ebfn tr\u1ea3 gi\u00e1 h\u1eadu cho l\u1ee3i d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00fa l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu ti\u1ec7p Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hoa b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf x\u00e3 Ho\u00e0 L\u1ea1c (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Gia L\u00e2m), b\u1ecdn gi\u1eb7c 500 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 qu\u00e2n c\u1ee7a Hoa ch\u1ec9 c\u00f3 50 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng n\u1ed5i, b\u1ecb gi\u1eb7c h\u1ea1i. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cHoa ch\u1ed1ng ch\u1ecdi v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u00ean nhi\u1ec1u b\u00ean \u00edt th\u1ebf kh\u00e1c h\u1eb3n nhau, th\u1ebf m\u00e0 bi\u1ebft ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn th\u00e2n, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen\u201d. T\u1eb7ng ch\u1ee9c Qu\u1ea3n c\u01a1, c\u1ea5p ti\u1ec1n 100 quan. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho th\u00e0nh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u1edf Ngh\u1ec7 An c\u0169ng nhi\u1ec1u th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i, m\u1edbi sai Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn \u0111i tr\u1ea5n, h\u1ecd bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch h\u0103ng h\u00e1i, g\u1ea7n \u0111\u00e2y mi\u1ec1n \u1ea5y gi\u1eb7c h\u1ebft d\u00e2n y\u00ean, h\u01a1i th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng lo s\u1edbm tr\u01b0a c\u1ee7a tr\u1eabm. Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1eabm \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u1ecdn cho chuy\u00ean tr\u00e1ch ngo\u00e0i kh\u1ed5n, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng c\u0169ng giao cho bi\u1ec1n binh c\u1ea3 h\u1ea1t, m\u00e0 ng\u00e0y nay nh\u1eefng k\u1ebb sai ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eb7c l\u1ea1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u h\u00e8n nh\u00e1t v\u00f4 n\u0103ng, \u0111\u1ed9ng l\u00e0m l\u00e0 h\u1ecfng vi\u1ec7c hao binh, m\u1ea5t thanh uy, ti\u00eau nhu\u1ec7 kh\u00ed, \u0111\u00f3 kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng l\u00e0m cho tr\u1eabm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 l\u00f2ng ch\u00fat n\u00e0o m\u00e0 l\u1ea1i th\u00eam ph\u1ea7n lo v\u00ec mi\u1ec1n B\u1eafc. D\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 th\u1ebf, tr\u1eabm ch\u1ec9 th\u00eam mang l\u00f2ng h\u1ed5 th\u1eb9n, ch\u1ee9 tr\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m g\u00ec l\u1eafm. Ho\u1eb7c do nh\u1eadn ch\u1ee9c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u, nh\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 \u0111\u1ecba h\u1ea1t ch\u01b0a thu\u1ed9c k\u1ef9 l\u1eafm, n\u00ean bi\u1ec1n binh sai ph\u00e1i c\u00f2n c\u00f3 b\u1ee5ng tr\u00f4ng ng\u00f3ng hay ch\u0103ng ? T\u01b0\u1edfng b\u1ecdn khanh c\u0169ng tr\u00e1ch nhi\u1ec1u l\u00e0m g\u00ec. Ph\u00e1p lu\u1eadt tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh r\u1ea5t nghi\u00eam, tr\u1eabm sao c\u00f3 th\u1ec3 che ch\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c ? Nh\u01b0ng v\u00ed th\u1eed bu\u1ed5i s\u1edbm h\u1ecfng vi\u1ec7c m\u00e0 bu\u1ed5i t\u1ed1i l\u1ea1i th\u00e0nh c\u00f4ng th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 che \u0111\u1eady l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ch\u00fat. N\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean, ch\u1edb n\u00ean \u0111u\u1ed1i ch\u00ed\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cPh\u1ea3i th\u1ea5y s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u1ed1t m\u1edbi bi\u1ebft l\u00e0 c\u1ea3m k\u00edch g\u1eafng s\u1ee9c, ch\u1edb d\u00f9ng mi\u1ec7ng l\u01b0\u1ee1i n\u00f3i kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1ef1 nay ph\u00e0m l\u00ednh trong Kinh thu\u1ed9c c\u01a1 Ng\u0169 thu\u1ef7 c\u1ee7a Thu\u1ef7 qu\u00e2n \u0111i th\u00fa \u1edf tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh ch\u1ec9 ph\u00e1i Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 3 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 l\u00ednh 150 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4i ; l\u00ednh v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 trung qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i \u0111i th\u00fa \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00ec \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 1 ng\u01b0\u1eddi, l\u00ednh 19 ng\u01b0\u1eddi ; c\u1ee9 m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Ph\u01b0\u1edbc Long c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t V\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong t\u01b0\u1edbc Ph\u01b0\u1edbc Long h\u1ea7u, cho s\u00e1ch phong v\u00e0 \u1ea5n (\u0111\u1ec1u b\u1eb1ng thu\u1ea7n b\u1ea1c) c\u00f9ng tri\u1ec1u ph\u1ee5c nh\u1ecb ph\u1ea9m, \u00e1o d\u00f9ng s\u1eafc t\u00eda, th\u1ee9 b\u1eadc \u1edf h\u1ea1ng d\u01b0\u1edbi nh\u1ecb ph\u1ea9m, m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p b\u1ed5ng 600 quan ti\u1ec1n, 500 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cDinh l\u1ef5 l\u00e0 c\u00e1nh che c\u1ee7a Kinh s\u01b0 v\u00e0 l\u00e0 c\u1ed5 h\u1ecdng gi\u1eefa Nam B\u1eafc ; nay th\u00e0nh lu\u1ef9 \u0111\u00e3 s\u1eeda m\u1edbi, non s\u00f4ng th\u00eam v\u1eefng v\u00e0ng, m\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi ho\u1ea3 kh\u00ed, nhi\u1ec1u th\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai b\u1ed9 Binh h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c nha V\u0169 Kh\u1ed1, Th\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1o, Ho\u1ea3 D\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 c\u1ea5p \u0111\u1ee7 cho. (S\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n 230 c\u1ed7, v\u1eabn nh\u01b0 s\u1ed1 tr\u01b0\u1edbc ; ngo\u00e0i ra n\u00ean c\u1ea5p c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo 12 l\u00e1, gi\u00e1o c\u1edd 34 c\u00e2y, gi\u00e1o d\u00e0i 200, s\u00fang tay c\u00f2 m\u00e1y \u0111\u00e1 200 c\u00e2y, \u0111\u00e1 l\u1eeda 1.000 phi\u1ebfn, thu\u1ed1c s\u00fang 4.000 c\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt ki\u1ec7n ph\u1ee5 thu\u1ed9c theo s\u00fang).<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5p \u0110\u00f4ng Tr\u00ec ti\u1ec1n thu\u1ed9c Th\u1eeba Thi\u00ean b\u1ecb ch\u00e1y, ch\u00e1y lan h\u01a1n 170 nh\u00e0, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb ch\u1ebft. Sai ph\u00e1t ti\u1ec1n g\u1ea1o c\u1ea5p cho (m\u1ed7i h\u1ed9 c\u1ea5p ti\u1ec1n 2 quan g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft c\u1ea5p ti\u1ec1n 5 quan, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 3 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y x\u00e3 d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9, dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb b\u1ed5 l\u00e0m c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man, t\u1eeb ch\u1ed7 d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 th\u00fa s\u1edf Ai Lao c\u00f3 ch\u1ed7 g\u1ea7n c\u00f3 ch\u1ed7 xa, sai dinh th\u1ea7n h\u1ecfi r\u00f5 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i m\u00e0 k\u00ea r\u00f5 d\u00e2ng l\u00ean, giao xu\u1ed1ng cho hai b\u1ed9 H\u1ed9, Binh b\u00e0n \u0111\u1ec3 x\u1eed tr\u00ed cho th\u00edch \u0111\u00e1ng. B\u1ed9 th\u1ea7n b\u00e0n xin tr\u00edch h\u01a1n 130 ng\u01b0\u1eddi trong 11 x\u00e3, th\u00f4n, ph\u01b0\u1eddng \u1edf xa nh\u1ea5t cho r\u00fat v\u1ec1 d\u00e2n t\u1ecbch, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ch\u1ecbu k\u00e9n l\u00ednh th\u00ec l\u1ea5y sung b\u1ed5 binh ng\u0169 ; tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u1ed9i l\u00e2m c\u00f4ng bi\u1ec7t n\u1ea1p th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m m\u1ed9c h\u1ed9 \u0111\u1ec3 cung n\u1ed9p thu\u1ebf g\u1ed7, nh\u01b0 th\u1ebf binh d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang n\u01a1i \u0111\u00fang ch\u1ed1n\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1edf ti\u1ec1n k\u1ebdm \u1edf kho Kinh 200.000 quan \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long thao, H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c ai c\u00f3 s\u1ee9c v\u00f3c kho\u1ebb m\u1ea1nh th\u00ec l\u1ea5y sung b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c th\u1ee9 6 v\u1ec7 C\u1ea9m y.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Trang ch\u1ebft ; t\u1eb7ng Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, cho chi\u1ebfu theo t\u1eb7ng h\u00e0m m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00e1i bi\u1ec1n binh c\u01a1 Hi\u1ec7u trung nh\u1ea5t \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111i th\u00fa \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua nghe binh c\u00e1c c\u01a1 Hi\u1ec7u trung v\u00e0 B\u1eafc thu\u1eadn nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n, sai th\u00e0nh th\u1ea7n c\u1ee9 s\u1ed5 hi\u1ec7n t\u1ea1i l\u00e0 h\u01a1n 1.600 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m ba c\u01a1 Hi\u1ec7u trung ; m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n th\u00e1ng, l\u1ea1i ti\u1ebfp nhau tr\u1ed1n, ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi ; b\u00e8n d\u1ed3n l\u00e0m b\u1ed1n \u0111\u1ed9i c\u1ee7a c\u01a1 Hi\u1ec7u trung nh\u1ea5t, ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh ; t\u1edbi n\u01a1i, sai \u0111i th\u00fa. Th\u00e0nh th\u1ea7n Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd bi\u1ec1n binh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng v\u00ec ki\u1ec1m th\u00fac kh\u00f4ng nghi\u00eam, \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng nh\u00e0 Duy\u1ec7t Th\u1ecb (\u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, m\u1ed9t to\u00e0 4 gian 2 ch\u00e1i, d\u1eddi nh\u00e0 Thanh Phong \u0111\u1ec3 l\u00e0m) v\u00e0 s\u1edf Th\u01b0\u1ee3ng Thi\u1ec7n (m\u1ed9t to\u00e0 7 gian).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p cho B\u1eafc Th\u00e0nh thuy\u1ec1n kim h\u1ea3i \u0111\u1ea1o 3 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n hi\u1ec7u 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n \u00f4 3 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n l\u00ea 10 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ecb, sai \u0111i theo vi\u1ec7c th\u00fa \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XL<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ednh tu\u1ea5t, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7 [1826], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1,&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; t\u1ebf thu h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i kinh binh \u0111\u01b0\u1ee3c chia ban, h\u1ea1ng chia l\u00e0m hai ban, n\u1ebfu qu\u00ea \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Tam tr\u1ef1c th\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n, qu\u00ea \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Thanh Hoa th\u00ec 3 th\u00e1ng \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n, h\u1ea1ng chia l\u00e0m ba ban n\u1ebfu qu\u00ea \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Tam tr\u1ef1c c\u0169ng m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n, qu\u00ea \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean th\u00ec 2 th\u00e1ng \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u1ef1 l\u00fd \u1ea5n v\u1ee5 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng qu\u1ea3n l\u0129nh binh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m Cai c\u01a1 qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng, theo vi\u00ean qu\u1ea3n l\u0129nh Thu\u1ef7 qu\u00e2n ph\u00e2n ph\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda ch\u00f9a Thi\u1ec7u Long gi\u00e1o ch\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 b\u1ec7nh d\u1ecbch l\u1edbn, qu\u00e2n d\u00e2n ch\u1ebft h\u01a1n 18.000 ng\u01b0\u1eddi, th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. T\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u0169ng c\u00f3 b\u00e1o n\u1ea1n d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c x\u1ee9 \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n tr\u1eeb tai. \u1edf Kinh cho \u0111\u1eb7t b\u00e0n \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh, sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf \u0111\u1ec3 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o cho tr\u0103m h\u1ecd. L\u1ea1i sai th\u00e1i y c\u00e1c tr\u1ea1i qu\u00e2n \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb nh\u1eefng l\u00ednh b\u1ecb \u1ed1m. L\u00ednh c\u00f3 tr\u1ed1n hay ch\u1ebft \u0111\u1ec1u ho\u00e3n \u0111\u00f2i b\u1eaft. Khi b\u1ec7nh d\u1ecbch r\u00fat lui, sai b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t nh\u1eefng y sinh n\u00e0o \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb gi\u1ecfi th\u00ec khen th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay cho d\u00e2n b\u1ecb d\u1ecbch \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110i\u1ec7n B\u00e0n c\u00f4ng Ph\u1ed5 \u0111\u1eb7t b\u1eady quan ch\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u00fac \u1ea5n t\u00edn ri\u00eang, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, Ph\u1ed5 v\u00e0o cung xin ch\u1ecbu t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai ph\u1ea1t b\u1ed5ng th\u00e2n c\u00f4ng 3 n\u0103m, r\u00fat h\u1ebft thu\u1ed9c binh, kh\u00f4ng cho theo ban tri\u1ec1u h\u1ea1, v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i v\u1ed1n t\u00ednh ngu t\u1ed1i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb gi\u1eb7c m\u00ea ho\u1eb7c, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u l\u00e0m b\u1eady, xu\u00fdt h\u00e3m v\u00e0o t\u1ed9i l\u1edbn, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta bu\u1ed3n gi\u1eadn kh\u00f4ng ngu\u00f4i. Sau n\u00e0y n\u1ebfu bi\u1ebft g\u1eafng lo l\u00e0m \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i, tr\u1eabm c\u0169ng l\u01b0\u1ee3ng th\u1ee9 gia \u01a1n cho ; n\u1ebfu th\u00f3i c\u0169 kh\u00f4ng ch\u1eeba t\u1ea5t ph\u1ea3i x\u1eed theo ngh\u0129a l\u1edbn ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ec ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 sai ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u00eam ng\u00e0y x\u00e9t gi\u1eef, s\u1edbm h\u00f4m h\u1ed1i h\u1eadn \u0111\u1ed5i l\u1ed7i\u201d. Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed thu\u1ed9c ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ea3o th\u00ec giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>An Kh\u00e1nh c\u00f4ng Quang cho t\u00f4i t\u1edb trong ph\u1ee7 \u0111i mua r\u1ebb h\u00e0ng \u1edf ch\u1ee3, b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng 1 n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nh\u00e2n d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cN\u01a1i Kinh k\u1ef3 ph\u00e1p l\u1ec7nh r\u1ea5t nghi\u00eam, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay nhi\u1ec1u b\u1ecdn c\u1eady th\u1ebf \u00e1p b\u1ee9c b\u00ecnh d\u00e2n, uy hi\u1ebfp mua b\u00e1n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft cho Kinh do\u00e3n ph\u1ea3i b\u1eaft tr\u1ecb t\u1ed9i. N\u1ebfu kh\u00f4ng n\u00eau r\u00f5 l\u1ec7nh c\u1ea5m th\u00ec sao t\u1ecf r\u00f5 ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n tin ? T\u1ef1 nay ph\u00e0m nh\u00e0 b\u1ebfp \u1edf s\u1edf Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c nha, c\u00f9ng nh\u1eefng b\u1ecdn c\u00f4n \u0111\u1ed3 v\u00f4 l\u1ea1i m\u00e0 d\u00e1m mua r\u1ebb h\u00e0ng ho\u00e1 \u1edf ch\u1ee3 ph\u1ed1, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 tang s\u1ed1 nhi\u1ec1u \u00edt, \u0111\u1ec1u t\u00e2u r\u00f5 ngay, \u0111em ch\u00e9m ngay t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng Ki\u00eau k\u1ef5 \u0111\u00f4 u\u00fd V\u00f5 Kh\u00e1nh l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng. Kh\u00e1nh t\u1eeb sau khi c\u00f3 t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y \u1ea5m ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c th\u1edd cha l\u00e0 Qu\u1ed1c c\u00f4ng V\u00f5 T\u00e1nh, l\u1ea1i s\u00e1ch nhi\u1ec5u t\u1ef1 d\u00e2n \u1edf x\u00e3 V\u0103n Qu\u1ef9 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u1ea3i L\u0103ng, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb), b\u1ecb ki\u1ec7n, b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vua n\u00f3i : \u201cV\u00f5 T\u00e1nh \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u00f4ng lao to l\u1edbn, l\u1ea1i li\u1ec1u ch\u1ebft v\u1edbi th\u00e0nh, th\u1ef1c l\u00e0 trung th\u1ea7n, nay g\u1eb7p \u0111\u1ee9a con b\u1ea5t ti\u1ebfu l\u00e0m \u0111i\u1ebfm nh\u1ee5c gia phong, tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng\u201d. B\u00e8n sai b\u1ed9 H\u00ecnh v\u00e0 v\u1ec7 C\u1ea9m y \u0111em Kh\u00e1nh ra \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1n Qu\u1ed1c c\u00f4ng, gi\u00e1ng l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, v\u1eabn cho tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c th\u1edd, v\u00e0 gia \u01a1n h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o theo l\u01b0\u01a1ng Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u bi\u1ec1n binh \u1edf c\u00e1c c\u01a1 \u0111\u1ed9i V\u0129nh b\u1ea3o, Bi\u00ean h\u00f9ng, Phi\u00ean b\u00ecnh, Phi\u00ean v\u00f5, \u0110\u1ecbnh uy, \u0110\u1ecbnh t\u00edn \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 Kinh. \u0110\u1ebfn Kinh, sai ch\u1ecdn ra 20 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 1.200 binh l\u00ednh \u0111\u1ed5i b\u1ed5 v\u00e0o hai v\u1ec7 Long thao v\u00e0 H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c, \u1edf l\u1ea1i Kinh \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n, c\u00f2n th\u00ec cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho bi\u1ec1n binh h\u1ea1 ban [ban ngh\u1ec9] c\u1ee7a hai v\u1ec7 Long thao v\u00e0 H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, c\u00f3 h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi xin \u1edf l\u1ea1i, b\u1ed9 Binh t\u00e2u l\u00ean. Vua r\u1ea5t khen, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho b\u00e0i b\u1ea1c c\u00f3 ch\u1eef \u201cLuy\u1ebfn khuy\u1ebft t\u00ecnh \u00e2n\u201d (() T\u00ecnh \u0111\u1eadm \u0111\u00e0 quy\u1ebfn luy\u1ebfn vua.). L\u1ea1i h\u1eadu c\u1ea5p ti\u1ec1n b\u1ea1c cho v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0, h\u1eb9n \u0111\u1ee7 ba th\u00e1ng th\u00ec tr\u1edf l\u1ea1i sung v\u00e0o c\u00e1c v\u1ec7 \u1edf Kinh ; c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho c\u00e1c b\u00e0i b\u1ea1c nh\u1ecf c\u00f3 ch\u1eef \u201cKinh thao h\u1ea1 ban\u201d (() Thao di\u1ec5n \u1edf Kinh v\u1ec1 ngh\u1ec9.) v\u00e0 1 quan ti\u1ec1n. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u1ebft th\u00ec cho thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a v\u1ec1, Cai \u0111\u1ed9i th\u00ec cho tu\u1ea5t 20 quan, binh l\u00ednh th\u00ec 5 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u0169 Kh\u1ed1 \u0111\u00f3ng thu\u1ef7 s\u01b0\u01a1ng xa, b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc ki\u1ec3u xe c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 l\u1ea5y \u0111i\u1ec1u hay c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u hay c\u1ee7a m\u00ecnh ; xe \u1ea5y d\u1eabu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i Di ch\u1ebf ra, nh\u01b0ng kh\u00e9o l\u1ea1 c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec ; n\u1ebfu b\u1ea3o l\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n h\u1ecdc c\u1ee7a h\u1ecd th\u00ec l\u00e0 th\u00f4 l\u1eadu th\u00f4i.\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1i B\u00ecnh c\u00f4ng M\u1ef9 Thu\u1ef3 m\u1ea5t. C\u00f4ng l\u00e0 con Anh du\u1ec7 Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi vua m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tin c\u00f4ng m\u1eafc ch\u1ee9ng ho\u1eafc lo\u1ea1n c\u1ea5p t\u00ednh, t\u1ee9c th\u00ec sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111em ng\u1ef1 y t\u1edbi th\u0103m, \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec c\u00f4ng \u0111\u00e3 ch\u1ebft r\u1ed3i. Vua th\u01b0\u01a1ng kh\u00f3c, b\u00e3i tri\u1ec1u 3 ng\u00e0y, cho thu\u1ef5 l\u00e0 M\u1eabn Kh\u00e1c, sai T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c tang, ph\u00e1t c\u1ee7a kho c\u1ea5p cho. Ng\u00e0y t\u00e1ng, l\u1ea1i b\u00e3i tri\u1ec1u 1 ng\u00e0y, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn nh\u00e0, vua th\u00e2n r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u c\u00fang. Con g\u00e1i c\u1ee7a c\u00f4ng m\u1edbi sinh, sai Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa nu\u00f4i n\u1ea5ng, chi\u1ec3u theo b\u1ed5ng c\u00f4ng n\u1eef m\u00e0 c\u1ea5p b\u1ed9i cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 H\u00ecnh truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng ph\u00e0m c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean c\u00f3 t\u1ed9i m\u00e0 ph\u1ea3i ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, th\u00ec \u0111\u1ec1u theo th\u1ef1c tr\u1ea1ng si\u00eang n\u0103ng hay l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u1edf Kinh l\u00e0m c\u1ee5c B\u1ea3o ho\u00e1, sai V\u0169 Kh\u1ed1 ki\u00eam qu\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t t\u1eeb phu cho hai \u0111\u1ec1n D\u1ee5c \u0110\u1ee9c v\u00e0 D\u1ee5 Kh\u00e1nh. Sai Gi\u00e1m th\u1ee7 l\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; T\u00f4n Th\u1ea5t Di\u1ec7u m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch 30 ng\u01b0\u1eddi sung b\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Qu\u1ea3n Tr\u1ecdng T\u1ebf h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng \u1edf x\u00e3 D\u01b0\u01a1ng Li\u1ec5u (thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng), l\u00e0m \u1ea5n ngu\u1ef5, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c ngu\u1ef5, m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh sai Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Phan B\u00e1 H\u00f9ng \u0111i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111em gi\u1ebft. Vua th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i l\u00e0m Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ki\u00ean nhu\u1ec7 thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n. L\u1ee3i sau ch\u1ebft, cho 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long thao l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c H\u1ef1u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch. Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c ki\u00eam qu\u1ea3n v\u1ec7 Long thao.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t ch\u1ee9c Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, l\u1ea5y Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh cho th\u0103ng th\u1ef1 ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tu so\u1ea1n, th\u1ef1 Tham tri Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n l\u00e0m Ki\u1ec3m th\u1ea3o, \u0111\u1ec1u sung H\u00e0nh t\u1ea9u V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf Ngh\u1ec7 An c\u00f3 v\u1ee5 \u00e1n x\u1eed t\u1eed Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110i\u1ec3n v\u1ec1 t\u1ed9i oa tr\u1eef. Con \u0110i\u1ec3n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y ki\u1ec7n \u1edf Kinh, k\u00eau l\u00e0 b\u1ecb k\u1ebb ph\u1ea1m th\u00f9 hi\u1ec1m x\u01b0ng b\u1eady. Vua giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t, b\u00e0n r\u1eb1ng b\u1ecdn Khoa Minh ch\u1ec9 nghe m\u1ed9t b\u00ean k\u1ebb ph\u1ea1m ph\u1ea3n cung, ngh\u0129 tha t\u1ed9i cho \u0110i\u1ec3n m\u00e0 x\u1eed tr\u1ea5n th\u1ea7n tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1ed3. L\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean. Vua cho l\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u1ee7a \u00e1n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u00e1ng, l\u1ea1i sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t h\u1ecfi l\u1ea1i cho h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n xin chi\u1ebfu lu\u1eadt c\u1ed1 \u00fd tha bu\u1ed9c t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi, xin x\u1eed b\u1ecdn Khoa Minh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u. Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea5y l\u00e0 m\u1edd t\u1ed1i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u1ed1 \u00fd, gia \u01a1n gi\u00e1ng b\u1ed5 ch\u1ee9c \u1ea5y ; T\u00e1 l\u0129nh thi\u00eam s\u1ef1 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, th\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u00e2n Loan v\u00e0 Tr\u1ea7n L\u00e2m, nguy\u00ean Lang trung hi\u1ec7n b\u1ed5 Tham hi\u1ec7p \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng l\u00e0m C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, ph\u00e1t \u0111i Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u1edf ty V\u0169 Kh\u1ed1 c\u00f3 m\u1ea5t tr\u1ed9m con voi b\u1eb1ng v\u00e0ng, gi\u00e1m l\u00e2m Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00e2m ng\u1edd cho kh\u1ed1 l\u1ea1i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00f9ng, xin giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh tra h\u1ecfi. T\u00f9ng \u0111\u00e0nh nh\u1eadn li\u1ec1u. Ch\u1ee3t c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o k\u1ebb tr\u1ed9m l\u00e0 B\u00f9i H\u1eefu Tu\u1ea5n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ef1c. Tu\u1ea5n \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ef1c \u0111em \u0111\u1ebfn x\u00e9t. Vua \u0111\u1eb7c sai b\u1ecdn L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng, Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n, L\u00ea V\u0103n Hoan, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c tra h\u1ecfi, qu\u1ea3 nhi\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf. Khi \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, l\u1ea1i cho l\u00e0 Tu\u1ea5n c\u00f2n tr\u1ed1n, xin sai ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u0129nh T\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i h\u1ecfi. Vua n\u00f3i : \u201c\u00e1n n\u00e0y n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o th\u00ec ho\u00e1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng t\u1ed9i b\u1ecb oan, k\u1ebb ch\u00ednh ph\u1ea1m l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi. Nay Th\u1ef1c \u0111\u00e3 th\u00fa th\u1ef1c th\u00ec T\u00f9ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb vu oan, \u0111\u00e1ng n\u00ean r\u1eeda oan ngay, sao l\u1ea1i l\u1ea5y c\u1edb m\u1ed9t t\u00ean ph\u1ea1m ch\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u00e0 c\u00f3 l\u1eddi l\u1ebd h\u00ecnh nh\u01b0 c\u00f2n ng\u1edd, g\u1ecdi l\u00e0 gi\u1ea3i oan x\u00e9t u\u1ed5ng c\u00f3 nh\u01b0 th\u1ebf sao ?\u201d. Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i. B\u1ecdn gi\u00e1m l\u00e2m Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00e2m \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, b\u1ecdn kh\u00e2m ph\u00e1i L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t b\u1ed5ng 1 n\u0103m. H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Khoa Minh v\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n \u0111\u00e3 ph\u1ea1m \u00e1n kh\u00e1c b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c r\u1ed3i, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ef1c x\u1eed gi\u1ea3o giam h\u1eadu. Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00f9ng ch\u1ecbu \u0111au \u0111\u1edbn oan, \u0111\u00f2i \u1edf H\u00ecnh b\u1ed9 v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 s\u1ee9 Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thai c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 ch\u1ec9 tha gi\u1ea3m thu\u1ebf l\u1ec7 cho thuy\u1ec1n bu\u00f4n 4 ph\u1ea7n 10, l\u1ea1i c\u00f3 ch\u1ec9 gi\u1ea3m 4 ph\u1ea7n n\u1eefa, h\u1ee3p l\u00e0m 8 ph\u1ea7n, ch\u1ec9 thu 2 ph\u1ea7n. Thai l\u00e0m tr\u00e1i l\u1ea1i, \u0111em s\u1ed1 thu\u1ebf 6 ph\u1ea7n \u0111\u00e1ng thu l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc t\u00ednh chia l\u00e0m 10 ph\u1ea7n m\u00e0 gi\u1ea3m 4 thu 6. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n. B\u1ed9 th\u1ea7n b\u00e0n x\u1eed t\u1ed9i c\u1ed1 \u00fd vi ch\u1ebf thu, xin ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c ; b\u1ecdn Thi\u00eam s\u1ef1 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, Tr\u01b0\u01a1ng V\u00e2n Loan, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n,&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; H\u00e0 Th\u00fac \u0110\u00f4ng l\u1ea1i b\u00e0n kh\u00e1c, cho l\u00e0 Thai hi\u1ec3u l\u1ea7m l\u1eddi ch\u1ec9, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ed1 \u00fd l\u00e0m tr\u00e1i, xin x\u1eed tr\u01b0\u1ee3ng 70.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem l\u1eddi t\u00e2u, c\u1ea3 gi\u1eadn n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cThai l\u00e0 k\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i ch\u0103m v\u01a1 v\u00e9t, tr\u1eabm mu\u1ed1n x\u1eed c\u1ef1c h\u00ecnh \u0111\u1ec3 khuy\u00ean r\u0103n nh\u1eefng k\u1ebb s\u00e2u m\u1ecdt, nay b\u00e0n x\u1eed tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch, c\u00f2n hi\u1ec1m l\u00e0 nh\u1eb9 ; b\u1ecdn Khi\u00eam Quang nh\u01b0 mu\u1ed1n th\u00e2n oan cho ng\u01b0\u1eddi, sao kh\u00f4ng h\u1ebft s\u1ee9c c\u00f4ng b\u1eb1ng x\u00e9t r\u00f5 nh\u1eefng \u00e1n b\u1ecdn Nguy\u1ec5n T\u1eed B\u1ed9c v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00f9ng m\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh d\u00e2n ph\u1ea3i nu\u1ed1t n\u01b0\u1edbc m\u1eaft ?\u201d. L\u1ea1i giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t b\u00e0n. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean. Nguy\u1ec5n V\u0103n Thai r\u1ed1t cu\u1ed9c b\u1ecb c\u00e1ch, ph\u00e1t \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf c\u1ee5c B\u1ea3o ho\u00e1, ti\u1ec1n thu\u1ebf l\u1ea1m thu th\u00ec tr\u1ea3 l\u1ea1i cho thuy\u1ec1n h\u1ed9 ; \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u00e2n Loan \u0111\u00e3 b\u1ecb th\u1ef1c gi\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n x\u1eed ; Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n v\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c h\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Ngh\u1ec7 t\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng v\u1ec1 cu\u1ed1i h\u1ea1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Vua n\u00f3i : \u201cHai tr\u1ea5n \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, nay \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng, n\u0103ng l\u1ef1c v\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u1ee7a tr\u1ea5n th\u1ea7n th\u1ea5y k\u1ebft qu\u1ea3 t\u1ed1t. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh b\u00e0n th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Hi\u1ec7p t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn ki\u00eam l\u0129nh c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh th\u1ea5y vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u00e3 h\u01a1i th\u01b0 th\u1ea3, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua y cho. \u0110\u1ebfn n\u01a1i vua g\u1ecdi v\u00e0o ra m\u1eaft, th\u0103m h\u1ecfi, nh\u00e2n b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea9n th\u1eadn, tr\u1eabm v\u1ed1n bi\u1ebft n\u00ean giao cho tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Nay mu\u1ed1n tri\u1ec7u v\u1ec1 th\u00ec th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. Minh th\u01b0a :<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u1edf Ngh\u1ec7 An kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, xin gia h\u1ea1n cho \u1edf l\u1ea1i m\u1ed9t n\u0103m n\u1eefa\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng L\u00ea Ch\u1ea5t ch\u1ebft. Ch\u1ea5t t\u1eeb khi v\u1ec1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, b\u1ec7nh c\u0169 l\u1ea1i ph\u00e1t, \u0111\u1ebfn nay ch\u1ebft. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, b\u00e3i tri\u1ec1u 3 ng\u00e0y, t\u1eb7ng Thi\u1ebfu ph\u00f3, thu\u1ef5 D\u0169ng Ngh\u1ecb, c\u1ea5p cho g\u1ea5m sa v\u00e0 \u0111o\u1ea1n l\u00f4ng m\u1ed7i th\u1ee9 6 t\u1ea5m, ti\u1ec1n 3.000 quan ; sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf ; c\u1ea5p cho 3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu nghe tin c\u0169ng cho 300 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La sai s\u1ee9 th\u1ea7n l\u00e0 S\u00e1 A N\u1ed7 L\u1ea1c Phu Th\u00f4n \u0111\u1ebfn t\u1ea1 \u01a1n v\u00e0 b\u00e1o n\u01b0\u1edbc \u1ea5y c\u00f3 tang t\u1ed5 m\u1eabu [vua Xi\u00eam]. S\u1ee9 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i d\u00e2ng m\u1eadt s\u1edb xin v\u00e2ng t\u1eeb ch\u1ec9 c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu g\u1eedi \u0111\u1ed3 sang ph\u00fang. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cVi\u1ec7c trong cung vi, theo l\u1ec5 kh\u00f4ng b\u00e1o ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam b\u00e1o th\u1ebf l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i. Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu th\u1ec3 th\u1ed1ng t\u00f4n nghi\u00eam, b\u1ec1 t\u00f4i \u1edf ngo\u00e0i h\u00e1 c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o mu\u1ee3n l\u1eddi ch\u1ec9 c\u1ee7a Th\u00e1i h\u1eadu \u0111\u1ec3 vi\u1ebfng n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. L\u1eddi xin c\u1ee7a Duy\u1ec7t c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i. Vi\u1ec7c giao l\u00e2n c\u00f3 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a n\u00f3, h\u00e3y \u0111\u1ee3i s\u1ee9 \u0111\u1ebfn s\u1ebd x\u1eed tr\u00ed ri\u00eang\u201d. L\u1ea1i b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc ta cho sang m\u1eebng v\u00e0 vi\u1ebfng, nay h\u1ecd \u0111\u1ebfn t\u1ea1 \u01a1n m\u00e0 ta l\u1ea1i sai s\u1ee9 \u0111\u00e1p l\u1ea1i th\u00ec vi\u1ec7c \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng bao gi\u1edd xong, n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 ph\u1ea3i ?\u201d. Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n th\u01b0a : \u201c\u0110\u00f4i b\u00ean \u0111i l\u1ea1i \u0111\u1ec1u m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1ec5 \u0111\u00e3 h\u1ee3p r\u1ed3i. L\u1ec5 kh\u00f4ng n\u00ean nh\u00e0m qu\u00e1, xin ch\u1edb sai s\u1ee9 n\u1eefa\u201d. Vua b\u1ea3o ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi s\u1ee9 Xi\u00eam t\u1edbi Kinh, v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua thung dung h\u1ecfi : \u201cNghe tin n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao g\u00e2y s\u1ef1 v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i mu\u1ed1n ai th\u1eafng ?\u201d. S\u1ee9 th\u01b0a : \u201cN\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao nhi\u1ec1u c\u01a1 m\u01b0u d\u1ed1i tr\u00e1, n\u01b0\u1edbc t\u00f4i mu\u1ed1n cho Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n th\u1eafng\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 tr\u1eabm xem, chi b\u1eb1ng hai n\u01b0\u1edbc c\u1ea7m c\u1ef1 nhau, n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 do \u0111\u00f3 t\u1ef1 m\u01b0u cho m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c ; n\u1ebfu m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc th\u1eafng th\u00ec n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 s\u1ef1 kh\u00f4ng ?\u201d. Vua l\u1ea1i h\u1ecfi : \u201cNghe tin n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea7u ph\u01b0\u1edbc c\u00f3 kh\u00f4ng ?\u201d. S\u1ee9 th\u01b0a : \u201cC\u00f3\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc ta l\u00e0m ph\u01b0\u1edbc kh\u00e1c h\u1eb3n, s\u1eeda sang th\u00e0nh tr\u00ec, nu\u00f4i luy\u1ec7n binh s\u0129, n\u0103m n\u00e0o m\u1ea5t m\u00f9a th\u00ec gi\u1ea3m thu\u1ebf cho nh\u1eb9 \u0111\u1ec3 h\u1eadu \u0111\u1eddi s\u1ed1ng cho d\u00e2n, vi\u1ec7c l\u00e0m ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf\u201d. S\u1ee9 gi\u1ea3 th\u1ea7n ph\u1ee5c. Vua l\u1ea1i b\u1ea3o r\u1eb1ng : &#8220;Nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i sang s\u1ee9 chuy\u1ebfn n\u00e0y, c\u00f3 m\u1ed9t vi\u1ec7c h\u1ee3p l\u1ec5, m\u1ed9t vi\u1ec7c kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5, vi\u1ec7c t\u1ea1 \u01a1n l\u00e0 l\u1ec5, vi\u1ec7c b\u00e1o tang kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ec5, tr\u1eabm l\u1ea5y t\u00ecnh l\u00e2n hi\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n c\u1ef1 r\u00f5, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean v\u1ec1 n\u00f3i cho qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi s\u1ee9 v\u1ec1, th\u01b0\u1edfng cho r\u1ea5t h\u1eadu, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ph\u00e1t ph\u1ea9m v\u1eadt t\u1eb7ng c\u1ea5p v\u00e0 ph\u00fang vi\u1ebfng g\u1eedi v\u1ec1. L\u1ea1i sai b\u1ed9 L\u1ec5 vi\u1ebft th\u01b0 n\u00f3i vi\u1ec7c b\u00e1o ph\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ec5 \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi. (T\u1eb7ng Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c th\u1ee9 sa l\u01b0\u01a1ng hoa nam, sa l\u00e0 tr\u01a1n nam, sa l\u00e0 hoa nam, the l\u00e0 nam, m\u1ed7i th\u1ee9 100 t\u1ea5m. Cho nh\u1ecb v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c th\u1ee9 sa l\u01b0\u01a1ng hoa nam, sa tr\u01a1n nam, sa l\u00e0 hoa nam, the l\u00e0 nam, m\u1ed7i th\u1ee9 60 t\u1ea5m. Ph\u00fang qu\u1ed1c t\u1ed5 m\u1eabu v\u1ea3i l\u1ee5a m\u1ea7u m\u1ed7i th\u1ee9 100 t\u1ea5m, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t 2.000 c\u00e2n, \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed5i v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00e8n \u0111\u1ec1u 300 c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eafc cho t\u1eeb nay h\u1ec5 s\u1ee9 Xi\u00eam t\u1edbi Kinh th\u00ec ty H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean b\u1eaft m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 100 bi\u1ec1n binh t\u1edbi \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi V\u00e2n Quan \u0111\u00f3n ti\u1ebfp, ng\u00e0y s\u1ee9 tr\u1edf v\u1ec1, h\u1ed9 t\u1ed1ng c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua m\u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3, tr\u1ecf b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nghe n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch, ch\u1ee3t c\u00f3 d\u00f9ng binh th\u00ec H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 ch\u1ed7 hai n\u01b0\u1edbc xung \u0111\u1ed9t nhau, ta n\u00ean t\u00ednh to\u00e1n ra sao \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng ng\u1edd. Hu\u1ed1ng h\u1ed3 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ta l\u00e0 l\u00e1ng gi\u1ec1ng giao hi\u1ebfu, n\u1ebfu c\u00f3 c\u1ea5p n\u1ea1n th\u00ec c\u00f3 n\u00ean c\u1ee9u hay kh\u00f4ng ? Th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f3 x\u1eed\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00ean ngh\u1ecbch Man l\u00e0 Ma Tr\u1eadp \u1edf s\u00e1ch L\u1ee5c V\u00e2n, tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em c\u1ed1ng 2 th\u1edbt voi xin chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cMa Tr\u1eadp tr\u00e1i m\u1ec7nh, ch\u01b0a ch\u1ecbu th\u00e2n \u0111\u1ebfn, ch\u1ec9 sai con em \u0111em l\u1ec5 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng, n\u1ebfu nh\u1eadn th\u00ec ch\u01b0a t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 c\u1ef1 th\u00ec l\u1ea1i g\u00e2y m\u1ed1i binh \u0111ao. V\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ecdi r\u1ee3 c\u0169ng v\u00ed nh\u01b0 gi\u1ed1ng c\u1ea7m th\u00fa, c\u00f3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t c\u0169ng kh\u00f4ng \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 sai khi\u1ebfn. Nay xua qu\u00e2n l\u00ednh t\u1edbi ch\u1ed7 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9c \u0111\u1ec3 ra oai v\u1edbi k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n x\u1ea5u xa th\u00ec th\u1ef1c l\u00e0 v\u00ec k\u1ebb kh\u00f4ng y\u00eau m\u00e0 l\u00e0m kh\u1ed5 \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh y\u00eau, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 nh\u00e2n kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf. C\u00e1c khanh cho l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea5ng v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ecdi r\u1ee3, kh\u00f4ng c\u1ef1 khi h\u1ecd t\u1edbi, kh\u00f4ng theo khi h\u1ecd \u0111i. T\u00ean ngh\u1ecbch Man kia, l\u00fac th\u1ea7n ph\u1ee5c l\u00e0m ph\u1ea3n, c\u0169ng l\u00e0 th\u00f3i th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a man di. V\u1eeba r\u1ed3i binh \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1edbi ph\u00e1t th\u00ec n\u00f3 \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n, nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng \u0111\u1ee7 t\u1ecf uy l\u1ec7nh ngo\u00e0i ngh\u00ecn tr\u0103m d\u1eb7m r\u1ed3i. Nay n\u00f3 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh, th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u00e3 bi\u1ebft quy thu\u1eadn ; c\u00f2n h\u1eafn \u0111\u1ebfn hay kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean so t\u00ednh. Ngu th\u1ea7n cho nh\u1eadn l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d. Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh n\u00f3i : \u201cMa Tr\u1eadp kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn l\u00e0 n\u00f3 s\u1ee3 b\u1ecb gi\u1ebft, nay c\u1ee9 nh\u1eadn \u0111\u1ed3 c\u1ed1ng m\u00e0 sai tr\u1ea5n th\u1ea7n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn d\u1ee5 \u0111\u1ee9c \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec h\u1eafn s\u1ebd t\u1ef1 th\u00e2n \u0111\u1ebfn, m\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn th\u00ec ph\u1ea3i theo m\u1ec7nh tr\u00ean\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cPh\u1ea3i \u0111\u1ea5y\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cMa Tr\u1eadp l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean Man gi\u00e0 ngu xu\u1ea9n kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, n\u0103m ngo\u00e1i \u01b0\u01a1ng ng\u1ea1nh t\u1ef1 g\u00e2y m\u1ed1i ho\u1ea1, \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u00ec h\u1eafn tr\u1ed1n tr\u00e1nh, tr\u1ea3i m\u1ea5y tu\u1ea7n ch\u01b0a ch\u1ecbu ra h\u00e0ng. T\u1ef1 khi r\u00fat binh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c 2 th\u00e1ng th\u00ec sai thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n k\u00eau van, l\u00f2ng s\u1ee3 h\u00e3i bi\u1ebft t\u1ed9i c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng nay v\u1ed9i tha l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng Man kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111au \u0111\u1edbn v\u1ec1 s\u1ef1 tr\u1eebng ph\u1ea1t, m\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch man kh\u00e1c l\u1ea1i tr\u00f4ng ng\u00f3ng \u1edf \u0111\u00f3, sao cho t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c uy \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ? V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u1ea1m l\u01b0u nh\u1eefng voi c\u1ed1ng, ch\u1ecdn u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea1o vi\u1ec7c v\u00e0 am hi\u1ec3u ti\u1ebfng Man \u0111\u1ebfn L\u1ee5c V\u00e2n d\u1ed7 b\u1ea3o t\u1eadn m\u1eb7t Ma Tr\u1eadp, khi\u1ebfn c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng man La V\u1ea1n, A Nh\u00e2n v\u00e0&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u1ef7 \u0110\u1ed1ng \u0111em m\u00ecnh th\u00fa t\u1ed9i. Ph\u1ea3i c\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh ch\u1ea1y t\u00e2u ngay\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau \u0111\u00f3 Ma Tr\u1eadp v\u1eabn m\u1ed9t m\u1ef1c n\u00f3i l\u00e0 gi\u00e0 \u1ed1m kh\u00f4ng d\u00e1m ra.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Duy l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o Duy r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i \u201cK\u1ebb s\u0129 kh\u00f4ng may m\u1edbi l\u00e0m H\u00ecnh quan\u201d, tin theo l\u1eddi \u1ea5y th\u00ec b\u1ed9 H\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t, m\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i c\u1ee9 ch\u1ecdn vi\u1ec7c m\u00e0 l\u00e0m c\u0169ng l\u00e0 trung \u01b0 ? \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i v\u00f4 c\u0103n c\u1ee9 th\u00f4i. T\u1ef1 tr\u1eabm xem th\u00ec nh\u00e0 giam t\u00f9 l\u00e0 nh\u00e0 l\u00e0m ph\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. L\u00e0m h\u00ecnh quan n\u1ebfu bi\u1ebft gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng b\u1eb1ng khoan th\u1ee9, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 oan u\u1ed5ng m\u00e0 t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ebd oan, th\u00ec ph\u01b0\u1edbc c\u1ee9u s\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n h\u01a1n xa s\u1ef1 x\u00e2y d\u1ef1ng b\u1ea3y c\u1ea5p ph\u00f9 \u0111\u1ed3 (() Quan \u00e2m th\u1ecb K\u00ednh c\u00f3 c\u00e2u : d\u1eabu x\u00e2y ch\u00edn c\u1ea5p ph\u00f9 \u0111\u1ed3, kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00e0m ph\u01b0\u1edbc c\u1ee9u cho&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.). G\u1ea7n \u0111\u00e2y h\u00ecnh quan ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u1eafc l\u1ed7i, t\u1ed9i nghi\u1ec7p \u1ea5y l\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m, c\u00f2n \u0111\u1ed5 cho ai ? Ng\u01b0\u01a1i \u1edf b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng l\u00e0 m\u1eabn c\u00e1n, tr\u1eabm bi\u1ebft \u0111\u00e3 l\u00e2u, nay \u1edf ph\u00e1p ty n\u00ean v\u00ec tr\u1eabm chia lo, ch\u1edb th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb t\u1ed9i m\u00e0 mang l\u00f2ng th\u1eafc m\u1eafc nh\u00e9\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh t\u00e2u xin tha gi\u1ea3m thu\u1ebf cho d\u00e2n xi\u00eau gi\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem s\u1edb cho l\u1eddi l\u1ebd h\u1ee3p l\u00fd, khen ng\u1ee3i m\u00e3i, nh\u00e2n h\u1ecfi Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n : \u201cNg\u01b0\u01a1i c\u00f3 bi\u1ebft b\u1ea3n s\u1edb n\u00e0y ai l\u00e0m kh\u00f4ng ?\u201d Tu\u00e2n th\u01b0a : \u201cKh\u00f4ng bi\u1ebft\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cH\u1eb3n l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi v\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 li\u00eau thu\u1ed9c x\u1ee9 \u1ea5y l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u. Tr\u1eabm v\u1ed1n bi\u1ebft b\u1ecdn \u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u00e0i, nh\u01b0ng khi c\u00f9ng qu\u1eabn b\u00f3 bu\u1ed9c m\u1edbi ch\u1ecbu c\u1ed1 g\u1eafng h\u0103ng h\u00e1i, h\u1ec5 h\u01a1i \u0111\u1eafc ch\u00ed th\u00ec l\u1ea1i l\u00e0m b\u1eeba n\u00ean m\u1eafc l\u1ed7i, r\u1ea5t l\u00e0 ti\u1ebfc cho h\u1ecd\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1eb7t hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc ; c\u1ea5t ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ed1t y\u1ebfu \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng. V\u00ec l\u00e0 c\u00f3 s\u1eb5n th\u00ec t\u1ef1 nhi\u00ean kh\u00f4ng lo, m\u00e0 lo xa th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u01b0\u1eddng y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1ed9m ngh\u0129 \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i v\u00e0 c\u1eeda H\u1ea3i V\u00e2n \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i v\u00e0 ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, n\u00ean d\u1ef1 tr\u1eef ti\u1ec1n, g\u1ea1o v\u00e0 mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi x\u1ea3y ra s\u1ef1 kh\u00f4ng ng\u1edd. (\u0110\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i, ti\u1ec1n 300 quan, g\u1ea1o 200 ph\u01b0\u01a1ng, mu\u1ed1i 3 ph\u01b0\u01a1ng ; c\u1eeda H\u1ea3i V\u00e2n, ti\u1ec1n 50 quan, g\u1ea1o 500 ph\u01b0\u01a1ng, mu\u1ed1i 10 ph\u01b0\u01a1ng ; ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i, ti\u1ec1n 200 quan, g\u1ea1o 200 ph\u01b0\u01a1ng, mu\u1ed1i 5 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 l\u00e2u kh\u00f4ng m\u01b0a. D\u1ef1ng \u0111\u00e0n Tam Th\u1ea7n \u1edf ph\u00eda T\u00e2y nam \u0111\u00e0i, sai Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n v\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay h\u1ea1n h\u00e1n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u1ec1 xu\u00e2n h\u1ea1, m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y v\u1ec1 thu, \u0111\u00f4ng, ch\u1eb3ng bi\u1ebft c\u00f3 ph\u1ea3i v\u00ec kh\u00ed tr\u1eddi kh\u00f4ng thu\u1eadn m\u00e0 \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng ! V\u1ea3 nay m\u1ea5y tu\u1ea7n kh\u00f4ng m\u01b0a, kh\u00ed n\u00f3ng nh\u01b0 \u0111\u1ed1t ru\u1ed9t, hu\u1ed1ng l\u00e0 c\u1ecf c\u00e2y l\u00faa ru\u1ed9ng th\u00ec t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t sao \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm \u1edf trong cung ch\u01b0a t\u1eebng m\u1ed9t \u0111\u00eam n\u00e0o ng\u1ee7 y\u00ean. \u0110\u00eam qua tr\u1eabm ng\u1ed3i \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n, ng\u1eeda xem t\u01b0\u1ee3ng tr\u1eddi, th\u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u00e1m m\u00e2y \u0111en ngh\u1ecbt, ch\u1ee3t g\u1eb7p gi\u00f3 \u0111\u00f4ng nam, l\u1ea1i tan ngay, sao m\u00e0 kh\u00f3 m\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u1ebf !\u201d. Vua quay b\u1ea3o Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm mu\u1ed1n th\u00ed nghi\u1ec7m c\u00e1c th\u1ea7n k\u1ef3 trong n\u01b0\u1edbc c\u00f3 th\u1ea7n n\u00e0o l\u00e0m m\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec khen t\u1eb7ng, kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 \u00fd x\u00e9t c\u00f4ng th\u1ea7n k\u1ef3 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a. Nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 sao C\u01a1 th\u00ec gi\u00f3, sao T\u1ea5t th\u00ec m\u01b0a l\u00e0 do t\u1ef1 nhi\u00ean (() C\u01a1 phong, T\u1ea5t v\u0169 : sao C\u01a1 th\u00ec gi\u00f3, sao T\u1ea5t th\u00ec m\u01b0a (Kinh Th\u01b0, thi\u00ean H\u1ed3ng ph\u1ea1m). Chu T\u1eed di\u1ec5n gi\u1ea3i : M\u1eb7t tr\u0103ng \u0111i v\u1ec1 \u0111\u00f4ng b\u1eafc v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn sao C\u01a1 th\u00ec c\u00f3 gi\u00f3 nhi\u1ec1u, \u0111i v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn sao T\u1ea5t th\u00ec c\u00f3 m\u01b0a nhi\u1ec1u.), kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ee9c th\u1ea7n l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng n\u1eefa vua t\u00f4i ta c\u1ed1 g\u1eafng ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a h\u1ebft \u0111\u1ea1o, vi\u1ec7c th\u1ed5 m\u1ed9c c\u00f4ng d\u1ecbch ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 v\u1ea5t v\u1ea3 d\u00e2n, tr\u0103m quan trong ngo\u00e0i ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a x\u1ee9ng ch\u1ee9c, kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng c\u00e1i \u1ea5y m\u00e0 l\u1ea1i l\u1ea5y vi\u1ec7c v\u00f4 l\u00fd tr\u00e1ch b\u1ecb \u1edf th\u1ea7n, th\u1ea7n m\u00e0 c\u00f3 bi\u1ebft c\u0169ng ph\u1ea3i b\u1eadt c\u01b0\u1eddi. X\u01b0a \u0111\u1eddi Th\u00e0nh Thang nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng c\u00f3 h\u1ea1n h\u00e1n \u0111\u1ebfn b\u1ea3y n\u0103m, sau l\u1ea5y s\u00e1u vi\u1ec7c (() S\u00e1u vi\u1ec7c : 1\/ Ch\u00ednh l\u1ec7nh kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, 2\/ D\u00e2n b\u1ecb sai d\u1ecbch m\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0m \u0103n, 3\/ Cung \u0111i\u1ec7n trang ho\u00e0ng qu\u00e1, 4\/ Cung n\u1eef nhi\u1ec1u, 5\/ Quan l\u1ea1i \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9, 6\/ Nghe ng\u01b0\u1eddi gi\u00e8m pha.) t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh th\u00ec li\u1ec1n m\u01b0a xu\u1ed1ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y c\u00f3 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o kh\u00f4ng m\u00e0 c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn tr\u1eddi ch\u00f3ng nh\u01b0 th\u1ebf ?\u201d. Th\u1ef1c th\u01b0a : \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c ng\u1eabu nhi\u00ean th\u00f4i\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cX\u01b0a L\u01b0u C\u00f4n l\u00e0m Th\u00e1i th\u00fa Ho\u00e0ng N\u00f4ng th\u00ec h\u1ed5 qua s\u00f4ng sang ph\u00eda b\u1eafc, \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1edfi \u0111\u1ee9c ch\u00ednh m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf, l\u1ea5y ng\u1eabu nhi\u00ean m\u00e0 \u0111\u00e1p H\u00e1n Quang V\u0169 l\u00e0 l\u1eddi t\u1ef1 khi\u00eam c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u00f3 th\u00f4i. Nay l\u1ea1i b\u1ea3o vi\u1ec7c \u0111\u1eddi Th\u00e0nh Thang c\u0169ng l\u00e0 ng\u1eabu nhi\u00ean, ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra ch\u00ednh s\u1ef1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i s\u1eeda ch\u1eefa m\u00e0 c\u1ee9 ng\u1ed3i \u0111\u1ee3i ng\u1eabu nhi\u00ean sao ? Tr\u1eabm cho r\u1eb1ng&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Th\u00e0nh Thang l\u00e0 vua th\u00e1nh, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng bi\u1ebft t\u1ef1 x\u00e9t m\u00ecnh g\u1eafng l\u00e0m, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng r\u1ea5t k\u1ef9 c\u00e0ng, l\u00f2ng tinh th\u00e0nh v\u1ed1n th\u00f4ng v\u1edbi tr\u1eddi, cho n\u00ean nh\u1ea5t \u0111\u00e1n ph\u00e1t l\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y th\u00ec tr\u1eddi \u1ee9ng ngay, nh\u01b0 b\u00f3ng \u1ee9ng v\u1edbi h\u00ecnh, vang \u1ee9ng v\u1edbi ti\u1ebfng v\u1eady. V\u1ea3 l\u1ea1i k\u1ebb l\u00e0m vua n\u00ean l\u1ea5y thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0m vi\u1ec7c lo cho m\u00ecnh. S\u00e1ch Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 n\u00f3i : \u201cTr\u0103m h\u1ecd c\u00f3 l\u1ed7i, t\u1ea1i m\u1ed9t m\u00ecnh ta\u201d. C\u1ed5 thi c\u00f3 c\u00e2u : \u201c\u1edf trong tri\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n s\u00f9ng th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 nh\u1ecdc th\u1ee9 nh\u1ea5t\u201d. \u0110\u1ec1u l\u00e0 n\u00f3i l\u00e0m vua l\u00e0 kh\u00f3. Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, tai ho\u1ea1 th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y, d\u00e2n ch\u00fang \u00edt tho\u1ea3, ph\u00e0m tr\u0103m \u0111i\u1ec1u lo \u1ea5y, tr\u1eabm v\u1eabn \u0111\u1ec3 b\u1ee5ng kh\u00f4ng qu\u00ean, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i s\u1ed1 m\u1ec7nh khi\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf sao ? Song \u0111\u00e3 l\u00e0 vua th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean n\u00f3i s\u1ed1 m\u1ec7nh ; c\u0169ng b\u1edfi vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u1eabm l\u1ed7i th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u00f3 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Ngh\u1ec7 An c\u0169ng \u00edt m\u01b0a. Vua d\u1ee5 b\u1ea3o c\u00e1c s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng l\u1ef1a ch\u1ecdn trong s\u1ed5 Hoa danh l\u1ea5y 30 ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 b\u1ed5 d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 m\u1ed9 l\u1eadp thu\u1ed9c binh cho quan V\u0103n ban tam ph\u1ea9m \u1edf Kinh (Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m m\u1ed9 10 ng\u01b0\u1eddi, T\u00f2ng tam ph\u1ea9m 7 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh, t\u1eeb nay ph\u00e0m nh\u1eefng th\u00e1ng quan h\u1ec7 ngh\u1ec1 n\u00f4ng th\u00ec trong t\u1eadp t\u00e2u b\u00e1o gi\u00e1 g\u1ea1o ph\u1ea3i l\u1ea5y c\u1ea3 t\u00ecnh h\u00ecnh m\u01b0a n\u1eafng nh\u1eefng ng\u00e0y \u1ea5y \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ee7 thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fa L\u00e3ng Sa l\u00e0 C\u1ed1t Tu Mi \u0111\u1ebfn bu\u00f4n \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, \u0111em nh\u1eefng ho\u00e1 h\u1ea1ng c\u1ee7a Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n g\u1eedi d\u00e2ng l\u00ean, c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1i g\u00e3y v\u1ee1 m\u00e0 gi\u00e1 cao qu\u00e1, H\u1eefu ty xin tr\u1ea3 l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cCh\u1ea5n l\u00e0 t\u00f4i t\u1edb nay ngh\u1ec9 vi\u1ec7c v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc m\u00e0 c\u00f2n ngh\u0129 \u01a1n nu\u00f4i n\u1ea5ng m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nay c\u00e1ch xa mu\u00f4n d\u1eb7m d\u00e2ng l\u00f2ng th\u00e0nh, hi\u1ec1n lao v\u1eabn nh\u01b0 thu\u1edf tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n c\u00e1i v\u1eadt v\u00e0i ngh\u00ecn v\u00e0ng nh\u1ecf nh\u1eb7t kia th\u00ec sao \u0111\u1ee7 khinh tr\u1ecdng ?\u201d. B\u00e8n sai c\u1ea5t h\u1ebft v\u00e0o kho m\u00e0 tr\u1ea3 ti\u1ec1n cho theo gi\u00e1 (7.680 l\u1ea1ng b\u1ea1c). L\u1ea1i gi\u1ea3m cho thuy\u1ec1n \u1ea5y 5 ph\u1ea7n 10 s\u1ed1 thu\u1ebf c\u1ea3ng. Khi ch\u1ee7 thuy\u1ec1n tr\u1edf v\u1ec1, l\u1ea1i l\u1ea5y ph\u1ea9m v\u1eadt \u1edf N\u1ed9i th\u1ea3ng g\u1eedi cho Ch\u1ea5n v\u00e0 Th\u1eafng v\u00e0 s\u1eafc d\u1ee5 h\u1ecfi th\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 H\u00e0nh l\u00e0m Hi\u1ec7p l\u00fd tr\u1ea5n Phi\u00ean An.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n U\u1ea9n \u1edf c\u01a1 V\u0129nh b\u1ea3o h\u1eadu thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh coi ch\u1edf 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn m\u1edbi \u0111\u00f3ng v\u00e0 v\u1eadt h\u1ea1ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn Kinh. Vua th\u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i thu m\u00e0 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, r\u1ea5t khen, th\u01b0\u1edfng cho U\u1ea9n 2 t\u1ea5m sa v\u00e0 m\u1ed9t th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf cho x\u00e3 Minh H\u01b0\u01a1ng bi\u1ec7t n\u1ea1p \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay l\u1ec7 thu\u1ebf ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u1ed9p kh\u00f4ng nh\u1ea5t tr\u00ed, nh\u1eb9 n\u1eb7ng kh\u00e1c nhau. (\u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam, Ph\u00fa Y\u00ean, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 2 t\u1ea5m v\u1ea3i thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 1 quan 5 ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan, \u1edf Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; \u1edf Ngh\u1ec7 An s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c ph\u1ee5 ; \u1edf S\u01a1n Nam s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f4ng h\u01a1n 70 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 60 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; \u1edf Thanh Hoa kh\u00f4ng r\u00f5 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan l\u00e0 1 quan 5 ti\u1ec1n ; \u1edf V\u0129nh Thanh, H\u00e0 Ti\u00ean, Long Xuy\u00ean, Ki\u00ean Giang, tr\u00e1ng h\u1ea1ng m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan l\u00e0 1 quan 5 ti\u1ec1n, d\u00e2n \u0111inh v\u00e0 l\u00e3o h\u1ea1ng n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda). V\u1ea3 h\u1ecd l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u1ebfn n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a l\u00e2u n\u0103m, \u0111\u00e3 li\u1ec7t v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ed9 th\u00ec thu\u1ebf l\u1ec7 c\u0169ng n\u00ean c\u00f3 ph\u00e9p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Xin t\u1eeb nay \u1edf Nam th\u00ec \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi s\u1ed5 Minh H\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, d\u00e2n \u0111inh v\u00e0 l\u00e3o t\u1eadt th\u00ec n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda, thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 dao d\u1ecbch \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n. C\u00f2n nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng \u1edf Thanh Hoa ch\u01b0a c\u00f3 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec xin tr\u1ea5n th\u1ea7n tra r\u00f5 ghi v\u00e0o s\u1ed5, chi\u1ebfu l\u1ec7 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf\u201d. Vua y l\u1eddi. Duy c\u00f3 6 ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u1ee5ng th\u1edd hai \u0111\u1ec1n Quan c\u00f4ng v\u00e0 Thi\u00ean phi, h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh v\u00ec n\u0103m x\u01b0a c\u00f3 n\u1ed9p \u0111\u1ed3ng, l\u00f2ng t\u1ed1t \u0111\u00e1ng ghi (n\u0103m M\u1eadu th\u00e2n ti\u1ebfn n\u1ed9p h\u01a1n 10.000 c\u00e2n t\u1ea1p \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c binh) th\u00ec cho \u0111\u1ec1u n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00e2n nh\u01b0 l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng [ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa] \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng bi\u1ec7t n\u1ea1p \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh ho\u1eb7c n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00e2n, ho\u1eb7c n\u1ed9p th\u00f3c s\u01b0u, ho\u1eb7c n\u1ed9p thoi s\u1eaft, l\u1ec7 kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau. L\u1ea1i c\u00f3 h\u01a1n 3.000 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. V\u1ea3 \u1edf h\u1ea1t th\u00e0nh ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u1ea7u m\u1ee1, \u0111\u1ea7m n\u00fai l\u1ee3i nhi\u1ec1u, cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi M\u00e2n Qu\u1ea3ng \u0111\u1ebfn \u1edf ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, kh\u1eafp ch\u1ee3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ed3ng, k\u1ebb \u0111i bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ru\u1ed9ng, c\u00f3 nh\u00e0 gi\u00e0u \u0111\u1ebfn c\u1ef1 v\u1ea1n m\u00e0 su\u1ed1t n\u0103m kh\u00f4ng n\u1ed9p m\u1ed9t s\u1ee3i t\u01a1 m\u1ed9t h\u1ea1t th\u00f3c n\u00e0o, so v\u1edbi d\u00e2n ta ngo\u00e0i thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan c\u00f2n vi\u1ec7c binh dao, nh\u1eb9 n\u1eb7ng kh\u00e1c xa. Xin ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng bi\u1ec7t n\u1ea1p v\u00e0 m\u1edbi ph\u1ee5 m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p ti\u1ec1n dung d\u1ecbch l\u00e0 6 quan 5 ti\u1ec1n, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi ph\u1ee5 m\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 s\u1ea3n nghi\u1ec7p th\u00ec \u0111em v\u00e0o h\u1ea1ng c\u00f9ng c\u1ed1 m\u00e0 mi\u1ec5n \u0111\u00e1nh thu\u1ebf &#8220;. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 ghi s\u1ed5 c\u00f3 l\u1ec7 thu\u1ebf nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh l\u00e0 ph\u1ea3i. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi ph\u1ee5 ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ed7 c\u0103n c\u1ee9 m\u00e0 nh\u1ea5t kh\u00e1i \u0111\u00e1nh thu\u1ebf th\u00ec b\u1eaft L\u00fd tr\u01b0\u1edfng s\u1edf t\u1ea1i hay th\u00e0nh tr\u1ea5n ph\u1ee7 huy\u1ec7n t\u1ef1 thu thu\u1ebf sao ? Hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi ph\u1ee5 c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tay kh\u00f4ng, c\u1ed1 nhi\u00ean n\u00ean \u0111em v\u00e0o h\u1ea1ng c\u00f9ng c\u1ed1, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ta h\u00e1 c\u00f3 nh\u1ebd ngh\u00e8o t\u00fang m\u00e3i m\u00e0 mi\u1ec5n thu\u1ebf su\u1ed1t \u0111\u1eddi hay sao ? V\u1eady n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng b\u00e0n cho \u1ed5n tho\u1ea3 t\u00e2u l\u00ean\u201d. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn \u1edf d\u00e2n gian ch\u1ee3 ph\u1ed1 trong h\u1ea1t th\u00e0nh th\u00ec \u0111\u00e3 khi\u1ebfn tr\u1ea5n th\u1ea7n s\u1edf t\u1ea1i c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfn, Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, Tri\u1ec1u Ch\u00e2u, H\u1ea3i Nam m\u00e0 tra x\u00e9t ghi v\u00e0o s\u1ed5 ri\u00eang, \u0111\u1eb7t bang tr\u01b0\u1edfng tr\u00f4ng coi. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 s\u1ea3n nghi\u1ec7p th\u00ec xin \u0111\u00e1nh thu\u1ebf theo l\u1ec7, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng c\u1ed1 th\u00ec th\u01b0\u1eddng n\u0103m x\u00e9t xem ai \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u01b0 c\u01a1 th\u00ec \u0111\u00e1nh thu\u1ebf\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u d\u00e2ng s\u00e1ch vi\u1ec7c h\u00ecnh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 cu\u1ed1i n\u0103m Minh M\u1ec7nh&nbsp; th\u1ee9 6, \u0111\u01b0\u01a1ng x\u00e9t h\u01a1n 490 \u00e1n, hi\u1ec7n c\u00f2n giam 930 ng\u01b0\u1eddi. Vua xem, d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cThanh l\u00fd vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb l\u1edbn c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c th\u01b0\u01a1ng k\u1ebb b\u1ecb h\u00ecnh ch\u01b0a t\u1eebng qu\u00ean nh\u00e3ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u0103n s\u1ee9c H\u1eefu ty, mu\u1ed1n cho \u1edf t\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u1ecdng l\u00e2u, trong ng\u1ee5c kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f9 giam m\u00e3i, cho tho\u1ea3 l\u00f2ng hi\u1ebfu sinh c\u1ee7a tr\u1eabm. Th\u1ebf m\u00e0 nay h\u00ecnh \u00e1n b\u1ec1 b\u1ed9n \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, trong \u0111\u00f3 giam c\u1ea7m ho\u1eb7c lu\u1ef5 \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng t\u1ed9i, tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho c\u00e1c nha m\u00f4n x\u00e9t h\u00ecnh, ph\u00e0m c\u00f3 \u00e1n \u0111\u00ecnh tr\u1ec7 th\u00ec ph\u1ea3i k\u1ebft th\u00fac ngay \u0111i. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong h\u1ea1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 9 huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ea1i, Gi\u00e1p S\u01a1n, \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o, An L\u00e3o, C\u1ea9m Gi\u00e0ng, \u0110\u00f4ng Tri\u1ec1u, Kim Th\u00e0nh, Ti\u00ean Minh, T\u1ee9 K\u1ef3, li\u1ec1n n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a \u0111\u00f3i k\u00e9m, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp qu\u1ea5y r\u1ed1i, nh\u00e2n d\u00e2n ng\u00e0y xi\u00eau t\u00e1n d\u1ea7n, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng cho l\u00e0 ru\u1ed9ng ch\u01b0a b\u1ecf h\u1ebft d\u00e2n ch\u01b0a \u0111i h\u1ebft n\u00ean kh\u00f4ng t\u00e2u. Vua nghe bi\u1ebft, d\u1ee5 th\u00e0nh th\u1ea7n Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y v\u00ed nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m l\u00e2u tr\u01a1 x\u01b0\u01a1ng, ch\u1eb3ng cho u\u1ed1ng thu\u1ed1c m\u00e0 c\u1ee9 y\u00ean l\u1eb7ng \u0111\u1ee9ng xem, th\u00ec c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec tr\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u1ee9a b\u00e9 \u0111\u01b0\u01a1ng b\u00f2 v\u00e0o gi\u1ebfng m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00f2n d\u00f9ng nhi\u1ec1u m\u1ee5c l\u1ec7nh thay tr\u1eabm nu\u00f4i d\u00e2n l\u00e0m g\u00ec ? Khanh l\u00e0 l\u00e3o th\u00e0nh th\u00f4ng th\u1ea1o n\u00ean t\u00ednh k\u1ef9 xem, ho\u1eb7c v\u1ed7 v\u1ec1 th\u0103m h\u1ecfi, ho\u1eb7c tha gi\u1ea3m ho\u00e3n thu\u1ebf, cho \u0111\u1ebfn \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n b\u1ea3o ng\u0103n tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, ph\u00e0m l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n th\u00ec l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u ngay m\u1edbi l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c giao\u201d. H\u1eefu Th\u1eadn b\u00e8n h\u1ecfi k\u1ef9 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, tr\u00edch ra 37 x\u00e3 th\u00f4n b\u1ecb kh\u1ed5 t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng nh\u1eefng thu\u1ebf ph\u1ea3i thu n\u0103m nay v\u00e0 ti\u1ec1n th\u00f3c c\u00f2n thi\u1ebfu v\u1ec1 c\u00e1c n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u tha h\u1ebft ; l\u00ednh tr\u1ed1n th\u00ec ho\u00e3n b\u1eaft m\u1ed9t n\u0103m. Th\u1eadn l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNgo\u00e0i c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n \u1ea5y ra c\u0169ng c\u00f3 l\u00e0ng \u1ea5p c\u00f3 v\u1ebb ti\u00eau \u0111i\u1ec1u, nh\u01b0ng \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng th\u00ec \u0111\u00e3 kh\u1ea9n h\u1ebft, nh\u1eefng d\u00e2n \u1ea5y c\u0169ng \u0111\u1ec1u k\u00eau l\u00e0 c\u00f9ng qu\u1eabn \u0111\u1ec3 mong gi\u1ea3m thu\u1ebf, n\u1ebfu m\u1ed9t m\u1ef1c t\u00e2u xin, th\u00ec ch\u00fang b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc nhau b\u1ecba \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec3 c\u1ea7u \u01a1n, nh\u01b0 th\u1ebf thu\u1ebf kho\u00e1 s\u1ebd ng\u00e0y h\u1ee5t, \u0111inh s\u1ed1 s\u1ebd ng\u00e0y \u00edt, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng kh\u1ecfi nh\u00e2n \u0111\u1ea5y m\u00e0 \u0111eo l\u1ee5y. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n ng\u0103n c\u01b0\u1edbp th\u00ec xin \u0111\u1ee3i x\u00e9t k\u1ef9 \u0111\u1ecba th\u1ebf v\u00e0 b\u00e0n sau t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n b\u1ecba \u0111\u1eb7t m\u00e0 b\u00e1o \u0111\u1ec3 c\u1ea7u may, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 c\u00f3, song c\u00f3 ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ef1c c\u1ea3 \u01b0 ? Ch\u00ednh s\u1ee3 b\u00f3ng m\u1eb7t tr\u1eddi kh\u00f4ng soi \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi ch\u1eadu \u00fap th\u00f4i. Nay nh\u00e2n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i d\u1ed1i m\u00e0 ng\u1edd r\u1eb1ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u1ebf, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n ngh\u1eb9n m\u00e0 b\u1ecf \u0103n \u01b0 ? Tr\u1eabm l\u00e0 cha m\u1eb9 d\u00e2n quy\u1ebft kh\u00f4ng v\u00ec m\u1ed9t v\u00e0i k\u1ebb ki\u00eau b\u1ea1c m\u00e0 nh\u1ea5t kh\u00e1i b\u1ecf ra ngo\u00e0i c\u1ea3. Khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1eabm t\u1ef1 k\u00e9n \u0111\u1ec3 l\u00e0m tai m\u1eaft n\u00ean th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd tr\u1eabm, h\u1ebft l\u00f2ng t\u00ecm h\u1ecfi, ph\u00e0m d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n \u0111au kh\u1ed5 th\u00ec li\u1ec7u ch\u1eefa v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean, c\u1ed1t sao \u1edf d\u01b0\u1edbi l\u00e0ng x\u00f3m c\u0169ng nh\u01b0 ngay \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh, \u1edf xa mu\u00f4n d\u1eb7m c\u0169ng nh\u01b0 \u1edf g\u1ea7n n\u1eeda b\u01b0\u1edbc, ng\u00f5 h\u1ea7u nh\u1eefng k\u1ebb gi\u1ea3o ho\u1ea1t kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1eeba d\u1ed1i, m\u00e0 k\u1ebb \u1ed1m l\u00e2u nh\u1edd \u0111\u1ea5y t\u1ec9nh l\u1ea1i, th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2n b\u1ea3o Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c tr\u1ea5n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh d\u00e2n \u0111\u00f3i tr\u1ed9m nhi\u1ec1u m\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i qu\u00e1 l\u1eafm, tr\u1eabm ngh\u0129 m\u00e0 th\u01b0\u01a1ng. Ph\u00e0m \u1edf d\u1ea3i b\u1edd bi\u1ec3n th\u01b0\u1eddng kh\u1ed5 v\u1ec1 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, c\u00f3 c\u1ee7a c\u1ea3i th\u00ec b\u1ecb l\u1ea5n, c\u00f3 s\u00fac s\u1ea3n th\u00ec b\u1ecb c\u01b0\u1edbp, ng\u00e0y th\u00e1ng hao m\u00f2n d\u1ea7n, th\u00e0nh ra c\u00f9ng t\u00fang, v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi xi\u00eau t\u00e1n. Nay \u00e1n kh\u00e1m ch\u01b0a xong m\u00e0 thu\u1ebf t\u00f4 dung tr\u1eabm tha gi\u1ea3m h\u1ebft l\u00e0 \u00fd mu\u1ed1n cho ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n \u1edf l\u1ea1i kh\u1ecfi ph\u1ea3i ch\u1ecbu l\u00e2y, k\u1ebb xi\u00eau t\u00e1n l\u1ea1i quay tr\u1edf v\u1ec1. Hi\u1ec7n nay vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp l\u00e0 b\u1eaft tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, \u0111\u1ee3i sau khi y\u00ean vi\u1ec7c th\u00ec c\u00e1ch nu\u00f4i d\u00e2n d\u1ea1y d\u00e2n m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 l\u00e0m. Tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ea1o tr\u1ecb d\u00e2n ch\u1eb3ng ngo\u00e0i \u0111i\u1ec1u \u1ea5y\u201d. Th\u1ef1c th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn th\u1ebf th\u1ef1c l\u00e0 ph\u01b0\u1edbc cho sinh linh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho l\u00ednh hai v\u1ec7 Th\u1ea7n uy, Ch\u1ea5n uy v\u1ec1 \u0111\u00f3ng th\u00fa. L\u1ea1i l\u1ea5y Qu\u1ea3n vi\u00ean v\u1ec7 Th\u1ea7n uy \u1edf Kinh \u1ee9ng tr\u1ef1c, sai tr\u00edch l\u1ea5y l\u00ednh v\u1ec7 15 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea \u1edf Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 5 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh cho l\u1ec7 theo v\u00e0 theo ban m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i mua t\u01a1. Ai ph\u1ea1m c\u1ea5m th\u00ec b\u1ecb t\u1ed9i 100 tr\u01b0\u1ee3ng, tang v\u1eadt sung c\u00f4ng. Ng\u01b0\u1eddi b\u00e1n c\u0169ng b\u1ecb t\u1ed9i nh\u01b0 th\u1ebf. Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, t\u1ea5n th\u1ee7 v\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1ed9i th\u1ea5t s\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong kinh k\u1ef3 m\u01b0a. Tam tr\u1ef1c c\u0169ng b\u00e1o tin c\u00f3 m\u01b0a. Vua m\u1eebng l\u1eafm, b\u1ea3o ph\u1ee7 th\u1ea7n Th\u1eeba Thi\u00ean r\u1eb1ng : \u201cN\u1eafng l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a l\u00e0 vi\u1ec7c vui m\u1eebng, d\u00e2n c\u00f3 b\u1ec7nh d\u1ecbch l\u1ea1i l\u00e0 vi\u1ec7c s\u1ee3 h\u00e3i ; m\u1eebng s\u1ee3 c\u00f9ng \u0111\u1ebfn th\u00ec tr\u1eabm bi\u1ebft l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d Ngo\u1ea3nh l\u1ea1i b\u1ea3o Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cD\u1ecbch l\u1ec7 ph\u00e1t, ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng th\u00ec b\u1ea3o r\u1eb1ng do kh\u00ed ho\u00e1 g\u00e2y n\u00ean, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vua c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u0129 nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 t\u1ef1 u\u1ef7 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? K\u1ec3 ra gi\u1eefa tr\u1eddi v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u1ea3m \u1ee9ng, th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng sai. X\u01b0a kia c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 n\u01b0\u1edbc T\u1ec1 ng\u1eadm oan m\u00e0 ba n\u0103m kh\u00f4ng m\u01b0a (() Th\u1eddi Tuy\u00ean \u0111\u1ebf nh\u00e0 H\u00e1n, \u1edf qu\u1eadn \u0110\u00f4ng H\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 h\u1ecd \u0110\u1eadu, r\u1ea5t hi\u1ebfu, nu\u00f4i m\u1eb9 ch\u1ed3ng c\u1ea9n th\u1eadn, ch\u1ed3ng ch\u1ebft kh\u00f4ng l\u1ea5y ch\u1ed3ng kh\u00e1c, m\u1eb9 ch\u1ed3ng b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTa s\u1ed1ng m\u00e3i ch\u1ec9 lu\u1ef5 \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i tr\u1ebb c\u1ee7a con\u201d, r\u1ed3i t\u1ef1 th\u1eaft c\u1ed5 ch\u1ebft. B\u1ecb con g\u00e1i b\u00e0 \u1ea5y vu c\u00e1o l\u00e0 gi\u1ebft m\u1eb9, \u0110\u1eadu Th\u1ecb b\u1ecb qu\u1eadn th\u00fa x\u1eed t\u1ed9i ch\u1ebft oan. Tr\u1eddi ra tai ba n\u0103m kh\u00f4ng m\u01b0a. Vu c\u00f4ng l\u00e0 ng\u1ee5c l\u1ea1i b\u1ea3o cho qu\u1eadn th\u00fa bi\u1ebft. Qu\u1eadn th\u00fa sai t\u1ebf \u0110\u1eadu Th\u1ecb v\u00e0 n\u00eau m\u1ed9 l\u00ean, tr\u1eddi m\u01b0a ngay. (Xem C\u1ed1 s\u1ef1 t\u1ea7m nguy\u00ean, m\u1ee5c \u201cThi\u00ean v\u0103n\u201d).), ch\u1ec9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 nh\u1ecf m\u1ecdn, m\u00e0 c\u00f2n c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn tr\u1eddi \u0111\u1ea5t. Nay l\u1ec7 kh\u00ed l\u01b0u h\u00e0nh h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec vi\u1ec7c h\u00ecnh c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u1ebf ch\u0103ng ? D\u00e2n kia c\u00f3 t\u1ed9i g\u00ec, tr\u1eabm kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u1eefng l\u1eddi tr\u1eabm n\u00f3i th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u01b0 s\u1ee9c. Ph\u00e0m n\u00f3i c\u00e2u g\u00ec, l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec s\u1eed t\u1ea5t ch\u00e9p, n\u1ebfu s\u1eed th\u1ea7n ki\u00eang m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u00e9p, c\u00f2n d\u00e3 s\u1eed th\u00ec sao ? X\u01b0a kia \u0111\u1eddi \u0110\u1ebf Nghi\u00eau v\u00e0 Th\u00e0nh Thang c\u0169ng c\u00f3 n\u1ea1n l\u1ee5t h\u1ea1n m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1eb3ng \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho vua, l\u00e0 b\u1edfi Nghi\u00eau Thang \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u00e1nh nh\u00e2n, ch\u1eb3ng may c\u00f3 tai bi\u1ebfn \u1ea5y, cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta cho l\u00e0 kh\u00ed s\u1ed1 phi th\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Nghi\u00eau Thang th\u00ec kh\u00f3 m\u00e0 kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ta ch\u00ea l\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1 thi\u1ebfu s\u00f3t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chia \u0111\u1eb7t 19 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i b\u00e1c b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng \u1edf b\u1ed1n \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng, T\u00e2y, Nam, B\u1eafc c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e0nh (s\u00fang \u0111\u1ed3ng ho\u1ea3 xa 16 c\u1ed7, s\u00fang \u0111\u1ed3ng th\u1ee7y xa 3 c\u1ed7, m\u1ed7i c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ec1u c\u00f3 6 bao \u0111\u1ea1n k\u1ebft v\u00e0 100 c\u00e2n h\u00f2n ch\u00ec).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c T\u1ea3 h\u1eefu Th\u1ecb lang \u1edf s\u00e1u b\u1ed9, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Bi\u1ec7n l\u00fd L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9, th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9, Bi\u1ec7n l\u00fd H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9, Bi\u1ec7n l\u00fd Binh b\u1ed9, Bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9. Sai ch\u1ebf s\u00e1u c\u00e1i \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ea3 h\u1eefu Th\u1ecb lang s\u00e1u b\u1ed9 b\u1eb1ng ng\u00e0 c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng b\u1ea3o L\u1ea1i b\u1ed9 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh r\u1eb1ng : \u201cQuan ch\u1ebf \u0111\u1eddi x\u01b0a v\u00e0 \u0111\u1eddi sau kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, nh\u01b0 ch\u1ee9c Tham tri \u1edf \u0111\u1eddi T\u1ed1ng l\u00e0 \u00e1 t\u01b0\u1edbng m\u00e0 nay ch\u1ec9 coi vi\u1ec7c b\u1ed9 th\u00f4i. C\u00e1c khanh n\u00ean xem ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ph\u00e9p c\u0169, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ch\u1ee9c ch\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ebf \u0111\u1ed9 hay c\u1ee7a \u0111\u1eddi th\u1ecbnh\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t ta quan ch\u1ebf c\u00e1c \u0111\u1eddi duy c\u00f3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1eddi&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u00ea Th\u00e1nh t\u00f4ng, so v\u1edbi B\u1eafc tri\u1ec1u c\u00f2n k\u1ef9 c\u00e0ng h\u01a1n, th\u1ebf m\u00e0 con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u1eef theo \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1ea5t h\u1ebft, \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y nhi\u1ec1u, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Th\u00f4ng v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, th\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u l\u00e0m Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai b\u1ea1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 U\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc v\u00ec c\u00f3 tang v\u1ec1 ngh\u1ec9, \u0111\u1ebfn nay h\u1ebft h\u1ea1n ngh\u1ec9, sai l\u1ea1i \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf cung ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u0129nh \u00e1n tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu v\u1ec1 Kinh. \u0110\u1ebfn n\u01a1i, v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua h\u1ecfi : \u201cTr\u1ea5n h\u1ea1t c\u00f3 y\u00ean kh\u00f4ng ?\u201d Th\u01b0a r\u1eb1ng : &#8220;y\u00ean&#8221;. L\u1ea1i h\u1ecfi : \u201cNg\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, xem nh\u00e2n v\u1eadt, phong t\u1ee5c so v\u1edbi Thanh Hoa th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d Th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n t\u01b0\u1edfng d\u00e2n Nam \u0110\u1ecbnh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u1ed1i tr\u00e1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ea7n h\u1eadu ch\u1ea5t ph\u00e1c nh\u01b0 d\u00e2n Thanh Hoa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch l\u0129nh \u00e1n tr\u1ea5n Thanh Hoa. D\u1ecbch v\u00e0o b\u1ec7 t\u1eeb, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cThanh Hoa l\u00e0 n\u01a1i \u1ea5p thang m\u1ed9c, d\u00e2n d\u1ec5 d\u1ea1y, nay ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y ch\u1ec9 c\u1ea7n n\u00eau r\u00f5 \u0111\u1ee9c ho\u00e1 \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho l\u1ea1i d\u1ecbch nhi\u1ec5u d\u00e2n m\u00e0 th\u00f4i\u201d. B\u00e8n cho 300 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ph\u00e1i 150 kinh binh \u0111\u01b0a \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh, ki\u00eam vi\u1ec7c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Tr\u00e0 v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ti\u1ebfn thay.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. Vua tri\u1ec7u v\u00e0o ra m\u1eaft \u1edf \u0110\u00f4ng C\u00e1c, l\u1ea5y \u0111\u1ea1o ch\u0103n d\u00e2n m\u00e0 d\u1ee5 b\u1ea3o v\u00e0 cho 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c, sai 100 bi\u1ec1n binh v\u1ec7 H\u1ed5 oai ti\u1ec1n l\u1ec7 theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 ti\u1ec1n l\u00e0 Mai V\u0103n Ch\u00e2u l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 quy\u1ec1n th\u1ef1 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Ho\u00e0ng Ti\u1ebfn Tr\u1ecdng ch\u1ebft. Truy t\u1eb7ng Tr\u1ea5n th\u1ee7 Cao B\u1eb1ng, th\u01b0\u1edfng cho 200 quan ti\u1ec1n. L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u00ecnh quy\u1ec1n th\u1ef1 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eadu qu\u00e2n, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn Thu\u1ef5 l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n ki\u00eam l\u00fd \u0110\u00ea ch\u00ednh B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 trung qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u00e0m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 trung, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ch\u1ea5n uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Thuy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o tam, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng ti\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng ti\u1ec1n, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i nh\u00e0 H\u01b0\u01a1ng C\u1ea9m.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p m\u1ed9 l\u1ea5y 50 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ki\u00ean ph\u00fa thu\u1ed9c t\u00e0o, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng nh\u01b0 l\u1ec7 binh Ki\u00ean thu\u1ed9c hai t\u00e0o Binh, H\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ee9c Qu\u1ea3n ph\u1ee7 c\u00e1c ph\u1ee7 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea5y h\u00e0m Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 ki\u00eam l\u0129nh. Vua cho r\u1eb1ng Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ea7m qu\u00e2n, s\u1eafc r\u1eb1ng ph\u00e0m Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n v\u1ec7, Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i l\u0129nh ch\u1ee9c Qu\u1ea3n ph\u1ee7 th\u00ec ch\u1ee9c Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 khuy\u1ebft \u0111\u00f3 ph\u1ea3i t\u00e2u xin m\u00e0 b\u1ed5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00eam qu\u1ea3n, duy c\u00f3 ba ph\u1ee7 T\u0129nh Gia, Di\u1ec5n Ch\u00e2u, H\u00e0 Hoa nguy\u00ean l\u1ea5y h\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd l\u0129nh \u00e1n th\u00e0nh ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c ph\u1ee7 th\u00ec v\u1eabn \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p cho Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m hai th\u01b0\u1edbc phong v\u0169 v\u00e0 h\u00e0n th\u1eed. (Th\u01b0\u1edbc phong v\u0169 chuy\u00ean xem m\u01b0a gi\u00f3 thu\u1eadn ngh\u1ecbch, l\u1edbn nh\u1ecf, x\u00e9t nghi\u1ec7m ghi ch\u00e9p h\u1eb1ng ng\u00e0y, thu\u1ef7 ng\u00e2n n\u1ea5u v\u1edbi thu\u1ed1c \u0111\u1ef1ng \u1edf trong \u1ed1ng pha l\u00ea \u1edf \u0111\u1ed9 n\u00e0o, ph\u00e2n n\u00e0o, v\u00ed nh\u01b0 \u1edf 28 \u0111\u1ed9 4 ph\u00e2n, b\u1ed7ng l\u00ean cao 1 ph\u00e2n, v\u1ec1 m\u00f9a xu\u00e2n, m\u00f9a h\u1ea1 th\u00ec c\u00f3 gi\u00f3 \u0110\u00f4ng nam, v\u1ec1 m\u00f9a thu, m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00ec c\u00f3 gi\u00f3 \u0110\u00f4ng, hay \u0110\u00f4ng b\u1eafc, \u0111\u1ec1u l\u00e0 gi\u00f3 nh\u1ecf ho\u1eb7c m\u01b0a nh\u1ecf, kh\u00ed h\u1eadu \u00f4n ho\u00e0, th\u1ebf l\u00e0 thu\u1eadn. Nh\u01b0 l\u00ean 2 ph\u00e2n, th\u00ec gi\u00f3 m\u01b0a h\u01a1i to, ho\u1eb7c n\u1eafng to n\u00f3ng d\u1eef. B\u1ed7ng th\u1ee5t xu\u1ed1ng 1 ph\u00e2n, v\u1ec1 Xu\u00e2n, H\u1ea1 th\u00ec c\u00f3 gi\u00f3 T\u00e2y b\u1eafc hay gi\u00f3 B\u1eafc, v\u1ec1 Thu, \u0110\u00f4ng th\u00ec c\u00f3 gi\u00f3 T\u00e2y nam hay gi\u00f3 T\u00e2y, ho\u1eb7c m\u01b0a to gi\u00f3 l\u1edbn, kh\u00ed h\u1eadu r\u00e9t l\u1ea1nh, ho\u1eb7c oi b\u1ee9c kh\u00f3 ch\u1ecbu, th\u1ebf l\u00e0 ngh\u1ecbch. Nh\u01b0 s\u1ee5t xu\u1ed1ng 2, 3 ph\u00e2n th\u00ec c\u00f3 b\u00e3o. N\u1ebfu b\u1ed7ng s\u1ee5t xu\u1ed1ng l\u1ea1i l\u00ean ngay th\u00ec kh\u00ed nh\u1eb9 d\u1ec5 tan, ph\u1ecfng c\u00f3 gi\u00f3 m\u01b0a c\u0169ng kh\u00f4ng to l\u1eafm. B\u1ed7ng l\u00ean r\u1ed3i l\u1ea1i xu\u1ed1ng ngay l\u00e0 kh\u00ed b\u1ea5t ch\u00ednh x\u00f4ng t\u1edbi, t\u1ea5t ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y ho\u1eb7c 2, 3 ng\u00e0y sau c\u00f3 gi\u00f3 m\u01b0a, n\u1ebfu kh\u00f4ng gi\u00f3 m\u01b0a th\u00ec kh\u00ed h\u1eadu kh\u00f4ng ho\u00e0, nh\u01b0ng ch\u1ec9 qua loa th\u00f4i. N\u1ebfu b\u1ed7ng s\u1ee5t xu\u1ed1ng 1, 2 ph\u00e2n m\u00e0 tr\u1eddi \u0111\u00e3 m\u01b0a gi\u00f3 to, th\u1ea5y thu\u1ef7 ng\u00e2n d\u1ea7n d\u1ea7n l\u00ean, th\u00ec gi\u00f3 m\u01b0a trong m\u1ed9t ng\u00e0y hay v\u00e0i gi\u1edd th\u00f4i, nh\u01b0 l\u00ean ch\u00f3ng th\u00ec m\u01b0a gi\u00f3 ch\u00f3ng t\u1ea1nh. Th\u01b0\u1edbc h\u00e0n th\u1eed th\u00ec l\u1ea5y m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc \u1edf trong \u1ed1ng (pha l\u00ea) l\u00ean xu\u1ed1ng cao th\u1ea5p m\u1ea5y \u0111\u1ed9 m\u00e0 x\u00e9t nghi\u1ec7m. Tr\u00ean th\u01b0\u1edbc c\u00f3 n\u00e9t g\u1ea1ch ngang l\u00e0 ch\u1ed7 b\u1eaft \u0111\u1ea7u xem n\u00f3ng l\u1ea1nh, nh\u01b0 \u1edf Kinh s\u01b0, theo th\u01b0\u1eddng m\u00e0 n\u00f3i, ng\u00e0y H\u1ea1 ch\u00ed th\u00ec n\u01b0\u1edbc \u1edf trong \u1ed1ng t\u1eeb ch\u1ed7 g\u1ea1ch ngang t\u00ednh ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean kho\u1ea3ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 27, 28 \u0111\u1ed9 ; \u0111\u1ebfn ba ti\u1ebft ph\u1ee5c l\u00e0 l\u00fac r\u1ea5t n\u00f3ng c\u0169ng ch\u1ec9 d\u01b0\u1edbi 29 \u0111\u1ed9 th\u00f4i ; ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed th\u00ec tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 15 \u0111\u1ed9, 16 \u0111\u1ed9 ; tr\u01b0\u1edbc sau ti\u1ebft \u0110\u1ea1i h\u00e0n v\u00e0i ng\u00e0y, ho\u1eb7c cu\u1ed1i \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u Xu\u00e2n, n\u1ebfu g\u1eb7p gi\u00f3 b\u1ea5c, m\u01b0a d\u1ea7m m\u1ea5y ng\u00e0y li\u1ec1n, c\u0169ng ch\u1ec9 14 \u0111\u1ed9 th\u00f4i. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u1ef1c n\u00f3ng \u0111\u1ebfn tr\u00ean 35 \u0111\u1ed9 v\u00e0 c\u1ef1c r\u00e9t \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi 10 \u0111\u1ed9. Ph\u00e0m c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng x\u00edch \u0111\u1ea1o c\u00f9ng \u1edf ph\u00eda Nam, c\u00f3 ch\u1ed7 m\u00f9a h\u1ea1 n\u00f3ng h\u01a1n 40 \u0111\u1ed9 ; n\u1ebfu \u0111\u1ebfn 50 \u0111\u1ed9 tr\u1edf l\u00ean th\u00ec n\u00f3ng d\u1eef l\u00e0 th\u01b0\u1eddng. C\u00e1c n\u01b0\u1edbc t\u1eeb v\u00e0i ch\u1ee5c \u0111\u1ed9 tr\u1edf l\u00ean \u1edf ph\u00eda B\u1eafc x\u00edch \u0111\u1ea1o th\u00ec m\u00f9a \u0111\u00f4ng r\u00e9t xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn g\u1ea1ch ngang th\u00ec n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3ng th\u00e0nh b\u0103ng ch\u1eafc xe s\u1eaft c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i qua \u0111\u01b0\u1ee3c ; n\u1ebfu xu\u1ed1ng h\u01a1n 10 \u0111\u1ed9 th\u00ec r\u00e1ch da r\u1ee5ng ng\u00f3n tay). Vua t\u1eebng b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u01b0\u1edbc h\u00e0n th\u1eed v\u1ed1n c\u00f3 \u0111\u1ed9 th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0 kh\u00ed tr\u1eddi t\u1ea1nh s\u00e1ng th\u00ec kh\u00ed d\u00e2ng l\u00ean, \u00e2m u th\u00ec kh\u00ed s\u1ee5t xu\u1ed1ng, bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc kh\u00ed h\u1eadu c\u00e1i \u1ea5y r\u1ea5t nghi\u1ec7m. N\u1ebfu \u1ea5m \u00e1p m\u00e0 kh\u00ed xu\u1ed1ng, \u00e2m u m\u00e0 kh\u00ed l\u00ean th\u00ec l\u00e0 kh\u00ed b\u1ea5t ch\u00ednh, nh\u00e2n d\u00e2n d\u1ec5 sinh b\u1ec7nh t\u1eadt. L\u1ea5y th\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111o l\u01b0\u1eddng kh\u00ed h\u1eadu th\u1ef1c l\u00e0 ph\u00e9p di\u1ec7u. Bi\u1ebft xem x\u00e9t k\u1ef9 th\u00ec suy t\u00ednh kh\u00f4ng sai\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai c\u1ea5p cho Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh hai th\u01b0\u1edbc phong v\u0169 v\u00e0 h\u00e0n th\u1eed v\u00e0 cho Tuy\u00ean Quang, L\u1ea1ng S\u01a1n \u1edf c\u1ef1c b\u1eafc v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean \u1edf c\u1ef1c nam, ba tr\u1ea5n \u1ea5y m\u1ed7i tr\u1ea5n m\u1ed9t c\u00e1i th\u01b0\u1edbc h\u00e0n th\u1eed \u0111\u1ec3 x\u00e9t nghi\u1ec7m \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m th\u00ec bi\u00ean g\u1ed9p \u0111\u01b0a v\u1ec1 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m trong vi\u1ec7c tr\u1eabm thi\u1ebft tha ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n m\u00e0 x\u00e9t nghi\u1ec7m m\u01b0a n\u1eafng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ty H\u00e0nh nh\u00e2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh cho l\u1ec7 theo ng\u1ea1ch Kinh, sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c ki\u00eam qu\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ednh v\u1ec7 C\u1ea9m y c\u00f3 k\u1ebb \u0103n tr\u1ed9m b\u1ecb l\u00ednh tu\u1ea7n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : C\u1ea9m y l\u00e0 qu\u00e2n T\u00fac v\u1ec7, tr\u1eabm \u0111\u00e3i r\u1ea5t h\u1eadu, m\u00e0 c\u00f2n d\u00e1m tr\u1ed9m c\u1eafp nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1eb3ng nh\u1eefng l\u00e0 ph\u1ee5 \u01a1n nu\u00f4i n\u1ea5ng m\u00e0 c\u00f2n kh\u00f4ng coi ph\u00e1p lu\u1eadt v\u00e0o \u0111\u00e2u, n\u00ean theo qu\u00e2n lu\u1eadt m\u00e0 x\u1eed\u201d. B\u00e8n sai ch\u00e9m \u1edf ch\u1ee3 \u0110\u00f4ng. Qu\u1ea3n quan l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 An Bi\u00ean \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean, ph\u1ee7 Tr\u00f9ng Kh\u00e1nh \u1edf Cao B\u1eb1ng. Ph\u1ee7 An Bi\u00ean l\u1ea5y ba huy\u1ec7n H\u00e0 Ti\u00ean, Long Xuy\u00ean, Ki\u00ean Giang l\u1ec7 v\u00e0o, ph\u1ee7 Tr\u00f9ng Kh\u00e1nh l\u1ea5y b\u1ed1n ch\u00e2u Th\u01b0\u1ee3ng Lang, H\u1ea1 Lang, Th\u1ea1ch L\u00e2m, Qu\u1ea3ng Uy\u00ean l\u1ec7 v\u00e0o. Vua cho r\u1eb1ng hai ph\u1ee7 \u1ea5y c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f2n \u00edt, d\u1ee5 sai tr\u1ea5n th\u1ea7n ki\u00eam l\u00fd, \u0111\u1ee3i nh\u00e2n kh\u1ea9u ng\u00e0y nhi\u1ec1u, \u0111\u1ea5t \u0111ai ng\u00e0y m\u1edf \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t Tri ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00e1c man \u1edf ngu\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n, dinh Qu\u1ea3ng Nam h\u1ecdp nhau v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi l\u1ebbn xu\u1ed1ng c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ed1t nh\u00e0 d\u00e2n r\u1ed3i \u0111i. Th\u1ee7 ng\u1ef1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00fa ho\u1ea3ng h\u1ed1t b\u00e1o l\u00e0 qu\u00e2n Man h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi. Dinh th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Nghi v\u00e0 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c li\u1ec1n sai bi\u1ec1n binh \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua sai Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ebfn d\u00f2, bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng. Ph\u00fa ph\u1ea3i t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man, \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 ; b\u1ecdn Nghi \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. Sai r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u1ea1ch thu\u1ebf g\u1ed7 lim n\u0103m nay xin y l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh m\u00e0 tr\u01b0ng thu, s\u1ed1 c\u00f2n thi\u1ebfu t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc truy thu th\u00ec ph\u1ea3i d\u00e0i 15 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean m\u1edbi cho n\u1ed9p. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi xin c\u1ee7a b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 bi\u1ebft tr\u1ecdng thu\u1ebf kho\u00e1 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, song \u0111\u1ea7u tre kh\u00fac g\u1ed7 c\u0169ng c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi g\u1ed7 \u1ea5y c\u1ea7n d\u00f9ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, sao c\u1ee9 ph\u1ea3i l\u1ea5y theo h\u1ea1n \u1ea5y ? Nay m\u1ed9c h\u1ed9 \u0111em n\u1ed9p kh\u00f4ng c\u1ee9 s\u1ed1 ch\u00ednh cung, hay s\u1ed1 thi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e0m g\u1ed7 ngang 6 t\u1ea5c, d\u00e0i 10 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u cho chi\u1ebft tr\u1eeb, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n\u201d. Nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1ef1 l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, d\u00f9ng g\u1ed7 r\u1ea5t l\u00e0 d\u00e8 d\u1eb7t, nh\u00e0 ngang, nh\u00e0 b\u1ebfp c\u00f3 khi l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7 n\u1ed1i, tuy l\u1ee3i kh\u00f4ng bao l\u1eafm, nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u00e0 d\u00f9ng m\u00e3i m\u00e3i v\u1ec1 sau c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf qua. T\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e2y g\u1ed7 \u0111\u00e3 d\u00f9ng l\u00e0m m\u00e0 r\u1ee1 \u0111i th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1ecdn g\u1ed7 n\u00e0o c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec tr\u1eef l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho L\u1ec7 Chung t\u1eadp phong t\u01b0\u1edbc \u1ee9ng Ho\u00e0 h\u1ea7u, ban cho s\u00e1ch v\u00e0 \u1ea5n, ki\u00eam gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd Anh du\u1ec7 Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed. L\u1ec7 Chung l\u00e0 con trai M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng, ch\u00e1u Anh du\u1ec7 Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, tu\u1ed5i m\u1edbi l\u00ean 6, l\u1ec7 ch\u01b0a \u0111\u00e1ng phong. Nh\u01b0ng vua ngh\u0129 M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 ph\u1ea3i t\u1ed9i, Th\u00e1i B\u00ecnh c\u00f4ng l\u00e0 M\u1ef9 Thu\u1ef3 l\u1ea1i m\u1ea5t, vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang Anh du\u1ec7 Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed ch\u01b0a c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee7, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch phong cho, m\u00e0 cho mi\u1ec5n vi\u1ec7c ch\u1ea7u h\u1ea7u, cho l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m 600 quan ti\u1ec1n, 500 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o v\u00e0 c\u1ea5p cho m\u1ed9t \u0111\u1ed9i D\u1ef1c tr\u00e1ng theo l\u1ec7 \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn. L\u1ea1i sai b\u1ed9 L\u1ea1i ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc h\u1ea1nh cho h\u00e0m Th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 sung l\u00e0m Gi\u00e1o t\u1eadp, ki\u00eam H\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n tri\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n bu\u00f4n Anh C\u00e1t L\u1ee3i b\u1ecb n\u1ea1n \u0111\u1eadu \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn. Vua sai tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00ednh \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc \u1ea5y v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 qu\u1ef7 quy\u1ec7t, gian tr\u00e1 tr\u0103m khoanh, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng hay sinh chuy\u1ec7n, n\u00ean kh\u00e9o x\u1eed tr\u00ed, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho \u0111i l\u1ea1i t\u1ef1 do\u201d. B\u1ecdn ch\u00fang 7 ng\u01b0\u1eddi, sau t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh. Vua nghe tin ph\u1ea1t b\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u1ea7n, sai \u0111\u01b0a h\u1ebft c\u1ea3 v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 \u1edf \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ee3i khi thu\u1eadn ti\u1ec7n th\u00ec th\u1ea3 v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai d\u1eabn con voi ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn s\u00e2n \u0111i\u1ec7n cho \u0103n. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cGi\u1ed1ng v\u1eadt n\u00e0y r\u1ea5t l\u00e0nh. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a ch\u1ec9 n\u00f3i s\u1ee9c ch\u00f3, ng\u1ef1a, ch\u01b0a t\u1eebng n\u00f3i \u0111\u1ebfn voi, \u00fd gi\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, ch\u01b0a nu\u00f4i voi n\u00ean kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ednh n\u00f3 thu\u1ea7n\u201d. L\u1ea1i ngo\u1ea3nh l\u1ea1i b\u1ea3o Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i c\u00f3 bi\u1ebft vi\u1ec7c c\u0169 \u0111\u1eddi Khai Nguy\u00ean nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ? Vua Minh Ho\u00e0ng c\u00f3 con voi m\u1eaft bi\u1ebfc, t\u1eebng sai ng\u1eadm ch\u00e9n r\u01b0\u1ee3u d\u00e2ng th\u1ecd, c\u00f3 y\u1ebfn ti\u1ec7c th\u00ec d\u00f9ng n\u00f3. \u0110\u1ebfn khi L\u1ed9c S\u01a1n v\u00e0o Tr\u01b0\u1eddng An, c\u0169ng sai con voi \u1ea5y ng\u1eadm ch\u00e9n. N\u00f3 gi\u1eadn gi\u01b0\u01a1ng m\u1eaft nh\u00ecn kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m. N\u00f3 tuy l\u00e0 v\u1eadt ngu xu\u1ea9n c\u00f2n bi\u1ebft r\u1eb1ng ch\u0103n nu\u00f4i m\u1ed9t ng\u00e0y, c\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng ngh\u00ecn th\u1ee7a. T\u00ednh r\u1ea5t t\u1ed1t nh\u01b0 th\u1ebf, h\u01a1n ch\u00f3 ng\u1ef1a nhi\u1ec1u. Ti\u00ean tri\u1ec1u ta c\u00f3 m\u1ed9t con voi \u0111\u1ef1c t\u00ean l\u00e0 T\u1ebf. Khi qu\u00e2n Tr\u1ecbnh v\u00e0o l\u1ea5n, sai t\u01b0\u1edbng c\u01b0\u1ee1i n\u00f3 \u0111i c\u1ef1 chi\u1ebfn. Quan qu\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, voi l\u1ed9i qua s\u00f4ng Gianh v\u1ec1 \u0111\u1ebfn b\u1edd nam, l\u1ea5y v\u00f2i th\u0103m bi\u1ebft l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0\u1edbng m\u1ee5c, l\u1ea1i qua s\u00f4ng x\u00f4ng v\u00e0o tr\u1eadn, t\u00ecm th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng m\u1ee5c \u0111em v\u1ec1. Voi r\u1ed1ng l\u00ean m\u1ed9t ti\u1ebfng r\u1ed3i ng\u00e3 l\u0103n xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t. \u0110\u1ebfn nay c\u00f2n th\u1edd. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng r\u00f5 r\u00e0ng v\u1ec1 t\u00ednh t\u1ed1t c\u1ee7a gi\u1ed1ng voi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y b\u1ed1n b\u1ea3o Th\u1ea1ch L\u0129nh, K\u1ef3 L\u1ed9, V\u00e2n Tr\u00fac, Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, l\u00e0m n\u01a1i ph\u00e1t ph\u1ed1i ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ed7 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, b\u00e8n sai tr\u1ea5n th\u1ea7n b\u00e0n c\u00e1ch x\u1ebfp \u0111\u1eb7t. Tr\u1ea5n th\u1ea7n xin l\u1ea5y b\u1ed1n b\u1ea3o \u1ea5y l\u00e0m ph\u1ed1i s\u1edf, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho c\u00e0y b\u1eeba \u0111\u1ec3 khai kh\u1ea9n, r\u1ed3i ph\u00e1i l\u00ednh tr\u1ea5n c\u00f9ng d\u00e2n th\u1ee7 b\u1ea3o coi gi\u1eef. (L\u00ednh tr\u1ea5n m\u1ed7i b\u1ea3o 5 ng\u01b0\u1eddi, d\u00e2n th\u1ee7 b\u1ea3o m\u1ed7i b\u1ea3o 20 ng\u01b0\u1eddi). L\u1ea1i xin ch\u1ecdn b\u1ea3o tr\u01b0\u1edfng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c th\u00ec cho ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ed1ng thu\u1ed9c. Vua y l\u1eddi t\u00e2u. Cho b\u1ea3o tr\u01b0\u1edfng l\u00e0m B\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m B\u00e1 h\u1ed9, m\u1ed7i b\u1ea3o 2 ng\u01b0\u1eddi, cho theo ph\u1ea9m m\u00e0 c\u1ea5p b\u1ed5ng ; d\u00e2n th\u00ec chia ban m\u00e0 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u1ea5y b\u1ea3o B\u00ecnh Nguy\u00ean l\u00e0m ph\u1ed1i s\u1edf, li\u1ec7u l\u1ea5y l\u00ednh tr\u1ea5n coi gi\u1eef nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u00e1t ph\u1ed1i ; \u0111\u1ed3 l\u00e0m ru\u1ed9ng c\u0169ng do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c \u1ed1m xin ngh\u1ec9 m\u1ed9t tu\u1ea7n, m\u1edbi h\u01a1i \u0111\u1ee1 \u0111\u00e3 g\u01b0\u1ee3ng v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua y\u00ean \u1ee7i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00ednh th\u1ec3 c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u1ea5t nh\u1edd b\u1ea7y t\u00f4i c\u00f9ng l\u00f2ng cung k\u00ednh th\u00ec m\u1edbi n\u00ean vi\u1ec7c. Nay b\u1ea7y t\u00f4i c\u00f4ng lao c\u0169 c\u00f2n l\u1ea1i c\u00f3 \u00edt, tr\u1eabm t\u1eebng l\u1ea5y l\u00e0m lo. Nay th\u1ea5y khanh b\u1ec7nh kh\u1ecfi r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m m\u1eebng. Nh\u01b0ng sau khi \u1ed1m n\u1eb7ng c\u00e0ng n\u00ean b\u1ed3i b\u1ed5 gi\u1eef g\u00ecn cho kh\u00e9o, h\u00e3y cho l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9, kh\u00f4ng c\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u l\u00e0m g\u00ec cho m\u1ec7t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ra coi ch\u1ea7u, tri\u1ec7u ph\u1ee7 th\u1ea7n Th\u1eeba Thi\u00ean h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00f4ng d\u00e2n. Th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u00f4ng \u0111\u1ec1u n\u00f3i n\u1eafng l\u00e2u r\u1ed3i m\u01b0a, nay l\u1ea1i t\u1ea1nh r\u00e1o, th\u1ebf l\u00e0 c\u00f3 hy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm t\u1eebng xem n\u00f4ng th\u01b0, th\u1ea5y n\u00f3i m\u1ed9t ng\u00e0y m\u01b0a v\u00e0i ng\u00e0y t\u1ea1nh th\u00ec kh\u00ed \u0111\u1ea5t \u1ea5m \u00e1p, l\u00faa ru\u1ed9ng t\u1ed1t xanh. V\u1eady nh\u00e0 n\u00f4ng mong \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a ch\u1eafc c\u0169ng c\u00f3 l\u00fd\u201d. L\u1ea1i c\u00f9ng b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n lu\u1eadn ngh\u0129a s\u00e1ch. B\u1ea3o qu\u1ea3n V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n r\u1eb1ng : \u201cS\u00e1ch Lu\u1eadn ng\u1eef c\u00f3 c\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTa kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i ch\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea5y xe l\u00e0m qu\u00e1ch\u201d. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec nh\u00e0 Kh\u1ed5ng T\u1eed kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1eadt g\u00ec kh\u00e1c n\u00ean ph\u1ea3i xin xe \u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u00e0m qu\u00e1ch \u00e0 ?\u201d. Quy\u1ec1n l\u1ea5y ngh\u0129a ch\u00fa th\u00edch l\u00e0 mua xe \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p. Vua n\u00f3i : \u201cC\u1ed5 ch\u00fa v\u1eabn nh\u01b0 th\u1ebf, tr\u1eabm t\u01b0\u1edfng th\u1ec9nh xa l\u00e0 xin g\u1ed7 \u1edf xe \u0111\u1ec3 l\u00e0m qu\u00e1ch, nh\u01b0ng l\u1eddi c\u1ed5 ch\u00fa kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd \u1ea5y cho n\u00ean ng\u1edd\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cX\u01b0a nay \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng tr\u1eddi tr\u00f2n \u0111\u1ea5t vu\u00f4ng. Ph\u00e0m \u0111\u1ea5t vu\u00f4ng th\u00ec h\u1eb3n kh\u00f4ng theo tr\u1eddi m\u00e0 chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, cho n\u00ean s\u00e1ch H\u1ed7n thi\u00ean nghi n\u00f3i r\u1eb1ng tr\u1eddi h\u00ecnh nh\u01b0 qu\u1ea3 tr\u1ee9ng, tr\u1eddi bao ngo\u00e0i \u0111\u1ea5t, th\u00ec \u0111\u1ee7 bi\u1ebft \u0111\u1ea5t tr\u00f2n. Nh\u01b0ng l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1eddi x\u01b0a \u0111\u00e3 th\u00e0nh, kh\u00f4ng n\u00ean b\u00e0y ra thuy\u1ebft l\u1ea1 n\u1eefa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c \u0110\u00e0o Quang L\u00fd l\u00e0m Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y. Tr\u01b0\u1edbc kia L\u00fd l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phi\u00ean An x\u00e9n b\u1edbt ti\u1ec1n c\u00f4ng, H\u1eefu ty x\u1eed t\u1ed9i ch\u1ebft. Vua ngh\u0129 L\u00fd c\u00f3 c\u00f4ng V\u1ecdng C\u00e1c kh\u00f4ng n\u1ee1 gi\u1ebft, b\u00e8n ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u1ed5 sai. L\u00fd theo th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c ba n\u0103m kh\u00f4ng ng\u1ea1i kh\u00f3 nh\u1ecdc. Th\u00e0nh th\u1ea7n v\u00ec L\u00fd t\u00e2u l\u00ean. H\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u01b0a v\u1ec1 b\u1ed9 d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Kh\u1edfi ph\u1ee5c cho ch\u1ee9c \u1ea5y. Sau v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu cho h\u01b0u tr\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng cho qu\u00e2n l\u00ednh \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i (Ph\u00e0m kinh binh ph\u00e1i \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0 \u0111i \u0111\u1ed5i th\u00fa, \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, kh\u00f4ng k\u1ec3 s\u1ed1 qu\u00e2n nhi\u1ec1u \u00edt, ngo\u1ea1i binh c\u00f3 ch\u1ec9 tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh, hay ph\u00e1i \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c, s\u1ed1 qu\u00e2n t\u1eeb 100 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, \u0111i b\u1ed9 t\u1eeb Kinh v\u00e0 \u0111i qua c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ng\u00e0y l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 x\u00e9t th\u1ef1c s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i m\u00e0 c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng \u0103n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eb1ng ng\u00e0y, khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i m\u1edbi th\u00f4i).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Th\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n \u0110a l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, theo Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd n\u0103m c\u01a1 An t\u01b0\u1ee3ng, \u0110\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng, Ki\u00ean t\u01b0\u1ee3ng, B\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng, Trung t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u hi\u1ec7p c\u00f9ng Thi\u00eam s\u1ef1 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa, Lang trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Thu \u0111\u1ec3 H\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, Lang trung<\/p>\n\n\n\n<p>V\u0169 Kh\u1ed1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng U\u1ea9n hi\u1ec7p c\u00f9ng Cai c\u01a1 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00e2m, Thi\u00eam s\u1ef1 Tr\u1ea7n V\u0103n Ho\u1eb1ng, \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng, Lang trung \u0110o\u00e0n Nguy\u00ean Ki\u1ec7t \u0111\u1ec3 H\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng V\u0169 Kh\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n d\u1ed3n nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m t\u1ed9i sung qu\u00e2n v\u00e0 t\u1ed9i l\u01b0u b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i sung qu\u00e2n v\u00e0 t\u1ed9i l\u01b0u v\u1eabn l\u00e0 \u0111\u00e1ng t\u1ed9i, m\u00e0 giam gi\u1eef l\u00e2u ng\u00e0y, l\u00f2ng tr\u1eabm kh\u00f4ng n\u1ee1, nay \u1edf th\u00fa s\u1edf Ai Lao c\u00f3 \u0111\u1ebfn 115 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i sung qu\u00e2n v\u00e0 t\u1ed9i l\u01b0u, n\u00ean sai c\u1edfi m\u1edf xi\u1ec1ng kho\u00e1, d\u1ed3n l\u00e0m ba \u0111\u1ed9i 6, 7, 8 c\u1ee7a c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man, cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 t\u00e1n. C\u00f2n 8 \u0111\u1ed9i c\u0169 th\u00ec d\u1ed3n l\u00e0m 5 \u0111\u1ed9i t\u1eeb 1 \u0111\u1ebfn 5&#8243;.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n b\u1ea1c l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n To\u1ea3n c\u00f9ng Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c ty V\u00f5 H\u1eefu T\u1ea7n \u0111\u1ebfn t\u1ea5n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng ch\u1ecdn mua h\u00e0ng ho\u00e1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n Ph\u00fa L\u00e3ng Sa, c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u1ef1 tham lam, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n khinh r\u1ebb. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua gi\u1eadn v\u00ec l\u00e0m m\u1ea5t qu\u1ed1c th\u1ec3. B\u1ecdn To\u1ea3n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t l\u00e0m l\u00ednh v\u1ec7 T\u1ea3 h\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u1ed5 sai. Sai Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c s\u1ee9, Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Quy\u1ec1n qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Qu\u1ea3ng Oai c\u00f4ng Qu\u00e2n m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp hai \u0111\u1ed9i D\u1ef1c ti\u1ec7p nh\u1ea5t, nh\u1ecb ; c\u00f2n ba \u0111\u1ed9i D\u1ef1c ti\u1ec7p nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam c\u0169 th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u1ee9ng sai, v\u1eabn chia cho l\u1ec7 theo nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f3 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. C\u00e1c qu\u1ea3n ph\u1ee7 v\u00e0 th\u1ee7 b\u1ea3o \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ec1n vi\u00ean c\u1ee7a th\u00e0nh ph\u00e1i \u0111i, l\u00fac m\u1edbi nghe b\u00e1o th\u00ec d\u00f9ng d\u1eb1ng tr\u00f4ng ng\u00f3ng, gi\u1eb7c \u0111i r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u01a1i v\u1eb7n h\u1ecfi \u0111\u1ec3 s\u00e1ch nhi\u1ec5u, khi\u1ebfn d\u00e2n c\u00e0ng kh\u1ed5 th\u00eam, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 c\u00e2u n\u00f3i th\u00e0 ch\u1ecbu tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp c\u00f2n h\u01a1n b\u00e1o quan. Vua bi\u1ebft r\u00f5 t\u1ec7 \u1ea5y, b\u00e8n sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho th\u00e0nh th\u1ea7n nghi\u00eam b\u1ea3o t\u1eeb nay v\u1ec1 sau l\u00fac kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec theo \u0111\u1ea5t m\u00e0 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y tu\u1ea7n x\u00e9t, khi c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn mau \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh b\u1eaft, l\u00e0m sao qu\u00e9t s\u1ea1ch s\u00e0o huy\u1ec7t, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 cho trong h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean th\u00ec c\u1ea5t nh\u1eafc tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, qu\u00e2n l\u00ednh th\u00ec khen th\u01b0\u1edfng ; n\u1ebfu c\u00f2n d\u00e1m qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n th\u00ec ch\u00e9m ngay \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Phan V\u0103n C\u1eedu l\u00e0 con \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Phan V\u0103n Th\u00fay l\u00e0m Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, cho chi\u1ebfu ph\u1ea9m chi b\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay bi\u1ec1n binh l\u01b0u ng\u1ea1ch \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh, ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam l\u1ebb t\u1ebb kh\u00f4ng th\u00e0nh v\u1ec7 \u0111\u1ed9i (m\u1ed7i v\u1ec7 c\u00f3 3, 4 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i c\u00f3 30, 40 ng\u01b0\u1eddi), b\u00e8n sai th\u00e0nh th\u1ea7n chi\u1ebfu theo ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o quen bi\u1ebft ch\u1ed7 n\u00e0o th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh c\u01a1, \u1edf n\u0103m n\u1ed9i tr\u1ea5n th\u00ec m\u1ed7i c\u01a1 10 \u0111\u1ed9i, \u1edf s\u00e1u ngo\u1ea1i tr\u1ea5n th\u00ec m\u1ed7i c\u01a1 5 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u00ean tr\u1ea5n m\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u00ean, c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ng\u1ea1ch, thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 th\u00eam sung v\u00e0o, v\u1eabn theo tr\u1ea5n sai ph\u00e1i vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean c\u00e1c c\u01a1 th\u1ed5 binh \u1edf s\u00e1u ngo\u1ea1i tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh. C\u01a1 Th\u00e1i Nguy\u00ean \u1edf&nbsp; Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0m c\u01a1 Th\u00e1i h\u00f9ng, c\u01a1 H\u00f9ng d\u0169ng \u1edf Cao B\u1eb1ng l\u00e0m c\u01a1 Cao h\u00f9ng, c\u01a1 L\u1ea1ng s\u01a1n \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0m c\u01a1 L\u1ea1ng h\u00f9ng, hi\u1ec7u H\u00f9ng nh\u1ea5t \u1edf Tuy\u00ean Quang l\u00e0m c\u01a1 Tuy\u00ean h\u00f9ng, hi\u1ec7u Ti\u1ec1n d\u0169ng \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0m c\u01a1 Qu\u1ea3ng h\u00f9ng, hi\u1ec7u Ph\u1ea5n h\u01b0ng \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0m c\u01a1 H\u01b0ng h\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai hai v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5, C\u01b0\u1eddng v\u00f5 H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf th\u00e0nh ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y hai ph\u1ee7 T\u0129nh Gia v\u00e0 Di\u1ec5n Ch\u00e2u \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 ch\u1ec9 l\u1ea5y c\u00e1c v\u1ec7 c\u1ee7a H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u00f3ng th\u00fa d\u00e0i h\u1ea1n. Nay vua mu\u1ed1n cho chia lao d\u1eadt \u0111\u1ec1u nhau n\u00ean sai \u0111\u1ed5i ph\u00e1i dinh kh\u00e1c v\u1ec7 kh\u00e1c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thay nhau. \u0110\u1ebfn nay c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i l\u00ednh th\u00fa Thanh Hoa \u0111\u1ed5i \u0111i th\u00ec ti\u1ec7n, c\u00f2n hai v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5, C\u01b0\u1eddng v\u00f5 thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An th\u00ec \u0111\u1ec1u qu\u00ea \u1edf Di\u1ec5n Ch\u00e2u, c\u1ee9 cho \u1edf l\u1ea1i v\u00ec ng\u01b0\u1eddi quen nhau, n\u1ebfu \u0111\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ebfn th\u00ec \u0111i l\u1ea1i khi\u00eang v\u00e1c th\u00eam phi\u1ec1n ph\u00ed. Vua b\u00e8n sai tr\u1ea5n th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, c\u0169ng cho \u0111\u1ec3 l\u1ea1i l\u00e0 ti\u1ec7n. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim Truy ch\u1ebft ; l\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 hi\u1ec7p l\u00fd tr\u1ea5n Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 V\u0169 Du l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ee9c d\u1ecbch \u1edf kho Kinh c\u00f3 t\u1ec7 tham nh\u0169ng, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201c\u1edf Kinh m\u00e0 c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf, hu\u1ed1ng chi \u1edf th\u00e0nh tr\u1ea5n xa th\u00ec th\u00f3i t\u1ec7 n\u00f3i sao cho xi\u1ebft. Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh h\u1eb1ng n\u0103m chi thu c\u00e0ng nhi\u1ec1u, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef kho ch\u01b0a t\u1eebng thay \u0111\u1ed5i, cho n\u00ean l\u00e2u ng\u00e0y d\u1ec5 d\u1ef1a nhau m\u00e0 l\u00e0m gian, m\u1ed7i khi thanh tra th\u01b0\u1eddng x\u00e9t ra th\u1eeba thi\u1ebfu, trong \u1ea5y ch\u1eb3ng kh\u1ecfi c\u00f3 t\u1ec7 \u0111\u1ed5i ch\u00e1c b\u1edbt x\u00e9n. Ph\u00e0m kho t\u00e0ng l\u00e0 n\u01a1i ch\u1ee9a thu\u1ebf nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, h\u00e1 l\u1ea1i dung cho b\u1ecdn gian gi\u1ea3o nh\u1edd \u0111\u1ec3 l\u1ee3i m\u00ecnh. N\u00ean ngh\u0129 c\u00e1ch s\u1eeda \u0111\u1ed5i. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan hai th\u00e0nh h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 t\u00ednh. Kho t\u00e0ng \u1edf th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea5n t\u1eeb sau c\u1ee9 \u0111\u1ebfn kho\u00e1 thanh tra ba n\u0103m th\u00ec ho\u1eb7c n\u00ean ph\u00e1i binh d\u00e2n n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh kho m\u00e0 gi\u00e1m th\u1ee7, ho\u1eb7c n\u00ean c\u1ee9 cho l\u00e0m vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean nh\u01b0 c\u0169 m\u00e0 qu\u1ea3n th\u00fac nghi\u00eam ng\u1eb7t, c\u1ed1t sao kh\u00f4ng sinh t\u1ec7, b\u00e0n cho \u1ed5n tho\u1ea3 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean\u201d. R\u1ed3i chu\u1ea9n y l\u1eddi ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea5n th\u00ec ch\u1ee7 th\u1ee7 v\u00e0 l\u00ednh kho c\u1ee9 \u0111\u1ebfn kho\u00e1 thanh tra ba n\u0103m th\u00ec thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n. C\u00f2n l\u0129nh kho \u1edf th\u00e0nh tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh nguy\u00ean l\u00e0 l\u00ednh m\u1ed9 th\u00ec cho l\u1ea5y d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn sung b\u1ed5 m\u1ed7i kho 2 \u0111\u1ed9i (duy kho \u1edf \u0110\u1ed1c T\u00edn, \u1edf Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c th\u00ec 1 \u0111\u1ed9i), m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, mi\u1ec5n cho thu\u1ebf th\u00e2n, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t, l\u00ednh th\u00ec chia l\u00e0m ba ban, g\u1eb7p c\u00f3 thu ph\u00e1t \u0111ong l\u01b0\u1eddng th\u00ec h\u1ecdp \u0111\u1ebfn h\u1ebft. C\u00f2n Ch\u1ee7 th\u1ee7, Cai \u0111\u1ed9i, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ho\u1eb7c \u0110\u1ec1 l\u0129nh c\u0169 th\u00ec \u0111\u1ee3i sau khi thanh tra x\u00e9t kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng x\u00e9n b\u1edbt th\u00ec v\u1eabn \u0111\u1ec3 \u1edf l\u1ea1i gi\u00e1m th\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u1ec1 Kinh. \u0110\u1ee9c v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua h\u1ecfi \u0111\u1ebfn t\u00ean gi\u1eb7c Man Ma Tr\u1eadp. \u0110\u1ee9c \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i b\u1ea3o n\u00f3 h\u1eb3n kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd kh\u00e1c \u00e0 ?\u201d Th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eadp l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi x\u1ea3o quy\u1ec7t, kh\u00f4ng nh\u01b0 t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng kh\u00e1c, nh\u01b0ng qu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn n\u00f3 \u0111\u00e3 s\u1ee3 r\u1ed3i. Nay n\u00f3 gi\u00e0 l\u1ea1i \u1ed1m, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1eadp ch\u1eb3ng qua l\u00e0 t\u00ean gi\u1eb7c nh\u1ecf, n\u1ebfu bi\u1ebft g\u1eafng s\u1ee9c quy thu\u1eadn c\u0169ng n\u00ean v\u1ed7 v\u1ec1, kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh, ch\u1ee9 l\u1ea1i c\u1ee9 b\u1ecf \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn hay sao ?\u201d. R\u1ed3i \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i b\u1ed5 H\u1eefu Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng th\u1ef1 T\u1ea3 Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh Ho\u00e0. M\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u00f9ng nguy\u00ean Thi\u00eam s\u1ef1 hi\u1ec7p l\u00fd tr\u1ea5n v\u1ee5 l\u00e0 Th\u00e1i B\u00e1 H\u1ea1c v\u00ec c\u00f3 y\u1ebfu ch\u1ee9ng \u00e1n m\u1ea1ng k\u00eau oan m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu x\u00e9t, \u0111\u1ebfn nay vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, ph\u1ea3i t\u1ed9i gi\u00e1ng, B\u00e1 H\u1ea1c c\u0169ng b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u1ef9 l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ph\u1ea1m Gia T\u1ee9 l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang, Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 Hi\u1ec7p l\u00fd dinh v\u1ee5 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0m Tham hi\u1ec7p S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tu so\u1ea1n Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf th\u00f4n M\u1eadu L\u01b0\u01a1ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Thanh Oai) tr\u1ea5n S\u01a1n Nam b\u1ecb ch\u00e1y, ch\u00e1y lan h\u01a1n 80 h\u1ed9, ch\u1ebft m\u1ea5t h\u00e0ng ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi, binh d\u00e2n v\u00ec th\u1ebf tr\u1ed1n tan \u0111i. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh l\u1ea5y c\u1edb b\u1ecb ch\u00e1y kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 100 h\u1ed9 kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean. D\u00e2n \u1ea5y k\u00eau \u0111\u1ebfn Kinh. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng d\u00e2n b\u1ecb tai h\u1ea1i \u0111au kh\u1ed5 nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 nh\u1ea5t kh\u00e1i c\u00e2u n\u1ec7 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, th\u00ec t\u00ecnh \u1ea9n c\u1ee7a d\u00e2n sao c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5u \u0111\u1ebfn tr\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ? L\u1eadp t\u1ee9c sai th\u00e0nh th\u1ea7n x\u00e9t c\u1ea5p cho m\u1ed7i h\u1ed9 2 quan ti\u1ec1n 1 h\u1ed9c th\u00f3c, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan ti\u1ec1n ; nh\u1eefng l\u00ednh tr\u1ed1n n\u00ean b\u1eaft th\u00ec t\u1ea1m ho\u00e3n. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb sau c\u00f3 vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u1ec7 100 h\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Tri huy\u1ec7n Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Ki\u1ec7t l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, theo B\u1eafc Th\u00e0nh sai ph\u00e1i vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c. Ki\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Vi\u1ec7t Y\u00ean, c\u00f3 tang xin v\u1ec1, \u0111\u1ebfn khi h\u1ebft h\u1ea1n n\u00f3i v\u1edbi th\u00e0nh th\u1ea7n xin \u0111em thu\u1ed9c h\u1ea1 b\u1eaft gi\u1eb7c. Th\u00e0nh th\u1ea7n v\u00ec Ki\u1ec7t t\u00e2u l\u00ean. Vua sai c\u1ea5p th\u00eam cho 100 binh c\u1ee7a th\u00e0nh \u0111i theo, \u0111\u1ebfn nay b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c \u0111em n\u1ed9p n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c n\u01a1i xung y\u1ebfu nh\u1eefng \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n trong h\u1ea1t, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n th\u1ee7 l\u00e0 28 s\u1edf (ngu\u1ed3n Tr\u00e0 V\u00e2n 5 s\u1edf, t\u1eeb ngu\u1ed3n Tr\u00e0 B\u00ecnh \u0111\u1ebfn b\u1ebfn \u0110\u1ed1c Ch\u00ednh b\u1ebfn Tr\u01b0\u1eddng T\u00e2n 16 s\u1edf, ngu\u1ed3n \u00d4 Li\u00eam 2 s\u1edf, ngu\u1ed3n Th\u1ea1ch B\u00e0n, ngu\u1ed3n Ph\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec7u, ngu\u1ed3n L\u1ed9c \u0110\u1ed9ng, ngu\u1ed3n An T\u01b0\u1ee3ng, c\u1eeda bi\u1ec3n Thi N\u1ea1i \u0111\u1ec1u 2 s\u1edf) nay xin \u0111\u1eb7t th\u00eam \u1edf Ly Ki\u1ec7u thu\u1ed9c s\u1edf Tr\u01b0\u1eddng T\u00e2n, \u1edf H\u01b0\u01a1ng Thu\u1ef7 thu\u1ed9c ngu\u1ed3n Ph\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec7u, \u1edf Th\u1ecb D\u00e3 thu\u1ed9c ngu\u1ed3n H\u00e0 Thanh v\u00e0 \u1edf \u0111\u1ec9nh n\u00fai H\u1ed5 Ky thu\u1ed9c c\u1eeda Thi N\u1ea1i, m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t b\u1ea3o n\u1eefa\u201d. Vua theo l\u1eddi xin. H\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u1ee3i xong n\u00f4ng v\u1ee5 s\u1ebd thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m. C\u00f2n ngu\u1ed3n Tr\u00e0 V\u00e2n th\u00ec l\u1ea1i ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t m\u1edf \u0111\u1ed3n b\u1ea3o r\u1ed9ng th\u00eam \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n ph\u00f2ng gi\u1eef. Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u1ea1i xin \u1edf n\u01a1i xung y\u1ebfu t\u1ea1i hai ngu\u1ed3n Tr\u00e0 V\u00e2n v\u00e0 Tr\u00e0 B\u00ecnh \u0111\u1eb7t th\u00eam 4 b\u1ea3o (Tr\u00e0 V\u00e2n th\u00ec 2 s\u1edf B\u00e0n Ch\u1ea5n v\u00e0 C\u00e1t Khu\u00ea, Tr\u00e0 B\u00ecnh th\u00ec 2 s\u1edf C\u1ed1i B\u1ea3n v\u00e0 Th\u1ea1ch T\u01b0\u1ee3ng) v\u00e0 d\u1eddi 12 s\u1edf b\u1ea3o c\u0169 \u0111\u1ebfn ch\u00e2n n\u00fai. Vua \u0111\u1ec1u y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XLI<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ednh tu\u1ea5t, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7 [1826], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9. Tri\u1ec7u T\u00fa t\u00e0i \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh H\u1ed5 v\u1ec1 Kinh. Vua t\u1eebng b\u1ea3o Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm th\u1ee9c khuya d\u1eady s\u1edbm ch\u1ec9 ngh\u0129 v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a th\u1ea5y c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o, hay l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n b\u1ecb b\u1ecf s\u00f3t \u1edf n\u01a1i th\u00f4n qu\u00ea m\u00e0 ch\u01b0a bi\u1ebft ch\u0103ng ? Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u00e0, c\u00f3 ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc r\u1ed9ng, n\u1ebft t\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n ph\u1ee5c nh\u01b0 Ph\u1ea1m [Qu\u00fd] Th\u00edch, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 bi\u1ebft th\u00ec \u0111\u1ec1 c\u1eed, tr\u1eabm s\u1ebd b\u1ed5 d\u00f9ng\u201d. Th\u1ef1c th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng b\u1eadc t\u00fac nho l\u00e3o s\u1eed \u1edf B\u1eafc H\u00e0 th\u00ec r\u01a1i r\u1ee5ng h\u1ea7u h\u1ebft. Ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi ti\u1ebfn th\u00ec th\u1ea7n \u0111i l\u00e0m quan l\u00e2u ng\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia tr\u1eabm \u0111i B\u1eafc tu\u1ea7n nghe ti\u1ebfng Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh H\u1ed5 cho tri\u1ec7u v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, nh\u01b0ng H\u1ed5 n\u00f3i c\u00f3 b\u1ec7nh xin v\u1ec1, ch\u1eb3ng bi\u1ebft y h\u1ecdc h\u1ea1nh ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d Th\u1ef1c th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cH\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee9ng r\u1eafn, gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n m\u1ea5y l\u1ea7n g\u1ecdi kh\u00f4ng ch\u1ecbu ra, th\u1ea7n l\u00fac b\u00e9 c\u00f3 c\u00f9ng h\u1ecdc ch\u1ec9 bi\u1ebft qua nh\u01b0 th\u1ebf, ngo\u00e0i ra kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft r\u00f5\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi \u1ea5y ti\u1ebft th\u00e1o \u0111\u00e1ng khen, n\u00ean tri\u1ec7u v\u00e0o \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, \u0111\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 \u00fd l\u1ea5y n\u0103m tr\u0103m c\u00e2n v\u00e0ng m\u00e0 mua b\u1ed9 x\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1a\u201d (() Chi\u1ebfn qu\u1ed1c s\u00e1ch ch\u00e9p : \u201cQu\u00e1ch Ng\u1ed7i n\u00f3i r\u1eb1ng : \u0111\u1eddi x\u01b0a c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y ngh\u00ecn v\u00e0ng t\u00ecm mua ng\u1ef1a thi\u00ean l\u00fd, sai ng\u01b0\u1eddi mua x\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1a ch\u1ebft 500 v\u00e0ng. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ed3n v\u1edbi nhau r\u1eb1ng ng\u1ef1a ch\u1ebft c\u00f2n mua 500 v\u00e0ng hu\u1ed1ng l\u00e0 ng\u1ef1a s\u1ed1ng\u201d.). Li\u1ec1n s\u1eafc cho quan B\u1eafc Th\u00e0nh tuy\u00ean ch\u1ec9 tri\u1ec7u v\u00e0o, c\u1ea5p cho 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c l\u00e0m ti\u1ec1n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng. Khi H\u1ed5 \u0111\u1ebfn, cho y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n&nbsp;&nbsp;&nbsp; C\u1ea7n Ch\u00ednh, thung dung h\u1ecfi r\u1eb1ng \u201cNg\u01b0\u01a1i bao nhi\u00eau tu\u1ed5i\u201d. H\u1ed5 th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n g\u1ea7n s\u00e1u ch\u1ee5c m\u00e0 s\u1ee9c v\u00f3c \u0111\u00e3 k\u00e9m, m\u1edbi nghe c\u00f3 l\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ee3 h\u00e3i kh\u00f4n xi\u1ebft, ch\u1ec9 s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d. Vua h\u1ecfi : \u201cTh\u1ea5y ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 danh s\u0129 cho n\u00ean tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng l\u00fac h\u1ecfi han th\u00f4i !\u201d. B\u00e8n cho l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu, r\u1ed3i th\u0103ng Th\u1eeba ch\u1ec9 v\u00e0 ban cho m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ed5 c\u00f3 t\u00ednh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, kh\u00f4ng xu n\u1ecbnh k\u1ebb quy\u1ec1n qu\u00fd, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u1eadu \u0111\u00e3i \u0111\u1ec3 khuy\u00ean ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c sau n\u00e0y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Tham tri Binh b\u1ed9 l\u0129nh Binh t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea Hy b\u1ecb \u1ed1m v\u1ec1 ngh\u1ec9. L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9, v\u1eabn Bi\u1ec7n l\u00fd Binh t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ed3n b\u1ed5 h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng l\u00e0m \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9 ; l\u1ea5y Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3c, Ph\u1ea1m V\u0103n C\u1eedu, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0, Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ecd tr\u00f4ng coi.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ea3 cho bi\u1ec1n binh \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n chia ban v\u1ec1 ch\u1ea7u. Vua ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i xa ph\u1ea3i l\u1eb7n l\u1ed9i, \u1ed1m th\u00ec ch\u1eefa cho, l\u1ea1i c\u1ea5p cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, \u0111\u1ebfn nay cho v\u1ec1. B\u1ed9 H\u1ed9 cho r\u1eb1ng l\u00ednh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 100 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng cho l\u01b0\u01a1ng \u0103n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eb1ng ng\u00e0y. Gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu \u0103n. Vua nghe tin, t\u1ee9c th\u00ec sai truy\u1ec1n ch\u1ec9 r\u1eb1ng tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i \u0111i theo ph\u00ed t\u1ed5n l\u00ednh \u0111i m\u00e0 c\u1ea5p. Nh\u1eefng l\u00ednh \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh r\u1ed3i, th\u00ec d\u1ee5 cho th\u00e0nh th\u1ea7n c\u1ea5p cho 500 quan ti\u1ec1n. B\u1ed9 th\u1ea7n v\u00ec c\u00e2u n\u1ec7 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 t\u00e2u r\u00f5 b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng b\u1ea3o H\u1ed9 b\u1ed9 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb qu\u00fd bi\u1ebft \u0111\u1ea1i th\u1ec3, \u0111\u1ea1i th\u1ec3 \u0111\u00e3 r\u00f5 th\u00ec vi\u1ec7c g\u00ec ch\u1eb3ng xong !\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1eb7t ph\u00e9p thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m l\u00e0 \u00fd mu\u1ed1n cho d\u00e2n vui \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u1ebf m\u00e0 H\u1eefu ty v\u00e2ng l\u00e0m c\u0169ng c\u00f2n kh\u00f4ng kh\u1ecfi b\u1eaft \u00e9p ng\u01b0\u1eddi ta, th\u1ebf l\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 danh l\u00e0 thu\u00ea m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ef1c. Tr\u1eabm nghe n\u00f3i r\u1ea5t kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ec3 \u00fd tr\u1eabm, r\u0103n b\u1ea3o H\u1eefu ty ch\u1edb l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 c\u00f3 b\u00e3o, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u00ean m\u1ea1nh. S\u1eafc cho Ph\u1ee7 th\u1eeba l\u00e0 Phan Huy Ch\u00fa l\u1ea5y ti\u1ec1n kho ph\u00e1t ch\u1ea9n cho d\u00e2n ngo\u00e0i qu\u00e1ch v\u00e0 d\u00e2n ba huy\u1ec7n thu\u1ed9c Th\u1eeba Thi\u00ean. Ch\u00fa ph\u00e1t ch\u1ea9n \u00edt. Vua tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm gia \u01a1n h\u1eadu cho d\u00e2n Kinh k\u1ef3 v\u1ed1n kh\u00f4ng k\u1ec3 ph\u00ed ; nay ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m th\u1ebf l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft qu\u1ed1c th\u1ec3 qu\u00e1 l\u1eafm. Ph\u00e0m nh\u00e0 gi\u00e0u chu c\u1ea5p cho l\u00e0ng x\u00f3m c\u00f2n ch\u1eb3ng ti\u1ebfc g\u00ec, hu\u1ed1ng chi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u00e1t ch\u1ea9n cho d\u00e2n m\u00e0 c\u00f2n ti\u1ebfc \u01b0 ?\u201d. L\u1ea1i c\u1ea5p th\u00eam cho. Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i c\u0169ng b\u00e1o tai n\u1ea1n. Sai \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t ti\u1ec1n g\u1ea1o ch\u1ea9n c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia tr\u1eabm \u0111i tu\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam, khi thuy\u1ec1n ra c\u1eeda Thu\u1eadn An, s\u00f3ng gi\u00f3 kh\u00e1 d\u1eef, kh\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n b\u1eb1ng c\u1eeda T\u01b0 Dung. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai \u0111\u00e0o v\u00e9t m\u00e0 l\u1ea1i b\u1ecb ph\u00f9 sa l\u1ea5p t\u1eafc, \u00fd gi\u1ea3 tr\u1eddi v\u00ec nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u00e0 \u0111\u1eb7t ch\u1ed7 hi\u1ec3m ch\u0103ng ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ed1ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Chi\u1ebfu l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 sung bi\u1ec7n H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng h\u01a1n b\u1ea3y ch\u1ee5c ph\u01b0\u1eddng \u1ea5p trong h\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc v\u00ec xi\u00eau d\u1ea1t, ng\u1ea1ch binh thi\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u00e2u, nay d\u1ea7n d\u1ea7n tr\u1edf v\u1ec1 m\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda v\u1eabn c\u00f2n ti\u00eau \u0111i\u1ec1u, xin h\u00e3y ho\u00e3n b\u1eaft. Vua n\u00f3i : \u201cBinh v\u1ed1n kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 b\u1ec7nh c\u1ee7a d\u00e2n c\u0169ng n\u00ean ph\u1ea3i ch\u1eefa. Nay d\u00e2n m\u1edbi v\u1ec1 ch\u01b0a c\u00f3 s\u1ea3n nghi\u1ec7p, m\u00e0 v\u1ed9i b\u1eaft \u0111i\u1ec1n l\u00ednh th\u00ec ch\u1ecbu sao n\u1ed5i ? V\u1eady cho ho\u00e3n m\u1ed9t n\u0103m. L\u1ea1i th\u1ea5y \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a l\u00e0m ru\u1ed9ng, d\u1ee5 cho tr\u1ea5n th\u1ea7n x\u00e9t h\u1ecfi d\u00e2n gian c\u00f3 mu\u1ed1n vay ti\u1ec1n th\u00f3c \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0103n th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n cho c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh t\u1eeb Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n l\u00ednh m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed \u1ed1m, cho ba chi nh\u00e2n s\u00e2m.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Cai b\u1ea1 V\u0129nh Thanh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 hi\u1ec7p l\u00fd tr\u1ea5n v\u1ee5 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ef1 Cai b\u1ea1 V\u0129nh Thanh. T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t t\u00e2u xin cho C\u01b0\u01a1ng \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1. Vua kh\u00f4ng cho, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t quan chia ch\u1ee9c l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ; tu\u1ef3 t\u00e0i b\u1ed5 d\u1ee5ng l\u00e0 ph\u00e9p c\u00f4ng c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3. C\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh r\u1ed3i m\u00e0 c\u00f2n xin l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0 sao ? N\u1ebfu b\u1ea3o r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea5t \u1ea5y th\u00ec sao kh\u00f4ng t\u00e2u xin t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc khi ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ec7nh tri\u1ec7u ?\u201d. Duy\u1ec7t s\u1ee3 h\u00e3i, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua tha cho. B\u00e8n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9, gia h\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c, l\u0129nh Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1, ki\u00eam qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ea3ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 hi\u1ec7p l\u00fd tr\u1ea5n v\u1ee5 Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u c\u1eed 14 ng\u01b0\u1eddi Cai b\u1ea1, Tham hi\u1ec7p, Tri ph\u1ee7, Tri huy\u1ec7n. Vua ch\u1ec9 cho 6 ng\u01b0\u1eddi. Ngo\u1ea3nh l\u1ea1i b\u1ea3o Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ee7 huy\u1ec7n ph\u1ea9m tr\u1eadt th\u1ea5p d\u00f9ng th\u1eed th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e2ng l\u1ec7nh tuy\u00ean b\u1ed1 \u0111\u1ee9c ho\u00e1 \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 tr\u1eabm th\u00ec n\u00ean k\u00e9n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1eabm \u0111\u00e3 bi\u1ebft, kh\u00f4ng n\u00ean c\u1eed b\u1eeba b\u00e3i\u201d. L\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ecdn Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o l\u00e0m vua \u1edf ch\u1ed7 bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng nh\u00e2n t\u00e0i c\u00f3 cao th\u1ea5p l\u1edbn nh\u1ecf kh\u00e1c nhau, n\u1ebfu kh\u00f4ng xem x\u00e9t d\u1ea7n d\u1ea7n cho k\u1ef9 th\u00ec \u00edt khi kh\u1ecfi d\u00f9ng l\u1ea7m. V\u1ec1 vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, tr\u1eabm v\u1eabn lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u1ec3 \u00fd, m\u1ed7i khi c\u00f3 c\u1ea5t nh\u1eafc m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ea5t ph\u1ea3i x\u00e9t l\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c l\u00e0m, xem nh\u1eefng c\u1eed ch\u1ec9, th\u1ebf m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft h\u1ebft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Ch\u1ec9 mong b\u1ecdn khanh l\u00e0m tai m\u1eaft tr\u1eabm, c\u00f3 bi\u1ebft ai n\u00ean \u0111em t\u00e2u l\u00ean, tr\u1eabm s\u1ebd tu\u1ef3 t\u00e0i kh\u00ed m\u00e0 d\u00f9ng, nh\u1ea5t thi\u1ebft \u0111\u1eebng c\u00f3 ch\u00fat \u00fd ri\u00eang v\u00e0o \u0111\u1ea5y\u201d !.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n d\u00e2ng s\u00e1ch Thu th\u1ea9m. Vua m\u1eb7c \u00e1o tr\u1eafng ng\u1ef1 \u1edf Ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n, tri\u1ec7u b\u1ea7y t\u00f4i ch\u1ea7u hai, ba l\u1ea7n \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi l\u1ea1i nh\u1eefng t\u00f9 n\u1eb7ng, ho\u00e3n b\u1eaft h\u01a1n 150 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ebfn khi b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111em t\u1eadp \u00e1n t\u00f9 x\u1eed quy\u1ebft t\u00e2u l\u1ea1i, vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u1eb7t ra h\u00ecnh l\u00e0 mong kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00f9ng h\u00ecnh, th\u1ef1c l\u00e0 th\u00e1nh nh\u00e2n b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u00e0 \u0111\u1eb7t. Nh\u01b0ng xem \u0111\u1ebfn th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t\u201d. R\u1ed3i sai b\u1ed9 H\u00ecnh truy\u1ec1n d\u1ee5 cho B\u1eafc Th\u00e0nh r\u1eb1ng t\u1eeb sau ph\u00e0m nh\u1eefng \u00e1n quan tr\u1ecdng nh\u01b0 \u00e1n tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp v\u00e0 \u00e1n m\u1ea1ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi li\u00ean can b\u1ecb giam \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i x\u00e9t th\u00ec k\u1ef3 thu th\u1ea9m c\u0169ng g\u1ed3m v\u00e0o s\u00e1ch t\u00e2u. L\u1ea1i nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n t\u00ecm b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n tr\u1ed1n \u0111em \u0111\u1ebfn tra x\u00e9t, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0 lu\u1ef5 k\u00e9o d\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf Thanh Hoa c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf \u0111\u1ea3o ngo\u00e0i c\u1eeda Y B\u00edch. Ch\u1ee7 thuy\u1ec1n l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Ba \u0111\u1ed1c su\u1ea5t nh\u1eefng th\u1ee3 l\u00e1i thu\u1ef7 th\u1ee7 h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c nhi\u1ec1u \u0111\u1ee9a nh\u1ea3y xu\u1ed1ng bi\u1ec3n ch\u1ebft. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u00e0 s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u01b0a n\u1ed9p t\u1ea1i tr\u1ea5n. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u1edf l\u00e0m T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c Huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf hai huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ho\u1eb1ng An v\u00e0 ch\u1ee9c Hi\u1ec7p th\u1ee7 \u1edf ba \u0111\u1ea1o T\u00e2n Ch\u00e2u, Chi\u1ebfn Sai v\u00e0 H\u00f9ng Ng\u1ef1 \u1edf V\u0129nh Thanh, v\u00ec hai huy\u1ec7n \u1ea5y \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u, ba \u0111\u1ea1o \u1ea5y \u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u bi\u00ean gi\u1edbi l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1c thu\u1ed9c qu\u1ed1c \u0111i l\u1ea1i ph\u1ea3i qua, \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i xung y\u1ebfu, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc huy\u1ec7n c\u00f3 m\u1ed9t Tri huy\u1ec7n, \u0111\u1ea1o c\u00f3 m\u1ed9t Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o, quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u xin \u0111\u1eb7t th\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Trung lang L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1t l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ngh\u0129a, Tham hi\u1ec7p l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh T\u00edch ph\u1ea3i t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, d\u00e2n man \u1edf Thi\u00ean Quan v\u00e0 L\u1ea1c Th\u1ed5 l\u00e0 Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh v\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Gi\u00e1m g\u00e2y hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi nhau, c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ed1t l\u1eabn nhau, b\u1ecdn Ti\u1ebfn Ngh\u0129a qu\u00e1 tin l\u1eddi m\u1ed9t b\u00ean, ph\u00e1i binh l\u00ednh n\u00e3 b\u1eaft, d\u00e2n kinh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn k\u00eau \u1edf tr\u1ea5n Thanh Hoa. Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c tham t\u00e2u. Vua ra l\u1ec7nh gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t, sau l\u1ea1i v\u00ec \u00e1n dung t\u00fang k\u1ebb c\u00f4n \u0111\u1ed3 \u1ea9n l\u1eadu \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Kinh binh di\u1ec5n b\u1eafn s\u00fang tay chia l\u00e0m \u01b0u, b\u00ecnh, th\u1ee9 ba b\u1eadc \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng. (Ph\u00e0m b\u1eafn tr\u00fang \u0111\u00edch m\u1ed9t ph\u00e1t th\u00ec coi nh\u01b0 tr\u00fang khuy\u00ean 2 ph\u00e1t, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn 12 ph\u00e1t, n\u1ebfu tr\u00fang khuy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c 8, 9, 10 ph\u00e1t th\u00ec l\u00e0 h\u1ea1ng \u01b0u, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 3 quan ; 6, 7 ph\u00e1t l\u00e0 b\u00ecnh, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 2 quan ; 4, 5 ph\u00e1t l\u00e0 th\u1ee9, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 1 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 H\u1ed9 t\u01b0 \u0111i c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, \u0111\u1ebfn sang n\u0103m \u0111\u1ec1u ch\u1edf b\u1ea1c n\u1ed9p \u1edf Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>(Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec1u 10.000 l\u1ea1ng, Ngh\u1ec7 An 5.000 l\u1ea1ng, Thanh Hoa 3.000 l\u1ea1ng, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 1.500 l\u1ea1ng, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00e0 Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec1u 1.000 l\u1ea1ng. Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec ch\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ch\u1ec9 t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9).<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10 m\u1ed3ng 1, l\u1ec5 \u0110\u00f4ng h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh, v\u1eabn qu\u1ea3n l\u00fd V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang T\u0129nh v\u1ec1 Kinh. T\u0129nh v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua h\u1ecfi : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ec7c tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. Th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cNay tuy ch\u01b0a y\u00ean l\u1eb7ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn qu\u00e1 nh\u01b0 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi ta ai ch\u1eb3ng mu\u1ed1n y\u00ean, h\u00e1 l\u1ea1i th\u00edch l\u00e0m tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp hay sao ? Ch\u1ec9 v\u00ec n\u1ed7i kh\u1ed1n b\u1ee9c kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 k\u00eau cho n\u00ean h\u1ecdp nhau l\u00e0m tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Tr\u1eabm tr\u01b0\u1edbc xem t\u1eadp \u00e1n b\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean, c\u00f3 vi\u1ec7c d\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u00e1o c\u01b0\u1edbp m\u00e0 quan \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c l\u1ea1i cho l\u00e0 hoang b\u00e1o, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u00f2i \u0103n ti\u1ec1n, nh\u1eefng t\u1eadt \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i h\u1ebft. D\u00e2n kh\u00f4ng y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n m\u00e0 \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i l\u00e0m tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp c\u0169ng b\u1edfi c\u1edb \u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i nghe tin nh\u1eefng thu\u1ed9c bi\u1ec1n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111em binh \u0111i b\u1eaft tr\u1ed9m, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o \u1ed1m, d\u1ee5 th\u00e0nh th\u1ea7n r\u1eb1ng ph\u00e0m Ch\u00e1nh ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u1ed1m y\u1ebfu kh\u00f3 \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i vi\u1ec7c qu\u00e2n ng\u0169, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c tham t\u00e2u. L\u1ea1i sai s\u00e1t h\u1ea1ch c\u00e1c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, Qu\u1ea3n c\u01a1, ai tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 g\u1eafng s\u1ee9c kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u00e0 nay gi\u00e0 y\u1ebfu, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi theo b\u1eadc ti\u1ebfn l\u00ean m\u00e0 h\u00e8n k\u00e9m kh\u00f4ng t\u00e0i, th\u00ec ph\u00e2n bi\u1ec7t t\u00e2u xin \u0111\u1ed5i \u0111i hay b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ecb n\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha thu\u1ebf c\u1eeda quan b\u1ebfn \u0111\u00f2 v\u1ec1 sang n\u0103m cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta nh\u1edd tr\u1eddi gi\u00fap \u0111\u1ee9c th\u1ea5m s\u00e2u ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh, sang n\u0103m l\u00e0 ti\u1ebft L\u1ee5c tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng m\u1eabu Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, tr\u1eabm n\u00ean gia \u01a1n cho t\u00f4i d\u00e2n trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n, \u0111\u1ec3 ban ph\u01b0\u1edbc r\u1ed9ng. V\u1eady nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u Xu\u00e2n s\u1ebd c\u1eed h\u00e0nh, duy c\u00f3 vi\u1ec7c thu\u1ebf c\u1eeda quan v\u00e0 b\u1ebfn \u0111\u00f2, tr\u1eeb thu\u1ebf nh\u1eefng n\u01a1i Tr\u00fac B\u1ea1ch, H\u1eefu B\u1eb1ng, T\u00e2y H\u1ed3, H\u00e0ng \u0110\u00e0o, T\u1ea3 V\u1ecdng, Ng\u0169 H\u1ed3 thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u0111\u00e3 cho l\u0129nh tr\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n c\u00e1c ch\u1ed7 kh\u00e1c l\u1ec7 \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay cho \u0111\u1ea5u gi\u00e1 c\u0169ng ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i bi\u00ean thu, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft mi\u1ec5n cho h\u1ebft s\u1ed1 thu\u1ebf ph\u1ea3i thu v\u1ec1 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8. Duy c\u00f3 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh c\u00e1c s\u1edf thu\u1ef7 l\u1ee3i \u1edf th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1 l\u01b0u c\u00f9ng Ti\u1ec1n Giang, H\u1eadu Giang, \u0111\u1ea7m H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, c\u00e1c s\u1edf c\u01b0\u1edbc t\u1ed5 ong v\u00e0 \u0111\u1ed3n tu\u1ea7n, m\u1ed1i l\u1ee3i r\u1ea5t nhi\u1ec1u, h\u1ea1t kh\u00e1c kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean nh\u1ea5t kh\u00e1i mi\u1ec5n thu th\u00ec ho\u1eb7c sinh ra tranh nhau. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t h\u1ebft l\u00f2ng l\u01b0\u1ee3ng t\u00ednh, ph\u00e0m c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3i t\u1ec7 c\u1ee7a c\u01b0\u1eddng h\u00e0o \u0111\u1ec3 s\u1ef1 sinh s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n ta \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o th\u00ec t\u00e2u l\u00ean cho bi\u1ebft\u201d. Duy\u1ec7t b\u00e0n xin n\u00ean \u0111\u00e1nh thu\u1ebf 38 s\u1edf, n\u00ean tha thu\u1ebf 12 s\u1edf. Vua theo l\u1eddi xin.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u00ednh \u0110\u1ee9c, Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam l\u00e0 V\u0169 Ti\u1ebfn Hu\u00e2n v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Khu\u00ea l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, Tham hi\u1ec7p S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0m Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam, Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169 l\u00e0m Tham hi\u1ec7p S\u01a1n T\u00e2y. R\u1ed3i Ti\u1ebfn Hu\u00e2n can v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u huy\u1ec7n Duy Ti\u00ean kh\u00f4ng h\u1ee3p th\u1ee9c, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c ph\u00e1t l\u00e0m binh c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man, \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 T\u00f4 Danh Ho\u1ea3ng l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tham hi\u1ec7p B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea7n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p H\u01b0ng Ho\u00e1, Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00fa l\u00e0m Tham hi\u1ec7p B\u1eafc Ninh, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 Nguy\u1ec5n T\u00fa l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua h\u1ecfi Th\u1ecb lang \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam r\u1eb1ng : \u201cT\u00fa l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. Th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cT\u00fa \u0111\u00e3 t\u1eebng th\u1eed d\u00f9ng coi vi\u1ec7c d\u00e2n, tr\u00f4ng su\u1ed1t ch\u00ednh s\u1ef1, t\u1eeb khi theo vi\u1ec7c \u1edf Kinh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn nay, r\u1ea5t l\u00e0 nhanh nh\u1eb9n\u201d. B\u00e8n cho m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eddi L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00edn, Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00e0o ch\u1ea7u. L\u1ea5y Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Phan Qu\u00fd \u0110\u1ea1t sung b\u1ed5 Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed \u1edf ph\u1ee7 Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed c\u00f4ng. Vua t\u1eebng b\u1ea3o T\u1ea3 th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh r\u1eb1ng : \u201cGi\u00fap \u0111\u1ee1 Ho\u00e0ng t\u1eed t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng m\u1edbi n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9c t\u1ed1t. Vi\u1ec7c ch\u1ecdn ch\u1ee9c Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y b\u1ed9 th\u1ea7n \u0111\u1ec1 c\u1eed Qu\u00fd \u0110\u1ea1t. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf kho kinh l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Trung \u0111\u00f2i \u0103n ti\u1ec1n l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. Vua giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh tra x\u00e9t. \u00e1n xong, vua n\u00f3i : \u201cV\u1ee5 \u00e1n \u0110\u1eb7ng V\u0103n Khu\u00ea n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3 \u0111\u00e3 theo lu\u1eadt nghi\u00eam tr\u1ecb, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn Trung c\u00f2n d\u00e1m c\u00f4ng nhi\u00ean l\u00e0m b\u1eady, kh\u00f4ng ki\u00eang s\u1ee3 g\u00ec ; tuy tang v\u1eadt kh\u00f4ng qu\u00e1 10 l\u1ea1ng, nh\u01b0ng lu\u1eadt qu\u00fd \u1edf ch\u1ed7 l\u00e0m cho l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi s\u1ee3 h\u00e3i, n\u1ebfu nhu nh\u01a1 \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng m\u1ed9t m\u1ea1ng \u1ea5y th\u00ec e sau n\u00e0y nh\u1eefng k\u1ebb khinh nh\u1eddn ph\u00e1p lu\u1eadt s\u1ebd nhi\u1ec1u ra, kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ebft h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. B\u00e8n sai ch\u00e9m Trung \u1edf ch\u1ee3 \u0110\u00f4ng. T\u00f2ng ph\u1ea1m th\u00ec ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n ; gi\u00e1m l\u00e2m, ch\u1ee7 th\u1ee7 \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng c\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi x\u01b0a l\u1eadp ph\u00e1p, l\u00e0m t\u1ed9i \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi t\u1ed9i. Nh\u01b0 v\u1ee5 \u00e1n \u0110\u1eb7ng V\u0103n Khu\u00ea, Tr\u1ea7n C\u00f4ng Trung, d\u1eabu c\u00f3 qu\u00e1 nghi\u00eam, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 theo \u00fd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a. N\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u1ea3 th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c nhu\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cBinh \u1edf chi V\u00f5 c\u1ef1, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1ea5y d\u00e2n \u1edf hai th\u00f4n An Ho\u00e0 v\u00e0 T\u00e2n Ho\u00e0 thu\u1ed9c tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh b\u1ed5 v\u00e0o, mi\u1ec5n cho thu\u1ebf th\u00e2n. Sau c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed1n \u0111\u01b0a tr\u00e1ng h\u1ea1ng th\u1ebf v\u00e0o, th\u00ec d\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111i l\u00ednh h\u1ebft r\u1ed3i, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn \u0111\u1ec3 n\u1ed9p th\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu kh\u00f4ng tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t th\u00ec e nh\u1eefng l\u00ednh t\u1ea1i ng\u0169 th\u1ea5y th\u1ebf b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc. Xin sai quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t nh\u1eefng k\u1ebb tr\u1ed1n \u1ea5y c\u00f3 gia s\u1ea3n th\u00ec l\u1ea5y h\u1ebft sung c\u00f4ng, \u0111\u1ee3i khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec theo ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00eam b\u1eadc m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i v\u00e0 b\u1eaft sung ng\u0169. Su\u1ea5t th\u1eadp \u0111\u1ebfn chi tr\u01b0\u1edfng th\u00ec theo l\u1ec7 x\u1eed ph\u00e2n l\u00ednh tr\u1ed1n c\u1ee7a c\u00e1c qu\u00e2n th\u00eam b\u1eadc l\u00ean m\u00e0 ngh\u0129 x\u1eed\u201d. Vua theo l\u1eddi xin.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p \u1ea5n tri\u1ec7n ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho 5 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ebfn nay sai b\u1ed9 L\u1ec5 chi\u1ebfu c\u00e1c huy\u1ec7n t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn ra B\u1eafc ph\u00e0m thu\u1ed9c ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd th\u00ec c\u1ea5p cho \u1ea5n \u0111\u1ed3ng v\u00e0 ki\u1ec1m g\u1ed7, do ph\u1ee7 vi\u00ean gi\u1eef, g\u1eb7p khi c\u00f3 vi\u1ec7c huy\u1ec7n th\u00ec d\u00f9ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u1eabn \u1ea5n ph\u1ee7 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p cho tr\u1ea1m Kinh hai l\u00e1 c\u1edd ch\u1eef nh\u1eadt b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n l\u00f4ng m\u00e0u h\u1ed3ng (th\u00eau hai ch\u1eef \u201cKinh tr\u1ea1m\u201d, hai l\u00e1 c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo (th\u00eau b\u1ed1n ch\u1eef \u201cM\u00e3 th\u01b0\u1ee3ng phi \u0111\u1ec7\u201d v\u00e0 s\u00e1u thanh g\u01b0\u01a1m ng\u1eafn, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ch\u1ea1y \u0111\u1ec7 g\u1ea5p).<\/p>\n\n\n\n<p>Chia ph\u00e1i c\u00e1c C\u1ed1ng sinh, Gi\u00e1m sinh \u0111i c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i b\u1ed5 ch\u1ee9c huy\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n c\u00f3 khuy\u1ebft ch\u1ee9c Huy\u1ec7n l\u1ec7nh th\u00ec ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea5y nh\u1eefng Cai \u00e1n, Tri b\u1ea1 thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u1ea5y cho quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n v\u1ee5. Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cCh\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi l\u00e0m th\u00ec n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ch\u00ednh s\u1ef1 ra sao ? B\u1ecdn Cai \u00e1n, Tri b\u1ea1 l\u00e0 nh\u00e2n vi\u00ean gi\u00fap vi\u1ec7c, ch\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1m quy\u1ec1n ch\u00ednh s\u1ef1 th\u00ec trong l\u00f2ng \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1i t\u01b0 t\u01b0\u1edfng l\u00e0m kinh tri\u1ec7u do\u00e3n n\u0103m ng\u00e0y (() Tr\u01b0\u01a1ng X\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 H\u00e1n l\u00e0m Kinh tri\u1ec7u do\u00e3n sai thu\u1ed9c l\u1ea1i l\u00e0 Nh\u1eef Thu\u1ea5n x\u00e9t \u00e1n, Thu\u1ea5n n\u00f3i : \u201cKinh tri\u1ec7u 5 ng\u00e0y th\u00f4i\u201d \u00fd n\u00f3i kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e2u th\u00ec x\u00e9t l\u00e0m g\u00ec.), h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec tr\u1eabm m\u00e0 nu\u00f4i d\u00e2n \u01b0 ? Nay nh\u1eefng H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng l\u00e0m H\u00e0nh t\u1ea9u s\u00e1u b\u1ed9 c\u00f9ng c\u00e1c Gi\u00e1m sinh, T\u1ecda gi\u00e1m \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi khoa m\u1ee5c, n\u1ebfu sai ra th\u1eed l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u1ecb d\u00e2n t\u1ea5t ph\u1ea3i ngh\u0129 g\u1eafng c\u00f4ng b\u00e1o n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec quan ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng b\u1ecf thi\u1ebfu\u201d. B\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t ch\u1ecdn, d\u1ef1 tr\u00fang h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi. Vua b\u00e0n chia ph\u00e1i \u0111i c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 h\u1ecdc t\u1eadp ch\u00ednh s\u1ef1, c\u00f3 huy\u1ec7n n\u00e0o khuy\u1ebft th\u00ec cho quy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u1ea5y h\u1ecdc tr\u00f2 qu\u00fd \u1edf ch\u1ed7 c\u00f3 th\u1ef1c d\u1ee5ng. B\u1ecdn C\u1ed1ng sinh, Gi\u00e1m sinh l\u00e0 tu\u1ed5i tr\u1ebb m\u1edbi ti\u1ebfn, t\u00ednh n\u1ebft gi\u1eef g\u00ecn ch\u01b0a v\u1eefng, m\u00e0 b\u1ecdn l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf c\u00e1c dinh tr\u1ea5n th\u00ec nhi\u1ec1u tham \u00f4, \u00edt trong s\u1ea1ch, nay n\u1ebfu cho \u1edf g\u1ea7n e d\u1ec5 t\u1eadp nhi\u1ec5m n\u1ebfp x\u1ea5u, c\u0169ng kh\u00f3 mong th\u00e0nh t\u00e0i. V\u1ea3 Huy\u1ec7n l\u1ec7nh l\u00e0 ch\u1ee9c g\u1ea7n d\u00e2n m\u00e0 ch\u1ecdn c\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m l\u1ea1i thu\u1ed9c quy\u1ec1n dinh tr\u1ea5n, ch\u01b0a ch\u1eafc kh\u1ecfi c\u00e1i t\u1ec7 nh\u1edd c\u1eady g\u1eedi g\u1eafm. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng chi b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1edf b\u1ed9, khi\u1ebfn cho \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n d\u01b0\u1edbi xe ki\u1ec7u \u0111\u1ec3 h\u1eb1ng ng\u00e0y h\u1ecdc ch\u00ednh s\u1ef1, \u0111\u1ebfn khi ra nh\u1eadn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m coi d\u00e2n x\u00e3 t\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef m\u00ecnh trong s\u1ea1ch c\u1ea9n th\u1eadn, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb b\u1ecdn l\u1ea1i t\u01b0 thao t\u00fang\u201d. Vua \u0111em l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a \u0110\u0103ng Tu\u00e2n h\u1ecfi Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n, X\u00e1n th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u0103ng Tu\u00e2n n\u00f3i th\u1ebf l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c khanh n\u00f3i c\u0169ng c\u00f3 l\u1ebd. Song nh\u00e0 vua d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t trong tri\u1ec1u ngo\u00e0i qu\u1eadn qu\u00e1. \u0110\u1ed5i ch\u1ed7 th\u00ec \u0111\u1ec1u th\u1ebf c\u1ea3. C\u1ed1ng sinh, Gi\u00e1m sinh qu\u1ea3 l\u00e0 hi\u1ec1n t\u00e0i th\u00ec l\u1ea1i t\u1ef1 l\u00e0m m\u1ea5t ch\u00ed kh\u00ed sao \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu l\u00e0 k\u1ebb kh\u00f4ng t\u1ed1t th\u00ec d\u1eabu \u1edf s\u00e1u b\u1ed9 c\u0169ng kh\u00f3 mong th\u00e0nh. Hu\u1ed1ng chi ki\u1ec1m ch\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, tr\u1eabm c\u00f2n giao cho dinh tr\u1ea5n, m\u00e0 C\u1ed1ng sinh, Gi\u00e1m sinh l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng cho c\u00f9ng \u1edf \u0111\u1ec3 h\u1ecdc t\u1eadp, Huy\u1ec7n l\u1ec7nh kh\u00f4ng th\u1ec3 u\u1ef7 cho ch\u1ecdn c\u1eed hay sao ? N\u00ean ngh\u0129 cho k\u1ef9, ch\u1edb c\u00e2u n\u1ec7 \u1edf thi\u00ean ki\u1ebfn \u1ea5y\u201d. B\u00e8n sai b\u1ed9 L\u1ea1i l\u01b0\u1eddng ch\u1ed7 xa g\u1ea7n m\u00e0 chia \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i b\u1ed5, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n 3 quan, g\u1ea1o 3 ph\u01b0\u01a1ng, khi c\u00f3 khuy\u1ebft ch\u1ee9c Tri huy\u1ec7n hay Huy\u1ec7n th\u1eeba th\u00ec do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u xin cho t\u1ea1m th\u01b0 n\u1eeda n\u0103m, n\u1ebfu l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c th\u00ec cho th\u1ef1c th\u1ee5. \u0110\u1ebfn khi b\u1ed9 L\u1ea1i d\u00e2ng danh s\u00e1ch l\u00ean, vua cho v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf \u0110\u00f4ng C\u00e1c, c\u1eb7n k\u1ebd d\u1ea1y b\u1ea3o, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft v\u1ec1 ngh\u0129a vua t\u00f4i cha con, sau \u0111\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p l\u00e0m quan gi\u1eef ch\u1ee9c. L\u1ea1i cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 cho \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m. Nh\u1eefng H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng h\u1eadu b\u1ed5 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ngh\u1ec7 An. Vua l\u1ea5y \u0111i\u1ec3m \u1ea5y h\u1ecfi Tham tri Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cV\u00ec b\u1ecdn \u1ea5y h\u1ecdc gi\u1ecfi m\u00e0 th\u1ebf ch\u0103ng ?\u201d Th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cH\u1ecdc tr\u00f2 Ngh\u1ec7 An ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u0103m h\u1ecdc\u201d. Vua b\u1ea3o : \u201cTr\u1eabm xem ng\u01b0\u1eddi Ngh\u1ec7 An kh\u00ed kh\u00e1i h\u00e0o m\u1ea1i, tr\u1eeb Ph\u00fa Xu\u00e2n, Gia \u0110\u1ecbnh ra th\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u00e2u b\u1eb1ng ; b\u1edfi th\u1ebf th\u00e2n binh c\u1ee7a c\u00e1c vua th\u00e1nh tri\u1ec1u ta ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea5y \u1edf Ngh\u1ec7 An\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n cho y\u1ebfn h\u1ed9 \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n thu\u1ebf y\u1ebfn s\u00e0o thi\u1ebfu (H\u1ea1ng nh\u1ea5t 1 c\u00e2n n\u1ed9p thay 40 quan ti\u1ec1n, h\u1ea1ng nh\u00ec 30 quan, h\u1ea1ng ba 18 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai h\u01a1n 1.000 bi\u1ec1n binh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf Ngh\u1ec7 An \u0111i th\u00fa B\u1eafc Th\u00e0nh. Th\u00e0nh th\u1ea7n th\u1ea5y l\u00ednh gi\u1ea3n \u1edf th\u00e0nh \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c m\u00e0 s\u1ed1 l\u00ednh th\u00fa th\u00ec \u00edt, t\u00e2u xin ph\u00e1i th\u00eam m\u1ed9t hai v\u1ec7 kinh binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef, cho n\u00ean sai \u0111i. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh r\u1eb1ng 5 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 n\u0103m nay \u0111\u1ed5i \u0111i th\u00fa B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00ec \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i m\u1ed7i dinh \u0111\u1ec1u 500 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ee3i vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c h\u01a1i th\u01b0 s\u1ebd l\u1ea1i l\u00e0m theo nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i dinh 300 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 hi\u1ec7p l\u00fd Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9, Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea Quang l\u00e0m Hi\u1ec7p l\u00fd dinh v\u1ee5 Qu\u1ea3ng Nam. Vua b\u1ea3o Quang r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm mu\u1ed1n d\u00f9ng ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m quan to \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, v\u00ec ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n \u00edt tu\u1ed5i cho n\u00ean ch\u1eadm \u0111\u1ea5y th\u00f4i\u201d. (Quang 27 tu\u1ed5i).<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea3 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Th\u00f4ng v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua h\u1ecfi : \u201cQuan v\u00f5 \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c trong h\u1ea1t th\u00e0nh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng l\u00e0 sao ?\u201d Th\u00f4ng th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cQu\u1ea3n quan c\u00f9ng binh l\u00ednh kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng nhau, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng ki\u1ec7n c\u00e1o, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ra tr\u1eadn l\u00e0m sao khi\u1ebfn h\u1ecd h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c, cho n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng\u201d. Vua l\u1ea1i h\u1ecfi : \u201c\u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean kh\u00f4ng ?\u201d Th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c tr\u1ea5n h\u01a1i y\u00ean, duy c\u00f3 Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a y\u00ean th\u00f4i\u201d. B\u00e8n sai l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m \u1edf l\u1ea1i b\u1ed9 cung ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh l\u00e0 T\u1ea3 Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9, H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang T\u0129nh l\u00e0m T\u1ea3 Tham tri Binh b\u1ed9, H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh ki\u00eam l\u00fd \u0110\u00ea ch\u00ednh, Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh l\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9, v\u1eabn l\u0129nh Quang l\u1ed9c t\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri huy\u1ec7n Thi\u00ean L\u1ed9c l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung l\u00e0m quan c\u00f3 ch\u00ednh s\u1ef1 t\u1ed1t. Vua nghe bi\u1ebft khen ng\u1ee3i, sai b\u1ed9 L\u1ea1i ghi t\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 Tri ph\u1ee7, g\u1eb7p khuy\u1ebft th\u00ec b\u1ed5 ngay.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5 l\u00e0 Phan V\u0103n U\u1ea9n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 To\u00e0n v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 l\u00e0 Ng\u00f4 Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5, Cai c\u01a1 v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eadu l\u00e0 Tr\u1ea7n Ti\u1ebfn L\u01b0u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Thu\u1ef7 qu\u00e2n th\u1eed ba thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Thu\u1ef5 long, Ph\u1ea5n b\u1eb1ng v\u00e0 Uy ph\u01b0\u1ee3ng \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n Thu\u1eadn An. Vua \u0111\u1ebfn xem.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t th\u1ef1 Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn Thu\u1ef5 ch\u1ebft ; t\u1eb7ng V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, c\u1ea5p cho 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ng\u00f4 Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c \u0111\u00f3ng gi\u1eef th\u00e0nh ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u, ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i l\u1ea5y Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u1ee9 \u1edf Thanh Hoa, c\u00f3 tang ngh\u1ec9, \u0111\u1ebfn nay h\u1ebft h\u1ea1n, l\u1ea1i b\u1ed5 d\u00f9ng. Tr\u1ee9 v\u00e0o b\u1ec7 t\u1eeb. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia hai tr\u1ea5n Thanh Ngh\u1ec7 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i nhi\u1ec1u, v\u00ec tr\u1ea5n th\u1ea7n v\u1ed7 v\u1ec1 ch\u1ed1ng gi\u1eef c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, d\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ra s\u1ee9c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 8, 9 ph\u1ea7n 10 k\u1ebb ph\u1ea1m, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec d\u00e2n ta c\u00f3 ph\u1ee5 g\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e2u. Nay ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn b\u1ea3o r\u00f5 \u0111\u1ee9c \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, chi\u00eau t\u1eadp nh\u1eefng d\u00e2n xi\u00eau t\u00e1n, ti\u1ec5u tr\u1eeb nh\u1eefng \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c s\u00f3t \u0111\u1ec3 cho bi\u00ean ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean l\u1eb7ng l\u00e2u d\u00e0i, \u1ea5y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1eabm mong \u0111\u1ee3i\u201d. Nh\u00e2n tri\u1ec7u v\u00e0o \u0110\u00f4ng C\u00e1c cho \u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng d\u00e2n xi\u00eau t\u00e1n tr\u1ed1n \u0111i \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 m\u00e0 ng\u1ea1ch l\u00ednh v\u1eabn thi\u1ebfu. Vua nghe tin, d\u1ee5 b\u1ea3o th\u00e0nh th\u1ea7n h\u1ee3p c\u00f9ng ba t\u00e0o b\u00e0n b\u1ea1c c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00f2i c\u1ea5p th\u1ebf n\u00e0o cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 qu\u00e2n. B\u1ed9 Binh nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay d\u00e2n xi\u00eau l\u00ednh tr\u1ed1n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n b\u1eaft m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n n\u0103m, c\u00f3 n\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n 1 n\u0103m, 2 n\u0103m, 3 n\u0103m. Xin t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ph\u00e0m nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n b\u1eaft m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1eb9n n\u0103m th\u00ec t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 v\u1ec1 sau v\u1eabn cho y\u00ean \u1ee7i g\u1ecdi v\u1ec1, c\u00f2n t\u1eeb n\u0103m th\u1ee9 4 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc c\u00f9ng l\u00e0 n\u1ebfu h\u1ea1n n\u0103m \u0111\u00e3 h\u1ebft, th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00e9t r\u00f5 d\u00e2n \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u1ebft hay ch\u01b0a, binh l\u00ednh c\u00f3 n\u00ean b\u1eaft \u0111i\u1ec1n hay kh\u00f4ng, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean\u201d. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cX\u00e9t c\u1eed r\u00f5 r\u00e0ng, th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u00fd nh\u1eadn ch\u00e2n, \u0111\u00e1ng khen \u0111\u00e1ng th\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ec1u theo l\u1eddi ngh\u1ecb m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u \u00e1n c\u01b0\u1edbp \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f3 nh\u1eefng nh\u00e0 d\u00e2n b\u1ecb \u0111\u1ed1t ph\u00e1. Vua n\u00f3i : \u201cN\u1ed7i \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n \u1ea5y \u0111\u00e3 th\u1ea5u \u0111\u1ebfn tr\u00ean m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n tr\u1ea1ch g\u00ec, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c ch\u01b0a nghe th\u1ea5y ? V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t c\u1ea5p cho m\u1ed7i h\u1ed9 2 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. T\u1eeb sau, vi\u1ec7c \u00e1n m\u00e0 c\u00f3 d\u00e2n b\u1ecb tai n\u1ea1n th\u00ec theo \u0111\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tri ph\u1ee7 \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Quy Nh\u01a1n, B\u00ecnh Ho\u00e0, Di\u00ean Kh\u00e1nh, Ph\u00fa Y\u00ean, sai quan dinh tr\u1ea5n ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t l\u00e0m ph\u1ee7 l\u1ef5 \u0111\u1ec3 \u1edf. (Ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Phong L\u1ed9c, ph\u1ee7 Quy Nh\u01a1n ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ly, ph\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ph\u01b0\u1edbc, ph\u1ee7 Di\u00ean Kh\u00e1nh ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Hoa Ch\u00e2u, ph\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n \u0110\u1ed3ng Xu\u00e2n, c\u00e1c ph\u1ee7 l\u1ef5 \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t \u1edf n\u01a1i huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1edf ch\u1ee3 Nam Th\u1ecd (Ch\u1ee3 \u1edf ph\u01b0\u1eddng Ph\u01b0\u1edbc Tuy, chung quanh l\u00e0m 100 gian qu\u00e1n, \u1edf trong c\u00e1c qu\u00e1n c\u00f3 4 d\u00e3y nh\u00e0, m\u1ed7i d\u00e3y 14 gian, \u1edf gi\u1eefa d\u1ef1ng \u0111\u00ecnh L\u1ea1c H\u1ed9i).<\/p>\n\n\n\n<p>Ban \u00e1o m\u00f9a \u0111\u00f4ng cho c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng c\u00f9ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh t\u1eeb T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean. T\u1eeb sau l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn \u1edf ngo\u00e0i v\u1ea5t v\u1ea3, sai Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em \u00e1o \u0111\u1ebfn ban cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ra l\u1ec7nh cho d\u00e2n ch\u00e2u B\u1ed1 Ch\u00ednh dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ed5i l\u1ed1i y ph\u1ee5c. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecba \u0111\u1ed3 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t, l\u1ed1i ch\u1eef, c\u1ee1 xe \u0111\u00e3 gi\u1ed1ng nhau, h\u00e1 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau ! Ch\u00e2u B\u1ed1 Ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ea5t ph\u1ee5 thu\u1ed9c Kinh k\u1ef3 m\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n \u0103n m\u1eb7c v\u1eabn c\u00f2n kh\u00e1c qu\u00e1, th\u1ebf th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ngh\u0129a c\u00f9ng t\u1eadp qu\u00e1n, c\u00f9ng phong t\u1ee5c. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh truy\u1ec1n b\u1ea3o cho d\u00e2n ch\u00e2u \u1ea5y \u0103n m\u1eb7c theo th\u1ec3 ch\u1ebf t\u1eeb s\u00f4ng Gianh tr\u1edf v\u00e0o \u0111\u1ec3 cho c\u00f9ng m\u1ed9t phong t\u1ee5c, n\u1ebfu khinh th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt vi ch\u1ebf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9i tr\u1ea5n h\u1ea1t th\u00e0nh th\u00f3c l\u00faa thu ho\u1ea1ch k\u00e9m, xin cho d\u00e2n n\u1ed9p thay th\u00f3c thu\u1ebf v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m nay b\u1eb1ng ti\u1ec1n. Vua cho r\u1eb1ng gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1eaft r\u1ebb kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u nhau, h\u1ea1 l\u1ec7nh ph\u00e0m ch\u1ed7 n\u00e0o g\u1ea1o \u0111\u1eaft th\u00ec \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 1 h\u1ed9c th\u00f3c l\u00e0 1 quan ti\u1ec1n, g\u1ea1o r\u1ebb th\u00ec gi\u1ea3m 2 ph\u1ea7n 10.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban ti\u1ec1n cho Gi\u00e1m sinh Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cM\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay tr\u1eddi r\u00e9t l\u1eafm, b\u1ecdn Gi\u00e1m sinh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u xa qu\u00ea qu\u00e1n, s\u00e1ch \u0111\u00e8n c\u1ea7n kh\u1ed5, l\u1ea5y g\u00ec ch\u1ed1ng r\u00e9t ? Sai c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u00e1n tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o, k\u00e9n ch\u1ecdn nh\u1eefng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 thu\u1ed9c tr\u1ea5n, ai c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00ec m\u1ed7i v\u1ec7 l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a v\u00e0o b\u1ed9 \u0111\u1ec3 d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 c\u1ea5t d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi\u00eam s\u1ef1 hi\u1ec7p l\u00fd tr\u1ea5n v\u1ee5 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Ti\u1ebfn b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c, Ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc kia \u1edf Ninh B\u00ecnh tr\u00f9 bi\u1ec7n g\u1ed7 l\u1ea1t \u1edf kho t\u00e0ng, \u0111\u1ec3 h\u01b0 h\u1ecfng c\u1ee7a c\u00f4ng, \u0111\u1ebfn nay vi\u1ec7c ph\u00e1t, ra l\u1ec7nh gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t. R\u1ed1t cu\u1ed9c b\u1ecb t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c Hi\u1ec7p th\u1ee7 c\u00e1c ngu\u1ed3n, c\u00e1c t\u1ea5n thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 Ph\u00fa Y\u00ean. Ba ngu\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n, Thu B\u1ed3n, \u00d4 Da thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam, ba tr\u1ea5n Ph\u00fa S\u01a1n, Xu\u00e2n \u0110\u00e0i, V\u0169ng L\u1ea5m thu\u1ed9c Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i quan y\u1ebfu, quan dinh tr\u1ea5n t\u00e2u xin n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XLII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ednh tu\u1ea5t, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7 [1826], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. C\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng c\u00f9ng quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o m\u00f9a \u0111\u00f4ng v\u00e0o l\u1ea1y. B\u00e3i ch\u1ea7u, cho \u0103n y\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean t\u00f4n th\u1ea5t l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ph\u1ea9m chi b\u1ed5ng, v\u00ec c\u00f3 l\u1ed7i ph\u1ea3i gi\u00e1ng m\u00e0 b\u1ed5ng theo ph\u1ea9m b\u1ecb gi\u00e1ng kh\u00f4ng b\u1eb1ng b\u1ed5ng t\u00f4n th\u1ea5t th\u00ec c\u1ea5p cho b\u1ed5ng t\u00f4n th\u1ea5t. N\u1ebfu ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, th\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng ch\u1ec9 c\u1ea5p ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m l\u1ea1i mi\u1ebfu Trung ti\u1ebft c\u00f4ng th\u1ea7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai l\u00e0m hai mi\u1ebfu Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n v\u00e0 Trung ti\u1ebft c\u00f4ng th\u1ea7n \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu ch\u00ednh mi\u1ebfu Trung h\u01b0ng c\u00f4ng th\u1ea7n. H\u1eefu ty th\u1ea5y ch\u1ed7 b\u00ean h\u1eefu c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a x\u01b0\u1edfng thuy\u1ec1n, m\u1edbi l\u00e0m mi\u1ebfu Trung ti\u1ebft c\u00f4ng th\u1ea7n \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1eb1ng sau b\u00ean t\u1ea3 h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 t\u00e2y. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ec5 l\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, l\u00e0m l\u1ea1i mi\u1ebfu Trung ti\u1ebft c\u00f4ng th\u1ea7n sang b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi mi\u1ebfu Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n, c\u00f2n mi\u1ebfu c\u0169 th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 \u00e2n t\u1ef1 m\u00f9a xu\u00e2n, m\u00f9a thu h\u1eb1ng n\u0103m. L\u00e0m s\u1edf T\u1ec3 Sinh c\u1ee7a Th\u1ea7n tr\u00f9 \u0111\u00e0n Nam Giao, V\u0103n Mi\u1ebfu, mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng ba mi\u1ebfu C\u00f4ng th\u1ea7n. (Tr\u01b0\u1edbc c\u1ee9 l\u00e0m th\u1eddi t\u1ea1m b\u1eb1ng g\u1ed7 v\u00e0 g\u1ea1ch ng\u00f3i). L\u1ea1i d\u1eddi s\u1edf T\u1ec3 Sinh c\u1ee7a Li\u1ec7t mi\u1ebfu \u0111em l\u00e0m \u1edf ph\u01b0\u1eddng B\u1ea3o Ho\u00e0 trong Kinh th\u00e0nh. (Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m \u1edf b\u1edd s\u00f4ng V\u1ea1n Xu\u00e2n, ngo\u00e0i qu\u00e1ch ph\u00eda T\u00e2y).<\/p>\n\n\n\n<p>Thu\u1ed9c ty b\u1ed9 L\u1ec5 c\u00f3 Mai B\u00e1 Ph\u01b0\u01a1ng khinh nh\u1eddn tr\u00e1i ph\u00e9p. B\u1ed9 th\u1ea7n t\u00e2u h\u1eb7c. Ph\u01b0\u01a1ng mang l\u00f2ng o\u00e1n, ki\u1ec7n vu cho B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c v\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c tham tang. Tra h\u1ecfi kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ef1c. Vua n\u00f3i : \u201cCh\u01b0a c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00edch ph\u1ea1m th\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 kh\u00f4ng th\u00edch l\u00e0m lo\u1ea1n. C\u00e1i th\u00f3i \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 cho l\u1edbn d\u1ea7n\u201d. Sai ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u201cLuy\u1ebfn khuy\u1ebft t\u00ecnh \u00e2n\u201d (() Luy\u1ebfn khuy\u1ebft t\u00ecnh \u00e2n : luy\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft, t\u00ecnh \u00e2n c\u1ea7n (xem th\u00eam ch\u00fa th\u00edch tr. 520).) thu\u1ed9c c\u00e1c v\u1ec7 Long thao, H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Kinh 60 ng\u01b0\u1eddi. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn qu\u00e2n n\u00e0y m\u00e3n ban, h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi xin l\u01b0u l\u1ea1i, tr\u1eabm th\u01b0\u01a1ng xa qu\u00ea qu\u00e1n \u0111\u00e3 l\u00e2u, cho h\u1ea1n v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0. Tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t tr\u1eabm \u0111\u00e3 b\u1ea3o ng\u00e0y h\u1ebft h\u1ea1n ngh\u1ec9 mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn Kinh hay mu\u1ed1n \u1edf qu\u00ea \u0111\u1ec1u cho tu\u1ef3 \u00fd, kh\u00f4ng \u00e9p. Nay m\u1ed9t lo\u1ea1t \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u00e3 h\u01a1n 600 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen\u201d. B\u00e8n th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan ti\u1ec1n. Ai \u0111\u1ebfn sau c\u0169ng th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf. \u0110\u1ec1u b\u1ed5 v\u00e0o hai \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng nh\u1ea5t, nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, sai Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c ki\u00eam qu\u1ea3n, cho theo v\u1ec7 C\u1ea9m y lu\u00e2n phi\u00ean l\u00ean tr\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngh\u1ec7 An c\u00f3 m\u1ecf ch\u00ec. Tr\u1ea5n th\u1ea7n n\u1ea5u \u0111em d\u00e2ng. Vua th\u1ea5y ch\u1ea5t nh\u1eb9 n\u1ed5i, sai V\u0169 Kh\u1ed1 n\u1ea5u l\u1ea1i, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u00e0nh ch\u00ec. Nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Qu\u1ea3ng Nam c\u00f3 m\u1ed9t m\u1ecf \u0111\u00e1, m\u1edbi n\u1ea5u th\u00ec th\u00e0nh ch\u00ec, n\u1ea5u l\u1ea7n n\u1eefa th\u00ec th\u00e0nh b\u1ea1c, n\u1ea5u l\u1ea7n th\u1ee9 ba th\u00ec th\u00e0nh v\u00e0ng, \u0111\u1ea5y l\u00e0 v\u1eadt ho\u00e1 t\u1ef1 nhi\u00ean, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 ph\u00e9p d\u00f9ng thu\u1ed1c luy\u1ec7n th\u00e0nh \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 x\u00e9t h\u00ecnh \u00e1n hay d\u1edf \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u d\u00e2ng s\u00e1ch x\u00e9t h\u00ecnh hay d\u1edf c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vua xem r\u1ed3i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t khuy\u00ean r\u0103n l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, cho n\u00ean Ngu th\u01b0 n\u00f3i \u201cBa n\u0103m x\u00e9t c\u00f4ng\u201d, Chu quan n\u00f3i \u201cCu\u1ed1i n\u0103m x\u00e9t ch\u00ednh\u201d, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u00fac gi\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u1eddi, mong cho th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta th\u1eadn tr\u1ecdng vi\u1ec7c h\u00ecnh ph\u1ea1t, d\u1ef1ng ra ph\u00e9p t\u1eafc, th\u00fac \u0111\u1ea9y m\u1ecdi vi\u1ec7c, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh tr\u00ecnh h\u1ea1n x\u1eed ki\u1ec7n, nghi\u00eam gia d\u1ea1y b\u1ea3o, l\u00e0 mu\u1ed1n cho ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c d\u1eb1ng dai, m\u00e0 k\u1ebb hay ng\u01b0\u1eddi d\u1edf c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. Tr\u1eabm n\u1ed1i theo ch\u00ed tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u01b0u \u00fd vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c. T\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd c\u00e1c nha m\u00f4n h\u1ecfi ki\u1ec7n c\u00f3 nh\u1eefng \u00e1n ch\u01b0a x\u00e9t xong, tr\u1eabm \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n xu\u1ed1ng ch\u1ec9 nghi\u00eam s\u1ee9c, v\u1ed1n mu\u1ed1n cho \u00e1n kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u1ed3ng ch\u1ea5t, ng\u1ee5c kh\u00f4ng giam t\u00f9 l\u00e2u. Nay c\u1ee9 s\u00e1ch t\u00e2u c\u1ee7a b\u1ed9 H\u00ecnh th\u00ec c\u00f3 \u00e1n l\u00e0m xong trong h\u1ea1n, c\u00f3 \u00e1n ngo\u00e0i h\u1ea1n c\u00f2n d\u00ecm. N\u1ebfu kh\u00f4ng khuy\u00ean r\u0103n cho r\u00f5 r\u00e0ng, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch, ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i ? S\u1ebd \u0111\u1ebfn n\u1ed7i k\u1ebb gian \u00e1c ch\u1eadm b\u1ecb gi\u1ebft, k\u1ebb kh\u00f4ng t\u1ed9i b\u1ecb lu\u1ef5 l\u00e2y, l\u00e0m sao \u0111em l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u vui nh\u01b0 gi\u00f3 \u0111\u1ed9ng, th\u00e0nh hi\u1ec7u kh\u00f4ng d\u00f9ng h\u00ecnh ? V\u1eady giao s\u00e1ch n\u00e0y cho b\u1ed9 L\u1ea1i tra x\u00e9t, n\u00ean b\u00e0n th\u01b0\u1edfng, b\u00e0n ph\u1ea1t th\u1ebf n\u00e0o, cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng t\u00e2u l\u00ean\u201d. \u0110\u1ebfn nay b\u1ed9 L\u1ea1i d\u00e2ng l\u1eddi b\u00e0n. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh thi h\u00e0nh, l\u1ea5y ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8 b\u1eaft \u0111\u1ea7u :<\/p>\n\n\n\n<p>1. C\u00e1c \u00e1n m\u1ea1ng, \u00e1n c\u01b0\u1edbp, \u00e1n tranh \u0111\u1ecba gi\u1edbi, c\u00f9ng nh\u1eefng t\u1ed9i tr\u1ea3m gi\u1ea3o, h\u1ea1n trong 3 th\u00e1ng ph\u1ea3i x\u1eed xong. Quan th\u1ea9m \u00e1n \u0111\u1ec3 m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1n ch\u1eadm m\u1ed9t h\u1ea1n th\u00ec ph\u1ea1t b\u1ed5ng 3 th\u00e1ng, ch\u1eadm th\u00eam m\u1ed9t th\u00e1ng ph\u1ea1t th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p l\u01b0u ; 2 \u00e1n tr\u1edf l\u00ean th\u00ec g\u1ed3m c\u00e1c \u00e1n m\u00e0 ngh\u1ecb x\u1eed, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p l\u01b0u. C\u00e1c vi\u1ec7c ki\u1ec7n v\u1ec1 h\u1ed9, h\u00f4n, \u0111i\u1ec1n, th\u1ed5, t\u00e0i s\u1ea3n, \u0111\u00e1nh nhau, h\u1ea1n trong 2 th\u00e1ng. \u0110\u1ec3 m\u1ed9t \u00e1n ch\u1eadm qu\u00e1 m\u1ed9t h\u1ea1n th\u00ec ph\u1ea1t b\u1ed5ng 3 th\u00e1ng, ch\u1eadm th\u00eam m\u1ed9t th\u00e1ng th\u00ec ph\u1ea1t th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p l\u01b0u ; 2 \u00e1n tr\u1edf l\u00ean th\u00ec g\u1ed3m c\u00e1c \u00e1n m\u00e0 ngh\u0129 x\u1eed, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p \u0111i\u1ec7u. C\u00e1c vi\u1ec7c ki\u1ec7n v\u1eb7t nh\u01b0 ch\u1eedi m\u1eafng, c\u00f4ng n\u1ee3, tranh nhau ph\u1ea7n th\u1ecbt, l\u00e0m tr\u00e1i, h\u1ea1n trong 1 th\u00e1ng. \u0110\u1ec3 m\u1ed9t \u00e1n ch\u1eadm qu\u00e1 m\u1ed9t h\u1ea1n th\u00ec ph\u1ea1t b\u1ed5ng 3 th\u00e1ng, ch\u1eadm th\u00eam m\u1ed9t th\u00e1ng ph\u1ea1t th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p \u0111i\u1ec7u ; 2 \u00e1n tr\u1edf l\u00ean th\u00ec g\u1ed3m c\u00e1c \u00e1n m\u00e0 ngh\u1ecb x\u1eed, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn c\u00e1ch ch\u1ee9c. N\u1ebfu \u00e1n n\u00e0o t\u1eeb l\u00fac nh\u1eadn \u0111\u01a1n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y x\u1eed xong hi\u1ec7n \u0111\u00e3 qu\u00e1 h\u1ea1n, m\u00e0 trong qu\u00e3ng \u1ea5y c\u00f3 quan m\u1edbi quan c\u0169 thay \u0111\u1ed5i nhau, x\u00e9t ph\u1ea7n th\u00e1ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn qu\u00e1 h\u1ea1n th\u00ec mi\u1ec5n ngh\u1ecb. \u00e1n n\u00e0o quan c\u0169 x\u00e9t, trong h\u1ea1n tra c\u1ee9u l\u1ea5y cung xong, b\u1ed7ng ph\u1ea3i d\u1eddi ch\u1ee9c giao l\u1ea1i cho quan ti\u1ebfp bi\u1ec7n nh\u1eadn l\u00e0m, quan c\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu l\u1ec7 b\u00e0n c\u00f4ng, quan ti\u1ebfp bi\u1ec7n l\u00e0m ch\u1eadm tr\u1ec5 \u0111\u1ebfn qu\u00e1 h\u1ea1n th\u00ec t\u1ed9i \u1edf quan ti\u1ebfp bi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>2. C\u00e1c \u00e1n \u1edf huy\u1ec7n gi\u1ea3i l\u00ean ph\u1ee7, ph\u1ee7 x\u00e9t 20 ng\u00e0y ph\u1ea3i gi\u1ea3i l\u00ean tr\u1ea5n ; tr\u1ea5n x\u00e9t 20 ng\u00e0y ph\u1ea3i gi\u1ea3i l\u00ean th\u00e0nh ; th\u00e0nh c\u0169ng 20 ng\u00e0y ph\u1ea3i duy\u1ec7t xong, theo k\u1ef3 h\u1ed9i t\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 h\u1ea1n 2 th\u00e1ng. Nha n\u00e0o tr\u00e1i l\u1ec7 n\u00e0y \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu lu\u1eadt \u201cc\u00f4ng v\u0103n \u0111\u1ec3 ch\u1eadm\u201d m\u00e0 x\u00e9t ngh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>3. C\u00e1c nha m\u00f4n x\u00e9t h\u00ecnh m\u00e0 trong h\u1ea1n x\u00e9t xong, \u00e1n m\u1ea1ng, \u00e1n c\u01b0\u1edbp c\u00f9ng nh\u1eefng \u00e1n n\u1eb7ng x\u1eed tr\u1ea3m gi\u1ea3o, x\u1eed 1 \u00e1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9, 4 \u00e1n th\u00ec gia m\u1ed9t c\u1ea5p ; \u00e1n h\u1ed9, h\u00f4n, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5, t\u00e0i s\u1ea3n, \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi, c\u00f9ng c\u00e1c \u00e1n sung qu\u00e2n, l\u01b0u, \u0111\u1ed3, th\u00ec 2 \u00e1n b\u00e0n th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, 8 \u00e1n th\u00ec gia 1 c\u1ea5p. C\u00f2n c\u00e1c \u00e1n ki\u1ec7n v\u1eb7t th\u00ec 4 \u00e1n b\u00e0n th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, 16 \u00e1n th\u00ec gia 1 c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i c\u00f3 s\u00e2u nh\u01b0 ki\u1ebfn tr\u1eafng, nh\u01b0 b\u1ecd ng\u1ef1a bu v\u00e0o l\u00faa, l\u00faa \u0111\u1ec1u kh\u00f4 ch\u1ebft. Dinh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem t\u00e2u, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm r\u1ea5t lo cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y. Nay n\u00ean \u0111\u1eb7t c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a th\u00ec s\u00e2u ch\u1ebft, ho\u1eb7c t\u00ecm c\u00e1ch b\u1eaft gi\u1ebft \u0111i, ho\u1eb7c khuy\u00ean d\u00e2n tr\u1ed3ng tr\u1ecdt b\u00f9, \u0111\u1ec3 tr\u1eeb h\u1ea1i cho d\u00e2n, l\u1ee3i cho vi\u1ec7c n\u00f4ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e3i l\u1ec7 m\u1edf qu\u1ed1c b\u1ea3o, c\u1ea5t qu\u1ed1c b\u1ea3o. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m theo l\u1ec7 ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t m\u1edf qu\u1ed1c b\u1ea3o v\u00e0 c\u1ea5t qu\u1ed1c b\u1ea3o d\u00e2ng tr\u00ecnh. Vua n\u00f3i : \u201cC\u00e1c \u0111\u1eddi c\u00f3 l\u1ec7 c\u1ea5t \u1ea5n, m\u1edf \u1ea5n, l\u00e0 v\u00ec H\u1eefu ty quanh n\u0103m si\u00eang n\u0103ng kh\u00f3 nh\u1ecdc, \u0111\u1ebfn l\u00fac h\u1ebft n\u0103m t\u1ea1m cho ngh\u1ec9 ng\u01a1i. V\u1ed1n l\u00e0 ph\u1ea3i. N\u1ebfu nh\u01b0 v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 theo tr\u1eddi m\u00e0 l\u00e0m m\u1ea1nh th\u00ec c\u00f3 ng\u00e0y n\u00e0o ngh\u1ec9 y\u00ean \u0111\u00e2u. T\u1eeb nay vi\u1ec7c c\u1ea5t \u1ea5n, m\u1edf \u1ea5n c\u1ee9 theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t t\u00e2u cho thi h\u00e0nh. C\u00f2n nh\u01b0 qu\u1ed1c b\u1ea3o l\u00fac n\u00e0o c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec d\u00f9ng, l\u1ec7 m\u1edf v\u00e0 c\u1ea5t b\u00e3i \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m \u00e2n chi\u1ebfu n\u0103m m\u1edbi \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang m\u00e0 ban b\u1ed1, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ngh\u0129a nh\u00e0 vua \u1edf ng\u00f4i ch\u00ednh th\u1ec3 \u0111\u1ea1o nguy\u00ean (() \u0110\u1ea1o nguy\u00ean : b\u1ed1n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a qu\u1ebb C\u00e0n l\u00e0 nguy\u00ean hanh l\u1ee3i trinh. Nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ea1o tr\u1eddi.) (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc c\u1ee9 ng\u00e0y m\u1edf qu\u1ed1c b\u1ea3o th\u00ec \u0111em in ra m\u00e0 ni\u00eam y\u1ebft).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c binh l\u00e0 vi\u1ec7c d\u1eef t\u1ee3n m\u00e0 n\u0103m m\u1edbi l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ec7 xu\u1ea5t binh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh n\u00ean l\u00e0m. \u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u1edf l\u00fac chi\u1ebfn tranh n\u00ean c\u00f3 vi\u1ec7c \u1ea5y. Nay thi\u00ean h\u1ea1 y\u00ean l\u1eb7ng, n\u00ean b\u00e0n \u0111\u1ed5i \u0111i th\u00ec ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c v\u1ec7 l\u00ednh Kinh qu\u00ea \u1edf c\u00e1c dinh tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, ng\u00e0y t\u1edbi ban c\u00e1o b\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u00f3 t\u1edbi 5, 6 ph\u1ea7n 10, b\u1ed9 Binh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 nhu nh\u01a1 nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec h\u1ecd tr\u00f4ng ng\u00f3ng nhau, d\u1ea7n \u0111\u1ebfn khinh nh\u1eddn, l\u00e0m sao cho nghi\u00eam ch\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ng\u0169 ? L\u1ed7i \u1ea5y \u0111\u1ec1u b\u1edfi quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng khinh th\u01b0\u1eddng u\u1ef7 l\u1ea1i cho l\u1ea1i d\u1ecbch l\u00e0m h\u1ed3 \u0111\u1ed3 xong vi\u1ec7c. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 s\u1ee9c r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng bi\u1ec1n binh t\u1edbi ban c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00e1o \u1ed1m th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u00f2i \u0111\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e9t nghi\u1ec7m, ai b\u1ec7nh n\u1eb7ng th\u00ec ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1eadn nh\u00e0 kh\u00e1m th\u1ef1c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00ea l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u01b0a l\u00ean b\u1ed9. N\u1ebfu v\u1eabn s\u01a1 su\u1ea5t nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec nghi\u00eam ngh\u1ecb kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i t\u00e2u xin cho nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111\u1ed5i ban c\u1ee9 th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u00e0y \u0111\u1ebfn Kinh th\u00ec m\u00f9a thu sang n\u0103m v\u1ec1 qu\u00ea, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. Vua kh\u00f4ng cho. B\u1ed9 Binh xin \u0111\u1ed5i l\u1ea5y ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau b\u1eaft \u0111\u1ea7u. Vua n\u00f3i : \u201cGh\u00e9t nh\u1ecdc mu\u1ed1n ngh\u1ec9 l\u00e0 th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi ta. Binh l\u00ednh su\u1ed1t n\u0103m kh\u00f3 nh\u1ecdc, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m vi\u1ec7c \u00edt m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i b\u1eaft ra \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t T\u1ebft, l\u1ed1i l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf \u00e0 ? T\u1eeb nay bi\u1ec1n binh t\u1edbi ban n\u00ean l\u1ea5y ng\u00e0y m\u1ed3ng 7 th\u00e1ng gi\u00eang b\u1eaft \u0111\u1ea7u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ru\u1ed9ng tr\u1ea1i \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u00f3ng thu\u1ebf theo l\u1ec7 thu\u1ebf ru\u1ed9ng c\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf c\u00e1c dinh tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0 g\u1ea1o \u0111\u1eaft. Sai c\u00e1c quan dinh tr\u1ea5n \u0111\u1eb7t mua \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t, m\u1eadt b\u1ecdt, v\u1ecf qu\u1ebf, sa nh\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1t th\u00f3c c\u00f4ng l\u00e0m v\u1ed1n, \u0111\u1ee3i m\u00f9a h\u1ea1 sang n\u0103m n\u1ed9p cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eb7ng Tri huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ninh tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf C\u00e1t l\u00e0m \u0111\u1ed3ng Tri ph\u1ee7. S\u01a1n T\u00e2y c\u00f3 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Tr\u1ecdng Li\u00ean n\u1ed5i l\u00ean \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ninh, d\u00e2n x\u00e3 Vi\u00ean L\u00e3ng (() B\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 Vi\u00ean Minh.) b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 6 t\u00ean \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng. C\u00e1t nh\u00e2n \u0111i kh\u00e1m d\u00e2n xi\u00eau t\u00e1n nghe tin b\u00e1o, l\u1ea5y l\u00ednh b\u1ea3o Th\u1ecd L\u00e3o \u0111\u00f3ng g\u00f4ng \u0111em b\u1ecdn \u1ea5y v\u1ec1 huy\u1ec7n. \u0110\u01b0\u1eddng \u0111i qua r\u1eebng x\u00e3 T\u1eed \u0110\u00e0, gi\u1eb7c x\u00f4ng ra \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp t\u00f9. C\u00e1t b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch sai truy t\u1eb7ng v\u00e0 cho 50 quan ti\u1ec1n tu\u1ea5t. R\u1ed3i Li\u00ean l\u1ea1i b\u1ecb qu\u00e2n quan b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em gi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c \u0111em vi\u1ec7c phong t\u1eb7ng b\u00e1ch th\u1ea7n \u0111\u00e3 xong t\u00e2u l\u00ean, xin \u0111\u1eb7t ti\u1ec7c h\u00e1t t\u1ea1 th\u1ea7n. Vua y cho. Nh\u00e2n c\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 th\u1ea7n b\u1ecb l\u1ed7i l\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m ra, c\u00f3 d\u00ednh g\u00ec \u0111\u1ebfn th\u1ea7n. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i m\u1ed9t l\u00f2ng trong s\u1ea1ch k\u00ednh c\u1ea9n th\u00ec l\u00e0m g\u00ec c\u00f3 l\u1ed7i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p \u00e1o qu\u1ea7n cho bi\u1ec1n binh 6 \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u1ec7 C\u1ea9m y, 2 \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng nh\u1ea5t, nh\u1ecb, 2 v\u1ec7 Long thao, H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c. Vua ngh\u0129 m\u00f9a \u0111\u00f4ng r\u00e9t m\u01b0\u1edbt, c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Gia \u0110\u1ecbnh kh\u00f4ng quen ch\u1ecbu r\u00e9t, cho n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch c\u1ea5p cho \u00e1o qu\u1ea7n. L\u1ea1i s\u1eafc cho b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng t\u1eeb nay ph\u00e0m Su\u1ea5t th\u1eadp 6 \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u1ec7 C\u1ea9m y, 2 \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng nh\u1ea5t, nh\u1ecb \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 b\u1ed5ng, n\u1ebfu \u1ed1m ch\u1ebft th\u00ec cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p hai ; binh l\u00ednh th\u00ec cho th\u00eam 3 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ec1 ch\u1ebft ; cho 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng c\u00f3 b\u00e3o to, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111i tr\u00ean s\u00f4ng \u0111\u1eafm \u0111u\u1ed1i nhi\u1ec1u. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh chi\u1ebfu l\u1ec7 b\u1ecb n\u1ea1n b\u00e3o \u1edf bi\u1ec3n m\u00e0 c\u1ea5p cho. T\u1eeb sau l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u00e1n th\u1ee7 ph\u1ee7 th\u00e0nh T\u0129nh Gia l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u00fac l\u0129nh Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc Tr\u1ea7n Quang T\u0129nh t\u1ef1 B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ec1 Kinh \u0111i qua ph\u1ee7 T\u0129nh Gia, T\u00fac n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi T\u0129nh b\u00e0y t\u1ecf l\u00e0 tu\u1ed5i gi\u00e0 t\u00e0i k\u00e9m, kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec cho vua bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng quy\u1ebfn luy\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft n\u00ean kh\u00f4ng y\u00ean. T\u0129nh \u0111em l\u1eddi \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua cho tri\u1ec7u T\u00fac v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, h\u1ecfi l\u00fd l\u1ecbch b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e2u n\u0103m, s\u1ee9c v\u00f3c c\u00f2n kho\u1ebb, ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf\u201d. Nh\u00e2n h\u1ecfi nh\u1eefng gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 b\u1eaft h\u1ebft ch\u01b0a ? \u0110\u00e1p r\u1eb1ng ch\u01b0a. Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n n\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 v\u00ec d\u00e2n che ch\u1edf. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng bi\u1ebft kh\u00e9o v\u1ed7 nu\u00f4i d\u00e2n \u0111\u1ec3 d\u00e2n th\u00e2n, g\u1ea7n v\u1edbi m\u00ecnh th\u00ec gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp d\u00e2n t\u1ef1 b\u1eaft th\u00f4i\u201d. R\u1ed3i c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9 th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh, Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ef1 Lang trung.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua c\u00f9ng b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n v\u1ec1 l\u00fd h\u1ecdc. Vua n\u00f3i : \u201cTh\u00e1nh nh\u00e2n c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e2u ! X\u00e9t nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0m, c\u0169ng ch\u1eb3ng qua nh\u1eefng vi\u1ec7c ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng v\u1eabn l\u00e0m m\u00e0 th\u00f4i. Duy hay g\u1ea1n h\u1ebft l\u00f2ng d\u1ee5c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 l\u1ebd tr\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u h\u00e0nh, cho n\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecba v\u1ecb th\u00e1nh nh\u00e2n. C\u1ed5 ng\u1eef c\u00f3 c\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cK\u1ebb s\u0129 tr\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n tr\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u00e1nh, th\u00e1nh tr\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 tr\u1eddi\u201d, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u00e1nh nh\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecdc m\u00e0 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c sao ?&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eddi L\u00ea &#8211; Tr\u1ecbnh m\u0169 gi\u1ea7y \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, ph\u1eadn vua t\u00f4i sai h\u1eb3n. Nh\u01b0ng h\u1ecd Tr\u1ecbnh kh\u00f4ng d\u00e1m c\u01b0\u1edbp ng\u00f4i nh\u00e0 L\u00ea, l\u00e0 b\u1edfi li\u1ec7t th\u00e1nh c\u1ee7a ta \u1edf ph\u00eda Nam g\u00e2y d\u1ef1ng c\u01a1 \u0111\u1ed3 m\u00e0 v\u1eabn noi theo ch\u00ednh s\u00f3c c\u1ee7a nh\u00e0 L\u00ea, cho n\u00ean h\u1ecd Tr\u1ecbnh d\u1eabu c\u00f3 l\u00f2ng l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp m\u00e0 c\u00f2n s\u1ee3 kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m. V\u1ea3 l\u1ea1i h\u1ecd Tr\u1ecbnh c\u1eafp vua L\u00ea \u0111\u1ec3 hi\u1ec7u l\u1ec7nh thi\u00ean h\u1ea1 g\u1ea7n 200 n\u0103m ph\u00e9p t\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec kh\u1ea3 quan, c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 h\u1ecd ch\u1eb3ng bi\u1ebft l\u1eadp ra k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u00e9p t\u1eafc cho \u0111\u1eddi sau \u0111\u00e2u, nh\u01b0ng t\u1ef1 ngh\u0129 m\u00ecnh \u0111\u00e3 ti\u1ebfm b\u1eady, n\u1ebfu l\u1eadp ph\u00e1p \u0111\u1ed9 th\u00ec ph\u00e2n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng tho\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ri\u00eang m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e0n b\u1ea1c sau l\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c. M\u00ecnh \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ngay th\u1eb3ng th\u00ec b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ta ngay th\u1eb3ng l\u00e0m sao ? B\u1edfi th\u1ebf gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp t\u1ee9 tung \u0111\u1ec1u l\u1ea5y danh ngh\u0129a ph\u00f9 L\u00ea kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ea1. Duy b\u1ea3n tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 r\u1ea5t ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, th\u1ebf m\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb r\u1ed3 d\u1ea1i \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f2n t\u1ee5 t\u1eadp qu\u1ea5y r\u1ed1i, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 v\u00ec nhi\u1ec5m th\u00f3i \u00e1c c\u1ee7a h\u1ecd Tr\u1ecbnh ch\u01b0a g\u1ed9t h\u1ebft m\u00e0 ra th\u1ebf\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc l\u00e0 vi\u1ec7c th\u1edd v\u00e0 vi\u1ec7c binh. \u0110\u1eddi L\u00ea &#8211; Tr\u1ecbnh \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao th\u00ec l\u00e0m nh\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, th\u1ebf l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 g\u00ec ? Kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng l\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng l\u1eafm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, nguy\u00ean Cai b\u1ea1 V\u0129nh Thanh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5i b\u1ed5 H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Phan V\u0103n Thu\u00fd ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u, K\u1ef3 v\u00f5, Th\u00e0nh v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, L\u00ea V\u0103n Hoan, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1nh c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n thay ban v\u00e0o tr\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 Th\u00e1i Do\u00e3n T\u01b0 l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Nam \u0110\u1ecbnh, Tri huy\u1ec7n Thanh H\u00e0 l\u00e0 L\u00ea S\u0129 Th\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 t\u00f9 ch\u00e2u \u0110\u00e0 B\u1eafc, tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Xa V\u0103n Nh\u1ecb t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, b\u1eaft gi\u1eef ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng sai, \u0111\u1ecbnh gi\u1eef ch\u00e2u \u0111\u1ec3 n\u1ed5i lo\u1ea1n. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cH\u00ecnh t\u00edch l\u00e0m lo\u1ea1n c\u1ee7a Nh\u1ecb \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng d\u1eadp t\u1eaft s\u1edbm s\u1ebd lan r\u1ed9ng ra\u201d. B\u00e8n d\u1ee5 sai l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i l\u00ednh \u1edf th\u00e0nh u\u1ef7 cho tr\u1ea5n th\u1ea7n qu\u1ea3n l\u0129nh, v\u00e0 ph\u00e1t h\u1ecbch g\u1ecdi th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 binh c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh b\u1eaft.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ng\u1ea1ch th\u1ee3 c\u00e1c c\u1ee5c c\u1ee7a V\u0169 Kh\u1ed1, l\u1ea5y hi\u1ec7n s\u1ed1 4.246 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u1ea1n, n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 cho \u0111\u1ee7. B\u1ed9 Binh t\u00e2u r\u1eb1ng th\u1ee3 c\u00e1c c\u1ee5c c\u1ee7a V\u0169 Kh\u1ed1 qu\u00ea t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, lo\u1ea1i ra h\u01a1n 1.400 ng\u01b0\u1eddi, ph\u00e0m l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c x\u00e3 d\u00e2n xi\u00eau t\u00e1n thi\u1ebfu ng\u1ea1ch gi\u1ea3n binh th\u00ec l\u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1n v\u00e0o, c\u00f2n s\u1ed1 th\u1eeba th\u00ec b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh c\u01a1 dinh tr\u1ea5n s\u1edf t\u1ea1i, Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i c\u01a1 \u0111\u1ee7 10 \u0111\u1ed9i, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, m\u1ed7i c\u01a1 \u0111\u1ee7 5 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 50 ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu c\u00f2n th\u1eeba n\u1eefa th\u00ec th\u1ea3 cho v\u1ec1 l\u00e0ng \u0111\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c sai d\u1ecbch ; n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 th\u00eam. Vua cho theo l\u1eddi b\u00e0n m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ti\u1ebfn ch\u1ebft, cho 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 300 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i l\u1ea5y \u0110\u1ed7 V\u0103n Tr\u00e0 l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n T\u00e2y. Tr\u00e0 v\u00e0o b\u1ec7 t\u1eeb. Vua y\u00ean \u1ee7i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, tr\u1eabm ngh\u0129 ng\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i gi\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u00e3i \u1edf ngo\u00e0i cho n\u00ean g\u1ecdi v\u1ec1. Nay tr\u1ecdng tr\u1ea5n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y ch\u01b0a t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i \u0111i l\u1ea7n n\u1eefa v\u1eady\u201d. B\u00e8n cho \u00e1o ch\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i kho \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0m kho Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, hai kho Th\u0103ng Hoa, \u0110i\u1ec7n B\u00e0n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m kho Qu\u1ea3ng Nam, hai kho An Ho\u00e0, Xu\u00e2n \u0110\u00e0i \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0m kho Ph\u00fa Y\u00ean, hai kho H\u1ed9i An, Ph\u01b0\u1edbc An \u1edf B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0m kho B\u00ecnh Ho\u00e0, kho K\u1ef3 L\u00e2n \u1edf Ngh\u1ec7 An l\u00e0m kho Ngh\u1ec7 An, kho H\u00e0 Trung l\u00e0m kho H\u00e0 Hoa, kho Ti\u00ean L\u00fd l\u00e0m kho Di\u1ec5n Ch\u00e2u, kho C\u1ea7u Ch\u00e2u \u1edf S\u01a1n Nam l\u00e0m kho S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Qu\u1ea3n c\u01a1 Trung ti\u1ec7p Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00edn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb n\u1ed9i, v\u1eabn h\u00e0nh ch\u1ee9c Qu\u1ea3n c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan v\u00f5 c\u00e1c tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111em qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft th\u1ed5 ph\u1ec9. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Ti\u00ean H\u01b0ng l\u00e0 Ph\u1ea1m C\u00f4ng Lu\u1eadt \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf t\u1ed5ng \u1ef7 \u0110\u1ed1n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Th\u1ea7n Kh\u00ea), Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Ninh Giang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf x\u00e3 C\u1ed5 Am (thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ea1i), \u0111\u1ec1u thua. Bi\u1ec1n binh ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua sai c\u1ea5p cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u1eadn, Cai \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 40 quan ti\u1ec1n, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 20 quan ti\u1ec1n, binh l\u00ednh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n, c\u1ea5p cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, Cai \u0111\u1ed9i, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n, binh l\u00ednh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 quan ti\u1ec1n. Lu\u1eadt v\u00e0 Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00ec l\u00e0m h\u1ecfng qu\u00e2n c\u01a1 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c B\u1eafc Th\u00e0nh nhi\u1ec1u k\u1ebb v\u00e0o d\u00e2n gian \u0111\u00f2i ti\u1ec1n \u0111\u00f2i l\u01b0\u01a1ng. C\u00f3 d\u00e2n hai x\u00e3 T\u1ed1ng X\u00e1, N\u1eadu Ph\u00fa (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Gi\u00e1p S\u01a1n, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng) kh\u00f4ng ch\u1ecbu, b\u1eaft m\u1ea5y t\u00ean \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c gi\u1ea3i l\u00ean B\u1eafc Th\u00e0nh. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua r\u1ea5t khen, th\u01b0\u1edfng cho 200 quan ti\u1ec1n. D\u1ee5 th\u00e0nh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cT\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay d\u00e2n m\u1ecdn \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng hi\u1ec3u ngh\u0129a l\u1edbn, b\u1ecb b\u1ecdn c\u00f4n \u0111\u1ed3 do\u1ea1 n\u1ea1t, ho\u1eb7c \u0111\u01b0a ng\u1ea7m l\u01b0\u01a1ng cho gi\u1eb7c, ho\u1eb7c ch\u1ee9a gi\u1eb7c kh\u00f4ng b\u00e1o, th\u1eadm ch\u00ed ng\u1ea7m b\u00e1o tin t\u1ee9c l\u00e0m tai m\u1eaft cho gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 d\u00f2 quan qu\u00e2n. D\u1eabu c\u00f3 n\u00f3i b\u1ecb gi\u1eb7c \u1ee9c hi\u1ebfp n\u00ean c\u00f3 nh\u1eefng t\u1ec7 nh\u01b0 th\u1ebf, x\u00e9t ra th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 x\u1eed c\u00f9ng v\u1edbi gi\u1eb7c, nh\u1ea5t \u0111\u00e1n vi\u1ec7c ph\u00e1t ra th\u00ec l\u00e0m sao tr\u1ed1n kh\u1ecfi ph\u00e1p lu\u1eadt ? N\u1ebfu x\u00e3 n\u00e0o c\u0169ng b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc hai x\u00e3 n\u00e0y m\u00e0 c\u00f9ng l\u00f2ng h\u1ee3p s\u1ee9c th\u00ec c\u00f3 s\u1ee3 g\u00ec gi\u1eb7c n\u1eefa ! \u0110\u00e3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c tai ho\u1ea1 cho h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea3ng, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khen th\u01b0\u1edfng, th\u00ec s\u1ee3 g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf ? V\u1eady n\u00ean sao d\u1ee5 n\u00e0y ra nhi\u1ec1u b\u1ea3n ph\u00e2n ph\u00e1t \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i, truy\u1ec1n b\u1ea3o cho nh\u00e2n d\u00e2n bi\u1ebft l\u1ed1i n\u00e0o n\u00ean \u0111i, l\u1ed1i n\u00e0o n\u00ean tr\u00e1nh m\u00e0 t\u1ec9nh c\u01a1n m\u00ea, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp s\u1ebd ng\u00e0y \u00edt, l\u00e0ng m\u1ea1c s\u1ebd ng\u00e0y y\u00ean, m\u00e0 d\u00e2n ngu s\u1ebd kh\u1ecfi c\u00e1i t\u1ed9i b\u1ecb hi\u1ebfp theo gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n th\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Di \u0111em l\u00ednh \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft, \u0111\u1ebfn B\u1ea1ch H\u1ea1c, nghe tin t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 B\u1ea1ch V\u0103n Thanh t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf x\u00e3 B\u00edch \u0110\u1ea1i, t\u1ee9c th\u00ec c\u00f9ng v\u1edbi bi\u1ec1n binh do th\u00e0nh ph\u00e1i h\u1ed9i \u0111\u00e1nh, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Thanh \u0111em gi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1ef1 l\u00e0m b\u00e0i \u201cNh\u1eadt xu\u1ea5t nh\u1eadt trung vi\u1ec5n c\u1eadn lu\u1eadn\u201d (() B\u00e0i lu\u1eadn \u201cM\u1eb7t tr\u1eddi l\u00fac m\u1edbi m\u1ecdc v\u00e0 l\u00fac gi\u1eefa tr\u01b0a, l\u00fac n\u00e0o g\u1ea7n l\u00fac n\u00e0o xa ?\u201d.), \u0111\u01b0a cho th\u1ecb th\u1ea7n xem v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi truy\u1ec1n r\u1eb1ng : c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi n\u1ea1n \u0111\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed m\u1eb7t tr\u1eddi l\u00fac m\u1edbi m\u1ecdc v\u00e0 l\u00fac gi\u1eefa tr\u01b0a l\u00fac n\u00e0o g\u1ea7n \u0111\u1ea5t h\u01a1n ? L\u1ebd \u1ea5y d\u1ec5 bi\u1ebft l\u1eafm, h\u00e1 th\u00e1nh nh\u00e2n l\u1ea1i kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? \u0110\u1ea5y l\u00e0 h\u1eadu nh\u00e2n ngoa truy\u1ec1n th\u00f4i. Tr\u1eabm nh\u00e2n xem to\u00e0n \u0111\u1ed3 qu\u1ea3 \u0111\u1ea5t, nh\u1edb \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n \u1ea5y m\u00e0 \u0111em b\u00e0n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed s\u00e1ng su\u1ed1t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy, Bi\u00ean tu V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng, Lang trung V\u0169 Kh\u1ed1 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng U\u1ea9n, Cai \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n V\u00f5 V\u0103n Giai, chia nhau ng\u1ed3i c\u00e1c thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Thu\u1ef5 long, Uy ph\u01b0\u1ee3ng, T\u0129nh ba \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u1ed7 th\u00fa s\u1edf c\u1ee7a c\u01a1 L\u1ee5c ki\u00ean thu\u1ed9c tr\u1ea5n t\u1ef1 \u0111\u1eddi Gia Long khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng hoang h\u01a1n 60 m\u1eabu, th\u01b0\u1eddng n\u0103m thu ho\u1ea1ch, m\u1ed7i m\u1eabu \u0111\u1ec3 40 th\u0103ng th\u00f3c gi\u1ed1ng, c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec n\u1ed9p v\u00e0o kho. Nay xin \u0111o s\u1ed1 m\u1eabu, chia l\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cThu\u1ebf kho\u00e1 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1eb3ng ph\u1ea3i nh\u1edd s\u1ed1 ru\u1ed9ng \u1ea5y m\u00e0 nhi\u1ec1u th\u00eam. Hu\u1ed1ng chi bi\u1ec1n binh c\u01a1 L\u1ee5c ki\u00ean v\u1ed1n \u0111\u00e3 canh gi\u1eef kh\u00f3 nh\u1ecdc, l\u1ea1i th\u00eam vi\u1ec7c c\u00e0y ru\u1ed9ng, th\u1ef1c c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, v\u00ec th\u1ebf l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 c\u1ee9 s\u1ed1 th\u00f3c g\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng n\u1ed9p v\u00e0o kho l\u00e0 mu\u1ed1n khi\u1ebfn cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 ti\u1ec7n, th\u1ebf m\u00e0 l\u00f2ng tr\u1eabm v\u1eabn ch\u01b0a cho l\u00e0 \u0111\u00e1ng. B\u00e2y gi\u1edd n\u1ebfu \u0111\u0103ng v\u00e0o ng\u1ea1ch thu\u1ebf th\u00ec thu thu\u1ebf c\u00f3 k\u1ef3 h\u1ea1n, thi\u1ebfu thu\u1ebf c\u00f3 ph\u00e1p lu\u1eadt, b\u1ecdn l\u00ednh \u1ea5y sau n\u00e0y cung n\u1ed9p sao n\u1ed5i ? V\u1eady b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay, ph\u00e0m nh\u1eefng ru\u1ed9ng khai kh\u1ea9n, kh\u00f4ng c\u1ee9 s\u1ed1 m\u1eabu s\u00e0o \u0111\u1eb3ng h\u1ea1ng, s\u1ed1 th\u00f3c g\u1eb7t v\u1ee5 chi\u00eam, v\u1ee5 m\u00f9a \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau th\u00ec l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda n\u1ed9p v\u00e0o kho, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng c\u00e1i l\u1ee3i l\u00e0m ra m\u00e0 vui vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 V\u0129nh Thanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong ti\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1eadn thay.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, l\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n l\u00e0m Hi\u1ec7p l\u00fd dinh v\u1ee5 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cQuy\u1ec1n, c\u00f9ng L\u00ea Quang \u0111\u1ec1u l\u00e0 Ti\u1ebfn s\u0129 c\u00f3 ti\u1ebfng gi\u1ecfi, tr\u1eabm mu\u1ed1n d\u00f9ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, v\u00ec Quy\u1ec1n \u1ed1m m\u00e0 ch\u01b0a d\u00f9ng. Nay t\u1ea1m l\u1ea5y ch\u1ee9c t\u01b0 m\u1ee5c th\u1eed xem \u0111\u1ea5y th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho con Th\u1ed1ng binh Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Huy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Quang l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i. Huy\u00ean tr\u01b0\u1edbc theo Qu\u1ed1c c\u00f4ng V\u00f5 T\u00e1nh t\u1eed ti\u1ebft, vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn n\u00ean d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi con.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t s\u00f4ng, b\u1ebfn c\u1ea7u \u0111\u00f2 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c trong ch\u00ednh s\u1ef1 nh\u00e0 vua, ng\u01b0\u1eddi cung d\u1ecbch kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Nay x\u00e9t s\u1ed5 ng\u1ea1ch c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n, phu c\u1ea7u, phu \u0111\u00f2 li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng bi\u1ec7t t\u00ednh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 r\u01b0\u1eddm th\u1eeba, xin do quan s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t theo th\u1ebf s\u00f4ng r\u1ed9ng h\u1eb9p m\u00e0 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 phu nhi\u1ec1u hay \u00edt, s\u1ed1 th\u1eeba th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 s\u1ed5 d\u00e2n m\u00e0 ch\u1ecbu sai d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e3i vi\u1ec7c ca x\u01b0\u1edbng c\u1ee7a ti\u1ec3u h\u1ea7u (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u1edf c\u00e1c vi\u00ean t\u1ea9m t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng (() Nh\u00e0 th\u1edd c\u00e1c th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng.), h\u1eb1ng n\u0103m c\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, t\u1ebf Xu\u00e2n, t\u1ebf Thu, t\u1ebf Ch\u1ea1p, t\u1ed1i h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ti\u1ec3u h\u1ea7u n\u1eef nh\u1ea1c \u0111\u1ebfn h\u00e1t, \u0111\u1ebfn nay cho l\u00e0 nh\u1ea3m nh\u00ed n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf).<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 H\u1ee9a \u0110\u1ee9c \u0110\u1ec7 ch\u1ebft, cho 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Ng\u00f4n, Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Trung qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c v\u1ec1 Kinh. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Hu\u1ef3nh \u0110\u0103ng Th\u1eadn l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m l\u0129nh Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u1ea9n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m l\u0129nh Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Trung qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 V\u0129nh Thanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Trung qu\u00e2n, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ki\u00ean nhu\u1ec7 c\u1ee7a T\u1ea3 qu\u00e2n, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 \u0110\u1eb7ng H\u1eefu Ch\u1ea5t l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5, v\u1eabn \u00e1n th\u1ee7 ph\u1ee7 th\u00e0nh T\u0129nh Gia, ki\u00eam vi\u1ec7c qu\u1ea3n ph\u1ee7, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u00edn l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh h\u00e0m v\u00e0 thu\u1ef5 phong t\u1eb7ng cho quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5. B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec5 phong t\u1eb7ng t\u1eeb x\u01b0a, r\u1ed9ng ban \u01a1n hu\u1ec7 \u0111\u1ec3 v\u1ebb vang ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, h\u1eadu \u0111\u00e3i cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ec3 n\u00eau th\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi hay, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ed nh\u01b0 vi\u1ec7c chia ch\u1ee9c \u0111\u1eb7t quan, m\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i \u1ea5n \u0111\u1ecbnh quan danh \u1edf d\u01b0\u1edbi ph\u1ea9m h\u00e0m. X\u00e9t h\u1ed9i \u0111i\u1ec3n c\u00e1c \u0111\u1eddi B\u1eafc tri\u1ec1u ghi ch\u00e9p ph\u1ea9m h\u00e0m v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u 18 b\u1eadc m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c n\u00ean t\u1eb7ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 b\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c th\u00ec th\u1ea5y nhi\u1ec1u \u1edf s\u00e1ch, b\u1edfi v\u00ec c\u00f3 m\u1ed9t ph\u1ea9m h\u00e0m m\u00e0 quan ch\u1ee9c th\u00ec nhi\u1ec1u n\u00ean chi\u1ebfu theo ch\u1ee9c gia t\u1eb7ng m\u00e0 \u0111i\u1ec1n ph\u1ea9m h\u00e0m, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y m\u1ed9t ch\u1ee9c m\u00e0 ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh. N\u01b0\u1edbc ta v\u0103n hi\u1ebfn n\u1ed1i nhau, c\u00e1c \u0111\u1eddi c\u00f3 theo c\u0169 \u0111\u1ed5i m\u1edbi, kho\u1ea3ng \u0111\u1eddi Quang Thu\u1eadn, B\u1ea3o Th\u00e1i nh\u00e0 L\u00ea ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh giai c\u1ea5p phong t\u1eb7ng, ph\u00e0m sung \u00e2n t\u1eb7ng, ph\u00e0m suy \u00e2n cho ti\u00ean nh\u00e2n th\u00ec v\u00f5 giai k\u00e9m con 1 c\u1ea5p, v\u0103n giai k\u00e9m con 2 c\u1ea5p ; phong t\u1eb7ng b\u1ea3n th\u00e2n th\u00ec theo ch\u1ee9c ph\u1ea9m hi\u1ec7n t\u1ea1i m\u00e0 \u0111\u1ec1u th\u00eam m\u1ed9t c\u1ea5p. Nay xin chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u0169, quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng cha m\u1eb9 th\u00ec \u0111\u1ec1u k\u00e9m con 2 c\u1ea5p, gia t\u1eb7ng b\u1ea3n th\u00e2n th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00ean 1 c\u1ea5p. C\u1ee9 theo ph\u1ea9m h\u00e0m \u0111i\u1ec1n vi\u1ebft v\u00e0o c\u00e1o s\u1eafc. L\u1ea1i t\u00ean thu\u1ef5 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u01b0\u1eddng l\u00e0 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc ph\u00e9p nh\u00e0 Chu. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u00ean thu\u1ef5 ch\u01b0a \u0111\u1eb7t s\u1eb5n, \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u00e0 t\u00e2u xin th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 r\u01b0\u1eddm phi\u1ec1n, m\u00e0 b\u1ed9 th\u1ea7n l\u00e2m th\u1eddi ngh\u0129 \u0111\u1eb7t th\u00ec c\u0169ng kh\u00f3 kh\u1ecfi hi\u1ec1m nghi v\u1ec1 s\u1ef1 y\u00eau gh\u00e9t t\u01b0 v\u1ecb. K\u00ednh x\u00e9t ph\u00e9p t\u1eb7ng m\u1ed7i ph\u1ea9m m\u1ed9t ch\u1eef thu\u1ef5 ; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng cao \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho t\u00ean thu\u1ef5 th\u00ec kh\u00f4ng theo l\u1ec7 n\u00e0y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0m theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>(H\u00e0m V\u0103n giai. Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m : \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Vinh l\u1ed9c \u0111\u1ea1i phu, th\u01b0\u1ee3ng, t\u1ea3, h\u1eefu tr\u1ee5 qu\u1ed1c, (tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u x\u01b0ng l\u00e0 h\u1ecd M\u1ed7 c\u00f4ng) ; T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m : Vinh l\u1ed9c \u0111\u1ea1i phu tr\u1ee5 qu\u1ed1c ; Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m : T\u01b0 thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu ch\u00ednh tr\u1ecb th\u01b0\u1ee3ng khanh, (tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u x\u01b0ng l\u00e0 h\u1ecd M\u1ed7 h\u1ea7u) ; T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m : Trung ph\u1ee5ng \u0111\u1ea1i phu ch\u00ednh tr\u1ecb khanh ; Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m : Gia ngh\u0129 \u0111\u1ea1i phu t\u01b0 tr\u1ecb khanh ; T\u00f2ng tam ph\u1ea9m : Trung thu\u1eadn \u0111\u1ea1i phu t\u00e1n tr\u1ecb do\u00e3n ; T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m : Tri\u1ec1u li\u1ec7t \u0111\u1ea1i phu t\u00e1n tr\u1ecb thi\u1ebfu do\u00e3n ; Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m : Ph\u1ee5ng ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu t\u01b0 ch\u00ednh th\u1ee9 do\u00e3n, (tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u x\u01b0ng h\u1ecd M\u1ed9 ph\u1ee7 qu\u00e2n) ; T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m : Ph\u1ee5ng th\u00e0nh \u0111\u1ea1i phu hi\u1ec7p ch\u00ednh th\u1ee9 thi\u1ebfu do\u00e3n ; Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m : Th\u1eeba v\u1ee5 lang ; T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m : V\u0103n l\u00e2m lang ; Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m : Tr\u01b0ng s\u0129 lang ; T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m : Tr\u01b0ng s\u0129 t\u00e1 lang ; Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m : Tu ch\u1ee9c lang ; T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m : Tu ch\u1ee9c t\u00e1 lang ; Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m : \u0110\u0103ng s\u0129 lang ; T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m : \u0110\u0103ng s\u0129 t\u00e1 lang. H\u00e0m V\u00f5 giai. Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m : \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, th\u01b0\u1ee3ng, t\u1ea3, h\u1eefu tr\u1ee5 qu\u1ed1c, (tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u x\u01b0ng l\u00e0 h\u1ecd M\u1ed7 c\u00f4ng) ; T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m : Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n tr\u1ee5 qu\u1ed1c ; Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m : Nghi\u00eam uy t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng h\u1ed9 qu\u00e2n, (tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u x\u01b0ng l\u00e0 h\u1ecd M\u1ed7 h\u1ea7u) ; T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m : H\u00f9ng uy t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n h\u1ed9 qu\u00e2n ; Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m : Anh d\u0169ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n khinh xa \u0111\u00f4 u\u00fd ; T\u00f2ng tam ph\u1ea9m : Ph\u1ea5n d\u0169ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n khinh xa u\u00fd ; Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m : T\u00edn ngh\u0129a \u0111\u00f4 u\u00fd th\u00e2n qu\u00e2n hi\u1ec7u ; T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m : V\u00f5 c\u00f4ng \u0111\u00f4 u\u00fd h\u1ed9 qu\u00e2n hi\u1ec7u, (tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u x\u01b0ng l\u00e0 h\u1ecd M\u1ed7 ph\u1ee7 qu\u00e2n) ; T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m : Ki\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u00f4 u\u00fd ph\u00f3 h\u1ed9 qu\u00e2n hi\u1ec7u ; Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m : Tr\u00e1ng ti\u1ebft t\u00e1 k\u1ef5 u\u00fd h\u1ed9 qu\u00e2n hi\u1ec7u ; T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m : K\u00ednh ti\u1ebft t\u00e1 k\u1ef5 ph\u00f3 h\u1ed9 qu\u00e2n hi\u1ec7u ; Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m : Hi\u1ec7u trung k\u1ef5 u\u00fd ; T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m : Hi\u1ec7u trung t\u00e1 k\u1ef5 u\u00fd ; Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m : Trung t\u00edn hi\u1ec7u u\u00fd ; T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m : Trung t\u00edn t\u00e1 hi\u1ec7u u\u00fd ; Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m : Hi\u1ec7u l\u1ef1c hi\u1ec7u u\u00fd ; T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m : Hi\u1ec7u l\u1ef1c t\u00e1 hi\u1ec7u u\u00fd. Thu\u1ef5 hi\u1ec7u v\u0103n giai. Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m : V\u0103n ngh\u1ecb ; T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m : V\u0103n \u00fd ; Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m : Tr\u00e1ng l\u01b0\u1ee3ng ; T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m : Tr\u00e1ng kh\u1ea3i ; Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m : Hi\u1ebfn m\u1ee5c ; T\u00f2ng tam ph\u1ea9m : Hi\u1ebfn t\u00ecnh ; Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m : \u0110oan c\u1ea9n ; T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m : \u0110oan l\u01b0\u1ee3ng ; Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m : \u0110oan tr\u1ef1c ; T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m : \u0110oan th\u00e2n ; Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m : \u0110\u00f4n nh\u00e3 ; T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m : \u0110\u00f4n k\u00ednh ; Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m : Cung do\u00e3n ; T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m : Cung x\u1eafc ; Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m : Cung m\u1eadu ; T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m : Cung ph\u00e1c. Th\u1ee5y hi\u1ec7u v\u00f5 giai. Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m : V\u00f5 ngh\u1ecb ; T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m : V\u00f5 kh\u00e1c ; Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m : Trung li\u1ec7t ; T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m : Trung ph\u1ea5n ; Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m : Anh t\u00fac ; T\u00f2ng tam ph\u1ea9m : Anh m\u1ea1i ; Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m : Tr\u00e1ng d\u1ef1c ; T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m : Tr\u00e1ng ngh\u0129a ; Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m : Tr\u00e1ng nhu\u1ec7 ; T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m : Tr\u00e1ng hi\u1ec3n ; Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m : H\u00f9ng k\u00ednh ; T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m : H\u00f9ng ti\u1ebft ; Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m : H\u00f9ng qu\u1ea3 ; T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m : H\u00f9ng c\u1ea3m ; Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m : D\u0169ng ki\u00ean ; T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m : D\u0169ng m\u1eadu ; Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m : D\u0169ng l\u1ec7 ; T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m : D\u0169ng m\u1eabn. Ph\u1ea9m c\u1ea5p v\u1ee3 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 (Kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t ch\u00e1nh t\u00f2ng). Nh\u1ea5t ph\u1ea9m : Phu nh\u00e2n ; nh\u1ecb ph\u1ea9m : Phu nh\u00e2n ; tam ph\u1ea9m : Th\u1ee5c nh\u00e2n ; t\u1ee9 ph\u1ea9m : Cung nh\u00e2n ; ng\u0169 ph\u1ea9m : Nghi nh\u00e2n ; l\u1ee5c ph\u1ea9m : An nh\u00e2n ; th\u1ea5t ph\u1ea9m : An nh\u00e2n ; b\u00e1t ph\u1ea9m : Nh\u1ee5 nh\u00e2n ; c\u1eedu ph\u1ea9m : Nh\u1ee5 nh\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c \u0111\u1eddi \u0111\u1eb7t quan \u0111\u1ec1u d\u00f9ng l\u1eddi v\u0103n c\u00e1o, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ec3 k\u00ednh tr\u1ecdng m\u1ec7nh vua m\u00e0 v\u1ebb vang cho \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m quan. X\u00e9t \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 c\u1ee7a B\u1eafc tri\u1ec1u, ph\u00e0m quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5, t\u1ef1 Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u x\u01b0ng l\u00e0 c\u00e1o th\u1ee5 (() C\u00e1o th\u1ee5 : c\u00e1o l\u00e0 chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u1ee7a vua ban quan t\u01b0\u1edbc l\u1edbn, c\u00e1o th\u1ee5 l\u00e0 trao ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng c\u00e1o m\u1ec7nh.), t\u1ef1 Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u x\u01b0ng l\u00e0 s\u1eafc th\u1ee5 (() S\u1eafc th\u1ee5 : s\u1eafc l\u00e0 chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u1ee7a vua truy\u1ec1n xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi ho\u1eb7c ban ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc cho c\u00e1c quan.). Th\u1ec3 th\u1ee9c th\u00ec Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m b\u1eaft \u0111\u1ea7u 6 c\u00e2u, gi\u1eefa 14, k\u1ebft 6 c\u00e2u ; nh\u1ecb ph\u1ea9m b\u1eaft \u0111\u1ea7u 6 c\u00e2u, gi\u1eefa 12 c\u00e2u, k\u1ebft 6 c\u00e2u ; tam ph\u1ea9m b\u1eaft \u0111\u1ea7u 6 c\u00e2u, gi\u1eefa 10 c\u00e2u, k\u1ebft 6 c\u00e2u ; t\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m b\u1eaft \u0111\u1ea7u 4 c\u00e2u, gi\u1eefa 8 c\u00e2u, k\u1ebft 4 c\u00e2u ; l\u1ee5c th\u1ea5t ph\u1ea9m b\u1eaft \u0111\u1ea7u 4 c\u00e2u, gi\u1eefa 6 c\u00e2u, k\u1ebft 4 c\u00e2u ; b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m b\u1eaft \u0111\u1ea7u 2 c\u00e2u, gi\u1eefa 4 c\u00e2u, k\u1ebft 2 c\u00e2u. Xin so\u1ea1n \u0111\u1ecbnh l\u00e0m 12 th\u1ee9c, v\u0103n ngh\u0129a \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n noi theo\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai b\u1ed9 L\u1ea1i duy\u1ec7t k\u1ef9, \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Phan B\u00e1 V\u00e0nh c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ea1nh (ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n) t\u1ee5 h\u1ecdp h\u01a1n 5.000 ng\u01b0\u1eddi, qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u00e1c huy\u1ec7n Ti\u00ean Minh, Nghi D\u01b0\u01a1ng tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi gi\u1eb7c Thanh \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ngo\u00e0i bi\u1ec3n, ch\u1ed1ng nhau v\u1edbi quan qu\u00e2n. Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng n\u1ed5i. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh sai V\u1ec7 u\u00fd l\u0129nh c\u01a1 T\u1ee9 d\u1ef1c Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111i \u0111\u00e1nh b\u1eaft, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u00e0nh \u0111\u00e3 h\u1ecdp th\u00e0nh \u0111\u00e1m to, n\u00ean di\u1ec7t s\u1edbm \u0111i. Song Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean, V\u00f5 V\u0103n Th\u00e2n n\u1ebfu \u0111em nhi\u1ec1u qu\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh tr\u1eadn n\u00e0o, \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do \u0111i l\u1ea1i l\u00e0 l\u00e0m sao ? V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n qu\u00e2n thu\u1ef7 b\u1ed9 \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c t\u1eeb Ch\u00e1nh ph\u00f3 th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1, Tr\u1ea5n th\u1ee7, Qu\u1ea3n ph\u1ee7 tr\u1edf xu\u1ed1ng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e2m tr\u1eadn m\u00e0 r\u1ee5t r\u00e8 b\u1ecf ch\u1ea1y th\u00ec cho ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u1edf c\u1eeda qu\u00e2n cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft. C\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean \u0111i \u0111\u00e1nh b\u1eaft ai m\u01b0\u1ee3n c\u1edb n\u1ea5n n\u00e1, s\u1ee3 gi\u1eb7c tr\u00e1nh gi\u1eb7c, th\u00ec \u0111\u00f3ng c\u0169i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh x\u00e9t tr\u1ecb. C\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u1ebf n\u00e0o c\u00e1ch m\u1ed9t ng\u00e0y t\u00e2u m\u1ed9t l\u1ea7n. C\u00f3 vi\u1ec7c quan y\u1ebfu t\u00e2u ngay. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ed9i Kinh binh nay mai c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u1ebfn th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng t\u1eeb khi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eabm u\u1ef7 cho th\u1ed1ng qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1ec9nh s\u1ee9c vi\u1ec7c qu\u00e2n, ch\u1ee3t g\u1eb7p vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c th\u00ec x\u1ebfp \u0111\u1eb7t l\u00fang t\u00fang, ch\u1eb3ng c\u00f3 k\u1ebf g\u00ec hay, cho n\u00ean c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng ch\u1eb3ng n\u00ean c\u00f4ng, v\u00ec th\u1ebf nhen th\u00e0nh gi\u1eb7c l\u1edbn. V\u1eady Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng th\u00ec gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p \u0111i\u1ec7u, l\u1ea1i l\u1ed9t c\u1ea3 m\u0169 \u00e1o l\u1eadp t\u1ee9c cu\u1ed1n g\u00f3i, kh\u00f4ng cho l\u00ednh theo h\u1ea7u, v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn l\u00e0 quan to gi\u1eef m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00ec gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p l\u01b0u. Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean th\u00ec c\u00e1ch l\u01b0u, v\u1eabn cho coi qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia h\u00e0m Ti\u1ec1n phong \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf cho Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh, cho chuy\u00ean qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh B\u1eafc Th\u00e0nh, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Hi\u1ec7p t\u1ed5ng tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c qu\u00e2n, Minh v\u00e0o b\u1ec7 t\u1eeb. Vua cho m\u1ed9t con voi \u0111\u1ef1c. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCon voi n\u00e0y l\u00e0 t\u1ef1 ng\u00e0y tr\u1eabm \u1edf Thanh cung (() Cung Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u1edf.), Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf cho tr\u1eabm \u0111\u1ea5y, m\u1ea1nh kho\u1ebb kh\u00f4ng voi n\u00e0o b\u1eb1ng, tr\u1eabm r\u1ea5t qu\u00fd. Nay cho khanh, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 d\u00f9ng n\u00f3 th\u00ec t\u1ea5t l\u00e0 th\u1eafng tr\u1eadn\u201d. L\u1ea1i cho m\u1ed9t thanh g\u01b0\u01a1m th\u01b0\u1ee3ng ph\u01b0\u01a1ng (() G\u01b0\u01a1m vua d\u00f9ng.), n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh t\u1ef1 khi L\u00ea Ch\u1ea5t chuy\u00ean gi\u1eef \u0111\u1ebfn nay, ch\u1ec9 l\u00e0m t\u1ea1m b\u1ee3, cho n\u00ean th\u1ebf qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea5n ch\u1ea5n. Nay ng\u01b0\u01a1i v\u00e2ng m\u1ec7nh ra th\u00fa ngo\u00e0i B\u1eafc, ph\u00e0m vi\u1ec7c binh ch\u00ednh \u0111\u1ec1u u\u1ef7 c\u1ea3 cho ng\u01b0\u01a1i. T\u1eeb Qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1edf xu\u1ed1ng l\u00e2m tr\u1eadn m\u00e0 r\u1ee5t r\u00e8 th\u00ec kh\u00f4ng ti\u1ebfc g\u01b0\u01a1m n\u00e0y\u201d. L\u1ea1i r\u0103n r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nu\u00f4i qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng c\u00f3 vi\u1ec7c d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng nh\u1ea5t thi\u1ebft kh\u00f4ng n\u00ean sai l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang. N\u1ebfu c\u00f3 s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i th\u00ec thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m, kh\u00f4ng n\u00ean b\u1eaft l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f3 nh\u1ecdc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e8n sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong trung l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n L\u00fd, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ba, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long thao l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ef1u, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Du \u0111em h\u01a1n 1.000 bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7, 4 th\u1edbt voi, theo ra B\u1eafc Th\u00e0nh l\u01b0u th\u00fa. L\u1ea1i ph\u00e1i 40 vi\u00ean t\u1eed trong s\u1ed5 Hoa danh theo \u0111i \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn. C\u00e1c vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Mai Gia C\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5 \u0111\u1ec1u ph\u00e1t \u0111i B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 gia h\u00e0m Th\u1ecb lang quy\u1ec1n bi\u1ec7n H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn gia h\u00e0m Th\u1ecb lang quy\u1ec1n bi\u1ec7n Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u cho b\u1ed5ng T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, theo Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh tham t\u00e1n vi\u1ec7c qu\u00e2n. Nh\u1eefng thu\u1ed9c binh (nguy\u00ean t\u00f9 ph\u1ea1m d\u1ed3n b\u1ed5 \u1edf Ngh\u1ec7 An, cho \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn \u0111em \u0111i sai ph\u00e1i \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai ti\u1ec1n, \u0111em l\u00ednh \u0111i th\u00fa Thanh Hoa, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd L\u00ea V\u0103n Th\u1ea3o \u0111em l\u00ednh v\u1ec7 \u0111i th\u00fa Ngh\u1ec7 An. L\u00ednh th\u00fa tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 v\u1ec7 H\u1ed5 oai h\u1eefu v\u00e0 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 th\u00ec \u0111\u1ee3i Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh \u0111\u1ebfn, theo B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Qu\u1ea3n c\u01a1 Thanh Hoa l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n H\u1ea3o \u0111em 4 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n, Qu\u1ea3n c\u01a1 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00edn \u0111em 14 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n \u0111i ch\u00f3ng \u0111\u1ebfn H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng theo Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 quan B\u1eafc Th\u00e0nh r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n ch\u1ed1ng c\u1ef1 v\u1edbi quan qu\u00e2n, th\u1ebf t\u1ea5t th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi to\u00e1n kh\u00e1c \u0111\u1ec3 g\u00e2y th\u00eam vi\u1ec7c cho ta ph\u1ea3i chia s\u1ee9c qu\u00e2n. N\u00ean l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i l\u00ednh mi\u1ec1n Nam 1.000 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 l\u00ednh Thanh Ngh\u1ec7 1.000 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef g\u00ecn th\u00e0nh l\u1edbn, c\u00f2n c\u00e1c tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n Nam, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh,&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S\u01a1n T\u00e2y th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u00e1i m\u1ed9t v\u00e0i vi\u00ean c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c c\u00f9ng 500 hay 600 l\u00ednh, H\u01b0ng Ho\u00e1 th\u00ec ph\u00e1i 300 hay 400 l\u00ednh, xen l\u00ednh mi\u1ec1n Nam v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7, \u0111\u1ec3 gi\u1eef c\u00e1c tr\u1ea5n th\u00e0nh, c\u00f2n nh\u1eefng l\u00ednh \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft kh\u00e1c th\u00ec \u0111\u1ec1u tri\u1ec7t v\u1ec1 c\u1ea3. V\u1eabn u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi \u0111\u1eafc l\u1ef1c nh\u01b0 Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Phan V\u0103n L\u00fd \u0111em l\u00ednh voi v\u00e0 ho\u1ea3 kh\u00ed chia \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed9i \u0111\u00e1nh \u0111\u00e1m gi\u1eb7c to \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. \u0110\u00e1m gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111\u00e3 tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u00e1m kh\u00e1c ch\u1eb3ng \u0111\u00e1nh c\u0169ng tan\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e8n ph\u00e1i 100 l\u00ednh ph\u00e1o th\u1ee7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 \u0111em 300 s\u00fang tay c\u00f2 \u0111\u00e1 v\u00e0 d\u1eb7n r\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00ec do quan B\u1eafc Th\u00e0nh l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 20 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ho\u1ea3 kh\u00ed, c\u00f2n th\u00ec u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c \u0111em 3 kh\u1ea9u s\u00fang ho\u1ea3 xa v\u00e0 30 kh\u1ea9u s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c. S\u00fang tay th\u00ec chia c\u1ea5p cho c\u00e1c v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o H\u00f9ng d\u0169ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai c\u00e1o kh\u1eafp c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u1ee9 \u1ea5y r\u1eb1ng : \u201cH\u1ec5 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft hi\u1ebfp \u0111i theo m\u00e0 bi\u1ebft h\u1ed1i l\u1ed7i v\u1ec1 h\u00e0ng th\u00ec \u0111\u1ec1u tha t\u1ed9i. Trong b\u1ecdn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf l\u00e0 Phan B\u00e1 V\u00e0nh v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ea1nh, ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111em n\u1ed9p, th\u00ec tha c\u1ea3 t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho 300 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Quan qu\u00e2n d\u00e2n ch\u00fang ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c c\u0169ng th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf. C\u00f2n c\u00e1c y\u1ebfu ph\u1ea1m kh\u00e1c ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng h\u1eadu\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 c\u00e1c nha trong ngo\u00e0i l\u00e0m s\u00e1ch l\u00fd l\u1ecbch quan v\u0103n, quan v\u00f5. (H\u1eb1ng n\u0103m k\u1ef3 th\u00e1ng 4 \u0111\u1ec1u l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u Gi\u00e1p, \u1ea5t, B\u00ednh 3 b\u1ea3n, n\u1ed9p \u1edf b\u1ed9 L\u1ea1i. B\u1ed9 L\u1ea1i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ed9 Binh, ph\u00e1i u\u1ef7 ty vi\u00ean kh\u1ea3o duy\u1ec7t k\u1ef9 c\u00e0ng. B\u1ea3n Gi\u00e1p th\u00ec \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 ni\u00ean hi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1eddng quan hai b\u1ed9 \u0111\u1ec1u k\u00fd t\u00ean v\u00e0 \u0111\u00f3ng \u1ea5n b\u1ed9, ty vi\u1ec7n chuy\u00ean bi\u1ec7n c\u0169ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 k\u00fd t\u00ean ; hai b\u1ea3n \u1ea5t, B\u00ednh th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u1ec1 ch\u1eef k\u00fd c\u1ee7a chuy\u00ean vi\u00ean v\u00e0 \u0111\u00f3ng tri\u1ec7n c\u1ee7a b\u1ed9. B\u1ed9 L\u1ea1i \u0111em b\u1ea3n Gi\u00e1p t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u00f3ng \u1ea5n qu\u1ed1c b\u1ea3o \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng gi\u1eef. B\u1ea3n \u1ea5t th\u00ec \u0111\u01b0a sang b\u1ed9 Binh, b\u1ea3n B\u00ednh th\u00ec \u0111\u01b0a v\u1ec1 nguy\u00ean nha l\u01b0u chi\u1ebfu).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Th\u00e1i Do\u00e3n T\u01b0 d\u00e2ng phong b\u00ec t\u00e2u vi\u1ec7c 3 \u0111i\u1ec1u : 1\/ \u0110\u1eb7t kho x\u00e3 th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng m\u1ea5t m\u00f9a. 2\/ Th\u00eam \u0111\u1ecba l\u1ee3i \u0111\u1ec3 d\u1ed3i d\u00e0o \u0111\u1eddi s\u1ed1ng cho d\u00e2n. 3\/ S\u00e1ng gi\u00e1o ho\u00e1 \u0111\u1ec3 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n t\u1ee5c d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1i Do\u00e3n T\u01b0 t\u00e2u b\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch t\u1ed1t c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, n\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thi h\u00e0nh. T\u1ecf l\u00f2ng trung th\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen. Nh\u01b0ng trong \u1ea5y c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i ch\u1ed7 ch\u01b0a chu \u0111\u00e1o, \u0111\u1ee3i sau ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng s\u1eeda ch\u1eefa m\u00e0 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Th\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc \u1edf H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u sai l\u1ea7m, b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn 5 c\u1ea5p, b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n xin c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho gi\u00e1ng l\u00e0m Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9. Th\u00f4ng l\u1ea1i v\u00ec tra c\u1ee9u kh\u00f4ng minh c\u00e1i \u00e1n Nguy\u1ec5n Duy X\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi S\u01a1n Nam theo gi\u1eb7c gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, vi\u1ec7c ph\u00e1t, b\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc giao b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t h\u1ecfi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ba th\u1ed5ng Man L\u00e3o ch\u00e2u Quy H\u1ee3p (Th\u1ed5ng L\u1ea1n, Th\u1ed5ng \u0110\u1ed5, Th\u1ed5ng Ch\u00e2m) theo Qu\u1ea3ng B\u00ecnh qu\u1ea3n h\u1ea1t, 6 th\u1ed5ng (Th\u1ed5ng M\u1ed7, Th\u1ed5ng Kham, Th\u1ed5ng C\u1ed1c T\u00e1n, Th\u1ed5ng X\u01b0\u1edbng, Th\u1ed5ng Mang, Th\u1ed5ng Lan Can) v\u1eabn g\u1ecdi t\u00ean \u0111\u1ed9ng D\u1ecbch \u0110\u1ed9ng theo tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An qu\u1ea3n h\u1ea1t. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf tu\u1ef3 n\u01a1i m\u00e0 n\u1ed9p (3 th\u1ed5ng tr\u00ean m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i hoa, 2 c\u00e2n s\u00e1p v\u00e0ng, 6 th\u1ed5ng d\u01b0\u1edbi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 2 t\u1ea5m v\u1ea3i, 4 c\u00e2n s\u00e1p v\u00e0ng). L\u1ea5y n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8 b\u1eaft \u0111\u1ea7u. V\u00ec 3 th\u1ed5ng \u1ea5y c\u00e1ch Ngh\u1ec7 An h\u01a1i xa, t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng Man xin thu\u1ed9c v\u00e0o dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh cho g\u1ea7n, dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh t\u00e2u xin d\u00f9m. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110em huy\u1ec7n L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng tr\u1ea5n Thanh Hoa cho thu\u1ed9c ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n ki\u00eam l\u00fd. Nh\u1eefng l\u1ea1i d\u1ecbch c\u0169 \u1edf ph\u1ee7 v\u00e0 huy\u1ec7n th\u00ec ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c b\u1ed5 l\u00e0m thu\u1ed9c l\u1ea1i \u1edf ph\u1ee7, c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec b\u1eaft v\u1ec1 d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i c\u1eeda Ch\u00ednh l\u00fd \u0111\u1ea1i quan \u1edf dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0m c\u1eeda V\u00f5 th\u1eafng quan.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e0n l\u00e2m Th\u1eeba ch\u1ec9 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh H\u1ed5 \u0111em s\u00e1ch An Nam ch\u00ed v\u00e0 s\u00e1ch \u00d4 ch\u00e2u c\u1eadn l\u1ee5c d\u00e2ng l\u00ean. Vua th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 5 t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n l\u01b0\u01a1ng \u1edf Kinh c\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m n\u1ebfu mu\u1ed1n l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n g\u1ea1o m\u1ed9t k\u1ef3 v\u1ec1 n\u0103m sau c\u0169ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n t\u1eadp tr\u1eadn voi, c\u00e1c qu\u00e2n t\u1eadp b\u1eafn s\u00fang nh\u1ecf, s\u00fang l\u1edbn.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n S\u00e1ch, Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc H\u1eadu v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Phan B\u00e1 Ph\u1ee5ng l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1nh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecd l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Phan V\u0103n Nghi\u00eam l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Cai c\u01a1 v\u1ec7 H\u1ed5 oai h\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Hoa l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea3i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh g\u1ea1o r\u1ebb. Sai th\u00e0nh th\u1ea7n mua 10 v\u1ea1n ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 s\u1eb5n chi c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e3i ch\u1ee9c Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1o B\u00ecnh An thu\u1ed9c B\u00ecnh Ho\u00e0. B\u00ecnh An l\u1ec7 thu\u1ed9c ph\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u1ee7 vi\u00ean th\u1ed1ng nhi\u1ebfp cho n\u00ean b\u00e3i ch\u1ee9c Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Ph\u1ea1m Gia T\u1ee9 v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang, Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ban th\u1ee9 quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 trong ngo\u00e0i. (Nh\u01b0 3, 4 vi\u00ean c\u00f9ng m\u1ed9t ph\u1ea9m th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu ai \u0111\u01b0\u1ee3c gia c\u1ea5p nhi\u1ec1u th\u00ec \u1edf tr\u00ean, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn gia c\u1ea5p \u00edt, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng c\u00f3 gia c\u1ea5p. Ai c\u00f3 gia c\u1ea5p ph\u1ea3i gi\u00e1ng l\u01b0u c\u0169ng k\u1ec3 c\u1ea5p \u0111\u00e3 gi\u00e1ng, \u00edt th\u00ec \u1edf d\u01b0\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng ph\u1ea9m, nhi\u1ec1u th\u00ec l\u1ea1i \u1edf d\u01b0\u1edbi n\u1eefa. Nh\u01b0 gi\u1eef nguy\u00ean ph\u1ea9m m\u00e0 th\u0103ng th\u1ef1 h\u00e0m kh\u00e1c, tuy ph\u1ea3i gi\u00e1ng c\u0169ng v\u1eabn \u1edf tr\u00ean nguy\u00ean ph\u1ea9m, khi k\u00fd t\u00ean t\u1eadp t\u00e2u th\u00ec chi\u1ebfu y l\u1ec7 n\u00e0y).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u1eefu Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u0103ng V\u00f5 V\u0103n T\u00ecnh l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Cao B\u1eb1ng. T\u00ecnh quy\u1ec1n th\u1ef1 vi\u1ec7c tr\u1ea5n, \u0111\u01b0\u1ee3c khen l\u00e0 m\u1eabn c\u00e1n, cho n\u00ean th\u0103ng ch\u1ee9c n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean \u0111em bi\u1ec1n binh thu\u1ef7 b\u1ed9 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9, qu\u00e2n \u0111\u1ebfn x\u00e3 C\u1ed5 Trai (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Nghi D\u01b0\u01a1ng), nghe tin thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111\u1eadu \u1edf \u0110\u1ed3 S\u01a1n, sai Qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eadu th\u1eafng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00f2ng v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Trung ch\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u1ec3n \u0111em 9 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n gi\u1eef c\u1eeda Tam Giang, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ecb l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Th\u00e0nh, Cai c\u01a1 v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eefu th\u1eafng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang Qu\u1ea3ng, \u0111em 18 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n gi\u1eef s\u00f4ng C\u1ed5 Trai. \u0110\u0103ng Huy\u00ean \u0111em binh v\u00e0 voi \u0111i tu\u1ea7n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. Nh\u00e2n \u0111\u00eam gi\u1eb7c x\u00f4ng v\u00e0o c\u1eeda Tam Giang, \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp m\u1ed9t binh thuy\u1ec1n. T\u00f2ng v\u00e0 Tuy\u1ec3n r\u00fat lui. Huy t\u1ef1 C\u1ed5 Trai \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng, gi\u1eb7c b\u00e8n r\u00fat \u0111i. S\u00e1ng h\u00f4m sau thuy\u1ec1n gi\u1eb7c l\u1ea1i \u0111\u1ebfn c\u1ef1 chi\u1ebfn. T\u00f2ng v\u00e0 Tuy\u1ec3n ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc. Gi\u1eb7c th\u1eeba th\u1ebf ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn s\u00f4ng C\u1ed5 Trai. \u0110\u0103ng Huy\u00ean ch\u1ea7n ch\u1edd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1ee9u ngay. Ng\u00f4 V\u0103n Th\u00e0nh c\u00f9ng Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00f4 \u0111\u1ec1u c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1ecb ch\u1ebft, bi\u1ec1n binh ch\u1ebft h\u01a1n 80 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n \u0111\u1ec1u tan ch\u1ea1y. Thuy\u1ec1n ghe s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp h\u1ebft. \u0110\u0103ng Huy\u00ean \u0111em vi\u1ec7c b\u00e1o th\u00e0nh, trong l\u1eddi c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u gi\u1ea5u gi\u1ebfm v\u1ebd v\u1eddi. Th\u00e0nh th\u1ea7n c\u1ee9 l\u1eddi b\u00e1o t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i \u0111\u00e3 cho nh\u1eefng bi\u1ec1n binh thua tr\u1eadn \u1ea5y theo Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd l\u00e0m ti\u1ec1n b\u1ed9 \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cBi\u1ec1n binh h\u01a1n 300, kh\u00f4ng l\u1ebd \u0111em x\u1eed t\u1eed c\u1ea3, l\u1ea1i g\u1eb7p l\u00fac l\u1eafm vi\u1ec7c, cho \u0111i ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00f2ng c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cai qu\u1ea3n m\u00e0 khi ra tr\u1eadn b\u1ecf ch\u1ea1y th\u00ec n\u00ean x\u00e9t t\u00ean n\u00e0o t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n \u0111em ch\u00e9m \u0111\u1ea7u tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft, sao l\u1ea1i th\u1ea3 c\u1ea3 cho \u0111i ti\u1ec1n khu ? L\u0169 \u1ea5y c\u00f3 d\u00e1m c\u1ed1 ch\u1ebft v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 gi\u1ebft gi\u1eb7c \u0111\u00e2u n\u1eefa ! K\u1ebb kh\u00e1c c\u00f2n s\u1ee3 g\u00ec m\u00e0 ch\u1ea3 l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c ! \u0110\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 d\u1ee5ng binh sai l\u1ea7m, xem vi\u1ec7c m\u1edd t\u1ed1i v\u1eady. B\u1ecdn v\u00f5 bi\u1ec1n ph\u1ea1m t\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00f2ng th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c gi\u1ea3i v\u1ec1 th\u00e0nh x\u00e9t h\u1ecfi, v\u00e0 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c \u0111\u1ebfn ngay \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee9 theo th\u1ef1c tr\u1ea1ng m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac t\u1edd t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean, vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u0103ng Huy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch, l\u00fac tr\u1eabm \u1edf ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u1ed7i m\u00e0 d\u00f9ng, ch\u1eb3ng m\u1ea5y n\u0103m, th\u0103ng \u0111\u1ebfn Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u00e1 c\u00e1ch d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1eadu. \u0110\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i c\u1ea3m ph\u00e1t thi\u00ean l\u01b0\u01a1ng, th\u1ec1 l\u00f2ng ra s\u1ee9c. Th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng g\u1eb7p lo\u1ea1n, B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u00e3 giao cho \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i thu\u1ef7 l\u1ef1c l\u1ea1i kh\u00f4ng x\u00e9t k\u1ef9 c\u01a1 nghi, sai Ng\u00f4 V\u0103n Th\u00e0nh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh m\u00e0 m\u00ecnh l\u1ea1i r\u1ee5t l\u00f9i kh\u00f4ng c\u1ee9u, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c, l\u1ea1i c\u00f2n v\u1ebd v\u1eddi l\u1ea5y b\u1ea1i l\u00e0m c\u00f4ng. T\u1ef1 tr\u1eabm xem ra \u0111\u00e3 r\u00f5 nh\u01b0 xem l\u1eeda ch\u00e1y. Tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n ngh\u0129 h\u1ecfng bu\u1ed5i s\u00e1ng mong \u0111\u1ebfn bu\u1ed5i chi\u1ec1u cho n\u00ean cho \u0111eo t\u1ed9i ra s\u1ee9c l\u1eadp c\u00f4ng. Nay l\u1ea1i ch\u1eb3ng m\u01b0u t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec, c\u00f2n mong g\u00ec n\u1eefa. V\u1eady c\u00e1ch ch\u1ee9c Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean v\u00e0 giao x\u00e9t ngh\u0129\u201d. \u00e1n th\u00e0nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00f2ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u1ec3n \u0111\u1ec1u tr\u1ea3m quy\u1ebft ; Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea3n v\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang Qu\u1ea3ng \u0111\u1ec1u tr\u1ea3m giam h\u1eadu. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u1eadn, Ng\u00f4 V\u0103n Th\u00e0nh t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00f4 t\u1eb7ng ch\u1ee9c Cai c\u01a1, Cai \u0111\u1ed9i th\u00ec th\u00eam ti\u1ec1n tu\u1ea5t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 40 quan, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 20 quan, binh l\u00ednh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau khi d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c, vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn tr\u1eadn C\u1ed5 Trai, d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y n\u1ecd th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i, b\u1ecdn Ng\u00f4 V\u0103n Th\u00e0nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u01a1n kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7n m\u00e0 \u0111\u00e3 gi\u1eefa nguy li\u1ec1u ch\u1ebft, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u1ea3 x\u00e1c l\u1eabn h\u1ed3n tan theo s\u00f3ng gi\u00f3, khi\u1ebfn ta b\u1ed9i ph\u1ea7n th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng bi\u1ec7n l\u1ec5 tam sinh v\u00e0 ti\u1ec1n gi\u1ea5y, do th\u00e0nh ph\u00e1i m\u1ed9t vi\u00ean Th\u1ecb lang \u0111\u1ebfn b\u00ean s\u00f4ng cho t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n. L\u1ea1i x\u00e2y m\u1ed9 gi\u1ea3 \u1edf \u0111\u1ea5y, ch\u00ednh gi\u1eefa l\u00e0 m\u1ed9 Ng\u00f4 V\u0103n Th\u00e0nh, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 m\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00f4, \u0111\u1ec1u x\u00e2y b\u1eb1ng v\u00f4i g\u1ea1ch, c\u00f2n 80 bi\u1ec1n binh th\u00ec chia \u0111\u1eafp m\u1ed9 \u0111\u1ea5t \u1edf hai b\u00ean. L\u1ea1i d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u00e1i k\u1ec7 \u0111\u00e1 kh\u1eafc m\u1ea5y ch\u1eef \u201cTr\u1eadn vong t\u01b0\u1edbng s\u0129 chi m\u1ed9\u201d. Ng\u00e0y l\u00e0m xong l\u1ea1i l\u00e0m l\u1ec5 chi\u00eau h\u1ed3n cho y\u00ean vong linh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c h\u1ecdp h\u01a1n 100 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ra v\u00e0o \u1edf x\u00e3 Tr\u1ef1c C\u00e1t thu\u1ed9c \u0110\u1ed3 S\u01a1n. Vua nghe tin \u1ea5y, d\u1ee5 quan B\u1eafc Th\u00e0nh r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c ch\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00ean b\u1ed9. N\u00ean theo \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 m\u00e0 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p m\u1edbi ch\u00f3ng th\u00e0nh c\u00f4ng. B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u00e3 ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n 70 chi\u1ebfc, g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0i m\u01b0\u01a1i chi\u1ebfc, t\u01b0\u1edfng h\u1ecdp \u0111\u00e1nh c\u0169ng \u0111\u1ee7 xong vi\u1ec7c. Ch\u1ec9 hi\u1ec1m ti\u1ebft \u0111\u01b0\u01a1ng gi\u1eefa m\u00f9a \u0111\u00f4ng, gi\u00f3 b\u1eafc th\u1ed5i m\u1ea1nh, thu\u1ef7 s\u01b0 \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tu\u1ea7n m\u1edbi \u0111\u1ebfn, v\u1eady b\u1eaft ngay thuy\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n h\u01a1n 100 chi\u1ebfc h\u1ea1ng 15, 10 m\u00e1i ch\u00e8o, r\u1ed9ng 4, 5 th\u01b0\u1edbc, ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi, li\u1ec7u l\u00e0m cho cao to th\u00eam v\u00e0 qu\u00e9t s\u01a1n \u0111\u1ecf, cho l\u00ednh mi\u1ec1n Nam ng\u1ed3i, ch\u1ee9a s\u1eb5n nhi\u1ec1u ho\u1ea3 kh\u00ed nh\u01b0 \u0111\u1ea1n n\u1ed5, qu\u1ea3 l\u1eeda, t\u00ean l\u1eeda, \u1ed1ng phun l\u1eeda, phao tin l\u00e0 l\u00ednh Kinh theo \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh k\u00e9o ra. L\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c thuy\u1ec1n m\u00e0 ti\u1ebfn v\u00e0 h\u1ecbch cho Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u01b0\u1ee3ng b\u1eaft thuy\u1ec1n d\u00e2n chia \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. B\u1ed9 binh c\u1ee7a ta th\u00ec ph\u00e1i \u0111i nh\u1eefng ch\u1ed7 xung y\u1ebfu ven bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 c\u00f9ng v\u1edbi thu\u1ef7 binh h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u1ed1t khi\u1ebfn gi\u1eb7c kh\u00f4ng l\u00ean c\u1ea1n ki\u1ebfm \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c. Chi\u1ebfn thuy\u1ec1n c\u1ee7a Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong th\u00ec n\u00ean ch\u1ecdn \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, x\u00f4ng th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf \u0110\u1ed3 S\u01a1n. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec h\u1eb3n \u0111\u00e1nh tan ngay \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean k\u00ednh tu\u00e2n d\u1ee5 n\u00e0y. Tr\u1eabm \u0111ang \u0111\u1ee3i tin th\u1eafng tr\u1eadn \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn L\u00fd ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed3 S\u01a1n, gi\u1eb7c nghe tin tan tr\u1ed1n c\u1ea3. T\u1edd t\u00e2u v\u00e0o. Vua l\u1ea1i d\u1ee5 quan B\u1eafc Th\u00e0nh gi\u1ee5c sai ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh v\u00e0 ph\u00e1i th\u00eam binh v\u00e0 voi \u0111\u00f3n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea Ch\u1ea5t l\u00e0 c\u00f4ng th\u1ea7n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, tr\u1eabm giao cho gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i quan tr\u1ecdng m\u00e0 binh th\u1ebf kh\u00f4ng m\u1ea1nh, kh\u00f4ng ai cho tr\u1eabm r\u00f5, m\u00e3i \u0111\u1ebfn l\u00fac Ch\u1ea5t ch\u1ebft r\u1ed3i tr\u1eabm m\u1edbi bi\u1ebft, l\u00e0 t\u1ea1i c\u1edb g\u00ec ?\u201d. Tr\u00ed \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c vua y\u00eau d\u00f9ng ai c\u00f2n d\u00e1m n\u00f3i ? Ngu mu\u1ed9i nh\u01b0 t\u00f4i, nay \u0111\u01b0\u1ee3c vua \u0111\u1ec3 \u00fd, d\u1eabu c\u00f3 tr\u0103m c\u00e1i x\u1ea5u ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng ai d\u00e1m b\u1edbi ra, c\u00f3 ph\u1ea3i m\u1ed9t m\u00ecnh L\u00ea Ch\u1ea5t th\u00f4i \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng chuy\u00ean coi bi\u1ec1n binh B\u1eafc Th\u00e0nh m\u00e0 vi\u1ec7c binh b\u1ecf tr\u1ec5, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec kh\u1ea3 quan\u201d. Tr\u00ed \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7ng v\u1ed1n kh\u00f4ng gi\u1ecfi vi\u1ec7c binh. Nay Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh \u0111i l\u1ea7n n\u00e0y c\u0169ng ch\u01b0a ch\u1eafc qu\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u00e3 ph\u1ee5c. V\u00ec ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng b\u00f3c l\u1ed9t s\u0129 t\u1ed1t, khi\u1ebfn h\u1ecd kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec nu\u00f4i cha m\u1eb9, v\u1ee3 con, th\u00ec h\u1ecd xoay x\u1edf kh\u00f4ng r\u1ed3i, c\u00f2n r\u1ed7i \u0111\u00e2u m\u00e0 lo b\u1eaft gi\u1eb7c. Cho n\u00ean l\u00fac l\u00e2m tr\u1eadn \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch th\u00ec th\u01b0\u1eddng b\u1ecb qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p \u0111\u00e1nh thua, binh th\u1ebf \u0111\u1ebfn n\u1ed7i suy \u0111\u1ed3i l\u00e0 b\u1edfi th\u1ebf \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cNay m\u00f9a \u0111\u00f4ng r\u00e9t m\u01b0\u1edbt, l\u00ednh \u0111i th\u00fa ngo\u00e0i B\u1eafc tr\u00e8o \u0111\u00e8o l\u1ed9i su\u1ed1i kh\u00f3 nh\u1ecdc, tr\u1eabm mu\u1ed1n v\u00ec h\u1ecd c\u1ea7u t\u1ea1nh, nh\u01b0ng l\u1ea1i lo \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u00e0y c\u1ea5y t\u1ea1nh m\u00e3i th\u00ec h\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00f4ng. \u00d4ng vua ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t l\u00f2ng m\u00e0 lo ngh\u0129 kh\u00f3 kh\u0103n \u0111\u1ebfn th\u1ebf \u00e0\u201d ?.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Bang h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1edbp b\u00f3c huy\u1ec7n L\u1eadp Th\u1ea1ch. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Di th\u00e2n \u0111em binh d\u00e2n 200 ng\u01b0\u1eddi, g\u1eb7p gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau \u1edf x\u00e3 \u0110\u1ea1i L\u1eef, b\u1eaft s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi. Bang tr\u1ed1n ch\u1ea1y. Thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin khen r\u1eb1ng : \u201cDi \u00edt ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 \u0111\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c \u0111\u00f4ng, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c th\u1ef1c l\u00e0 xu\u1ea5t s\u1eafc\u201d. Li\u1ec1n trao cho ch\u1ee9c V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu qu\u00e2n, v\u1eabn l\u0129nh vi\u1ec7c qu\u1ea3n ph\u1ee7. Th\u01b0\u1edfng cho binh d\u00e2n \u0111i tr\u1eadn 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho \u0110i\u1ec7n B\u00e0n c\u00f4ng Ph\u1ed5 theo ban ch\u1ea7u m\u1eebng. Tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng 3 n\u0103m, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 2 n\u0103m, chia tr\u1eeb v\u00e0o 4 n\u0103m, m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p cho n\u1eeda b\u1ed5ng \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u00edch hai huy\u1ec7n Thanh Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ch\u00e2n L\u1ed9c ph\u1ee7 \u0110\u1ee9c Th\u1ecd tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An cho l\u1ec7 v\u00e0o ph\u1ee7 Anh S\u01a1n. Tr\u01b0\u1edbc ph\u1ee7 \u0110\u1ee9c Th\u1ecd th\u1ed1ng h\u1ea1t 6 huy\u1ec7n (La S\u01a1n, H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, Thi\u00ean L\u1ed9c, Nghi Xu\u00e2n, Thanh Ch\u01b0\u01a1ng, Ch\u00e2n L\u1ed9c) m\u00e0 Anh S\u01a1n ch\u1ec9 c\u00f3 2 huy\u1ec7n (Nam \u0110\u01b0\u1eddng, H\u01b0ng Nguy\u00ean), nhi\u1ec1u \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u nhau. Vua sai tr\u1ea5n th\u1ea7n hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi quan kinh ph\u00e1i l\u00e0 \u0110\u1ed7 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecbnh xem k\u1ef9 \u0111\u1ecba th\u1ebf m\u00e0 chia l\u1ea1i, l\u1ea1i ch\u1ecdn ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 \u0111i l\u1ea1i v\u1eeba \u0111\u1ec1u th\u00ec d\u1eddi x\u00e2y ph\u1ee7 l\u1ef5 hai ph\u1ee7. (Ph\u1ee7 l\u1ef5 c\u0169 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th\u1ecd \u1edf x\u00e3 An H\u1ed3 huy\u1ec7n La S\u01a1n, d\u1eddi \u0111\u1ebfn x\u00e3 An Trung ; ph\u1ee7 l\u1ef5 c\u0169 c\u1ee7a Anh S\u01a1n \u1edf x\u00e3 H\u01b0\u01a1ng L\u00e3m, huy\u1ec7n Nam \u0110\u01b0\u1eddng, d\u1eddi \u0111\u1ebfn th\u00f4n H\u1ed3ng Nhi\u1ec5m).<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu B\u1ea3o ch\u1ebft ; cho 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u00edt m\u01b0a.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5m th\u1ee5 cho ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c thu\u1ed9c n\u1ed9i Cai c\u01a1 C\u00f9 V\u0103n Li\u00eam l\u00e0 C\u00f9 V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 ch\u00e1u t\u1ed5ng nhung Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u1ebft l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00f4ng, l\u00e0m \u00c2n k\u1ef5 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 qu\u1ea3n v\u1ec7 H\u00f9ng d\u0169ng l\u00e0 \u0110\u1ed7 Thi\u00ean Th\u1ea9m ch\u1ebft. Th\u1ea9m \u0111i th\u00fa ngo\u00e0i B\u1eafc, c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, vua th\u01b0\u01a1ng, cho 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, v\u1ea3i l\u1ee5a m\u1ed7i th\u1ee9 5 t\u1ea5m v\u00e0 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Duy l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh H\u1ed5 l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m. H\u1ed5 d\u00e2ng s\u1edb t\u1eeb. Vua kh\u00f4ng nghe.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 ph\u00e2n x\u1eed vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 h\u01b0 h\u1ecfng binh kh\u00ed do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p (Ph\u00e0m trong h\u1ea1n m\u00e0 binh kh\u00ed h\u01b0 h\u1ecfng, m\u1ed9t v\u1ec7 h\u1ecfng \u0111\u1ebfn 100 c\u00e1i, m\u1ed9t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn 20 c\u00e1i tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec \u0111\u1ea1i vi\u00ean Ch\u01b0\u1edfng l\u0129nh c\u00f9ng Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u1ea1t b\u1ed5ng 6 th\u00e1ng, m\u1ed9t v\u1ec7 51 c\u00e1i, m\u1ed9t \u0111\u1ed9i 11 c\u00e1i tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t 3 th\u00e1ng b\u1ed5ng, m\u1ed9t v\u1ec7 10 c\u00e1i, m\u1ed9t \u0111\u1ed9i 3 c\u00e1i tr\u1edf l\u00ean, Ch\u01b0\u1edfng l\u0129nh mi\u1ec5n ph\u1ea1t, Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ph\u1ea1t b\u1ed5ng 2 th\u00e1ng). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng binh kh\u00ed nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p, c\u1ee9 5 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n tu b\u1ed5, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd quan Binh b\u1ed9 c\u00f9ng V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng h\u1ed9i x\u00e9t binh kh\u00ed c\u00e1c qu\u00e2n, c\u00f3 c\u00e1i ch\u01b0a \u0111\u1ebfn ni\u00ean h\u1ea1n \u0111\u00e3 h\u01b0 h\u1ecfng. Ch\u01b0\u1edfng l\u0129nh \u0111\u1ebfn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t. Nh\u00e2n s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng binh kh\u00ed trong h\u1ea1n m\u00e0 h\u01b0 h\u1ecfng th\u00ec ph\u1ea1t theo l\u1ec7, l\u1ea1i b\u1eaft ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Man b\u1ea3y s\u00e1ch (Ch\u1ebf Trang, L\u00e0ng H\u1ed3, La V\u1ea1n, L\u1ee5c V\u00e2n, A Nh\u00e2n,&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u1ef7 Tu\u00e2n, \u1ef7 \u0110\u1ed1ng) \u1edf B\u00ecnh Ho\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u1ed9p thu\u1ebf s\u00e1p, v\u00e0 \u0111em ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt d\u00e2ng (4 th\u1edbt voi, 4 \u0111\u00f4i ng\u00e0 voi). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u00e1c man chi\u00eau d\u1ee5, h\u1ecd \u0111\u1ec1u nghe m\u1ec7nh c\u1ea3, duy Ma Tr\u1eadp s\u1ee3 kh\u00f4ng d\u00e1m ra, cho ch\u00e1u l\u00e0 Ma Trung c\u0169ng man t\u00f9 h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi \u0111em b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111i theo. H\u1ecd \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n, tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh Ho\u00e0 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Man h\u1ed1i l\u1ed7i t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh, t\u00ecnh c\u0169ng n\u00ean th\u01b0\u01a1ng. Ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 thi h\u00e0nh, n\u00ean l\u1ea5y \u0111\u1ee9c m\u00e0 bao dung\u201d. B\u00e8n sai tr\u1ea5n th\u1ea7n th\u1ebft \u0111\u00e3i c\u01a1m r\u01b0\u1ee3u, y\u00ean \u1ee7i r\u1ed3i cho v\u1ec1. Thu\u1ebf s\u00e1p c\u00f2n thi\u1ebfu \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 treo c\u1edd \u1edf c\u00e1c k\u1ef3 \u0111\u00e0i trong ngo\u00e0i (H\u1eb1ng n\u0103m \u1edf Kinh, g\u1eb7p b\u1ed1n ti\u1ebft l\u1edbn l\u00e0 Th\u00e1nh th\u1ecd, V\u1ea1n th\u1ecd, Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, ng\u00e0y r\u1eb1m l\u00fac \u0111\u1ea1i gi\u00e1 ra v\u00e0o, \u0111\u1ec1u treo c\u1edd l\u1edbn b\u1eb1ng tr\u1eebu l\u00f4ng s\u1eafc v\u00e0ng ; ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u00ec treo c\u1edd nh\u1ecf b\u1eb1ng v\u1ea3i v\u00e0ng. N\u1ebfu g\u1eb7p ng\u00e0y m\u01b0a gi\u00f3 to c\u00f9ng ng\u00e0y k\u1ef5 th\u00ec mi\u1ec5n treo. C\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o ph\u1ee7 huy\u1ec7n, c\u00e1c \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i, g\u1eb7p b\u1ed1n ti\u1ebft l\u1edbn c\u00f9ng khi xa gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u treo c\u1edd l\u1edbn b\u1eb1ng tr\u1eebu nam s\u1eafc v\u00e0ng ; ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, ng\u00e0y r\u1eb1m, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u treo c\u1edd nh\u1ecf v\u1ea3i v\u00e0ng. C\u1edd d\u00e0i r\u1ed9ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. C\u00e1c h\u1ea1ng c\u1edd \u1edf Kinh th\u00ec ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u xin b\u1ed5 c\u1ea5p, \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec c\u1edd l\u1edbn 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay, c\u1edd nh\u1ecf v\u1ec1 ng\u00e0y s\u00f3c v\u1ecdng m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay, c\u1edd nh\u1ecf ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n thay).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 kh\u1ea3o x\u00e9t c\u00e1c thu\u1ebf \u0111\u00f2i thu \u0111\u1ee7 thi\u1ebfu th\u1ebf n\u00e0o. B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u00e9p \u0111\u00f2i thu l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9 m\u00e0 xem x\u00e9t th\u00e0nh t\u00edch, ph\u00e2n bi\u1ec7t c\u00f4ng qu\u00e1, t\u1ea5t ph\u1ea3i tra n\u0103m th\u00e1ng t\u1ea1i ch\u1ee9c l\u00e2u hay ch\u00f3ng, x\u00e9t s\u1ed5 ch\u00ednh ph\u1ea3i thu nhi\u1ec1u hay \u00edt, m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh th\u00ec m\u1edbi \u0111\u1ee7 t\u1ecf r\u00f5 s\u1ef1 khuy\u00ean r\u0103n. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay kho\u00e1 thanh tra, v\u1ec1 c\u00e1c ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c tr\u01b0ng (() \u0110\u1ed1c tr\u01b0ng : quan \u1edf dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c thu thu\u1ebf.), Th\u00f4i tr\u01b0ng (() Th\u00f4i tr\u01b0ng : c\u00e1c vi\u00ean Tri ph\u1ee7, Tri huy\u1ec7n, Cai tr\u01b0ng, Cai tr\u01b0\u1eddng th\u00f4i th\u00fac vi\u1ec7c thu thu\u1ebf.), Kinh tr\u01b0ng (() Kinh tr\u01b0ng : c\u00e1c vi\u00ean Cai huy\u1ec7n, K\u00fd huy\u1ec7n, Cai thu\u1ed9c, K\u00fd thu\u1ed9c th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn thu thu\u1ebf. T.L.C.B., \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7, quy\u1ec3n 45.) th\u00ec \u0111\u1ea1i kh\u00e1i ch\u1ec9 l\u1ea5y s\u1ed1 thi\u1ebfu trong 3 n\u0103m t\u00f3m l\u1ea1i m\u00e0 x\u00e9t, trong \u1ea5y c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf ch\u1ee9c m\u1ed9t n\u0103m n\u1eeda n\u0103m, th\u1ebf m\u00e0 ngh\u0129 x\u00e9t nh\u01b0 nhau th\u00ec s\u1ee3 ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 ph\u00e9p c\u00f4ng b\u1eb1ng. Xin t\u1eeb nay c\u00e1c vi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ed1c tr\u01b0ng, th\u00f4i tr\u01b0ng, kinh tr\u01b0ng thu\u1ed9c c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o ph\u1ee7 huy\u1ec7n t\u1ed5ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o th\u0103ng th\u1ee5, \u0111\u1ed5i \u0111i, ho\u1eb7c v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed, b\u1ecb c\u00e1ch hay ch\u1ebft, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c ti\u1ebfp ph\u1ea3i chi\u1ebfu s\u1ed1 thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 thi\u1ebfu v\u1ec1 ph\u1ea7n th\u00e1ng ph\u1ea7n n\u0103m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 b\u00e1o r\u00f5 l\u1ea7n l\u00ean th\u01b0\u1ee3ng ty s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u01b0u l\u00e0m h\u1ed3 s\u01a1, t\u1ed5ng l\u00ean huy\u1ec7n, huy\u1ec7n l\u00ean ph\u1ee7 \u0111\u1ea1o, ph\u1ee7 \u0111\u1ea1o l\u00ean dinh tr\u1ea5n, tr\u1ea5n l\u00ean th\u00e0nh, dinh tr\u1ea5n n\u00e0o kh\u00f4ng thu\u1ed9c th\u00e0nh th\u00ec do ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 l\u01b0u chi\u1ec3u. \u0110\u1ebfn kho\u00e1 thanh tra, theo \u0111\u1ea5y m\u00e0 kh\u1ea3o x\u00e9t v\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Tri ch\u00e2u ch\u00e2u V\u0103n B\u00e0n l\u00e0 S\u1ea7m Nh\u00e2n Tr\u00e1ng nh\u0169ng l\u1ea1m c\u1ee7a th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u01a1n 390 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Th\u00f4ng tra h\u1ecfi, Tr\u00e1ng \u0111\u00e3 th\u00fa nh\u1eadn m\u00e0 Th\u00f4ng l\u1ea1i th\u1ea3 kh\u00f4ng giam c\u1ea7m. Tr\u00e1ng b\u00e8n tr\u1ed1n \u0111i. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd vi\u1ec7c ph\u00e1t ra. Th\u00f4ng v\u00ec tr\u01b0\u1edbc sau l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y, chi\u1ebfu l\u1ec7 kh\u00f4ng giam k\u1ebb tr\u1ecdng ph\u1ea1m ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c. Tr\u1ea5n th\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n S\u00e1ch, Tham hi\u1ec7p l\u00e0 T\u00f4 V\u0103n Ho\u1ea3ng, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111i vi\u1ec7c quan v\u1eafng, S\u00e1ch th\u00ec gi\u00e1ng l\u00e0m Cai c\u01a1 b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed, Ho\u1ea3ng th\u00ec gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p l\u01b0u.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XLIII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110inh h\u1ee3i, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8 [1827] (Thanh \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 8), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t. Ban \u00e2n chi\u1ebfu cho trong ngo\u00e0i. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cV\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 kh\u00f4ng l\u00f2ng ri\u00eang, v\u00e2ng m\u1ec7nh tr\u1eddi m\u00e0 th\u01b0\u01a1ng k\u1ebb d\u01b0\u1edbi ; nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 vi\u1ec7c m\u1eebng, cho m\u1ecdi ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 r\u1ed9ng gia \u00e2n. Kinh D\u1ecbch n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ec3 \u0111\u1ea1o nh\u00e2n\u201d. Kinh L\u1ec5 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cBan \u00e2n \u0111\u1ee9c\u201d, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u0111\u1ea1o vua to l\u1edbn. Tr\u1eabm n\u1ed1i m\u1ed1i c\u1ea3, theo m\u01b0u r\u1ed9ng, ph\u00e0m m\u1ed9t ch\u00ednh m\u1ed9t l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u ngh\u0129 theo \u0111\u1ea1o tr\u1eddi. May nh\u1edd tr\u1eddi tr\u00ean \u1ee7ng h\u1ed9, s\u00f4ng n\u00fai gi\u00fap thi\u00eang, c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf c\u00f9ng l\u00f2ng k\u00ednh c\u1ea9n, b\u1ed1n bi\u1ec3n trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0u y\u00ean. N\u0103m nay v\u1eeba g\u1eb7p L\u1ee5c tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, gi\u00e0 c\u1ea3 th\u00eam tu\u1ed5i, \u0111\u1ea7y r\u1eaby l\u1ed9c vinh. Th\u1ef1c b\u1edfi ho\u00e0 thu\u1eadn g\u00e2y n\u00ean, v\u00e2ng ch\u1ecbu ph\u01b0\u1edbc l\u1edbn. Ng\u1eeda nh\u1edd kh\u00ed xu\u00e2n che ch\u1edf ; m\u1eebng ng\u00e0y ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng c\u00f2n d\u00e0i. \u0110em c\u1ee7a ch\u00edn ch\u00e2u \u0111\u1ec3 d\u00e2ng vui, t\u1ecf l\u00f2ng k\u00ednh m\u1ebfn ; c\u00f9ng thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 \u0111\u1ed3ng l\u1ea1c, tho\u1ea3 \u0111\u1ea1o t\u00f4n nh\u00e2n. L\u1ebd n\u00ean c\u1ea3 ra ph\u01b0\u1edbc l\u1edbn, r\u1ed9ng ban \u01a1n to. Nay h\u01a1i d\u01b0\u01a1ng ban l\u1ec7nh, \u1ea5m s\u00e1ng m\u1edf \u0111i\u1ec1m. H\u1ecdp c\u1ea3 tr\u00ean r\u1eebng d\u01b0\u1edbi bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 hoan h\u00f4, kh\u1eafp c\u1ea3 m\u1eb7t \u0111\u1ea5t ch\u00e2n tr\u1eddi m\u00e0 cho ph\u01b0\u1edbc. V\u1eady c\u00f3 \u00e2n \u0111i\u1ec3n 13 \u0111i\u1ec1u :<\/p>\n\n\n\n<p>1. Ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan, ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7u, ti\u1ec1n c\u1eeda \u0111\u00ecnh n\u0103m nay \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Ti\u1ec1n th\u00f3c g\u1ea1o thu\u1ebf l\u1ec7 v\u1ec1 \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 n\u0103m nay gi\u1ea3m 5 ph\u1ea7n 10.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vay th\u00f3c kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ee9c tr\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u tha c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>4. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 s\u00f3t l\u1eadu th\u00ec t\u00ednh t\u1eeb n\u0103m ph\u00e1t gi\u00e1c truy thu 3 n\u0103m, nay chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh truy thu 1 n\u0103m. Ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>5. Nh\u1eefng \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu ph\u00e1t t\u00edch c\u1ee7a \u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1u t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>6. C\u00e1c th\u1ea7n n\u00fai s\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u1ec1u t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>7. C\u00e1c quan vi\u00ean c\u00f3 l\u1ed7i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng b\u1ecb gi\u00e1ng ph\u1ea1t t\u1ef1 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng cho khai ph\u1ee5c r\u1ed9ng tha.<\/p>\n\n\n\n<p>8. Qu\u00e2n d\u00e2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi 80 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m v\u1ea3i 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 90 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m l\u1ee5a 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 100 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 t\u1ea5m l\u1ee5a 1 t\u1ea5m v\u1ea3i 3 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>9. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i ph\u1ea9m gi\u1ecfi giang \u1ea9n n\u00fap \u1edf n\u00fai r\u1eebng th\u00ec x\u00e9t ghi \u0111\u1ec3 b\u1ed5 d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>10. X\u00e9t h\u1ecfi nh\u1eefng con hi\u1ebfu th\u1ea3o, ngh\u0129a phu ti\u1ebft ph\u1ee5 \u0111\u1ec3 n\u00eau khen.<\/p>\n\n\n\n<p>11. C\u00e1c nh\u00e0 tr\u1ea1m d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ef1 th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho 30 quan ti\u1ec1n 20 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>12. C\u00e1c s\u1edf d\u01b0\u1ee1ng t\u1ebf \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi go\u00e1 v\u1ee3, go\u00e1 ch\u1ed3ng, m\u1ed3 c\u00f4i, gi\u00e0 kh\u00f4ng con, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0n t\u1eadt kh\u00f4ng k\u00eau \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ph\u1ea3i nu\u00f4i n\u1ea5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>13. Nh\u00e2n vi\u00ean c\u00e1c x\u1ee9 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 3 n\u0103m th\u00ec ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng r\u1ed9ng tha.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d4i ! \u0110\u1ee9c C\u00e0n nguy\u00ean (() \u0110\u1ee9c c\u00e0n nguy\u00ean : \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tr\u1eddi, c\u1ee7a vua.) nu\u00f4i n\u1ea5ng, ban ph\u01b0\u1edbc kh\u00e1nh cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ; ph\u01b0\u1edbc V\u01b0\u01a1ng m\u1eabu d\u1ed3i d\u00e0o, d\u00e2ng tu\u1ed5i ti\u00ean \u0111\u1ebfn mu\u00f4n th\u1ee7a\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u th\u1ef1 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 L\u00ea Duy T\u00edch v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y nguy\u00ean Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc H\u1eadu l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh Trung qu\u00e2n, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng l\u0129nh c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c v\u1ec7 C\u1ea9m y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean \u0111\u1ed9i B\u1ea3 l\u1ec7nh l\u00e0m ty K\u1ef3 c\u1ed5 v\u1ec7 C\u1ea9m y, sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng ki\u00eam qu\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e9t nh\u1eefng t\u00f9 t\u1ed9i ch\u1ebft v\u1ec1 t\u1ea1p ph\u1ea1m. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u00f9ng ph\u00e9p h\u00ecnh s\u00e1ng su\u1ed1t ngay th\u1eb3ng c\u1ed1t cho k\u1ebb \u00e1c s\u1ee3 m\u00e0 k\u1ebb gian bi\u1ebft r\u0103n, v\u00ec d\u00e2n m\u00e0 tr\u1eeb h\u1ea1i. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a \u1edf ch\u1ed7 \u1ea5y th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 l\u00f2ng k\u00ednh th\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 c\u0169ng r\u0103n vi\u1ec7c l\u1ea1m th\u1ea3, cho n\u00ean n\u00f3i r\u1eb1ng \u201cC\u1ea9n th\u1eadn kh\u00f4ng x\u00e1 t\u1ed9i\u201d, r\u1eb1ng \u201cX\u00e1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i l\u00e0 h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n\u201d, r\u1eb1ng \u201cM\u1ed9t n\u0103m hai l\u1ea7n x\u00e1 th\u00ec ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec7n h\u1eadm h\u1ef1c\u201d, \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u00f3i vi\u1ec7c h\u00ecnh n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn, kh\u00f4ng cho ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c tha b\u1eeba. Tr\u1eabm t\u1ef1 khi th\u00e2n c\u1ea7m ch\u00ednh quy\u1ec1n \u0111\u1ebfn nay, v\u1ec1 vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c th\u01b0\u1eddng s\u1eafc cho H\u1eefu ty thanh l\u00fd m\u00e0 kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng xu\u1ed1ng chi\u1ebfu x\u00e1, l\u00e0 s\u1ee3 \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng k\u1ebb \u00e1c m\u00e0 nu\u00f4i k\u1ebb gian. N\u0103m nay k\u00ednh g\u1eb7p ti\u1ebft L\u1ee5c tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng m\u1eabu Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, \u01a1n to c\u1ea3 th\u1ea5m, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ed9i kia c\u0169ng n\u00ean l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 r\u1ed9ng tha. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c nha x\u00e9t h\u00ecnh trong ngo\u00e0i x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e1c t\u00f9 t\u1ed9i ch\u1ebft v\u1ec1 t\u1ea1p ph\u1ea1m t\u1eeb th\u00e1ng 12 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u00ecnh \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng th\u00ec k\u00ea th\u00e0nh s\u00e1ch, do b\u1ed9 tr\u00ecnh xem, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 cho r\u1ed9ng gi\u1ea3m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i c\u1ea5p \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd cho v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c N\u1ed9i thu\u1ef7 (Tr\u01b0\u1edbc kh\u1eafc b\u1ea3y ch\u1eef \u201cThu\u1ef7 qu\u00e2n Thu\u1ef7 n\u1ed9i Ph\u1ea5n d\u1ef1c v\u1ec7\u201d nay b\u1edbt hai ch\u1eef Thu\u1ef7 qu\u00e2n). L\u1ec7 ban th\u00ec cho c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, v\u1eabn thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i vi\u00ean ch\u01b0\u1edfng l\u0129nh Thu\u1ef7 qu\u00e2n qu\u1ea3n h\u1ea1t. Nh\u1eefng Su\u1ea5t th\u1eadp th\u1ef1c th\u1ee5 cho \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu ph\u1ea9m chi b\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan B\u1eafc Th\u00e0nh s\u00e1t h\u1ea1ch quan l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i vi\u00ean ty v\u00e0 th\u01b0 l\u1ea1i c\u00e1c t\u00e0o b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc nhau, li\u00ean k\u1ebft b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0103n c\u1ee7a l\u00f3t m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang, c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ef1 \u00fd m\u00ecnh l\u00e0m n\u1eb7ng m\u00e0 nh\u1eb9, m\u00e0 H\u00ecnh t\u00e0o c\u00e0ng t\u1ec7 h\u01a1n. Binh d\u00e2n ngay v\u1ea1y, kh\u00f3 m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t, \u00e1n t\u1eeb ph\u1ea3i tr\u00e1i, l\u00e0m sao c\u00f4ng b\u1eb1ng ? M\u01b0a n\u1eafng tr\u00e1i ti\u1ebft, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i th\u00eam, ch\u01b0a ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec c\u1edb \u1ea5y. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh, n\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi t\u00e0o vi\u00ean gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, s\u00e1t h\u1ea1ch b\u1ecdn ty vi\u00ean th\u01b0 l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o thanh li\u00eam, si\u00eang n\u0103ng gi\u1eef ph\u00e9p, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec tham \u00f4, th\u00ec li\u1ec7t l\u00e0m h\u1ea1ng \u01b0u, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 \u0111\u1ec1 b\u1ea1t ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u01a1i c\u1ea7n c\u00e1n, ch\u01b0a t\u1eebng a dua l\u00e0m b\u1eady v\u00e0 m\u01b0u c\u1ea7u h\u1ed1i l\u1ed9, th\u00ec li\u1ec7t l\u00e0m h\u1ea1ng b\u00ecnh, cho l\u01b0u \u0111\u1ec3 cung ch\u1ee9c ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o d\u1eabu kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i t\u1ec7 m\u00e0 gi\u00e0 y\u1ebfu \u01b0\u01a1n h\u00e8n, th\u00ec li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng th\u1ee9, b\u1eaft ph\u1ea3i h\u01b0u tr\u00ed. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u00faa m\u00e1y v\u0103n t\u1eeb, c\u1ee3t \u0111\u00f9a ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111i\u00ean \u0111\u1ea3o ph\u1ea3i tr\u00e1i, th\u00ec ch\u1ec9 t\u00ean nghi\u00eam h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u00fat thi\u00ean t\u01b0, khi\u1ebfn cho l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, quan x\u1ee9ng ch\u1ee9c v\u1ee5. V\u1ec1 sau v\u1eabn th\u1eddi th\u01b0\u1eddng c\u1ed1 g\u1eafng, l\u01b0u t\u00e2m xem x\u00e9t, ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t th\u00ec ti\u1ebfn l\u00ean, ng\u01b0\u1eddi x\u1ea5u th\u00ec \u0111u\u1ed5i v\u1ec1. Ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc si\u00eang sau bi\u1ebfng, tr\u01b0\u1edbc li\u00eam sau tham, th\u00ec d\u1eabu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh b\u1ea3o c\u1eed l\u00ean c\u0169ng ph\u1ea3i c\u1ee9 th\u1ef1c tham t\u00e2u, m\u1edbi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m u\u1ef7 th\u00e1c. Phen n\u00e0y tr\u1eabm \u0111\u00e3 kh\u1ea9n thi\u1ebft hi\u1ec3u d\u1ee5, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u1ea3m ph\u00e1t thi\u00ean l\u01b0\u01a1ng \u0111em l\u00f2ng c\u00f4ng trung v\u00ec n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 cho quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam ch\u1ec9nh, ho\u1eb7c gi\u1ea3 \u0111\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc tr\u1eddi, tho\u1ea3 l\u00f2ng d\u00e2n tr\u00f4ng c\u1eady, cho tr\u1eabm kh\u1ecfi ph\u1ea3i lo v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia cho Thi\u00eam s\u1ef1 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh h\u00e0m Th\u1ecb lang cho quy\u1ec1n bi\u1ec7n H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p th\u00e2n, t\u1ebf xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu \u0111i th\u00fa Ninh B\u00ecnh, c\u00e1c v\u1ec7 Long v\u00f5 trung, K\u1ef3 v\u00f5, H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t \u0111i th\u00fa B\u1eafc Th\u00e0nh. Th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng m\u1ed9t th\u00e1ng c\u00f9ng qu\u1ea7n \u00e1o theo c\u1ea5p b\u1eadc. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay ph\u00e0m l\u00ednh Kinh \u0111i th\u00fa, nh\u1eefng Th\u01b0 l\u1ea1i th\u1ef1c th\u1ee5 c\u1ee9 ng\u00e0y \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 th\u00fa th\u00ec chi\u1ebfu ph\u1ea9m chi b\u1ed5ng, v\u1ec1 Kinh l\u1ea1i theo l\u1ec7 chi l\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o tam c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0m v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng d\u0169ng, l\u1ec7 theo vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 kho\u00e1 thanh tra N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, c\u1ee9 3 n\u0103m m\u1ed9t kho\u00e1, l\u1ea5y c\u00e1c n\u0103m D\u1ea7n, T\u1ef5, Th\u00e2n, H\u1ee3i l\u00e0m k\u1ef3 kho\u00e1. Kh\u00e2m ph\u00e1i \u0110\u1ed5ng l\u00fd, Ph\u00f3 \u0111\u1ed5ng l\u00fd, m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 bi\u1ec7n th\u00ec vi\u00ean ty s\u00e1u b\u1ed9 m\u1ed7i b\u1ed9 2 ng\u01b0\u1eddi, vi\u00ean ty V\u0169 Kh\u1ed1, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, T\u00e0o ch\u00ednh, m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u00e0m \u0110\u1ed5ng l\u00fd thanh tra N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai tr\u1ea5n th\u1ea7n Nam \u0110\u1ecbnh x\u00e9t th\u1ef1c tr\u1ea1ng quan l\u1ea1i v\u00e0 binh d\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y, quan qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eb7c l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ed1t x\u1ea5u th\u1ebf n\u00e0o, quan l\u1ea1i ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00f3 tham t\u00e0n kh\u00f4ng, d\u00e2n m\u1ecdn ngh\u00e8o \u0111\u00f3i \u0111i l\u00e0m gi\u1eb7c nhi\u1ec1u hay \u00edt, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0110\u1ed7 V\u0103n Th\u1ecbnh, L\u00ea \u0110\u00ecnh Khu\u00ea, V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea, n\u00ean c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean ngay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea3y may gi\u1ea5u gi\u1ebfm, v\u1ebd v\u1eddi. L\u1ea1i V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea l\u00e0 t\u1ef1 tr\u1eabm \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ecdn b\u1ed5, \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n ch\u01b0a bao l\u00e2u, l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u00eam khuya b\u1ea5m b\u1ee5ng, nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng s\u01a1 su\u1ea5t, c\u00f9ng nh\u1eefng ch\u1ed7 kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i v\u1edbi ai, c\u00f3 th\u00ec \u0111\u1ed5i \u0111i, kh\u00f4ng th\u00ec c\u1ed1 g\u1eafng, ch\u1edb ngh\u0129 r\u1eb1ng c\u1eeda vua xa mu\u00f4n d\u1eb7m, m\u00e0 ph\u1ea3i ngh\u0129 l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng nh\u01b0 \u1edf g\u1ea7n \u0111i\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng, ngh\u0129 nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t n\u1eeda r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac b\u1ecdn Th\u1ecbnh ph\u01b0\u1edbc t\u00e2u, vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u, th\u1ea5y t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n gian, t\u1ec7 c\u1ee7a quan l\u1ea1i, kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00fd n\u00e0o. Ti\u1ebfc cho ta m\u1ed9t l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c h\u1ecfi k\u1ebb d\u01b0\u1edbi m\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i coi nh\u01b0 kh\u00f4ng nghe. Nay h\u00e3y g\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5y. N\u1ebfu b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i thi\u00ean l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng m\u1edd t\u1ed1i, c\u00f2n ti\u1ebfc th\u00e2n danh, th\u00ec n\u00ean \u0111em nh\u1eefng quan l\u1ea1i tham \u00f4 ch\u1ec9 ra m\u00e0 tham h\u1eb7c, th\u00ec t\u1ed9i th\u1ea5t s\u00e1t c\u00f2n nh\u1eb9, c\u00e1i t\u1ed9i ph\u1ee5 \u01a1n vua c\u00f2n n\u00ean \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng \u1edf \u0111\u1eddi sao ? C\u1ed1 \u0111i, c\u1ed1 g\u1eafng m\u00e3i \u0111i, ch\u1edb \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i c\u1eafn r\u1ed1n (() C\u1eafn r\u1ed1n : ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0 \u201cph\u1ec7 t\u1ec1\u201d, ch\u1eef \u1edf T\u1ea3 truy\u1ec7n, v\u00ed nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00fai xu\u1ed1ng m\u00e0 c\u1eafn r\u1ed1n c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c, \u00fd n\u00f3i \u0103n n\u0103n kh\u00f4ng k\u1ecbp.)\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng ng\u00e0 cho Th\u1ecb lang l\u1ee5c b\u1ed9, m\u1ed7i b\u1ed9 m\u1ed9t c\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean An d\u00e2ng 50.000 quan ti\u1ec1n l\u00ean cung T\u1eeb Th\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cH\u1eb1ng n\u0103m g\u1eb7p ng\u00e0y Th\u00e1nh th\u1ecd \u1edf cung T\u1eeb Th\u1ecd, c\u00f9ng c\u00e1c l\u1ec5 Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, th\u00ec Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111em b\u1ea7y t\u00f4i l\u00e0m l\u1ec5. Sau khi mu\u00f4n vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea3nh, l\u1ea1i th\u00e2n \u0111\u1ebfn xem b\u1eefa \u0103n, th\u0103m s\u1ee9c kho\u1ebb, th\u1ef1c \u0111\u1ee7 t\u1ecf b\u00e0y \u0111\u1ee9c hi\u1ebfu c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111\u1ea7u n\u0103m d\u00e2ng ti\u1ec1n, th\u00ec sai Ho\u00e0ng t\u1eed, l\u1ec5 n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf. Nh\u1eefng nghi th\u1ee9c ti\u1ebfn d\u00e2ng n\u00ean \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba bi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n noi theo. V\u1ea3 x\u00e9t n\u0103m th\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn d\u00e2ng 10.000 quan, g\u1eb7p n\u0103m \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh th\u00ec th\u00eam l\u00ean l\u00e0 50.000 quan. Xin so\u1ea1n s\u1eb5n m\u1eabu v\u0103n l\u1ec5 \u0111i\u1ec7p cung ti\u1ebfn, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p m\u1ed9t b\u00e0i, l\u1ea5y n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u. Do b\u1ed9 H\u1ed9 theo l\u1ec7, c\u1ee9 \u0111\u1ea7u xu\u00e2n xin vua sai Ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean b\u1ed9 th\u1ea7n mang m\u0169 \u00e1o ti\u1ebfn d\u00e2ng, \u0111\u00fang nghi th\u1ee9c\u201d. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh th\u1eadp c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd v\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd l\u0129nh c\u01a1 T\u1ee9 d\u1ef1c c\u1ee7a Thu\u1ef7 qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong \u0111\u00e1nh tan th\u1ed5 ph\u1ec9 Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Phan B\u00e1 V\u00e0nh \u1edf Tam Giang. V\u00e0nh t\u1eeb tr\u1eadn \u0110\u1ed3 S\u01a1n tr\u1ed1n ch\u1ea1y, \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng v\u00e0i ngh\u00ecn c\u00f9ng h\u01a1n 100 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba h\u1ea1t Ti\u00ean H\u01b0ng, Th\u00e1i B\u00ecnh. B\u1ecdn L\u00fd \u0111\u1ed1c thu\u1ef7 binh theo \u0111\u1ebfn Tam Giang, \u0111\u00e1nh tan qu\u00e2n V\u00e0nh, b\u1eaft s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u00e9m gi\u1ebft, thu \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n ghe kh\u00ed gi\u1edbi. Tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean. Vua cho th\u01b0 khen ng\u1ee3i. Th\u0103ng Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf v\u1eabn l\u0129nh th\u1eadp c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n ; th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang tay b\u1ecbt v\u00e0ng c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, 1 c\u00e1i g\u01b0\u01a1m \u0111\u1ea7u s\u01b0 t\u1eed m\u1ea1 v\u00e0ng, 1 c\u00e1i \u00e1o m\u1edf b\u1ee5ng b\u1eb1ng nhung \u0111\u1ecf c\u00fac v\u00e0ng. Th\u0103ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 v\u1eabn l\u0129nh c\u01a1 T\u1ee9 d\u1ef1c c\u1ee7a Thu\u1ef7 qu\u00e2n ; th\u01b0\u1edfng cho 1 kh\u1ea9u s\u00fang tay b\u1ecbt b\u1ea1c, 1 c\u00e1i g\u01b0\u01a1m \u0111\u1ea7u s\u01b0 t\u1eed m\u1ea1 v\u00e0ng, 1 \u00e1o m\u1edf b\u1ee5ng b\u1eb1ng nhung Ch\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u hoa ch\u1eb1ng ch\u1ecbt. Th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n s\u0129 5.000 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i d\u1ee5 cho th\u00e0nh th\u1ea7n truy\u1ec1n h\u1ecbch cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111em thu\u1ef7 b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, \u0111\u00e1nh cho th\u1eadt m\u1ea1nh. C\u00f3 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i gi\u1eef kho mu\u1ed1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 30 t\u00ean. Cho th\u0103ng ch\u1ee9c Cai \u0111\u1ed9i, th\u01b0\u1edfng 400 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Phan B\u00e1 V\u00e0nh l\u1ea1i h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng \u1edf Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u xin ph\u00e1i th\u00eam Kinh binh, c\u00f9ng thuy\u1ec1n ghe v\u00e0 ho\u1ea3 kh\u00ed, \u0111\u1ec3 th\u00eam qu\u00e2n th\u1ebf. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eadn th\u1eafng \u1edf Tam Giang gi\u1eb7c \u0111\u00e3 m\u1ea5t v\u00eda ch\u1ea1y tr\u1ed1n, \u0111\u00e1ng l\u1ebd n\u00ean nh\u00e2n tr\u1eadn th\u1eafng \u1ea5y th\u00fac thu\u1ef7 qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i ngay cho \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, gi\u1eb7c t\u1ea5t ph\u1ea3i b\u1ecf thuy\u1ec1n ch\u1ea1y tan ; gi\u1eb7c d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ch\u1ed1ng n\u1ed5i th\u00ec gi\u1eb7c tr\u00ean b\u1ed9 c\u0169ng \u0111\u1ebfn b\u1ecb b\u1eaft th\u00f4i. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i th\u1eadn tr\u1ecdng qu\u00e1, \u0111\u1ec3 m\u1ea5t c\u01a1 h\u1ed9i \u1ea5y kh\u00f4ng l\u00e0m, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1eeda s\u00f3t l\u1ea1i ch\u00e1y, gi\u1ed1ng nh\u01b0 nu\u00f4i c\u00e1i ung \u0111\u1ec3 lo v\u1ec1 sau. N\u1ebfu b\u1ea3o r\u1eb1ng \u0111\u1ee3i th\u00eam thuy\u1ec1n ghe th\u00eam ho\u1ea3 kh\u00ed m\u1edbi \u0111\u1ee7 xong vi\u1ec7c, th\u00ec sao kh\u00f4ng ngh\u0129 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c ! N\u1ebfu m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y n\u1eefa l\u00ednh v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a ta m\u1edbi bi\u1ec7n xong, th\u00ec gi\u1eb7c c\u0169ng b\u1ee9c b\u00e1ch d\u00e2n ngu c\u1ea5u k\u1ebft c\u00e0ng \u0111\u00f4ng, m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u \u1ea5y c\u0169ng r\u00f5 l\u00e0 m\u1edd t\u1ed1i, b\u1ecf m\u1ea5t th\u1eddi c\u01a1. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c v\u1ec7 binh mi\u1ec1n Nam hi\u1ec7n \u0111\u00f3ng th\u00fa ph\u00e2n ph\u1ed1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u00e1c v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong m\u1edbi \u0111\u1ebfn s\u1ee3 kh\u00f4ng quen \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Nay binh mi\u1ec1n Nam tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u00f3ng th\u00fa c\u0169ng ch\u1eb3ng \u00edt g\u00ec, m\u00e0 binh c\u00e1c v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong, K\u1ef3 v\u00f5, Long thao, H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c, v\u1ed1n l\u00e0 qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, lo g\u00ec kh\u00f4ng c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ch\u1ec9 lo t\u01b0\u1edbng su\u00fd kh\u00f4ng ch\u1ecbu ra s\u1ee9c th\u00f4i. V\u1ea3 l\u1ea1i Kinh binh ch\u1ec9 gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u00e0n \u00e1p v\u00e0 ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c kh\u1ea9n y\u1ebfu \u0111\u1ec3 thu th\u00e0nh hi\u1ec7u, n\u1ebfu ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng ph\u1ea3i l\u00e0 binh mi\u1ec1n Nam th\u00ec \u00fd c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i mu\u1ed1n c\u00f3 m\u1ea5y v\u1ea1n binh m\u1edbi \u0111\u1ee7 xong vi\u1ec7c ? Th\u00e0nh ra binh Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec \u00e0 ? M\u1ed9t \u0111i\u1ec1u \u1ea5y th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi ta h\u0103ng h\u00e1i ph\u1ea5n kh\u1edfi. L\u1ea1i nh\u01b0 xin ph\u00e1i binh H\u1ed5 oai v\u00e0 H\u1eadu b\u1ea3o, th\u00ec binh c\u00f9ng voi \u1edf Kinh m\u1edbi ph\u00e1i \u0111i m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y n\u1eefa c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u1ebfn th\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u1ea7n xin n\u1eefa. L\u1ea1i xin ph\u00e1t 300 s\u00fang tay, th\u00ec \u0111\u00e3 chi\u1ebfu s\u1ed1 ph\u00e1t tr\u1ea1m cho \u0111i r\u1ed3i. L\u1ea1i xin ph\u00e1i l\u00ednh \u0111i th\u00fa Ninh B\u00ecnh, th\u00ec \u0111\u00e3 cho ph\u00e1i v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu \u0111i r\u1ed3i. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh, \u0111\u1ec1u n\u00ean tr\u1ed5 m\u01b0u k\u1ebf, nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean l\u0129nh binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y h\u1ed9i \u0111\u00e1nh, c\u1ed1t sao \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea7n ch\u1ea7n tr\u00f4ng ng\u00f3ng. N\u1ebfu l\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh n\u1ed5i th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u th\u1ef1c ngay. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 d\u1ef1 b\u1ecb \u0111\u1ea1i binh thu\u1ef7 b\u1ed9, sai t\u01b0\u1edbng r\u1ea3o ngay \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, h\u00e1 l\u1ea1i c\u1ee9 ng\u1ed3i tr\u00f4ng \u0111\u00e0n r\u1ebf, \u0111\u00e0n ki\u1ebfn lu\u00f4ng tu\u1ed3ng s\u00ednh ch\u1ec9 hay sao ? \u0110\u1ebfn l\u00fac \u1ea5y m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u00e1nh tan th\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m qu\u00e2n s\u1ee3 kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u01a1 m\u1eb7t \u0111\u1ee9ng \u1edf \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2n sai c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng cho l\u00ednh thu\u1ef7, l\u00ednh b\u1ed9 B\u1eafc Th\u00e0nh (L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh l\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng ban h\u1eb1ng th\u00e1ng ch\u1ec9 cho g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng, v\u00ec c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c c\u1ea5p th\u00eam m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n). Vi\u1ec7c xong l\u1ea1i nh\u01b0 l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh \u0111em hai v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t, H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ecb \u0111i B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Vua th\u1ea5y V\u0129nh l\u00e3o luy\u1ec7n v\u1ec1 \u0111\u00e1nh tr\u1eadn cho n\u00ean sai \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i ph\u00e1i V\u1ec7 u\u00fd Thu\u1ef7 dinh v\u00e0 T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf Ngh\u1ec7 An, m\u1ed7i dinh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi theo th\u00e0nh sai ph\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho u\u1ef7 vi\u00ean c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn v\u00e0o ra m\u1eaft \u1edf \u0110\u00f4ng C\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c vua \u0111\u1eddi g\u1ea7n \u0111\u00e2y, th\u01b0\u1eddng \u1edf s\u00e2u trong ch\u00edn l\u1ea7n c\u1eeda, c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec ch\u1ec9 truy\u1ec1n m\u1ec7nh l\u1ec7nh, b\u1ea7y t\u00f4i \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f4ng th\u1ea5y, c\u00e1i n\u1ea1n che l\u1ea5p b\u1edfi \u0111\u00f3 g\u00e2y n\u00ean. Tr\u1eabm cho nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i. Ph\u00e0m vua v\u1edbi t\u00f4i c\u0169ng nh\u01b0 cha v\u1edbi con, th\u00e2n nhau nh\u01b0 m\u1ed9t th\u00e2n th\u1ec3. Tr\u1eabm ho\u1eb7c c\u00f3 khi se m\u00ecnh, cho b\u1ea7y t\u00f4i h\u1ecfi th\u0103m l\u00e0 c\u0169ng mu\u1ed1n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi th\u00e2n nhau, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi c\u00e1i t\u1ec7 c\u00e1ch tr\u1edf\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c quan ngo\u00e0i v\u1ec1 Kinh v\u1eabn hay cho d\u1eabn v\u00e0o ra m\u1eaft, kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u1ec3 x\u00e9t l\u1eddi n\u00f3i, n\u00e9t m\u1eb7t, c\u0169ng nh\u00e2n \u0111\u1ea5y m\u00e0 h\u1ecfi s\u1ef1 t\u1eadt kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n gian, ph\u00e9p \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u : \u201cT\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng thu th\u1ea9m, t\u00f9 ph\u1ea1m, ph\u00e1t ph\u1ed1i qu\u00e2n l\u01b0u, c\u00f9ng vi\u1ec7c \u0111\u1ed9ng t\u0129nh b\u1ed1n qu\u00fd v\u00e0 h\u00ecnh \u00e1n cu\u1ed1i n\u0103m, \u0111\u1ec1u l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u s\u1edb t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean, do b\u1ed9 H\u00ecnh x\u1ebfp \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec1 tr\u00ecnh. S\u00e1ch t\u00e2u c\u00f9ng s\u1edb t\u00e2u \u0111\u1ec1u ph\u00ea l\u1eddi \u201cph\u1ee5ng ch\u1ec9\u201d, c\u00f2n c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ebfu \u1edf b\u1ed9. Tr\u1ed9m ngh\u0129 s\u00e1ch thu th\u1ea9m l\u00e0 th\u1ea9m x\u00e9t t\u1ed9i tr\u1ea1ng t\u00f9 n\u1eb7ng, vi\u1ec7c r\u1ea5t quan tr\u1ecdng v\u1ec1 h\u00ecnh danh, xin c\u1ee9 theo nh\u01b0 l\u1ec7 c\u0169, c\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m s\u00e1ch t\u01b0 b\u1ed9\u201d. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u xin cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean d\u1ef1 b\u00e0n vi\u1ec7c th\u00e0nh<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb \u1edf Kinh \u0111\u00e3 cho c\u00e1c V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb trung, Th\u1ecb n\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ng\u1ed3i nghe, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 quen hi\u1ec3u ch\u00ednh th\u1ec3 m\u00e0 th\u00f4i, v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o h\u00e0ng b\u00e0n b\u1ea1c. V\u1ea3 nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ee7a th\u00e0nh t\u00e0o \u0111\u1ec1u c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch, Tuy\u00ean theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf th\u00e0nh, ch\u1ec9 chuy\u00ean cai qu\u1ea3n bi\u1ec1n, h\u00e1 n\u00ean cho l\u1ea5n sang ch\u1ee9c kh\u00e1c. Duy khi c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng g\u00ec kh\u00f3 kh\u0103n c\u00f2n ng\u1edd th\u00ec cho \u0111\u1ebfn h\u1ed9i th\u01b0\u01a1ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p \u0111\u1ed3 nhung ph\u1ee5c cho c\u00e1c qu\u1ea3n qu\u00e2n \u0111i th\u00fa \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh, c\u1ee9 5 n\u0103m thay m\u1ed9t l\u1ea7n nh\u01b0 l\u1ec7 \u1edf Kinh. (Ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf Thanh Ngh\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ee9 d\u1ef1c c\u1ee7a Thu\u1ef7 qu\u00e2n, Qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 c\u1ee7a Ng\u0169 qu\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh, Ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng d\u0169ng, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng d\u0169ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam d\u0169ng, Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ng\u0169 k\u00edch c\u1ee7a T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n, c\u01a1 T\u1ee9 d\u1ef1c c\u1ee7a Thu\u1ef7 qu\u00e2n, Qu\u1ea3n c\u01a1 Tam h\u00f9ng, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Hi\u1ec7u thu\u1eadn ng\u0169 B\u1eafc Th\u00e0nh).<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00edn l\u01b0u \u1edf Kinh theo ban ch\u1ea7u h\u1ea7u, gia \u00e2n cho chi to\u00e0n b\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng d\u0169ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Duy l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p ng\u1ecd. Duy\u1ec7t binh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ng\u1ef1 \u1edf Nam \u0111\u00e0i \u0111\u1ec3 xem. D\u1ee5 th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cBinh l\u00ednh c\u00f3 t\u00ean trong s\u1ed5 ph\u1ea3i c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ed1, g\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i nh\u1eefng vi\u00ean bi\u1ec1n kh\u00f4ng t\u1ed1t hay gi\u1ea3 m\u1ea1o, \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec3m danh cho \u0111\u1ee7, th\u00f3i \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 cho l\u1edbn l\u00ean. T\u1ef1 nay c\u1ee9 \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n h\u1ed9i duy\u1ec7t qu\u00e2n l\u00ednh, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m hay tr\u1ed1n, cho qu\u1ea3n quan c\u1ee9 th\u1ef1c m\u00e0 khai. N\u1ebfu d\u00e1m c\u00f3 s\u1ef1 gi\u1ea3 m\u1ea1o th\u00ec theo qu\u00e2n lu\u1eadt x\u1eed tr\u1ecb. \u0110\u1ea1i vi\u00ean qu\u1ea3n l\u0129nh th\u00ec giao b\u1ed9 nghi\u00eam ngh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111i ch\u01a1i ph\u00eda \u0111\u00f4ng Giao. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea7u xu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n th\u0103m, g\u1eb7p tr\u1eddi m\u01b0a l\u1ea1i th\u00f4i. G\u1ecdi Kinh do\u00e3n l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i h\u1ecfi v\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cM\u01b0a xu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea7y, xa gi\u00e1 ch\u01b0a th\u1ec3 \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ee3i tr\u1eddi t\u1ea1nh c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n, can g\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m tr\u00e1i t\u00ecnh \u0111\u1ec3 c\u1ea7u khen, nh\u01b0 Ng\u1ee5y V\u0103n h\u1ea7u [\u0111i s\u0103n] gi\u1eefa l\u00fac m\u01b0a (() Ng\u1ee5y V\u0103n h\u1ea7u h\u1eb9n gi\u1edd v\u1edbi Ngu nh\u00e2n \u0111i s\u0103n, \u0111\u1ebfn gi\u1edd m\u01b0a to, c\u0169ng c\u1ee9 \u0111i s\u0103n, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u00fang h\u1eb9n.), T\u1ea7n Hi\u1ebfn c\u00f4ng [th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi] d\u1eddi c\u00e2y g\u1ed7 (() T\u1ea7n Hi\u1ebfn c\u00f4ng l\u00e0m t\u00e2n ph\u00e1p, mu\u1ed1n cho d\u00e2n tin, d\u1ef1ng c\u00e2y g\u1ed7 \u1edf c\u1eeda Nam, y\u1ebft th\u1ecb r\u1eb1ng ai d\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2y \u1ea5y \u0111\u1ebfn c\u1eeda B\u1eafc th\u00ec th\u01b0\u1edfng 5 l\u1ea1ng v\u00e0ng. Kh\u00f4ng c\u00f3 ai c\u1ea3, l\u1ea1i y\u1ebft th\u1ecb n\u00f3i ai d\u1eddi c\u00e2y \u1ea5y th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng v\u00e0ng, sau c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u1eddi c\u00e2y \u1ea5y, th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ee7 10 l\u1ea1ng v\u00e0ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m tin.), ch\u1ec9 l\u00e0 gi\u1eef \u0111i\u1ec1u tin nh\u1ecf m\u1ecdn\u201d. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi \u0111i ch\u01a1i ph\u00eda \u0111\u00f4ng Giao, th\u01b0\u1edfng cho 2.000 quan ti\u1ec1n cho x\u00e3 d\u00e2n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110i s\u0103n \u1edf \u0111\u1ed3ng H\u01b0ng B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi x\u01b0a nh\u00e2n vi\u1ec7c \u0111i s\u0103n b\u1eafn \u0111\u1ec3 h\u1ecdc vi\u1ec7c v\u00f5. Ng\u00e0y nay m\u00f9a xu\u00e2n \u0111i s\u0103n c\u0169ng l\u00e0 \u00fd \u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh 5.000 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1edbp ph\u1ee7 Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng. Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 Oai th\u1eafng c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Phan B\u00e1 H\u00f9ng \u0111\u00e1nh nhi\u1ec1u tr\u1eadn, ph\u00e1 tan gi\u1eb7c ; Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 H\u00f9ng d\u0169ng c\u1ee7a H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Phan \u0110\u00ecnh B\u1ea3o v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111em qu\u00e2n chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. B\u1ecdn gi\u1eb7c b\u1ecb qu\u00e2n ta gi\u1ebft ch\u1ebft v\u00e0 \u0111\u00e1nh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u, b\u00e8n v\u1ee1 ch\u1ea1y c\u1ea3. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai th\u01b0\u1edfng B\u00e1 H\u00f9ng gia m\u1ed9t c\u1ea5p qu\u00e2n c\u00f4ng, \u0110\u00ecnh B\u1ea3o v\u00e0 C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ec1u hai th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng, th\u01b0\u1edfng bi\u1ec1n binh 15.000 quan ti\u1ec1n. Ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c. \u0110\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng hay ch\u1ebft, \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng theo th\u1ee9 b\u1eadc. (Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, V\u1ec7 u\u00fd c\u1ea5p 150 quan ti\u1ec1n ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Qu\u1ea3n c\u01a1 100 quan ; Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, Cai c\u01a1 70 quan ; Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 40 quan ; Su\u1ea5t th\u1eadp 20 quan ; l\u00ednh 10 quan. Ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, V\u1ec7 u\u00fd c\u1ea5p 70 quan ti\u1ec1n ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Qu\u1ea3n c\u01a1 50 quan ; Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, Cai c\u01a1 30 quan ; Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 20 quan ; Su\u1ea5t th\u1eadp 10 quan ; l\u00ednh 5 quan. D\u00e2n phu th\u1ee7 h\u1ea1 th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft c\u1ea5p 5 quan, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p 3 quan). S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb sau c\u1ee9 theo l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i h\u1eadu b\u1ed5 v\u00e0o l\u1ea1y \u1edf \u0110\u00f4ng C\u00e1c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cC\u1ed1ng sinh, Gi\u00e1m sinh trong k\u1ef3 \u0111\u1ea1i khi\u00eau n\u0103m ngo\u00e1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n \u0111\u1ee3i b\u1ed5. N\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng nh\u1eefng ch\u1ee9c Th\u01b0 k\u00fd, Cai \u00e1n, Tri b\u1ea1, C\u00e2u k\u00ea khuy\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y C\u1ed1ng sinh, Gi\u00e1m sinh quy\u1ec1n b\u1ed5 nh\u1eefng ch\u1ee9c \u1ea5y, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m, \u0111\u01b0\u1ee3c thi th\u1ed1 t\u00e0i n\u0103ng, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 theo vi\u1ec7c m\u00e0 x\u00e9t nghi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y n\u00ean l\u00e0m ch\u1ee9c \u1ea5y hay kh\u00f4ng ; ho\u1eb7c l\u00e0 t\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y cho \u0111i cai tr\u1ecb x\u00e3 d\u00e2n l\u00e0 h\u01a1n th\u00ec sau n\u00e0y g\u1eb7p khuy\u1ebft ch\u1ee9c Do\u00e3n th\u1eeba, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u1eed, t\u00e2u xin cho th\u1ef1c th\u1ee5 ngay l\u1ea1i ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh hi\u1ec7u. C\u1ed1t \u1edf th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ec3 \u00fd xem x\u00e9t, v\u00ec nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc g\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e2n t\u00e0i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng th\u00e0nh cung V\u0129nh Thanh, c\u00f9ng nh\u00e0 c\u00f4ng, kho c\u00f4ng. Vua sai tr\u1ea5n th\u1ea7n thu\u00ea th\u1ee3 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Phan V\u0103n Thu\u00fd ki\u00eam qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 Binh t\u01b0 cho c\u00e1c h\u1ea1t k\u00e9n mua ng\u1ef1a \u0111\u1ef1c, B\u1eafc Th\u00e0nh 50 con ; Ninh B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh Ho\u00e0, m\u1ed7i n\u01a1i 10 con ; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 20 con ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, m\u1ed7i n\u01a1i 25 con ; c\u1ed1t ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ef1a to cao kho\u1ebb m\u1ea1nh. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c con n\u00e0o gi\u1ecfi ch\u1ea1y m\u00e0 t\u00ednh thu\u1ea7n t\u1ed1t, c\u00f3 th\u1ec3 sung l\u00e0m ng\u1ef1a ng\u1ef1 th\u00ec ng\u1ef1a tr\u1eafng th\u01b0\u1edfng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, c\u00e1c s\u1eafc kh\u00e1c 80 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ty vi\u00ean b\u1ed9 L\u1ec5 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi nh\u1edfn nh\u01a1 kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c, quan b\u1ed9 L\u1ec5 xin ph\u00e9p \u0111\u00e1nh roi. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cQuan vi\u00ean t\u1ef1 th\u1ea5t ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c th\u00ec n\u00ean ch\u1ec9 t\u00ean tham h\u1eb7c, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 tr\u1eebng tr\u1ecb. Sao l\u1ea1i l\u00e0m tr\u00e1i lu\u1eadt m\u00e0 \u0111\u00e1nh roi ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u01b0\u1ee3c ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng theo ch\u1ec9 th\u1ea3 c\u00e1c t\u00f9 qu\u00e2n l\u01b0u, d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh, B\u00ecnh Ho\u00e0 d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ho\u00e0 thi\u1ec7n ; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i Quy thi\u1ec7n, \u0111\u1ec1u \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng (m\u1ed7i th\u00e1ng 5 ti\u1ec1n v\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o). H\u1ea1t kh\u00e1c theo \u0111\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng c\u1ed9t c\u1edd \u1edf c\u00e1c c\u1eeda Kinh th\u00e0nh, m\u1ed7i c\u1eeda d\u1ef1ng hai c\u1ed9t, d\u00e0i 2 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc ; c\u1edd vi\u1ebft t\u00ean c\u1eeda. C\u1ea7u T\u1ea3 Thanh Long, c\u1ea7u H\u1eefu Thu\u1ef7 Quan c\u0169ng theo quy ch\u1ebf nh\u01b0 th\u1ebf. L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 treo c\u1edd, treo \u0111\u00e8n. (Tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd m\u1ed9t ng\u00e0y, \u0111\u00eam treo \u0111\u00e8n, ng\u00e0y ch\u00ednh th\u00ec ng\u00e0y treo c\u1edd, \u0111\u00eam treo \u0111\u00e8n. Tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd 3 ng\u00e0y, \u0111\u00eam \u0111\u1ec1u treo \u0111\u00e8n, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y treo c\u1edd, ng\u00e0y ch\u00ednh th\u00ec ng\u00e0y treo c\u1edd, \u0111\u00eam treo \u0111\u00e8n. Ti\u1ebft Tr\u1eeb t\u1ecbch, 3 ng\u00e0y ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, ng\u00e0y treo c\u1edd, \u0111\u00eam treo \u0111\u00e8n. Ng\u00e0y \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u, th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u, xa gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n l\u00fac \u0111i l\u00fac v\u1ec1 ; c\u00f9ng l\u00e0 ng\u00e0y vua ng\u1ef1 Nam \u0111\u00e0i duy\u1ec7t binh, \u0111\u1ec1u treo c\u1edd. N\u1ebfu nh\u01b0 nh\u00e0 d\u00e2n trong Kinh th\u00e0nh b\u1ecb ch\u00e1y th\u00ec ng\u00e0y hay \u0111\u00eam c\u1ee9 tr\u00f4ng hi\u1ec7u c\u1edd hi\u1ec7u \u0111\u00e8n tr\u00ean k\u1ef3 \u0111\u00e0i th\u00ec bi\u1ebft b\u1eaft \u0111\u1ea7u hay h\u1ebft).<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 \u0110inh Th\u1ebf Thai t\u1ee5 \u0111\u1ea3ng \u1edf huy\u1ec7n Y\u00ean S\u01a1n, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u1eef d\u1ed9i. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Qu\u1ed1c Oai l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u00e1n v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 oai H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Du \u0111em binh \u0111i \u0111\u00e1nh, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Thai gi\u1ebft \u0111i. Th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn \u00e1n k\u1ef7 l\u1ee5c \u0111\u1ec1u m\u1ed9t th\u1ee9 ; th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 h\u01a1n 20 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp x\u00e3 Gia Vi\u00ean, Tri huy\u1ec7n An D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang M\u01b0u nghe tin b\u00e1o, \u0111em d\u00e2n phu, th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 4 t\u00ean gi\u1eb7c ; gi\u1eb7c b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i \u1edf s\u00f4ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, b\u00e8n ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. Th\u01b0\u1edfng cho Quang M\u01b0u k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 v\u00e0 150 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 Cai \u0111\u1ed9i gi\u1eef b\u1ea3o Nh\u00e2n M\u1ee5c (thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ea1i) l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u1ea3 g\u1eb7p gi\u1eb7c, qu\u00e2n \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, ch\u1ebft \u1edf tr\u1eadn. Vua nghe tin, sai c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t cho T\u1ea3 40 quan, cho \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ch\u1ebft tr\u1eadn 20 quan, cho binh l\u00ednh 10 quan. S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, th\u1ef1c c\u00f3 h\u0103ng h\u00e1i d\u0169ng c\u1ea3m x\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, li\u1ec1u m\u00ecnh \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, th\u00ec cho theo l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 th\u01b0\u1edfng h\u1eadu cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 Ki\u00ean nhu\u1ec7 c\u1ee7a T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Th\u00e2n \u0111em qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o 200 quan ti\u1ec1n. Th\u00e2n tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i gi\u00e1ng c\u1ea5p, cho khai ph\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Xa V\u0103n Nh\u1ecb k\u1ebft \u0111\u1ea3ng v\u1edbi t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00ea Duy Kh\u01b0\u01a1ng, m\u01b0u d\u1ee5 d\u00e2n Man. Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh th\u1ea5y th\u01b0\u1ee3ng du h\u1ea1t \u1ea5y ti\u1ebfp gi\u00e1p H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u1ea5y l\u00e0m lo ng\u1ea1i, b\u00e1o cho \u00e1n tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch bi\u1ebft, r\u1ed3i \u0111em binh v\u00e0 voi \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecba h\u1ea1t, truy\u1ec1n h\u1ecbch sai th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c c\u00e1c ch\u00e2u, huy\u1ec7n \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n \u1edf x\u00e3 Th\u1ea1ch Bi (thu\u1ed9c huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5), l\u1ea1i ph\u00e1i 200 binh theo Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan \u0111\u00f3ng gi\u1eef b\u1ea3o L\u00e3ng Phong r\u1ed3i v\u1ec1. T\u1edd t\u00e2u v\u00e0o. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. L\u1ea1i d\u1ee5 \u0111\u1ea1o th\u1ea7n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u00fac v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 tr\u1eabm ch\u1ecdn b\u1ed5, n\u00ean r\u1ed9ng tr\u1ed5 m\u01b0u k\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c, ph\u00e0m vi\u1ec7c x\u00e9t quan l\u1ea1i, nu\u00f4i v\u1ed7 d\u00e2n, ph\u00f2ng k\u1ebb gian, b\u1eaft gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, ph\u1ea3i l\u00e0m sao cho m\u1ecdi vi\u1ec7c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m d\u00f2m ng\u00f3, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00e0nh, m\u1edbi l\u00e0 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng ch\u1ee9c ph\u1eadn. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec h\u1ecfi t\u1ed9i \u1edf c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho 11 tr\u1ea5n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1 kh\u1ea9n y\u1ebfu, v\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh hay tai h\u1ea1i, c\u00f9ng t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u00e2n d\u00e2n, th\u00f3i t\u1ec7 quan l\u1ea1i, gi\u00e1 g\u1ea1o t\u1eebng th\u00e1ng t\u00e2u l\u00ean, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u ri\u00eang m\u00e0 \u0111\u1ec7 th\u1eb3ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u01b0 cho th\u00e0nh bi\u1ec7n l\u00fd. \u0110\u1ea1o Ninh B\u00ecnh th\u00ec m\u1ecdi vi\u1ec7c \u00e1n ki\u1ec7n t\u1ea5u t\u1eadp cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec7 th\u1eb3ng, c\u00f2n nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i t\u01b0 cho Thanh Hoa th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh, ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u1ec7 th\u1eb3ng, th\u00ec S\u01a1n Nam do tr\u1ea1m S\u01a1n Ph\u00fa, Nam \u0110\u1ecbnh do tr\u1ea1m Ninh \u0110a, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 ph\u00e1t \u0111\u1ec7 th\u1eb3ng v\u00e0o b\u1ed9, c\u00f2n c\u00e1c tr\u1ea5n kh\u00e1c th\u00ec do th\u00e0nh ph\u00e1t thay.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu\u1ed9c man \u1edf Thanh Hoa, t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ed9ng S\u01a1n Th\u00f4i, Tr\u00ecnh C\u1ee5, Ch\u1ea5p Y\u1ebft \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n n\u1ed9p c\u1ed1ng (L\u1ec7 c\u1ed1ng 170 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 15 t\u1ea5m v\u1ea3i man hoa, 51 c\u00e2n 4 l\u1ea1ng s\u00e1p), tr\u1ea5n th\u1ea7n c\u1ea5p cho r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0103n, nh\u00e2n xin \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Kinh, l\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh L\u01b0u th\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t l\u00e0m Tham hi\u1ec7p \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, H\u00e0n l\u00e2m Ki\u1ec3m th\u1ea3o Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9 th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Khu\u00ea l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y, l\u1ea1i sai Tr\u1ea7n Ch\u00ednh \u0110\u1ee9c v\u1ec1 Nam \u0110\u1ecbnh cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169. Tr\u01b0\u1edbc Ch\u00ednh \u0110\u1ee9c c\u00f3 ch\u1ec9 g\u1ecdi v\u1ec1 Kinh, l\u1ea5y \u0110\u00ecnh Khu\u00ea thay, \u0111\u1ebfn khi v\u00e0o ch\u1ea7u, vua h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u1ed9t v\u00f9ng Nam \u0110\u1ecbnh gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean nh\u01b0 ong, c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 v\u00ec \u0111\u00f3i r\u00e9t hay l\u00e0 v\u00ec l\u1eddi ngoa truy\u1ec1n v\u1ec1 tinh t\u00fa m\u00e0 k\u00e9o nhau l\u00e0m gi\u1eb7c ?\u201d. Ch\u00ednh \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cV\u00ec m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1ee9a b\u1ea5t \u0111\u1eafc ch\u00ed d\u1ee5 d\u1ed7 m\u00e0 th\u00f4i\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cD\u00e2n m\u1ecdn b\u1ecb gi\u1eb7c d\u1ee5 d\u1ed7, m\u1ed9t khi th\u1ea5y quan qu\u00e2n th\u00ec \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i t\u1ef1 quay gi\u00e1o, sao c\u00f2n \u0111ua nhau c\u1ea7m gi\u00e1o m\u00e0 \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi quan qu\u00e2n ? \u0110\u1ea1i kh\u00e1i d\u00e2n kh\u00f4ng y\u00ean ph\u1eadn c\u00e0y ru\u1ed9ng, r\u1ee7 nhau l\u00e0m gi\u1eb7c th\u00ec t\u1ea5t c\u00f3 c\u1edb, sao l\u1ea1i ch\u1ec9 \u0111\u1ed5 cho chuy\u1ec7n d\u1ee5 d\u1ed7 ?\u201d. R\u1ed3i cho ph\u1ee5c ch\u1ee9c m\u00e0 \u0111\u1ed5i Khu\u00ea \u0111i S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t d\u00e2ng bi\u1ec3u xin v\u1ec1 Kinh th\u0103m ch\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb khi giao cho khanh chuy\u00ean gi\u1eef kh\u1ed5n \u0111\u1ebfn nay, gi\u00f3 b\u1ee5i c\u00f5i bi\u00ean \u0111\u00e3 l\u1eb7ng, nh\u00e2n d\u00e2n y\u00ean \u1edf l\u00e0m \u0103n, th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i lo v\u1ec1 mi\u1ec1n Nam c\u1ee7a tr\u1eabm. Nay xem t\u1edd t\u00e2u, l\u00f2ng luy\u1ebfn khuy\u1ebft \u0111\u00e3 soi th\u1ea5u. Ngh\u0129 s\u1ee9c kho\u1ebb c\u1ee7a khanh tuy kh\u00f4ng b\u1eb1ng ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc nay vi\u1ec7c bi\u00ean thu\u1ef3 \u0111\u00e3 hi\u1ec3u r\u00f5, c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u1eed tr\u00ed t\u01b0\u1edfng c\u0169ng ch\u1eb3ng kh\u00f3 nh\u1ecdc g\u00ec l\u1eafm. H\u00e3y n\u00ean ph\u1ea5n kh\u1edfi tinh th\u1ea7n, c\u1ed1 g\u1eafng \u1edf l\u1ea1i v\u1ed7 tr\u1ecb nh\u00e2n d\u00e2n. N\u0103m nay g\u1eb7p l\u1ec5 L\u1ee5c tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i h\u1ea1 \u0111\u1ea7u thu tr\u1eabm s\u1ebd ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n thay vi\u1ec7c th\u00e0nh, s\u1ebd cho khanh v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 ch\u00fac th\u1ecd\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, l\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u1ed5 oai, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c v\u00e0 v\u1ec7 C\u1ea9m y ty K\u1ef3 c\u1ed5, V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n T\u00e0i Minh l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 v\u1eabn qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u1ec7 C\u1ea9m y, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 trung l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tuy\u00ean l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 ti\u1ec1n h\u1eadu, Ch\u1ea5n oai, Th\u1ea7n oai.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng, L\u00ea V\u0103n Hoan l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n, Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1nh l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n. L\u1ea1i sai ch\u1ebf c\u1ea5p cho Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hoan \u1ea5n quan ph\u00f2ng Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng th\u1ed1ng ch\u1ebf v\u00e0 T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n th\u1ed1ng ch\u1ebf b\u1eb1ng ng\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Trung qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eefu l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u00e0i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 v\u1ec7, Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 l\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu v\u1ec7, v\u1eabn l\u0129nh vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ea5t T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Huy\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 Th\u1ea7n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh, \u0111\u1ec1u qu\u1ea3n l\u00fd V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh, Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh, Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n, Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cTh\u1ed5 ph\u1ec9 Nam \u0110\u1ecbnh hung d\u1eef \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi quan qu\u00e2n, xin ch\u1ecdn hai vi\u00ean \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng chia nhau c\u1ea7m qu\u00e2n thu\u1ef7 b\u1ed9 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, cho nh\u00e2n d\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y kh\u1ecfi ch\u1ecbu l\u1ea7m than\u201d. Vua cho l\u1eddi n\u00f3i l\u00e0 ph\u1ea3i. L\u1ea5y th\u1ef1 Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Duy l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9, quy\u1ec1n bi\u1ec7n Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, v\u1eabn cho tham bi\u1ec7n vi\u1ec7c qu\u00e2n. Duy th\u1ea5y th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u00e3 l\u00e2u ch\u01b0a d\u1eadp t\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1ea1nh b\u1ea1o d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111i, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : \u201cNay th\u1ed5 ph\u1ec9 B\u1eafc Th\u00e0nh t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf mi\u1ec1n \u0110\u00f4ng nam, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1eadn nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn l\u00f2ng vua. Sai t\u01b0\u1edbng ra qu\u00e2n th\u1ef1c l\u00e0 mu\u1ed1n d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c y\u00ean d\u00e2n, nh\u01b0ng b\u1ecdn gi\u1eb7c nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan, m\u00e0 tan r\u1ed3i l\u1ea1i h\u1ecdp, th\u1ea7n ch\u01b0a hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i hai h\u1ea1t \u0110\u00f4ng v\u00e0 Nam, \u0111\u00f3i th\u00ec ph\u00e1t th\u00f3c b\u00e1n r\u1ebb v\u00e0 cho vay, m\u1ea5t m\u00f9a th\u00ec tha gi\u1ea3m thu\u1ebf m\u00e1, ng\u01b0\u1eddi ta l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m s\u1eb5n c\u00f3 h\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ee5ng t\u00f4n th\u00e2n ! Hu\u1ed1ng chi b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u1ecdp l\u1ea1i nh\u01b0 \u0111\u00e0n qu\u1ea1, tan \u0111i nh\u01b0 b\u1ea7y h\u01b0\u01a1u, kh\u00f4ng nh\u01b0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 t\u01b0\u1edbng l\u00e3o luy\u1ec7n qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u00f2ng c\u0103m gi\u1eb7c, th\u1ebf m\u00e0 v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ea5y th\u00e0nh c\u00f4ng. \u0110\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n ch\u01b0a hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n d\u1eabu ch\u01b0a h\u1ecdc vi\u1ec7c qu\u00e2n m\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng nh\u00e2n d\u00e2n th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecfi bi\u1ebft, uy \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng. Xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i theo vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p \u01a1n tr\u00ean mu\u00f4n n\u01a1i\u201d. Vua khen l\u00e0 gi\u1ecfi m\u00e0 cho \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0169 Ph\u00e1c c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb xin v\u1ec1 S\u01a1n Nam \u0111em th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Vua cho l\u1ea5y b\u1ea3n ch\u1ee9c theo th\u00e0nh \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft. Ph\u00e1c \u0111\u1ebfn n\u01a1i, s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean y\u1ebfu ph\u1ea1m c\u00f9ng v\u00e0i t\u00ean \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng. Th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9, 100 quan ti\u1ec1n. R\u1ed3i th\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c h\u01a1i th\u01b0, tri\u1ec7u v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Khai ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1eb7ng. \u0110\u1eb7ng tr\u01b0\u1edbc qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh B\u1eafc Th\u00e0nh, v\u00ec \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 vi\u1ec7c m\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 sai l\u1ea7m ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n x\u1eed. \u0110\u1eb7ng s\u1ee3 t\u1ed9i t\u1ef1 t\u1eed. Vua nghe tin l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y. L\u1ea1i cho c\u1ea5p tr\u1ea3 m\u0169 \u00e1o. B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n t\u00e2u : \u201cVi\u1ec7c Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa Ng\u1ecdc Anh \u0111\u1ec3 tang \u0110\u1eb7ng, cho l\u00e0 l\u1eddi s\u00e1ch Nghi l\u1ec5 n\u00f3i r\u1eb1ng \u201cV\u1ee3 \u0111\u1ec3 tang ch\u1ed3ng m\u1eb7c \u00e1o s\u1ed5 g\u1ea5u\u201d, th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ec3 tang 3 n\u0103m m\u00e0 m\u1eb7c \u00e1o s\u1ed5 g\u1ea5u, \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u00ednh l\u1ec5. Nh\u01b0ng \u0111\u1ea5y l\u00e0 n\u00f3i chung l\u1ec5 c\u1ee7a th\u1ea7n d\u00e2n thi\u00ean h\u1ea1. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0 ch\u1ecb em v\u1edbi vua, l\u1ec5 c\u00f3 c\u00e2u v\u00ec ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n m\u00e0 gi\u1ea3m xu\u1ed1ng, th\u00ec \u0111\u1ec3 tang ch\u1ed3ng c\u0169ng n\u00ean gi\u1ea3m xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 cho kh\u00e1c v\u1edbi th\u01b0\u1eddng d\u00e2n. Xin ch\u1ebf \u00e1o tang s\u1ed5 g\u1ea5u, \u0111\u1ec3 tang m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec th\u00f4i, v\u1eabn m\u1eb7c \u00e1o tr\u1eafng \u0111\u1ee3i xong 3 n\u0103m m\u1edbi m\u1eb7c \u00e1o t\u1ed1t. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u1ec5 ti\u1ebft ch\u1ea7u m\u1eebng, th\u00ec sai m\u1ed9t n\u0103m \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng m\u00e0 v\u00e0o h\u1ea7u\u201d. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng, Cai \u0111\u1ed9i kho Ph\u00fa Thu\u1eadn \u1edf Kinh m\u00e0i th\u1ea5p mi\u1ec7ng b\u00e1t b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng quan c\u1ea5p (Kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long nguy\u00ean c\u1ea5p 5 c\u00e1i b\u00e1t) \u0111\u1ec3 \u0103n b\u1edbt c\u1ee7a c\u00f4ng, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, l\u1ea5y c\u00e1i ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 so th\u00ec m\u1ed7i ph\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3m m\u1ea5t 5 ph\u00e2n. Giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh tr\u1ecb t\u1ed9i. B\u00e8n sai \u0111\u00fac l\u1ea1i b\u00e1t m\u1edbi, c\u1ee9 l\u1ea5y 30 b\u00e1t g\u1ea1o b\u1eb1ng mi\u1ec7ng v\u1eeba \u0111\u00fang m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m chu\u1ea9n, \u0111\u1ec3 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i cho.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 Binh b\u00e0n t\u00e2u c\u00e1ch thay \u0111\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi coi kho Kinh, xin l\u1ea5y m\u1ed9t v\u1ec7 chia l\u00e0m hai ban, 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cM\u1ed9t v\u1ec7 \u0111\u1ed5i l\u1eabn v\u1edbi nhau th\u00ec th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u0103n b\u1edbt c\u1ee7a c\u00f4ng c\u0169ng ch\u1eb3ng kh\u00f3 g\u00ec. Nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 c\u00f3 ti\u1ebfng thay \u0111\u1ed5i m\u00e0 th\u1ef1c ch\u1eb3ng thay \u0111\u1ed5i g\u00ec. Ph\u00e0m l\u1eadp ph\u00e1p ph\u1ea3i x\u00e9t \u0111\u1ebfn sau, xem c\u00f3 t\u1ec7 g\u00ec. Vi\u1ec7c n\u00e0y h\u00e3y \u0111\u1ec3 thong th\u1ea3 s\u1ebd b\u00e0n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u d\u00e2ng \u00e1n k\u1ebb c\u01b0\u1edbp. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia c\u00e1c vi\u00ean t\u1ed5ng tr\u1ea5n h\u1ec5 c\u1ee9 g\u1eb7p vi\u1ec7c tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp n\u1eb7ng l\u00e0 vi\u1ec7n l\u1ec7 h\u00e0nh h\u00ecnh, kh\u00f4ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u hay kh\u00f4ng, c\u1ee9 \u0111em k\u1ebb ph\u1ea1m ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, coi m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 r\u01a1m c\u1ecf. T\u1ef1 khi Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn l\u0129nh vi\u1ec7c th\u00e0nh \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 chuy\u00ean, l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c l\u00e0 h\u1ee3p l\u1ebd, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a \u1ed5n. Nh\u1eefng t\u00ean gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp y\u1ebfu ph\u1ea1m t\u00ecnh r\u00f5 t\u1ed9i \u0111\u00e1ng m\u00e0 c\u1ee9 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 th\u00ec ch\u1eadm gi\u1ebft l\u00e2u ng\u00e0y, l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 r\u0103n k\u1ebb ngoan ng\u01b0\u1ee3c ! T\u1ef1 nay v\u1ec1 sau th\u00e0nh h\u1ea1t c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ecdng ph\u1ea1m nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec cho \u0111em t\u1ed9i tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean, r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c h\u00e0nh h\u00ecnh. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00e1c th\u00ec \u0111\u1ee3i ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 cho x\u00e3 V\u0103n X\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay k\u00ednh g\u1eb7p ti\u1ebft L\u1ee5c tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, tr\u1eabm r\u1ed9ng suy hi\u1ebfu tr\u1ecb, ban kh\u1eafp m\u01b0a \u01a1n, th\u1ea7n d\u00e2n trong ngo\u00e0i kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m. Ngh\u0129 x\u00e3 V\u0103n X\u00e1 l\u00e0 l\u00e0ng qu\u00ea m\u1eb9, \u0111i\u1ec3n ban \u01a1n n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u01a1n. V\u1eady cho mi\u1ec5n thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 5 n\u0103m, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9, Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m T\u1ea3 tham tri Binh b\u1ed9, L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9, Tr\u1ea7n V\u0103n Chi\u00eau l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri L\u1ea1i b\u1ed9, v\u1eabn ki\u00eam l\u0129nh Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c s\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Phan B\u00e1 Ph\u1ee5ng \u0111em qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft th\u1ed5 ph\u1ec9. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00ea Duy Kh\u01b0\u01a1ng \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf huy\u1ec7n Hoa Kh\u00ea, huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng (thu\u1ed9c t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y). Ph\u1ee5ng \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i t\u00ean ; b\u1ecdn gi\u1eb7c v\u1ee1 ch\u1ea1y ; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u kh\u00ed gi\u1edbi. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Th\u01b0\u1edfng cho Ph\u1ee5ng m\u1ed9t th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng ; th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Phan B\u00e1 V\u00e0nh chia ph\u00e1i \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng ng\u0103n ch\u1eb7n c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9 \u1edf huy\u1ec7n Th\u01b0 Tr\u00ec. Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd \u0111em thu\u1ef7 binh \u0111\u00e1nh tan gi\u1eb7c \u1edf s\u00f4ng B\u1ed5ng \u0110i\u1ec1n. V\u00e0nh \u0111em qu\u00e2n v\u00e2y Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh B\u1ea3o \u1edf Ch\u1ee3 Qu\u00e1n. L\u00fd b\u00e8n c\u00f9ng Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 chia qu\u00e2n ba \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn c\u1ee9u. Ngo\u00e0i \u0111\u00e1nh v\u00e0o, trong \u0111\u00e1nh ra, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c tan v\u1ee1. V\u00e0nh ch\u1ea1y \u0111\u00f3ng \u1edf x\u00e3 Tr\u00e0 L\u0169 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Giao Thu\u1ef7). \u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c c\u00f2n h\u01a1n 2.000 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eafp lu\u1ef9 \u0111\u00e0o h\u00e0o, l\u00e0m k\u1ebf c\u1ed1 gi\u1eef \u0111\u1ebfn ch\u1ebft. Vua nghe tin, d\u1ee5 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i g\u1ea7n \u0111\u00e2y nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, tr\u1eabm khen ng\u01b0\u01a1i gi\u1ecfi. Duy nay b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n d\u00e1m li\u00ean k\u1ebft li\u1ec1u ch\u1ebft \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng qu\u00e2n ta, t\u01b0\u1edfng l\u00f2ng c\u0103m th\u00f9 c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i gi\u1ebft gi\u1eb7c r\u1ed3i m\u1edbi \u0103n c\u01a1m, l\u00e0m sao \u0111\u00e3 l\u00e2u d\u1eabu th\u1eafng tr\u1eadn m\u00e0 \u0111\u1ea7u t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ea7u n\u00e0o b\u00eau l\u00ean, nhi\u1ec1u k\u1ebb y\u1ebfu ph\u1ea1m v\u1eabn ch\u01b0a tr\u1ecb t\u1ed9i. H\u1ebft \u0111\u00f4ng sang xu\u00e2n, \u0111\u1ec3 ch\u1eadm ch\u01b0a gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 n\u00eau r\u00f5 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean c\u1ea7m qu\u00e2n chia \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e2y \u0111\u00e1nh. B\u1ecdn kia nh\u01b0 du h\u1ed3n \u0111\u00e1y h\u0169, c\u00f3 kh\u00f3 g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn b\u1eaft h\u1ebft ! Tr\u1eabm v\u1ed1n bi\u1ebft ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ee7 l\u00e0m xong vi\u1ec7c, cho n\u00ean chuy\u00ean tr\u00e1ch \u1edf ng\u01b0\u01a1i. C\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean ! C\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean ! N\u1ebfu ch\u1eadm ch\u1edd tr\u00f4ng ng\u00f3ng, s\u1ee3 c\u00f4ng to t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u00f9 v\u1edbi l\u1ed7i n\u1eb7ng \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i tr\u1ea3i l\u00e0m quan trong quan ngo\u00e0i, tr\u1eabm v\u1ed1n \u0111\u00e3 bi\u1ebft. M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, B\u1eafc Th\u00e0nh nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, sai ng\u01b0\u01a1i g\u1ea5p r\u00fat \u0111i gi\u00fap \u0111\u1ee1 vi\u1ec7c qu\u00e2n. V\u1eeba r\u1ed3i c\u1ee9 t\u00e2u b\u00e1o th\u00ec ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh B\u1ea3o c\u1ea7m qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc sau gi\u1ebft gi\u1eb7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng ch\u1ec9 \u01b0u th\u01b0\u1edfng r\u1ed3i. Duy b\u1ecdn gi\u1eb7c nhi\u1ec1u l\u1ea7n thua m\u00e0 quan qu\u00e2n ch\u01b0a b\u1eaft gi\u1ebft h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, khi\u1ebfn ta kh\u00f4ng kh\u1ecfi gh\u00ec c\u1ed5 tay m\u00e0 t\u1ee9c gi\u1eadn. Hi\u1ec7n nay t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c th\u1ebf n\u00e0o, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. Sau n\u00e0y c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u1ea9n y\u1ebfu, cho \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u1edd n\u00f3i th\u1ef1c, ni\u00eam phong t\u00e2u th\u1eb3ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho b\u1ecdn l\u0129nh binh l\u00e0 H\u1ed3 B\u00f4i, Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh B\u1ea3o, Phan B\u00e1 H\u00f9ng, chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Trung s\u1ee9 \u0111em 1.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ea1c n\u00e0y cho ng\u01b0\u01a1i s\u1eed d\u1ee5ng. T\u01b0\u1edbng s\u0129 trong qu\u00e2n c\u00f3 ai h\u0103ng h\u00e1i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho ch\u1edb ti\u1ebfc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c nay \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u00e0 L\u0169, \u0111\u1ea5t hi\u1ec3m, \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eb9p, l\u1ea1i th\u00eam m\u01b0a d\u1ea7m, \u0111\u00e1nh g\u1ea5p ch\u01b0a ti\u1ec7n\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 d\u00e2n ngu d\u1ea1i h\u1ecdp nhau l\u00e0m gi\u1eb7c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch hay l\u00e1ng gi\u1ec1ng m\u1ea1nh, th\u1ebf m\u00e0 quan qu\u00e2n h\u00e0ng ngh\u00ecn h\u00e0ng v\u1ea1n l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng d\u1eb9p y\u00ean ! Xem t\u1edd t\u00e2u xi\u1ebft bao b\u1ef1c t\u1ee9c. L\u1ea1i Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh \u0111\u1ebfn th\u00e0nh \u0111\u00e3 h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, sao kh\u00f4ng th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c quan cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi h\u0103ng h\u00e1i, m\u00e0 ch\u1ec9 ng\u1ed3i \u0111\u1ea5y theo l\u1eddi phao \u0111\u1ed3n m\u00e0 n\u00f3i chuy\u1ec7n phi\u1ebfm. Nh\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u1ee3i tr\u1eddi m\u01b0a t\u1ea1nh s\u1ebd \u0111\u00e1nh d\u1eef, th\u00ec c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u00e8 m\u1edbi d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c \u00e0 ! Hay l\u00e0 n\u00f3i h\u00e3o cho qua chuy\u1ec7n th\u00f4i. \u0110\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n nghi\u00eam d\u1ee5 m\u00e0 l\u00e0m \u0103n nh\u01b0 th\u1ebf, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i phi\u1ec1n gi\u1ea5y m\u1ef1c. Tr\u1eabm h\u1eb9n cho l\u0169 ng\u01b0\u01a1i m\u1ed9t tu\u1ea7n n\u1eefa, n\u1ebfu qu\u00e1 h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng n\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh xong b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 qu\u1ed1c ph\u00e1p, c\u00f3 c\u00f4ng lu\u1eadn \u0111\u00f3, tr\u1eabm ch\u1eb3ng c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc n\u1eb7ng nh\u1eb9 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, \u0111\u1ebfn l\u00fac \u1ea5y ch\u1eb3ng qua l\u00e0 ph\u00ea \u201cy ngh\u1ecb\u201d m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe n\u00f3i nh\u00e2n d\u00e2n Nam \u0110\u1ecbnh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo gi\u1eb7c, b\u00e8n sai d\u1ee5 kh\u1eafp r\u1eb1ng : \u201cX\u01b0a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta xem d\u00e2n c\u00f9ng l\u00f2ng nh\u00e2n, y\u00eau d\u00e2n nh\u01b0 y\u00eau con, \u01a1n tr\u1ea1ch th\u1ea5m th\u00eda v\u00e0o d\u00e2n \u0111\u00e3 s\u00e2u l\u1eafm. Tr\u1eabm t\u1ef1 l\u00fac l\u00e2m ch\u00ednh \u0111\u1ebfn nay, gia \u01a1n \u0111\u1ee9c, gi\u1eef g\u00ecn d\u00e2n, d\u1eabu ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 theo \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng t\u1ef1 x\u00e9t m\u00ecnh ch\u01b0a t\u1eebng ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec3 g\u00e2y o\u00e1n gi\u1eadn. Tr\u0103m h\u1ecd c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc v\u00ec gi\u1eb7c b\u1ee9c ph\u1ea3i theo th\u00ec c\u00f2n c\u00f3 l\u1ebd n\u00f3i, \u0111\u1ebfn khi qu\u00e2n l\u1edbn c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e1nh m\u00e0 v\u1eabn kh\u00f4ng l\u00eca tan th\u00ec th\u1ef1c kh\u00f3 hi\u1ec3u. Tr\u1eabm ngh\u0129 nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 con c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, tr\u00ed kh\u00f4n t\u00e0i gi\u1ecfi \u0111\u1ec1u s\u1eb5n c\u00f3, sao \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1edd t\u1ed1i l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ! H\u1eb3n l\u00e0 b\u1edfi t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u1eeba ph\u1ec9nh \u0111\u1ea5y th\u00f4i. Gi\u1ebft k\u1ebb \u0111\u1ea7u s\u1ecf, tha ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb hi\u1ebfp, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi th\u00f4ng lu\u1eadn x\u01b0a nay. Tr\u01b0\u1edbc kia T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u1ed9i tr\u1eddi chung m\u00e0 nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111em th\u00e2n quy thu\u1eadn c\u0169ng c\u00f2n h\u1eadu \u0111\u00e3i, hu\u1ed1ng l\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ! Nay n\u00ean b\u1ea3o nhau, ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn cho quan th\u00ec kh\u00f4ng x\u00e9t t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i c\u00f2n khen th\u01b0\u1edfng, ai t\u1ea3n v\u1ec1 l\u00e0ng c\u00f9ng t\u1ef1 ra th\u00fa th\u00ec \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1ed5i m\u1edbi. N\u1ebfu c\u00f2n gi\u1eef th\u00f3i m\u00ea kh\u00f4ng t\u1ec9nh ng\u1ed9, th\u00ec sau khi \u0111\u00e1nh xong gi\u1eb7c s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n c\u1ea7u may mong \u00e2n \u0111i\u1ec3n g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n Nam, l\u00e2u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ef1 khi tr\u1eabm u\u1ef7 cho ng\u01b0\u01a1i coi d\u00e2n \u1edf Ngh\u1ec7 An, gi\u1eb7c tan d\u00e2n y\u00ean, tr\u1eabm \u0111\u00e3 khen v\u00e0 h\u00e0i l\u00f2ng. M\u1edbi \u0111\u00e2y nh\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp qu\u1ea5y r\u1ed1i, b\u00e8n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i gi\u00fap vi\u1ec7c qu\u00e2n, l\u00e0m sao \u0111\u00e3 l\u00e2u m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tin t\u1ed1t ? Hi\u1ec7n nay gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c hay kh\u00f4ng ? \u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n ch\u01b0a ? V\u00e0 x\u00e9t h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n gian th\u1ebf n\u00e0o ? C\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. Sau c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u1ea9n y\u1ebfu cho c\u1ee9 th\u1ef1c ni\u00eam phong m\u00e0 t\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn li\u1ec1n t\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf \u1ee9ng Ho\u00e0, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 8 \u0111\u1ea7u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi, \u1ea5n t\u00edn, s\u1ed5 s\u00e1ch. Vua khen, th\u01b0\u1edfng cho 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng ; th\u01b0\u1edfng chung cho binh d\u00e2n 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp c\u1eeda V\u00f5 Th\u1eafng \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Ph\u00e1t h\u01a1n 300 l\u00ednh \u1edf dinh l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 2 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u T\u1ea3 Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y T\u1ea3 tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n l\u00e0m T\u1ea3 Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hy l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi\u00eam s\u1ef1 hi\u1ec7p l\u00fd dinh v\u1ee5 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 L\u00ea Quang v\u1ec1 \u0111inh \u01b0u, l\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 V\u0169 Kh\u1ed1 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng thay.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Oai th\u1eafng c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 \u0110\u1eb7ng H\u1eefu Ch\u1ea5t quy\u1ec1n l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n Nam. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y trong h\u1ea1t S\u01a1n Nam nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ed9ng tr\u1ed1ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, Tr\u1ea5n th\u1ee7 L\u00ea C\u00f4ng L\u00fd th\u01b0\u1eddng c\u00e1o \u1ed1m kh\u00f4ng ra. Vua nghe tin b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ch\u1ea3 h\u1ecfng vi\u1ec7c m\u1ea5t \u00e0 !\u201d. D\u1ee5 cho B\u1eafc Th\u00e0nh c\u1ee9 th\u1ef1c x\u00e9t t\u00e2u. B\u00e8n cho gi\u1ea3i ch\u1ee9c v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0u tr\u00ed, m\u00e0 cho Ch\u1ea5t quy\u1ec1n vi\u1ec7c tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea3 th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ecb trung Qu\u1ea3n tri T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh ch\u1ebft. B\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh th\u1ef1c, vua ti\u1ebfc l\u1eafm. T\u1eb7ng ch\u1ee9c \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ecb n\u1ed9i. L\u1ea1i cho 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 3 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 10 t\u1ea5m l\u1ee5a, 30 t\u1ea5m v\u1ea3i, 50 c\u00e2n s\u00e1p, 500 c\u00e2n d\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Phan V\u0103n Thu\u00fd ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i T\u1ea3 d\u1ef1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Trung h\u1ea7u, T\u00f4n th\u1ea5t, N\u1ed9i h\u1ea7u, T\u1ea3 h\u1ea7u, H\u1eefu h\u1ea7u, Trung h\u1ea7u nh\u1ea5t v\u00e0 D\u1ef1c h\u00f9ng, D\u1ef1c nhu\u1ec7, \u1ee9ng sai, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng, T\u1eeb t\u1ebf \u0111\u1ea1i s\u1ee9 ty T\u1eeb t\u1ebf l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Di\u00eau quy\u1ec1n bi\u1ec7n vi\u1ec7c T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 \u0110o\u00e0n \u0110\u1ee9c Lu\u1eadn ch\u1ebft ; cho 500 quan ti\u1ec1n, 3 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai c\u01a1 T\u1ea3 chi th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Thanh Hoa l\u00e0 \u0110\u1eb7ng L\u01b0u Th\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd c\u00e1c qu\u00e2n, v\u1eabn l\u0129nh vi\u1ec7c qu\u1ea3n ph\u1ee7 Thi\u1ec7u Ho\u00e1. Th\u00e2n tr\u1ea3i theo H\u00e0 C\u00f4ng Th\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ednh t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi Man. Tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u1ec9 th\u0103ng b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng d\u0169ng, tr\u1ea5n th\u1ea7n k\u00eau l\u00e0 kh\u00f3 t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi thay, cho n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 m\u00f9i, t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao. S\u1eafc r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay h\u1eb1ng n\u0103m g\u1eb7p t\u1ebf Giao, tr\u01b0\u1edbc 2 ng\u00e0y c\u00e1o Th\u00e1i t\u1ed5 Gia D\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00e0 Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, xin r\u01b0\u1edbc \u0111i ph\u1ed1i t\u1ef1 th\u00ec \u0111\u1ec1u sai c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng l\u00e0m l\u1ec5&#8221;. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c (tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m), Ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c (tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m) kho Kinh. L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ba l\u00e0m Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c, Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Y l\u00e0m Ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Nghi l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan B\u1eafc Th\u00e0nh ki\u1ec3m x\u00e9t nh\u1eefng b\u1ea3n in nguy\u00ean tr\u1eef \u1edf V\u0103n Mi\u1ebfu v\u1ec1 c\u00e1c s\u00e1ch Ng\u0169 kinh, T\u1ee9 th\u01b0 \u0111\u1ea1i to\u00e0n, V\u0169 kinh tr\u1ef1c gi\u1ea3i (b\u1ea3n in c\u1ee7a Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m nh\u00e0 L\u00ea) c\u00f9ng Ti\u1ec1n H\u1eadu ch\u00ednh s\u1ee9 (b\u1ea3n in ri\u00eang c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n tham m\u01b0u Nguy\u1ec5n B\u00e1 Khoa) v\u00e0 T\u1ee9 tr\u01b0\u1eddng v\u0103n th\u1ec3 (b\u1ea3n in ri\u00eang c\u1ee7a Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea7n C\u00f4ng Hi\u1ebfn), g\u1eedi v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng nh\u1eefng d\u00e2n th\u1ecd tr\u0103m tu\u1ed5i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u00e0n \u00f4ng 6 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e0n b\u00e0 8 ng\u01b0\u1eddi ; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u00e0n \u00f4ng, \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ec1u 1 ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u00e0n \u00f4ng 4, \u0111\u00e0n b\u00e0 9 ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e0n b\u00e0 5 ; Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u00e0n \u00f4ng 1, \u0111\u00e0n b\u00e0 4 ; B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u00e0n \u00f4ng 1 ; Ngh\u1ec7 An \u0111\u00e0n \u00f4ng 8, \u0111\u00e0n b\u00e0 11 ; Thanh Hoa \u0111\u00e0n b\u00e0 5 ; Ninh B\u00ecnh \u0111\u00e0n \u00f4ng 2, \u0111\u00e0n b\u00e0 1 ; th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, Phi\u00ean An \u0111\u00e0n \u00f4ng, \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ec1u 2 ; Bi\u00ean Ho\u00e0 \u0111\u00e0n \u00f4ng 2 ; V\u0129nh Thanh \u0111\u00e0n \u00f4ng 11, \u0111\u00e0n b\u00e0 10 ; \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0n \u00f4ng 1, \u0111\u00e0n b\u00e0 7 ; H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u00e0n b\u00e0 2 ; B\u1eafc Th\u00e0nh, S\u01a1n Nam, \u0111\u00e0n \u00f4ng 3 ; Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e0n \u00f4ng 2, \u0111\u00e0n b\u00e0 3 ; H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e0n \u00f4ng 1, \u0111\u00e0n b\u00e0 3 ; S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u00e0n b\u00e0 5 ; B\u1eafc Ninh \u0111\u00e0n b\u00e0 1).<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 qu\u1ea3n ngu\u1ed3n Ph\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec7u \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ee9, tu\u1ed5i gi\u00e0 xin v\u1ec1 h\u01b0u. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp \u0111\u00e0i Quan T\u01b0\u1ee3ng (\u1edf m\u1eb7t \u0111\u1ea5t \u0111\u00e0i Nam Minh), tr\u00ean \u0111\u00e0i d\u1ef1ng \u0111\u00ecnh B\u00e1t phong. Th\u01b0\u1edfng bi\u1ec1n binh l\u00e0m vi\u1ec7c 3.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng \u0111\u00e0n b\u00e0 th\u1ecd 80 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u00e2n chi\u1ebfu th\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u tu\u1ed5i, chuy\u00ean ch\u1ec9 \u0111\u00e0n \u00f4ng th\u00f4i. N\u0103m nay g\u1eb7p L\u1ee5c tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, \u0111\u1ea7u xu\u00e2n ra \u00e2n chi\u1ebfu th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n d\u00e2n ng\u01b0\u1eddi 80 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean v\u1ea3i l\u1ee5a v\u00e0 g\u1ea1o theo th\u1ee9 b\u1eadc. Cho \u0111\u00e0n b\u00e0 th\u1ecd c\u0169ng chi\u1ebfu h\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p, v\u00e0 t\u1eeb nay v\u1ec1 sau m\u1ed7i l\u1ea7n kh\u00e1nh ti\u1ebft ban \u01a1n \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i th\u1ea5y l\u1ec7 thu\u1ebf \u0111\u1ea5t, thu\u1ebf \u0111inh n\u0103m nay \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00e2n chi\u1ebfu gi\u1ea3m b\u1edbt, s\u1eafc cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng xem ngo\u00e0i ra c\u00f3 c\u00e1c th\u1ee9 thu\u1ebf kh\u00e1c n\u00ean gi\u1ea3m t\u00e2u \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1ea3m 5 ph\u1ea7n 10 th\u00f3c minh xu\u00e2n v\u00e0 th\u00f3c tr\u1eafng cho t\u1ed5ng B\u00e1i \u00c2n dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. D\u1ee5 r\u1eb1ng v\u1ec1 sau g\u1eb7p c\u00f3 \u00e2n chi\u1ebfu gi\u1ea3m thu\u1ebf th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng m\u1ed9t l\u1ec7 v\u1edbi th\u00f3c thu\u1ebf ch\u00ednh cung.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n L\u01b0\u01a1ng tu\u1ed5i gi\u00e0 ngh\u1ec9 vi\u1ec7c (L\u01b0\u01a1ng 77 tu\u1ed5i). Vua ngh\u0129 L\u01b0\u01a1ng l\u00fac tr\u1ebb \u0111i tr\u1eadn c\u00f3 c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc, cho 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u quy\u1ec1n bi\u1ec7n T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng, T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 T\u1eeb t\u1ebf ty ki\u00eam l\u0129nh Qu\u1ea3n ph\u1ee7 H\u00e0 Trung l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Chi\u1ebfu, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 15 c\u00e1i \u00e1o. B\u1eb1ng v\u00e0 Chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u l\u00e0 con T\u00f4n Th\u1ea5t Ch\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o B\u1eb1ng r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i bi\u1ebft l\u00e0m quan trong s\u1ea1ch, gi\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c cha ng\u01b0\u01a1i, gia \u01a1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, tr\u1eabm h\u1eb3n kh\u00f4ng ti\u1ebfc. Trong t\u00f4n ph\u00e1i nh\u00e0 vua c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t l\u00e0 ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1eef g\u00ecn danh ti\u1ebft, ch\u1edb c\u1eady gia th\u1ebf m\u00e0 xa x\u1ec9\u201d. L\u1ea1i b\u1ea3o Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cCha ng\u01b0\u01a1i gi\u1eef ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi ta khen l\u00e0 thanh li\u00eam. Anh em ng\u01b0\u01a1i ti\u1ebfp nhau l\u00ean h\u00e0ng tri\u1ec1u quan, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft n\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3i nh\u00e0, tr\u1eabm r\u1ea5t khen ng\u1ee3i. Anh ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 B\u1eb1ng \u1edf Kinh \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng cho r\u1ed3i. Nay sai V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng \u0111em b\u1ea1c v\u00e0 qu\u1ea7n \u00e1o th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u01a1i. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean lo h\u0103ng h\u00e1i th\u00eam, ph\u00e0m m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u gi\u1eef ph\u00e9p c\u00f4ng, c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec tr\u1eddi c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, tr\u1eabm h\u00e1 l\u1ea1i ph\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n th\u1ea5t t\u1ed1t sao ! Ch\u1ec9 s\u1ee3 ti\u1ebfng t\u1ed1t v\u1edbi s\u1ef1 th\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u00fang nhau th\u00ec ng\u01b0\u01a1i tr\u1edf th\u00e0nh ph\u1ee5 tr\u1eabm nhi\u1ec1u m\u00e0 th\u00f4i\u201d. R\u1ed3i cho B\u1eb1ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung, cho Chi\u1ebfu l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u1eabn l\u0129nh T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 T\u1eeb t\u1ebf ty ki\u00eam vi\u1ec7c Qu\u1ea3n ph\u1ee7 H\u00e0 Trung.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong ti\u1ebfn v\u00e2y t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Phan B\u00e1 V\u00e0nh \u1edf Tr\u00e0 L\u0169, \u0111\u00e3 m\u1ea5y tu\u1ea7n ch\u01b0a h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ngh\u0129 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng kh\u1ecfi tr\u1ec5 n\u1ea3i, sai Th\u1ecb v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh \u0111i nhanh \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, nghi\u00eam s\u1ee9c ph\u00f2ng gi\u1eef. T\u00ecnh ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i, gi\u1eb7c qu\u1ea3 nh\u00e2n \u0111\u00eam \u0111\u00e1nh \u00fap v\u00e0o ti\u1ec1n b\u1ed9 c\u1ee7a thu\u1ef7 s\u01b0. Qu\u00e2n quan kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb, b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh thua, s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi c\u00f9ng thuy\u1ec1n ghe b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp m\u1ea5t nhi\u1ec1u. L\u00fd l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em b\u1ecdn Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c T\u1ee9 13 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9m r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 nghi\u00eam qu\u1edf Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong c\u00f9ng th\u00e0nh th\u1ea7n Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh, ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u00e1ng c\u1ea5p. L\u1ea1i truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111\u1ed1c th\u00fac t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n, h\u1eb9n ng\u00e0y h\u1ed9i \u0111\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 qu\u00e2n s\u0129 t\u1ef1 th\u00e1ng ch\u1ea1p sang xu\u00e2n \u0111i tr\u1eadn l\u00e2u kh\u00f3 nh\u1ecdc, cho 10.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng l\u00e0m th\u1ef1 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9, Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Su\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, Cai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh l\u00e0m Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u1eafp.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cKinh th\u00e0nh l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u00f4 h\u1ed9i, qu\u00e2n d\u00e2n t\u1ee5 h\u1ecdp, t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n ph\u00f2ng, \u1edf trong th\u00ec c\u00f3 c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Th\u1ecb n\u1ed9i, Th\u1ea7n s\u00e1ch, \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec c\u00f3 hai \u0111\u1ed9i Gi\u00e1m th\u00e0nh, V\u00f5ng th\u00e0nh, c\u00f9ng l\u00ednh ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, th\u1ebf m\u00e0 ngo\u00e0i \u1ea5y c\u00f2n c\u00f3 k\u1ebb l\u00e9n \u0111i tr\u1ed9m c\u1eafp, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec tu\u1ea7n ph\u00f2ng kh\u00f4ng h\u1ebft s\u1ee9c m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u1ebf sao ! V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u1ea3n qu\u00e2n chia \u0111\u1ecba ph\u1eadn m\u00e0 nghi\u00eam \u0111\u1ed1c tu\u1ea7n x\u00e9t. N\u1ebfu c\u00f3 tr\u1ed9m th\u00ec theo ph\u1ea7n canh ph\u00f2ng m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i. B\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i n\u00ean ch\u1ecdn ph\u00e1i Lang trung, Ch\u1ee7 s\u1ef1 m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c ki\u1ec3m x\u00e9t, ph\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft tr\u1ed9m ngo\u00e0i h\u1ea1n 3 th\u00e1ng m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec b\u00e1o b\u1ed9 tham h\u1eb7c. Ai d\u00e1m th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng ki\u00eang n\u1ec3 gi\u1ea5u gi\u1ebfm kh\u00f4ng b\u00e1o, c\u00f9ng l\u00e0 s\u00e1ch nhi\u1ec5u l\u00e0m lu\u1ef5 d\u00e2n th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Th\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb x\u1eed tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Huy\u1ec7n th\u1eeba huy\u1ec7n V\u0103n Giang l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh Tu\u1ea5n tha hung ph\u1ea1m m\u00e0 bu\u1ed9c t\u1ed9i cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, cha Tu\u1ea5n l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh t\u00e0o d\u1ee5ng t\u00ecnh che gi\u1ea5u, Th\u00f4ng l\u00e0m tr\u01b0\u1edfng H\u00ecnh t\u00e0o kh\u00f4ng x\u00e9t r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1eadp m\u1edd k\u1ebft \u00e1n. K\u1ebb b\u1ecb oan k\u00eau t\u1ea1i Kinh. Vua sai Thi\u00eam s\u1ef1 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u1ea3n v\u00e0 Lang trung Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh H\u1ecdc ra B\u1eafc Th\u00e0nh h\u1ed9i tra, g\u1eedi v\u1ec1 b\u1ed9 H\u00ecnh duy\u1ec7t l\u1ea1i. B\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n xin x\u1eed Tu\u1ea5n t\u1ed9i l\u01b0u, D\u01b0\u01a1ng t\u1ed9i \u0111\u1ed3, Th\u00f4ng x\u1eed tr\u1ea3m giam h\u1eadu, t\u00e2u l\u00ean xin ch\u1ec9. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cV\u0169 \u0110\u1ee9c Th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean u\u1ef7 vi\u1ec7c h\u00ecnh \u00e1n B\u1eafc Th\u00e0nh, c\u00e1c \u00e1n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00e9t r\u00f5 l\u1ebd \u0111\u1ec3 cho h\u00ecnh kh\u00f4ng o\u00e1n l\u1ea1m, m\u1edbi l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ee5 ch\u1ee9c v\u1ee5. Th\u1ebf m\u00e0 g\u1eb7p vi\u1ec7c \u00e1n m\u1ea1ng nghi\u00eam tr\u1ecdng l\u1ea1i c\u00f9ng cha con \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng che gi\u1ea5u v\u1ebd v\u1eddi, \u0111em ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u1ef1 \u00fd m\u00ecnh m\u00faa r\u1ed1i, t\u1ed9i \u1ea5y k\u1ec3 sao cho xi\u1ebft, theo lu\u1eadt m\u00e0 x\u1eed, ch\u1eb3ng qu\u00e1 \u0111\u00e1ng \u0111\u00e2u. Nh\u01b0ng Th\u00f4ng c\u00f2n can v\u00e0o \u00e1n Nguy\u1ec5n Duy X\u01b0\u1edfng theo gi\u1eb7c, h\u00e3y c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t, sau s\u1ebd xu\u1ed1ng ch\u1ec9 thi h\u00e0nh. C\u00f2n c\u00e1c kho\u1ea3n kh\u00e1c th\u00ec cho theo nh\u01b0 l\u1eddi b\u1ed9 b\u00e0n\u201d. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u00e1n Duy X\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, Th\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i che \u0111\u1ee1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i, c\u0169ng b\u1ecb x\u1eed tr\u1ea3m giam h\u1eadu. Theo m\u1ed9t t\u1ed9i m\u00e0 x\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh Thu\u1eadn t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cMi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a tr\u1ea5n \u1ea5y l\u00e0m \u1edf m\u00e9 s\u00f4ng K\u1ef3 Xuy\u00ean, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc tr\u00f4ng xu\u1ed1ng s\u00f4ng, \u0111\u1eb1ng sau g\u1ed1i v\u00e0o \u0111\u1ed9ng c\u00e1t, quy ch\u1ebf h\u1eb9p h\u00f2i, xin d\u1eddi mi\u1ebfu \u0111\u1ebfn m\u00e9 T\u00e2y b\u1eafc th\u00e0nh l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t cao r\u00e1o\u201d. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00e1n th\u1ee7 b\u1ea3o Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c l\u00e0 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9 d\u00e2n d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u1ea5t bi\u00ean thu\u1ef3, \u0111\u1eb7t ra 20 x\u00e3 th\u00f4n, vay c\u1ee7a c\u00f4ng 1.900 quan ti\u1ec1n v\u00e0 1.500 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o cho d\u00e2n, \u0111\u00e3 ho\u00e3n cho nhi\u1ec1u n\u0103m, d\u00e2n v\u1eabn kh\u00f4ng tr\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn nay Tho\u1ea1i \u0111em c\u1ee7a nh\u00e0 tr\u1ea3 b\u00f9 cho d\u00e2n. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTho\u1ea1i l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 t\u00f4n tr\u1ecdng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y. Nh\u01b0ng ngh\u0129 nh\u1eefng d\u00e2n \u1ea5y m\u1edbi chi\u00eau t\u1eadp \u0111\u1ebfn, sinh l\u00fd ch\u01b0a th\u1eeba, nay b\u1eaft Tho\u1ea1i \u0111\u1ec1n, l\u00f2ng tr\u1eabm kh\u00f4ng n\u1ee1 nh\u01b0 th\u1ebf. H\u01a1n n\u1eefa Tho\u1ea1i \u1edf bi\u00ean thu\u1ef3 l\u00e2u ng\u00e0y, d\u00e2n t\u00ecnh tho\u1ea3 hi\u1ec7p, ti\u1ec1n g\u1ea1o tr\u1ea3 b\u1ed3i \u1ea5y th\u00ec \u0111\u00fang s\u1ed1 tr\u1ea3 l\u1ea1i cho, c\u00f3 th\u1ec3 xem nh\u01b0 c\u1ee7a tr\u1eabm khen th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m l\u1ea1i c\u00e1c nh\u00e0 tr\u1ea1m \u1edf Ngh\u1ec7 An b\u1eb1ng ng\u00f3i (An Th\u1ea7n, An Sa, An L\u1ea1c, An Kh\u00ea, An \u0110an, An Kim, An H\u01b0\u01a1ng, An Lu\u1ef9, An Qu\u1ef3nh, An Li\u00eau c\u1ed9ng 10 s\u1edf).<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi l\u00ednh c\u00e1c c\u01a1 Thu\u1eadn ngh\u0129a, B\u00ecnh ho\u00e0, Ho\u00e0 th\u1eafng \u1edf tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u1ec1 Kinh thao di\u1ec5n. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, sai qu\u00e2n Th\u1ecb trung v\u00e0 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i m\u1ed7i qu\u00e2n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3n v\u1ec7, ty K\u1ef3 c\u1ed5 5 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f9ng l\u00ednh \u1ea5y di\u1ec5n t\u1eadp, cho quen k\u1ef7 lu\u1eadt.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh d\u1eb9p y\u00ean. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Phan B\u00e1 V\u00e0nh \u1edf Tr\u00e0 L\u0169, b\u1ecb quan qu\u00e2n v\u00e2y l\u00e2u, th\u1ebf r\u1ea5t c\u00f9ng qu\u1eabn, m\u01b0u nh\u00e2n \u0111\u00eam ch\u1ea1y ra bi\u1ec3n, b\u00e8n h\u1ecdp thuy\u1ec1n theo s\u00f4ng nh\u1ecf x\u00f4ng ra. Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd sai Phan B\u00e1 H\u00f9ng \u0111em qu\u00e2n ng\u0103n ch\u1eb7n. H\u00f9ng ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh ri\u1ebft. B\u1ecdn gi\u1eb7c tan v\u1ee1. Quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng s\u00e0o huy\u1ec7t, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c V\u00e0nh, c\u00f9ng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 b\u1ecdn ngu\u1ef5 ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5n, ch\u01b0\u1edfng T\u1ea3 qu\u00e2n V\u00f5 Vi\u1ebft \u0110\u1ea3ng h\u01a1n 760 ng\u01b0\u1eddi. Ch\u00e9m h\u01a1n 160 \u0111\u1ea7u. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft thuy\u1ec1n ghe, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, gi\u1ea5y t\u1edd, \u1ea5n t\u00edn.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh ch\u1ea1y s\u1edb b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u01b0\u01a1ng lo v\u00ec ch\u01b0a d\u1eb9p y\u00ean th\u1ed5 ph\u1ec9, n\u1eeda \u0111\u00eam kh\u00f4ng ng\u1ee7, l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 \u201cXu\u00e2n d\u1ea1 ng\u00f4n ho\u00e0i\u201d (() \u0110\u00eam xu\u00e2n ngh\u0129 ng\u1ee3i.) \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd m\u00ecnh. \u0110\u00eam \u1ea5y canh t\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c tin th\u1eafng tr\u1eadn, m\u1eebng qu\u00e1. Bu\u1ed5i ch\u1ea7u s\u00e1ng s\u1edbm \u0111em th\u01a1 cho b\u1ea7y t\u00f4i xem, b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm v\u00ec c\u1edb k\u1ebb d\u00e2n m\u1ecdn ngu ngoan, gi\u1eefa \u0111\u00eam n\u00f3ng ru\u1ed9t, ph\u00e1t ra th\u01a1 n\u00e0y, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i kh\u1eafc m\u00e0 tin th\u1eafng tr\u1eadn v\u1eeba \u0111\u1ebfn. M\u1edbi bi\u1ebft c\u00e1c c\u01a1 tr\u1eddi v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng c\u1ea3m nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ngoan d\u00e2n b\u1ea5t \u0111\u1eafc ch\u00ed l\u00e2u ch\u01b0a b\u1eaft gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay l\u00f2ng tr\u1eddi ph\u00f9 h\u1ed9, t\u01b0\u1edbng s\u0129 theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh, m\u1edbi xong \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, \u1edf tr\u1eabm c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e2u\u201d. B\u00e8n d\u1ee5 sai th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho Phan B\u00e1 H\u00f9ng gia 2 c\u1ea5p qu\u00e2n c\u00f4ng, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh, Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p \u0111\u1ec1u cho khai ph\u1ee5c. Cai t\u1ed5ng L\u00ea Huy Thuy\u00ean v\u00e0 Ph\u00f3 t\u1ed5ng \u0110\u1ed7 Nh\u01b0 Nh\u1eadt, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Phan B\u00e1 V\u00e0nh, th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc 1.000 quan ti\u1ec1n. Sai th\u00e0nh th\u1ea7n l\u00e0m danh s\u00e1ch c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, binh d\u1ecbch, th\u1ee7 h\u1ea1, giao hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh b\u00e0n th\u0103ng, b\u00e0n th\u01b0\u1edfng. Cai t\u1ed5ng v\u00e0 d\u00e2n phu th\u00ec giao b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0nh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft, c\u1eaft l\u1ea5y \u0111\u1ea7u v\u00e0 ch\u1eb7t th\u00e2y ra \u0111em chia treo \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n Nam, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5u v\u00e0 V\u00f5 Vi\u1ebft \u0110\u1ea3ng th\u00ec \u0111\u00f3ng c\u0169i \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh, d\u00f9ng c\u1ef1c h\u00ecnh m\u00e0 gi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u00e1n c\u1ee7a th\u00e0nh xin \u0111\u1ec1u tr\u1ecb t\u1ed9i nh\u01b0 lu\u1eadt.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi s\u1ee3 gi\u1eb7c t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c m\u00e0 b\u1ecb hi\u1ebfp ph\u1ea3i theo, n\u1ebfu \u0111em x\u1eed c\u1ef1c h\u00ecnh c\u1ea3 th\u00ec l\u00f2ng tr\u1eabm c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng n\u1ee1. N\u1ebfu m\u1ed9t m\u1ef1c r\u1ed9ng r\u00e3i th\u00ec k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c may m\u00e0 kh\u1ecfi. \u1edf kho\u1ea3ng hai \u0111i\u1ec1u \u1ea5y, l\u00e0m sao cho kh\u00f4ng oan u\u1ed5ng m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eeba b\u00e3i th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai th\u00e0nh th\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i, cho gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft, ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n g\u1ea7n 400 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai B\u1eafc Th\u00e0nh truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, chia \u0111\u01b0\u1eddng t\u00ecm b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u1ed1n. R\u00fat c\u00e1c v\u1ec7 Kinh binh c\u00f9ng binh Th\u1ea7n s\u00e1ch Thanh Ngh\u1ec7 v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y th\u1ed5 ph\u1ec9 Nam \u0110\u1ecbnh m\u1edbi d\u1eb9p, ngh\u0129 c\u00e1ch v\u1ed7 y\u00ean d\u00e2n ch\u00fang. D\u1ee5 quan B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh r\u1eb1ng : \u201cT\u1ef1 th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay, b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Nam \u0110\u1ecbnh. Tr\u1eabm s\u1edbm tr\u01b0a kh\u00f4ng y\u00ean l\u00f2ng, ch\u1ec9 s\u1ee3 d\u00e2n ta nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u01b0\u1edbng l\u1ee5y. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 kh\u1ea9n thi\u1ebft tuy\u00ean d\u1ee5 cho bi\u1ebft tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd t\u00ecm t\u00f2i r\u00e1o ri\u1ebft. Nay ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin th\u1eafng tr\u1eadn, m\u1eebng cho d\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y, m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng s\u1ee3 cho d\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y. Ph\u00e0m gi\u1eb7c l\u1edbn \u0111\u00e3 y\u00ean, qu\u00e2n c\u1ee7a ta \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 vai, m\u00e0 d\u00e2n c\u1ee7a ta \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi l\u1eeda t\u00e0n \u00e1c th\u00ec c\u00f2n g\u00ec m\u1eebng h\u01a1n. \u0110\u00e1ng lo l\u00e0 d\u00e2n ta kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i g\u00ec m\u00e0 g\u1eb7p m\u1ed9t phen t\u00e0n t\u1ec7, t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng d\u00e1m ng\u00f3 t\u1edbi, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi s\u1ee3 h\u00e3i \u0111em v\u1ee3 con \u0111i tr\u1ed1n, l\u1eadn \u0111\u1eadn \u1edf tha h\u01b0\u01a1ng. Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn khi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 th\u1ebf n\u00e0y, ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m n\u1eb7ng m\u1edbi kh\u1ecfi, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ea9m b\u1ed5 m\u1ea1nh th\u00ec sao hay b\u1ed3i l\u1ea1i nguy\u00ean kh\u00ed. Tr\u1eabm coi d\u00e2n nh\u01b0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, vi\u1ec7c c\u1ee9u v\u1edbt sao c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i k\u00edp t\u00ecm ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p thi\u1ec7n h\u1eadu (() Thi\u1ec7n h\u1eadu : thu x\u1ebfp \u0111\u1ec3 cho t\u1ed1t vi\u1ec7c v\u1ec1 sau.), s\u1ee9c r\u00f5 cho c\u00e1c quan tr\u1ea5n ph\u1ee7 huy\u1ec7n hi\u1ec3u d\u1ee5 cho nh\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c l\u00e0ng m\u1ea1c y\u00ean \u1edf l\u00e0m \u0103n, k\u1ebb \u0111au \u1ed1m th\u00ec gi\u00fap \u0111\u1ee1, k\u1ebb xi\u00eau t\u00e1n th\u00ec g\u1ecdi v\u1ec1. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c ch\u1eefa th\u00f3i t\u1ec7 c\u1ee7a quan l\u1ea1i \u0103n g\u1ea1n trong ph\u00e9p quan th\u00ec c\u00e0ng n\u00ean quy\u1ebft t\u00e2m c\u1ed1 g\u1eafng, l\u1ea5y m\u00ecnh l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu \u0111\u1ec3 cho to\u00e0n h\u1ea1t gi\u1eb7c t\u1eaft d\u00e2n y\u00ean, cho kh\u1ecfi ph\u1ee5 \u00fd \u0111\u1eb7t quan v\u00ec d\u00e2n c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed5 c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111em t\u00e2u l\u00ean, can li\u00ean \u0111\u1ebfn quan d\u00e2n h\u01a1n 800 ng\u01b0\u1eddi. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i, nay m\u1edbi \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u00e2n t\u00ecnh c\u00f2n \u0111ang s\u1ee3 h\u00e3i, ch\u00ednh l\u00e0 ph\u1ea3i ngh\u0129 c\u00e1ch y\u00ean \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1. N\u1ebfu chi\u1ebfu s\u1ed5 b\u1eaft giam t\u1ea5t c\u1ea3, kh\u00f4ng kh\u1ecfi r\u1ed1i lo\u1ea1n l\u00e0ng m\u1ea1c, v\u01b0\u01a1ng lu\u1ef5 \u0111\u1ebfn k\u1ebb v\u00f4 t\u1ed9i. N\u1ebfu im \u0111i kh\u00f4ng x\u00e9t th\u00ec k\u1ebb c\u00e0n b\u1eady c\u00f2n r\u0103n s\u1ee3 l\u00e0m sao. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho th\u00e0nh th\u1ea7n m\u1eadt b\u1eaft nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed5 m\u00e0 c\u00f3 danh s\u1eafc \u0111em x\u00e9t h\u1ecfi tr\u01b0\u1edbc, xem h\u01b0 th\u1ef1c th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1eebng cho ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i bi\u1ebft, d\u1ec5 sinh ng\u1edd s\u1ee3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau th\u1ef1 Lang trung H\u00ecnh t\u00e0o l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u00fd H\u00e0o nh\u00e2n c\u1ea7u l\u1ee3i ri\u00eang, l\u00e0m nhi\u1ec1u vi\u1ec7c th\u1ea3 bu\u1ed9c t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi, vi\u1ec7c ph\u00e1t, ph\u1ea3i t\u1ed9i b\u1ecb gi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Phan V\u0103n Thu\u00fd ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed ki\u00eam qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00edn qu\u1ea3n l\u0129nh v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00e9n d\u00e2n c\u00e1c x\u00e3 b\u1ea5t m\u00e3n (() X\u00e3 b\u1ea5t m\u00e3n : X\u00e3 m\u00e0 s\u1ed1 d\u00e2n \u0111inh trong s\u1ed5 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch.) t\u1ef1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0m l\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh k\u00e9n l\u00ednh \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, c\u00f3 x\u00e3 8 \u0111inh l\u1ea5y 1, c\u00f3 x\u00e3 7 \u0111inh hay 3 \u0111inh l\u1ea5y 1. Nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 nh\u1eefng x\u00e3 v\u00ec s\u1ed1 \u0111inh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n k\u00e9n l\u00ednh. \u0110\u1ebfn nay \u0111\u00e3 h\u01a1n 20 n\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i n\u1ea5ng y\u00ean l\u00e0nh \u0111\u00e3 l\u00e2u nh\u01b0 th\u1ebf, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi sinh t\u1ee5 ng\u00e0y c\u00e0ng th\u00eam nhi\u1ec1u, n\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u1ec3 y\u00ean kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn th\u00ec so v\u1edbi nh\u1eefng x\u00e3 ch\u1ecbu k\u00e9n l\u00ednh n\u1eb7ng nh\u1eb9 th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u. Nay xin tr\u01b0\u1edbc x\u00e9t c\u00e1c x\u00e3, th\u00f4n, ph\u01b0\u1eddng, \u1ea5p, v\u1ea1n, b\u00e3i, man, t\u1ed9c, t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc k\u00e9n l\u00ednh th\u00ec chi\u1ebfu nh\u00e2n s\u1ed1 trong s\u1ed5 \u0111inh m\u00e0 k\u00e9n tuy\u1ec3n nh\u01b0 l\u1ec7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i m\u00e0 thi h\u00e0nh. R\u1ed3i ra l\u1ec7nh c\u1ee9 theo ch\u1ed7 \u1edf, t\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1n, trung b\u1ea1n th\u00ec k\u00e9n l\u00e0m b\u1ed9 binh, t\u1ea1i h\u1ea1 b\u1ea1n th\u00ec k\u00e9n l\u00e0m thu\u1ef7 binh, \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung \u0111i\u1ec1n v\u00e0o ng\u1ea1ch khuy\u1ebft c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ec7. C\u00f2n th\u1eeba th\u00ec b\u1ed5 v\u00e0o v\u1ec7 Khinh k\u1ef5, v\u1ec7 T\u1ea3 h\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f3ng hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Thanh ba.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea3 tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang T\u0129nh \u1ed1m, xin ngh\u1ec9. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf B\u1eafc Ninh l\u00e0 T\u1ed1ng L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 T\u1ed1ng Hu\u00e2n, t\u1ee5 \u0111\u1ea3ng v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, qu\u1ea5y r\u1ed1i \u0111\u1ecba h\u1ea1t huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1ee3ng Nh\u00e3n. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 L\u1ea1ng Giang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf x\u00e3 M\u1ed7 S\u01a1n, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 80 ng\u01b0\u1eddi. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Th\u01b0\u1edfng cho Th\u00e0nh m\u1ed9t th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c, 300 quan ti\u1ec1n. D\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i b\u1ecb gi\u1eb7c t\u00e0n ph\u00e1 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea9n c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Ba C\u00f4ng D\u1ee5ng h\u1ecdp h\u01a1n 50 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0103n c\u01b0\u1edbp ch\u00e2u Ti\u00ean Y\u00ean. Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh v\u00e0 Tham hi\u1ec7p L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng th\u00e2n \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh b\u1eaft. Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 \u0110\u1ee9c Ch\u00ednh (ng\u01b0\u1eddi Hoa Phong) nh\u00e2n ngh\u1ec9 v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0, c\u0169ng \u0111em th\u1ed5 d\u00e2n theo \u0111i. Qu\u1ea3ng v\u00e0 Ch\u00ednh l\u00e0m ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o, Kh\u00e1nh l\u00e0m h\u1eadu \u1ee9ng, theo c\u1eeda M\u00f4 v\u00e0o \u0111\u00e1nh tan b\u1ecdn gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c C\u00f4ng D\u1ee5ng c\u00f9ng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng 14 \u0111\u1ea7u, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 16 ng\u01b0\u1eddi, thu \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n ghe kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng ch\u1ec9 khen ng\u1ee3i. Th\u01b0\u1edfng Qu\u1ea3ng v\u00e0 Ch\u00ednh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng, th\u01b0\u1edfng Kh\u00e1nh m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang tay hai m\u00e1y hoa v\u00e0ng, th\u01b0\u1edfng Qu\u1ea3ng m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang tay hoa v\u00e0ng ; l\u00ednh v\u00e0 d\u00e2n th\u00ec th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh l\u00e0 T\u1eeb \u0110\u1ea1t Kh\u00f4i g\u1eb7p gi\u1eb7c \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n U Nang, g\u1ecdi thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 7 t\u00ean gi\u1eb7c v\u00e0 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111em n\u1ed9p. Th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ed3n hai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai nh\u1ea5t v\u00e0 nh\u1ecb l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u00e2n l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1, Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e1 l\u00e0m Tham hi\u1ec7p H\u01b0ng Ho\u00e1, Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u1eabn l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai B\u00ecnh Ho\u00e0 mua th\u00f3c 50.000 h\u1ed9c, B\u00ecnh Thu\u1eadn mua th\u00f3c 30.000 h\u1ed9c, \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a kho cho \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00fac chu\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1n Kh\u1ea3i th\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XLIV<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110inh h\u1ee3i, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8 [1827], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3. Trong Kinh k\u1ef3 m\u01b0a. Vua m\u1eebng b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cL\u00faa \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ed7 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a n\u00e0y, th\u1ef1c l\u00e0 tho\u1ea3 l\u00f2ng mong mu\u1ed1n c\u1ee7a d\u00e2n ta\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p l\u00e0m C\u00e2u k\u00ea dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang l\u00e0m Tri b\u1ea1 dinh Qu\u1ea3ng Nam. R\u1ed3i l\u1ea1i cho H\u1ea3o H\u1ee3p l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 th\u1ef1 Ch\u1ee7 s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9, Khi\u00eam Quang l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 th\u1ef1 Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9, \u0111\u1ec1u l\u00e0m vi\u1ec7c H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Binh m\u00e3 ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 ty l\u00e0 \u0110\u1ed7 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecbnh \u0111i Ngh\u1ec7 An v\u1ebd h\u00ecnh th\u1ebf n\u00fai s\u00f4ng \u0111\u1ec3 d\u00e2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, v\u00e0 th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c hai tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 ph\u00e1i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Duy l\u00e0m Tham bi\u1ec7n vi\u1ec7c kinh l\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y th\u1ed5 ph\u1ec9 B\u1eafc Th\u00e0nh m\u1edbi d\u1eb9p y\u00ean, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111au kh\u1ed5 \u0111i\u00eau t\u00e0n, mong \u0111\u01b0\u1ee3c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111i v\u1ed7 v\u1ec1 chi\u00eau t\u1eadp m\u00e0 kh\u00f3 t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi, b\u00e0n v\u1edbi b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f3 ti\u1ebfng v\u1ec1 ch\u00ednh s\u1ef1 t\u1ed1t, l\u1ea1i v\u1ed1n hi\u1ec3u r\u00f5 c\u00f4ng vi\u1ec7c quan l\u1ea1i, t\u00ecnh t\u1ec7 d\u00e2n gian, sai \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ?\u201d B\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1p r\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c n\u1eb7ng n\u00e0y n\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i quan v\u0103n gi\u00fap n\u1eefa\u201d. B\u00e8n l\u1ea5y Hi\u1ebfu l\u00e0m Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i s\u1ee9, X\u00e1n l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9, Duy l\u00e0m Tham bi\u1ec7n. Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n v\u1ec1 vi\u1ec7c v\u1ed7 th\u01b0\u01a1ng \u0111i\u00eau t\u00e0n, ch\u1ea5n ch\u1ec9nh quan l\u1ea1i, r\u1ed3i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh thi h\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Kim X\u00e1n b\u1ec7 t\u1eeb. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cQuan tham l\u1ea1i nh\u0169ng l\u00e0 m\u1ecdt h\u1ea1i d\u00e2n, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean l\u00e0 b\u1edfi \u0111\u00f3 c\u1ea3, tr\u1eabm r\u1ea5t ch\u00e1n, r\u1ea5t gh\u00e9t. Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n n\u00ean x\u00e9t th\u1ef1c n\u00eau l\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ec3 r\u0103n v\u1ec1 sau. D\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0y sau khi r\u1ed1i lo\u1ea1n kh\u00f4ng bi\u1ebft k\u00eau \u0111\u00e2u, nay nghe quan Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn, \u0111\u01a1n ki\u1ec7n c\u00e1o h\u1eb3n nhi\u1ec1u. N\u1ebfu vi\u1ec7c n\u00e0o c\u0169ng t\u1ef1 m\u00ecnh x\u00e9t l\u1ea5y th\u00ec ng\u00e0y kh\u00f4ng l\u00e0m xu\u1ec3. Vi\u1ec7c l\u1edbn th\u00ec t\u1ef1 x\u00e9t x\u1eed, vi\u1ec7c nh\u1ecf th\u00ec giao cho quan s\u1edf t\u1ea1i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u00e2n t\u00e0i \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, c\u0169ng n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng t\u00ecm h\u1ecfi, d\u1eabu ng\u01b0\u1eddi tinh m\u1ed9t ngh\u1ec1, gi\u1ecfi m\u1ed9t vi\u1ec7c, c\u0169ng \u0111\u1ec1u t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng b\u1ecf s\u00f3t. L\u1ea7n n\u00e0y \u0111i quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, tr\u1eabm t\u1ea1m b\u1ea3o m\u1ed9t v\u00e0i \u0111i\u1ec1u th\u00f4i, c\u1ea7n ph\u1ea3i tu\u1ef3 nghi m\u00e0 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, kh\u00f4ng n\u00ean coi th\u01b0\u1eddng, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean c\u00e2u n\u1ec7, \u1edf kho\u1ea3ng hai \u0111i\u1ec1u \u1ea5y ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m th\u00ec kh\u00e1\u201d. B\u00e8n sai th\u01b0\u1edfng cho Hi\u1ebfu 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c, X\u00e1n 150 l\u1ea1ng, Duy 100 l\u1ea1ng, c\u00e1c quan thu\u1ed9c kh\u00e1c \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e2u kh\u00f4ng m\u01b0a. D\u1ee5 sai quan s\u1edf t\u1ea1i c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ch\u1ecdn thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng \u0111\u1ebfn N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1 m\u1ed7i s\u1edf 2 ng\u01b0\u1eddi, ty vi\u00ean hai b\u1ed9 H\u1ed9, C\u00f4ng \u0111\u1ebfn B\u1ea3o tuy\u1ec1n c\u1ee5c, m\u1ed7i b\u1ed9 1 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng gi\u00fap l\u00e0m vi\u1ec7c. Trong n\u1eeda n\u0103m ai l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1ecfi th\u00ec th\u01b0\u1ee3ng ty t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 khen th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu \u01b0\u01a1n h\u00e8n kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn h\u1ea1n hay ch\u01b0a c\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1ec9 h\u1eb7c, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c thay.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c m\u00e0 c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed th\u00ec \u0111\u1ec1u ch\u1ec9 t\u1eebng vi\u1ec7c m\u00e0 n\u00f3i, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u00ec ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p. Xin t\u1eeb nay ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi mang \u0111\u1ec7 h\u1ed3ng b\u1ea3n (() H\u1ed3ng b\u1ea3n : c\u00e1c t\u1edd ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u1ee7a vua vi\u1ebft ch\u1eef \u0111\u1ecf.) ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u00f9ng ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb v\u0103n th\u01b0 cung l\u1ee5c, cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng c\u00f4ng v\u1ee5 kh\u1ea9n y\u1ebfu b\u1ea5t k\u1ef3, \u0111\u1ec1u chia l\u00e0m ba h\u1ea1ng m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed (\u0110i Gia \u0110\u1ecbnh, B\u00ecnh Thu\u1eadn, c\u1ea5p 2 quan ti\u1ec1n ; \u0111i B\u1eafc Th\u00e0nh, B\u00ecnh Ho\u00e0, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, \u0111\u1ec1u 1 quan 5 ti\u1ec1n ; \u0111i Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, \u0111\u1ec1u 1 quan). L\u1ea1i n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u00f3 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t vi\u1ec7c ch\u1ea1y c\u00f4ng v\u0103n t\u1ed1i kh\u1ea9n, th\u1ee9 kh\u1ea9n, th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh l\u00e0 ch\u1ec9 n\u00f3i \u0111\u1ebfn hai th\u00e0nh, c\u00f2n c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c ch\u01b0a b\u00e0n. Nay xin t\u1ef1 Kinh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, t\u1ef1 Kinh ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh, c\u0169ng \u0111\u1ec1u t\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i xa g\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u1eb7t l\u00e0m m\u1ee9c th\u1eddi kh\u1eafc, \u0111\u00fang h\u1ea1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, qu\u00e1 h\u1ea1n th\u00ec b\u1ecb ph\u1ea1t, v\u1eabn chi\u1ebfu l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m\u201d. (\u0110i Qu\u1ea3ng Nam, vi\u1ec7c t\u1ed1i kh\u1ea9n l\u1ec7 \u0111i 1 ng\u00e0y 1 gi\u1edd ; th\u1ee9 kh\u1ea9n 1 ng\u00e0y 2 gi\u1edd ; \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 1 quan ti\u1ec1n ; th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh 1 ng\u00e0y 5 gi\u1edd. \u0110i Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, t\u1ed1i kh\u1ea9n, 2 ng\u00e0y 1 gi\u1edd, th\u01b0\u1edfng cho 1 quan 5 ti\u1ec1n ; th\u1ee9 kh\u1ea9n, 2 ng\u00e0y 4 gi\u1edd, th\u01b0\u1edfng 1 quan ; th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh 2 ng\u00e0y 9 gi\u1edd. \u0110i B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, t\u1ed1i kh\u1ea9n, 3 ng\u00e0y 4 gi\u1edd, th\u01b0\u1edfng 2 quan 5 ti\u1ec1n ; th\u1ee9 kh\u1ea9n, 3 ng\u00e0y 8 gi\u1edd, th\u01b0\u1edfng 1 quan 5 ti\u1ec1n ; th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh 4 ng\u00e0y 5 gi\u1edd. \u0110i Ph\u00fa Y\u00ean t\u1ed1i kh\u1ea9n, 3 ng\u00e0y 11 gi\u1edd, th\u01b0\u1edfng 3 quan ti\u1ec1n ; th\u1ee9 kh\u1ea9n 4 ng\u00e0y 5 gi\u1edd, th\u01b0\u1edfng 2 quan ; th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh 5 ng\u00e0y 3 gi\u1edd. \u0110i B\u00ecnh Ho\u00e0, t\u1ed1i kh\u1ea9n 5 ng\u00e0y 2 gi\u1edd, th\u01b0\u1edfng 4 quan ; th\u1ee9 kh\u1ea9n 5 ng\u00e0y 9 gi\u1edd, th\u01b0\u1edfng 2 quan 5 ti\u1ec1n ; th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh 6 ng\u00e0y 11 gi\u1edd. \u0110i B\u00ecnh Thu\u1eadn, t\u1ed1i kh\u1ea9n 6 ng\u00e0y 7 gi\u1edd, th\u01b0\u1edfng 5 quan ; th\u1ee9 kh\u1ea9n, 7 ng\u00e0y 4 gi\u1edd, th\u01b0\u1edfng 3 quan ; th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh 8 ng\u00e0y 9 gi\u1edd. \u0110i Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, t\u1ed1i kh\u1ea9n 4 gi\u1edd, th\u1ee9 kh\u1ea9n 5 gi\u1edd \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 1 quan ; th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh 1 ng\u00e0y. \u0110i Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, t\u1ed1i kh\u1ea9n 1 ng\u00e0y 2 gi\u1edd, th\u01b0\u1edfng 1 quan 5 ti\u1ec1n ; th\u1ee9 kh\u1ea9n 1 ng\u00e0y 4 gi\u1edd, th\u01b0\u1edfng 1 quan ; th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh 1 ng\u00e0y 7 gi\u1edd. \u0110i Ngh\u1ec7 An, t\u1ed1i kh\u1ea9n 2 ng\u00e0y 6 gi\u1edd, th\u01b0\u1edfng 2 quan ; th\u1ee9 kh\u1ea9n 2 ng\u00e0y 10 gi\u1edd, th\u01b0\u1edfng 1 quan 5 ti\u1ec1n ; th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh 3 ng\u00e0y 4 gi\u1edd. \u0110i Thanh Hoa, t\u1ed1i kh\u1ea9n 3 ng\u00e0y 5 gi\u1edd, th\u01b0\u1edfng 2 quan 5 ti\u1ec1n ; th\u1ee9 kh\u1ea9n 3 ng\u00e0y 10 gi\u1edd, th\u01b0\u1edfng 2 quan ; th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh 4 ng\u00e0y 7 gi\u1edd. \u0110i Ninh B\u00ecnh, t\u1ed1i kh\u1ea9n 3 ng\u00e0y 10 gi\u1edd, th\u01b0\u1edfng 3 quan ; th\u1ee9 kh\u1ea9n 4 ng\u00e0y 3 gi\u1edd, th\u01b0\u1edfng 2 quan 5 ti\u1ec1n ; th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh 5 ng\u00e0y 2 gi\u1edd. Ph\u00e0m c\u00f4ng v\u0103n t\u1ed1i kh\u1ea9n, th\u1ee9 kh\u1ea9n, \u0111\u1ec3 qu\u00e1 h\u1ea1n 1 ng\u00e0y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u1ea1t ; \u0111\u1ec3 qu\u00e1 \u0111\u1ebfn 1 ng\u00e0y 1 gi\u1edd, \u0111\u00e1nh 30 roi ; c\u1ee9 ch\u1eadm th\u00eam 1 ng\u00e0y, \u0111\u00e1nh th\u00eam 20 roi, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 90 tr\u01b0\u1ee3ng th\u00ec th\u00f4i. C\u00f4ng v\u0103n th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh, qu\u00e1 h\u1ea1n 1 ng\u00e0y mi\u1ec5n t\u1ed9i, qu\u00e1 \u0111\u1ebfn 1 ng\u00e0y 1 gi\u1edd, \u0111\u00e1nh 20 roi ; c\u1ee9 ch\u1eadm th\u00eam 1 ng\u00e0y, ph\u1ea1t th\u00eam 10 roi, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 50 roi th\u00ec th\u00f4i).<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1edf ti\u1ec1n \u1edf kho Kinh 40.000 quan \u0111em ch\u1ee9a \u1edf B\u00ecnh Ho\u00e0 ; ch\u1edf ti\u1ec1n kho B\u1eafc Th\u00e0nh 80.000 quan \u0111em ch\u1ee9a \u1edf Ninh B\u00ecnh, 100.000 quan \u0111em ch\u1ee9a \u1edf Thanh Hoa, 80.000 quan \u0111em ch\u1ee9a \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u1ef1 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng ki\u00eam T\u00e0o ch\u00ednh, hi\u1ec7p c\u00f9ng \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u1eefu th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, v\u1eabn ki\u00eam l\u0129nh \u0110\u00ea ch\u00ednh ; Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb c\u0169ng cho ki\u00eam l\u00fd \u0110\u00ea ch\u00ednh ; H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 t\u00e0o l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n l\u00e0m H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ngh\u0129 r\u1eb1ng c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng, chi\u1ebft tr\u1eeb l\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7, r\u1ed3i v\u1ec1 h\u01b0u, xin ngh\u1ec9, b\u1ecb c\u00e1ch, ho\u1eb7c b\u1ecb ch\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o n\u00ean mi\u1ec5n, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o n\u00ean \u0111\u00f2i, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh, sai b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 c\u0169 m\u00e0 b\u00e0n r\u00f5 t\u00e2u l\u00ean. B\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m nh\u00e2n vi\u00ean b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u1ebft th\u00ec mi\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111\u00f2i n\u1eefa ; h\u01b0u tr\u00ed th\u00ec chia l\u00e0m hai h\u1ea1ng, gi\u00e0 \u1ed1m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 h\u01b0u th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 t\u1ed9i c\u00f4ng, t\u1ed9i t\u01b0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n \u0111\u00f2i, n\u1ebfu b\u1ecb b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u, hay b\u1ecb tham h\u1eb7c v\u1ec1 t\u1ed9i c\u00f4ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, v\u1ec1 t\u1ed9i t\u01b0 th\u00ec \u0111\u00f2i ; b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c c\u0169ng chia l\u00e0m hai h\u1ea1ng, ph\u00e0m tham tang v\u1eb7n sai ph\u00e1p lu\u1eadt v\u00e0 l\u1ea7m l\u1eabn h\u1ecfng vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1 m\u00e0 b\u1ecb c\u00e1ch th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n \u0111\u1ee7 m\u1edbi th\u00f4i ; v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 l\u1ea7m l\u1eabn th\u00ec \u0111\u1ee3i khi n\u00e0o ph\u1ee5c ch\u1ee9c th\u00ec chi\u1ebft tr\u1eeb ; sau khi c\u00e1ch ch\u1ee9c m\u1edbi ph\u00e1t ra \u00e1n m\u00e0 \u00e1n ph\u1ea3i ph\u1ea1t b\u1ed5ng th\u00ec c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf ; \u0111\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1ch l\u01b0u th\u00ec chua v\u00e0o s\u1ed5, \u0111\u1ee3i sau khi ph\u1ee5c ch\u1ee9c th\u00ec tr\u1eeb ; b\u1ecf ch\u1ee9c tr\u1ed1n \u0111i th\u00ec theo nguy\u00ean qu\u00e1n tra thu ; ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t th\u00ec \u0111\u1ee3i khi x\u00e9t xong \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan s\u1ebd tr\u1eeb, b\u1ecb c\u00e1ch b\u00e3i th\u00ec theo t\u1ed9i c\u00f4ng hay t\u01b0 m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u00f2i hay tha ; c\u00e1o tang, c\u00e1o ngh\u1ec9, c\u00e1o b\u1ec7nh, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y cung ch\u1ee9c s\u1ebd tr\u1eeb ; c\u00e1c t\u00f4n nh\u00e2n b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng c\u00f9ng nh\u00e2n vi\u00ean b\u1ecb tr\u00fa b\u1ed5ng (() Tr\u00fa b\u1ed5ng : g\u1eedi b\u1ed5ng l\u1ea1i \u0111\u00f3 \u0111\u1ee3i x\u00e9t xong \u00e1n.), \u0111\u00ecnh b\u1ed5ng, \u0111\u00ecnh l\u1eabm ((2) \u0110\u00ecnh l\u1eabm : b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 kh\u00f4ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0103n, nh\u01b0 l\u01b0\u01a1ng gi\u00e1m sinh 2), c\u00f3 vi\u1ec7c gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u0169ng chi\u1ebfu theo l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 l\u00e0m. R\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u1ed5i l\u1ea1i r\u1eb1ng nh\u1eefng vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch b\u00e3i th\u00ec tha \u0111\u00f2i.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o cho bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 l\u01b0u th\u00fa \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, v\u00e0 ThanhNgh\u1ec7, v\u00ec c\u1edb l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f3 nh\u1ecdc \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u00e3 l\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh cho Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Th\u00e1i B\u00e1 H\u1ea1c l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e3n vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n n\u0103m nay \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTrong h\u1ea1t th\u00e0nh t\u1eeb m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i tr\u1edf \u0111i gi\u1eb7c gi\u00e3 qu\u1ea5y r\u1ed1i, nay d\u1eabu \u0111\u00e3 h\u01a1i y\u00ean m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xi\u00eau t\u00e1n c\u00f2n ch\u01b0a v\u1ec1, n\u1ebfu theo l\u1ec7 m\u00e0 l\u00e0m duy\u1ec7t tuy\u1ec3n th\u00ec s\u1ee3 d\u00e2ng s\u1ed5 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c s\u1ed1, xin t\u1ea1m ho\u00e3n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, r\u1ed3i chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 2 sang n\u0103m th\u00ec c\u1eed h\u00e0nh. D\u00e2n ai gi\u00e0 \u1ed1m th\u00ec cho th\u01b0\u1ee3ng ty s\u1edf t\u1ea1i t\u1ea1m mi\u1ec5n cho binh dao \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i k\u1ef3 tuy\u1ec3n. T\u1eeb sau th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0m duy\u1ec7t tuy\u1ec3n kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0 vi\u1ec7c m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u, ch\u01b0a c\u00f3 ph\u00e9p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n k\u1ef9. B\u1ed9 th\u1ea7n tham chi\u1ebfu c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n \u0111\u00e3 l\u00e0m \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o Nam, t\u1eeb Ngh\u1ec7 An ra B\u1eafc, theo \u0111\u1ea5y ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, \u0111i\u1ec1u g\u00ec ch\u01b0a \u0111\u1ee7 th\u00ec b\u1ed5 th\u00eam, \u0111i\u1ec1u g\u00ec th\u00e1i qu\u00e1 th\u00ec b\u1edbt \u0111i, xin ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i. L\u1ea1i sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i v\u00e0 cho thi h\u00e0nh :<\/p>\n\n\n\n<p>1. C\u00e1ch th\u1ee9c l\u00e0m s\u1ed5. S\u1ed5 tuy\u1ec3n c\u00e1c x\u00e3 theo l\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, \u0111em c\u1ea3 nh\u00e2n s\u1ed1 c\u00e1c h\u1ea1ng trong x\u00e3, nh\u01b0 ch\u1ee9c s\u1eafc, khoa m\u1ee5c, ty l\u1ea1i, binh \u0111inh, tr\u00e1ng h\u1ea1ng, cho \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u1ed1m, tr\u1ed1n, ch\u1ebft, ti\u1ec3u nhi\u00eau (() Ti\u1ec3u nhi\u00eau : ng\u01b0\u1eddi l\u00f9n kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 3 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u00eau mi\u1ec5n ph\u00fa d\u1ecbch.), xi\u00eau t\u00e1n m\u1edbi v\u1ec1, \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i t\u1ee5c th\u00eam, ng\u1ee5 c\u01b0, \u0111\u1ec1u chia h\u1ea1ng li\u1ec7t k\u00ea ; L\u00fd tr\u01b0\u1edfng th\u00ec khai k\u1ebft, Cai t\u1ed5ng th\u00ec x\u00e9t th\u1ef1c ; chia l\u00e0m ba b\u1ea3n Gi\u00e1p, \u1ea5t, B\u00ednh, b\u1ea3n Gi\u00e1p th\u00ec quan v\u00f5 kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111\u1ec1 ch\u1eef son, b\u1ea3n \u1ea5t th\u00ec quan v\u0103n kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111\u1ec1 ch\u1eef son, b\u1ea3n B\u00ednh th\u00ec quan tr\u1ea5n sao ch\u1eef m\u1ef1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1ea5n duy\u1ec7t tuy\u1ec3n. B\u1ea3n Gi\u00e1p \u0111\u1ec7 giao b\u1ed9 H\u1ed9, b\u1ea3n \u1ea5t \u0111\u1ec7 giao b\u1ed9 Binh, b\u1ea3n B\u00ednh giao tr\u1ea5n l\u01b0u chi\u1ebfu. T\u1eeb nay Thanh Ngh\u1ec7, Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ebfn k\u1ef3 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n theo l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 l\u00e0m. L\u1ea1i s\u1ed5 tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ea5u b\u1ea1, d\u00f9ng b\u00eca v\u00e0ng, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u00e2n b\u1ea1, d\u00f9ng b\u00eca xanh. C\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n \u0111\u1ec1u theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>2. C\u1ea9n th\u1eadn ph\u00e9p tuy\u1ec3n. Ph\u00e0m ch\u1ee9c s\u1eafc c\u00f3 chi\u1ebfu s\u1eafc, b\u1eb1ng son c\u00f9ng t\u1eeb ch\u1ec9 (() T\u1eeb ch\u1ec9 : ch\u1ec9 c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu.), \u00fd ch\u1ec9 (() \u00fd ch\u1ec9 : ch\u1ec9 c\u1ee7a Ho\u00e0ng h\u1eadu.), l\u1ec7nh ch\u1ec9 (() L\u1ec7nh ch\u1ec9 : ch\u1ec9 c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed.), \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh x\u00e9t. N\u1ebfu l\u1ef5 s\u1edf \u1edf xa kh\u00f4ng k\u1ecbp \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh th\u00ec quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111\u1ec1 ch\u1eef \u201ctra\u201d b\u1eb1ng son \u1edf tr\u00ean t\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i tra x\u00e9t ; n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1edb g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7 cho v\u1ec1 tr\u00e1ng h\u1ea1ng. Nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 sai (() Ch\u1ec9 sai : ch\u1ec9 c\u1ee7a vua sai.), ch\u1ec9 truy\u1ec1n (() Ch\u1ec9 truy\u1ec1n : ch\u1ec9 c\u1ee7a vua truy\u1ec1n.) c\u00f9ng c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng ph\u00f3 ch\u1ee9c s\u1eafc. C\u00f2n v\u1ec1 h\u1ea1ng quan vi\u00ean t\u1eed th\u00ec \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 n\u0103m Gia Long th\u1ee9 18 ; gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i m\u00e0 ch\u01b0a tr\u01b0\u1edbc b\u1ea1, hi\u1ec7n \u0111em b\u1eb1ng s\u1eafc c\u1ee7a cha m\u1eb9 \u0111\u1ebfn tr\u00ecnh th\u1ef1c, \u0111\u1ec1u cho bi\u00ean th\u00eam v\u00e0o, ho\u1eb7c cho \u0111em b\u1eb1ng s\u1eafc \u0111i ch\u1ed7 l\u00e0m quan, c\u00f3 L\u00fd tr\u01b0\u1edfng cam k\u1ebft, th\u00ec quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng c\u0169ng \u0111\u1ec1 ch\u1eef \u201ctra\u201d. N\u1ebfu vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u00e3 ch\u1ebft, m\u00e0 con \u0111em b\u1eb1ng s\u1eafc tr\u00ecnh th\u1ef1c th\u00ec cho li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng quan vi\u00ean t\u1eed. Ph\u00e0m Ti\u1ebfn s\u0129, C\u1eed nh\u00e2n, T\u00fa t\u00e0i c\u00e1c khoa t\u1eeb khoa \u0110inh m\u00e3o n\u0103m Gia Long th\u1ee9 6 v\u1ec1 sau th\u00ec theo l\u1ec7 li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng ch\u1ee9c s\u1eafc. Quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1eddi L\u00ea t\u1eeb T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean (\u0111\u1eddi L\u00ea) th\u00ec \u0111\u1ec1u cho theo nh\u01b0 c\u0169 li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng ngo\u1ea1i ti\u00eau sai (() Ngo\u1ea1i ti\u00eau sai : kh\u00f4ng ph\u1ea3i sai d\u1ecbch g\u00ec.). L\u1ea1i t\u1eeb Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc, c\u00e1c c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng nhi\u1ec1u khi c\u1ea3 l\u00e0ng \u0111\u1ec1u sung ng\u1ea1ch th\u1ee3, so v\u1edbi Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam s\u1ef1 th\u1ec3 kh\u00e1c nhau, th\u00ec v\u1eabn theo l\u1ec7 kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc, t\u1eeb Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc, ph\u00e0m th\u1ee3 c\u00f3 ai gi\u00e0 \u1ed1m ph\u1ea3i v\u1ec1 th\u00ec \u0111\u1ec1u cho \u0111\u0103ng s\u1ed5 \u0111\u1ee3i tuy\u1ec3n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 binh l\u00ednh c\u00e1c s\u1eafc, l\u00ednh tr\u1ea1m, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea3i v\u1ec1 ch\u01b0a k\u1ecbp xo\u00e1 s\u1ed5 m\u00e0 hi\u1ec7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c sung \u0111i\u1ec1n, c\u00f9ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng t\u1ee5c th\u00eam ch\u01b0a xo\u00e1 s\u1ed5 m\u00e0 \u0111\u00e3 li\u1ec7t v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ed9, th\u00ec c\u0169ng cho v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng \u1ee9ng tuy\u1ec3n. C\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u1ed1m m\u00e0 ng\u00e0y tuy\u1ec3n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, th\u00ec trong h\u1ea1n cho L\u00fd tr\u01b0\u1edfng d\u1eabn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n ti\u1ebfp t\u1ee5c ; qu\u00e1 h\u1ea1n th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nh\u01b0 h\u1ea1ng c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>3. \u0110\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng s\u1edf. S\u01a1n T\u00e2y c\u00f9ng Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c h\u1ee3p l\u00e0m m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng \u1edf Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t l\u00e0m m\u1ed9t ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng. B\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec1u l\u1ea5y h\u00e0nh cung \u1edf l\u1ef5 s\u1edf l\u00e0m ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng. Tr\u01b0\u1edbc nh\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u l\u00e0m m\u1ed9t b\u00ecnh b\u1ea1t b\u1eb1ng tranh, 2 qu\u00e2n x\u00e1 b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu \u1edf ngo\u00e0i r\u00e0o b\u1eb1ng ph\u00ean tre, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc m\u1edf ba c\u1eeda, b\u00ean t\u1ea3, b\u00ean h\u1eefu m\u1ed7i b\u00ean m\u1ed9t c\u1eeda. T\u1eeb nay Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n c\u1ee9 theo nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m. C\u1ea5p ti\u1ec1n nh\u00e2n c\u00f4ng v\u1eadt li\u1ec7u l\u00e0m tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng th\u00ec tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n T\u00e2y 100 quan, c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec1u 50 quan. C\u1ea5p ri\u00eang ti\u1ec1n hai l\u1ec5 c\u00e1o t\u1ea1 m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 50 quan. L\u1ea1i ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh ti\u1ec1n cung \u1ee9ng v\u1eadt li\u1ec7u, S\u01a1n T\u00e2y, Nam \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Ninh, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 100 quan ti\u1ec1n ; Ngh\u1ec7 An c\u0169ng th\u1ebf, S\u01a1n Nam, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 80 quan ; Thanh Hoa 90 quan, Ninh B\u00ecnh 50 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>4. Ph\u00e1i quan l\u1ea1i. M\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng quan Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u0103n v\u00f5 m\u1ed7i ban m\u1ed9t vi\u00ean sung ch\u1ee9c quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng, c\u1ea5p cho c\u1edd b\u00e0i \u1ea5n tri\u1ec7n. C\u00e1c tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Ninh, \u1ea5n c\u0169 kh\u1eafc c\u00e1c ch\u1eef S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1 v\u00e0 Kinh B\u1eafc th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u00fac l\u1ea1i m\u00e0 c\u1ea5p. Ch\u1ee9c Cai \u00e1n th\u00ec d\u00f9ng quan l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ; ch\u1ee9c Cai l\u1ea1i th\u00ec d\u00f9ng th\u01b0 l\u1ea1i b\u1ed9 ty c\u1ee7a hai b\u1ed9 H\u1ed9, Binh. S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 6 ng\u01b0\u1eddi, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 4 ng\u01b0\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc kia tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng c\u00e1c h\u1ea1t, quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng ch\u01b0a c\u1ea5p c\u1edd b\u00e0i, t\u1eeb nay c\u1ee9 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 c\u1ea5p. L\u1ea1i Cai \u00e1n tr\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 chuy\u00ean m\u1ed9t vi\u1ec7c x\u00e9t b\u1eb1ng s\u1eafc quan l\u1ea1i, Cai l\u1ea1i th\u00ec l\u00e0m m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1ed5 s\u00e1ch, nay \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i Cai \u00e1n c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00f9ng v\u1edbi Cai l\u1ea1i ki\u00eam l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch cho c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u nhau. M\u1ed7i tr\u1ea5n l\u1ea1i th\u00eam thu\u1ed9c l\u1ea1i theo l\u00e0m vi\u1ec7c, chi\u1ebfu s\u1ed1 \u1ee9ng tuy\u1ec3n 30.000 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec l\u1ea5y 10 ng\u01b0\u1eddi, 20.000 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec l\u1ea5y 8 ng\u01b0\u1eddi, 10.000 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec l\u1ea5y 6 ng\u01b0\u1eddi. Quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng l\u1ea1i u\u1ef7 2 ng\u01b0\u1eddi s\u1edf thu\u1ed9c xem x\u00e9t t\u1eadt t\u00edch.<\/p>\n\n\n\n<p>5. C\u1ea5p ti\u1ec1n kho\u1ea3n \u0111\u1ed1n. Ba tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n T\u00e2y, Nam \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Ninh, quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n cung \u0111\u1ed1n, m\u1ed7i vi\u00ean 120 quan ; hai tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n Nam, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u 100 quan, Cai \u00e1n c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 30 quan ; Cai l\u1ea1i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 20 quan ti\u1ec1n ; Tu\u1ef3 bi\u1ec7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 4 quan ti\u1ec1n 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; kh\u00e1m x\u00e9t t\u1eadt t\u00edch m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan. C\u1ea5p ri\u00eang cho ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c tr\u1ea5n ph\u1ee5c d\u1ecbch \u1ee9ng h\u1eadu \u1edf tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng : Ba tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n T\u00e2y, Nam \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec1u 120 quan ti\u1ec1n, hai tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n Nam, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u 110 quan ti\u1ec1n. Ph\u00e0m cung nhu \u0111\u1ec1u cho chi c\u1ee7a kho, do tr\u1ea5n th\u1ea7n khai s\u1ed5, l\u1ea1i do th\u00e0nh th\u1ea7n l\u00e0m s\u1edb \u0111\u1ec1 l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>6. \u0110\u1ecbnh s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5c d\u1ecbch. Quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111\u1ec1u c\u1ea5p 10 l\u00ednh \u0111i theo, sau khi \u0111\u1ebfn tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng, c\u1ea5p th\u00eam 20 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh tr\u1ea5n. L\u1ea1i ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh ng\u01b0\u1eddi \u0111i h\u1ea7u quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111\u1ec1u 5 ng\u01b0\u1eddi, Cai \u00e1n \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, Cai l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Ng\u00e0y kh\u1edfi h\u00e0nh l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i l\u00ednh Kinh h\u1ed9 t\u1ed1ng. C\u00e1c tr\u1ea1m ti\u1ebft th\u1ee9 \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7. Quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111\u1ec1u c\u1ea5p 4 ng\u01b0\u1eddi phu tr\u1ea1m, Cai \u00e1n \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i c\u1ea5p ri\u00eang 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7 h\u00f2m \u1ea5n. Sau n\u00e0y c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 l\u00e0m. L\u1ea1i khi quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111\u1ebfn th\u00e0nh th\u00ec c\u1ea5p th\u00eam l\u00ednh th\u00fa m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 150 ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng. \u0110\u1ebfn l\u00fac tr\u1edf v\u1ec1, h\u00f2m s\u1ed5 tuy\u1ec3n mang v\u1ec1 th\u00ec do th\u00e0nh th\u1ea7n l\u01b0\u1ee3ng b\u1eaft phu tr\u1ea1m l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>7. \u0110\u1ecbnh tr\u00ecnh h\u1ea1n. Ba tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n T\u00e2y, Nam \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Ninh, \u0111\u1ec1u h\u1ea1n 1 th\u00e1ng 20 ng\u00e0y, tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n Nam h\u1ea1n 1 th\u00e1ng 10 ng\u00e0y, tr\u01b0\u1eddng H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 Ninh B\u00ecnh, th\u00ec tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An h\u1ea1n 2 th\u00e1ng, tr\u01b0\u1eddng Thanh Hoa h\u1ea1n 1 th\u00e1ng 10 ng\u00e0y, tr\u01b0\u1eddng Ninh B\u00ecnh h\u1ea1n 15 ng\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>8. L\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch. Tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng xong vi\u1ec7c r\u1ed3i, th\u00ec Cai l\u1ea1i c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea5n l\u1ea1i theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu s\u1ed5 tuy\u1ec3n l\u00e0m s\u00e1ch th\u00f4ng quy 2 b\u1ea3n Gi\u00e1p, \u1ea5t, quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng vi\u1ebft quan h\u00e0m v\u00e0 \u0111\u00f3ng \u1ea5n \u0111\u1ec3 k\u1ebft m\u00e0 \u0111\u1ec7 v\u1ec1, do b\u1ed9 H\u1ed9 chuy\u1ec3n t\u00e2u. L\u1ea1i l\u00e0m s\u1ed5 th\u1ecb h\u1ea1 (() Th\u1ecb h\u1ea1 b\u1ea1 : s\u1ed5 cho k\u1ebb d\u01b0\u1edbi bi\u1ebft.) do tr\u1ea5n th\u1ea7n vi\u1ebft quan h\u00e0m v\u00e0 \u0111\u00f3ng \u1ea5n ki\u1ec1m, Cai l\u1ea1i vi\u1ebft ch\u1eef k\u00fd t\u00ean, ph\u00e1t cho c\u00e1c x\u00e3, m\u1ed7i x\u00e3 m\u1ed9t b\u1ea3n. L\u1ea1i chi\u1ebfu s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ea1t c\u1ee9 t\u00ednh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n m\u00e0 chi ph\u00e1t ti\u1ec1n c\u00f4ng c\u1ea5p cho l\u00e0m ti\u1ec1n b\u00fat gi\u1ea5y. C\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 l\u00e0m. L\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0m ri\u00eang s\u00e1ch th\u00f4ng quy, do th\u00e0nh th\u1ea7n h\u1ed9i l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u, \u0111em t\u1ed5ng s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u to\u00e0n h\u1ea1t ch\u00e9p khai minh b\u1ea1ch, chia l\u00e0m ba b\u1ea3n Gi\u00e1p, \u1ea5t, B\u00ednh, l\u00e0m t\u1edd s\u1edb ph\u00e1t \u0111\u1ec7, b\u1ea3n Gi\u00e1p \u0111\u00f3ng \u1ea5n kim b\u1ea3o do b\u1ed9 H\u1ed9 ph\u1ee5ng gi\u1eef, b\u1ea3n \u1ea5t l\u1ee5c g\u1eedi sang b\u1ed9 Binh, b\u1ea3n B\u00ednh l\u1ee5c g\u1eedi cho th\u00e0nh th\u1ea7n tu\u00e2n chi\u1ebfu. Th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n c\u0169ng theo l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>9. Tr\u1ecb gian gi\u1ea5u. Ph\u00e0m d\u00e2n xi\u00eau t\u00e1n m\u1edbi v\u1ec1, hay d\u00e2n m\u1edbi \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u00ec \u0111\u1ec1u bi\u00ean th\u00eam v\u00e0o s\u1ed5, tu\u1ed5i 18 l\u00e0m h\u1ea1ng d\u00e2n \u0111inh, tu\u1ed5i 20 tr\u1edf l\u00ean l\u00e0m h\u1ea1ng tr\u00e1ng ; \u1edf ng\u1ee5 th\u00ec li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng ki\u1ec1u ng\u1ee5, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n tra x\u00e9t. N\u1ebfu \u1ea9n l\u1eadu \u0111inh kh\u1ea9u t\u1eeb m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u1ed1m th\u00ec \u0111\u1ec1u do L\u00fd tr\u01b0\u1edfng d\u1eabn \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u1ee9ng tuy\u1ec3n. Quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng x\u00e9t v\u1ebb m\u1eb7t c\u00f9ng t\u1eadt t\u00edch n\u1eb7ng hay nh\u1eb9, \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng l\u00e3o nhi\u00eau, l\u00e3o h\u1ea1ng, nhi\u00eau t\u1eadt, t\u00e0n t\u1eadt ; nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi l\u00f9n b\u00e9 kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 3 th\u01b0\u1edbc, x\u00e9t th\u1ef1c th\u00ec \u0111\u1ec1 l\u00e0m h\u1ea1ng ti\u1ec3u nhi\u00eau. Nh\u1eefng h\u1ea1ng l\u00e3o nhi\u00eau, nhi\u00eau t\u1eadt, ti\u1ec3u nhi\u00eau \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n tr\u1eeb binh dao thu\u1ebf l\u1ec7 ; l\u00e3o h\u1ea1ng v\u00e0 t\u00e0n t\u1eadt th\u00ec ch\u1ecbu m\u1ed9t n\u1eeda. N\u1ebfu m\u1ea1o tu\u1ed5i, c\u00f9ng nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi \u0111i thay th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt tr\u00e1 m\u1ea1o m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>10. R\u0103n nh\u0169ng l\u1ea1m. Ph\u00e0m quan l\u1ea1i \u1edf tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng c\u00f9ng c\u00e1c quan tr\u1ea5n ph\u1ee7 huy\u1ec7n, cho \u0111\u1ebfn Cai t\u1ed5ng, L\u00fd tr\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu ai nh\u00e2n vi\u1ec7c qu\u1ea5y r\u1ed1i, \u0111\u00f2i ti\u1ec1n ngo\u1ea1i l\u1ec7, v\u00e0 m\u1ecdi t\u00ecnh t\u1ec7 nh\u0169ng l\u1ea1m, th\u00ec k\u1ec3 tang, l\u1ea5y lu\u1eadt u\u1ed5ng ph\u00e1p m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng vi\u1ec7n \u0110oan Huy.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng xem s\u00e1ch s\u1eed \u0111\u1eddi L\u00ea, b\u1ea3o Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem cu\u1ed1i \u0111\u1eddi L\u00ea Tr\u1ecbnh k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng r\u1ed1i lo\u1ea1n, m\u1ed9t <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/N%E1%BA%A1n_ki%C3%AAu_binh\">vi\u1ec7c ki\u00eau binh<\/a> l\u1ea1i l\u00e0 vi\u1ec7c lo\u1ea1n l\u1ea1 l\u00f9ng, t\u1eeb x\u01b0a ch\u01b0a c\u00f3, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng th\u1edf d\u00e0i. Tr\u1eabm t\u1eebng nghe vi\u1ec7c <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Ph%C3%A1p\">lo\u1ea1n \u1edf n\u01b0\u1edbc Ph\u00fa L\u00e3ng Sa<\/a>, b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi y\u00eau qu\u00e1i truy\u1ec1n n\u00f3i \u1edf trong n\u01b0\u1edbc r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m lo\u00e0i mi\u1ec7ng c\u00f3 r\u0103ng \u0111\u1ea7u, c\u00f3 t\u00f3c \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3, sao l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho gi\u00e0u ngh\u00e8o kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u\u201d. Th\u1ebf l\u00e0 \u00f9a nhau n\u1ed5i l\u00ean c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a nh\u00e0 gi\u00e0u chia cho nh\u00e0 ngh\u00e8o \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ec1u nhau, d\u1ea7n \u0111\u1ebfn lo\u1ea1n to, so v\u1edbi vi\u1ec7c ki\u00eau binh cu\u1ed1i \u0111\u1eddi L\u00ea vi\u1ec7c c\u0169ng gi\u1ed1ng nhau. Nh\u01b0ng \u0111\u1ea3ng lo\u1ea1n n\u01b0\u1edbc Ph\u00fa L\u00e3ng Sa cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb di\u1ec7t m\u00e0 ki\u00eau binh th\u00ec kh\u00f4ng t\u1eebng c\u00f3 k\u1ebft c\u1ee5c, l\u1ea1i nh\u01b0 l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi th\u00ec l\u1ea1 th\u1ef1c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c xong r\u1ed3i m\u1edbi bi\u1ebft \u00fd tr\u1eddi. <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tr%E1%BA%ADn_Ng%E1%BB%8Dc_H%E1%BB%93i_%E2%80%93_%C4%90%E1%BB%91ng_%C4%90a\">Tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf b\u1ebfn B\u1ed3 \u0110\u1ec1<\/a>, Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn di\u1ec7t m\u1ea5y v\u1ea1n qu\u00e2n Thanh m\u00e0 vua nh\u00e0 Thanh m\u1edbi ch\u00e1n vi\u1ec7c binh, b\u00e8n l\u1ea5y vi\u1ec7c nh\u00e0 Minh l\u00e0m r\u0103n, kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh l\u1ea1i n\u1eefa. Song n\u0103m \u1ea5y, qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Gia \u0110\u1ecbnh, thanh th\u1ebf \u0111\u00e3 h\u01a1i m\u1ea1nh. N\u1ebfu qu\u00e2n Thanh l\u1ea1i sang, th\u00ec gi\u1eb7c Hu\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc sau b\u1ecb \u0111\u00e1nh, c\u00f2n ch\u1ea1y \u0111i \u0111\u00e2u ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cNh\u00e0 L\u00ea \u0111\u1ebfn <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%AA_Chi%C3%AAu_Th%E1%BB%91ng\">Duy K\u1ef3<\/a> sang n\u01b0\u1edbc Thanh l\u00e0 h\u1ebft. Duy K\u1ef3 \u0111\u00e3 n\u1ed1i ch\u00ednh th\u1ed1ng nh\u00e0 L\u00ea m\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i r\u00f3c t\u00f3c l\u00e0m t\u00f4i t\u1edb ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eb3ng qu\u00e1 l\u1ea7m \u00e0. Sau khi ch\u1ebft, nh\u00e0 Thanh cho \u0111em h\u00e0i c\u1ed1t v\u1ec1, tri\u1ec1u ta kh\u00f4ng t\u1eb7ng thu\u1ef5 hi\u1ec7u l\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t d\u1eadu, ti\u1ebft Thanh minh. Vua r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu \u0111i y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5. Sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Phan V\u0103n Thu\u00fd h\u1ed9 gi\u1eef Kinh th\u00e0nh. L\u00fac l\u1ec5 xong, vua \u0111i xem kh\u1eafp hoa c\u1ecf c\u00e2y c\u1ed1i ch\u1ed7 c\u1ea5m \u0111\u1ecba &nbsp;(() C\u1ea5m \u0111\u1ecba : ch\u1ed7 g\u1ea7n l\u0103ng nh\u00e0 vua, c\u1ea5m kh\u00f4ng cho ai \u0111\u1ec3 m\u1ea3, g\u1ecdi l\u00e0 c\u1ea5m \u0111\u1ecba.), th\u1ea5y xanh t\u1ed1t th\u00ec vui l\u1eafm, s\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0m c\u1ed7 thi\u1ebfu lao &nbsp;(() Thi\u1ebfu lao : c\u1ed7 l\u00e0m m\u1ed9t con l\u1ee3n hay m\u1ed9t con d\u00ea.) t\u1ebf th\u1ea7n n\u00fai. C\u00e1c quan gi\u1eef l\u0103ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c. L\u00ednh hai v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng c\u00f9ng \u0111\u1ed9i Thu\u1eadn c\u1ea7n \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng. Kh\u1edfi ph\u1ee5c T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ea1o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng ti\u1ec1n. (\u0110\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n can \u00e1n ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong t\u1ea3 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1eadu l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng ti\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ngh\u0129a l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n ph\u00f2ng t\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh. Th\u01b0\u1edfng cho Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o L\u00ea V\u0103n T\u00fac 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c. \u0110\u1ecba h\u1ea1t Ninh B\u00ecnh c\u00f9ng S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh ti\u1ebfp gi\u00e1p nhau. V\u1eeba r\u1ed3i hai tr\u1ea5n kia nhi\u1ec1u vi\u1ec7c m\u00e0 Ninh B\u00ecnh gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, vua cho l\u00e0 \u0111\u1ea1o th\u1ea7n kh\u00e9o vi\u1ec7c ch\u0103n d\u00e2n gi\u1eef gi\u1eb7c, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Phan V\u0103n Th\u1ec3 l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh th\u1ee9 t\u1ef1 ban ch\u1ea7u cho v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh, c\u0169ng nh\u01b0 v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng d\u01b0\u1edbi c\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNam \u0110\u1ecbnh t\u1ef1 ng\u00e0y th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i, d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1ecb t\u00e0n ph\u00e1, sau khi gi\u1eb7c d\u1eb9p y\u00ean, d\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u00f3i, ba huy\u1ec7n V\u0169 Ti\u00ean, Th\u01b0 Tr\u00ec, Giao Thu\u1ef7 kh\u1ed5 nh\u1ea5t. Xin ph\u00e1i Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 t\u00e0o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi tr\u1ea5n th\u1ea7n ph\u00e1t ch\u1ea9n, c\u1ee9 2 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p cho 1 h\u1ed9c th\u00f3c hay 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, cho \u0111\u1ee1 d\u00e2n l\u00fac g\u1ea5p\u201d. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee5c \u1ed1m, xin v\u1ec1 h\u01b0u. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cXu\u00e2n Th\u1ee5c tr\u1ea3i l\u00e0m quan trong ngo\u00e0i, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o th\u00e0nh quen vi\u1ec7c. Nay s\u1ee9c y\u1ebfu l\u1ea1i b\u1ecb ch\u1ee9ng phong, kh\u00f4ng n\u00ean phi\u1ec1n b\u1eaft l\u00e0m vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, n\u00ean theo l\u1eddi xin\u201d. B\u00e8n cho \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 300 quan ti\u1ec1n. Xu\u00e2n Th\u1ee5c v\u1ec1 l\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i th\u00e1ng th\u00ec ch\u1ebft. L\u1ea1i cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t 300 quan, 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, c\u1ea5p cho 1 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri L\u1ec5 b\u1ed9, sai c\u00f9ng v\u1edbi Phan Huy Th\u1ef1c v\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m, quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9, v\u1eabn quy\u1ec1n l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9, v\u1eabn quy\u1ec1n l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9, v\u1eabn theo H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p nh\u00e0 tr\u1ea1m ch\u1ea1y ng\u1ef1a. B\u1ed9 Binh b\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t ra nh\u00e0 tr\u1ea1m \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111\u1ec7 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, cho n\u00ean vi\u1ec7c \u201c\u0111\u1eb7t tr\u1ea1m truy\u1ec1n m\u1ec7nh\u201d t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u00e3 c\u00f3. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta \u0111\u1eb7t nh\u00e0 tr\u1ea1m, theo vi\u1ec7c ho\u00e3n c\u1ea5p m\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 t\u1ed1i kh\u1ea9n, th\u1ee9 kh\u1ea9n, th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh, r\u00f5 r\u00e0ng m\u00e0 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i. Nay ngo\u00e0i vi\u1ec7c t\u1ed1i kh\u1ea9n l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c ng\u1ef1a ch\u1ea1y l\u00e0 mu\u1ed1n nhanh ch\u00f3ng h\u01a1n vi\u1ec7c \u0111\u1ec7 tr\u1ea1m. Nh\u01b0ng ng\u1ef1a tr\u1ea1m phi \u0111\u1ec7 t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 c\u1edd hi\u1ec7u ti\u00eau bi\u1ec3u nh\u01b0 tr\u1ea1m Kinh, khi\u1ebfn khi tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u tr\u00f4ng th\u1ea5y th\u00ec ti\u1ebfp nh\u1eadn ngay th\u00ec m\u1edbi kh\u00f4ng ch\u1eadm nh\u1ee1 vi\u1ec7c. Nay xin t\u1eeb Nam \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Ho\u00e0 Thu\u1eadn, B\u1eafc \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m S\u01a1n Mai, c\u1ed9ng 73 tr\u1ea1m, m\u1ed7i tr\u1ea1m c\u1ea5p cho 2 l\u00e1 c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo. L\u1ea1i B\u1eafc Th\u00e0nh t\u1eeb th\u00e0nh l\u1ef5 \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m S\u01a1n Mai, Nam \u0110\u1ecbnh t\u1eeb tr\u1ea5n l\u1ef5 \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Ninh \u0110a, xin c\u1ea5p ng\u1ef1a c\u00f9ng c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo nh\u01b0 l\u1ec7 c\u00e1c tr\u1ea1m. (C\u1edd c\u00e1c tr\u1ea1m 1 m\u1eb7t th\u00eau ch\u1eef B\u1eafc Th\u00e0nh, c\u1edd \u0111\u1ec1u th\u00eau 4 ch\u1eef \u201cm\u00e3 th\u01b0\u1ee3ng phi \u0111\u1ec7\u201d (() M\u00e3 th\u01b0\u1ee3ng phi \u0111\u1ec7 : \u0111\u1ec7 phi b\u1eb1ng ng\u1ef1a.). T\u1eeb nay \u1edf Kinh c\u00f3 vi\u1ec7c quan kh\u1ea9n, \u1edf ngo\u00e0i c\u00f3 phi b\u00e1o vi\u1ec7c qu\u00e2n, b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, ho\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c y\u1ebfu ph\u1ea1m, ph\u1ea3i \u0111\u1ec7 b\u1eb1ng ng\u1ef1a, th\u00ec \u1edf tr\u00e1t vi\u1ebft r\u00f5 4 ch\u1eef \u201cM\u00e3 th\u01b0\u1ee3ng phi \u0111\u1ec7\u201d. C\u00e1c tr\u1ea1m m\u1ed9t khi ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c c\u1eafm c\u1edd l\u00ean ng\u1ef1a phi ch\u1ea1y, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ec7 \u0111i. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec tr\u1ecb n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea1o M\u01b0\u1eddng Vanh \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 A \u0110i\u1ec1n C\u00e1o c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u00f3 sai tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Ki\u1ec1m kh\u00f4ng ho\u00e0 m\u1ee5c v\u1edbi nhau, ng\u01b0\u1eddi Man \u0111u\u1ed5i C\u00e1o m\u00e0 suy t\u00f4n Ki\u1ec1m, nh\u00e2n \u0111em t\u1ed9i tr\u1ea1ng C\u00e1o giao th\u00f4ng ri\u00eang v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i v\u00e0 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u nh\u0169ng t\u1ec7 \u0111i k\u00eau. Dinh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1o \u0111\u00e3 nh\u1eadn m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u1ed7 th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n ch\u00fang, l\u1ea1i l\u00e0m b\u1eeba phi ph\u00e1p, n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i cho x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng. Ki\u1ec1m d\u1eabu \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n ch\u00fang quy ph\u1ee5c, m\u00e0 t\u1ef1 ti\u1ec7n suy l\u00ean, vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn danh ph\u1eadn, ch\u01b0a n\u00ean v\u1ed9i cho\u201d. B\u00e8n sai b\u00e3i ch\u1ee9c Sai tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a C\u00e1o m\u00e0 giam l\u1ea1i. Ki\u1ec1m th\u00ec v\u1eabn l\u00e0m Ph\u00f3 sai tr\u01b0\u1edfng quy\u1ec1n qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ea1o M\u01b0\u1eddng Vanh. Sau C\u00e1o tr\u1ed1n tho\u00e1t. Dinh th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110\u00e0m v\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00e1n th\u1ee7 Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i m\u1ed9 l\u1eadp 3 \u0111\u1ed9i Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c nh\u1ea5t, Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c nh\u1ecb, Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c tam, 2 \u0111\u1ed9i An H\u1ea3i nh\u1ea5t, An H\u1ea3i nh\u1ecb, xin m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1 t\u00e2u cho. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean kho V\u0129nh Phong \u1edf N\u1ed9i t\u00e0ng l\u00e0m kho V\u0129nh Ph\u00fa.<\/p>\n\n\n\n<p>Thao di\u1ec5n thu\u1ef7 s\u01b0 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An. Vua \u0111\u1ebfn xem. Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u1eddng h\u1ed9 gi\u1eef Kinh th\u00e0nh, s\u1eafc r\u1eb1ng ph\u00e0m nh\u1eefng bi\u1ec1n binh C\u1ea9m y, Th\u1ecb trung, Th\u1ecb n\u1ed9i, H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c, xem trong danh s\u00e1ch h\u1ed7 t\u00f2ng (() H\u1ed7 t\u00f2ng : theo h\u1ea7u vua.) ai c\u00f3 d\u1ea5u son th\u00ec l\u0129nh binh \u0111i h\u1ea7u tr\u01b0\u1edbc sau, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u theo Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u1eddng h\u1ed9 gi\u1eef Kinh th\u00e0nh. T\u1eeb sau khi \u0111\u1ea1i gi\u00e1 ra ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh m\u00e0 sai quan h\u1ed9 gi\u1eef th\u00ec l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 kho\u00e1 thanh tra b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 ch\u1ed7 t\u00e0i li\u1ec7u nh\u00f3m h\u1ecdp, kho\u00e1n h\u1ea1ng b\u1ec1 b\u1ed9n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a c\u00f3 tra x\u00e9t, n\u00ean b\u00e0n l\u00e0m \u0111i\u201d. B\u00e8n chu\u1ea9n l\u1eddi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, theo l\u1ec7 thanh tra b\u1ed9 H\u1ed9, 6 n\u0103m m\u1ed9t kho\u00e1, l\u1ea5y c\u00e1c n\u0103m T\u1ef5, H\u1ee3i l\u00e0m h\u1ea1n. Ph\u00e1i \u0110\u1ed5ng l\u00fd, Ph\u00f3 \u0111\u1ed5ng l\u00fd m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, Hi\u1ec7p l\u00fd 2 ng\u01b0\u1eddi, thu\u1ed9c ty 5 b\u1ed9 L\u1ea1i, H\u1ed9, L\u1ec5, Binh, H\u00ecnh m\u1ed7i b\u1ed9 3 ng\u01b0\u1eddi, thu\u1ed9c ty V\u0169 Kh\u1ed1, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, T\u00e0o ch\u00ednh, m\u1ed7i s\u1edf m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. N\u0103m nay b\u1eaft \u0111\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan thanh tra b\u1ed9 C\u00f4ng. L\u1ea5y Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long l\u00e0m \u0110\u1ed5ng l\u00fd, Ph\u1ee7 do\u00e3n Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ed5ng l\u00fd, th\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Thi\u1ec7n, Lang trung Binh b\u1ed9 H\u1ed3 V\u0103n T\u00fa l\u00e0m Hi\u1ec7p l\u00fd. C\u1ee9 x\u00e9t t\u1eeb n\u0103m Gia Long th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u1ee9 t\u00e0i li\u1ec7u khai ti\u00eau, th\u1ef1c t\u1ea1i, ch\u1ee9a t\u1ea1i, ch\u1ee9a t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc, m\u1edbi thu v\u00e0o, theo t\u1eebng kho\u1ea3n m\u00e0 kh\u00e1m x\u00e9t. Sai ch\u1ebf c\u1ea5p cho \u1ea5n quan ph\u00f2ng v\u00e0 ki\u1ec1m \u201cThanh tra C\u00f4ng b\u1ed9\u201d m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u1ec1n binh c\u00e1c c\u01a1 B\u1eafc thu\u1eadn, Hi\u1ec7u trung, Hi\u1ec7u ngh\u0129a, An thu\u1eadn, Thanh hoa \u0111i th\u00fa Gia \u0110\u1ecbnh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m ch\u1ebft. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 sai c\u1ea5p ti\u1ec1n cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan, ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m n\u1eb7ng 2 quan, b\u1eaft thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a v\u1ec1 qu\u00ea. Ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m n\u1eb7ng cho v\u00e0o h\u1ea1ng mi\u1ec5n thu\u1ebf d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e2u kh\u00f4ng m\u01b0a. Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u1ea3o v\u0169 m\u1ea5y l\u1ea7n, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a nh\u1ecf. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd ru\u1ed9ng cao \u0111\u00e3 g\u1eb7t, ru\u1ed9ng th\u1ea5p s\u1eafp ch\u00edn, l\u1ea1i theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea3o v\u0169 l\u1ea1i. Vua nghe bi\u1ebft qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ec9 d\u1ee5 sai \u0111\u1ea3o v\u0169 c\u00f3 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc, nay ti\u1ebft \u0111\u00e3 mu\u1ed9n, m\u01b0a xu\u1ed1ng ch\u1ea3 \u00edch g\u00ec, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean m\u00e0 ch\u1ec9 h\u01b0 \u1ee9ng vi\u1ec7c c\u0169, t\u01b0\u1edfng l\u1ea5y th\u1ebf t\u1ecf l\u00e0 h\u1ebft l\u00f2ng v\u1edbi vi\u1ec7c d\u00e2n m\u00e0 c\u1ea7u tr\u1eabm th\u01b0\u1edfng \u00e0 ! Hay l\u00e0 b\u1ee5ng kh\u00f4ng ki\u1ebfn th\u1ee9c g\u00ec, ch\u1ec9 l\u00e0m cho t\u1eafc tr\u00e1ch th\u00f4i. Th\u1eed ngh\u0129 xem, l\u00fac tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng hay th\u00e0nh t\u00e2m c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, nay l\u1ea1i \u0111\u1ea3o nh\u1ea3m nh\u01b0 th\u1ebf, l\u00f2ng tr\u1eabm th\u01b0\u1edfng khen sao \u0111\u01b0\u1ee3c ! \u01a0n th\u1ea7n c\u1ea3m c\u00e1ch sao \u0111\u01b0\u1ee3c ! V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 tri\u1ec7t \u0111\u00e0n ngay ng\u00e0y \u1ea5y. T\u1ef1 nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u00ecnh th\u00e2n x\u00e9t, c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m, n\u1ebfu c\u00f2n gi\u1eef ki\u1ebfn th\u1ee9c qu\u00ea m\u00f9a, g\u1eb7p vi\u1ec7c kh\u00f4ng bi\u1ebft suy x\u00e9t, th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb k\u00e9m h\u00e8n \u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e3 D\u01b0\u01a1ng M\u1ed7 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00fa Vang), ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f3 \u0111\u00ea ng\u0103n n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u00e0m v\u1ee1, d\u00e2n xin mi\u1ec5n dao d\u1ecbch \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp cho l\u1ee3i vi\u1ec7c n\u00f4ng. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e0 vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, nhi\u1ec1u t\u1edd kh\u00f4ng h\u1ee3p kho\u1ea3n. \u0110\u1ea5y d\u1eabu l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf, nh\u01b0ng c\u00f3 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc th\u00ec ch\u1ebf \u0111\u1ed9 v\u0103n t\u1eeb ph\u1ea3i ho\u1ea1ch nh\u1ea5t, h\u00e1 l\u1ea1i c\u1ee9 \u0111\u1ec3 kh\u00e1c nhau ! C\u00e1c khanh n\u00ean b\u00e0n m\u1eabu th\u1ee9c m\u00e0 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u d\u00e2ng s\u00e1ch h\u00ecnh danh cu\u1ed1i n\u0103m trong 7 n\u0103m c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. \u00e1n c\u00f2n \u0111\u1ecdng l\u1ea1i \u0111\u1ebfn g\u1ea7n 800 c\u00e1i, b\u1ecb giam \u0111\u1ebfn g\u1ea7n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c h\u00ecnh quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u01b0 th\u00e1i hay \u0111au x\u00f3t c\u1ee7a d\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 thi\u1ebft tha d\u1eb7n b\u1ea3o m\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 th\u1ebf, trong \u0111\u00f3 B\u1eafc Th\u00e0nh l\u1ea1i t\u1ec7 h\u01a1n c\u1ea3. \u0110\u1ea5y tuy l\u00e0 l\u1ed7i \u1edf nha x\u00e9t h\u00ecnh, nh\u01b0ng c\u0169ng b\u1edfi th\u01b0\u1ee3ng ty kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ee9c gi\u1ee5c m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u1ebf. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho th\u00e0nh th\u1ea7n Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn, nghi\u00eam s\u1ee9c cho H\u00ecnh t\u00e0o c\u00f9ng c\u00e1c nha x\u00e9t h\u00ecnh \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u theo \u00e1n l\u00fd m\u00e0 k\u1ebft x\u1eed cho xong ngay, tha nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi can li\u00ean ch\u1edb \u0111\u1ec3 giam l\u00e2u. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c c\u0169ng do b\u1ed9 H\u00ecnh th\u00f4ng s\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Xa V\u0103n Nh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc gi\u1eef ch\u00e2u \u0110\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u1ea3n, nghe quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng n\u00fai. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00f4ng c\u00f9ng v\u1edbi quan v\u00f5 c\u1ee7a th\u00e0nh ph\u00e1i \u0111i \u0111em qu\u00e2n \u0111i d\u00f2 b\u1eaft, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c cha con t\u00ean Nh\u1ecb c\u00f9ng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng b\u1ecdn ngu\u1ef5 th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o th\u1ed1ng l\u0129nh Mai \u0110\u00ecnh Khu\u00ea v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00f3ng g\u00f4ng \u0111\u01b0a v\u1ec1 B\u1eafc Th\u00e0nh gi\u1ebft \u0111i. R\u1ed3i Th\u00f4ng ch\u1ebft. \u0110\u1ebfn l\u00fac th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u d\u00e2ng c\u00f4ng tr\u1ea1ng, vua ngh\u0129 Th\u00f4ng sau khi b\u1ecb l\u1ed7i c\u00f2n hay c\u1ed1 s\u1ee9c \u1edf n\u01a1i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, c\u00f4ng c\u0169ng n\u00ean ghi, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho khai ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i c\u1ea5p c\u00e2n quan cho N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0110\u1ed5ng l\u00fd thanh tra l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i m\u1edbi mua c\u00e1c h\u1ea1ng c\u00e2n thi\u00ean binh, ph\u00e1p m\u00e3, v\u00e2ng s\u1eafc \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn kho\u00e1 thanh tra n\u0103m nay th\u00ec ban c\u1ea5p \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, nay \u0111em c\u00e2n m\u1edbi so v\u1edbi c\u00e2n c\u0169 c\u1ee7a N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 th\u00ec n\u1eb7ng nh\u1eb9 kh\u00e1c nhau, xin l\u1ea5y c\u00e2n m\u1edbi thay c\u00e2n c\u0169 v\u00e0 \u0111\u0103ng k\u00fd v\u00e0o s\u00e1ch. C\u00e2n m\u1edbi ph\u00e1t giao cho b\u1ecdn gi\u00e1m th\u1ee7 ph\u1ee5ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 thu ph\u00e1t\u201d. T\u1edd s\u1edb giao xu\u1ed1ng cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c d\u00f9ng c\u00e2n nh\u00e0 Ngu khi\u1ebfn ph\u00e9p c\u00e2n gi\u1ed1ng nhau, nh\u00e0 Chu c\u1ea9n th\u1eadn ph\u00e9p d\u00f9ng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ho\u1ea1ch nh\u1ea5t ph\u00e9p c\u00e2n n\u1eb7ng nh\u1eb9 c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1. Nay l\u1ea5y c\u00e1c th\u1ee9 c\u00e2n m\u1edbi, c\u00e2n c\u0169 c\u00e2n nh\u1eafc so s\u00e1nh v\u1edbi nhau, trong \u0111\u00f3 n\u1eb7ng nh\u1eb9 h\u01a1n k\u00e9m so le, ch\u1ec9 hai h\u1ea1ng c\u00e2n b\u00ecnh thi\u00ean v\u00e0 \u0111\u1ea1i trung \u1edf V\u0169 Kh\u1ed1, c\u00f9ng c\u00e1i c\u00e2n trung b\u00ecnh ph\u00e1p m\u00e3, \u0111\u1ec1u ch\u1ebf t\u1ea1o t\u1ef1 l\u00fac qu\u1ed1c s\u01a1, l\u00e0 so nghi\u1ec7m kh\u00f4ng sai, \u0111\u00e1ng l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n n\u1eb7ng nh\u1eb9 cho c\u00e1c c\u00e2n. Nh\u01b0ng N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay thu ph\u00e1t chuy\u00ean d\u00f9ng c\u00e2n c\u0169, n\u1ebfu l\u1ea5y c\u00e2n kh\u00e1c so s\u00e1nh th\u00ec tri\u1ebft tr\u1eeb t\u00ednh to\u00e1n r\u1eafc r\u1ed1i, th\u1ef1c l\u00e0 ch\u01b0a ti\u1ec7n. V\u1eady xin sai \u0110\u1ed5ng l\u00fd th\u1ea7n c\u00e2n c\u0169 m\u00e0 c\u00e2n, l\u1ea1i c\u1ee9 s\u1ed1 th\u1ef1c t\u1ea1i m\u00e0 l\u1ea5y c\u00e2n V\u0169 Kh\u1ed1 c\u00e2n l\u1ea1i, ghi s\u00e1ch giao gi\u1eef. L\u1ea1i sai theo c\u00e1ch th\u1ee9c c\u00e2n \u1ea5y m\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a cho N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 d\u00f9ng, c\u00f2n c\u00e1c c\u00e2n m\u1edbi, c\u00e2n c\u0169 th\u00ec ch\u1ee9a ri\u00eang \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn. Nh\u1eefng c\u00e2n c\u0169 c\u1ea5p cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 sai c\u0169ng xin \u0111\u1ed5i c\u1ea5p, khi\u1ebfn cho ph\u00e1p \u0111\u1ed9 ho\u1ea1ch nh\u1ea5t, trong ngo\u00e0i gi\u1ed1ng nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. R\u1ed3i sai quan c\u1ea5p c\u00e2n cho c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 c\u00e2n quan (Kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long ch\u1ebf c\u00e2n c\u00f3 5 h\u1ea1ng, m\u1ed9t l\u00e0 c\u00e2n trung b\u00ecnh, m\u1ed9t l\u00e0 c\u00e2n b\u00ecnh thi\u00ean, m\u1ed9t l\u00e0 c\u00e2n thi\u00ean b\u00ecnh, m\u1ed9t g\u1ecdi l\u00e0 c\u00e2n t\u01b0 m\u00e3, m\u1ed9t l\u00e0 c\u00e2n m\u01b0\u1eddi c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c t\u00e2u d\u00e2ng s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u1ec7 c\u1ee7a Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c v\u1ec1 2 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 6 v\u00e0 th\u1ee9 7 l\u00e0 h\u01a1n 14.000 quan. Vua th\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, m\u00e0 con trai, con g\u00e1i vua l\u1ed9c trong m\u1ed9t n\u0103m th\u1eeba th\u00e3i, kh\u00f4ng c\u1ea7n m\u00f3n ti\u1ec1n \u1ea5y \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng. Ngo\u00e0i ra v\u1eabn chi\u1ebfu l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng kho nh\u1ecf Th\u1eeba Ph\u01b0\u1edbc (kho \u1edf ph\u00eda B\u1eafc tr\u1ea1m Th\u1eeba Ph\u01b0\u1edbc), thu ti\u1ec1n g\u1ea1o thu\u1ebf c\u1ee7a 16 x\u00e3 d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a. Ph\u00e0m l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u1ee7a bi\u1ec1n binh tr\u00fa gi\u1eef c\u1eeda H\u1ea3i V\u00e2n, c\u00f9ng th\u1ee7 ng\u1ef1, cai tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u1edf kho \u1ea5y m\u00e0 chi c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu\u1ebf g\u1ed7 \u1edf Ngh\u1ec7 An thi\u1ebfu nhi\u1ec1u. Vua nh\u00e2n d\u1ee5 tr\u1ea5n th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cG\u1ed7 lim l\u00e0 v\u1eadt c\u1ea5m, g\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i nhi\u1ec1u k\u1ebb mua b\u00e1n ri\u00eang v\u1edbi nhau, h\u00e1 do qu\u1ef7 th\u1ea7n chuy\u00ean ch\u1edf bay qua c\u1eeda quan, c\u1eeda t\u1ea5n sao ! Ch\u1eb3ng qua l\u00e0 quan l\u1ea1i trong ngo\u00e0i th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i sau m\u1edbi ngh\u0129 \u0111\u1ebfn thu\u1ebf nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc cho n\u00ean c\u00f3 t\u1ec7 \u1ea5y th\u00f4i. Nh\u1eefng vi\u1ec7c v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9, t\u1ef1 nay n\u00ean c\u1ea5m ng\u1eb7t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c dung t\u00fang, n\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ee3p l\u1ea1i b\u1ed1n s\u1edf s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ee7 Ho\u00e0ng t\u1eed. (Tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng rui g\u1ed7 l\u1ee3p l\u00e1 d\u1eeba, nay thay b\u1eb1ng gi\u00e0n g\u1ed7 v\u00e0 ng\u00f3i g\u1ea1ch).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u1ed9ng binh \u0111\u00e1nh nhau. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 A N\u1ed7 [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Anouvong\">Anouvong<\/a>] g\u1ea3 con g\u00e1i cho vua n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, \u0111\u1ebb con l\u00e0 S\u00e2m Ma Y\u1ebft. Vua Xi\u00eam l\u1ea1i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebb con l\u00e0 Th\u00f4n \u1ef6 Ph\u00e1. \u1ef6 Ph\u00e1 \u0111\u00e3 l\u1edbn, m\u01b0u c\u01b0\u1edbp ng\u00f4i tr\u01b0\u1edfng, gi\u1ebft S\u00e2m Ma Y\u1ebft \u0111i. Vua Xi\u00eam kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea5m. A N\u1ed7 l\u1ea5y c\u1edb \u1ea5y o\u00e1n vua Xi\u00eam, \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh l\u1ea5y th\u00e0nh C\u1ed5 L\u1ea1c [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nakhon_Ratchasima\">Nakhon Ratchasima<\/a>], gi\u1ebft binh Xi\u00eam h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi. Vua Xi\u00eam gi\u1eadn, sai X\u00e1 Chi\u00eau Oan Na (t\u00ean vua th\u1ee9 hai n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam) [\u662d\u5bc3\u90a3 l\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Maha_Senanurak\">Maha Senanurak<\/a> (1773-1817). Nh\u01b0ng Chi\u00eau Oan Na \u0111\u00e3 m\u1ea5t n\u0103m 1817. N\u00ean \u0111\u00e2y ph\u1ea3i l\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Maha_Sakdiphonlasep\">Maha Sakdiphonlasep<\/a> (1785-1832) Mi\u1ec5n Phun La Thi\u1ec7p \u52c9\u5674\u7f85\u6d89 Muen Phonlasep, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c Nh\u1ecb v\u01b0\u01a1ng Xi\u00eam 1824-1832] \u0111em t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e0i v\u1ea1n \u0111i \u0111\u00e1nh V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng. T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o ngo\u00e0i bi\u00ean, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u1ea5y th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 th\u00f4ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, sai Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n \u0111\u1ebfn ngay ch\u1ed7 bi\u00ean gi\u1edbi d\u00f2 h\u1ecfi vi\u1ec7c \u1ea5y, d\u1eb7n sau c\u00f3 vi\u1ec7c bi\u00ean kh\u1ea9n c\u1ea5p c\u1ea7n b\u00e1o ngay th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u \u0111\u1ec7 th\u1eb3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p \u00e1o qu\u1ea7n cho bi\u1ec1n binh c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9. S\u1eafc cho dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u1ec1 sau c\u1ee9 m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n ch\u1ebf \u00e1o qu\u1ea7n c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n cho bi\u1ec1n binh c\u00e1c c\u01a1 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i thay l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn Kinh thao di\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia h\u00e0m Th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 cho T\u1eeb t\u1ebf \u0111\u1ea1i s\u1ee9 T\u1eeb t\u1ebf ty l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u00eau, v\u1eabn quy\u1ec1n bi\u1ec7n vi\u1ec7c T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Cam Tri\u00eam ngh\u1ec9 tang. L\u1ea5y c\u1ef1u \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Thanh Hoa l\u00e0 H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9, sung bi\u1ec7n H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o c\u00f9ng Qu\u00fdnh v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0103n \u00fd v\u1edbi nhau, kh\u00f3 c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c. B\u00e8n \u0111\u1ed5i Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n H\u00ecnh t\u00e0o, \u0111\u1ed5i Qu\u00fdnh l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 sung bi\u1ec7n H\u1ed9 t\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i phong \u01afng Ho\u00e0 h\u1ea7u L\u1ec7 Chung l\u00e0m Th\u00e1i B\u00ecnh h\u1ea7u. B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1ef1 x\u01b0a \u00e2n l\u1ec5 ban ra v\u1ed1n qu\u00e1 v\u1ec1 h\u1eadu m\u00e0 danh ngh\u0129a th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nghi\u00eam, cho n\u00ean th\u00e1nh nh\u00e2n b\u00e0n vi\u1ec7c l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb th\u00ec tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u00ednh danh, b\u1edfi v\u00ec c\u00f3 danh th\u00ec m\u1edbi n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c. \u01afng Ho\u00e0 l\u00e0 t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u c\u1ee7a M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c phong tr\u01b0\u1edbc kia, t\u1ef1 l\u00fac M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i t\u1ed9i, vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang \u1edf nh\u00e0 th\u1edd Anh Du\u1ec7, Th\u00e1i B\u00ecnh c\u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e0 ch\u1ee7 r\u1ed3i. Th\u00e1i B\u00ecnh c\u00f4ng kh\u00f4ng c\u00f3 con, cho n\u00ean L\u1ec7 Chung l\u00e0 con M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc. Nay L\u1ec7 Chung \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee7 vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 Anh Du\u1ec7 th\u00ec n\u00ean l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba k\u1ebf Th\u00e1i B\u00ecnh c\u00f4ng, c\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng, d\u1eabu con kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ebd c\u1eaft \u0111\u1ee9t v\u1edbi b\u1ed1, nh\u01b0ng sau n\u00e0y, th\u1ee9 t\u1ef1 chi\u00eau m\u1ee5c (() Chi\u00eau m\u1ee5c : l\u00e0 th\u1ee9 t\u1ef1 b\u00e0y th\u1ea7n v\u1ecb \u1edf mi\u1ebfu.) \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu c\u1ee9 g\u1ecdi l\u00e0 \u01afng Ho\u00e0 h\u1ea7u th\u00ec h\u00ecnh nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n t\u01b0\u1edbc, m\u00e0 Th\u00e1i B\u00ecnh c\u00f4ng l\u00e0 th\u00e2n phi\u00ean (() Th\u00e2n phi\u00ean : anh em ch\u00fa b\u00e1c v\u1edbi vua \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, h\u1ea7u l\u00e0 th\u00e2n phi\u00ean.) l\u1ea1i \u0111\u1ebfn m\u1ea5t danh hi\u1ec7u. V\u1eady xin \u0111\u1ed5i phong l\u00e0m Th\u00e1i B\u00ecnh h\u1ea7u th\u00ec theo ngh\u0129a m\u1edbi ch\u00ednh\u201d. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng ph\u1ea3i. Sai H\u1eefu ty ch\u1ebf l\u1ea1i s\u00e1ch v\u00e0 \u1ea5n ban c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec7n ch\u1ebft ; l\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00e0i l\u00e0 Tr\u1ea5n th\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u00e1c v\u1ec7 kinh binh canh gi\u1eef nh\u1eefng ch\u1ed7 th\u00e0nh tr\u00ec l\u00e2u \u0111\u00e0i \u1edf Kinh th\u00e0nh : 10 v\u1ec7 Th\u1ecb trung c\u00f9ng gi\u1eef k\u1ef3 \u0111\u00e0i, 2 v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t, H\u1eadu nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung gi\u1eef \u0111\u00e0i Nam Hanh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i Nam X\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng l\u1ea7u c\u1eeda \u0110\u00f4ng Nam ; 2 v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t, Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung gi\u1eef \u0111\u00e0i Nam X\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i Nam Ch\u00ednh, c\u00f9ng l\u1ea7u c\u1eeda Th\u1ec3 Nguy\u00ean ; 2 \u0111\u1ed9i Trung nh\u1ea5t, Trung nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung gi\u1eef \u0111\u00e0i Nam Ch\u00ednh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i Nam Th\u1eafng ; 2 v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb, T\u1ea3 nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung gi\u1eef \u0111\u00e0i Nam Th\u1eafng \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i Nam H\u01b0ng, l\u1ea1i coi gi\u1eef l\u1ea7u c\u1eeda Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c ; 2 v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb, H\u1eadu nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung gi\u1eef \u0111\u00e0i Nam H\u01b0ng \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i Nam Minh, l\u1ea1i coi gi\u1eef l\u1ea7u c\u1eeda Ch\u00ednh Nam ; 2 v\u1ec7 Long v\u00f5 trung, Long v\u00f5 ti\u1ec1n qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u00e0i Nam Minh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i T\u00e2y Trinh ; 2 v\u1ec7 Long v\u00f5 t\u1ea3, Long v\u00f5 h\u1eefu qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u00e0i T\u00e2y Trinh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i T\u00e2y An, c\u00f9ng l\u1ea7u c\u1eeda T\u00e2y Nam ; 2 v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eadu, H\u1ed5 oai trung qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u00e0i T\u00e2y An \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i T\u00e2y D\u1ef1c, c\u00f9ng l\u1ea7u c\u1eeda Th\u1ee7y Quan ; 2 v\u1ec7 H\u1ed5 oai ti\u1ec1n, H\u1ed5 oai t\u1ea3 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u00e0i T\u00e2y D\u1ef1c \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i T\u00e2y L\u0129nh ; 2 v\u1ec7 H\u1ed5 oai h\u1eefu, H\u1ed5 oai h\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u00e0i T\u00e2y L\u0129nh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i T\u00e2y Tuy c\u00f9ng l\u1ea7u c\u1eeda Ch\u00ednh T\u00e2y ; 2 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c trung, Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch gi\u1eef \u0111\u00e0i T\u00e2y Tuy \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i T\u00e2y Th\u00e0nh ; 2 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3, Ban tr\u1ef1c h\u1eefu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch gi\u1eef \u0111\u00e0i T\u00e2y Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i B\u1eafc \u0110i\u1ec7n ; 2 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t H\u1eefu qu\u00e2n gi\u1eef \u0111\u00e0i B\u1eafc \u0110i\u1ec7n \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i B\u1eafc Thu\u1eadn, c\u00f9ng l\u1ea7u c\u1eeda T\u00e2y B\u1eafc ; 2 v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb H\u1eefu qu\u00e2n v\u00e0 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ea5t Ti\u1ec1n qu\u00e2n gi\u1eef \u0111\u00e0i B\u1eafc Thu\u1eadn \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i B\u1eafc Trung ; 2 v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb Ti\u1ec1n qu\u00e2n v\u00e0 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ea5t T\u1ea3 qu\u00e2n gi\u1eef \u0111\u00e0i B\u1eafc Trung \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i B\u1eafc Thanh ; 2 v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ecb T\u1ea3 qu\u00e2n v\u00e0 Trung b\u1ea3o nh\u1ea5t Trung qu\u00e2n gi\u1eef \u0111\u00e0i B\u1eafc Thanh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i B\u1eafc Ho\u00e0, c\u00f9ng l\u1ea7u c\u1eeda Ch\u00ednh B\u1eafc ; 2 v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ecb Trung qu\u00e2n v\u00e0 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t H\u1eadu qu\u00e2n gi\u1eef \u0111\u00e0i B\u1eafc Ho\u00e0 \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh B\u1eafc ; 2 v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ecb H\u1eadu qu\u00e2n v\u00e0 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ea5t T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n gi\u1eef \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh B\u1eafc \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng B\u00ecnh, c\u00f9ng l\u1ea7u c\u1eeda Th\u00e1i B\u00ecnh ; v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ecb T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n v\u00e0 hai v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u gi\u1eef \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng B\u00ecnh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng V\u0129nh, c\u00f9ng l\u1ea7u c\u1eeda \u0110\u00f4ng B\u1eafc ; 2 v\u1ec7 Long thao, H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c gi\u1eef \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng V\u0129nh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Phu, c\u00f9ng c\u1ea7u Thanh Long ; v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Phu \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Gia ; 2 v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eefu, K\u1ef3 v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Gia \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Tr\u01b0\u1eddng, c\u00f9ng l\u1ea7u c\u1eeda Ch\u00ednh \u0110\u00f4ng ; 2 v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong t\u1ea3, Ti\u1ec1n phong h\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Th\u00e1i ; 2 v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong trung, Ti\u1ec1n phong ti\u1ec1n qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Th\u00e1i \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i Nam Hanh ; v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh gi\u1eef \u0111\u00e0i Th\u00e1i B\u00ecnh c\u00f9ng c\u1eeda Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u1edf ba huy\u1ec7n ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh l\u00e0 ph\u00e9p t\u1ed1t \u0111\u1eddi x\u01b0a, tr\u1eabm mu\u1ed1n th\u1eed l\u00e0m \u1edf huy\u1ec7n Kinh, \u0111\u1ee3i c\u00f3 hi\u1ec7u nghi\u1ec7m r\u1ed3i sau m\u1edbi thi h\u00e0nh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 cho nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i\u201d. L\u1ea1i sai Ph\u1ee7 do\u00e3n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng b\u00e0n t\u00e2u, cho r\u1eb1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh l\u00fac th\u00f3c \u0111\u1eaft th\u00ec b\u00e1n ra, l\u00fac th\u00f3c r\u1ebb th\u00ec mua v\u00e0o, c\u1ed1t mu\u1ed1n cho nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i. Duy l\u00fac xu\u1ea5t kho, v\u00e0o kho, n\u1ebfu ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi b\u1eady th\u00ec l\u1ea1i sinh t\u1ec7, t\u00ecnh d\u00e2n kh\u00f4ng th\u00edch. T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1eddi than v\u1ec1 t\u1ec7 l\u1ea5n b\u1edbt tr\u0103m h\u1ecd. B\u1ecdn ch\u00fang th\u1ea7n hai ba l\u1ea7n suy ngh\u0129, c\u00e1i l\u1ee3i l\u00e2u d\u00e0i kh\u00f3 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 khi m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra th\u00ec ph\u1ea3i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n \u0111\u00e1ng. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho ba huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t l\u00e0m 9 gian kho, \u0111\u1ebfn v\u1ee5 thu\u1ebf m\u00f9a h\u00e8 th\u00ec khi\u1ebfn d\u00e2n n\u1ed9p th\u00f3c v\u00e0o kho m\u1ed7i huy\u1ec7n 5.000 h\u1ed9c. L\u1ea1i u\u1ef7 cho huy\u1ec7n th\u1ea7n qu\u1ea3n l\u0129nh, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee7 th\u1ee7. Mi\u1ec5n dao d\u1ecbch cho 20 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n x\u00e3 g\u1ea7n \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o vi\u1ec7c coi gi\u1eef. Ph\u00e0m c\u00f3 thu th\u00f3c, ph\u00e1t th\u00f3c th\u00ec huy\u1ec7n l\u1ea1i bi\u00ean s\u1ed1 th\u00f3c v\u00e0o s\u1ed5. G\u1eb7p th\u00f3c \u0111\u1eaft th\u00ec gi\u1ea3m gi\u00e1 m\u00e0 b\u00e1n cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i ; g\u1eb7p th\u00f3c r\u1ebb th\u00ec t\u0103ng gi\u00e1 m\u00e0 mua \u0111\u1ec3 l\u1ee3i cho nh\u00e0 n\u00f4ng, do ph\u1ee7 t\u01b0 b\u1ed9 t\u00e2u xin ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn xem. G\u1eb7p n\u0103m n\u00ean ph\u00e1t ch\u1ea9n th\u00ec t\u00e2u xin chi ph\u00e1t. Nhi\u1ec1u n\u0103m li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a th\u00ec \u0111em th\u00f3c \u1ea5y ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng, ra th\u00f3c c\u0169, v\u00e0o th\u00f3c m\u1edbi, cho th\u00f3c kh\u1ecfi m\u1ecdt n\u00e1t. C\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m th\u00ec l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean ; 3 n\u0103m th\u00ec thanh tra x\u00e9t th\u1ef1c m\u00e0 \u0111ong l\u01b0\u1eddng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ng\u0103n m\u1ed1i gian. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ph\u00e9p t\u1ed1t ng\u00f5 h\u1ea7u l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem t\u1edd t\u00e2u, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c L\u1eddi b\u00e0n n\u00e0y d\u1eabu ch\u01b0a th\u1ecfa \u00fd ta, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng h\u1ea1i g\u00ec, cho chi\u1ebfu kho\u1ea3n th\u1eed l\u00e0m\u201d. R\u1ed3i th\u00ec Ph\u1ee7 do\u00e3n t\u00e2u xin cho d\u00e2n ba huy\u1ec7n m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay vay th\u00f3c c\u1ee7a kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1 sang n\u0103m n\u1ed9p tr\u1ea3, c\u1ee9 m\u1ed9t tr\u0103m h\u1ed9c ph\u1ee5 n\u1ed9p 5 h\u1ed9c. Vua y cho. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh r\u1eb1ng t\u1eeb sau c\u00f3 ph\u00e1t thu th\u00ec \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m l\u00e0m s\u00e1ch tr\u00ecnh b\u1ed9, kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y hai ngu\u1ed3n \u0110\u1ed3ng H\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0110\u1ed3ng N\u00e3i tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0 cho l\u1ec7 theo th\u1ee7 B\u00ecnh Nguy\u00ean qu\u1ea3n nhi\u1ebfp. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1ec1 thu\u1ebf ng\u01b0\u1eddi man 7 s\u00e1ch \u1edf hai ngu\u1ed3n \u1ea5y th\u00ec \u0111\u1eb7t ri\u00eang c\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng s\u00e1p v\u00e0ng, th\u1ee7 ng\u1ef1 v\u00e0 nguy\u00ean l\u1ea1i ng\u1ed3i thu, th\u1ee7 B\u00ecnh Nguy\u00ean kh\u00f4ng d\u1ef1 \u0111\u1ebfn. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng th\u1ee7 B\u00ecnh Nguy\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng trao \u0111\u1ed5i l\u00e0m ch\u1ed7 cho ng\u01b0\u1eddi Man t\u1ee5 h\u1ecdp bu\u00f4n b\u00e1n, c\u00f4ng vi\u1ec7c hai ngu\u1ed3n n\u00ean cho thu\u1ed9c v\u1ec1 B\u00ecnh Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1edbt phi\u1ec1n nh\u0169ng. Xin ch\u1ecdn \u1edf hai ngu\u1ed3n l\u1ea5y 9 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t l\u00e0m thu\u1ed9c l\u1ea1i th\u1ee7 B\u00ecnh Nguy\u00ean m\u00e0 coi thu thu\u1ebf l\u1ec7 7 s\u00e1ch c\u00f9ng thu\u1ebf v\u01b0\u1eddn tr\u1ea7u c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Man \u0110\u00ea h\u1ea1. C\u00f2n c\u00e1c danh s\u1eafc th\u1ee7 ng\u1ef1 c\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng S\u00e1p V\u00e0ng v\u00e0 cai thu, giang quan, tu\u1ea7n ty, th\u1ee7 h\u1ee3p, k\u00fd thu\u1ed9c \u0111\u1ec1u b\u00e3i c\u1ea3. L\u1ea1i l\u1ea5y d\u00e2n \u1edf ngu\u1ed3n \u0110\u1ed3ng H\u01b0\u01a1ng v\u00e0 m\u1ed9 th\u00eam 50 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m d\u00e2n thu\u1ed9c l\u1ec7, theo th\u1ee7 ng\u1ef1 v\u00e0 hi\u1ec7p th\u1ee7 qu\u1ea3n su\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XLV<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110inh h\u1ee3i, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8 [1827], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ebf h\u1ea1 h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1eefu ty ki\u1ec3m x\u00e9t \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u1ec1 h\u00ecnh ng\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cH\u00ecnh ph\u1ea1t thi h\u00e0nh v\u1edbi b\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n, \u1edf trong lu\u1eadt c\u00e1c \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u1ec1 h\u00ecnh ng\u1ee5c \u0111\u1ec1u c\u00f3 v\u1ebd c\u00e1ch th\u1ee9c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i c\u00e1c nha d\u00f9ng nh\u1eefng g\u00f4ng kho\u00e1 ho\u1eb7c c\u00f3 c\u00e1i l\u1ea5y \u1edf nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m, ho\u1eb7c c\u00f3 c\u00e1i b\u1eaft \u1edf x\u00e3 d\u00e2n, d\u00e0i ng\u1eafn, n\u1eb7ng nh\u1eb9 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u1ee9c. \u0110\u1ec1 lao ng\u1ee5c t\u1ed1t nh\u00e2n th\u1ebf l\u00e0m gian, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i th\u1ec9nh tho\u1ea3ng tr\u1ed1n tho\u00e1t c\u0169ng b\u1edfi c\u1edb \u1ea5y. N\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c nha m\u00f4n x\u00e9t h\u00ecnh, t\u1ef1 nay b\u1eaft giam ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i th\u00ec g\u00f4ng c\u00f9m, x\u00edch kho\u00e1, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 quan ch\u1ebf ra, H\u1eefu ty b\u1ea5t th\u1ea7n ki\u1ec3m x\u00e9t \u0111\u1ec3 ng\u0103n t\u1ec7 gian\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb m\u1ea5t m\u00f9a \u0111\u00f4i ch\u00fat. Dinh th\u1ea7n cho l\u00e0 thu\u1ebf ru\u1ed9ng n\u0103m nay \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n tha, xin th\u00f4i kh\u00f4ng kh\u00e1m. Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea7u xu\u00e2n ban \u00e2n chi\u1ebfu, thi \u00e2n kh\u1eafp n\u01a1i. Ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0y h\u1ea1i m\u1ea5t m\u00f9a ri\u00eang, kh\u00e1m \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m thu\u1ebf \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, sao l\u1ea1i v\u00ec c\u00f3 \u00e2n chi\u1ebfu m\u00e0 th\u00f4i kh\u00f4ng kh\u00e1m ?\u201d. B\u00e8n sai kh\u00e1m ngay t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n \u0111\u1ebfn Nam \u0110\u1ecbnh, \u0111i th\u0103m c\u00e1c huy\u1ec7n \u1ea5p, x\u00e9t h\u1ecfi n\u1ed7i \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, t\u00e2u xin ph\u00e0m c\u00e1c x\u00e3 d\u00e2n b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t ph\u00e1 th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed7i nh\u00e0 2 quan ti\u1ec1n 1 h\u1ed9c th\u00f3c ; nh\u00e0 n\u00e0o ph\u00e1i vi\u00ean \u1edf th\u00e0nh \u0111\u00e3 ph\u00e1t ch\u1ea9n th\u00f3c r\u1ed3i th\u00ec c\u1ea5p cho 2 quan ti\u1ec1n ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 nh\u00e0 c\u1eeda m\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3i m\u1ea5t h\u1ebft th\u00ec c\u1ea5p 1 h\u1ed9c th\u00f3c ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c b\u1ecb gi\u1ebft ch\u1ebft th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. S\u01a1n Nam c\u0169ng theo nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m\u201d. Vua y theo l\u1eddi t\u00e2u. T\u1ea5t c\u1ea3 chi h\u1ebft h\u01a1n 5.700 quan ti\u1ec1n, h\u01a1n 1.980 h\u1ed9c th\u00f3c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Hi\u1ebfu \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, x\u1eed ki\u1ec7n t\u1ee5ng, x\u00e9t gian tang, quan l\u1ea1i ai c\u0169ng s\u1ee3 h\u00e3i n\u00edn h\u01a1i. Cai \u00e1n Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ph\u1ea1m Thanh, Th\u01b0 k\u00fd l\u00e0 B\u00f9i Kh\u1eafc Kham, r\u1ea5t tham lam, gi\u1ea3o quy\u1ec7t, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hung \u00e1c. Thanh \u0111\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u1ed9c, b\u1ecf \u1ea5n tr\u1ed1n \u0111i tr\u01b0\u1edbc. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua d\u1ee5 b\u1ecdn Hi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 b\u1ea3o t\u1eadn m\u1eb7t nh\u1eefng vi\u1ec7c g\u00ec, sao kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd, \u0111\u1ec3 cho Ph\u1ea1m Thanh tr\u1ed1n tho\u00e1t, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00e1i vi\u1ec7c tr\u1eebng tr\u1ecb k\u1ebb gian t\u1ef1a h\u1ed3 ch\u1ec9 l\u00e0 h\u01b0 v\u0103n. Nh\u01b0ng n\u00f3 ch\u1eb3ng qua t\u00ecm ch\u1ed7 k\u00edn t\u1ea1m tr\u00e1nh th\u00f4i, kh\u00f4ng th\u1ec3 m\u1ecdc c\u00e1nh bay l\u00ean tr\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ec3 n\u00f3 \u0111i xa m\u1ea5t th\u00ec lu\u1eadt c\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u201cc\u1ed1 th\u1ea3\u201d, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u1ed1i sao \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 qu\u1edf tr\u1ea5n th\u1ea7n Nam \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng : \u201cThu\u1ed9c vi\u00ean h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i nhi\u1ec1u k\u1ebb tham lam h\u1ea1i d\u00e2n, tr\u1eabm x\u00e9t h\u1ecfi \u0111\u00edch x\u00e1c, \u0111\u00e3 nh\u00e2n vi\u1ec7c ph\u00ea b\u1ea3o, hai ba l\u1ea7n nghi\u00eam d\u1ee5, m\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i nh\u1ea5t v\u1ecb che ch\u1edf k\u1ebb gian, d\u00e1m t\u00e2u r\u1eb1ng kh\u00f4ng x\u00e9t th\u1ea5y vi\u1ec7c tham b\u1ec9, th\u1ebf l\u00e0 cam l\u00f2ng v\u00ec k\u1ebb thu\u1ed9c l\u1ea1i m\u00e0 n\u00f3i d\u1ed1i tr\u1eabm. Th\u1eadm ch\u00ed nh\u01b0 Ph\u1ea1m Thanh m\u00e0 cho l\u00e0 gi\u1ecfi, sai \u0111i quy\u1ec1n huy\u1ec7n, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec s\u1ee3 vi\u1ec7c v\u1ee1 l\u1edf n\u00ean l\u1ecdt tin ra cho n\u00f3 tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ebf th\u00ec b\u1ee5ng d\u1ea1 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n n\u00ean h\u1ecfi \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng ? Tr\u1ecb d\u00e2n th\u00ec v\u1ed7 nu\u00f4i sai ph\u00e1p, gi\u1eb7c n\u1ed5i nh\u01b0 ong, x\u00e9t quan th\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u00e2n bi\u1ec7t, dung t\u00fang thi\u00ean v\u1ecb, kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i n\u1ecbch ch\u1ee9c c\u0169ng l\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ee7. B\u1ecdn \u0110\u1ed7 V\u0103n Th\u1ecbnh, Tr\u1ea7n Ch\u00ednh \u0110\u1ee9c, V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea \u0111\u1ec1u c\u00e1ch l\u01b0u, \u0111eo t\u1ed9i g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u1ea1i b\u1eaft h\u1ea1n 3 th\u00e1ng ph\u1ea3i b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau \u0111\u00f3 Kh\u1eafc Kham c\u0169ng tr\u1ed1n, r\u1ed3i c\u00f9ng v\u1edbi Thanh b\u1ecb b\u1eaft. Nh\u00e2n d\u00e2n \u0111em c\u00e1c vi\u1ec7c gian t\u1ec7 ki\u1ec7n th\u00eam. Sai gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn ch\u1ee3 tr\u1ea5n ch\u00e9m ngang l\u01b0ng, t\u1ecbch thu gia t\u00e0i chia cho d\u00e2n ngh\u00e8o.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cGi\u1ebft b\u1ecdn l\u1ea1i m\u1ecdt \u1ea5y d\u1eabu l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf, m\u00e0 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c khuy\u00ean r\u0103n r\u1ea5t l\u1edbn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Hi\u1ebfu l\u1ea1i tham t\u00e2u. Tri ph\u1ee7 Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tuy tham tang ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u1ebft, \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 \u1ee9ng Ho\u00e0 Phan Th\u1ecd V\u1ef1c v\u00e0 Tri huy\u1ec7n \u0110\u1ea1i An Nguy\u1ec5n V\u0103n Nghi\u00eam c\u1ed1 \u00fd dung t\u00fang nha l\u1ea1i nh\u0169ng nhi\u1ec5u h\u1ea1i d\u00e2n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c. C\u00f2n quan ph\u1ee7 huy\u1ec7n kh\u00e1c kh\u00f4ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u b\u00e3i. Nh\u1eefng l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf Th\u1eeba ty hai tr\u1ea5n c\u00f9ng \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n b\u1ecb ki\u1ec7n b\u1ecb b\u1eaft h\u1ecfi v\u00e0 tr\u1ed1n \u0111i c\u00f3 h\u00e0ng tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. B\u1ecdn Hi\u1ebfu xin ch\u1ecdn trong h\u1ea1t l\u1ea5y nh\u1eefng h\u1ecdc tr\u00f2 d\u1ef1 tr\u00fang c\u00e1c khoa \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5. L\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb c\u1eed V\u0169 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc, V\u0169 Huy Trinh ng\u01b0\u1eddi H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 t\u00e0i kh\u00e9o. Vua \u0111\u1ec1u h\u1ea1 l\u1ec7nh d\u1eabn v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 tu\u1ef3 t\u00e0i b\u1ed5 d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf bi\u1ec7t n\u1ea1p \u0111\u1ec7m bu\u1ed3m \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, l\u1ea5y 4 n\u0103m l\u00e0m su\u1ea5t, c\u1ee9 3 n\u0103m thay n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n (\u0111inh tr\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 8 quan ti\u1ec1n, l\u00e3o t\u1eadt m\u1ed9t n\u1eeda) th\u00ec 1 n\u0103m n\u1ed9p hi\u1ec7n v\u1eadt (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 50 b\u00f3 \u0111\u1ec7m bu\u1ed3m).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u1eafc Ninh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Tuy tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed ; l\u1ea5y c\u1ef1u Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Nguy\u1ec5n Huy T\u00e1 l\u0129nh \u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u1eafc Ninh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ra c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An xem thu\u1ef7 s\u01b0 thao di\u1ec5n. \u0110\u1ebfn khi v\u1ec1 g\u1eb7p m\u01b0a, \u0111\u1ed7 thuy\u1ec1n \u1edf b\u1edd s\u00f4ng Thu\u1ef7 T\u00fa. Thuy\u1ec1n Trung thu\u1ef7 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1nh m\u01b0a kh\u00f4ng \u1edf h\u00e0ng ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o. Vua gi\u1eadn l\u1eafm, sai l\u00ednh C\u1ea9m y b\u1eaft h\u1ebft c\u1ea3 bi\u1ec1n binh trong thuy\u1ec1n, th\u00e9t \u0111em ch\u00e9m \u0111i. Phan V\u0103n Thu\u00fd t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5y l\u00e0 l\u1ed7i \u1edf ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n su\u1ea5t, binh l\u00ednh ngu mu\u1ed9i sao \u0111\u1ee7 tr\u00e1ch m\u1eafng !\u201d. Vua \u0111\u1ee1 gi\u1eadn. B\u00e8n sai \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n su\u1ea5t 100 roi, \u0111\u00e1nh binh l\u00ednh 50 roi, r\u1ed3i tha c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt ph\u1ea1m gian.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t ra h\u00ecnh lu\u1eadt l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1ecb k\u1ebb \u00e1c, r\u0103n k\u1ebb gian, c\u1ed1t cho t\u00ecnh l\u00fd \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7, n\u1eb7ng nh\u1eb9 v\u1eeba ph\u1ea3i, \u0111\u1ec3 t\u1ecf cho d\u00e2n bi\u1ebft c\u00e1i \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh ph\u1ea1t s\u00e1ng t\u1ecf, ph\u00e9p t\u1eafc nghi\u00eam trang. Tr\u1eabm t\u1eeb khi th\u00e2n chinh \u0111\u1ebfn nay ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 b\u1ee5ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t vi\u1ec7c h\u00ecnh, m\u1ed7i khi g\u1eb7p ph\u00e1p ty t\u00e2u \u00e1n, t\u1ea5t x\u00e9t ngh\u0129 hai ba l\u1ea7n, ch\u1ec9 s\u1ee3 c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a \u0111\u00fang. Nh\u01b0 lu\u1eadt c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o, d\u1eabu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ri\u00eang m\u00e0 t\u00ecnh c\u00f3 n\u1eb7ng nh\u1eb9, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u00ec ph\u00e9p ch\u01b0a c\u00f4ng b\u1eb1ng. N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng ph\u00e0m k\u1ebb \u0111i theo \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i tr\u00f4ng coi v\u00e0 ch\u01b0a v\u00e0o nh\u00e0 l\u1ea5y c\u1ee7a c\u00f9ng l\u00e0 k\u1ebb b\u1ecb d\u1ed7 hay b\u1ecb hi\u1ebfp \u0111i theo, ho\u1eb7c m\u1edbi \u0103n c\u01b0\u1edbp l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, tang s\u1ed1 kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, x\u00e9t ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00ecnh tr\u1ea1ng hung \u00e1c, th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u ri\u00eang xin x\u00e9t. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c \u00e1n \u0103n c\u01b0\u1edbp, ph\u00e0m k\u1ebb t\u1ed9i t\u00f2ng ph\u1ea1m t\u00ecnh c\u00f3 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u1ea5y th\u00ec \u0111\u1ec1u cho gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft, ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n. \u0110\u1ea5y l\u00e0 tr\u1eabm \u0111\u1eb7t nh\u00e2n d\u00e2n v\u00e0o ch\u1ed7 h\u00ecnh ph\u00e1p r\u1ed9ng c\u00f3 ch\u1eebng m\u00e0 kh\u00f4ng bu\u00f4ng th\u1ea3. T\u1ef1 \u0111\u00f3 g\u1eb7p nh\u1eefng \u00e1n nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec \u0111\u00e3 bi\u1ebft tu\u00e2n theo m\u00e0 l\u00e0m. Duy lu\u1eadt ph\u1ea1m gian m\u00e0 ho\u00e0 gian ((1) Ho\u00e0 gian : \u0111\u00f4i b\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng l\u00f2ng th\u00f4ng gian. 1) v\u00e0 \u0111i\u00eau gian ((2) \u0110i\u00eau gian : ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y tr\u00e1 thu\u1eadt d\u1ed7 d\u00e0nh \u0111\u1ec3 th\u00f4ng gian. 2) ch\u1ec9 x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng th\u00ec nh\u1eb9 qu\u00e1. Ngh\u0129 v\u1ee3 ch\u1ed3ng l\u00e0 g\u1ed1c nh\u00e2n lu\u00e2n, l\u00e0 \u0111\u1ea7u phong ho\u00e1, gian phu, gian ph\u1ee5 h\u1ea1i phong ho\u00e1 nh\u00e2n lu\u00e2n, n\u1ebfu theo lu\u1eadt nh\u1eb9 th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 c\u1ed5 l\u1ec7 li\u00eam s\u1ec9, s\u1eeda ch\u1eefa phong t\u1ee5c ? V\u1eeba r\u1ed3i c\u00e1i \u00e1n gian ph\u1ee5 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ed5i k\u1ebft t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00e2m th\u1eddi x\u1eed \u0111\u1ecbnh, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 x\u1eed h\u1ebft \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt. Nay s\u00e1ch lu\u1eadt hi\u1ec7u ch\u00ednh c\u00f2n ph\u1ea3i ch\u1edd nhi\u1ec1u n\u0103m th\u00e1ng, m\u00e0 \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt \u1ea5y nh\u1eb9 qu\u00e1, ng\u01b0\u1eddi x\u1eed \u00e1n ch\u01b0a bi\u1ebft theo \u0111\u00e2u. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111em \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt \u1ea5y ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc so s\u00e1nh cho \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eeba ph\u1ea3i\u201d. B\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n xin \u0111\u1eb7t lu\u1eadt n\u1eb7ng th\u00eam, \u0111\u1ecbnh 9 \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt ph\u1ea1m gian. Vua cho thi h\u00e0nh, l\u1ea5y th\u00e1ng 7 n\u0103m nay b\u1eaft \u0111\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e9t 9 \u0111i\u1ec1u m\u1edbi \u0111\u1ecbnh l\u00e0 :<\/p>\n\n\n\n<p>1. \u0110i\u1ec1u ph\u1ea1m gian. Ph\u00e0m ho\u00e0 gian v\u1edbi \u0111\u00e0n b\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed3ng th\u00ec gian phu, gian ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 1 th\u00e1ng, \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng. \u0110i\u00eau gian v\u1edbi \u0111\u00e0n b\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ed3ng th\u00ec gian phu, gian ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 2 th\u00e1ng, \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng. Ho\u00e0 gian hay \u0111i\u00eau gian v\u1edbi \u0111\u00e0n b\u00e0 c\u00f3 ch\u1ed3ng kh\u00f4ng con th\u00ec gian phu, gian ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i gi\u1ea3o h\u1eadu, v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 c\u00f3 ch\u1ed3ng c\u00f3 con th\u00ec gian phu, gian ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i gi\u1ea3o quy\u1ebft. N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed1i l\u00e1i ch\u1ee9a ch\u1ea5p ng\u01b0\u1eddi \u1edf nh\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u00f4ng gian th\u00ec ng\u01b0\u1eddi m\u1ed1i l\u00e1i x\u1eed nh\u1eb9 h\u01a1n gian phu, gian ph\u1ee5 m\u1ed9t b\u1eadc. C\u01b0\u1ee1ng gian (() C\u01b0\u1ee1ng gian : kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng, m\u00e0 l\u1ea5y s\u1ee9c kho\u1ebb, hay quy\u1ec1n th\u1ebf do\u1ea1 n\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec3 th\u00f4ng gian.) \u0111\u00e3 xong th\u00ec gian phu tr\u1ea3m quy\u1ebft ; c\u01b0\u1ee1ng gian ch\u01b0a xong th\u00ec gian phu x\u1eed t\u1ed9i m\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng (() M\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng : tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn 100.) v\u00e0 l\u01b0u ; ph\u1ee5 n\u1eef kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ed9i. Gian v\u1edbi con g\u00e1i 12 tu\u1ed5i tr\u1edf xu\u1ed1ng, d\u1eabu ho\u00e0 c\u0169ng cho l\u00e0 c\u01b0\u1ee1ng m\u00e0 x\u1eed. Nh\u00e2n th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ebfn ch\u1ebft th\u00ec x\u1eed ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u. Ph\u00e0m quan ch\u1ee9c c\u00f9ng qu\u00e2n d\u00e2n th\u00f4ng gian v\u1edbi v\u1ee3 quan ch\u1ee9c, th\u00ec gian phu, gian ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i gi\u1ea3o quy\u1ebft. Quan ch\u1ee9c th\u00f4ng gian v\u1edbi v\u1ee3 qu\u00e2n d\u00e2n c\u0169ng x\u1eed gi\u1ea3o quy\u1ebft, gian ph\u1ee5 th\u00ec gi\u1ea3o h\u1eadu. Qu\u00e2n d\u00e2n th\u00f4ng gian v\u1edbi nhau, n\u00f4 t\u1ef3 th\u00f4ng gian v\u1edbi nhau th\u00ec chi\u1ec3u lu\u1eadt th\u00f4ng gian th\u01b0\u1eddng m\u00e0 x\u00e9t x\u1eed. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t th\u00f4ng gian v\u1edbi ph\u1ee5 n\u1eef con nh\u00e0 l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u1ea7u x\u1eed tr\u1ea3m quy\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng ph\u1ea1m \u0111\u1ed3ng gian x\u1eed gi\u1ea3o h\u1eadu. N\u1ebfu l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t gian d\u00e2m v\u1edbi ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u00e3 ph\u1ea1m gian tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i th\u00ec ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u1ea7u x\u1eed gi\u1ea3o h\u1eadu, ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng ph\u1ea1m \u0111\u1ed3ng gian x\u1eed m\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u ; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng m\u01b0u kh\u00e1c ch\u01b0a \u0111\u1ed3ng gian th\u00ec x\u1eed nh\u1eb9 h\u01a1n k\u1ebb t\u00f2ng ph\u1ea1m \u0111\u1ed3ng gian m\u1ed9t b\u1eadc. N\u1ebfu l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t th\u00f4ng gian m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef ch\u1ebft th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 \u0111\u00e3 xong hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec1u ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>2. \u0110i\u1ec1u dung t\u00fang th\u00ea thi\u1ebfp ph\u1ea1m gian. Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed3ng dung t\u00fang th\u00ea thi\u1ebfp th\u00f4ng gian v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed3ng c\u00f9ng gian phu \u0111\u1ec1u x\u1eed 100 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u01b0u 2.000 d\u1eb7m, gian ph\u1ee5 th\u00ec x\u1eed 100 tr\u01b0\u1ee3ng, t\u00ednh \u0111\u1ea5t an tr\u00ed. N\u1ebfu b\u1eaft \u00e9p th\u00ea thi\u1ebfp c\u00f9ng con g\u00e1i nu\u00f4i th\u00f4ng gian v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed3ng x\u1eed 100 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u01b0u 2.500 d\u1eb7m, gian phu x\u1eed 100 tr\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u 2.000 d\u1eb7m ; ng\u01b0\u1eddi b\u1ed1 nu\u00f4i b\u1eaft \u00e9p con g\u00e1i nu\u00f4i kh\u00f4ng ch\u1ed3ng (th\u00f4ng gian v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi) th\u00ec x\u1eed 60 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed3 m\u1ed9t n\u0103m ; gian phu x\u1eed 100 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u1ee5 n\u1eef kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>3. \u0110i\u1ec1u th\u00e2n thu\u1ed9c c\u00f9ng gian d\u00e2m. Th\u00f4ng gian v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ed3ng t\u00f4ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 tang v\u00e0 v\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd \u0111\u1ed3ng t\u00f4ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 tang c\u00f9ng th\u00f4ng gian v\u1edbi \u0111\u00e0n b\u00e0 b\u00ean n\u1ed9i, b\u00ean ngo\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 tang 3 th\u00e1ng v\u00e0 v\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 tang 3 th\u00e1ng tr\u1edf l\u00ean, th\u00f4ng gian v\u1edbi con ch\u1ed3ng tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a v\u1ee3 m\u00ecnh, hay l\u00e0 v\u1edbi ch\u1ecb em c\u00f9ng m\u1eb9 kh\u00e1c cha, th\u00ec gian phu, gian ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u x\u1eed gi\u1ea3o quy\u1ebft ; n\u1ebfu c\u01b0\u1ee1ng gian th\u00ec gian phu x\u1eed tr\u1ea3m quy\u1ebft. N\u1ebfu th\u00f4ng gian v\u1edbi b\u00e0 t\u1ed5 h\u1ecd, b\u00e0 c\u00f4, b\u00e0 b\u00e1c, b\u00e0 th\u00edm, b\u00e0 c\u00f4 ch\u00fa b\u00e1c h\u1ecd, ch\u1ecb em c\u1ee7a ch\u00fa b\u00e1c, ch\u1ecb em c\u1ee7a m\u1eb9, c\u00f9ng v\u1ee3 anh, v\u1ee3 em, v\u1ee3 c\u1ee7a con anh con em, th\u00ec gian phu, gian ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u tr\u1ea3m quy\u1ebft ; n\u1ebfu c\u01b0\u1ee1ng gian th\u00ec gian phu x\u1eed ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u. Th\u00f4ng gian v\u1edbi thi\u1ebfp c\u1ee7a cha, thi\u1ebfp c\u1ee7a \u00f4ng, b\u00e1c, th\u00edm, c\u00f4, ch\u1ecb, em, c\u00f9ng v\u1ee3 c\u1ee7a con ch\u00e1u, con g\u00e1i c\u1ee7a anh em, th\u00ec gian phu, gian ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u ; n\u1ebfu c\u01b0\u1ee1ng gian th\u00ec gian phu x\u1eed t\u1eed l\u0103ng tr\u00ec (() L\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed : x\u1ebbo d\u1ea7n t\u1eebng mi\u1ebfng th\u1ecbt cho \u0111\u1ebfn ch\u1ebft.).<\/p>\n\n\n\n<p>4. \u0110i\u1ec1u vu cho b\u1ed1 ch\u1ed3ng gian d\u00e2m. Ph\u00e0m con d\u00e2u vu cho b\u1ed1 ch\u1ed3ng gian d\u00e2m, v\u00e0 em d\u00e2u vu cho anh ch\u1ed3ng l\u1eeba \u0111\u1ec3 th\u00f4ng gian, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi vu x\u1eed tr\u1ea3m quy\u1ebft. N\u1ebfu b\u1ed1 ch\u1ed3ng c\u01b0\u1ee1ng gian con d\u00e2u ch\u01b0a th\u00e0nh m\u00e0 con d\u00e2u t\u1ef1 t\u1eed, th\u00ec gian phu x\u1eed gi\u1ea3o quy\u1ebft, gian \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u00ec gian phu x\u1eed ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u. Con g\u00e1i vu cho b\u1ed1 nu\u00f4i l\u1eeba \u0111\u1ec3 gian d\u00e2m, th\u00ec theo nh\u01b0 l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thu\u00ea vu cho ch\u1ee7 nh\u00e0 m\u00e0 x\u00e9t x\u1eed. Ch\u1ecb d\u00e2u vu cho em ch\u1ed3ng c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd h\u00e0ng \u0111\u1ec3 tang 3 th\u00e1ng, th\u00ec \u0111\u1ec1u theo lu\u1eadt vu c\u00e1o m\u00e0 x\u00e9t x\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>5. \u0110i\u1ec1u \u0111\u1ea7y t\u1edb c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thu\u00ea th\u00f4ng gian v\u1edbi v\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 nh\u00e0. \u0110\u1ea7y t\u1edb v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thu\u00ea th\u00f4ng gian v\u1edbi v\u1ee3 ch\u1ee7 nh\u00e0, th\u00ec gian phu, gian ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u1eed ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u. \u0110\u1ea7y t\u1edb v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thu\u00ea th\u00f4ng gian v\u1edbi con g\u00e1i kh\u00f4ng ch\u1ed3ng con ch\u1ee7 nh\u00e0, c\u00f9ng thi\u1ebfp c\u1ee7a ch\u1ee7 nh\u00e0, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i gi\u1ea3o h\u1eadu. N\u1ebfu th\u00f4ng gian v\u1edbi v\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0 con \u0111\u1ec3 tang m\u1ed9t n\u0103m c\u1ee7a ch\u1ee7 nh\u00e0 v\u00e0 v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 tang m\u1ed9t n\u0103m c\u1ee7a ch\u1ee7 nh\u00e0 m\u00e0 c\u00f3 ch\u1ed3ng th\u00ec gian phu x\u1eed tr\u1ea3m quy\u1ebft ; n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi b\u00e0 con \u0111\u1ec3 tang m\u1ed9t n\u0103m \u1ea5y kh\u00f4ng ch\u1ed3ng th\u00ec \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1ed9i m\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u, ng\u01b0\u1eddi gian ph\u1ee5 th\u00ec t\u00ednh \u0111\u1ea5t an tr\u00ed. N\u1ebfu th\u00f4ng gian v\u1edbi v\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0 con \u0111\u1ec3 tang 3 th\u00e1ng tr\u1edf l\u00ean c\u1ee7a ch\u1ee7 nh\u00e0, c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0 con \u0111\u1ec3 tang 3 th\u00e1ng tr\u1edf l\u00ean c\u1ee7a ch\u1ee7 nh\u00e0 m\u00e0 c\u00f3 ch\u1ed3ng, th\u00ec \u0111\u1ec1u x\u1eed gi\u1ea3o quy\u1ebft ; n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi b\u00e0 con kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed3ng, th\u00ec gian phu ph\u1ea3i x\u1eed m\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1ed3, gian ph\u1ee5 th\u00ec ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m kh\u1ed5 sai \u1edf ch\u1ed7 l\u00ednh tr\u00fa ph\u00f2ng, 3 n\u0103m tha v\u1ec1 ; n\u1ebfu c\u01b0\u1ee1ng gian th\u00ec gian phu x\u1eed tr\u1ea3m quy\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>6. \u0110i\u1ec1u quan l\u1ea1i th\u00f4ng gian v\u1edbi v\u1ee3 v\u00e0 con g\u00e1i d\u00e2n trong b\u1ed9 h\u1ea1t. Quan l\u1ea1i cai qu\u1ea3n th\u00f4ng gian v\u1edbi v\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n d\u00e2n m\u00ecnh cai qu\u1ea3n th\u00ec x\u1eed gi\u1ea3o quy\u1ebft. N\u1ebfu th\u00f4ng gian v\u1edbi con g\u00e1i th\u00ec x\u1eed 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 b\u00e3i ch\u1ee9c d\u1ecbch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 d\u1ee5ng n\u1eefa. Ph\u1ee5 n\u1eef th\u00ec v\u1eabn chi\u1ebfu lu\u1eadt th\u00f4ng gian th\u01b0\u1eddng m\u00e0 x\u1eed ; n\u1ebfu c\u01b0\u1ee1ng gian th\u00ec gian phu x\u1eed tr\u1ea3m quy\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>7. \u0110i\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u01b0 tang c\u00f9ng t\u0103ng nh\u00e2n \u0111\u1ea1o s\u0129 ph\u1ea1m gian. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f3 tang cha m\u1eb9 v\u00e0 \u0111\u1ea1o s\u0129 ho\u00e0 gian hay \u0111i\u00eau gian v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef kh\u00f4ng ch\u1ed3ng, v\u00e0 \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111ang tang ch\u1ed3ng c\u00f9ng ni c\u00f4 v\u00e0 n\u1eef quan (() N\u1eef quan l\u00e0 n\u1eef \u0111\u1ea1o s\u0129.) ph\u1ea1m gian th\u00ec \u0111\u1ec1u k\u1ebft t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n th\u00f4ng gian th\u01b0\u1eddng 2 b\u1eadc, duy t\u0103ng nh\u00e2n ph\u1ea1m gian th\u00ec x\u1eed 100 tr\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u 2.000 d\u1eb7m, ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng gian v\u1edbi t\u0103ng nh\u00e2n th\u00ec theo lu\u1eadt th\u00f4ng gian th\u01b0\u1eddng m\u00e0 x\u1eed. Th\u00f4ng gian v\u1edbi \u0111\u00e0n b\u00e0 c\u00f3 ch\u1ed3ng c\u00f3 con \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1ed9i gi\u1ea3o quy\u1ebft ; th\u00f4ng gian v\u1edbi \u0111\u00e0n b\u00e0 c\u00f3 ch\u1ed3ng kh\u00f4ng con th\u00ec x\u1eed gi\u1ea3o h\u1eadu ; c\u01b0\u1ee1ng gian th\u00ec gian phu \u0111\u1ec1u x\u1eed tr\u1ea3m quy\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>8. \u0110i\u1ec1u l\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n c\u00f9ng k\u1ebb h\u1ea1 ti\u1ec7n th\u00f4ng gian v\u1edbi nhau. \u0110\u1ea7y t\u1edb th\u00f4ng gian v\u1edbi ph\u1ee5 n\u1eef l\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n kh\u00f4ng ch\u1ed3ng, th\u00ec gian phu, gian ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n th\u00f4ng gian th\u01b0\u1eddng m\u1ed9t b\u1eadc. \u0110\u1ea7y t\u1edb th\u00f4ng gian v\u1edbi ph\u1ee5 n\u1eef l\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n c\u00f3 ch\u1ed3ng, th\u00ec gian phu, gian ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u x\u1eed gi\u1ea3o quy\u1ebft. C\u01b0\u1ee1ng gian th\u00ec gian phu x\u1eed tr\u1ea3m quy\u1ebft. Ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n th\u00f4ng gian v\u1edbi t\u1ef3 n\u1eef ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00ec gian phu, gian ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1ed9i nh\u1eb9 h\u01a1n vi\u1ec7c th\u00f4ng gian th\u01b0\u1eddng m\u1ed9t b\u1eadc. C\u01b0\u1ee1ng gian th\u00ec gian phu x\u1eed gi\u1ea3o quy\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>9. \u0110i\u1ec1u quan l\u1ea1i ng\u1ee7 nh\u00e0 \u0111\u0129. Quan l\u1ea1i ng\u1ee7 nh\u00e0 \u0111\u0129 th\u00ec x\u1eed 80 tr\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi m\u1ed1i l\u00e1i x\u1eed nh\u1eb9 h\u01a1n 2 b\u1eadc. \u1ea5m t\u1eed, \u1ea5m t\u00f4n ng\u1ee7 nh\u00e0 \u0111\u0129 \u0111\u1ec1u x\u1eed nh\u1eb9 h\u01a1n quan l\u1ea1i 2 b\u1eadc. Gi\u00e1m sinh sinh vi\u00ean ng\u1ee7 nh\u00e0 \u0111\u0129 th\u00ec \u0111\u1ec1u x\u1eed b\u1eaft v\u1ec1 l\u00e0m d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Trung h\u01b0ng c\u00f4ng th\u1ea7n l\u00e0 Th\u00e1i ph\u00f3 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu, th\u1ea7n v\u1ecb b\u00e0y \u1edf d\u01b0\u1edbi Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111ong l\u1ea1i g\u1ea1o kho Kinh th\u1ea5y hao thi\u1ebfu nhi\u1ec1u, b\u1ed9 th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua sai \u0111em ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 th\u1ee7 c\u00f9ng l\u00ednh coi kho giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam x\u00e9t ; l\u1ea1i sai b\u1ed9 Binh ngay ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y ph\u00e1i bi\u1ec1n binh 2 \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn thay.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e0n tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed ; cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1ed3 V\u0103n \u0110a l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, chuy\u00ean qu\u1ea3n 5 t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 An, \u0110inh, Ki\u00ean, B\u00ecnh v\u00e0 Trung ; Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00ea Ph\u1ee5c T\u1ea5n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, chuy\u00ean qu\u1ea3n 4 t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 Tri, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng t\u00e2u b\u00e1o gi\u00e1 g\u1ea1o, n\u00f3i th\u00eam r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y t\u1ea1nh n\u1eafng, l\u00faa ru\u1ed9ng h\u01a1i t\u1ed1t. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u th\u1ef1c kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y l\u1ea1i kh\u00e1c, ch\u1ec9 th\u00edch n\u1eafng kh\u00f4ng c\u1ea7n m\u01b0a ? T\u00f3m l\u1ea1i l\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, n\u00f3i h\u00e3o cho xong vi\u1ec7c, kh\u00f4ng ng\u1edd l\u1eddi n\u00f3i tr\u00e1i sai nh\u01b0 th\u1ebf\u201d. Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0m s\u1edb xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. Vua mi\u1ec5n cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u0129nh th\u1eadp c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, v\u00e0 T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 quy\u1ec1n l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 c\u00f9ng T\u1ea3 th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 quy\u1ec1n l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y vi\u1ec7c d\u1eb9p gi\u1eb7c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh h\u01a1i th\u01b0, l\u1ea1i g\u1ea7n \u0111\u1ebfn ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, cho n\u00ean g\u1ecdi v\u1ec1. B\u1ecdn L\u00fd v\u00e0o ra m\u1eaft, vua thong dong y\u00ean \u1ee7i, th\u00e2n h\u1ecfi s\u1ef1 th\u1ec3 d\u1eb9p gi\u1eb7c kh\u00f3 d\u1ec5 th\u1ebf n\u00e0o ? L\u00fd t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cBi\u1ebft r\u00f5 th\u1ebf th\u00ec d\u1ec5, kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5 th\u1ebf th\u00ec kh\u00f3. Gi\u1eb7c l\u1ea5y qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p li\u1ec1u m\u00ecnh, khi l\u00e2m tr\u1eadn th\u00ec d\u1eabu \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i c\u0169ng c\u1ea7m gi\u00e1o, c\u1ea7m m\u00e1c m\u00e0 \u0111\u00e1nh, qu\u00e2n ta h\u01a1i lui th\u00ec n\u00f3 th\u1eeba d\u1ecbp ngay, v\u00ec th\u1ebf n\u00ean \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, n\u1ebfu binh s\u0129 c\u1ee9 li\u1ec1u ch\u1ebft m\u00e0 \u0111\u00e1nh th\u00ec h\u1eb3n \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n nh\u1edd oai tr\u1eddi \u0111\u00e1nh th\u1eafng nhi\u1ec1u tr\u1eadn l\u00e0 b\u1edfi c\u1edb \u1ea5y\u201d. Vua khen v\u00e0 r\u1ea5t vui l\u00f2ng, cho c\u00e1i qu\u1ea1t ng\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i h\u1ecfi \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn c\u00e1c to\u00e1n gi\u1eb7c c\u00f3 th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi nhau kh\u00f4ng ? Nhu\u1eadn t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c to\u00e1n gi\u1eb7c nh\u01b0 t\u1ed5 ong, hang ki\u1ebfn, to\u00e1n n\u00e0o ri\u00eang to\u00e1n \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i h\u1ecfi s\u1ed5 ng\u1ee5y g\u1ecdi l\u00e0 L\u00ea Ho\u00e0ng l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o ? Nhu\u1eadn t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n \u0111\u00e3 h\u1ecfi nh\u1eefng \u0111\u1ee9a gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng ch\u1eef L\u00ea l\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang, ch\u1eef Ho\u00e0ng l\u00e0 to l\u1edbn, l\u1ea5y ngh\u0129a \u1ea5y m\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u00ean ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea. Tr\u1ed9m ngh\u0129 s\u1ed5 ng\u1ee5y l\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c d\u1ed7 hi\u1ebfp b\u00ecnh d\u00e2n khi\u1ebfn ph\u1ea3i theo, trong \u1ea5y g\u00e2y t\u1ed9i oan c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edt. Xin th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ng su\u1ed1t soi x\u00e9t khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng y\u00ean th\u00ec may cho thi\u00ean h\u1ea1 l\u1eafm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201c\u1edf tr\u1eadn ti\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 gi\u1ebft c\u00f2n kh\u00f4ng n\u1ee1 n\u1eefa l\u00e0 s\u1ed5 ng\u1ee5y ! Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a \u0111\u1ed1t v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ec3 cho k\u1ebb gi\u00e1o d\u1edf y\u00ean l\u00f2ng c\u0169ng l\u00e0 v\u00ec th\u1ebf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 V\u0169 Du v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua h\u1ecfi vi\u1ec7c bi\u00ean thu\u1ef3. Du t\u00e2u : \u201cTh\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1eebng sai ng\u01b0\u1eddi sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam do th\u00e1m. Ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111ang \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, n\u00f3 kh\u00f4ng b\u00e1o cho ta bi\u1ebft, h\u1eb3n l\u00e0 n\u00f3 s\u1ee3 ta th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u1ea5y th\u00f4i\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau thuy\u1ec1n ch\u1edf Nam B\u1eafc m\u00e0 v\u00e0o c\u1eeda Thu\u1eadn An, khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn th\u00ec \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang hi\u1ec7u, v\u00e0o xong c\u0169ng b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang hi\u1ec7u. Nh\u01b0 Gia \u0110\u1ecbnh gi\u1ea3i b\u00e8 g\u1ed7 \u0111\u1ebfn, khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn v\u00e0 khi x\u00e9t \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu\u1ed9c man c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam t\u00ean l\u00e0 H\u00e2n Ma L\u1ea1t b\u1ecb Chi\u00eau Ba Th\u1eafc (con A N\u1ed7) n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1nh, \u0111em b\u1ed9 l\u1ea1c h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a ta, d\u00e2ng voi xin \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 thu\u1ed9c. Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cH\u00e2n Ma L\u1ea1t th\u1ebf c\u00f9ng m\u00e0 quy ph\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, h\u00e1 n\u1ee1 c\u1ef1 tuy\u1ec7t ! N\u00ean tu\u1ef3 nghi x\u1eed tr\u00ed \u0111\u1ec3 cho c\u1ed1ng man 7 \u0111\u1ed9ng c\u0169ng nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e8n sai T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n \u0111em binh \u0110\u1ecbnh man \u0111\u1ebfn s\u00e1ch Na B\u00f4n, ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t tr\u1ed1ng cho ch\u00fang \u1edf r\u1ed3i v\u1ec1, m\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ed3 d\u00e2ng. L\u1ea1i sai Th\u1ecb \u0111\u1ed9c V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u01b0ng V\u0103n hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n gi\u00fap vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cUy\u1ec3n v\u1ed1n quen t\u00ecnh h\u00ecnh ngo\u00e0i bi\u00ean, ch\u1ec9 s\u1ee3 n\u00f3i qu\u00e1 s\u1ef1 th\u1ef1c. Nay ng\u01b0\u01a1i \u0111i n\u00ean c\u00f9ng h\u1eafn t\u1ecf r\u00f5 oai \u0111\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, v\u1ed7 v\u1ec1 c\u00e1c s\u00e1ch man khi\u1ebfn cho h\u1ecd quy thu\u1eadn. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 H\u00e2n Ma L\u1ea1t l\u00e0 t\u00ean L\u00e3o b\u1ecb n\u1ea1n, th\u00ec l\u1ea5y \u0111\u1ea5t cho \u1edf, v\u1eabn cho mu\u1ed1n \u1edf th\u00ec \u1edf, mu\u1ed1n \u0111i th\u00ec \u0111i\u201d. Nh\u00e2n sai mang v\u00f3c sa 100 t\u1ea5m chia c\u1ea5p cho c\u00e1c man.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 Kh\u00fac L\u1ecbch B\u1ea1n c\u0169ng \u0111em b\u1ed9 l\u1ea1c h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ph\u1ee5 v\u00e0o s\u00e1ch L\u00e0ng Th\u00ecn v\u00e0 n\u1ed9p c\u1ed1ng. Vua nh\u1eadn cho (Kh\u00fac L\u1ecbch B\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c L\u00e0ng Th\u00ecn, sau b\u1ecb thu\u1ed9c man n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 Ma L\u1ea1t, Kh\u00fac L\u1ecbch B\u1ea1n l\u1ea1i v\u1ec1 L\u00e0ng Th\u00ecn, xin h\u1ee3p l\u00e0m m\u1ed9t). \u0110\u1ebfn l\u00fac qu\u00e2n V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng thua, H\u00e2n Ma L\u1ea1t l\u1ea1i xin v\u1ec1 \u0111\u1ea5t c\u0169. H\u1ea1 l\u1ec7nh th\u1ea3 cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi Cam L\u1ed9 c\u00f3 vi\u1ec7c, h\u1ea1 l\u1ec7nh h\u1ecdp c\u1ea3 binh c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man \u1edf th\u00fa s\u1edf \u0111\u1ec3 s\u1eb5n s\u00e0ng sai ph\u00e1i, c\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng (L\u1ec7 chi 5 ti\u1ec1n, c\u1ea5p cho \u0111\u1ee7 1 quan). \u0110\u1ee3i vi\u1ec7c xong, l\u1ea1i chia ban chi l\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c, v\u1eabn sung ch\u1ee9c T\u00e1n thi\u1ec7n T\u1eadp thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n To\u1ea3n v\u00e0 Tham hi\u1ec7p l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nh\u00e2n v\u00ec vi\u1ec7c d\u1ec5 d\u00e0ng u\u1ef7 cho l\u1ea1i ty tra t\u1ea5n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, \u00e1n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh ngh\u0129 x\u1eed gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u, l\u1ea1i can \u00e1n kh\u00e1c b\u1ecb gi\u00e1ng nhi\u1ec1u c\u1ea5p, \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Sai Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u quy\u1ec1n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i c\u01a1 Ng\u0169 th\u1ee7y l\u00e0m v\u1ec7 Ng\u0169 thu\u1ef7. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cL\u00ednh Kinh \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 v\u1ec7 m\u00e0 Ng\u0169 thu\u1ef7 c\u00f2n l\u00e0 c\u01a1 th\u00ec kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec v\u1edbi th\u00e0nh tr\u1ea5n \u1edf ngo\u00e0i\u201d. B\u00e8n sai \u0111\u1ed5i l\u00e0m v\u1ec7 ; Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, ph\u1ea9m tr\u1eadt cho \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c qu\u00e2n m\u00e0 \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi. L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ee7y binh k\u1ef9 ngh\u1ec7 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u s\u01a1 s\u00e0i, kh\u00f4ng hi\u1ec3u k\u1ef7 lu\u1eadt, th\u1eadm ch\u00ed kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u01a1i l\u1ed9i, xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc l\u00e0 ch\u00ecm, b\u01a1i ch\u00e8o thuy\u1ec1n ghe h\u00ecnh nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi g\u1ed7, \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1edfi th\u1ed1ng l\u0129nh c\u00f9ng qu\u1ea3n vi\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ecbu gia t\u00e2m hu\u1ea5n luy\u1ec7n n\u00ean \u0111\u1ebfn th\u1ebf. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau h\u1eb1ng ng\u00e0y ph\u1ea3i thay ban thao di\u1ec5n, kh\u00f4ng k\u1ec3 m\u00f9a r\u00e9t, m\u00f9a n\u1ef1c. C\u1ed1t sao cho l\u00ednh m\u1ea1nh ngh\u1ec1 tinh, \u0111\u1ec3 s\u1eb5n c\u00f3 l\u00fac d\u00f9ng. N\u1ebfu c\u00f2n theo th\u00f3i c\u0169 l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, \u0111\u1ec3 binh l\u00ednh v\u1eabn c\u1ee9 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec theo ph\u00e9p nghi\u00eam tr\u1ecb. Vi\u00ean Th\u1ed1ng qu\u1ea3n c\u0169ng giao b\u1ed9 tr\u1ecb n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh chi\u1ebfu s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n mi\u1ec5n n\u0103m nay cho v\u1ec1 t\u1ef1 \u0111inh, t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n c\u1ee7a L\u1ec5 b\u1ed9 Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u m\u00e0 c\u1ea5p cho \u0111\u1ec3 chi vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 m\u01b0a \u0111\u00eam. Vua \u1edf trong cung sai l\u1ea5y v\u1ea1i s\u00e0nh h\u1ee9ng n\u01b0\u1edbc, t\u1ef1 gi\u1edd T\u00fd \u0111\u1ebfn gi\u1edd S\u1eedu \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c 6, 7 ph\u00e2n. \u0110\u1ebfn s\u00e1ng ng\u00e0y, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m \u0111\u1ec7 t\u1edd t\u00e2u vi\u1ec7c m\u01b0a, th\u1eddi kh\u1eafc ph\u00e2n t\u1ea5c \u0111\u1ec1u sai. Vua b\u1ea3o V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm th\u01b0\u1eddng x\u00e9t ng\u00e0y t\u1ea1nh so ng\u00e0y m\u01b0a \u0111\u1ec3 nghi\u1ec7m x\u00e9t vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng. B\u1ecdn kia ch\u1ee9c tr\u00e1ch l\u00e0 chi\u00eam nghi\u1ec7m kh\u00ed ti\u1ebft m\u00e0 v\u1eabn gi\u1eef t\u00ednh l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, kh\u00f4ng m\u1ed9t kh\u1eafc n\u00e0o \u0111\u1ec3 b\u1ee5ng. \u0110\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1ea1y b\u1ea3o, \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn ch\u1ec3nh m\u1ea3ng nh\u01b0 th\u1ebf, t\u1ed9i d\u1eabu nh\u1eb9 m\u00e0 t\u00ecnh l\u00e0 c\u1ed1 \u00fd, n\u1ebfu c\u1ee9 r\u1ed9ng tha th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 r\u0103n v\u1ec1 sau ?\u201d. B\u00e8n sai \u0111\u00f3ng g\u00f4ng Chi\u00eam h\u1eadu ty l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Th\u00f4ng \u1edf \u0111\u00e0i Quan T\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e1nh cho 100 c\u00f4n son ; Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p, Hu\u1ef3nh C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng thu\u1ed9c ty 26 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u00e1nh roi, \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng. Sai bi\u00ean nh\u1eefng ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc sau \u0111em d\u00e1n \u1edf Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m \u0111\u1ec3 r\u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1eefu tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c qu\u1ea3n l\u00fd Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Th\u1ef1c \u0111\u00e3 quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi vua l\u00e0 thu\u1ed9c ty l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p b\u1ecb qu\u1edf tr\u00e1ch, vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha t\u1ed9i cho Th\u1ef1c, v\u1eabn sai qu\u1ea3n l\u00fd cho c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m Gia \u0110\u1ecbnh xa x\u00f4i, mu\u1ed1n b\u1edbt kh\u00f3 nh\u1ecdc cho l\u00ednh tr\u1ea1m, cho t\u1ef1 nay vi\u1ec7c b\u00e1o gi\u00e1 g\u1ea1o m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t k\u1ef3 th\u00f4i (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i th\u00e1ng 2 k\u1ef3 b\u00e1o).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Binh m\u00e3 ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 \u0110\u1ed7 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecbnh \u0111em binh Gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111i \u0111o \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ebfn hai c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An v\u00e0 T\u01b0 Dung. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHai c\u1eeda bi\u1ec3n \u1ea5y l\u00e0 ch\u1ed7 quan y\u1ebfu m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 quanh co khu\u1ea5t kh\u00fac kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eb3ng, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean xem \u0111o \u0111\u1ecba th\u1ebf, ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p \u0111i l\u1ea1i cho ti\u1ec7n. B\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 l\u00fac v\u00f4 s\u1ef1 n\u00ean d\u1ef1 b\u1ecb s\u1eb5n l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t nhau gi\u1eef ch\u00eca kho\u00e1 h\u00f2m \u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00ecnh th\u1ea7n l\u00e0 c\u1ed9i g\u1ed1c ra ch\u00ednh l\u1ec7nh, tuy\u00ean gi\u00e1o ho\u00e1, t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ecdi l\u1eddi h\u1ee3p nhau c\u00f4ng l\u1ec7nh kh\u00f4ng l\u1ec7ch, m\u1edbi l\u00e0 danh x\u1ee9ng v\u1edbi th\u1ef1c. T\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn \u0111\u00ecnh th\u1ea7n th\u00ec c\u00f3 khi theo d\u1ee5 ch\u1ec9, c\u00f3 khi do c\u00e1c b\u1ed9 th\u1ea7n kh\u1edfi th\u1ea3o, ho\u1eb7c do V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng bi\u00ean ch\u00e9p, l\u1ea5y ngay \u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u00f3ng v\u00e0o, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft. \u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng m\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 chuy\u00ean gi\u1eef th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 sinh t\u1ec7 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00f2ng trung m\u00faa m\u00e1y, ngu\u1ed3n t\u1ec7 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ng\u0103n. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t nhau gi\u1eef ch\u00eca kho\u00e1 h\u00f2m \u1ea5n. L\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec n\u00f3i r\u00f5 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft r\u1ed3i m\u1edbi d\u00f9ng \u1ea5n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n c\u00e1c \u0111\u01a1n ki\u1ec7n, b\u1ed9 n\u00e0y t\u00e2u th\u00ec b\u1ed9 kia ph\u00ea ch\u1ec9, duy t\u1edd s\u1edb \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb th\u00ec b\u1ed9 ch\u1ee7 th\u1ea3o t\u1edd t\u00e2u l\u1ea1i t\u1ef1 ph\u00ea l\u1eddi ph\u1ee5ng ch\u1ec9, ch\u01b0a kh\u1ecfi c\u00e1i t\u1ec7 \u00fd ki\u1ebfn ri\u00eang. T\u1eeb nay b\u1ed9 n\u00e0y ch\u1ee7 th\u1ea3o th\u00ec b\u1ed9 kia ph\u00ea ph\u1ee5ng ch\u1ec9, c\u0169ng theo nh\u01b0 l\u1ec7 c\u00e1c \u0111\u01a1n ki\u1ec7n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng c\u00f9ng b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n v\u1ec1 \u0111\u1ea1o l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 l\u00e0m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i bi\u1ebfn th\u00f4ng th\u00ec m\u1edbi chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng nh\u01b0 s\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111i b\u00e8, bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 \u0111i thuy\u1ec1n l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng. Nay ch\u1edf g\u1ed7 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n th\u00ec thuy\u1ec1n kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng b\u00e8 m\u1edbi \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, xem m\u1ed9t vi\u1ec7c \u1ea5y th\u00ec bi\u1ebft vi\u1ec7c kh\u00e1c. Tr\u1eabm t\u1eebng n\u1eeda \u0111\u00eam suy ngh\u0129, nh\u1eefng vi\u1ec7c thi th\u1ed1 c\u0169ng mu\u1ed1n cho thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1eddi sau kh\u00f4ng ai n\u00f3i v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn l\u00fac thi h\u00e0nh l\u1ea1i th\u1ea5y kh\u00f3, c\u0169ng l\u00e0 th\u1ebf nh\u01b0 th\u1ebf th\u00f4i. Ph\u00e0m l\u00e0m vua \u1edf tr\u00ean thi\u00ean h\u1ea1, b\u00ean t\u1ea3, b\u00ean h\u1eefu, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb1ng sau, h\u0103m h\u1edf mong m\u1ecfi kh\u00f4ng ch\u1ec9 m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 th\u00f4i. N\u1ebfu vi\u1ec7c n\u00e0y, vi\u1ec7c kh\u00e1c \u0111\u1ec1u tho\u1ea3 h\u1ebft nh\u00e2n t\u00ecnh th\u00ec l\u00e0m sao cho \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u00e0m m\u00f9a h\u1ea1 th\u00ec ph\u1ea3i n\u00f3ng, m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00ec ph\u1ea3i r\u00e9t, kh\u00ed h\u1eadu b\u1ed1n m\u00f9a c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf n\u1eefa l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb \u00e0 !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Vi\u00ean ph\u1ea3i t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u1ea5n th\u1ee7 c\u0169 l\u00e0 L\u00ea C\u00f4ng L\u00fd v\u00e0 Tham hi\u1ec7p l\u00e0 V\u0169 Ti\u1ebfn Hu\u00e2n thu\u00ea \u0111\u1eafp \u0111\u00ea c\u00f4ng \u1edf huy\u1ec7n Duy Ti\u00ean, d\u1eddi \u0111\u1ed1ng n\u1ecd, \u0111\u1ed5i \u0111o\u1ea1n kia, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u1ee9c. Vi\u00ean ti\u1ebfp l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y, bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c. B\u1ecb thu\u1ed9c l\u1ea1i \u1edf tr\u1ea5n th\u00fa t\u1ed1 ra, Vi\u00ean b\u1ecb gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0a xu\u1ed1ng cho quan B\u1eafc Th\u00e0nh tra b\u00e0n. Vi\u00ean cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, Hu\u00e2n b\u1ecb tr\u01b0\u1ee3ng 100, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man. L\u00fd \u0111\u00e3 ch\u1ebft r\u1ed3i, thu l\u1ea1i b\u1eb1ng s\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, nguy\u00ean K\u00fd l\u1ee5c l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean l\u00e0m Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f9ng Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh ph\u00e1t b\u1ec7nh d\u1ecbch. Sai quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o. Ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m th\u00ec l\u1ea5y thu\u1ed1c c\u00f4ng ph\u00e1t cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay gi\u1eb7c c\u0169 \u0111\u00e3 b\u1eaft h\u1ebft, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, nh\u1eefng s\u1ef1 ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00ean. \u0110\u00e3 sai b\u1ecdn Qu\u1ea3n v\u1ec7 L\u00ea V\u0103n Giai, T\u1ea1 Quang C\u1ef1 chia qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t b\u1ea3o \u1edf n\u01a1i y\u1ebfu h\u1ea1i l\u00e0 ch\u1ed7 hai huy\u1ec7n K\u1ef3 Hoa, Th\u1ea1ch H\u00e0 gi\u00e1p nhau, ph\u00e1i l\u00ednh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n m\u1ea7m lo\u1ea1n t\u1eeb khi ch\u01b0a m\u1ecdc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1ef1 sau g\u1eb7p ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd m\u00e0 b\u1eafn s\u00fang m\u1eebng th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 30 quan ti\u1ec1n. B\u1eafn s\u00fang m\u1eebng ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd c\u00f9ng b\u1eafn s\u00fang ng\u00e0y n\u0103m m\u1edbi xu\u1ea5t qu\u00e2n th\u00ec \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 50 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd m\u1ed9t ng\u00e0y, vua d\u1ee5 N\u1ed9i C\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNay g\u1eb7p ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, c\u00e1c c\u1eeda T\u1ea3 T\u00fac m\u00f4n, H\u1eefu T\u00fac m\u00f4n, T\u1ea3 \u0110oan m\u00f4n, H\u1eefu \u0110oan m\u00f4n l\u00e0 ch\u1ed7 c\u00e1c quan tri\u1ec1u y\u1ebft t\u1ee5 h\u1ecdp th\u00ec su\u1ed1t \u0111\u00eam h\u00f4m \u1ea5y cho m\u1edf \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd trong ngo\u00e0i kh\u00f4ng ng\u0103n c\u00e1ch. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh m\u00e3i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban c\u00e1 v\u00e0ng, c\u00e1 b\u1ea1c v\u00e0 h\u1ed9p d\u00e2ng qu\u1ea3 cho c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng c\u00f9ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n. L\u1ea1i cho binh l\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng ban \u1edf trong ngo\u00e0i m\u00e0 l\u1ec7 kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 2 th\u00e1ng theo th\u1ee9 b\u1eadc (h\u1ea1ng nh\u1ea5t m\u1ed7i th\u00e1ng 1 quan, h\u1ea1ng nh\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng 5 ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn V\u1ec7 u\u00fd Phan V\u0103n U\u00e2n v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00edn l\u0129nh ch\u1edf ho\u00e1 h\u1ea1ng g\u1ed7 v\u00e1n \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f3 s\u00e2u h\u1ea1i l\u00faa, tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cQuan l\u1ea1i h\u1ea1t c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i nh\u01b0 th\u1ebf, v\u1eadt theo lo\u1ea1i m\u00e0 c\u1ea3m \u1ee9ng, sao kh\u1ecfi gi\u1eb7c s\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u0169ng \u0111\u1ee7 bi\u1ebft l\u00f2ng tr\u1eddi th\u01b0\u01a1ng y\u00eau cho bi\u1ebft tri\u1ec7u ch\u1ee9ng. Tr\u1eabm ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e0ng k\u00ednh c\u1ea9n, c\u00e0ng h\u1ed5 th\u1eb9n m\u00e0 th\u00f4i\u201d. B\u00e8n sai \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o. Quan ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i v\u00ec kh\u00f4ng kh\u00e1m b\u00e1o ngay \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh m\u1ec7nh cho th\u00fa v\u00e0 kh\u00f4ng cho th\u00fa \u0111\u1ed1i v\u1edbi gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c d\u1eb9p gi\u1eb7c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u00e3 h\u01a1i th\u01b0, gi\u1eb7c tr\u1ed1n c\u00f3 \u0111\u1ee9a ra th\u00fa th\u00ec n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t x\u1eed tr\u00ed. Nh\u00e2n ngh\u0129 k\u1ebb c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1t nh\u00e0 c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng c\u00f3 kh\u00e1c nhau, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i tha c\u1ea3 th\u00ec n\u1eb7ng nh\u1eb9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n bi\u1ec7t. L\u1ea1i nh\u01b0 gi\u1eb7c c\u00f3 \u0111\u01b0a b\u1eaft gi\u1ea3i k\u1ebb \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng m\u00e0 tha c\u1ea3 th\u00ec r\u1ed9ng qu\u00e1, nh\u01b0ng n\u1ebfu x\u1eed theo nguy\u00ean t\u1ed9i th\u00ec sao m\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i m\u1edbi cho k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i ? C\u00e1c t\u00ecnh l\u00fd \u1ea5y b\u1ecdn khanh n\u00ean ch\u00f3ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e2u xin r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng gi\u1eb7c gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng nh\u1eefng t\u00ean t\u1ed9i l\u1edbn \u00e1c nhi\u1ec1u, d\u1eabu c\u00f3 b\u1eaft gi\u1ea3i k\u1ebb t\u00f2ng ph\u1ea1m c\u0169ng kh\u00f4ng b\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i th\u00ec kh\u00f4ng cho th\u00fa. Ngo\u00e0i ra ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng d\u1eabu can \u00e1n gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1t nh\u00e0, nh\u01b0ng th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ef1 m\u00ecnh ra tay, c\u00f9ng m\u00ecnh d\u1eabu l\u00e0 y\u1ebfu ph\u1ea1m m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh b\u1eaft gi\u1ea3i c\u0169ng l\u00e0 y\u1ebfu ph\u1ea1m th\u00ec l\u1ea5y c\u00f4ng chu\u1ed9c t\u1ed9i c\u0169ng c\u00f2n n\u00ean th\u1ee9, \u0111\u1ec1u n\u00ean cho ra th\u00fa, l\u01b0\u1ee3ng x\u00e9t khoan gi\u1ea3m&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 ph\u1ec9 B\u1eafc Th\u00e0nh d\u1eabu d\u1eb9p y\u00ean m\u00e0 gi\u1eb7c tr\u1ed1n c\u00f2n nhi\u1ec1u, xin sai qu\u00e2n l\u00ednh theo \u0111\u1ecba gi\u1edbi canh gi\u1eef kh\u00f4ng cho gi\u1eb7c ch\u1ea1y sang\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ec7 An \u0111\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n, tr\u1ea5n th\u1ea7n lo xa nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 chu \u0111\u00e1o. Thanh Hoa v\u00e0 Ninh B\u00ecnh g\u1ea7n B\u1eafc Th\u00e0nh h\u01a1n, vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb c\u00e0ng kh\u00f4ng n\u00ean l\u01a1 l\u00e0. N\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho tr\u1ea5n Thanh Hoa v\u00e0 \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec1u \u0111em qu\u00e2n canh gi\u1eef \u0111\u1ecba gi\u1edbi cho nghi\u00eam\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;Vua ra ch\u01a1i nh\u00e0 m\u00e1t, nh\u00e2n ng\u1ef1 \u1edf h\u00e0nh cung b\u00e3i c\u00e1t, c\u00e1c nha kh\u00f4ng ai \u0111em s\u1edb \u0111\u1ebfn t\u00e2u. Vua sai V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ed7 n\u00e0y tuy l\u00e0 cung qu\u00e1n \u1edf ngo\u00e0i c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 th\u00ednh ch\u00ednh tr\u1eabm kh\u00f4ng v\u00ec ch\u01a1i vui m\u00e0 b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111\u00e2u. T\u1ef1 sau ph\u00e0m xa gi\u00e1 \u0111i ra, c\u00e1c nha c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u \u0111\u1ec1u cho v\u00e0o t\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed1n ph\u01b0\u1eddng Tuy\u00ean Ho\u00e1, B\u1eafc Tr\u01b0\u1eddng, Ninh Vi\u1ec5n, H\u00e0 Thanh \u1edf trong Kinh th\u00e0nh b\u1ecb ch\u00e1y, ch\u00e1y lan \u0111\u1ebfn h\u01a1n tr\u0103m nh\u00e0. Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 theo l\u1ec7 ph\u00e1t ch\u1ea9n tu\u1ea5t. Nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cL\u1eeda ch\u00e1y \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng kinh do\u00e3n, m\u00e0 l\u00ednh hai v\u1ec7 c\u1ee7a ty Binh m\u00e3 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n c\u1ee7a vi\u00ean \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00edt, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ec3 cho ch\u00e1y lan ra \u0111\u1ebfn th\u1ebf, c\u1ee9 \u0111\u1ed5 cho gi\u00f3 m\u1ea1nh l\u1eeda d\u1eef m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c sao ? N\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i r\u1ed9ng r\u00e3i th\u00ec b\u1ecdn ch\u00fang ch\u1eb3ng \u0111\u1ec3 \u00fd g\u00ec \u0111\u1ebfn tai ho\u1ea1 c\u1ee7a d\u00e2n\u201d. Giao vi\u1ec7c \u1ea5y cho b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n x\u1eed. \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, Ph\u1ee7 th\u1eeba Phan Huy Ch\u00fa \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00fac l\u1ea1i \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng Gia Long th\u00f4ng b\u1ea3o, l\u1ea5y m\u1ed7i \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n l\u00e0m m\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00fac ti\u1ec1n l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u1ed3i d\u00e0o ngu\u1ed3n c\u1ee7a c\u1ea3i m\u00e0 \u0111\u1ec3 m\u00e3i v\u1ec1 sau. \u0110\u1eddi Gia Long \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, ti\u1ec1n k\u1ebdm, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 th\u00f4ng d\u1ee5ng, duy ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn ch\u01b0a b\u00e0n \u0111\u1ebfn. Tr\u1eabm ngh\u0129 Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1ee9c th\u00e1nh n\u00eau cao trong v\u0169 tr\u1ee5, n\u00ean c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec \u0111\u1ec3 l\u01b0u d\u1ea5u t\u1ed1t ngh\u00ecn n\u0103m. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh truy \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn \u201cGia Long th\u00f4ng b\u1ea3o\u201d 10.000 quan\u201d (\u0110\u1ed3ng 100 c\u00e2n cho tr\u1eeb hao 15 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng). Khi \u0111\u00fac xong, sai \u0111em 2.000 quan \u0111\u1ec3 \u1edf kho Kinh, c\u00f2n chia \u0111\u01b0a \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9a gi\u1eef. (Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh m\u1ed7i th\u00e0nh 600 quan ; Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An, Phi\u00ean An, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Thanh, S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, m\u1ed7i n\u01a1i 300 quan ; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean Ho\u00e0, H\u00e0 Ti\u00ean, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1, Cao B\u1eb1ng, L\u1ea1ng S\u01a1n, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Ninh B\u00ecnh m\u1ed7i n\u01a1i 200 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ebfn cung Kh\u00e1nh Ninh b\u1ea3o v\u1edbi Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i bi\u1ebft \u00fd tr\u1eabm l\u00e0m cung n\u00e0y kh\u00f4ng ?\u201d Th\u1ef1c kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00e2u th\u1ebf n\u00e0o. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta l\u00e0m \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n l\u00e0 v\u00ec con ch\u00e1u m\u00e0 t\u00ednh k\u1ef9 lo xa. Tr\u1eabm l\u00e0m cung n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0 \u00fd \u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u1eadu B\u00e1ch d\u00e2ng s\u1edb xin h\u01b0u tr\u00ed. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cM\u1eadu B\u00e1ch v\u0103n h\u1ecdc l\u00e3o th\u00e0nh, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m c\u1ed1 v\u1ea5n\u201d. Sai l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf Kinh. Ch\u01b0a bao l\u00e2u l\u1ea1i c\u00e1o \u1ed1m xin v\u1ec1 qu\u00ea. B\u00e8n cho v\u1ec1. T\u01b0 nghi\u1ec7p l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u1edf c\u0169ng v\u00ec gi\u00e0 \u1ed1m xin v\u1ec1 h\u01b0u. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t hai v\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5, Phi k\u1ef5. \u0110\u1ed5i c\u00e1c \u0111\u1ed9i N\u1ed9i m\u00e3, T\u1ea3 m\u00e3, H\u1eefu m\u00e3 l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam c\u1ee7a v\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5. Sai m\u1ed9 th\u00eam d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch b\u1ed5 cho \u0111\u1ee7 10 \u0111\u1ed9i. D\u1ed3n b\u1ed5 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c d\u0169ng nh\u1ea5t, \u0111\u1ed9i D\u1ef1c nhu\u1ec7 nh\u1ecb, \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n sai ng\u0169, \u0111\u1ed9i H\u1eefu sai t\u1ee9, c\u00e1c \u0111\u1ed9i H\u1eadu sai nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, ng\u0169, \u0111\u1ed9i H\u00f9ng sai ng\u0169, \u0111\u1ed9i T\u00e2n sai nh\u1ea5t, c\u1ed9ng 10 \u0111\u1ed9i, l\u00e0m v\u1ec7 Phi k\u1ef5, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, c\u1ea5p b\u1eadc c\u0169ng nh\u01b0 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i. Ch\u1ebf c\u1ea5p cho c\u00e1c v\u1ec7 m\u1ed7i v\u1ec7 m\u1ed9t \u1ea5n \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed3 k\u00fd, m\u1ed9t d\u1ea5u ki\u1ec1m g\u1ed7. R\u1ed3i sai Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh chuy\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5, cho Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0 th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Phi k\u1ef5, v\u1eabn theo Vi\u1ec7n s\u1ee9 qu\u1ea3n l\u0129nh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung thu\u1ef7 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u00f9ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c trung qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng chu\u1ed3ng ng\u1ef1a (Nh\u00e0 l\u00e0m hai d\u00e3y, m\u1ed7i d\u00e3y 15 gian, v\u00e1ch x\u00e2y g\u1ea1ch).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, s\u1eeda l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng Di\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ednh hai v\u1ec7 Long thao, H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ec1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd v\u1ec1 ch\u1ea7u, vua h\u1ecfi c\u00e1c v\u1ec7 Kinh binh ph\u00e1i \u0111i, v\u1ec7 n\u00e0o d\u0169ng c\u1ea3m \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. L\u00fd t\u00e2u l\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7 Long thao, H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c. Vua r\u1ea5t khen. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd hai v\u1ec7 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh, \u0111\u00e3 l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng \u1edf th\u00e0nh, b\u1ed9 H\u1ed9 xin chi\u1ebft tr\u1eeb v\u00e0o l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng n\u00e0y. Vua n\u00f3i : \u201cL\u00ednh hai v\u1ec7 \u0111\u1ec1u qu\u00ea \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, tr\u01b0\u1edbc kia ph\u00e1i \u0111i B\u1eafc Th\u00e0nh, h\u0103ng h\u00e1i theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, kh\u00f4ng ch\u00fat r\u1ee5t r\u00e8. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 qu\u00e2n gi\u1ecfi n\u00e0y th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Ti\u1ec1n \u1ea5y tr\u1ea3 c\u00f3 bao nhi\u00eau, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i tr\u1eeb, mi\u1ec5n cho\u201d. L\u00ednh hai v\u1ec7 \u1ea5y ai \u0111\u00e1nh tr\u1eadn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n th\u00eam, cho v\u1ec1 qu\u00ea ngh\u1ec9, mi\u1ec5n binh dao v\u00e0 thu\u1ebf th\u00e2n su\u1ed1t \u0111\u1eddi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Hoa \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to, gi\u00e1 g\u1ea1o r\u1ebb. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u vui m\u1eebng l\u1eafm, r\u1ea5t c\u00e1m \u01a1n tr\u1eddi, mong sao n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tin m\u1eebng \u1ea5y, \u0111\u1ee1 ph\u1ea3i lo khuya lo s\u1edbm\u201d. Ngh\u1ec7 An c\u0169ng b\u00e1o tin \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. Vua m\u1eebng l\u1eafm.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c H\u00ecnh b\u1ed9. L\u1ea5y T\u1ea3 tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p l\u00e0m T\u1ea3 tham tri Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u b\u1ecdn h\u1ecdc tr\u00f2 Thanh Hoa l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Huy B\u00edch, T\u00fa t\u00e0i S\u01a1n Nam l\u00e0 Phan Ho\u00e0nh H\u1ea3i, T\u00fa t\u00e0i H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u00e0i, \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 b\u1ed5 d\u00f9ng. Ba ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc gi\u1ecfi, vua nghe ti\u1ebfng n\u00ean tri\u1ec7u. T\u00e0i c\u00e1o \u1ed1m, B\u00edch v\u00e0 H\u1ea3i \u0111\u1ebfn, sai b\u1ed9 L\u1ec5 x\u00e9t th\u1ef1c, r\u1ed3i b\u1ed5 H\u1ea3i l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o, B\u00edch l\u00e0m \u0110\u00e3i chi\u1ebfu. R\u1ed3i B\u00edch l\u1ea5y c\u1edb \u1ed1m xin v\u1ec1. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Tr\u01b0\u1ee3ng ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Ch\u00e1nh qu\u1ea3n B\u1eafc \u0111\u1ea1o, h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng \u1edf x\u00e3 An X\u00e1 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0103n Giang). Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Phan B\u00e1 H\u00f9ng \u0111em qu\u00e2n l\u00f9ng b\u1eaft, b\u1eaft s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Th\u01b0\u1edfng cho B\u00e1 H\u00f9ng m\u1ed9t th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c ; th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh 200 quan ti\u1ec1n. Tr\u01b0\u1ee3ng sau b\u1ecb quan qu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em gi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn v\u00e0o b\u1ec7 t\u1eeb \u0111\u1ec3 v\u1ec1 B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua th\u1ea5y th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh d\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111\u1ee9a \u1ea9n n\u1ea5p, d\u1ee5 cho th\u00e0nh th\u1ea7n ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh theo b\u1ecdn L\u00fd sai b\u1eaft, h\u1eb9n trong 3 th\u00e1ng d\u1eb9p h\u1ebft gi\u1eb7c n\u1ea5p \u0111\u1ec3 cho nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, r\u1ed3i \u0111\u1ec1u v\u1ec1 th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Thao b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Thao nghe n\u00f3i d\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m binh kh\u00ed, cho sai d\u1ecbch b\u1eaft \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i, nh\u00e2n \u0111\u00f3 g\u00e2y th\u00e0nh \u00e1n m\u1ea1ng. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c tham t\u1ea5u, b\u1eaft ph\u1ea3i ngh\u1ec9 vi\u1ec7c \u0111\u1ee3i x\u00e9t. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u00e1n th\u00e0nh, Thao b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh Ho\u00e0 t\u00e2u d\u00e2ng s\u1ef1 nghi v\u1ed7 y\u00ean s\u00e1ch man, xin mi\u1ec5n ti\u1ec1n thu\u1ebf c\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed3n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n thi\u1ebfu (L\u1ec7 c\u0169 d\u00e2n bu\u00f4n l\u00ean th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n \u0111\u1ed5i ch\u00e1c v\u1edbi d\u00e2n man v\u1ec1 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n s\u1edf th\u00ec chi\u1ebfu theo ho\u00e1 v\u1eadt n\u1eb7ng nh\u1eb9 m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, g\u1ecdi l\u00e0 ti\u1ec1n thu\u1ebf c\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed3n). Vua y cho. L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n man b\u1ea3y s\u00e1ch \u1edf B\u00ecnh Ho\u00e0 v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh che ch\u1edf. Gi\u1eb7c gi\u00e3 \u0111\u00e3 y\u00ean th\u00ec d\u00e2n man l\u00e0 d\u00e2n ta. \u0110o\u00e1i xem sau m\u1ed9t phen r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng t\u1eebng \u0111au th\u01b0\u01a1ng, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edt, cho n\u00ean nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u b\u00e0n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 cho thi h\u00e0nh. Duy ngh\u0129 c\u00e1c man m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf s\u00e1p \u0111\u1ebfn 2.520 c\u00e2n th\u00ec c\u00f2n h\u01a1i n\u1eb7ng. V\u1eady b\u1edbt \u0111i 397 c\u00e2n, cho t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8 v\u1ec1 sau c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng m\u00e0 n\u1ed9p 2.123 c\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 H\u00ecnh g\u1ed9p l\u00e0m t\u1ed5ng s\u00e1ch h\u00ecnh \u00e1n cu\u1ed1i n\u0103m. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd cu\u1ed1i n\u0103m c\u00f3 so\u1ea1n t\u1ed5ng s\u00e1ch l\u00e0 \u0111\u1ec3 bi\u1ebft trong m\u1ed9t n\u0103m x\u1eed \u00e1n bao nhi\u00eau vi\u1ec7c, do \u0111\u00f3 nghi\u1ec7m xem nh\u00e2n d\u00e2n thi\u1ec7n \u00e1c, phong t\u1ee5c h\u1eadu b\u1ea1c th\u1ebf n\u00e0o. G\u1ea7n \u0111\u00e2y xem s\u00e1ch c\u1ee7a b\u1ed9, c\u00e1c kho\u1ea3n k\u00ea khai ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ea7y b\u00e0n, \u0111\u1ea7y g\u00e1c, r\u1ed1t cu\u1ed9c ch\u1eb3ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec cho vi\u1ec7c. T\u1ef1 nay s\u00e1ch c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng g\u1eedi \u0111\u1ebfn ch\u1ec9 n\u00ean t\u00f3m l\u1ea5y s\u1ed1 m\u1ee5c m\u00e0 l\u00e0m m\u1ed9t t\u1ed5ng s\u00e1ch, \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t cho g\u1ecdn m\u00e0 d\u1ec5 hi\u1ec3u, do \u0111\u00f3 t\u1ecf r\u00f5 c\u00e1i chu\u1ea9n \u0111\u00edch theo gi\u1ea3n d\u1ecb m\u00e0 n\u1eafm c\u1ed1t y\u1ebfu\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe quan l\u1ea1i nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh ch\u1ee9a t\u1ec7 \u0111\u00e3 l\u00e2u, b\u00e8n d\u1ee5 kh\u1eafp r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ed1t ph\u1ea3i b\u1ecf m\u1ed1i t\u1ec7 \u0111\u1ec3 theo v\u1ec1 thi\u1ec7n th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ecbnh tr\u1ecb. Tr\u1eabm t\u1eeb khi th\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u1ebfn nay, s\u1edbm tr\u01b0a ch\u0103m ch\u1ec9, c\u1ea7u cho ch\u00ed l\u00fd v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ea5n ch\u1ec9nh quan tr\u01b0\u1eddng, y\u00ean nu\u00f4i d\u00e2n ch\u00fang th\u00ec c\u00e0ng \u0111\u1ec3 \u00fd nhi\u1ec1u. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, quan l\u1ea1i B\u1eafc Th\u00e0nh kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd \u1ea5y c\u1ee7a tr\u1eabm, l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u00fang, th\u01b0\u1eddng hay l\u00e0m kh\u1ed5 cho d\u00e2n, c\u1ee9 cho r\u1eb1ng c\u1eeda vua xa c\u00e1ch mu\u00f4n d\u1eb7m, ch\u1ed7 h\u1ebbo l\u00e1nh kh\u00f4ng soi x\u00e9t \u0111\u1ebfn, n\u00ean nh\u00e2n tu\u1ea7n l\u00e0m b\u1eady, ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng g\u00ec. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1eebng tu\u1ef3 vi\u1ec7c r\u0103n b\u1ea3o, m\u00e0 quen th\u00f3i \u0111\u00e3 l\u00e2u, v\u1eabn nhi\u1ec1u s\u00e2u m\u1ecdt. H\u00e3y l\u1ea5y H\u00ecnh t\u00e0o m\u00e0 n\u00f3i : T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c vi\u00ean c\u1ee7a T\u00e0o kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u1eef \u0111\u1ea1o c\u00f4ng m\u00e0 x\u00e9t x\u1eed, coi ch\u01a1i ph\u00e1p lu\u1eadt nh\u01b0 h\u01b0 v\u0103n, m\u00e0 k\u1ec3 l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n th\u00ec theo nhau t\u1ef1 tay n\u1eb7ng nh\u1eb9, xoay x\u1edf nhi\u1ec1u v\u00e0nh, ch\u1ec9 c\u1ed1t l\u1ea5y ti\u1ec1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec bu\u1ed9c v\u00e0o t\u1ed9i ; tr\u1ea5n th\u1ea7n v\u00e0 quan ph\u1ee7 huy\u1ec7n th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee7 tr\u00ec, ph\u00e0m v\u0103n \u00e1n \u0111\u00fang hay kh\u00f4ng ch\u1ec9 nghe theo t\u00e0o, ngay c\u00f4ng n\u1eb7ng nh\u1eb9 \u0111\u1ec1u sai s\u1ef1 th\u1ef1c. Tr\u1eabm t\u1eebng xem nh\u1eefng \u00e1n t\u00e2u l\u00ean, t\u1eeb huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn ph\u1ee7, \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n, \u0111\u1ebfn t\u00e0o, nh\u01b0 cho tay m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m, t\u00ecnh \u00fd v\u0103n t\u1eeb, kh\u00f4ng kh\u00e1c nhau ch\u00fat n\u00e0o, r\u1ed1t cu\u1ed9c l\u00e0 g\u00ec. Th\u1eadm ch\u00ed \u00e1n \u1edf th\u00e0nh \u0111\u00e3 k\u1ebft m\u00e0 ty thu\u1ed9c \u1edf t\u00e0o c\u00f2n \u0111\u00f2i ti\u1ec1n \u00e1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ch\u1ea7n ch\u1edd l\u00e0m kh\u00f3, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u1ecdng l\u1ea1i. K\u1ebb l\u1ea1i m\u1ecdt \u1edf tr\u1ea5n ph\u1ee7 huy\u1ec7n nh\u00e2n th\u1ebf l\u1ea1i qu\u1ea5y nhi\u1ec5u th\u00eam, nh\u00e2n d\u00e2n kh\u1ed5 lu\u1ef5 kh\u00f4n xi\u1ebft. Nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 mu\u1ed1n cho h\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c u\u1ed5ng l\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? L\u1ea1i l\u1ea5y vi\u1ec7c H\u1ed9 t\u00e0o m\u00e0 n\u00f3i : B\u1ecdn \u0111\u1ed1c tr\u01b0ng, cai tr\u01b0ng, \u0111\u1ec1 l\u0129nh, l\u1ea1i t\u01b0, kh\u1ed1 t\u1eed \u1edf th\u00e0nh tr\u1ea5n, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, m\u01b0u ri\u00eang ki\u1ebfm l\u1ee3i, ti\u1ec1n th\u00ec ch\u1ecdn \u0111\u1ebfm, th\u00f3c th\u00ec s\u00e0ng s\u1ea3y, th\u1eadm ch\u00ed d\u00e2n \u0111\u00e3 cung n\u1ed9p h\u00e3y c\u00f2n ng\u0103n tr\u1edf kh\u00f3 d\u1ec5, t\u0103ng gi\u00e1 m\u00e0 mua n\u1ed9p thay \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i ; ho\u1eb7c d\u00e2n \u0111\u1ec3 qu\u00e1 h\u1ea1n th\u00ec cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i, tham c\u1ea7u kh\u00f4ng ch\u00e1n ; n\u1ebfu c\u00f3 n\u1ed9p xong, th\u00ec l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf tr\u01b0\u1eddng c\u00f2n \u0111\u00f2i ti\u1ec1n \u0111\u01a1n h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng, x\u00e3 l\u1edbn h\u01a1n 10 quan, x\u00e3 nh\u1ecf c\u0169ng ch\u1eb3ng k\u00e9m 5, 6 quan. Nh\u1eefng t\u1ed5ng l\u00fd kinh tr\u01b0ng l\u1ea1i b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc l\u00e0m b\u1eady, l\u1ea1i b\u1ed5, l\u1ea1i thu, \u0111\u1ec3 chi ph\u00ed ngo\u1ea1i, l\u1ea5y c\u1ea3 \u0111\u1ebfn thu\u1ebf ru\u1ed9ng ph\u1ee5 canh, l\u00ean h\u1ea1ng m\u00e0 b\u1ed9i thu, hao t\u1ed5n c\u1ee7a d\u00e2n, t\u1ec7 h\u1ea1i kh\u00f4n xi\u1ebft. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c gi\u1ee5c thu thu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt, c\u00e1c ty thu\u1ed9c v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf tr\u1ea5n d\u1ee5ng \u00fd s\u00e1ch nhi\u1ec5u, ph\u00e0m c\u00e1c th\u1ee9 s\u1ea3n v\u1eadt ch\u1edf \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng h\u1ecfi c\u00f3 h\u1ee3p th\u1ee9c hay kh\u00f4ng, h\u1ebft th\u1ea3y ch\u1ecdn b\u1ecf \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng ri\u00eang ; ho\u1eb7c mua n\u1ed9p thay t\u00ednh gi\u00e1 b\u1ed9i \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u00e3i. L\u00fd d\u1ecbch l\u1ea5y n\u00ea m\u00e0 l\u1ea5n x\u00e9n, c\u00e0ng l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n. Nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 mu\u1ed1n thu\u1ebf kh\u00f4ng thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c sao ! L\u1ea1i l\u1ea5y vi\u1ec7c Binh t\u00e0o m\u00e0 n\u00f3i : Ph\u00e0m c\u00f3 l\u00ednh tr\u1ed1n thi\u1ebfu, th\u00ec tr\u1ea5n sai ph\u00e1i ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u00f2i b\u1eaft l\u00ednh \u0111i\u1ec1n, d\u00e2n ph\u1ea3i \u0111\u00fat l\u00f3t nhi\u1ec1u n\u01a1i, l\u1ea1i ty \u0111\u1ec3 l\u00e2u ng\u00e0y d\u1eb1ng dai \u0111\u1ec3 y\u00eau s\u00e1ch ti\u1ec1n \u0111\u01a1n, \u0111i\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean l\u00ednh, d\u00e2n ph\u1ea3i ph\u00ed t\u1ed5n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u. \u0110\u1ebfn khi \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9i ng\u0169, l\u1ea1i b\u1ecb quan qu\u1ea3n su\u1ea5t th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng s\u00e1ch nhi\u1ec5u, t\u1ef1 \u00fd sai l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, ti\u00eau ngang g\u00f3p v\u1eb7t, \u0111\u1ec1u b\u1eaft l\u00ednh ch\u1ecbu, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u00f3 \u0111\u1ebfn 5, 6 quan, l\u1ea1i chuy\u1ec3n b\u1eaft v\u00e0o d\u00e2n, d\u00e2n cung \u1ee9ng kh\u00f4ng n\u1ed5i, b\u00e8n ph\u1ea3i tr\u1ed1n tan. Nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 mu\u1ed1n vi\u1ec7c binh kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c sao ? L\u1ea1i \u0111\u1ebfn b\u1ecdn qu\u1ea3n ph\u1ee7 s\u1edf t\u1ea1i, v\u00e0 l\u0129nh binh, tu\u1ea7n b\u1ed5, tu\u1ea7n ph\u00f2ng b\u1ea5t l\u1ef1c, \u0111\u00eam th\u00ec ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng y\u00ean, ng\u00e0y th\u00ec qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n th\u00f4n, ch\u1ee3t nghe c\u00f3 gi\u1eb7c th\u00ec b\u1eaft d\u00e2n \u0111i tr\u01b0\u1edbc, m\u00ecnh th\u00ec theo sau, \u0111\u1ebfn l\u00fac gi\u1eb7c \u0111i m\u1edbi x\u00e9t h\u1ecfi d\u1ea5u v\u1ebft gi\u1eb7c t\u1edbi lui, h\u1ed1ng h\u00e1ch nhi\u1ec5u d\u00e2n. Ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111\u00e1m gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn 3, 4 tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, d\u00e2n \u0111em vi\u1ec7c c\u00e1o l\u00ean, th\u00ec b\u1ea3o nhau gi\u1ea5u gi\u1ebfm, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u c\u00e1i ti\u1ebfng trong h\u1ea1t y\u00ean l\u1eb7ng. Gi\u00e1n ho\u1eb7c d\u00e2n c\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ph\u1ea1m gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn, th\u00ec ng\u1ea7m nh\u1eadn c\u1ee7a \u0111\u00fat, ho\u1eb7c nh\u1eadn l\u00e0m thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u0169 cho v\u00e0o \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 d\u00f2 x\u00e9t, ho\u1eb7c t\u00ecm c\u00e1ch c\u1ee9u g\u1ee1, k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i r\u1ed1t cu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi m\u00e0 b\u00e1o o\u00e1n h\u00e0nh hung, l\u1ea1i l\u00e0m h\u1ea1i l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n. Nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 mu\u1ed1n gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp im t\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c sao ? L\u1ea1i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, quan l\u1ea1i b\u1ecb ki\u1ec7n th\u00ec sai c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay, \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u00ed \u00fd c\u1ee7a tr\u1eabm ch\u1ea5n ch\u1ec9nh quan tr\u01b0\u1eddng, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t nh\u00e2n d\u00e2n ; th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebb c\u01b0\u1eddng h\u00e0o gian gi\u1ea3o h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n, kh\u00e9o vi\u1ec7c ng\u00f3ng d\u00f2m, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ra v\u00e0o ph\u1ee7 huy\u1ec7n, nh\u1edd v\u1ea3 ki\u1ebfm l\u1ee3i, n\u1ebfu kh\u00f4ng tho\u1ea3 l\u00f2ng th\u00ec d\u1ed7 d\u00e0nh d\u00e2n m\u1ecdn, th\u00eau d\u1ec7t l\u00e0m \u0111\u01a1n vu kh\u1ed1ng, hi\u1ebfp quan t\u01b0 s\u1edf t\u1ea1i cho b\u00f5 t\u1ee9c gi\u1eadn. L\u1ea1i c\u00f3 l\u0169 th\u1ea7y d\u00f9i v\u00f4 l\u1ea1i ch\u1ec9 m\u01b0u \u0111\u1ea7y t\u00fai, xui n\u00ean ki\u1ec7n t\u1ee5ng, th\u00f3i \u0111i\u00eau toa \u1ea5y r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t, th\u1ebf m\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng hay nghi\u00eam c\u1ea5m tr\u1ecb n\u1eb7ng th\u00ec sao d\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ed3n t\u1ec7 ? Ph\u00e0m \u0111\u1eb7t quan l\u00e0 v\u00ec d\u00e2n, quan l\u1ea1i tham nh\u0169ng c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 dung \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 b\u1ecdn d\u00e2n \u0111i\u00eau toa th\u1ea7y d\u00f9i, th\u00ec l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i dung t\u00fang ? Nh\u1eefng t\u00ecnh t\u1ec7 tr\u00ean n\u00e0y, \u0111\u1ec1u x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nghe b\u00f3ng nghe gi\u00f3. \u0110\u00f3 l\u00e0 n\u00f3i \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5y th\u00f4i, ngo\u00e0i ra kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 xi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm n\u1eeda \u0111\u00eam ngh\u0129 ng\u1ee3i, r\u1ea5t l\u00e0 t\u1ee9c gi\u1eadn, mu\u1ed1n s\u1eeda ch\u1eefa m\u1ed9t phen \u0111\u1ec3 tr\u1eeb t\u1ec7 h\u1ea1i l\u00e2u ng\u00e0y, nh\u01b0ng c\u00f2n ngh\u0129 ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc gi\u00e1o ho\u00e1 m\u00e0 sau h\u00ecnh ph\u1ea1t, cho n\u00ean d\u1ea1y b\u1ea3o c\u1eb7n k\u1ebd, n\u00f3i kh\u00f4ng ng\u1ea1i phi\u1ec1n. B\u1ecdn quan l\u1edbn nh\u1ecf c\u00f9ng nh\u00e2n d\u00e2n trong th\u00e0nh h\u1ea1t c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i gi\u1eef \u0111\u1ea1o th\u01b0\u01a1ng y\u00eau, \u0111\u1ee9c t\u1ed1t, s\u1eb5n c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, t\u1ef1 nay n\u00ean r\u1eeda l\u00f2ng \u0111\u1ed5i l\u1ed7i \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean gi\u1eef ph\u00e9p, ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi thanh li\u00eam, y\u00ean d\u00e2n gi\u1eb7c t\u1eaft, t\u1eeb \u0111\u00e2y \u0111\u1ed5i th\u00f3i b\u1ea1c th\u00e0nh thu\u1ea7n h\u1eadu, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1edbc th\u0103ng b\u00ecnh. Nh\u01b0 th\u1ebf h\u00e1 ch\u1eb3ng t\u1ed1t sao ! N\u1ebfu c\u1ee9 ch\u1ea5p m\u00ea th\u00ec quy\u1ebft kh\u00f4ng dung th\u1ee9. Nay \u0111em t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y hi\u1ec3u c\u00e1o cho c\u1ea3 h\u1ea1t, khi\u1ebfn quan d\u00e2n \u0111\u1ec1u t\u1ef1 r\u0103n c\u1ea5m, c\u1ed1t u\u1ed1n n\u1eafn b\u1ea3n l\u0129nh c\u1ee7a m\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu cho ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec quan to tr\u1ecdng tr\u1ea5n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng c\u00e1c quan ch\u0103n d\u00e2n trong h\u1ea1t th\u1ef1c c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng n\u1ec1, tr\u1eabm tr\u00f4ng mong v\u00e0o nhi\u1ec1u l\u1eafm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 ki\u1ec1m g\u1ed7 c\u1ea5p cho vi\u00ean gi\u00e1m \u0111\u1ed1c kho Kinh v\u00e0 v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ee9 b\u1eadc kh\u1ea9u ph\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n cho c\u00e1c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai b\u1ed9 H\u1ed9, Binh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta qu\u00e2n c\u1ea5p kh\u1ea9u ph\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n, th\u1ee9 b\u1eadc tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, duy danh s\u1eafc qu\u00e2n l\u00ednh thay \u0111\u1ed5i lu\u00f4n ch\u01b0a c\u00f3 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh. T\u1ee9c nh\u01b0 binh l\u00ednh C\u1ea9m y, v\u00ec qu\u00e2n C\u1ea9m y \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n Th\u1ecb trung n\u00ean hay tranh nhau v\u1edbi quy\u1ec1n sai \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng qu\u00e2n Th\u1ecb trung, nh\u1eefng s\u1ef1 v\u01b0\u1ee3t l\u1ea5n nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu kh\u00f4ng m\u1ed9t phen b\u00e0n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i th\u00ec s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00e2u m\u00e0 theo. V\u1eady th\u00ec C\u1ea9m y v\u1edbi Th\u1ecb trung, hai b\u00ean g\u1eb7p nhau, nh\u01b0 c\u00f9ng l\u00e0 l\u00ednh c\u1ea3 m\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u1ea7u qu\u00e2n c\u0169ng \u0111\u1ed3ng nhau, th\u00ec Th\u1ecb trung c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng h\u00e0ng v\u1edbi C\u1ea9m y ; n\u1ebfu ng\u00e0y \u0111\u1ea7u qu\u00e2n c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc sau, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u qu\u00e2n sau \u0111\u1ee9ng sau. L\u1ea1i nh\u01b0 vi\u00ean bi\u1ec1n ph\u1ea9m tr\u1eadt ngang nhau m\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u1ea7u qu\u00e2n c\u0169ng \u0111\u1ed3ng nhau th\u00ec C\u1ea9m y v\u1eabn \u1edf tr\u01b0\u1edbc Th\u1ecb trung ; n\u1ebfu ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u00f3 cao th\u1ea5p th\u00ec l\u1ea5y ph\u1ea9m tr\u1eadt l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n, ng\u00e0y \u0111\u1ea7u qu\u00e2n c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc sau, th\u00ec l\u1ea5y ng\u00e0y \u0111\u1ea7u qu\u00e2n l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9 l\u1ea5y C\u1ea9m y m\u00e0 \u1edf tr\u01b0\u1edbc Th\u1ecb trung. Quy\u1ec1n sai \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng qu\u00e2n Th\u1ecb trung, d\u1eabu l\u00ednh C\u1ea9m y \u0111\u1ea7u qu\u00e2n l\u00e2u ng\u00e0y c\u0169ng ph\u1ea3i \u1edf d\u01b0\u1edbi vi\u00ean \u1ea5y. C\u1ee9 l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 suy ra, t\u1eeb qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh dinh, tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1ec3 cho trong ch\u1ed7 ph\u00e2n bi\u1ec7t l\u1ea1i c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t, \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1eadn m\u00ecnh\u201d. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i c\u00e1c thu\u1ed9c t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0m t\u1ed5ng, cho thu\u1ed9c c\u00e1c huy\u1ec7n s\u1edf h\u1ea1t. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thu\u1ed9c v\u1eabn l\u00e0 thu\u1ed9c, kh\u00f4ng l\u1ec7 v\u00e0o huy\u1ec7n, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi sai x\u00e9t theo \u0111\u1ecba th\u1ebf, n\u01a1i n\u00e0o g\u1ea7n ti\u1ec7n th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u1ec7 v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn \u201cMinh M\u1ec7nh th\u00f4ng b\u1ea3o\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTi\u1ec1n c\u1ee7a l\u01b0u th\u00f4ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ee3i ngh\u00ecn mu\u00f4n n\u0103m kh\u00f4ng c\u00f9ng. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, ti\u1ec1n \u0111\u00fac ra \u0111\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, l\u00e2u n\u0103m d\u1ec5 n\u00e1t, s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i. V\u1eady sai V\u0169 Kh\u1ed1 \u0111\u00fac th\u1eed m\u1ed7i \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n n\u1eb7ng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n l\u00e0m chu\u1ea9n, \u0111\u01b0a m\u1eabu ra c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac. C\u00f2n \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n 9 ph\u00e2n th\u00ec th\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u00fac n\u1eefa\u201d. (Ph\u00e9p ch\u1ebf t\u1ea1o, c\u00f9ng c\u00f4ng l\u1edbn, c\u00f4ng nh\u1ecf, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, s\u1ed1 ti\u1ec1n, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng 9 ph\u00e2n, m\u00e0 s\u1ed1 tr\u1eeb hao th\u00ec b\u1edbt \u0111i. M\u1ed7i 100 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng k\u1ebdm, ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Thanh th\u00ec tr\u1eeb hao 14 c\u00e2n, n\u1ed3i \u0111\u1ed3ng th\u00ec tr\u1eeb hao 15 c\u00e2n, ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng ngu\u1ef5 th\u00ec tr\u1eeb hao 16 c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua s\u1eafp \u0111i tu\u1ea7n mi\u1ec1n Nam, d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201c\u0110i\u1ec3n l\u1ec5 tu\u1ea7n th\u00fa l\u00e0 mu\u1ed1n khi\u1ebfn d\u00e2n ta vui v\u1ebb v\u1ec1 s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 : ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111i qua, v\u1eadt li\u1ec7u cung \u1ee9ng \u0111\u1ec1u tr\u1ea3 gi\u00e1 h\u1eadu, kh\u00f4ng phi\u1ec1n ph\u00ed cho d\u00e2n. N\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd tr\u1eabm, nghi\u00eam c\u1ea5m l\u1ea1i d\u1ecbch, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea5y r\u1ed1i m\u1ed9t t\u00fd n\u00e0o, \u0111\u1ec3 cho c\u1edd qu\u1ea1t \u0111\u00e0n s\u00e1o \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng \u0111\u1ec1u vui v\u1ebb th\u00ec t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 Binh \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n \u01b0\u1edbc th\u00fac v\u1ec1 hi\u1ec7u c\u1edd khi h\u00e0nh qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7.<\/p>\n\n\n\n<p>(1. Ph\u00e0m th\u1ea5y c\u1edd \u201cTam t\u00e0i\u201d th\u00ec nh\u1ed5 neo \u0111i ; thuy\u1ec1n hi\u1ec7u l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh ba h\u1ed3i tr\u1ed1ng, c\u00e1c thuy\u1ec1n theo th\u1ee9 t\u1ef1 b\u00e0y h\u00e0ng nghi\u00eam ch\u1ec9nh ; n\u1ebfu th\u1ea5y c\u1edd \u1ea5y m\u00e0 thuy\u1ec1n hi\u1ec7u l\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, th\u00ec ph\u1ea3i ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng ; \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng m\u00e0 c\u00e1c thuy\u1ec1n kh\u00f4ng nh\u1ed5 neo \u0111i th\u00ec ph\u1ea1t 50 roi ; n\u1ebfu ch\u01b0a th\u1ea5y hi\u1ec7u c\u1edd ti\u1ebfn h\u00e0nh m\u00e0 \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t th\u1ee9 t\u1ef1 ti\u1ebfn l\u00ean, th\u00ec ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Ph\u00e0m th\u1ea5y c\u1edd \u201cThi\u00ean \u0111\u1ecba\u201d th\u00ec ph\u1ea3i theo th\u1ee9 t\u1ef1 ti\u1ebfn \u0111i ; n\u1ebfu tr\u00f4ng ng\u00f3ng kh\u00f4ng ti\u1ebfn th\u00ec ph\u1ea1t 50 roi. Khi ti\u1ebfn \u0111i, theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc quanh co, kh\u00fac s\u00f4ng r\u1ed9ng h\u1eb9p, ph\u1ea3i cho nghi\u00eam ch\u1ec9nh h\u00e0ng ng\u0169, theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 ti\u1ebfn, n\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc sau linh tinh, so le l\u1eabn l\u1ed9n th\u00ec ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Ph\u00e0m th\u1ea5y c\u1edd \u201cT\u1ee9 \u0111\u1ecbnh\u201d th\u00ec ph\u1ea3i \u0111i thong th\u1ea3 ; n\u1ebfu v\u1ed9i v\u00e0ng tranh nhau \u0111i tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed1i lo\u1ea1n tr\u1eadt t\u1ef1, th\u00ec ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>4. Ph\u00e0m th\u1ea5y c\u1edd \u201cNg\u0169 h\u00e0nh\u201d th\u00ec ph\u1ea3i \u0111i nhanh ; n\u1ebfu kh\u00f4ng ra s\u1ee9c theo th\u1ee9 t\u1ef1 ti\u1ebfn nhanh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thuy\u1ec1n \u0111\u00e1ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u1ea1i l\u00f9i v\u1ec1 sau, th\u00ec ph\u1ea1t 50 roi.<\/p>\n\n\n\n<p>5. Ph\u00e0m th\u1ea5y c\u1edd \u201cT\u1ee9 t\u01b0\u1ee3ng\u201d th\u00ec ph\u1ea3i d\u1eebng thuy\u1ec1n m\u00e0 nghe ; n\u1ebfu kh\u00f4ng xem x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng, c\u1ee9 h\u00f2 h\u00e9t ti\u1ebfn l\u00ean, th\u00ec ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>6. Ph\u00e0m th\u1ea5y c\u1edd \u201cGiao th\u00e1i\u201d th\u00ec nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n h\u00f4m \u1ea5y ph\u1ea3i chi\u1ebfu giang ph\u1eadn m\u00e0 tu\u1ea7n x\u00e9t, c\u00f2n c\u00e1c thuy\u1ec1n kh\u00e1c ph\u1ea3i \u0111\u1eadu \u1edf b\u1edd m\u00e0 ngh\u1ec9 ng\u01a1i ; l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec ph\u1ea1t 30 roi ; n\u1ebfu ch\u01b0a th\u1ea5y hi\u1ec7u c\u1edd m\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7 v\u00e0o b\u1edd, th\u00ec ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>7. Ph\u00e0m th\u1ea5y c\u1edd \u201cL\u1ee5c h\u1ee3p\u201d th\u00ec ph\u1ea3i n\u1ea5u c\u01a1m ; n\u1ebfu l\u1ec7nh ra kh\u00f4ng theo, l\u1ec7nh ch\u01b0a ra m\u00e0 l\u00e0m, th\u00ec ph\u1ea1t 40 roi.<\/p>\n\n\n\n<p>8. Ph\u00e0m th\u1ea5y c\u1edd \u201cB\u00e1t qu\u00e1i\u201d th\u00ec ph\u1ea3i th\u1ea3 neo, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec ph\u1ea1t 40 roi.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tr\u00ean \u0111\u1ec1u c\u1ee9 vi\u00ean qu\u1ea3n thuy\u1ec1n ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m.<\/p>\n\n\n\n<p>9. Ph\u00e0m th\u1ea5y c\u1edd \u201cNh\u1ea5t th\u1ed1ng\u201d th\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ebfn ngay thuy\u1ec1n ng\u1ef1 \u0111\u1ec3 nghe l\u1ec7nh ; ai \u0111\u1ebfn sau s\u1ebd h\u1ecfi t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>10. Ph\u00e0m tr\u01b0a ngh\u1ec9, \u0111\u00eam ng\u1ee7, n\u1ebfu c\u00f3 thuy\u1ec1n l\u1ea1 x\u00f4ng v\u00e0o trong v\u00f2ng tr\u00fa ph\u00f2ng tu\u1ea7n tra, th\u00ec bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng tu\u1ea7n tra, m\u1ed9t m\u1eb7t h\u00e9t to \u0111\u1ec3 b\u00e1o cho qu\u00e2n bi\u1ebft, m\u1ed9t m\u1eb7t nh\u1ed5 neo \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, \u0111\u1ec3 nghi\u00eam vi\u1ec7c c\u1ea5m v\u1ec7 ; n\u1ebfu quan binh tu\u1ea7n tra s\u01a1 h\u1edf \u0111\u1ec3 thuy\u1ec1n l\u1ea1 x\u00f4ng v\u00e0o trong v\u00f2ng, th\u00ec quan ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, l\u00ednh ph\u1ea3i ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 6 th\u00e1ng ; k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec l\u1ea5y qu\u00e2n ph\u00e1p ngh\u0129 x\u1eed. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 thuy\u1ec1n l\u1ea1 \u0111\u1ebfn g\u1ea7n thuy\u1ec1n ng\u1ef1 th\u00ec quan binh x\u1eed t\u1ed9i gi\u1ea3o h\u1eadu ; c\u1ea3 thuy\u1ec1n c\u1ee7a k\u1ebb ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1eed h\u00ecnh).<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra k\u1ef7 lu\u1eadt h\u00e0nh qu\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 r\u01a1m c\u1ecf cho ng\u1ef1a, voi \u0103n, th\u00ec ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1ef1 nay c\u00e1c nha m\u00f4n n\u1ebfu th\u1ea5y quan vi\u00ean, th\u1ecb v\u1ec7, n\u1ed9i gi\u00e1m, \u0111em b\u00e0i v\u01b0\u01a1ng m\u1ec7nh truy\u1ec1n b\u1ea3o vi\u1ec7c g\u00ec, th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 tu\u00e2n l\u00e0m ; l\u1ea1i c\u1ee9 vi\u1ec7c truy\u1ec1n ch\u1ec9 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m t\u1edd phi\u1ebfn phong k\u00edn tr\u00ecnh l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c quan gi\u1eef c\u1eeda cung th\u00e0nh, ho\u00e0ng th\u00e0nh, kinh th\u00e0nh, \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam g\u1eb7p c\u00f3 quan vi\u00ean, th\u1ecb v\u1ec7, n\u1ed9i gi\u00e1m mang long b\u00e0i hi\u1ec7u c\u1eeda, truy\u1ec1n ch\u1ec9 m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh cho ng\u01b0\u1eddi ra v\u00e0o, th\u00ec nghi\u1ec7m r\u00f5 m\u00e0 cho \u0111i ; ng\u00e0y mai \u0111em l\u00fd do l\u00e0m t\u1edd phi\u1ebfn phong k\u00edn tr\u00ecnh l\u00ean ; n\u1ebfu g\u1eb7p khi vua \u0111i tu\u1ea7n du c\u0169ng l\u00e0m t\u1edd phi\u1ebfn phong k\u00edn do quan l\u01b0u Kinh \u0111\u00ednh theo t\u1eadp t\u00e2u m\u00e0 \u0111\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed l\u01b0u Kinh coi gi\u1eef ; H\u1eefu th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u01a1ng, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh, \u0111\u1ec1u sung ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i th\u1ea7n l\u01b0u Kinh ; Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n, th\u1ef1 T\u1ea3 Th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m, \u0111\u1ec1u sung ch\u1ee9c H\u1ed9 l\u01b0u kinh \u1ea5n. L\u1ea1i ph\u00e1i m\u1ed9t Qu\u1ea3n v\u1ec7 Th\u1ecb trung, Th\u1ecb n\u1ed9i v\u00e0 300 bi\u1ec1n binh h\u1eb1ng ng\u00e0y theo Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed ra v\u00e0o \u0111\u1ec3 h\u1ed9 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u1ebfp \u0111\u1eb7t bi\u1ec1n binh h\u1ed7 t\u00f2ng. Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u0129nh ti\u1ec1n b\u1ed9 \u0111i c\u00e1ch ng\u1ef1 \u0111\u1ea1o m\u1ed9t qu\u00e3ng, Th\u1ed1ng ch\u1ebf L\u00ea V\u0103n Hoan l\u0129nh h\u1eadu \u0111\u1ed9i, c\u0169ng \u0111i c\u00e1ch ng\u1ef1 \u0111\u1ea1o m\u1ed9t qu\u00e3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t d\u1eadu, xa gi\u00e1 t\u1ef1 Kinh s\u01b0 \u0111i ra. Ng\u00e0y \u0110inh h\u1ee3i \u0111\u1ebfn \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, xem \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, r\u1ed3i \u0111i ch\u01a1i n\u00fai Tam Thai, ngh\u1ec9 ch\u00e2n \u1edf h\u00e0nh cung \u201c\u0110\u1ed7ng thi\u00ean ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecba\u201d. Sai l\u1ea5y tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u ban y\u1ebfn cho quan l\u00ednh \u0111i theo, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n b\u1ea1c theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh d\u1ea7n, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn dinh Qu\u1ea3ng Nam, sai Trung s\u1ee9 mang bi\u1ec3u th\u1ec9nh an v\u00e0 qu\u1ea3 nam tr\u00e2n (() Nam tr\u00e2n : qu\u1ea3 lo\u00f2ng boong, s\u1ea3n v\u1eadt \u1edf Qu\u1ea3ng Nam.) v\u1ec1 Kinh d\u00e2ng cung T\u1eeb Th\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1ea3m thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m sau 3 ph\u1ea7n 10 cho to\u00e0n h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam ; hai x\u00e3 Ho\u00e1 Khu\u00ea \u0110\u00f4ng v\u00e0 Qu\u00e1n Kh\u00e1i v\u00ec l\u00e0 ch\u1ed7 vua \u0111\u00f3ng n\u00ean gi\u1ea3m 4 ph\u1ea7n 10. C\u00e1c k\u1ef3 l\u00e3o chi\u00eam b\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 2.000 quan ti\u1ec1n. C\u00f3 2 ng\u01b0\u1eddi h\u01a1n 100 tu\u1ed5i, cho th\u00eam m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 c\u1eb7p \u00e1o. D\u00e2n \u1edf tr\u00ean \u0111\u00e8o H\u1ea3i V\u00e2n v\u00e0 \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho ch\u00f9a B\u1ea3o Quang \u1edf x\u00e3 \u0110\u00f4ng Ba, ch\u00f9a Di \u0110\u00e0 \u1edf x\u00e3 \u0110\u00f4ng An, \u0111\u1ec1u cho 100 quan ti\u1ec1n (\u0110\u00f4ng Ba, \u0110\u00f4ng An thu\u1ed9c huy\u1ec7n Di\u00ean Ph\u01b0\u1edbc). Hai ch\u00f9a \u1ea5y do tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc s\u1eafc cho x\u00e2y d\u1ef1ng, t\u1eeb lo\u1ea1n T\u00e2y S\u01a1n ch\u00f9a b\u1ecb b\u1ecf m\u00e0 c\u00e2u \u0111\u1ed1i ho\u00e0nh phi th\u1ebfp v\u00e0ng v\u1eabn c\u00f2n, d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai thu c\u1ea5t c\u00e2u \u0111\u1ed1i ho\u00e0nh phi v\u00e0 cho ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o c\u00f4ng thu\u00ea cho d\u00e2n Qu\u1ea3ng Nam kh\u01a1i \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 thuy\u1ec1n ng\u1ef1 t\u1eeb Ho\u00e1 Khu\u00ea ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn b\u1ebfn Dinh Th\u00e0nh, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00f4ng c\u1ea1n, m\u01b0\u1edbn d\u00e2n kh\u01a1i \u0111\u00e0o. Dinh th\u1ea7n cho l\u00e0 d\u00e2n phu l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u01b0\u1edbc l\u00ean m\u1edbi l\u00e0m, n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng l\u1ea1i ngh\u1ec9, xin 2 ng\u00e0y t\u00ednh d\u1ed3n l\u00e0m 1 ng\u00e0y m\u00e0 chi\u1ebft c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c tu\u1ea7n h\u00e0nh mu\u1ed1n gia \u01a1n cho ch\u1ed1n th\u00f4n qu\u00ea, n\u1ebfu l\u00e0 ti\u1ec7n cho d\u00e2n th\u00ec d\u1eabu ph\u00ed \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc, hu\u1ed1ng l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u01a1i s\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn nh\u00e2n c\u00f4ng, d\u1eabu ch\u01b0a l\u00e0m h\u1ebft ng\u00e0y nh\u01b0ng kh\u00f3 nh\u1ecdc c\u0169ng h\u1ebft m\u1ed9t ng\u00e0y, nay theo \u0111\u00f3 m\u00e0 so k\u00e8 th\u1eddi kh\u1eafc th\u00ec c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd tr\u1eabm y\u00eau d\u00e2n th\u1ebf \u0111\u00e2u !\u201d. B\u00e8n cho t\u00ednh c\u1ea3 ng\u00e0y m\u00e0 c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m th\u00ecn, xa gi\u00e1 v\u1ec1 Kinh s\u01b0. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf Duy Xuy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3n gi\u00e1 d\u00e2ng th\u01b0, c\u00f3p nh\u1eb7t nh\u1eefng tai bi\u1ebfn nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, h\u1ea1n h\u00e1n, d\u1eabn \u0111\u1eddi x\u01b0a, ch\u1ee9ng \u0111\u1eddi nay, n\u00f3i nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng ngang tr\u00e1i. Vua giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n. B\u1ed9 H\u00ecnh xin chi\u1ebfu lu\u1eadt y\u00eau ng\u00f4n x\u1eed tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cGi\u1ebft k\u1ebb n\u00f3i qu\u00e1i g\u1edf c\u00e0n b\u1eady n\u00ean d\u00f9ng ph\u00e9p n\u1eb7ng. Tr\u01b0\u1edbc kia \u00c2n Sinh Quang l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Minh \u0111\u1eb7t y\u00eau ng\u00f4n, ph\u00e1t s\u00e1ch \u0111i c\u00e1c n\u01a1i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i vua Th\u1ea7n t\u00f4ng t\u1ee9c gi\u1eadn, l\u00e0m li\u00ean lu\u1ef5 \u0111\u1ebfn m\u1ea5y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1i h\u1ecda y\u00eau ng\u00f4n c\u0169ng th\u1ea3m l\u1eafm v\u1eady\u201d. R\u1ed3i theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha cho V\u0169 Trinh v\u1ec1 nh\u00e0. Trinh \u1edf \u0111\u1eddi Gia Long l\u00e0m H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9, ph\u1ea3i t\u1ed9i ph\u00e1t \u0111i an tr\u00ed \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd vua th\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 gi\u00e0, tha cho v\u1ec1 nh\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh t\u00e2u xin ph\u00e1t 3.000 d\u00e2n s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng quan v\u00e0 c\u1ea7u c\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i g\u1ea5p m\u00e0 sai d\u00e2n \u0111\u1ebfn 3.000 ng\u01b0\u1eddi ch\u1eb3ng c\u0169ng phi\u1ec1n \u01b0 ?\u201d. B\u00e8n b\u00e1c t\u1edd s\u1edb, sai t\u00ednh k\u1ef9 nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00e0o n\u00ean l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc th\u00ec t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e3i vi\u1ec7c nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua sa nh\u00e2n \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh g\u1ea1o \u0111\u1eaft, sai ph\u00e1t th\u00f3c c\u00f4ng, \u0111\u1eb7t mua qu\u1ea3 sa nh\u00e2n 15.000 c\u00e2n \u0111\u1ec3 gi\u00fap d\u00e2n \u0111\u00f3i k\u00e9m. Tr\u1ea5n th\u1ea7n mua kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1, t\u00e2u xin gia h\u1ea1n v\u00e0 n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f3 mua.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 sa nh\u00e2n l\u00e0 th\u1ed5 s\u1ea3n h\u1ea1t \u1ea5y cho n\u00ean sai mua, n\u1ebfu qu\u1ea3 kh\u00f3 kh\u0103n th\u00ec can g\u00ec ph\u1ea3i \u00e9p ! V\u1ec1 vi\u1ec7c \u1ea5y b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec3 \u00fd s\u0103n s\u00f3c, sao b\u1eb1ng \u0111em c\u00e1i l\u00f2ng \u1ea5y m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1 nh\u00e2n d\u00e2n, g\u1ea1n tr\u1eeb l\u1ea1i t\u1ec7 ch\u1eb3ng l\u00e0 h\u01a1n \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y l\u1ea7u Minh Vi\u1ec5n (l\u1ea7u \u1edf ph\u00eda b\u1eafc trong cung th\u00e0nh). H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng l\u00e0m xong ; th\u01b0\u1edfng qu\u1ea7n \u00e1o cho b\u1ecdn \u0110\u1ed5ng l\u00fd Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, c\u00f9ng c\u00e1c V\u1ec7 u\u00fd, Cai \u0111\u1ed9i, l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 th\u00ec th\u01b0\u1edfng 4.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 3 t\u00ean gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, gi\u1ea3i sang Gia \u0110\u1ecbnh. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f3 n\u1ed9i bi\u1ebfn, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi ng\u1edd v\u1ef1c, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 t\u1ef1 m\u01b0u vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc h\u1ecd th\u00f4i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00f2m ng\u00f3 n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u00e2u. N\u00ean tha ngay, t\u1ecf ra m\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd g\u00ec kh\u00e1c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 A N\u1ed7 \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam b\u1ecb thua ; con l\u00e0 Chi\u00eau Ba Th\u1eafc b\u1ecb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam b\u1eaft, qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n tan \u0111i c\u00e1c n\u01a1i. A N\u1ed7 th\u1ebf c\u00f9ng, ch\u1ea1y ra Ba \u0110\u1ed9ng, xin li\u1ec7t l\u00e0m d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u1ec3n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta v\u00e0 gi\u1eef l\u1ec5 c\u1ed1ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n. Ngh\u1ec7 An \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n c\u00e1ch x\u1eed tr\u00ed, \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 thu\u1ed9c qu\u1ed1c c\u1ee7a ta, nay c\u00f3 n\u1ea1n m\u00e0 quy thu\u1eadn ta, ngh\u0129a kh\u00f4ng n\u00ean c\u1ef1 tuy\u1ec7t. Xin ch\u1ecdn v\u1ecb \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00f5 ban cho quy\u1ec1n l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An, sai c\u00f9ng v\u1edbi hi\u1ec7p tr\u1ea5n v\u00e0 tham hi\u1ec7p \u0111em qu\u00e2n gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, v\u1eabn cho V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng tr\u00fa \u1edf Ba \u0110\u1ed9ng ; n\u1ebfu n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u1ebfn \u0111\u00f2i th\u00ec t\u1ecf r\u00f5 ngh\u0129a l\u00fd m\u00e0 kh\u01b0\u1edbc \u0111i ; n\u1ebfu h\u1ecd x\u00e2m l\u1ea5n b\u1edd c\u00f5i ta, qu\u1ea5y r\u1ed1i d\u00e2n man ngo\u00e0i bi\u00ean c\u1ee7a ta, th\u00ec coi nh\u01b0 c\u1ea7m th\u00fa l\u00e0m h\u1ea1i ru\u1ed9ng ta m\u00e0 tr\u1eeb \u0111i. Nh\u01b0 th\u1ebf n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam s\u1ebd s\u1ee3 then m\u00e1y c\u1ee7a ta, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd ta che ch\u1edf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem l\u1eddi t\u00e2u n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng g\u00e2y h\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc, n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u1ea5t qu\u00e2n l\u1ea7n n\u00e0y l\u00e0 c\u1ed1t b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb \u0111\u1ecbch, qu\u00e9t s\u1ea1ch s\u00e0o huy\u1ec7t th\u00ec m\u1edbi h\u1ea3 l\u00f2ng, th\u1ebf t\u1ea5t \u0111\u1ebfn g\u1ea7n c\u00f5i ta, qu\u1ea5y thu\u1ed9c man c\u1ee7a ta ; n\u1ebfu ta kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc th\u00ec ch\u01b0a kh\u1ecfi khi l\u00e2m s\u1ef1 s\u1ebd m\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng tr\u00f9 t\u00ednh\u201d. B\u00e8n sai \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng l\u00ednh th\u00fa \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 \u0111\u00f3ng gi\u1eef n\u01a1i b\u1edd c\u00f5i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Long v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd sung ch\u1ee9c Kinh l\u01b0\u1ee3c bi\u00ean v\u1ee5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, ki\u00eam l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An, Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n sung Bang bi\u1ec7n qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hoan, \u0111\u1ec1u sung Bang bi\u1ec7n qu\u00e2n v\u1ee5, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh sung Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p sung Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5, \u0111em h\u01a1n 2.000 Kinh binh, 30 th\u1edbt voi, ch\u1ecdn ng\u00e0y ti\u1ebfn qu\u00e2n. \u0110\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho qu\u1ea7n \u00e1o v\u00e0 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u00e1i y theo \u0111i \u0111i\u1ec1u h\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng sai thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 b\u1ecdn Xi M\u00e2n \u0111em th\u01b0 \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An (A N\u1ed7 m\u1edbi \u0111\u1ebfn Ba \u0110\u1ed9ng, ch\u01b0a c\u00f3 qu\u1ed1c th\u01b0, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi l\u00e0m th\u01b0 \u0111\u1ec7 theo). Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u01b0u Xi M\u00e2n \u1edf l\u1ea1i ch\u00e2u Quy H\u1ee3p \u0111\u1ee3i vua tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cV\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh, n\u1ebfu kh\u00f4ng cho v\u1ec1 ngay th\u00ec ch\u01b0a kh\u1ecfi sinh l\u00f2ng ng\u1edd v\u1ef1c ; v\u1eady d\u1ee5 sai tr\u1ea5n th\u1ea7n b\u1ea3o v\u1ec1, v\u00e0 b\u00e1o cho A N\u1ed7 bi\u1ebft l\u00e0 qu\u00e2n tr\u1ea5n \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef ngo\u00e0i c\u00f5i, h\u00e3y n\u00ean \u0111\u00f3ng \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i m\u1ec7nh l\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. L\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a t\u1eb7ng ph\u1ea9m v\u1eadt cho h\u1ecd y\u00ean l\u00f2ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng 4 ng\u01b0\u1eddi th\u1ecd d\u00e2n ng\u0169 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf Ngh\u1ec7 An v\u00e0 S\u01a1n T\u00e2y (Ng\u01b0\u1eddi Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Ho\u00e0ng Kh\u1eafc Qu\u00fdnh v\u00e0 Th\u00e1i Do\u00e3n H\u1ee3p \u0111\u1ec1u 100 tu\u1ed5i, ng\u01b0\u1eddi \u1edf tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 V\u0169 Th\u1ecb Ng\u0169 100 tu\u1ed5i, Ki\u1ec1u Th\u1ecb T\u01b0\u1eddng 87 tu\u1ed5i).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ecd d\u00e2n l\u00e0 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh c\u1ee7a th\u1ecd qu\u1ed1c, cho n\u00ean tr\u1eabm t\u1eeb khi th\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u1ebfn gi\u1edd gia \u01a1n s\u00e2u r\u1ed9ng \u0111\u1ec3 mong h\u01b0\u1edfng tu\u1ed5i th\u1ecd. Nay 4 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y l\u00e0 \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t \u0111\u1eddi th\u0103ng b\u00ecnh, n\u00ean th\u01b0\u1edfng h\u1eadu \u0111\u1ec3 n\u00eau l\u00ean\u201d. B\u00e8n sai c\u1ea5p bi\u1ec3n ng\u1ea1ch \u0111\u1ec1 b\u1ed1n ch\u1eef \u201cD\u1ecbch di\u1ec7p di\u1ec5n t\u01b0\u1eddng\u201d (() D\u1ecbch di\u1ec7p di\u1ec5n t\u01b0\u1eddng : \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi h\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh.) m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i, v\u00e0 sai quan l\u00e0m nh\u00e0 treo bi\u1ec3n, l\u1ea1i gia th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc. (Kh\u1eafc Qu\u00fdnh v\u00e0 Do\u00e3n H\u1ee3p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n, 10 t\u1ea5m l\u1ee5a, 20 t\u1ea5m v\u1ea3i ; Th\u1ecb Ng\u0169, Th\u1ecb T\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n, 3 t\u1ea5m l\u1ee5a, 5 t\u1ea5m v\u1ea3i).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 T\u00ecnh l\u00e0m Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung ti\u1ec7p, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00edn l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu thu\u1ef7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Nghi l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9, Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Phan Huy Ch\u00fa l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam, Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t l\u00e0m Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, v\u1eabn cai qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 v\u00e0 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb trung, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai ti\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Phan V\u0103n T\u1ea1o l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai t\u1ea3, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u00fa Chung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ecb, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai t\u1ea3 l\u00e0 Phan V\u0103n Song l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng ti\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai t\u1ea3, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong t\u1ea3, Cai \u0111\u1ed9i vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5 ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, T\u00e2n s\u00e0i, v\u1eabn l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf x\u1ee9 Ng\u00e2n b\u00e0i th\u1ecb v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu\u1ed9c man n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 X\u01b0\u01a1ng Tinh, xin ph\u1ee5 theo Ch\u00e2n L\u1ea1p. Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p \u1edf v\u00e0o gi\u1eefa hai n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, n\u00ean h\u1ebft l\u1ec5 th\u1edd n\u01b0\u1edbc l\u1edbn. N\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u00e3 b\u1ecb thua, \u0111em gia quy\u1ebfn tr\u1ed1n ch\u1ea1y, g\u01b0\u01a1ng \u1ea5y ch\u1eb3ng xa, n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p h\u00e1 n\u00ean l\u1ee3i d\u1ee5ng X\u01b0\u01a1ng Tinh \u0111\u1ec3 cho n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam gi\u1eadn sao ?\u201d. B\u00e8n sai th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh truy\u1ec1n d\u1ee5 cho phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p n\u00ean gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, ch\u1edb ch\u1ee9a ch\u1ea5p k\u1ebb ph\u1ea3n n\u01b0\u1edbc ch\u1ea1y tr\u1ed1n m\u00e0 g\u00e2y h\u1ea5n \u1edf bi\u00ean thu\u1ef3.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng ngh\u0129a d\u00e2n x\u00e3 T\u1ed1ng X\u00e1 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00f9 Dung) tr\u1ea5n S\u01a1n Nam. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i, quy\u1ec1n sai Cai t\u1ed5ng l\u00e0 L\u00ea Nh\u01b0 Uy \u0111em d\u00e2n x\u00e3 kh\u00e1ng c\u1ef1, b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn, d\u00e2n \u1ea5y c\u0169ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ebfn nay Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu t\u00e2u xin n\u00eau th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ngh\u0129a d\u00e2n. Vua xem t\u1edd t\u00e2u n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n d\u1eabu ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t ph\u1ee5c gi\u1eb7c d\u1eef, c\u00e1i ngh\u0129a t\u00f4n th\u00e2n h\u00e1 ch\u1eb3ng n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf sao !\u201d. Truy t\u1eb7ng Nh\u01b0 Uy ch\u1ee9c Cai t\u1ed5ng, cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft 200 quan ti\u1ec1n ; t\u00f4 thu\u1ebf thi\u1ebfu c\u1ee7a x\u00e3 d\u00e2n \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng l\u1ea1i nh\u00e0 s\u00e1u b\u1ed9. (\u1edf b\u00ean t\u1ea3 trong Kinh th\u00e0nh, m\u1ed7i b\u1ed9 l\u00e0m m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, nh\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu tham tri, nh\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu th\u1ecb lang, m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t nh\u00e0 ; ph\u00f2ng ty vi\u00ean \u1edf t\u1ea3 h\u1eefu nh\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0). Chia sai bi\u1ec1n binh \u1ee9ng d\u1ecbch m\u1ed7i b\u1ed9 700 ng\u01b0\u1eddi. L\u00e0m xong, cho quan s\u00e1u b\u1ed9 t\u1eeb th\u1ea5t ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0103n y\u1ebfn m\u1ed9t b\u1eefa, mi\u1ec5n ch\u1ea7u h\u1ea7u 3 ng\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfu t\u1eed \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ef1u xin \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft chi\u00eam b\u00e1i, b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u d\u00f9m.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho v\u00e0o ra m\u1eaft, khen l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh th\u1ef1c, mu\u1ed1n cho l\u00e0m quan. T\u1ef1u c\u1ed1 t\u1eeb. B\u00e8n cho b\u1ea1c v\u00e0 y ph\u1ee5c, sai tr\u1ea1m \u0111\u01b0a v\u1ec1 l\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Thang Huy Th\u1eadn l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XLVI<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110inh h\u1ee3i, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8 [1827], th\u00e1ng 5 nhu\u1eadn. Ng\u01b0\u1eddi Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 Quang d\u00e2ng s\u00e1ch \u201cThi\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3o l\u1ecbch\u201d. Th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh Thu\u1eadn t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00e1ch man Tr\u00e0 N\u01b0\u01a1ng \u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i v\u00ec t\u1eadt d\u1ecbch n\u00ean xi\u00eau t\u00e1n d\u1ea7n, xin cho gi\u1ea3m thu\u1ebf. (L\u1ec7 ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf h\u01a1n 2.800 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201c\u00c2n chi\u1ebfu \u0111\u1ea7u xu\u00e2n, thu\u1ebf ch\u00ednh cung c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1edbt, m\u00e0 ri\u00eang d\u00e2n man n\u00e0y n\u1ed9p thu\u1ebf t\u1ea1p v\u1eadt h\u1ea1ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, nay l\u1ea1i b\u1ecb t\u1eadt d\u1ecbch, t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1ea3 d\u00e2n man n\u00e0y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p c\u1ed1ng ph\u00fa, k\u00ednh thu\u1eadn kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i l\u00f2ng, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c khen ng\u1ee3i, nay nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 l\u1ec5 m\u1eebng, kh\u1eafp c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9i \u01a1n, sao l\u1ea1i ng\u0103n tr\u1eeb m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u01a1n tr\u1ea1ch ? V\u1eady tha cho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb gi\u00e1 g\u1ea1o h\u01a1i cao. Cho thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n n\u0103m nay d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 phu mi\u1ebfu v\u00e0 con h\u00e1t \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 Binh t\u00e2u r\u1eb1ng s\u1ed5 \u0111inh \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh dinh tr\u1ea5n, c\u00e1c phu mi\u1ebfu v\u00e0 con h\u00e1t li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng bi\u1ec7t t\u00ednh s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee9c t\u1ea1p b\u1ea5t nh\u1ea5t, xin do quan L\u1ec5 b\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh. \u0110\u1ebfn nay l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, l\u1ea1i sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, cho r\u1eb1ng : \u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1eddi ch\u00ednh th\u1ed1ng n\u1ed1i nhau c\u00f9ng l\u00e0 c\u00e1c ch\u00ednh th\u1ea7n c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c r\u00f5 r\u1ec7t, th\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu ch\u1ed7 ph\u00e1t t\u00edch t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u1ea5p d\u00e2n phu coi gi\u1eef, th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u00f4n tr\u1ecdng c\u00e1c tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 t\u1ecf \u00fd y\u00ean \u1ee7i c\u00e1c th\u1ea7n. Nh\u01b0ng trong \u1ea5y s\u1ed1 phu c\u00f3 n\u01a1i h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 n\u01a1i h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi, nhi\u1ec1u \u00edt kh\u00e1c nhau, c\u0169ng n\u00ean m\u1ed9t phen s\u1eeda \u0111\u1ecbnh cho v\u1eeba ph\u1ea3i. C\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t con h\u00e1t \u0111\u1ec3 h\u1eb1ng n\u0103m ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft l\u00ean h\u00e1t ch\u00fac th\u1ecd v\u00e0 h\u00e1t trong nh\u1eefng l\u1ec5 c\u1ea7u, l\u1ec5 t\u1ea1, theo l\u1ec5 th\u00ec c\u0169ng n\u00ean th\u1ebf ; nh\u01b0ng s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u qu\u00e1, c\u0169ng n\u00ean r\u00fat b\u1edbt. V\u00e2ng m\u1ec7nh b\u00e0n r\u1eb1ng : v\u1ec1 mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng th\u00ec mi\u1ebfu \u0110inh Ti\u00ean Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00e0 mi\u1ebfu L\u00ea \u0110\u1ea1i H\u00e0nh Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u1edf Ninh B\u00ecnh, mi\u1ebfu H\u00f9ng v\u01b0\u01a1ng \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, mi\u1ebfu L\u00fd B\u00e1t \u0111\u1ebf v\u00e0 mi\u1ebfu Th\u1ee5c An D\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng \u1edf B\u1eafc Ninh, mi\u1ebfu nh\u00e0 Tr\u1ea7n \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, mi\u1ebfu L\u00ea Th\u00e1i t\u1ed5 \u1edf Cao B\u1eb1ng, \u0111\u1ec1u xin theo l\u1ec7 V\u0103n Mi\u1ebfu \u1edf Kinh, \u0111\u1eb7t phu mi\u1ebfu m\u1ed7i mi\u1ebfu 50 ng\u01b0\u1eddi. Mi\u1ebfu Xung Thi\u00ean \u0110\u1ed5ng th\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 mi\u1ebfu \u0110\u1ed5ng Thi\u00ean v\u01b0\u01a1ng \u1edf B\u1eafc Ninh, mi\u1ebfu Ph\u00e1p V\u0169, Ph\u00e1p V\u00e2n, Ph\u00e1p L\u00f4i \u1edf S\u01a1n Nam, mi\u1ebfu Tr\u1ea5n V\u0169 \u1edf Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, mi\u1ebfu T\u1ea3n Vi\u00ean thi\u00ean s\u01a1n, mi\u1ebfu Hy C\u01b0\u01a1ng thi\u00ean v\u01b0\u01a1ng, mi\u1ebfu Tam Giang \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng, mi\u1ebfu Gia Th\u00f4ng thi\u00ean v\u01b0\u01a1ng \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, xin theo l\u1ec7 mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u1edf Kinh, phu mi\u1ebfu m\u1ed7i mi\u1ebfu 30 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ec1u chi\u1ebfu ng\u1ea1ch c\u0169, th\u1eeba th\u00ec b\u1edbt \u0111i, thi\u1ebfu th\u00ec th\u00eam v\u00e0o. Mi\u1ebfu C\u00f4ng th\u1ea7n \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u00ec 79 ng\u01b0\u1eddi phu mi\u1ebfu v\u00e0 mi\u1ebfu C\u00f4ng th\u1ea7n \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean th\u00ec 48 phu mi\u1ebfu, l\u00e0 do nh\u00e0 vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho, b\u1edfi v\u00ec c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n \u1ea5y theo \u0111\u00f2i t\u1eeb l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi li\u1ec1u ch\u1ebft gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf m\u00ecnh \u1edf n\u01a1i g\u00f3c bi\u1ec3n, nh\u1eefng l\u00fac gian nan kh\u00f4ng c\u00f2n ai h\u01a1n, cho n\u00ean \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u01b0u h\u1eadu ; nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd, l\u1ea1i cho ti\u1ec1n h\u01b0\u01a1ng l\u1eeda h\u1eb1ng n\u0103m, \u01a1n cho \u0111\u1eb7c c\u00e1ch c\u0169ng \u0111\u00e3 r\u1ea5t h\u1eadu, nay xin theo l\u1ec7 mi\u1ebfu C\u00f4ng th\u1ea7n \u1edf Kinh, c\u1ea5p cho m\u1ed7i mi\u1ebfu 30 ng\u01b0\u1eddi phu mi\u1ebfu. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 con h\u00e1t 200 ng\u01b0\u1eddi \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh (Ph\u01b0\u1eddng Du Xu\u00e2n \u0111\u1ed5i l\u00e0m ca c\u00f4ng, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p ti\u1ec1n sai d\u1ecbch 10 quan, l\u1ea1i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p ri\u00eang 2 t\u1ea5m 15 th\u01b0\u1edbc v\u1ea3i), c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ea1p kh\u00f4ng kh\u00e1c, kh\u00f4ng b\u1edbt gi\u1ea3m. Con h\u00e1t \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh (c\u0169 g\u1ecdi l\u00e0 Gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng) h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 100 ng\u01b0\u1eddi, con h\u00e1t \u1edf Thanh Hoa (c\u0169 c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 Gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng) h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 50 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n cho v\u1ec1 h\u1ebft v\u00e0o s\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu sai d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n, duy mi\u1ebfu C\u00f4ng th\u1ea7n \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ph\u00fa Y\u00ean s\u1ed1 phu mi\u1ebfu v\u1eabn theo ng\u1ea1ch c\u0169. R\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i mi\u1ebfu l\u1ea5y s\u1ed1 phu 20 phu mi\u1ebfu l\u00e0m chu\u1ea9n.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u00f3ng \u1edf M\u1ee5c \u0110a H\u00e1n (t\u00ean \u0111\u1ea5t man) phao n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, sau l\u1ea5y L\u1ea1c Ho\u00e0n. Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An \u0111em vi\u1ec7c bi\u00ean b\u00e1o ch\u1ea1y t\u00e2u. Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Xi\u00eam h\u01b0 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf, ch\u01b0a ch\u1eafc d\u00e1m \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y b\u1edd c\u00f5i ; song n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng sau khi \u0111i\u00ean \u0111\u1ea3o, nghe gi\u00f3 th\u1ed5i h\u1ea1c k\u00eau c\u0169ng \u0111\u1ee7 s\u1ee3 h\u00e3i, qu\u00e2n ta kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00ec b\u1edd c\u00f5i kh\u00f4ng y\u00ean\u201d. B\u00e8n gi\u1ee5c b\u1ecdn Phan V\u0103n Thu\u00fd ti\u1ebfn qu\u00e2n. B\u1ecdn Thu\u00fd v\u00e0o b\u1ec7 t\u1eeb. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y \u0111\u1ebfn g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u01b0a th\u01b0 cho n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam n\u00f3i r\u1eb1ng h\u1ecd c\u00f9ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1nh nhau kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t sang b\u1edd c\u00f5i thu\u1ed9c man c\u1ee7a ta ; n\u1ebfu kh\u00f4ng nghe, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u00e1nh th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n Xi\u00eam chi\u1ebfm c\u1ee9 th\u00e0nh Vi\u00ean Ch\u0103n n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng. A N\u1ed7 nghe tin, t\u1eeb Tam \u0110\u1ed9ng ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn b\u1ea3n Tri\u1ec7u S\u1ea7n. Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cA N\u1ed7 ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u1ef1c ho\u1ea3ng h\u1ed1t, s\u1ee3 qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111u\u1ed5i k\u1ecbp, v\u1ed9i ch\u1ea1y cho xa. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd c\u00f3 g\u1eb7p m\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam bao gi\u1edd ! V\u00ec ho\u1ea3ng h\u1ed1t nh\u01b0 th\u1ebf n\u00ean t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ed9i \u0111\u1ebfn, ho\u1eb7c gi\u1ea3 l\u00e0m cho d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean n\u00e1o \u0111\u1ed9ng\u201d. B\u00e8n truy\u1ec1n b\u1ea3o b\u1ecdn Phan V\u0103n Thu\u00fd \u0111\u01b0a th\u01b0 cho A N\u1ed7 n\u00f3i r\u1eb1ng qu\u00e2n quan kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, ph\u00e1i th\u00eam l\u00ednh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, c\u1ee9 vi\u1ec7c ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u1edf y\u00ean ch\u1edb s\u1ee3.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 Binh \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh ngo\u00e0i bi\u00ean \u1edf Ngh\u1ec7 An ch\u1ea1y b\u00e1o cho th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t d\u00e2ng s\u1edb cho r\u1eb1ng : N\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng gi\u1eef l\u1ec5 c\u1ed1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, l\u00e0m phi\u00ean ph\u1ee5 cho ta, th\u1ebf c\u00f9ng ph\u1ea3i k\u00eau van, ngh\u0129a kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ef1 tuy\u1ec7t. Hu\u1ed1ng chi ta v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, ti\u1ebfng l\u00e0 l\u00e1ng gi\u1ec1ng, th\u1ef1c l\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch, ng\u00e0y nay giao hi\u1ebfu nh\u01b0ng ch\u01b0a bi\u1ebft ng\u00e0y kh\u00e1c th\u1ebf n\u00e0o. N\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng n\u1ebfu b\u1ecb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam ki\u00eam t\u00ednh th\u00ec ta c\u00f9ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam gi\u00e1p gi\u1edbi nhau, th\u1ea7n s\u1ee3 ti\u1ebfng ng\u00e1y \u1edf gi\u01b0\u1eddng b\u00ean c\u1ea1nh kh\u00f3 m\u00e0 ng\u1ee7 y\u00ean ; ch\u1eb3ng b\u1eb1ng t\u00ecm c\u00e1ch cho n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u00ean gi\u1eadu cho ta. Song le ta dung n\u1ea1p ng\u01b0\u1eddi V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u00f2i m\u00e0 kh\u00f4ng cho, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi m\u1ea5t ho\u00e0. Th\u1ea7n ngh\u0129 th\u00e0 m\u1ea5t ho\u00e0 v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, m\u00e0 V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u00f2n l\u00e0 ph\u00ean gi\u1eadu c\u1ee7a ta, th\u00ec m\u1ed1i lo c\u00f2n \u00edt ; n\u1ebfu t\u1ea1m b\u1ee3 gi\u1ea3ng ho\u00e0 th\u00ec n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng h\u1eb3n m\u1ea5t, n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng m\u1ea5t th\u00ec th\u1ebf n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u00e0ng to, m\u1ed1i lo \u1ea5y c\u00e0ng s\u00e2u. C\u00e2n nh\u1eafc ngh\u0129a n\u1eb7ng nh\u1eb9, b\u00e0n m\u1ed1i lo n\u00f4ng s\u00e2u, th\u00ec gi\u00fap V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 ch\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam t\u01b0\u1edfng l\u00e0 h\u01a1n c\u1ea3. N\u1ebfu Xi\u00eam khai chi\u1ebfn th\u00ec ta th\u1eb3ng m\u00e0 n\u00f3 cong, lo g\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 danh ngh\u0129a. Th\u1ea7n l\u1ea1i ngh\u0129 tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f9ng b\u1edd c\u00f5i ph\u00eda Nam n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, li\u1ec1n ti\u1ebfp \u0111\u1ecba gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, n\u1ebfu qu\u00e2n Xi\u00eam ph\u1ea1m v\u00e0o Ngh\u1ec7 An, th\u1ea7n xin \u0111em qu\u00e2n Gia \u0110\u1ecbnh th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 s\u01a1 h\u1edf, b\u00f3p v\u00e0o c\u1ed5, \u0111\u00e1nh v\u00e0o l\u01b0ng, c\u00e1i c\u00f4ng to\u00e0n th\u1eafng t\u1ea5t l\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cXem khanh t\u00e2u v\u1ec1 thuy\u1ebft b\u00f3p c\u1ed5 \u0111\u00e1nh l\u01b0ng, th\u1ef1c l\u00e0 y\u1ebfu l\u0129nh c\u1ee7a binh ph\u00e1p ; nh\u01b0ng ngh\u0129 vi\u1ec7c binh l\u00e0 d\u1eef, chi\u1ebfn tranh l\u00e0 nguy, th\u00e1nh nh\u00e2n b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u1edbi d\u00f9ng. Phen n\u00e0y ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, n\u1ebfu bi\u1ebft l\u01b0\u1eddng t\u00ednh th\u1ebf l\u1ef1c, kh\u00f4ng d\u00e1m theo \u0111\u00f2i V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 l\u1ea5n b\u1edd c\u00f5i ta th\u00ec vi\u1ec7c \u00eam ng\u01b0\u1eddi y\u00ean, ho\u00e0 h\u1ea3o l\u00e2u d\u00e0i. B\u1ea5y gi\u1edd ta s\u1ebd t\u00ednh, d\u1ea7n thu l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, d\u1ef1ng l\u1ea1i n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e3 t\u1ecf r\u00f5 ngh\u0129a l\u1edbn, ph\u1ee5c l\u1ea1i n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 m\u1ea5t, n\u1ed1i l\u1ea1i m\u1ed1i \u0111\u00e3 d\u1ee9t, m\u00e0 th\u1ef1c ng\u1ea7m c\u1eaft \u0111\u1ee9t c\u00e1nh tay tr\u00e1i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam d\u00e1m c\u00e0n gi\u1ee1 l\u1ea5n l\u01b0\u1edbt, c\u1ed1 \u0111\u00f2i V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 g\u00e2y hi\u1ec1m kh\u00edch tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec tr\u1eddi s\u1ebd gi\u00fap ta, l\u1ebd ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ea1nh, qu\u00e2n ta chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, c\u00f3 th\u1ec3 mau ch\u00f3ng th\u00e0nh c\u00f4ng. Hi\u1ec7n nay ch\u01b0a bi\u1ebft h\u1ebft l\u00fd th\u1ebf n\u00e0o, n\u00ean y\u00ean t\u0129nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i. L\u1ea1i nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, t\u00ednh v\u1ed1n h\u00e8n nh\u00e1t, nay nghe ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u1ed9c \u00e1c v\u1edbi V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng ch\u1eb3ng kh\u1ecfi sinh l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3, khanh n\u00ean y\u00ean \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng c\u1ed5 v\u0169 \u0111\u1ec3 h\u1ecd ph\u1ea5n kh\u1edfi ch\u00ed kh\u00ed, \u0111\u1ee3i ng\u00e0y kh\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng \u0111\u1ebfn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb \u0111\u00f3, nh\u1eefng ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u d\u1ee5 ch\u1ec9 v\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec1u sai b\u1ed9 Binh tr\u00edch nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u quan y\u1ebfu, sao l\u1ee5c g\u1eedi cho [L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t].<\/p>\n\n\n\n<p>Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean r\u1eb1ng : \u201cV\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf ho\u00e0 hi\u1ebfu m\u00e0 g\u00e2y c\u1eebu th\u00f9, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean m\u1ed9t m\u1ef1c t\u1ea1m b\u1ee3, ch\u1ec9 c\u00e2n nh\u1eafc s\u1ef1 th\u1ebf cho ph\u1ea3i th\u00f4i. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta t\u1eeb khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn gi\u1edd, n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam th\u00ec th\u00f4ng hi\u1ebfu, n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng th\u00ec n\u1ed9p c\u1ed1ng, giao thi\u1ec7p n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng, b\u00eanh v\u1ef1c n\u01b0\u1edbc b\u00e9 nh\u1ecf, c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m. Song tr\u1ed9m ngh\u0129 : n\u01b0\u1edbc ta l\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u0103n v\u1eadt m\u00e0 l\u00e1ng gi\u1ec1ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc r\u1ee3 m\u1ecdi c\u0169ng l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ; v\u1ea3 l\u1ea1i gi\u1ed1ng r\u1ee3 m\u1ecdi l\u00f2ng tham kh\u00f4ng ch\u00e1n, ch\u01b0a ch\u1eafc n\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd nh\u00f2m m\u00ecnh m\u00e0 nh\u1ea5m nh\u00e1p. Ch\u1ec9 v\u00ec th\u1ebf l\u1ef1c ngang nhau n\u00ean n\u00f3 t\u1ea1m \u0111\u00f3ng t\u00fai \u0111\u1ec3 c\u1ea7u kh\u1ecfi l\u1ed7i ; n\u1ebfu n\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u1eafc \u00fd, bi\u1ebft \u0111\u00e2u ch\u1eb3ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc M\u1eadt (() M\u1eadt : m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf \u1edf cu\u1ed1i \u0111\u1eddi nh\u00e0 \u00c2n b\u1ecb Chu V\u0103n v\u01b0\u01a1ng cho l\u00e0 c\u00f3 t\u1ed9i m\u00e0 \u0111\u00e1nh.) khinh nh\u1eddn, ng\u01b0\u1eddi Y\u1ec3m Do\u00e3n (() Y\u1ec3m Do\u00e3n : m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc \u1edf ph\u00eda T\u00e2y Trung Qu\u1ed1c, v\u00e0o l\u1ea5n Trung Qu\u1ed1c, b\u1ecb Chu Tuy\u00ean v\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh.) cu\u1ed3ng d\u1ea1i ? Hi\u1ec7n nay n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111em qu\u00e2n l\u1ea5n \u0111\u00e1nh V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n lu\u1eadn, mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c thua c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng ra ngo\u00e0i b\u1ee5ng, \u0111\u1ee3i n\u00f3 ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn b\u1edd c\u00f5i ta r\u1ed3i m\u1edbi ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Th\u1ea7n v\u1ec1 nh\u00e0 t\u1ef1 ngh\u0129 : Ngh\u1ec7 An l\u00e0 x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta, b\u00ean ngo\u00e0i Tr\u00e0 L\u00e2n ti\u1ebfp ngay V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, th\u00ec V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 ph\u00ean gi\u1eadu c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta, kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf. N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam ti\u1ebfn qu\u00e2n l\u1ea7n n\u00e0y, n\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ed1t h\u1ea3 gi\u1eadn, c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a c\u1ea3i v\u00e0 \u0111\u00e0n b\u00e0 mang v\u1ec1, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u00f3i ; n\u1ebfu n\u00f3 chi\u1ebfm c\u1ee9 th\u00e0nh \u1ea5p nh\u00e2n d\u00e2n n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng th\u00ec kh\u00e1c g\u00ec n\u00f3 d\u1ee1 ph\u00ean gi\u1eadu c\u1ee7a ta \u0111i ; d\u1eabu n\u00f3 kh\u00f4ng l\u1ea5n thu\u1ed9c man c\u1ee7a ta, m\u00e0 thu\u1ed9c man c\u1ee7a ta g\u1ea7n n\u00f3, t\u1ef1 nhi\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0m t\u00f4i t\u1edb n\u00f3 ; thu\u1ed9c man c\u1ee7a ta \u0111\u00e3 l\u00e0m t\u00f4i t\u1edb n\u00f3 th\u00ec Tr\u00e0 L\u00e2n c\u1ee7a ta r\u1ed3i c\u0169ng m\u1ea5t v\u1ec1 n\u00f3. Xem nh\u01b0 nh\u00e0 T\u1ed1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t th\u00e0nh c\u00f4 \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u00f2n n\u00f3i : B\u00ean c\u1ea1nh gi\u01b0\u1eddng n\u1eb1m h\u00e1 \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c n\u1eb1m ng\u00e1y kh\u00f2 kh\u00f2. Hu\u1ed1ng h\u1ed3 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 n\u01b0\u1edbc th\u1ebf l\u1ef1c ngang nhau v\u1edbi m\u00ecnh, \u0111\u1ebfn c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1m b\u1ee3 \u0111\u01b0\u1ee3c sao ? \u0110\u1ee3i n\u00f3 \u0111\u1ebfn m\u00e0 sau m\u1edbi \u0111\u00e1nh th\u00ec kh\u00f3 ; \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac n\u00f3 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u00e0 \u0111\u00e1nh ngay th\u00ec d\u1ec5. Nay \u0111\u00e3 sai Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Ngh\u1ec7 An n\u1ebfu n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u1ea5y th\u1ebf hung t\u1ee3n m\u00e0 chi\u1ebfm gi\u1eef \u0111\u00f4 th\u00e0nh V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean gi\u1eef s\u1ef1 tin nh\u1ecf v\u1ec1 giao l\u00e2n m\u00e0 qu\u00ean c\u00e1i k\u1ebf xa gi\u1eef n\u01b0\u1edbc. N\u00ean \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfn gi\u1eef Ba \u0110\u1ed9ng cho n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng bi\u1ebft l\u00e0 c\u00f3 qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n, \u0111\u1ec3 t\u1ef1 h\u1ecd h\u0103ng h\u00e1i ph\u1ee5c th\u00f9, m\u01b0u toan r\u1eeda h\u1eadn ; r\u1ed3i sau cho qu\u00e2n V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng qu\u00e2n L\u1ea1c Ho\u00e0n, Ba \u0110\u1ed9ng l\u00e0m ti\u00ean phong, qu\u00e2n ta ti\u1ebfp sau, tr\u01b0\u01a1ng to thanh th\u1ebf, g\u00f3p s\u1ee9c c\u00f9ng \u0111\u00e1nh, th\u00ec n\u00f3 kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u. Ph\u00e0m l\u1ea5y Man di m\u00e0 \u0111\u00e1nh Man di th\u00ec th\u1ebf ti\u1ec7n m\u00e0 vi\u1ec7c c\u0169ng d\u1ec5. V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u00e1nh qu\u00e2n c\u01b0\u1eddng b\u1ea1o l\u00e0 ch\u00ednh, gi\u00fap n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf b\u00e9 l\u00e0 ngh\u0129a, qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u00ednh v\u00e0 ngh\u0129a th\u00ec \u0111\u00e1nh \u0111\u00e2u ch\u1eb3ng v\u1ee1. Sau khi d\u1eb9p xong, l\u1ea1i phong v\u01b0\u01a1ng cho V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 \u00fd r\u00e0ng bu\u1ed9c, ch\u1ecdn l\u1ea5y quan gi\u1ecfi n\u01b0\u1edbc ta cho l\u00e0m b\u1ea3o h\u1ed9. Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u00e0 V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u v\u1ec1 ta c\u1ea3 th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam nh\u01b0 m\u1ea5t c\u1ea3 hai tay, th\u1ebf suy s\u1ee9c y\u1ebfu, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbch v\u1edbi ta \u0111\u01b0\u1ee3c !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua giao t\u1edd s\u1edb xu\u1ed1ng cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n duy\u1ec7t t\u00e2u, \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi b\u00e0n tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a b\u1ecdn th\u1ea7n l\u00e0 mu\u1ed1n t\u1ea1m dung m\u00e0 an th\u00e1p ng\u01b0\u1eddi V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 theo trong \u1ea5y m\u00e0 t\u00ednh to\u00e1n, \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam c\u00f3 l\u00e0m tr\u00e1i l\u1ebd th\u00ec m\u00ecnh s\u1ebd c\u00f3 c\u1edb m\u00e0 n\u00f3i, \u0111\u00e2u ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ea1m b\u1ee3 c\u1ea7u y\u00ean, \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c thua c\u1ee7a V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng ra ngo\u00e0i b\u1ee5ng, nh\u01b0 l\u1eddi Kim Ho\u00e1n n\u00f3i. Ph\u00e0m \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ch\u1ebf ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a nh\u00e0 binh ; nh\u01b0ng xem c\u01a1 m\u00e0 l\u00e0m th\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0o c\u0169ng xong. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng l\u00e0m l\u00e0 ph\u1ea3i mu\u00f4n ph\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta s\u00e1ng su\u1ed1t s\u00e2u xa, \u0111\u00e3 cho \u0111\u00f3ng tr\u1ecdng binh \u1edf Ngh\u1ec7 An, l\u1ea1i trao k\u1ebf ho\u1ea1ch cho Gia \u0110\u1ecbnh, nh\u1eefng c\u01a1 m\u01b0u \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, ch\u1ebf ph\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng thi\u1ebfu s\u00f3t g\u00ec n\u1eefa. C\u00f2n Kim Ho\u00e1n b\u00e0n vi\u1ec7c qu\u00e2n tr\u00ean t\u1edd gi\u1ea5y, v\u1ec1 l\u00fd, v\u1ec1 th\u1ebf, v\u1ec1 \u0111\u1ecba h\u00ecnh, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cL\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n l\u00e0 ph\u1ea3i, l\u1eddi Kim Ho\u00e1n b\u00e0y t\u1ecf c\u0169ng l\u00e0 l\u00f2ng th\u00e0nh lo ngh\u0129, nh\u01b0ng ki\u1ebfn th\u1ee9c m\u1ed9t m\u00ecnh c\u00f3 h\u1ea1n, n\u00ean kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a m\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u00fang kh\u1edbp. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n t\u00ecm l\u1eddi n\u00f3i hay, d\u1eabu ng\u01b0\u1eddi ki\u1ebfm c\u1ee7i c\u1eaft c\u1ecf c\u0169ng c\u00f2n \u0111\u00f2i h\u1ecfi \u0111\u1ebfn, l\u1ecd l\u00e0 quan \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. T\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd tr\u1eabm, c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00ean n\u00f3i th\u00ec n\u00ean h\u1ebft \u00fd ngh\u0129 xa m\u00e0 b\u00e0y t\u1ecf h\u1ebft ra, ch\u1edb v\u00ec m\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng h\u1ee3p m\u00e0 n\u1ea3n l\u00f2ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i thanh tra N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng th\u1ea5y \u1edf kho ch\u1ee9a c\u00f3 c\u00e1i \u1ea5n \u201cK\u00ednh thi\u00ean ng\u00e2n b\u1ea3o\u201d, \u0111em t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cB\u00ean c\u1ea1nh c\u00e1i \u1ea5n \u1ea5y c\u00f3 kh\u1eafc ch\u1eef \u201cT\u00e2n d\u1eadu m\u1ea1nh thu t\u1ea1o\u201d, ho\u1eb7c gi\u1ea3 l\u00e0 c\u1ee7a Ng\u1ee5y T\u00e2y ch\u0103ng ? T\u1ee5c c\u00f3 ki\u00eang k\u1ef5 v\u1ec1 h\u00e0nh ni\u00ean n\u00ean c\u00f3 ch\u1eef \u201cm\u1ea1nh thu\u201d. B\u00e8n sai t\u00ednh th\u00ec \u0111\u00fang v\u00e0o \u0111\u1eddi Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n. B\u00e8n hu\u1ef7 \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fa L\u00e3ng Sa l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n [Philippe Vannier] d\u00e2ng 2 c\u00e1i \u1ed1ng nh\u00f2m b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, g\u1ecdi l\u00e0 \u1ed1ng nh\u00f2m m\u1eb7t tr\u1eddi. Vua \u0111\u1ec3 m\u1ed9t c\u00e1i \u1edf trong cung, m\u1ed9t c\u00e1i cho Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, ch\u01b0a c\u00f3 ai bi\u1ebft d\u00f9ng. Vua t\u1eebng khi r\u1ed7i \u0111em xem bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch xem, g\u1ecdi Phan Huy Th\u1ef1c v\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1i \u1ed1ng nh\u00f2m n\u00e0y, \u0111\u1ec3 b\u1eb1ng, \u0111\u1ec3 l\u1ec7ch, \u0111\u1ec3 cao, \u0111\u1ec3 th\u1ea5p, \u0111\u1ed9 s\u1ed1 kh\u00e1c nhau, g\u1ea7n th\u00ec \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00fai non, xa th\u00ec xem \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, r\u1ea5t l\u00e0 di\u1ec7u\u201d. B\u00e8n ch\u1ec9 v\u1ebd c\u1eb7n k\u1ebd cho h\u1ecd t\u1ef1 bi\u1ebft suy x\u00e9t.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t binh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi con quan v\u00f5 trong h\u1ea1t t\u00ecnh nguy\u1ec7n do th\u00e0nh chi l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n, theo nh\u01b0 l\u1ec7 binh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng \u1edf Kinh s\u01b0. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1eadp ph\u00e1p v\u1ed1n mu\u1ed1n g\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e2n t\u00e0i \u0111\u1ec3 ng\u00e0y sau d\u00f9ng. Nay b\u1ecdn \u1ea5y nh\u00e0 ngh\u00e8o \u0111\u01b0\u1eddng xa kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u1eabu kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec7, t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho l\u00e0m binh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh (chia l\u00e0m hai ban, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m v\u1eabn theo l\u1ec7 chi b\u1ed5ng, ngo\u00e0i ra nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng ban th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng). Sau n\u00e0y c\u00f3 ai xin n\u1eefa c\u0169ng \u0111\u1ec1u cho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng coi \u0111\u00f3ng m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n kim \u0111\u0129nh [thuy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng], 4 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n m\u1ed9c \u0111\u0129nh [thuy\u1ec1n g\u1ed7].<\/p>\n\n\n\n<p>Ty thu\u1ed9c c\u1ee7a V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng b\u1ecf ban kh\u00f4ng tr\u1ef1c, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 L\u1ea1i nghi\u00eam b\u00e0n. Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n v\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh xin chi\u1ebfu lu\u1eadt \u201cph\u1ea3i tr\u1ef1c m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ef1c\u201d ph\u1ea1t 20 roi. Vua gi\u1eadn n\u00e9m t\u1edd t\u00e2u xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i s\u1ee3 V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng \u00e0 ! N\u00f3 \u1edf b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu tr\u1eabm m\u00e0 d\u00e1m khinh nh\u1eddn tr\u1ec5 n\u1ea3i, n\u1ebfu \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00f2n \u0111\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0o. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 quan to trong n\u01b0\u1edbc, gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng trung d\u1ee9t b\u1ecf t\u01b0 \u00fd, sao l\u1ea1i c\u00f3 ch\u1ed7 thi\u00ean v\u1ecb ?\u201d. Kim Ho\u00e1n v\u00e0 \u0110\u0103ng Doanh r\u1eadp \u0111\u1ea7u t\u1ea1. Vua ngu\u00f4i gi\u1eadn, ph\u1ea1t Kim Ho\u00e1n v\u00e0 \u0110\u0103ng Doanh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 th\u00e1ng b\u1ed5ng, m\u00e0 ph\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ef1c 60 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng b\u1ea3o Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh r\u1eb1ng : \u201cTh\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t l\u00e0 quy\u1ec1n l\u1edbn c\u1ee7a vua, n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u00f4ng th\u00ec sao g\u1ecdi l\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eeba r\u1ed3i \u0111\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u v\u1ec1 c\u00e1c \u0111\u01a1n ki\u1ec7n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng ph\u1ea1t roi, \u0111\u1ebfn khi b\u1ed9 C\u00f4ng x\u00e9t ngh\u0129 t\u00e2u l\u1ea1i th\u00ec xo\u00e1 b\u1ecf \u0111i, tr\u1eabm cho l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u01b0a l\u00e0m, t\u1ea1m khoan tha cho, t\u1eeb sau \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ecdn V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n, Phan \u0110\u00ecnh S\u0129 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb sau \u0111\u00f3ng \u1ea5n v\u00e0o ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb n\u00ean l\u1ea5y b\u1ea3n th\u1ea3o ng\u1ef1 ti\u1ec1n m\u00e0 so s\u00e1nh, c\u00f3 th\u1ea5y sai kh\u00e1c th\u00ec x\u00e9t t\u00e2u l\u00ean. (\u0110\u01b0\u1eddng quan c\u00e1c nha m\u00f4n th\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t vua th\u1ea3o d\u1ee5 ch\u1ec9, \u0111\u1ecdc l\u00ean r\u1ed3i tu\u00e2n h\u00e0nh).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh l\u00e0m Cai c\u01a1 th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, v\u1eabn qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5, ki\u00eam qu\u1ea3n ng\u01b0 h\u1ed9 v\u00e0 h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf x\u1ee9 Ng\u00e2n b\u00e0i th\u1ecb v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u01a1ng Vi\u1ebft Su\u00fd l\u00e0m Cai c\u01a1 th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n l\u00e0m Cai c\u01a1 th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fd v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u1ea3n l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1, Tham hi\u1ec7p B\u1eafc Ninh l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00fa l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh, Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00fa l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu \u0110\u1ee9c l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9, sung bi\u1ec7n H\u00ecnh t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha gi\u1ea3m thu\u1ebf ru\u1ed9ng v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i b\u1ecb h\u1ea1n cho c\u00e1c tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, S\u01a1n Nam, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c tr\u1ea5n t\u00e2u \u0111\u1ec7 \u00e1n kh\u00e1m ru\u1ed9ng b\u1ecb tai, b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u01b0\u01a1ng b\u00e0n tha gi\u1ea3m th\u00ec tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 khi\u1ebfn d\u00e2n n\u1ed9p thu\u1ebf xong. B\u00e8n sai chi\u1ebfu s\u1ed1 thu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m \u0111\u1ec3 tr\u1eeb v\u00e0o v\u1ee5 thu\u1ebf cu\u1ed1i n\u0103m, m\u00e0 ph\u1ea1t b\u1ed5ng c\u00e1c tr\u1ea5n th\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean m\u1ed9 30 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch l\u00e0m thu\u1ed9c l\u1ec7 \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y s\u00e1u tr\u1ea5n ngo\u00e0i \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh ti\u1ec1n th\u00f3c \u1edf kho hi\u1ec7n s\u1ed1 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, mu\u1ed1n ch\u1ee9a cho s\u1eb5n, n\u00ean d\u1ee5 th\u00e0nh th\u1ea7n h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 bi\u1ec7n, cho m\u1ed7i h\u1ea1t th\u01b0\u1eddng ch\u1ee9a 10.000 h\u1ed9c th\u00f3c v\u00e0 20.000 quan ti\u1ec1n tr\u1edf l\u00ean, b\u00e0n k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, vua l\u1ea1i sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n l\u1ea1i : Duy c\u00f3 Th\u00e1i Nguy\u00ean kho ch\u1ee9a h\u01a1i d\u1ed3i d\u00e0o, c\u00f2n 5 tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Tuy\u00ean Quang, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng v\u00e0 H\u01b0ng Ho\u00e1, thu\u1ebf m\u00e1 thu trong m\u1ed9t n\u0103m, \u0111em chi ti\u00eau trong m\u1ed9t n\u0103m, th\u1eeba kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y, xin cho ti\u1ec1n thu\u1ebf c\u1eeda quan, b\u1ebfn \u0111\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c tr\u1ea5n l\u1ec7 n\u1ed9p \u1edf th\u00e0nh th\u00ec n\u1ed9p \u1edf tr\u1ea5n, v\u00e0 th\u00f3c n\u1ed9p v\u1edbi thu\u1ebf v\u1ee5 \u0111\u00f4ng, n\u1ebfu v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ee7 th\u00ec d\u1eddi ti\u1ec1n th\u00f3c \u1edf nh\u1eefng h\u1ea1t ph\u1ee5 c\u1eadn \u0111\u1ebfn m\u00e0 ch\u1ee9a ; sau khi kho ch\u1ee9a \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 th\u00ec l\u1ea1i theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu c\u00f3 khi chi ph\u00ed r\u1ed9ng, m\u00e0 kho ch\u1ee9a th\u00f3c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 10.000 h\u1ed9c, ti\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 20.000 quan th\u00ec l\u1ea1i chi\u1ebfu ngh\u1ecb m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00fac l\u1ea1i \u1ea5n tr\u01b0\u1eddng thi B\u1eafc Th\u00e0nh. (\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc h\u01a1i to, \u0111\u1ed5i l\u1ea1i cho b\u1eb1ng c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng kh\u00e1c).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng quy\u1ec1n ki\u00eam \u1ea5n tri\u1ec7n Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung V\u0169 Kh\u1ed1 l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ki\u1ec7t th\u0103ng th\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 bi\u1ec7n l\u00fd c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c B\u1eafc Th\u00e0nh, Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Mai Ph\u01b0\u1edbc Nhu\u1eadn th\u0103ng th\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban the l\u1ee5a cho c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng t\u1eed, c\u00f4ng n\u1eef, theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00e1c man \u1edf ngu\u1ed3n H\u00e0 Duy tr\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean ; B\u00e1t ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9 \u1edf b\u1ea3o Th\u1ea1ch L\u0129nh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Nh\u1eadt b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Cho Nh\u1eadt l\u00e0m Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m thi\u00ean h\u1ed9, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng 200 quan ti\u1ec1n. Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn Phan V\u0103n Th\u1ec3 v\u00ec ph\u00e1i u\u1ef7 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Gia v\u00f5 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Chinh coi ch\u1edf b\u00e8 g\u1ed7 t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Kinh, l\u1ea1i sai ch\u1edf 150.000 quan ti\u1ec1n \u1edf kho Kinh \u0111em v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh. C\u00f3 Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n nh\u1eadn cho b\u1ecdn ti\u1ec3u sai g\u1eedi ch\u1edf nh\u1edd g\u1ed7 v\u00e1n, vi\u1ec7c ph\u00e1t ra, vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, s\u00f3ng gi\u00f3 nguy hi\u1ec3m, kh\u00f3 nh\u1ecdc r\u1ea5t m\u1ef1c, ch\u1ec9 v\u00ec g\u1ed7 v\u00e1n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea7n d\u00f9ng b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i ch\u1edf, ng\u01b0\u1eddi v\u00e2ng l\u00e0m ph\u1ea3i th\u1eadn tr\u1ecdng, sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang ! N\u1ebfu kh\u00f4ng nghi\u00eam ph\u1ea1t th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec r\u0103n b\u1ea3o ?\u201d. B\u00e8n gi\u00e1ng V\u00e2n l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ti\u1ec3u sai l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1p, Mai \u0110\u1ee9c Hi\u1ebfn th\u00ec ph\u1ea1t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 100 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m binh \u1edf c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1nh coi ch\u1edf 150.000 quan ti\u1ec1n ng\u1ee5y ra B\u1eafc Th\u00e0nh, r\u1ed3i ch\u1edf v\u1eadt h\u1ea1ng v\u1ec1, thuy\u1ec1n qua ph\u1ea7n bi\u1ec3n V\u0169ng Ch\u00f9a (thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh), b\u1ecb b\u00e3o ch\u00ecm m\u1ea5t 16 chi\u1ebfc. H\u1ea1nh ph\u1ea3i gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, kh\u00f4ng cho x\u00e9t tr\u1eeb, nh\u1eefng V\u1ec7 u\u00fd ph\u00e2n qu\u1ea3n th\u00ec Phan V\u0103n Hu\u00e2n gi\u00e1ng l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, giao cho Ngh\u1ec7 An sai ph\u00e1i, Nguy\u1ec5n B\u00e1 T\u00ecnh c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao cho Thu\u1ef7 qu\u00e2n \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. H\u1ed9 b\u1ed9 v\u00e0 T\u00e0o ch\u00ednh nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i B\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p g\u1ea1o thu\u00ea m\u01b0\u1edbn, sai \u0111\u1ed5i c\u1ea5p b\u1eb1ng th\u00f3c, cho l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc \u1edf ch\u1ed7 ph\u00e1t t\u1ea3i m\u00e0 \u0111em b\u00e1n l\u1ea5y l\u1eddi ; nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn k\u1ef3 v\u1eadn t\u1ea3i nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n b\u1ecb \u0111\u1eafm v\u1ee1, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i nh\u00e2n gi\u00f3 b\u00e3o m\u00e0 l\u00e0m b\u1eady, n\u1ebfu c\u1ee9 v\u00ec gi\u00f3 b\u00e3o m\u00e0 tha cho th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng k\u1ebb ranh m\u00e3nh \u0111\u01b0\u1ee3c thi th\u1ed1 m\u00e1nh kho\u00e9, m\u00e0 c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean h\u01b0 ph\u00ed nh\u01b0 th\u1ebf. T\u1eeb nay \u0111i bi\u1ec3n n\u1ebfu g\u1eb7p b\u00e3o to m\u01b0a d\u1eef k\u00e9o d\u00e0i, th\u1ef1c s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 quan s\u1edf t\u1ea1i kh\u00e1m x\u00e9t t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. C\u00f2n m\u01b0a gi\u00f3 m\u1ea1nh t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu ch\u1ed1ng ch\u1ecdi, c\u00f9ng l\u00e0 \u0111i \u0111\u1ed7 tr\u00e1i th\u1eddi m\u00e0 \u0111\u1ebfn h\u1ecfng vi\u1ec7c, th\u00ec c\u1ee7a c\u00f4ng b\u1ecb m\u1ea5t ph\u1ea3i chi\u1ebfu s\u1ed1 \u0111\u1ec1n b\u1ed3i, m\u00e0 v\u1eabn chi\u1ebfu lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i. S\u1ed1 ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n b\u1ed3i th\u00ec tr\u01b0\u1edbc b\u1eaft \u1edf ng\u01b0\u1eddi trong thuy\u1ec1n, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec b\u1eaft \u1edf ng\u01b0\u1eddi trong bang, n\u1ebfu l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec b\u1eaft \u1edf c\u00e1c bang, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 gi\u00e1 thu\u00ea m\u01b0\u1edbn m\u00e0 tr\u1eeb \u0111\u1ec1n, h\u1ebft s\u1ed1 \u1ea5y v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ecbch thu \u0111\u1ec3 tr\u1eeb cho \u0111\u1ee7. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n s\u1ebd th\u1eadn tr\u1ecdng th\u00eam m\u00e0 b\u1ecdn kia c\u0169ng bi\u1ebft r\u0103n s\u1ee3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua khen ph\u1ea3i, sai ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f4ng V\u0129nh An \u1edf tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh v\u1ee1 b\u1edd, nh\u00e0 d\u00e2n b\u1ecb ng\u1eadp \u0111\u1ed5 20 nh\u00e0, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Tr\u1ea5n th\u1ea7n cho l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 ph\u00e1t ch\u1ea9n, sai quan huy\u1ec7n b\u1ecf ti\u1ec1n g\u1ea1o ri\u00eang c\u1ea5p cho d\u00e2n. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5y tuy kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c m\u01b0a l\u1ee5t b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng c\u0169ng v\u00ec n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng x\u00f3i d\u1eef m\u00e0 th\u00e0nh tai h\u1ea1i. Tr\u1ea5n th\u1ea7n m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y t\u00ecnh tr\u1ea1ng d\u00e2n b\u1ecb tai n\u1ea1n, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 b\u1ecf l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 gi\u00fap cho d\u00e2n th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 t\u1ed1t, sao l\u1ea1i b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9c th\u1ea5p l\u1ed9c \u00edt l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y ? V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 qu\u1edf, l\u1ea1i c\u1ea5p cho m\u1ed7i nh\u00e0 2 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft 3 quan ti\u1ec1n, nh\u1eefng ti\u1ec1n g\u1ea1o c\u1ee7a quan huy\u1ec7n ph\u00e1t ra th\u00ec tr\u1ea3 l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c bi\u00ean v\u1ee5 Phan V\u0103n Thu\u00fd m\u1edbi \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, cho l\u00e0 tin t\u1ee9c qu\u00e2n Xi\u00eam c\u00f2n xa, qu\u00e2n ta ch\u01b0a n\u00ean khinh \u0111\u1ed9ng, sai Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Thai \u0111i \u0111\u1ebfn b\u1ea3n Tri\u1ec7u S\u1ea7n h\u1ecfi th\u0103m v\u00e0 y\u00ean u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng. A N\u1ed7 th\u1ea5y Thai \u0111\u1ebfn r\u1ea5t m\u1eebng, ph\u01b0\u1edbc th\u01b0 n\u00f3i qu\u00e2n Xi\u00eam s\u1eafp \u0111\u1ebfn L\u1ea1c Ho\u00e0n, xin cho \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u1ea3o h\u1ed9. B\u1ecdn Thu\u00fd b\u00e8n b\u00e0n chia ph\u00e1t binh v\u00e0 voi, sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hoan ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf K\u1ef3 S\u01a1n, \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf Quy H\u1ee3p, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p bi\u1ec7n l\u00fd qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng. Thu\u00fd c\u00f9ng Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh \u1edf l\u1ea1i tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ee3i b\u00e1o tin v\u00e0 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng h\u00e8n nh\u00e1t nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u00e3 l\u00e0 u\u1ef7 m\u1ecb kh\u00f4ng h\u0103ng h\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc \u1ea5y c\u00f2n c\u00f3 l\u00f2ng suy t\u00f4n kh\u00f4ng ; nh\u1eefng b\u1ea7y t\u00f4i \u0111i theo c\u00f2n c\u00f3 m\u01b0u th\u1ea7n m\u00e3nh t\u01b0\u1edbng h\u0103ng h\u00e1i kh\u1ea3ng kh\u00e1i c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c kh\u00f4ng ? \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u r\u1ea5t quan tr\u1ecdng ng\u00e0y nay, k\u00edp n\u00ean x\u00e9t th\u1ef1c t\u00e2u ngay \u0111\u1ec3 tr\u1eabm tr\u00f9 li\u1ec7u\u201d. B\u1ecdn Thu\u00fd li\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u vui theo n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i \u0111i theo kh\u00f4ng c\u00f3 ai c\u00f9ng b\u00e0n t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cL\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tan r\u00e3, kh\u00f4ng ph\u1ee5c h\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Phan V\u0103n Thu\u00fd, Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf Quy H\u1ee3p. Th\u00e1m t\u1eed v\u1ec1 n\u00f3i r\u1eb1ng qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u00e3 qua s\u00f4ng Khung Giang sang ph\u00eda B\u1eafc, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf L\u1ea1c Ho\u00e0n, l\u00f9a d\u00e2n v\u1ec1 M\u1ee5c \u0110a H\u00e1n. B\u1ecdn Thu\u00fd b\u00e8n d\u1eabn binh ti\u1ebfn n\u1eefa, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1ea1c Ho\u00e0n l\u00e0 c\u1ed1ng Man c\u1ee7a ta, sao \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i x\u00e2m nhi\u1ec5u \u0111\u01b0\u1ee3c ; nh\u01b0ng nay tin t\u1ee9c c\u00f5i bi\u00ean ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u00e1ng, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn L\u1ea1c Ho\u00e0n \u0111\u01b0a th\u01b0 cho t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam, b\u1ea3o cho h\u1ecd bi\u1ebft l\u1ebd ph\u1ea3i tr\u00e1i, khi\u1ebfn h\u1ecd t\u1ef1 lui qu\u00e2n ; n\u1ebfu h\u1ecd b\u1eaft s\u1ee9 c\u1ee7a ta, c\u00e0n r\u1ee1 g\u00e2y chi\u1ebfn, th\u00ec ch\u1ea1y t\u00e2u ngay. \u0110i\u1ec1u quan tr\u1ecdng \u0111\u1ea1o h\u00e0nh qu\u00e2n l\u00e0 n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn, m\u00e0 t\u1ef1 ta kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch\u201d. B\u1ecdn Thu\u00fd sai th\u00e1m t\u1eed \u0111\u1ebfn th\u00ec qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u00e3 \u0111i r\u1ed3i. Th\u00e1m t\u1eed b\u00e8n \u0111\u1ebfn th\u00e0nh V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u01b0a th\u01b0 r\u1ed3i v\u1ec1. T\u01b0\u1edbng Xi\u00eam c\u0169ng ph\u01b0\u1edbc th\u01b0 kh\u00f4ng d\u00e1m c\u00e3i bi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng t\u1eeb Quy H\u1ee3p ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ba \u0110\u1ed9ng. A N\u1ed7 nghe quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i v\u1ec1 \u1edf Ba \u0110\u1ed9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf 5 tr\u1ea5n n\u1ed9i c\u1ee7a B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f9ng ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c g\u1ea1o \u0111\u1eaft ; cho ho\u00e3n thu\u1ebf v\u1ee5 chi\u00eam c\u00f9ng thu\u1ebf thi\u1ebfu n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn v\u1ee5 m\u00f9a s\u1ebd thu.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Ph\u1ea1m Gia T\u1ee9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u00e8n k\u00e9m, c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u khi tr\u1ec5 h\u1ecfng, tr\u01b0\u1edbc v\u00e2ng l\u1ec7nh g\u1ecdi v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ebfn n\u01a1i vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t nghi\u1ec7m, b\u00e8n cho T\u1ee9 l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m gi\u00e1ng hai c\u1ea5p v\u1ec1 l\u00e0ng h\u01b0u tr\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t m\u1ed9t Ch\u1ee7 b\u1ea1 v\u00e0 m\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, theo vi\u00ean Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 thu c\u1ed1ng thu\u1ebf c\u00e1c s\u00e1ch man thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o \u1ea5y. Tr\u01b0\u1edbc kia l\u1ec7 \u0111\u1eb7t cai h\u1ee3p, th\u1ee7 h\u1ee3p, ch\u00e2u quan, cai quan, chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c \u1ea5y. T\u1ef1 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3 [1822] d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00ednh c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man, h\u1eb1ng n\u0103m t\u1ea1m ph\u00e1i \u0111i thu thu\u1ebf m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u1ebfn nay m\u1edbi sai dinh th\u1ea7n ch\u1ecdn trong c\u01a1 l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 \u0111\u1eb7t l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 v\u00e0 thu\u1ed9c l\u1ea1i m\u00e0 xo\u00e1 t\u00ean trong s\u1ed5 l\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean \u0110\u00e1n \u0111i thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Thanh ba sang<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110a Tr\u1ee3 tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u ; l\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Chi\u00eau l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9, H\u1eefu Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng l\u00e0m T\u1ea3 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh, Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9, v\u1eabn quy\u1ec1n bi\u1ec7n H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9, v\u1eabn l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9, Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u v\u00e0 V\u0169 Qu\u00fdnh l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00ecnh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n tr\u00fa ng\u1ee5 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00e1ng 4 \u0111\u1ec1u c\u1ee9 th\u1ef1c s\u1ed1 b\u00e1o c\u00e1o quan s\u1edf t\u1ea1i l\u00e0m s\u1ed5 \u0111\u1ec3 s\u1eb5n m\u00e0 ch\u1ecdn b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u0103ng Tri huy\u1ec7n Kim \u0110\u1ed9ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u00e2n L\u00fd l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng. L\u00fd l\u00e0m quan thanh li\u00eam si\u00eang n\u0103ng, l\u1ea1i d\u00e2n tin ph\u1ee5c, b\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu h\u1ecfi th\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean. Vua khen, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh \u1ea5y. \u0110\u1ebfn l\u00fac Nh\u00e2n L\u00fd \u0111\u1ebfn Kinh, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn v\u00e0o ra m\u1eaft, vua h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi ta khen ng\u01b0\u01a1i thanh li\u00eam, c\u1ea7n m\u1eabn, ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 bi\u1ebft kh\u00f4ng ?\u201d. L\u00fd t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n \u1edf huy\u1ec7n l\u1ef5 v\u1eabn s\u1ee3 t\u1ed9i, n\u00ean ng\u00e0y \u0111\u00eam ch\u1ec9 s\u1ee3 kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c, ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i khen ng\u1ee3i th\u1ebf n\u00e0o th\u1ea7n kh\u00f4ng bi\u1ebft\u201d. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cKinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 n\u00f3i ng\u01b0\u01a1i gi\u1ecfi, tr\u1eabm cho th\u0103ng \u0111\u1ec3 n\u00ean ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i. Ng\u01b0\u01a1i bi\u1ebft gi\u1eef ph\u00e9p theo c\u00f4ng, m\u1ed9t l\u00f2ng trong s\u1ea1ch, th\u00ec khuy\u00ean ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng n\u00eau ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ph\u00e9p tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 ri\u00eang ai, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng v\u00e0 c\u1ea9n th\u1eadn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u xin tr\u00edch ra h\u01a1n 60 th\u1edbt voi \u0111\u00f3ng th\u00fa chia \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, c\u00f9ng \u1edf \u0111\u1ed3n b\u1ea3o c\u00e1c ph\u1ee7, \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i b\u1eaft gi\u1eb7c. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Chi l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng l\u1ea1i m\u1ed9c x\u01b0\u1edfng (24 to\u00e0 316 gian).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n hai tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u1eb7c t\u00e0n ph\u00e1, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 35 x\u00e3 th\u00f4n trang tr\u1ea1i thu\u1ed9c c\u00e1c huy\u1ec7n Thi\u00ean Thi, Ph\u00f9 Dung, Ho\u00e0i An, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, Giao Thu\u1ef7, V\u0169 Ti\u00ean, Th\u01b0 Tr\u00ec, Th\u1ee5y Anh, Ph\u1ee5 D\u1ef1c, Qu\u1ef3nh C\u00f4i v\u00e0 Di\u00ean H\u00e0 t\u00e0n h\u1ea1i r\u1ea5t d\u1eef, d\u1eabu ru\u1ed9ng ch\u01b0a b\u1ecf hoang h\u1ebft, d\u00e2n ch\u01b0a xi\u00eau t\u00e1n h\u1ebft, m\u00e0 t\u00fang \u0111\u00f3i qu\u1eabn b\u00e1ch, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ecbu n\u1ed5i, n\u1ebfu \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn xi\u00eau t\u00e1n m\u1edbi b\u00e0n r\u1ed9ng ho\u00e3n th\u00ec ng\u00e0y sau v\u1ed7 v\u1ec1 chi\u00eau t\u1eadp kh\u00f3 c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3. Sao b\u1eb1ng c\u1ee9u ch\u1eefa tr\u01b0\u1edbc cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1edf l\u00e0m \u0103n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i xi\u00eau t\u00e1n, th\u00ec vi\u1ec7c l\u00e0m m\u1ed9t n\u1eeda m\u00e0 c\u00f4ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i, sai tha thu\u1ebf n\u0103m \u1ea5y, v\u00e0 nh\u1eefng binh dao t\u1ea1p d\u1ecbch b\u1ecf thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u cho ho\u00e3n c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1eefu th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ecb trung l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u1eddng ki\u00eam qu\u1ea3n Ng\u00e2n b\u00e0i th\u1ecb v\u1ec7, c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed9i Trung h\u1ea7u, N\u1ed9i h\u1ea7u, T\u1ea3 H\u1eefu h\u1ea7u, Trung h\u1ea7u nh\u1ea5t, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh ki\u00eam qu\u1ea3n hai \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ki\u00eam l\u0129nh c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai, D\u1ef1c c\u01b0\u1eddng, D\u1ef1c nhu\u1ec7, \u1ee9ng sai,<\/p>\n\n\n\n<p>, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Su\u00fd ki\u00eam qu\u1ea3n ty H\u00e0nh nh\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eadu l\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh l\u00e0m Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n v\u1ec7 Long v\u00f5 v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00e0i hoa, Vi\u1ec7t t\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : S\u1edf D\u01b0\u1ee1ng t\u1ebf \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n v\u00e0 ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c trong h\u1ea1t th\u00e0nh, ph\u00e0m c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi go\u00e1 v\u1ee3, go\u00e1 ch\u1ed3ng, m\u1ed3 c\u00f4i, kh\u00f4ng con v\u00e0 t\u00e0n t\u1eadt kh\u00f4ng ch\u1ed7 nh\u1edd \u1edf \u0111\u1ea5y th\u00ec \u0111\u00e3 c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ea5p cho 20 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n v\u00e0 n\u1eeda b\u00e1t g\u1ea1o), ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u1edf lu\u00f4n \u0111\u1ea5y th\u00ec th\u00f4i kh\u00f4ng c\u1ea5p ; c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m ch\u1ebft th\u00ec xin chi\u1ebfu l\u1ec7 qu\u00e2n l\u00ednh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n v\u1ea3i \u0111\u1ec3 ch\u00f4n. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i bi\u1ec3n Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n r\u1ed3i k\u00e9o bu\u1ed3m \u0111i th\u1eb3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin ng\u1ea1c nhi\u00ean, sai b\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u0110o\u00e0n D\u01b0\u1ee1ng \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. L\u1ea1i c\u1ea5p cho c\u00e1c tr\u1ea5n th\u1ee7 Thu\u1eadn An, T\u01b0 Dung, Chu M\u00e3i, V\u00e2n Quan, m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n sai tu\u1ea7n d\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u b\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n, Th\u00e2n V\u0103n Duy v\u1ec1 Kinh ph\u1ee5c m\u1ec7nh. L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kinh l\u01b0\u1ee3c hai tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1ed7 y\u00ean d\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea5y, c\u0169ng toan sai \u0111i kh\u1eafp B\u1eafc Th\u00e0nh x\u00e9t h\u1ecfi nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd th\u01b0\u01a1ng y\u00eau t\u1ea5t c\u1ea3, nh\u01b0ng ngh\u0129 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nh\u01b0 S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 s\u1eafc b\u1ea3o c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u00f2ng v\u1ed7 nu\u00f4i, ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o, n\u1ebfu c\u00f2n m\u1ed1i kh\u1ed5 c\u0169 ch\u01b0a kh\u1ecfi, \u0111i\u1ec1u u \u1ea9n ch\u01b0a r\u00f5 th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 quan th\u00e0nh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh coi ch\u1ed7 n\u1ecd ch\u1ed7 kia h\u01a1n k\u00e9m nhau \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Hi\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Kinh. Vua th\u1ea5y vi\u1ec7c kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u \u0111\u00fang kh\u1edbp, y\u00ean \u1ee7i h\u1ed3i l\u00e2u, sai b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n th\u01b0\u1edfng h\u1eadu. R\u1ed3i th\u0103ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, v\u1eabn l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An, Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9, Th\u00e2n V\u0103n Duy l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p ; c\u00e1c quan thu\u1ed9c theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, vua ban s\u00e2m qu\u1ebf cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p ti\u1ec1n th\u1edd c\u00fang cho mi\u1ebfu nh\u00e0 L\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1eddi n\u01b0\u1edbc ta, ch\u00ednh th\u1ed1ng c\u00f9ng n\u1ed1i nhau, \u0111\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1eb7t ph\u00e9p t\u1eafc, cho n\u00ean vi\u1ec7c t\u00f4n k\u00ednh s\u00f9ng t\u1ef1 c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t l\u00e0 long tr\u1ecdng, chi ph\u00ed c\u1ed7 b\u00e0n h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. V\u1eeba \u0111\u00e2y chu\u1ea9n theo l\u1eddi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n th\u00eam b\u1edbt phu mi\u1ebfu, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e2n nh\u1eafc theo ngh\u0129a l\u00fd n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 h\u1eadu b\u1ea1c \u0111\u00e2u. Duy ngh\u0129 mi\u1ebfu nh\u00e0 L\u00fd th\u1edd c\u1ea3 t\u00e1m vua, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng mi\u1ebfu th\u1edd ri\u00eang m\u1ed9t v\u1ecb, v\u1eady m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p cho 100 quan ti\u1ec1n th\u1edd c\u00fang, l\u1ea5y n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 [1828] b\u1eaft \u0111\u1ea7u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf kho Kinh (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t B\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi, nay th\u00eam 4 B\u00e1t ph\u1ea9m, 6 C\u1eedu ph\u1ea9m). B\u1ed9 H\u1ed9 cho l\u00e0 kho Kinh l\u1eafm vi\u1ec7c, thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00ean xin th\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cCh\u1ee9c Ch\u1ee7 th\u1ee7 kho Kinh t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 \u0111\u1eb7t, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, cho n\u00ean c\u1ea9u th\u1ea3 t\u1eafc tr\u00e1ch, nhi\u1ec1u t\u1ec7 sinh ra. V\u1ea3 l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 vi\u1ec7c x\u1ee9ng nhau m\u1edbi kh\u00f4ng b\u1ecf vi\u1ec7c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 so t\u00ednh s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u \u00edt \u0111\u00e2u\u201d. B\u00e8n cho \u0111\u1eb7t th\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m cho c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c l\u00e0 Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecb. (Tr\u1ecb l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng tr\u1ea5n Phi\u00ean An).<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n th\u1ee9 kinh l\u01b0\u1ee3c \u1edf Ngh\u1ec7 An nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ec7 An l\u00e0 n\u01a1i lam ch\u01b0\u1edbng, h\u00e0nh qu\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng n\u1eafng, l\u00f2ng tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng. N\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho tr\u1ea5n th\u1ea7n mua nhi\u1ec1u thu\u1ed1c men v\u00e0 ph\u00e1i th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ngay&#8221;. L\u1ea1i ph\u00e1t 10 l\u1ea1ng k\u1ef3 nam, 2 c\u00e2n b\u1ea1ch \u0111\u1eadu kh\u1ea5u, d\u1ea7u b\u1ea1c h\u00e0, \u0111inh h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 qu\u1ebf, thu\u1ed1c vi\u00ean t\u00f4 h\u1ea1p, thu\u1ed1c b\u00e1nh \u201cV\u1ea1n b\u1ec7nh gi\u1ea3i \u0111\u1ed9c\u201d \u1edf kho n\u1ed9i \u0111em g\u1ea5p ra cho. L\u1ea1i th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n c\u1ea7n mang nh\u1eb9, ph\u00e1t 10.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c \u1edf kho Kinh sai qu\u00e2n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 chi cho qu\u00e2n (c\u1ee9 3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng chi 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c).<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 Chi\u00eau N\u1ed9i [\u662d\u5167 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Chao_Noi\">Chao Noi<\/a>] quy ph\u1ee5c. Tr\u1ea5n Ninh [\u93ae\u5be7 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/B%E1%BB%93n_Man\">B\u1ed3n Man<\/a>] nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u01b0\u1edbc ta, \u0111\u1eddi Gia Long m\u1edbi \u0111em \u0111\u1ea5t \u1ea5y cho n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng. \u0110\u1ebfn nay Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng ch\u1ea1y ra ngo\u00e0i, n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng nh\u1edd thanh th\u1ebf qu\u00e2n Xi\u00eam, th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u1ebfn l\u1ea5n, d\u00e2n Man r\u1ed1i lo\u1ea1n. G\u1eb7p th\u00e1m t\u1eed c\u1ee7a ta \u0111\u1ebfn, Chi\u00eau N\u1ed9i mu\u1ed1n m\u01b0u tr\u1edf v\u1ec1, nh\u00e2n xin ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ng\u0103n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c. Phan V\u0103n Thu\u00fd sai Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh \u0111\u1ebfn K\u1ef3 S\u01a1n h\u1ecdp c\u00f9ng b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hoan m\u00e0 tu\u1ef3 nghi \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9. T\u1edd t\u00e2u v\u00e0o. Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea5n Ninh \u0111\u00e3 c\u00e1o c\u1ea5p, n\u1ebfu qu\u00e2n ta kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn s\u1edbm, ch\u00fang n\u00f3 nghe gi\u00f3 th\u1ed5i h\u1ea1c k\u00eau c\u0169ng \u0111\u00e3 s\u1ee3, th\u1ebf t\u1ea5t ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn K\u1ef3 S\u01a1n, l\u1ea1i t\u1ed1n c\u00f4ng m\u1ed9t phen x\u1ebfp \u0111\u1eb7t ; chi b\u1eb1ng nh\u00e2n th\u1ebf m\u00e0 gi\u1eef \u0111\u1ea5t v\u1ed7 d\u00e2n, v\u1eeba \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng d\u00e2n m\u1edbi ph\u1ee5, v\u1eeba \u0111\u1ec3 \u00e1t kh\u00ed th\u1ebf ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam\u201d. B\u00e8n d\u1ee5 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hoan, \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef ngay Tr\u1ea5n Ninh. B\u1ecdn Xu\u00e2n sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Linh \u0111em 600 qu\u00e2n \u0111i tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0 t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb K\u1ef3 S\u01a1n \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ninh n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, v\u1eadn t\u1ea3i kh\u00f4ng ti\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea5n Ninh \u0111\u00e3 th\u1ef1c l\u00f2ng quy ph\u1ee5c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 nh\u1eadn, danh ngh\u0129a r\u1ea5t ch\u00ednh ; v\u1ea3 l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 m\u1edf b\u1edd c\u00f5i, m\u1ea1nh ph\u00ean gi\u1eadu c\u1ee7a ta, c\u01a1 h\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf l\u1ee1, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec t\u00ednh vi\u1ec7c h\u01a1i kh\u00f3 m\u00e0 v\u1ed9i gi\u1eefa ch\u1eebng b\u1ecf d\u1edf \u00e0 ? V\u1ea3 nay b\u1ea3o L\u00e3ng \u0110i\u1ec1n hi\u1ec7n ch\u1ee9a mu\u1ed1i g\u1ea1o h\u01a1n 3.000 ph\u01b0\u01a1ng, ch\u1edf \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 c\u0169ng ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u00e0y d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc sai ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o Chi\u00eau N\u1ed9i chu\u1ea9n b\u1ecb nhi\u1ec1u l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c ; L\u00ea V\u0103n Hoan ng\u01b0\u01a1i th\u00ec qu\u1ea3n binh t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf K\u1ef3 S\u01a1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u00ec ch\u1ecdn ngay 300 tinh binh c\u00f9ng m\u1ed9t lo\u1ea1t ti\u1ebfn l\u00ean, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng mang l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1ea1c m\u00e0 \u0111i ; ng\u00e0y \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ninh, tr\u00f9 l\u01b0\u01a1ng \u0103n, s\u1eeda th\u00e0nh lu\u1ef9, chi\u00eau d\u1ee5 d\u00e2n Kinh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Di s\u1edf t\u1ea1i, h\u1ecfi r\u00f5 c\u00e1c s\u1ed5 s\u00e1ch v\u1ec1 \u0111\u1ea5t \u0111ai, h\u1ed9 kh\u1ea9u, thu\u1ebf kho\u00e1, c\u00f9ng h\u1ebft th\u1ea3y c\u00f4ng vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu cho theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 l\u00e0m, r\u1ed3i tu\u1ef3 vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng c\u00f9ng b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea5n Ninh v\u1ed1n l\u00e0 b\u1edd c\u00f5i c\u0169 c\u1ee7a ta, x\u01b0a \u0111\u1ee9c Ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111em cho V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfn ti\u1ebft nh\u1ecf. Nay A N\u1ed7 xi\u00eau d\u1ea1t, t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea5t \u1ea5y kh\u00f4ng ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, l\u1ea1i \u0111em \u0111\u1ea5t \u1ea5y d\u00e2ng ta, th\u1ebf l\u00e0 ta kh\u00f4ng m\u1ea5t m\u1ed9t m\u0169i t\u00ean m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi xa th\u1ea7n ph\u1ee5c, kinh l\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 c\u00f3 ti\u1ebfng gi\u1ecfi. V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ea5t \u1ea5y hi\u1ec3m y\u1ebfu, \u0111\u1eddi L\u00ea tr\u01b0\u1edbc L\u00ea Duy M\u1eadt chi\u1ebfm gi\u1eef h\u01a1n 30 n\u0103m, nh\u00e0 L\u00ea kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u00ecnh th\u1ebf v\u1eefng ch\u1eafc nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ea5y. Nay l\u1ea1i v\u1ec1 ta, th\u1ef1c \u0111\u1ee7 san ph\u1eb3ng s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a k\u1ebb gian m\u00e0 th\u00eam ph\u00ean gi\u1eadu m\u1ea1nh cho n\u01b0\u1edbc nh\u00e0\u201d. B\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u1ec1u ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTr\u1ea5n Ninh quy ph\u1ee5c, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 \u0111\u00e1ng m\u1eebng ; nh\u01b0ng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f3 x\u1eed. A N\u1ed7 c\u00f9ng kh\u1ed1n m\u00e0 ch\u1ea1y v\u1ec1 v\u1edbi ta, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd giao c\u1ea3 cho quan ngo\u00e0i bi\u00ean x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a c\u00f3 m\u1ed9t m\u1ea3nh gi\u1ea5y n\u00e0o, n\u1ebfu A N\u1ed7 bi\u1ebft ngh\u0129, t\u1ea5t ph\u1ea3i ng\u1edd s\u1ee3. Nay tr\u1eabm mu\u1ed1n \u0111\u01b0a th\u01b0 y\u00ean \u1ee7i m\u00e0 th\u1ef1c kh\u00f3 n\u00f3i ; v\u1ea3 l\u1ea1i hi\u1ec1m kh\u00f4ng \u0111\u01b0a th\u01b0 s\u1edbm n\u00ean v\u1eabn canh c\u00e1nh b\u00ean l\u00f2ng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i nghe A N\u1ed7 mu\u1ed1n theo qu\u00e2n ta v\u1ec1 th\u00e0nh c\u0169, ta kh\u01b0\u1edbc th\u00ec v\u00f4 t\u00ecnh, m\u00e0 theo \u00fd h\u1ecd \u0111\u01b0a h\u1ecd v\u1ec1, th\u00ec r\u1eebng n\u00fai g\u1eadp gh\u1ec1nh, h\u00e0nh qu\u00e2n ngh\u00ecn d\u1eb7m, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 lo ng\u1ea1i b\u1ea5t k\u1ef3. K\u1ebf ng\u00e0y nay ch\u1eb3ng g\u00ec b\u1eb1ng c\u1ee9 \u0111\u1ec3 A N\u1ed7 \u1edf \u0111\u1ea5y m\u00e0 t\u00ednh d\u1ea7n, \u0111\u01b0a th\u01b0 cho Xi\u00eam r\u1ed3i sau s\u1ebd li\u1ec7u x\u1ebfp \u0111\u1eb7t th\u00ec ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 l\u00e1ng gi\u1ec1ng v\u1edbi ta, nay d\u1ee5ng binh m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o cho ta bi\u1ebft l\u00e0 gi\u1ea5u ta ; ch\u1eb3ng g\u00ec b\u1eb1ng \u0111em k\u1ebf c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0m k\u1ebf c\u1ee7a m\u00ecnh, gi\u1ea3 l\u00e0m kh\u00f4ng bi\u1ebft, cho \u0111\u01b0a A N\u1ed7 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 c\u00f3 ti\u1ebft ch\u1ebf, n\u1ebfu g\u1eb7p qu\u00e2n mai ph\u1ee5c th\u00ec \u00fap \u0111\u00e1nh m\u00e0 gi\u1ebft \u0111i, kh\u00f4ng ch\u1ed7 n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng l\u1ee3i, can g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u01b0a qu\u1ed1c th\u01b0\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Trung qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u00f9ng ta giao hi\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u00e2u, b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u01b0a A N\u1ed7 v\u1ec1 m\u00e0 kh\u00f4ng g\u1eedi th\u01b0 cho h\u1ecd, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1eddng n\u1ecd m\u1ea5t \u0111\u01b0\u1eddng kia, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf v\u1ea1n to\u00e0n, xin ngh\u0129 k\u1ef9 l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Giai, Cai \u00e1n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy L\u1ec7, \u00e1n th\u1ee7 ch\u00e2u Quy H\u1ee3p l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Gi\u00e1, nh\u00e2n \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, s\u00e1ch nhi\u1ec5u ti\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Man Ba \u0110\u1ed9ng, Phan V\u0103n Thu\u00fd x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean. B\u1ecdn Giai \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c. Sai chi\u1ebfu s\u1ed1 tang v\u1eadt, t\u00ednh th\u00e0nh b\u1ea1c l\u1ea1ng tr\u1ea3 cho d\u00e2n Man.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ea5y ngh\u00ecn d\u00e2n \u0111\u00f3i c\u1ee7a c\u00e1c Man S\u00f4 Li\u00ean, Song Kh\u1ea3 v\u00e0 C\u1ed5 Kh\u1eb3ng thu\u1ed9c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam xi\u00eau t\u00e1n \u0111\u1ebfn \u1edf ph\u1ee7 B\u00f4ng Xuy n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, h\u00e1i l\u00e1 c\u00e2y v\u00e0 n\u1ea5u b\u00e8o \u0111\u1ec3 \u0103n, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u00f3i. Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam xi\u00eau t\u00e1n \u0111\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf, n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p ch\u1ee9a th\u00f3c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y, l\u1ea5y g\u00ec gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau. Tr\u1eabm th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n nh\u01b0 m\u1ed9t, sao n\u1ee1 ng\u1ed3i tr\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ee9u\u201d. B\u00e8n sai ph\u00e1t 4.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o v\u00e0 200 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i ph\u00e1t ch\u1ea9n cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean xem d\u00e2n ba huy\u1ec7n (Phong \u0110i\u1ec1n, H\u01b0\u01a1ng Thu\u1ef7, Ph\u00fa L\u1ed9c) c\u00f3 n\u01a1i n\u00e0o g\u1ecdi l\u00e0 ph\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u1ea5p, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi ph\u1ed1 ph\u01b0\u1eddng \u1edf Kinh th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a. Sai Th\u1ecb lang Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu V\u0169 S\u01b0. Ngay ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y m\u01b0a to.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua m\u1eebng b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5y l\u00e0 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ; nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac n\u1eafng d\u1eef m\u00e0 c\u1ea7u \u1ee9ng ngay, c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u1eabu nhi\u00ean \u0111\u00e2u\u201d. B\u00e8n th\u01b0\u1edfng cho Di\u1ec5n k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam Ph\u1ee7 \u0111\u1ed3ng tri v\u00e0 Huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, \u0111inh \u0111i\u1ec1n c\u00f3 ch\u1ed7 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 \u00edt, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f3 ch\u1ed7 phi\u1ec1n ch\u1ed7 gi\u1ea3n, sai hai b\u1ed9 L\u1ea1i, H\u1ed9 b\u00e0n k\u1ef9, n\u01a1i n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00eam Ph\u1ee7 \u0111\u1ed3ng tri hay Huy\u1ec7n th\u1eeba th\u00ec t\u00e2u l\u00ean. Hai b\u1ed9 t\u00e2u : \u201cC\u1ea3 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 61 ph\u1ee7, 244 huy\u1ec7n ch\u00e2u ; nh\u1eefng ph\u1ee7 s\u1ed1 \u0111inh ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 20.000 ng\u01b0\u1eddi, s\u1ed1 \u0111i\u1ec1n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 40.000 m\u1eabu, nh\u1eefng huy\u1ec7n s\u1ed1 \u0111inh ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 5.000 ng\u01b0\u1eddi, s\u1ed1 ru\u1ed9ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 10.000 m\u1eabu, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f2n gi\u1ea3n, th\u00ec m\u1ed9t Tri ph\u1ee7, m\u1ed9t Tri huy\u1ec7n c\u0169ng \u0111\u1ee7. Nh\u01b0 ph\u1ee7 n\u00e0o d\u1eabu s\u1ed1 \u0111inh ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 10.000, m\u00e0 s\u1ed1 \u0111i\u1ec1n nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn 70.000 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, huy\u1ec7n n\u00e0o s\u1ed1 \u0111inh ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 3.000, m\u00e0 s\u1ed1 \u0111i\u1ec1n nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn 20.000 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, binh dao ki\u1ec7n c\u00e1o, c\u00f4ng vi\u1ec7c r\u01b0\u1eddm r\u00e0 th\u00ec xin \u0111\u1eb7t th\u00eam Ph\u1ee7 \u0111\u1ed3ng tri v\u00e0 Huy\u1ec7n th\u1eeba \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c\u201d. B\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh 7 ph\u1ee7 l\u00e0 Quy Nh\u01a1n, Anh S\u01a1n, H\u00e0 Trung, Thi\u1ec7u Ho\u00e1, Thu\u1eadn An, T\u1eeb S\u01a1n v\u00e0 L\u1ea1ng Giang \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t th\u00eam Ph\u1ee7 \u0111\u1ed3ng tri, 23 huy\u1ec7n l\u00e0 \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng, Minh Linh, Duy Xuy\u00ean, L\u1ec5 D\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Di\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, B\u00ecnh S\u01a1n, M\u1ed9 Hoa, B\u1ed3ng S\u01a1n, Tuy Vi\u1ec5n, Th\u1ea1ch H\u00e0, Ho\u1eb1ng Ho\u00e1, \u0110\u00f4ng S\u01a1n, Y\u00ean \u0110\u1ecbnh, Y\u00ean Kh\u00e1nh, Y\u00ean M\u00f4, Thanh Tr\u00ec, Ph\u00fa Xuy\u00ean, Nam Ch\u00e2n, Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, Th\u01b0 Tr\u00ec, Y\u00ean L\u1ea1c, T\u1ee9 K\u1ef3, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t th\u00eam Huy\u1ec7n th\u1eeba.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u1ed5. \u0110\u1ebfn l\u00fac t\u1edd t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean, vua b\u1ea3o V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00ecnh th\u1ea7n l\u00e0 ch\u00e2n tay tai m\u1eaft c\u1ee7a tr\u1eabm, \u0111\u00e3 u\u1ef7 cho tuy\u1ec3n c\u1eed, n\u1ebfu l\u1ea1i chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t th\u00ec ho\u00e1 ra \u0111\u1ed9c \u0111o\u00e1n \u00e0 !\u201d. \u0110\u1ec1u theo nh\u01b0 t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi An Ph\u01b0\u1edbc tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5u b\u00e9 m\u1ed3 c\u00f4i cha, th\u1edd m\u1eb9 \u0111\u1ee7 l\u1ec5, \u0103n u\u1ed1ng \u0111\u1ec1u qu\u1ef3 xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 d\u00e2ng, m\u1eb9 ch\u1ebft, l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf m\u1ea3 ba n\u0103m, l\u00e0ng x\u00f3m \u0111\u1ec1u khen ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 hi\u1ebfu. Tr\u1ea5n th\u1ea7n c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. Vua theo l\u1eddi b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n, th\u01b0\u1edfng cho 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, \u0111o\u1ea1n l\u1ea7n trong l\u1ea7n ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u 2 t\u1ea5m, c\u1ea5p cho bi\u1ec3n \u201cHi\u1ebfu thu\u1eadn kh\u1ea3 phong\u201d \u0111\u1ec3 n\u00eau khen.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed ch\u1ebft. Tr\u00ed tr\u1ea3i theo vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, t\u00e0i gi\u1ecfi c\u00f4ng lao r\u00f5 r\u1ec7t. Vua ti\u1ebfc l\u1eafm, ngh\u1ec9 ch\u1ea7u 1 ng\u00e0y, t\u1eb7ng ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng dinh, cho th\u1ee5y l\u00e0 Ngh\u1ecb V\u00f5, sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf, cho th\u00eam 1.000 quan ti\u1ec1n, 3 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 10 t\u1ea5m l\u1ee5a, 30 t\u1ea5m v\u1ea3i, 50 c\u00e2n s\u00e1p, 50 c\u00e2n d\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng quy\u1ec1n qu\u1ea3n \u1ea5n tri\u1ec7n Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng ki\u00eam qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n Nam, nguy\u00ean th\u1ef1 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 L\u00ea Huy T\u00edch l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n quy\u1ec1n l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n Nam l\u00e0 \u0110\u1eb7ng H\u1eefu Ch\u1ea5t v\u1ec1 th\u00e0nh cung ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Phan V\u0103n Th\u1ec3 l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ea5t Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ee3p l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u1edf h\u1ea1t th\u00e0nh \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n v\u00e0 thu\u00ea m\u01b0\u1edbn \u0111\u1ea1i d\u1ecbch (() \u0110\u1ea1i d\u1ecbch : thuy\u1ec1n t\u01b0 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u00f9ng v\u1ec1 vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u1ec3 thay dao d\u1ecbch, g\u1ecdi l\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch.) thu\u1ed9c th\u00e0nh xin ch\u1edf g\u1ea1o v\u00e0 h\u00e0ng ho\u00e1 \u0111\u1ebfn b\u00e1n t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc, l\u1ea1i xin theo l\u1ec7 thu\u1ebf thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Thanh m\u00e0 ch\u1edf h\u00e0ng ho\u00e1 sang n\u01b0\u1edbc Thanh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai T\u00e0o ch\u00ednh v\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c b\u00e0n t\u00e2u, cho l\u00e0 : \u201c\u0110\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u nghi\u00eam c\u1ea5m thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ta ch\u1edf tr\u1ed9m th\u00f3c g\u1ea1o \u0111i b\u00e1n m\u00e0 b\u1ecdn bu\u00f4n gian m\u01b0u l\u1ee3i c\u00f2n gian l\u1eadu ngo\u00e0i ph\u00e1p lu\u1eadt, hu\u1ed1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thanh gi\u1ea3o ho\u1ea1t nhi\u1ec1u c\u00e1ch, ho\u1eb7c b\u1ec1 ngo\u00e0i m\u01b0\u1ee3n c\u1edb th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ta m\u00e0 th\u1ea7m \u01b0\u1edbc b\u1ecdn l\u00e1i bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ea7m s\u00e2u \u0111\u1ea3o v\u1eafng, c\u00f9ng \u0111\u1ed5i ch\u00e1c v\u1edbi nhau, ho\u1eb7c \u0111i th\u1eb3ng v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc Thanh, ai bi\u1ebft \u0111\u00e2u m\u00e0 t\u1ed1 gi\u00e1c, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nghi\u00eam ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh mu\u1ed1n th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc th\u00ec ch\u1ec9 cho ch\u1edf h\u00e0ng ho\u00e1, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1edf g\u1ea1o ; n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1edf tr\u1ed9m g\u1ea1o m\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 t\u1ea5n th\u1ee7 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec thu nh\u1eefng g\u1ea1o v\u00e0 h\u00e0ng ho\u00e1 c\u1ee7a ch\u1ee7 thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng ; ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c t\u1ed1 c\u00e1o ra c\u0169ng th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf ; k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 2 th\u00e1ng. Ai bi\u1ebft m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd tha c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ed9i nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m. N\u1ebfu \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u00e1m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p l\u01b0u, vi\u00ean th\u1ee7 ng\u1ef1 ph\u1ea3i gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p \u0111i\u1ec7u. Ai \u0103n c\u1ee7a \u0111\u00fat m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd tha th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt u\u1ed5ng ph\u00e1p m\u00e0 x\u1eed n\u1eb7ng. Ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 l\u1ec7. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c ch\u1edf h\u00e0ng ho\u00e1 sang n\u01b0\u1edbc Thanh th\u00ec xin c\u1ea5m kh\u00f4ng cho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u1eddi b\u00e0n l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eadu l\u0129nh Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00e0i hoa, Vi\u1ec7t t\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u0129nh \u00e1n tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y th\u1ef1 Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eadu qu\u00e2n Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thanh Hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Tri b\u1ea1 Ti\u1ec1n ti\u1ec7p c\u1ee7a T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u1ea1i l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i. T\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u1ec9 do b\u1ed9 d\u1eabn v\u00e0o ra m\u1eaft, l\u00fac v\u00e0o ch\u1ea7u, vua h\u1ecfi nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c, vua b\u1ea3o L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh r\u1eb1ng : \u201cV\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 d\u00f9ng \u0111\u1ed3 v\u1eadt, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y theo s\u1edf tr\u01b0\u1eddng, th\u00ec \u1edf d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u00e0o b\u1ecb b\u1ecf. T\u1ea1i h\u1ecdc \u00edt, cho l\u00e0m gi\u1ea5y t\u1edd ch\u01b0a h\u1eb3n l\u00e0m n\u1ed5i. H\u1eafn tr\u01b0\u1edbc \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 theo Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ch\u1eafc \u0111\u00e3 th\u1ea1o vi\u1ec7c qu\u00e2n, n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m Cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ee3i khuy\u1ebft V\u1ec7 u\u00fd s\u1ebd b\u1ed5 th\u00ec ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u00edch xem s\u00e1ch, m\u1ed9t h\u00f4m xem kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n B\u00e1t tu\u1ea7n v\u1ea1n th\u1ecd c\u1ee7a vua C\u00e0n Long nh\u00e0 Thanh, th\u1ea5y c\u00e1c b\u00e0i th\u01a1 \u201cTinh th\u1ea7n\u201d v\u00e0 \u201c\u00edt ng\u1ee7\u201d c\u1ee7a vua Cao t\u00f4ng ng\u1ef1 ch\u1ebf c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u1ee5 \u00fd k\u00ednh tr\u1eddi ch\u0103m d\u00e2n, nh\u00e2n sai V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng ch\u00e9p ra \u0111\u1ec3 b\u00ean c\u1ea1nh ch\u1ed7 ng\u1ed3i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m tr\u1ea1i l\u00ednh cho hai v\u1ec7 Long thao, H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c. Vua ngh\u0129 hai v\u1ec7 \u1ea5y \u0111i xa l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f3 nh\u1ecdc, sai chi\u1ebfu l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng Kinh binh m\u00e0 c\u1ea5p cho g\u1ea5p \u0111\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, hi\u1ec7p c\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00edn tr\u1ef1c l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n Ngh\u1ecb gi\u1eef \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, ki\u00eam qu\u1ea3n ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i ; Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng th\u00ec \u0111\u1ed5i ra B\u1eafc Th\u00e0nh, theo H\u00ecnh t\u00e0o ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i (L\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ho\u00e0 B\u00ecnh, H\u01b0ng l\u00e0m Hi\u1ec7p l\u00fd, v\u00ec v\u1ed7 y\u00ean ch\u1ed1ng gi\u1eef \u00e1c man kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m binh \u1edf c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u00fac \u1ea5n b\u1ea1c v\u00e0 ki\u1ebfm ng\u00e0 cho s\u00e1u b\u1ed9. (Tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng \u1ea5n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, kh\u1eafc ch\u1eef \u201cM\u1ed7 b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng chi \u1ea5n\u201d v\u00e0 tri\u1ec7n nh\u1ecf \u201cKh\u00e2m ty\u201d), \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00fac l\u1ea1i \u1ea5n kh\u1eafc ch\u1eef \u201cM\u1ed7 b\u1ed9 chi \u1ea5n\u201d, ki\u1ec1m th\u00ec kh\u1eafc ch\u1eef \u201cM\u1ed7 b\u1ed9\u201d. Cho l\u1ea5y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 8 ban h\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh l\u00e0 V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t c\u00f3 t\u1ed9i ph\u1ea3i mi\u1ec5n ch\u1ee9c. \u0110\u1ea1t u\u1ed5ng ph\u00e1p tham tang, b\u1ecb thu\u1ed9c li\u00eau t\u1ed1 gi\u00e1c, th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em vi\u1ec7c tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ea1t b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 tra h\u1ecfi. Khi \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, t\u00ednh tham tang h\u01a1n 130 l\u1ea1ng b\u1ea1c, b\u1ecb t\u1ed9i gi\u1ea3o h\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Phi\u00ean An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy C\u1ea7n l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ee7 th\u1ee7 kho Kinh l\u00e0 b\u1ecdn \u0110\u1ed7 V\u0103n T\u00edn l\u1ea5y tr\u1ed9m g\u1ea1o \u1edf kho, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, b\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng theo ph\u00e9p th\u00ec \u0111\u00e1ng t\u1ed9i l\u01b0u. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t ph\u00e1p lu\u1eadt, b\u1eaft t\u1ed9i kh\u00f4ng c\u1ee9 t\u1ed9i nh\u1ecf. C\u00e1c \u00e1n tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 kho Kinh \u0111\u01b0\u01a1ng x\u00e9t m\u00e0 l\u0169 kia kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ee3, khinh ph\u00e1p lu\u1eadt qu\u00e1 l\u1eafm, x\u1eed t\u1ed9i l\u01b0u ch\u1eb3ng nh\u1eb9 qu\u00e1 sao !\u201d. B\u00e8n \u0111\u1ed5i x\u1eed tr\u1ea3m h\u1eadu. \u0110\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 H\u1ed9 th\u1ea5t s\u00e1t \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n trong ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc b\u1ec7nh d\u1ecbch, Ph\u1ee7 do\u00e3n Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111o\u00e1i b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ed1t bi\u1ebft \u0111\u1ea1i th\u1ec3, b\u1ecdn H\u1ed9i l\u00e0 quan to ch\u0103n d\u00e2n, d\u00e2n c\u00f3 t\u1eadt d\u1ecbch, n\u1eb7ng th\u00ec t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, nh\u1eb9 th\u00ec l\u1ea5y thu\u1ed1c c\u1ea5p cho r\u1ed3i b\u00e1o s\u1ed5 ti\u00eau, c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f3 m\u00e0 m\u1ed9t t\u00fd c\u0169ng t\u00e2u cho r\u01b0\u1eddm, sao kh\u00f4ng s\u1ee3 phi\u1ec1n ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ee5 \u0110\u1ea1o l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1t \u1ed1m ; l\u1ea5y th\u1ef1 Ch\u1ee7 s\u1ef1 Quang l\u1ed9c t\u1ef1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 cho \u0110\u1ed1c h\u1ecdc, Gi\u00e1o th\u1ee5, Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb nay n\u00ean l\u1ea5y kinh ngh\u0129a b\u00e1t c\u1ed5 m\u00e0 d\u1ea1y cho h\u1ecdc tr\u00f2 t\u1eadp, c\u1ed1t ph\u00e1t huy \u00fd s\u00e1ch, l\u1eddi v\u0103n d\u1ed3i d\u00e0o \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, ch\u1edb chuy\u00ean d\u00f9ng c\u00e1ch th\u1ee9c h\u1ecdc quy, k\u1ef3 kh\u1ea3o kho\u00e1 c\u0169ng th\u1ebf. H\u1ecdc tr\u00f2 tr\u00fang tuy\u1ec3n hai kho\u00e1 h\u1ea1 v\u00e0 \u0111\u00f4ng th\u00ec sau k\u1ef3 kho\u00e1 m\u00f9a \u0111\u00f4ng g\u1ed9p l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u, do b\u1ed9 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 ti\u1ec1n chi ti\u00eau vi\u1ec7c c\u00f4ng h\u1eb1ng n\u0103m cho c\u00e1c nha s\u00e1u b\u1ed9. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd chi ti\u00eau vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf c\u00e1c nha \u0111\u1ec1u do ty thu\u1ed9c \u1ee9ng bi\u1ec7n. Vua bi\u1ebft h\u1ebft s\u1ef1 t\u00ecnh, cho tr\u01b0\u1edbc s\u00e1u b\u1ed9 ti\u1ec1n \u0111\u00e8n d\u1ea7u n\u0103m nay 1.000 quan, l\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh s\u1ed5 c\u1ea7n ti\u00eau m\u1ed9t n\u0103m, c\u1ea5p ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc, l\u1ea5y n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u. (B\u1ed9 L\u1ea1i 578 quan 2 ti\u1ec1n 24 \u0111\u1ed3ng ; b\u1ed9 H\u1ed9 577 quan 8 ti\u1ec1n 54 \u0111\u1ed3ng ; kho Kinh 336 quan 1 ti\u1ec1n 28 \u0111\u1ed3ng ; kho N\u1ed9i t\u00e0ng 198 quan 5 ti\u1ec1n ; b\u1ed9 L\u1ec5 528 quan 6 ti\u1ec1n ; t\u1ef1 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng 81 quan 9 ti\u1ec1n 48 \u0111\u1ed3ng ; t\u1ef1 Quang l\u1ed9c 63 quan 3 ti\u1ec1n 12 \u0111\u1ed3ng ; b\u1ed9 Binh 702 quan ti\u1ec1n 2 ti\u1ec1n ; ty B\u01b0u ch\u00ednh 61 quan 3 ti\u1ec1n 48 \u0111\u1ed3ng ; kho s\u00fang 30 quan 5 ti\u1ec1n ; kho thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n 36 quan 9 ti\u1ec1n ; b\u1ed9 H\u00ecnh 609 quan 3 ti\u1ec1n ; b\u1ed9 C\u00f4ng 444 quan 24 \u0111\u1ed3ng ; ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 480 quan 9 ti\u1ec1n 36 \u0111\u1ed3ng ; V\u0169 Kh\u1ed1 374 quan 6 ti\u1ec1n 12 \u0111\u1ed3ng ; N\u1ed9i t\u00e0o 88 quan 2 ti\u1ec1n ; T\u00e0o ch\u00ednh 106 quan 7 ti\u1ec1n 24 \u0111\u1ed3ng ; Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c 67 quan 4 ti\u1ec1n 12 \u0111\u1ed3ng ; Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m 61 quan 5 ti\u1ec1n. T\u1ed5ng c\u1ed9ng 5.428 quan 4 ti\u1ec1n 22 \u0111\u1ed3ng. C\u00f2n l\u1ec7 c\u1ea5p gi\u1ea5y h\u1ed9i, gi\u1ea5y long \u0111\u1eb1ng, gi\u1ea5y s\u1eafc, \u1ed1ng long \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ec1u cho g\u1eb7p vi\u1ec7c th\u00ec chi l\u0129nh).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh s\u1ed1 ty vi\u00ean v\u0103n h\u00e0n thu\u1ed9c ph\u1ee7 c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed. M\u1ed7i ph\u1ee7 \u0111\u1eb7t 1 T\u01b0 v\u1ee5,<\/p>\n\n\n\n<p>1 Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 2 T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, Ch\u00e1nh t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n S\u00f9ng (\u0110\u1ea3ng c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Si\u00eau ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n ki\u00eam thu\u1ef7 b\u1ed9 c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n) l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean. Tri ch\u00e2u V\u1ea1n Ninh l\u00e0 Phan Thi\u00ean Th\u1ea1ch \u0111em qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n d\u00f2 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1ea3i v\u1ec1 th\u00e0nh gi\u1ebft \u0111i. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Th\u01b0\u1edfng cho Th\u1ea1ch k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c hi\u1ec7u M\u1ed9c \u0111\u0129nh thu\u1ed9c th\u00e0nh s\u1ed1 binh h\u01a1i thi\u1ebfu, xin l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m l\u1ec7 thu\u1ebf v\u00e1n g\u1ed7. B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh gi\u1ea3m cho 1 ph\u1ea7n 3.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang \u1edf c\u00e1c \u0111\u00e0i Kinh th\u00e0nh (98 c\u1ed7 s\u00fang c\u00f9ng 3 c\u1ed7 nguy\u00ean \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111\u00e0i Th\u00e1i B\u00ecnh, c\u1ed9ng 101 c\u1ed7), sai bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef x\u00e2y n\u1ec1n s\u00fang v\u00e0 l\u00e0m x\u01b0\u1edfng ch\u1ee9a s\u00fang, chi v\u1eadt h\u1ea1ng m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 bi\u1ec1n binh canh gi\u1eef c\u1eeda \u0110\u1ecba B\u00ecnh : 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 2 Su\u1ea5t th\u1eadp, 15 l\u00ednh v\u1ec7 C\u1ea9m y, kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t canh gi\u1eef. L\u1ea1i ph\u00e1i 3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 v\u1edbi m\u1ed9t con ng\u1ef1a tr\u1ef1c \u0111\u1ee3i \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u01b0\u1edfng dinh l\u0129nh Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Trung qu\u00e2n h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n B\u1eedu ch\u1ebft. B\u1eedu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o th\u00e0nh, th\u1ef1c th\u00e0 trung h\u1eadu, tr\u1ea3i theo chi\u1ebfn tr\u1eadn c\u00f3 c\u00f4ng. Vua th\u01b0\u01a1ng l\u1eafm, cho 2.000 quan ti\u1ec1n, 5 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, c\u1ea5p 3 ng\u01b0\u1eddi phu m\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 k\u00e9n ch\u1ecdn t\u00f4n sinh. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cCon em t\u00f4n sinh \u0111\u1ec1u l\u00e0 chi ph\u00e1i nh\u00e0 vua, tr\u1eabm t\u1eeb th\u00e2n chinh \u0111\u1ebfn gi\u1edd, \u0111\u1ec3 \u00fd gi\u00e1o d\u1ee5c, khi\u1ebfn cho h\u1ecdc t\u1eadp th\u00e0nh t\u00e0i \u0111\u1ec3 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u00f9ng. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho T\u1ebf t\u1eedu v\u00e0 H\u1ecdc ch\u00ednh Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi thu\u1ea7n c\u1ea9n bi\u1ebft ngh\u0129a l\u00fd, kh\u00f4ng k\u1ec3 v\u0103n ngh\u1ec7 h\u01a1n k\u00e9m, \u0111\u1ec1u k\u00ea t\u00ean t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 k\u00e9n d\u00f9ng. H\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c h\u1ec7 l\u1ea1i ch\u1ecdn con em gi\u1ecfi b\u1ed5 th\u00eam v\u00e0o s\u1ed1 t\u00f4n sinh. T\u1eeb nay l\u1ea5y c\u00e1c n\u0103m D\u1ea7n, T\u1ef5, Th\u00e2n, H\u1ee3i, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t k\u1ef3 k\u00e9n ch\u1ecdn, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng tr\u1ea1m kinh (\u1edf trong c\u1eeda \u0110\u00f4ng nam kinh th\u00e0nh).<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 T\u1ea3 Tham tri Tr\u1ea7n Quang T\u0129nh c\u00f3 t\u1ed9i ph\u1ea3i gi\u00e1ng. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 c\u00f3 t\u00ean l\u00ednh tr\u1ed1n \u0111\u00e3 ba l\u1ea7n, \u1edf b\u1ed9 tin v\u00e0o \u0111\u01a1n c\u1ee7a x\u00e3 d\u00e2n n\u00f3i tr\u1ed1n hai l\u1ea7n, \u0111\u00e1ng t\u1ed9i gi\u1ea3o m\u00e0 l\u1ea7m tha, \u0111\u1ebfn l\u00fac vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, Quy\u1ec1n d\u1ee5ng \u00fd gi\u1ea5u kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, T\u0129nh c\u0169ng m\u1ed9t m\u1ef1c im l\u1eb7ng, b\u1ecb Th\u1ecb lang L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c tr\u00edch ra. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cKh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd l\u00e0 l\u1ea7m l\u1ee1, c\u00f3 \u0111\u1ec3 \u00fd l\u00e0 c\u1ed1 ph\u1ea1m. B\u1ed9 Binh ki\u1ec3m x\u00e9t kh\u00f4ng th\u1ef1c, kh\u00f4ng \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i cho gi\u1ea5u \u0111i, l\u00e0 c\u1ed1 \u00fd, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea7m l\u1ee1. Giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t b\u00e0n\u201d. Khi \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1i \u00e1n n\u00e0y l\u00fac m\u1edbi ph\u00e1t ra, tr\u1eabm h\u1ecfi t\u1eadn m\u1eb7t Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u00f3i th\u1eadt, \u0111\u1ebfn l\u00fac ty thu\u1ed9c th\u00fa cung th\u00ec s\u1ef1 t\u00ecnh m\u1edbi r\u00f5 r\u1ec7t. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi b\u1ea7y t\u00f4i th\u1edd vua, n\u00ean l\u1ea5y th\u00e0nh l\u00e0m \u0111\u1ea7u, nay l\u00e0m c\u00e1i tr\u00f2 d\u1ed1i tr\u00e1 \u1ea5y th\u00ec \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u00f4i \u0111\u00e3 thi\u1ebfu, c\u00f2n \u0111\u00e1ng n\u00f3i g\u00ec n\u1eefa\u201d. B\u00e8n gi\u00e1ng Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9, b\u1ed5 \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh ; Tr\u1ea7n Quang T\u0129nh th\u00ec gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u1ecb lang, b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed. L\u1ea1i v\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y l\u0129nh \u0110\u00ea ch\u00ednh B\u1eafc Th\u00e0nh, \u0111\u00ea c\u00f4ng \u1edf S\u01a1n Nam \u0111\u1eafp kh\u00f4ng h\u1ee3p c\u00e1ch m\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e9t ra, b\u00e8n c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XLVII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110inh h\u1ee3i, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8 [1827], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, m\u1ed3ng 1. T\u1ebf thu h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u0169 Kh\u1ed1 b\u00e0n t\u00e2u v\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u1ee3 \u1edf c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c B\u1eafc Th\u00e0nh. Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n l\u1ea1i. Cho l\u00e0 : \u201cTh\u1ee3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3, m\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch c\u00f4ng b\u1eb1ng d\u00f9ng cho d\u00e2n n\u00ean c\u00f3 ph\u00e9p ho\u1ea1ch nh\u1ea5t. Trong h\u1ea1t th\u00e0nh n\u0103m \u0111inh l\u1ea5y m\u1ed9t, s\u1ed1 th\u1ee3 l\u00ednh 745 ng\u01b0\u1eddi xin d\u1ed3n l\u00e0m 10 hi\u1ec7u, chia ban m\u00e0 chi l\u01b0\u01a1ng. L\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Kinh th\u00ec 6 th\u00e1ng l\u00e0m m\u1ed9t ban, l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf th\u00e0nh th\u00ec 4 th\u00e1ng l\u00e0m m\u1ed9t ban, thu\u1ebf l\u1ec7 \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n. Th\u1ee3 c\u1ee5c Am Hi\u1ec3u s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 920, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f2i \u0111\u1ebfn Kinh th\u00ec c\u0169ng chia ban m\u00e0 chi l\u01b0\u01a1ng, thu\u1ebf l\u1ec7 \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1ecbu c\u00e1c th\u1ee9 thu\u1ebf\u201d. L\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean. Vua cho r\u1eb1ng c\u00e1c th\u1ee3 t\u1ef1 th\u00e0nh \u0111\u1ebfn Kinh, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, \u0111\u1ed5i cho m\u1ed9t n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t ban ; T\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5c th\u00ec v\u1eabn theo c\u0169, kh\u00f4ng cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m hi\u1ec7u ; c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Binh s\u0129 \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Ngh\u1ec7 An c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m. B\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n Phan V\u0103n Thu\u00fd \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 thu\u1ed9c qu\u1ed1c c\u1ee7a ta, c\u00f9ng kh\u1ed1n ch\u1ea1y v\u1ec1 v\u1edbi ta, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng n\u1ee1 ng\u1ed3i xem, v\u00ec h\u1ecd m\u00e0 ra qu\u00e2n l\u00e0 ngh\u0129a gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u1ea1n. \u0110\u1ea5t ngo\u00e0i bi\u00ean lam ch\u01b0\u1edbng, c\u1ea3m nhi\u1ec5m th\u1ebf kh\u00f4ng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu v\u1ed9i v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 gi\u1eefa ch\u1eebng b\u1ecf d\u1edf, ch\u1eb3ng nh\u1eefng ph\u00ed c\u00f4ng tr\u00f9 t\u00ednh, m\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 do ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng g\u00ec ? V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i th\u00eam th\u1ea7y thu\u1ed1c m\u00e0 s\u0103n s\u00f3c binh s\u0129. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i ph\u1ea3i nghi\u00eam gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, d\u00f2 x\u00e9t cho \u0111\u00edch x\u00e1c s\u1ef1 \u0111\u1ed9ng t\u0129nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e8n ph\u00e1t 20 c\u00e2n b\u1ea1ch \u0111\u1eadu kh\u1ea5u trong kho n\u1ed9i sai Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Phan V\u0103n Thu\u00fd li\u1ec1n sai ng\u01b0\u1eddi do th\u00e1m, bi\u1ebft r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam t\u1eeb khi nghe qu\u00e2n ta \u0111\u00f3ng \u00e1p \u0111\u1ea5t th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i t\u01b0\u1edbng l\u00e0 X\u00fa Pha H\u1ecda Di [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Chao_Phraya_Bodin_Decha#Ti%C3%AAu_di%E1%BB%87t_v%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Vi%C3%AAng_Ch%C4%83n\">Phraya Ratchasuphawadi<\/a>] c\u1ea7m v\u00e0i ngh\u00ecn qu\u00e2n, c\u00f9ng v\u1edbi em A N\u1ed7 l\u00e0 \u1ea4p Ma H\u1ea1t [\u9091\u9ebb\u66f7 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Uparaja\">Oupahat<\/a>, Ph\u00f3 v\u01b0\u01a1ng, Nh\u1ecb v\u01b0\u01a1ng. T\u00ean l\u00e0 <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Tissa_of_Vientiane\">Tissa<\/a>.] \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00e0nh V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, c\u00f2n r\u00fat v\u1ec1 h\u1ebft. B\u00e8n \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m vi\u1ec7c kinh l\u01b0\u1ee3c n\u00e0y l\u00e0 l\u1ea5y thanh th\u1ebf m\u00e0 tr\u1ea5n t\u0129nh ngo\u00e0i bi\u00ean. V\u1eeba r\u1ed3i qu\u00e2n ta m\u1edbi \u0111\u1ebfn K\u1ef3 S\u01a1n th\u00ec Tr\u1ea5n Ninh \u0111\u00e3 c\u1ea7u n\u1ed9i ph\u1ee5. Nay ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam l\u1ea1i t\u1ef1 r\u00fat v\u1ec1, ch\u01b0a t\u1eebng l\u1ea5n d\u00e2n bi\u00ean thu\u1ef3 c\u1ee7a ta, qu\u00e2n ta \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng, l\u1ea1i thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh hi\u1ec7u \u1ea5y, ch\u00ednh c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u1ec9 vi\u1ec7c y\u00ean d\u00e2n, tu\u1ef3 nghi x\u1ebfp \u0111\u1eb7t. V\u1eady d\u1ee5 cho \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng t\u1eeb Ba \u0110\u1ed9ng r\u00fat qu\u00e2n, ch\u1ecdn 1.000 qu\u00e2n tinh tr\u00e1ng \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef ch\u00e2u Quy H\u1ee3p. Phan V\u0103n Thu\u00fd th\u00ec \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh t\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 th\u00e0nh t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An ngh\u1ec9 ng\u01a1i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n v\u00e0 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ninh, ng\u01b0\u1eddi Nam Ch\u01b0\u1edfng c\u0169ng nghe ti\u1ebfng r\u00fat tr\u01b0\u1edbc. T\u1edd t\u00e2u v\u00e0o. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea5n Ninh t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e3 kh\u00f4ng nghi\u00eam c\u1ea5p n\u1eefa, vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb h\u01a1i th\u01b0, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 nhi\u1ec1u qu\u00e2n \u1edf \u0111\u00e2y, c\u1ea3m nhi\u1ec5m lam ch\u01b0\u1edbng l\u00e2u ng\u00e0y th\u00ec \u1ed1m \u0111au c\u00e0ng nhi\u1ec1u. V\u1eady n\u00ean theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n nh\u01b0 s\u1eeda sang \u0111\u1ed3n lu\u1ef9 thu l\u1ea5y s\u1ed5 s\u00e1ch h\u1ed9 kh\u1ea9u, thu\u1ebf kho\u00e1, ph\u1ea3i trong tu\u1ea7n nh\u1eadt l\u00e0m xong, l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 300 qu\u00e2n s\u1ee9c kho\u1ebb, sai m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ea5t \u1ea5y. L\u1ea1i hi\u1ec3u d\u1ee5 nh\u1eefng man t\u00f9 m\u1edbi ph\u1ee5 \u0111\u1ec3 h\u1ecd kh\u1ecfi ng\u1edd s\u1ee3. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng L\u00ea V\u0103n Hoan \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An, cho qu\u00e2n ngh\u1ec9 s\u1ee9c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 A N\u1ed7 \u0111\u1ebfn \u1edf Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n\n\n\n<p>A N\u1ed7 \u1edf Ba \u0110\u1ed9ng kh\u1ea9n thi\u1ebft xin n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, b\u1ecdn Phan V\u0103n Thu\u00fd \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cA N\u1ed7 tr\u00fa ng\u1ee5 \u1edf ngo\u00e0i, \u0103n s\u01b0\u01a1ng n\u1eb1m gi\u00f3, t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ; v\u1eady truy\u1ec1n l\u1ec7nh cho Ngh\u1ec7 An, l\u00e0m c\u00f4ng qu\u00e1n \u1edf ngo\u00e0i tr\u1ea5n th\u00e0nh cho A N\u1ed7 \u1edf. L\u1ea1i cho m\u1ed9t \u0111\u1ea1o s\u1eafc d\u1ee5, 1.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c, sai Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p mang \u0111\u1ebfn n\u01a1i v\u00e0 \u0111\u01b0a A N\u1ed7 v\u1ec1 tr\u1ea5n. Ng\u00e0y A N\u1ed7 \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n, cho ch\u1ecdn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con hay ch\u00e1u \u0111\u1ebfn Kinh chi\u00eam c\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi tr\u01b0\u1edbc A N\u1ed7 b\u1ecf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea1y, em l\u00e0 \u1ea4p Ma H\u1ea1t [\u9091\u9ebb\u66f7 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Uparaja\">Oupahat<\/a>, Ph\u00f3 v\u01b0\u01a1ng, Nh\u1ecb v\u01b0\u01a1ng. T\u00ean l\u00e0 <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Tissa_of_Vientiane\">Tissa<\/a>.] kh\u00f4ng ch\u1ecbu theo, A N\u1ed7 \u0111em m\u1eb9 v\u00e0 4 ng\u01b0\u1eddi con c\u1ee7a \u1ea4p Ma H\u1ea1t c\u00f9ng \u0111i. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd \u1ea4p Ma H\u1ea1t g\u1eedi th\u01b0 cho con An N\u1ed7 l\u00e0 H\u1ea1t X\u00e0 B\u00f4ng [\u66f7\u86c7\u8283 H\u1ea1t X\u00e0 B\u1ed3ng, <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ngao_of_Vientiane\">Chao Raxavong Ngao<\/a>] m\u1eddi A N\u1ed7 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i xin m\u1eb9 con n\u00f3 v\u1ec1 \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi xi\u00eau d\u1ea1t. T\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 X\u00fa Pha H\u1ecda Di &nbsp;[<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Chao_Phraya_Bodin_Decha#Ti%C3%AAu_di%E1%BB%87t_v%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Vi%C3%AAng_Ch%C4%83n\">Phraya Ratchasuphawadi<\/a>] c\u0169ng g\u1eedi th\u01b0 cho A N\u1ed7 n\u00f3i \u0111\u00e3 xin l\u1ed7i vua Xi\u00eam, vua Xi\u00eam \u0111\u00e3 x\u00e1 l\u1ed7i cho, \u0111\u1eebng ng\u1edd n\u1eefa. Phan V\u0103n Thu\u00fd \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTh\u01b0 \u1ea5y l\u1eddi l\u1ebd h\u01b0 th\u1ef1c d\u1eabu ch\u01b0a bi\u1ebft r\u00f5, nh\u01b0ng A N\u1ed7 \u0111\u00e3 v\u1ec1 v\u1edbi ta, x\u1eed tr\u00ed th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1ecbnh s\u1edbm. Nay \u1ea4p Ma H\u1ea1t \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u01b0 \u1ea5y, nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m th\u00ec l\u00e0 tr\u00fang kh\u1edbp. V\u1ea3 m\u1eb9 con n\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb A N\u1ed7 b\u1eaft gi\u1eef, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi khuy\u00ean tr\u1eabm b\u1ea3o A N\u1ed7 tha ra th\u00ec th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cDi \u0110\u1ecbch c\u0169ng nh\u01b0 c\u1ea7m th\u00fa, kh\u00f4ng l\u1ea5y nh\u00e2n ngh\u0129a b\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c ; \u1ea4p Ma H\u1ea1t \u0111\u01b0\u01a1ng gh\u00e9t anh n\u00f3, th\u00ec th\u01b0\u01a1ng g\u00ec m\u1eb9 con, gi\u1eef l\u1ea1i c\u0169ng ch\u1eb3ng \u00edch g\u00ec !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Phan Huy Th\u1ef1c n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng ch\u1ebf ng\u1ef1 Di \u0110\u1ecbch, v\u1eabn c\u1ea9n th\u1eadn c\u00e1i thu\u1eadt r\u00e0ng bu\u1ed9c ; ch\u1eb3ng b\u1eb1ng gi\u1eef l\u1ea1i m\u1ed9t n\u1eeda \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd c\u00f2n l\u00f2ng quy\u1ebfn luy\u1ebfn \u0111\u1ec3 ng\u00e0y sau c\u00f3 ch\u1ed7 khu x\u1eed\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua h\u1ecfi L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, \u0111\u1ec1u n\u00f3i nh\u01b0 l\u1eddi c\u1ee7a Th\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201c\u00dd tr\u1eabm c\u0169ng th\u1ebf. Ph\u00e0m tranh thi\u00ean h\u1ea1 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111o\u00e1i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c nh\u00e0, n\u00ean H\u00e1n Cao t\u1ed5 m\u1edbi c\u00f3 l\u1eddi n\u00f3i ch\u00e9n canh (() Ch\u00e9n canh : t\u1ee9c l\u00e0 \u201cb\u00f4i canh\u201d, x\u01b0a H\u00e1n Cao t\u1ed5 v\u00e0 H\u1ea1ng V\u0169 tranh nhau thi\u00ean h\u1ea1, H\u1ea1ng V\u0169 b\u1eaft b\u1ed1 H\u00e1n Cao t\u1ed5 gi\u1eef \u1edf trong qu\u00e2n, Cao t\u1ed5 \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh, H\u1ea1ng V\u0169 do\u1ea1 m\u1ed5 b\u1ed1 Cao t\u1ed5, Cao t\u1ed5 tr\u1ea3 l\u1eddi : \u201cT\u00f4i v\u1edbi anh l\u00e0 anh em, b\u1ed1 t\u00f4i c\u0169ng l\u00e0 b\u1ed1 anh, c\u00f3 m\u1ed5 cho t\u00f4i m\u1ed9t b\u00e1t canh\u201d.) ; nh\u01b0ng Th\u00e1i c\u00f4ng v\u00e0 L\u1eef h\u1eadu ch\u01b0a v\u1ec1, n\u00ean ch\u01b0a d\u00e1m c\u00f9ng v\u1edbi S\u1edf t\u1eed chi\u1ebfn, \u0111\u1ebfn khi b\u1ed1 v\u00e0 v\u1ee3 \u0111\u00e3 v\u1ec1 r\u1ed3i, th\u00ec l\u1eddi \u01b0\u1edbc H\u1ed3ng C\u00e2u (() H\u1ed3ng C\u00e2u \u01b0\u1edbc : H\u00e1n S\u1edf gi\u1ea3ng ho\u00e0, l\u1ea5y H\u1ed3ng C\u00e2u l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n, H\u1ed3ng C\u00e2u tr\u1edf v\u1ec1 \u0110\u00f4ng l\u00e0 S\u1edf, tr\u1edf v\u1ec1 T\u00e2y l\u00e0 H\u00e1n. Ho\u00e0 \u01b0\u1edbc k\u00fd xong, S\u1edf m\u1edbi tr\u1ea3 Th\u00e1i c\u00f4ng v\u00e0 L\u1eef h\u1eadu v\u1ec1 H\u00e1n.) kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tin c\u1eady n\u1eefa. Nay \u1ea4p Ma H\u1ea1t d\u1eabu mu\u1ed1n chi\u1ebfm c\u1ee9 V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, nh\u01b0ng m\u1eb9 con c\u00f2n xa nhau, d\u1eabu l\u00e0 m\u1ecdi r\u1ee3 h\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh c\u1ed1t nh\u1ee5c \u01b0 ? N\u1ebfu cho v\u1ec1 h\u1ebft c\u1ea3, n\u00f3 kh\u00f4ng v\u01b0\u1edbng v\u00edu g\u00ec, ng\u00e0y kh\u00e1c x\u1eed tr\u00ed c\u0169ng kh\u00f3. V\u1eady n\u00ean d\u1ee5 cho Ngh\u1ec7 An truy\u1ec1n d\u1ee5 cho A N\u1ed7 r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1edbm t\u1ed1i s\u1ebd \u0111\u01b0a v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, n\u00ean t\u1ef1 x\u00e9t v\u00ec c\u1edb g\u00ec m\u00e0 ph\u1ea3i ch\u1ea1y, m\u00ecnh t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh, ch\u1edb hi\u1ec1m th\u00f9 v\u1edbi em v\u00e0 ch\u00e1u, l\u1ea1i c\u00e0ng n\u00ean kh\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1 th\u00e2n quy\u1ebfn b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u1ec3 ng\u00e0y sau s\u1ebd d\u00f9ng. L\u1ea1i n\u00ean t\u1ef1 vi\u1ebft th\u01b0 r\u1ed3i cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con \u1ea4p Ma H\u1ea1t c\u00f9ng m\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 l\u1ea1c th\u00e2n t\u00edn \u0111em th\u01b0 v\u1ec1, \u0111\u1ec3 xem \u0111\u1ed9ng t\u0129nh th\u1ebf n\u00e0o\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 \u1ea5y ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, A N\u1ed7 \u0111\u00e3 n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc v\u1edbi quan tr\u1ea5n mu\u1ed1n cho con \u1ea4p Ma H\u1ea1t v\u1ec1 \u0111\u1ec3 d\u00f2 th\u0103m s\u1ef1 t\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin \u1ea5y, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc tr\u1eabm ng\u1edd A N\u1ed7 kh\u00f4ng ch\u1ecbu tha con Ma H\u1ea1t n\u00ean d\u1ee5 b\u1ea3o th\u1ea3 cho v\u1ec1. Nay h\u1eafn \u0111\u00e3 bi\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u00ednh h\u1ee3p \u00fd tr\u1eabm. N\u1ebfu tr\u1eddi kh\u00f4ng mu\u1ed1n n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng lo\u1ea1n l\u1ea1c, khi\u1ebfn \u1ea4p Ma H\u1ea1t ngh\u0129 l\u1ea1i \u0111i \u0111\u00f3n anh v\u1ec1, ta nh\u00e2n \u0111\u00f3 g\u1eedi th\u01b0 cho n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u00e0 \u0111\u01b0a A N\u1ed7 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, th\u00ec d\u00e2n ta c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 vai ; n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec kh\u00f3 l\u00f2ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi vi\u1ec7c binh \u0111ao. V\u1ea3 n\u00f3 v\u1ed1n l\u00e0 th\u1ea7n b\u1ed9c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, nay ta th\u1eeba th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea5y, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch ho\u00e0 h\u1ea3o v\u1edbi n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng, sao ta l\u1ea1i l\u00e0m th\u1ebf ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 l\u1ea1c Man Cai xin quy ph\u1ee5c n\u01b0\u1edbc ta, g\u1eedi th\u01b0 n\u00f3i v\u00ec n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng c\u01b0\u1edbp ph\u00e1, xin \u0111em qu\u00e2n b\u1ea3o h\u1ed9, cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng v\u1edbi Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0m d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng ch\u1eb3ng qua nh\u1edd qu\u00e2n Xi\u00eam m\u00e0 do\u1ea1 n\u1ea1t Man Cai, n\u1ebfu n\u00f3 s\u1edbm bi\u1ebft thanh th\u1ebf qu\u00e2n ta th\u00ec ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 d\u1edf tr\u00f2 \u1ea5y\u201d. B\u00e8n d\u1ee5 cho b\u1ecdn Xu\u00e2n truy\u1ec1n h\u1ecbch cho Nam Ch\u01b0\u1edfng n\u00f3i r\u1eb1ng Man Cai \u0111\u00e3 l\u00e0 th\u1ea7n thu\u1ed9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 s\u00fac v\u1eadt m\u00e0 Nam Ch\u01b0\u1edfng c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u1ea1i ngay\u201d. L\u1ea1i v\u1ed7 v\u1ec1 Man Cai, khi\u1ebfn h\u1ecd y\u00ean \u1edf l\u00e0m \u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ecbch \u1ea5y \u0111\u1ebfn Nam Ch\u01b0\u1edfng, c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng ho\u1ea3ng s\u1ee3 b\u1ea3o nhau ch\u1edb ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn b\u1edd c\u00f5i c\u1ee7a ta, r\u1ed3i g\u1eedi th\u01b0 \u0111\u1ebfn t\u1ea1 l\u1ed7i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri ph\u1ee7 H\u00e0 Hoa l\u00e0 Phan Nh\u1eadt T\u1ec9nh l\u00e0m quan tham nh\u0169ng, b\u1ecb d\u00e2n ki\u1ec7n. T\u1ec9nh h\u1ea1 m\u00ecnh n\u00f3i kh\u00e9o, d\u00e2n l\u1ea1i th\u00f4i kh\u00f4ng ki\u1ec7n. Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cQuan ph\u1ee7 huy\u1ec7n l\u00e0 g\u1ed1c phong ho\u00e1, T\u1ec9nh kh\u00f4ng gi\u1eef m\u00ecnh trong s\u1ea1ch, ph\u1ea3i van l\u1ea1y d\u00e2n, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 di\u1ec7n g\u00ec ? D\u00e2n \u0111\u00e3 ki\u1ec7n \u0111\u1ebfn quan tr\u00ean, r\u1ed3i l\u1ea1i mu\u1ed1n th\u00f4i, c\u00f2n c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc g\u00ec ? Hai \u0111i\u1ec1u \u1ea5y th\u1ef1c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ph\u00e9p quan t\u1ee5c d\u00e2n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cPhan Nh\u1eadt T\u1ec9nh tham lam v\u00f4 s\u1ec9, l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c nghi\u00eam x\u00e9t ; c\u00f2n k\u1ebb ti\u1ec3u d\u00e2n hi\u1ebfp ch\u1ebf quan tr\u01b0\u1edfng, mu\u1ed1n ki\u1ec7n th\u00ec ki\u1ec7n, mu\u1ed1n th\u00f4i th\u00ec th\u00f4i, th\u00f3i \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 l\u1edbn. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i x\u00e9t l\u1ebd r\u1ea5t s\u00e1ng, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen, c\u1ed1 g\u1eafng \u0111i\u201d !.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00e1n th\u00e0nh, T\u1ec9nh ph\u1ea3i t\u1ed9i \u0111\u1ed3, ng\u01b0\u1eddi ki\u1ec7n th\u00ec ph\u1ea3i ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u00ean Tham hi\u1ec7p Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim Gi\u00e1m b\u1ecb l\u1ed7i ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u1ec1 qu\u00ea, th\u01b0\u1eddng hay xui gi\u1ee5c ki\u1ec7n c\u00e1o, l\u1eeba ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y ti\u1ec1n. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng, ch\u1ec9 t\u00ean tham t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u00f3 l\u00e0 tay gi\u1ecfi trong \u0111\u00e1m \u0111i\u00eau toa, ng\u01b0\u1eddi ai c\u0169ng gh\u00e9t ; d\u1eabu v\u1ec1 lu\u1eadt \u201c\u0111i\u00eau toa\u201d t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t d\u00e2n \u0111i\u00eau toa \u0111i\u00ean \u0111\u1ea3o ph\u1ea3i tr\u00e1i, th\u00eau d\u1ec7t ki\u1ec7n c\u00e1o, th\u1eadm ch\u00ed t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi ki\u00eau b\u1ea1c, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean, ch\u01b0a h\u1eb3n l\u00e0 kh\u00f4ng b\u1edfi l\u0169 n\u00e0y c\u1ed5 ho\u1eb7c\u201d. B\u00e8n sai ch\u00e9m.<\/p>\n\n\n\n<p>Dinh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb t\u00e2u r\u1eb1ng l\u1ec7 thu\u1ebf s\u00e1ch man Cam L\u1ed9 trong h\u1ea1t h\u1eb1ng n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p g\u1ea1o n\u1ebfp c\u1ea9m h\u01a1n 100 ph\u01b0\u01a1ng, n\u1ed9p \u1edf kho Kinh ; v\u1ea3 g\u1ea1o \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ph\u1ea9m v\u1eadt cung d\u1ee5ng, m\u00e0 v\u1eadn t\u1ea3i phi\u1ec1n h\u00e0, xin t\u00ednh gi\u00e1 ti\u1ec1n cho n\u1ed9p v\u00e0o kho cho ti\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y cho. T\u1ef1 sau l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 H\u1eefu Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9, Bi\u1ec7n l\u00fd Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 \u1ed1m ; l\u1ea5y T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u0129nh Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng T\u00e0i l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p B\u1eafc Ninh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9, Thi\u00eam s\u1ef1 hi\u1ec7p l\u00fd dinh v\u1ee5 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean, nguy\u00ean Thi\u00eam s\u1ef1 hi\u1ec7p l\u00fd dinh v\u1ee5 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 L\u00ea Quang l\u00e0m Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i sau \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Th\u1ecbnh, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u00ednh \u0110\u1ee9c, Tham hi\u1ec7p l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y n\u1ecd \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Nam \u0110\u1ecbnh kh\u00f4ng y\u00ean, tr\u1eabm l\u1ea5y s\u1ef1 t\u1eadt kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n l\u00e0m lo, hai ba l\u1ea7n d\u1ee5 b\u1ea3o b\u1ecdn \u0110\u1ed7 V\u0103n Th\u1ecbnh gia t\u00e2m tr\u00f9 t\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u00e0 b\u1ecdn kia kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ec3 \u00fd tr\u1eabm m\u00e0 ra s\u1ee9c v\u00e2ng l\u00e0m, t\u1ea1m \u0111\u00e3 gia \u01a1n c\u00e1ch l\u01b0u \u0111\u1ec3 xem sau ra th\u1ebf n\u00e0o. Th\u1ebf m\u00e0 m\u1ed9t m\u1ef1c m\u1edd t\u1ed1i, ch\u1eb3ng ch\u00fat b\u1eadn l\u00f2ng, ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn khi ph\u00e1i b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu \u0111\u1ebfn kinh l\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i b\u1ecdn l\u1ea1i tham \u00f4 m\u1edbi kh\u00f4ng l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn tai, b\u1ecdn \u1ea5y h\u00e8n k\u00e9m nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f2n mang tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u0103n d\u00e2n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng sao \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady \u0110\u1ed7 V\u0103n Th\u1ecbnh, Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c Ch\u00ednh th\u00ec tri\u1ec7t v\u1ec1 b\u1ed9 cho ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c ; V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea l\u00e0 k\u1ebb t\u00e2n ti\u1ebfn, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 th\u00fac \u0111\u1ea9y l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c cho gi\u1ea3i ch\u1ee9c v\u1ec1 Kinh l\u1ee5c d\u00f9ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trang v\u00f5 l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nam \u0110\u1ecbnh, Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u l\u00e0m Tham hi\u1ec7p H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00ean l\u00e0m Hi\u1ec7p l\u00fd dinh v\u1ee5 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Lang trung Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh H\u1ecdc l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh B\u00e0ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Tr\u01b0\u01a1ng b\u1ecb quan binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o l\u00f9ng b\u1eaft r\u1ea5t g\u1ea5p. B\u00e0ng v\u00e0 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn x\u00e3 \u0110\u00ecnh Ng\u0169 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Di\u00ean H\u00e0) \u0111\u00f2i l\u01b0\u01a1ng. Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 gi\u1eef b\u1ea3o Ba N\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Tr\u01b0\u1eddng \u0111em binh d\u00e2n \u0111\u1ebfn v\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u01a1ng tr\u1ed1n sang L\u1ee5c Ng\u1ea1n, Tham t\u00e1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn sai binh d\u00e2n ch\u1eb9n b\u1eaft, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf r\u1eebng thu\u1ed9c x\u00e3 H\u1ed5 Lao. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. B\u00e0ng v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed, \u0111em \u0111\u1ea7u \u0111i b\u00eau \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh. Th\u01b0\u1edfng cho Nhu\u1eadn m\u1ed9t th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c ; Tr\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u01b0a v\u00e0o b\u1ed9 \u0111\u1ec3 d\u1eabn v\u00e0o ra m\u1eaft, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 c\u1ea5t nh\u1eafc. Binh d\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c B\u00e0ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u01b0\u01a1ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng 60 l\u1ea1ng b\u1ea1c, c\u00f2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00ec th\u01b0\u1edfng 700 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 th\u00e0nh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cV\u1eeba r\u1ed3i th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i, d\u00e2n ho\u1eb7c s\u1ee3 t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c m\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft hi\u1ebfp ph\u1ea3i theo. Tr\u1eabm ngh\u0129 d\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng s\u1eb5n c\u00f3 ch\u01b0a t\u1eebng d\u1ee9t m\u1ea5t, cho n\u00ean khi cho qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh th\u00ec b\u00e0y l\u1eddi hi\u1ec3u d\u1ee5. R\u1ed3i th\u00ec t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Phan B\u00e1 V\u00e0nh b\u1ecb gi\u1ebft, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i l\u1ea1i bi\u1ebft t\u1ed1 gi\u00e1c v\u00e0 d\u1eabn quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3ng n\u00f3 l\u00e0 l\u0169 Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh B\u00e0ng, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Tr\u01b0\u01a1ng, l\u00f2ng d\u00e2n theo ngh\u0129a th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i. Nh\u00e2n ngh\u0129 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc gi\u1eb7c n\u1ed5i \u1edf Thanh Ngh\u1ec7, sau khi hu\u1ea5n d\u1ee5 th\u00ec quan s\u1edf t\u1ea1i v\u1ed7 d\u00e2n b\u1eaft gi\u1eb7c, trong kho\u1ea3ng m\u1ea5y tu\u1ea7n m\u1ed9t th\u00e1ng m\u00e0 gi\u1eb7c tr\u1ed1n b\u1eaft h\u1ebft, l\u00e2u nay \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. Nay th\u00e0nh h\u1ea1t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c d\u1eabu nhi\u1ec1u, m\u00e0 d\u01b0 \u0111\u1ea3ng v\u1eabn ch\u01b0a h\u1ebft, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00e0ng n\u00eau hi\u1ec3u d\u1ee5 nh\u00e2n d\u00e2n h\u1ebft l\u00f2ng t\u1ed1 b\u1eaft gi\u1eb7c gi\u00e3, v\u00e0 \u0111\u1ed1c th\u00fac quan binh t\u00ecm c\u00e1ch tra b\u1eaft, cho gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp s\u1edbm b\u1ecb ch\u1eb7t \u0111\u1ea7u, kh\u00f4ng tr\u1ed1n \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u00fd tr\u1eabm tr\u1eeb gi\u1eb7c y\u00ean d\u00e2n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n L\u01b0\u01a1ng v\u00e0o ch\u1ea7u. L\u01b0\u01a1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, l\u00fac m\u1edbi trung h\u01b0ng theo l\u00e0m vi\u1ec7c, t\u1eebng \u0111i chi\u1ebfn tr\u1eadn, r\u00f5 r\u1ec7t c\u00f4ng lao. Vua th\u01b0\u01a1ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, cho y ph\u1ee5c b\u1eb1ng sa tr\u1eebu c\u00e1c th\u1ee9 v\u00e0 sai l\u00ednh \u0111\u01b0a v\u1ec1 nh\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ee3 An H\u1ed9i b\u1ecb ch\u00e1y, ch\u00e1y lan 90 nh\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cN\u01a1i kinh \u1ea5p nh\u00e0 ch\u00e1y tuy kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn s\u1ed1 100, m\u00e0 tai h\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, v\u1eady gia \u01a1n theo l\u1ec7 m\u00e0 ph\u00e1t ch\u1ea9n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean tra x\u00e9t c\u00e1c s\u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 s\u1ea3nh th\u1ef1 trong kinh th\u00e0nh, nh\u1eefng ch\u1ed7 t\u01b0\u1eddng bao quanh v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 nh\u00e0 tranh c\u1ee7a thu\u1ed9c vi\u00ean v\u00e0 qu\u00e2n d\u00e2n \u1edf th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u1eaft d\u1ee1 \u0111i, t\u1eeb sau c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1ng b\u1eady. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00f3ng g\u00f4ng m\u1ed9t th\u00e1ng ; c\u1ed1 \u00fd ph\u1ea1m th\u00ec tr\u1ecb n\u1eb7ng. Quan m\u00e0 kh\u00f4ng r\u0103n b\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ed9c vi\u00ean th\u00ec gh\u00e9p t\u1ed9i th\u1ea5t s\u00e1t ; ph\u1ee7 thu\u1ed9c th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng s\u1eed. \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c c\u00f9ng Ph\u1ee7 do\u00e3n, Ph\u1ee7 th\u1eeba kh\u00f4ng tra x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ph\u1ea1t b\u1ed5ng 6 th\u00e1ng ; c\u00e1c vi\u00ean d\u1ecbch th\u00ec ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 r\u1eb1ng trong kinh th\u00e0nh c\u00f9ng ngo\u00e0i qu\u00e1ch c\u00f3 nh\u00e0 ch\u00e1y, th\u00ec l\u00ednh Th\u1ecb v\u1ec7 v\u00e0 l\u00ednh Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 m\u1ed7i b\u00ean m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111i xem x\u00e9t ; nh\u1eefng l\u00ednh c\u1ee9u ho\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ra s\u1ee9c hay kh\u00f4ng, c\u1ee9 th\u1ef1c l\u00e0m phi\u1ebfu t\u00e2u l\u00ean. B\u1ed9 Binh nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng n\u01a1i ph\u1ee5 qu\u00e1ch ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh, \u0111i xem hay \u0111i c\u1ee9u ho\u1ea3 t\u1ea5t ph\u1ea3i ra v\u00e0o c\u1eeda th\u00e0nh, n\u1ebfu l\u00e2m th\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ee9ng th\u00ec ng\u01b0\u1eddi canh c\u1eeda kh\u00f4ng cho ra ; n\u1ebfu l\u1ea1i \u0111\u1ee3i long b\u00e0i hi\u1ec7u c\u1eeda th\u00ec m\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u00ec gi\u1edd ; xin ch\u1ebf c\u1ea5p cho qu\u00e2n Th\u1ecb v\u1ec7 v\u00e0 qu\u00e2n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 m\u1ed9t l\u00e1 c\u1edd \u0111\u1ecf nh\u1ecf vi\u1ebft ch\u1eef : \u201cPhi tr\u00ec th\u00e1m ho\u1ea3\u201d (() Phi tr\u00ec th\u00e1m ho\u1ea3 : ch\u1ea1y nhanh xem x\u00e9t vi\u1ec7c ch\u00e1y.), hai l\u00e1 c\u1edd \u0111\u1ecf nh\u1ecf vi\u1ebft ch\u1eef \u201cS\u00e1t kh\u00e1n c\u1ee9u ho\u1ea3\u201d (() S\u00e1t kh\u00e1n c\u1ee9u ho\u1ea3 : xem x\u00e9t v\u00e0 ch\u1eefa ch\u00e1y.) v\u00e0 m\u1ed9t l\u00e1 c\u1edd \u0111\u1ecf l\u1edbn vi\u1ebft ch\u1eef \u201cTh\u1eeba Thi\u00ean c\u1ee9u ho\u1ea3\u201d. Ph\u00e0m ch\u00e1y \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i ngo\u00e0i th\u00e0nh quan gi\u1eef c\u1eeda c\u00e1c c\u1eeda th\u00e0nh th\u1ea5y ch\u1ed7 b\u00e1o ho\u1ea3 tr\u00ean k\u1ef3 \u0111\u00e0i treo c\u1edd hi\u1ec7u, \u0111\u00e8n hi\u1ec7u, th\u00ec \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 ban ng\u00e0y th\u00ec \u0111\u00f3ng ch\u1eb7t c\u1eeda th\u00e0nh, ban \u0111\u00eam th\u00ec ph\u00f2ng gi\u1eef c\u00e0ng nghi\u00eam. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 l\u01b0ng c\u1eafm l\u00e1 c\u1edd \u0111\u1ecf \u201cPhi tr\u00ec th\u00e1m ho\u1ea3\u201d, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Th\u1ecb v\u1ec7 v\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u01b0ng c\u1eafm l\u00e1 c\u1edd \u0111\u1ecf \u201cS\u00e1t kh\u00e1n c\u1ee9u ho\u1ea3\u201d, \u0111\u1ec1u \u0111i ng\u1ef1a ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn ; m\u1ed9t vi\u00ean quan \u1edf ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111em l\u00ednh ph\u1ee7 mang l\u00e1 c\u1edd \u0111\u1ecf \u201cTh\u1eeba Thi\u00ean c\u1ee9u ho\u1ea3\u201d. Quan gi\u1eef c\u1eeda x\u00e9t nh\u1eadn \u0111\u00edch x\u00e1c, m\u1edf c\u1eeda cho \u0111i. Ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh th\u00e1m ho\u1ea3 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 t\u00e2u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh c\u1ee9u ho\u1ea3 th\u00ec \u0111\u1ee3i l\u1eeda t\u1eaft m\u1edbi v\u1ec1. N\u1ebfu ban \u0111\u00eam th\u00ec c\u0169ng x\u00e9t r\u00f5 r\u1ed3i cho v\u00e0o, ng\u00e0y h\u00f4m sau l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u l\u00ean\u201d. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia h\u00e0m Binh b\u1ed9 Tham tri cho Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i, v\u1eabn l\u0129nh Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam. Thi\u00ean T\u1ea3i nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u00e0m quan c\u00e1c tr\u1ea5n, \u0111\u1ec1u hay x\u1ee9ng ch\u1ee9c, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Thanh Hoa l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Ng\u00f4n l\u00e9n n\u1ed5i \u1edf T\u0129nh Gia, l\u00ednh ph\u1ee7 \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u01b0\u1edfng cho 80 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, ba tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y, S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u v\u1ee1 \u0111\u00ea, c\u1eeda nh\u00e0 ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng ch\u00ecm ng\u1eadp nhi\u1ec1u, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Th\u00e0nh th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c n\u01a1i m\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1t ch\u1ea9n, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem t\u1edd t\u00e2u, l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho phi b\u00e1o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00ea ch\u00ednh \u0111\u1eb7t ra \u1edf h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n kh\u00f4ng nh\u1ecf, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1ed7i n\u0103m kh\u00f4ng ti\u1ebfc ph\u00ed \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u00ea. Th\u1ebf m\u00e0 m\u00f9a h\u00e8 m\u01b0a l\u1ee5t, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ng\u00e0y l\u00ean to, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn khi \u0111\u00ea v\u1ee1 l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u00e1i t\u00e0o vi\u00ean \u0111\u1ebfn ngay \u0111\u1ec3 tr\u00f9 bi\u1ec7n, m\u00e0 ch\u1ec9 giao cho ty thu\u1ed9c th\u00ec gi\u1eef sao cho kh\u1ecfi t\u1ec7 tu\u1ef3 tay n\u1eb7ng nh\u1eb9 \u0111\u01b0\u1ee3c ? \u0110\u1ebfn khi t\u00e2u b\u00e1o l\u1ea1i kh\u00f4ng cho ng\u1ef1a tr\u1ea1m phi \u0111\u1ec7. Th\u1eed ngh\u0129 xem tai n\u1ea1n c\u1ee7a d\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec h\u01a1n vi\u1ec7c \u1ea5y kh\u00f4ng ? Ng\u1ef1a tr\u1ea1m ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t kh\u00f4ng \u00e0 ! Hu\u1ed1ng l\u1ea1i \u0110\u00ea ch\u00ednh \u0111\u00e3 c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch m\u00e0 trong t\u1eadp t\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t l\u1eddi tham h\u1eb7c. Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i c\u0169ng k\u00fd t\u00ean v\u00e0o t\u1edd t\u00e2u, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea3o l\u00e0 m\u1eb7t d\u00e0y. C\u00f3 b\u1ec1 t\u00f4i nh\u01b0 th\u1ebf, tr\u1eabm kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nh\u1eadn l\u1ed7i thay c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i. Nay Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean gia t\u00e2m tr\u00f9 t\u00ednh vi\u1ec7c c\u1ee9u ch\u1eefa, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00ean s\u1eeda th\u00ec s\u1eeda, nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00ean ph\u00e1t ch\u1ea9n th\u00ec ph\u00e1t, th\u00f3c gi\u1ed1ng ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean c\u1ea5p th\u00ec c\u1ea5p, h\u1ebft th\u1ea3y m\u1ecdi vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m ph\u1ea3i cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 hai b\u1ed9 H\u1ed9, Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb n\u1ed1i ng\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1edd n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u1ea3y thu\u1eadn, \u0111\u1ec1u vui s\u1ed1ng \u00eam. V\u1eeba r\u1ed3i ch\u1ee3t ti\u1ebfp t\u1edd s\u1edb B\u1eafc Th\u00e0nh b\u00e1o tin v\u1ee1 \u0111\u00ea, l\u00f2ng s\u1ee3 tay run, c\u01a1 h\u1ed3 kh\u00f4ng ph\u00ea b\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i ngh\u0129 B\u1eafc Th\u00e0nh th\u1ed5 ph\u1ec9 m\u1edbi y\u00ean, gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf, nay l\u1ea1i b\u1ecb n\u1ea1n n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t th\u00ec d\u00e2n ta ch\u1ecbu sao n\u1ed5i. \u0110\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai ph\u00e1t ch\u1ea9n ngay \u0111\u1ec3 nh\u00e2n d\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f3c l\u00f3c ; duy trong t\u1edd t\u00e2u kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5 n\u01a1i n\u00e0o b\u1ecb n\u1ea1n n\u1eb7ng nh\u1eb9, khi\u1ebfn ta l\u1ea1i th\u00eam n\u00f3ng ru\u1ed9t\u201d. L\u1eadp t\u1ee9c sai l\u00ednh Th\u1ecb v\u1ec7 ch\u1ea1y ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111i h\u1ecfi.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ebf \u0111\u1ebfn s\u1edb ph\u00e1t ch\u1ea9n \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec7 l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a d\u00e2n b\u1ecb l\u1ee5t, r\u1ea5t l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, m\u00e0 ph\u00e1t ch\u1ea9n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, nh\u00e2n d\u00e2n ch\u01b0a kh\u1ecfi t\u00fang thi\u1ebfu.V\u1eady d\u1ee5 cho tr\u1ea5n th\u1ea7n c\u1ea5p th\u00eam, kh\u00f4ng c\u1ee9 \u0111\u00e0n \u00f4ng, \u0111\u00e0n b\u00e0, gi\u00e0 tr\u1ebb, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i th\u00ec c\u1ea5p 3 quan ti\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3i m\u00e0 r\u1ea5t ngh\u00e8o c\u1ea5p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o v\u1eeba c\u1ea5p 1 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. C\u00f2n S\u01a1n Nam, S\u01a1n T\u00e2y ch\u01b0a th\u1ea5y t\u00e2u b\u00e1o, n\u1ebfu \u0111\u1ee3i s\u1edb \u0111\u1ebfn r\u1ed3i m\u1edbi xu\u1ed1ng ch\u1ec9 th\u00ec nh\u1eefng d\u00e2n ch\u00ecm \u0111\u1eafm \u0111\u00f3i kh\u00e1t h\u00e1 ch\u1eb3ng m\u1ea5t c\u00f4ng ch\u1edd \u0111\u1ee3i \u01b0 ? V\u1eady cho theo l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Con \u0111\u00ea ri\u00eang \u1edf x\u00e3 B\u00ecnh Tuy\u1ec1n tr\u1ea5n Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u0169ng v\u1ee1, d\u00e2n \u0111\u00f3i. Th\u00e0nh th\u1ea7n xin theo l\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh ph\u00e1t ch\u1ea9n. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u0129nh \u00e1n tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch ch\u1ebft. D\u1ecbch l\u00e0 th\u00e2n th\u1ea7n c\u0169 c\u00f3 c\u00f4ng, vua r\u1ea5t qu\u00fd m\u1ebfn. D\u1ecbch \u1edf Thanh Hoa, c\u00f3 l\u1ec7nh v\u1eddi, ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec ch\u1ebft. Vua nghe tin th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t kh\u00f4ng xi\u1ebft, cho 1.000 quan ti\u1ec1n, 5 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 10 t\u1ea5m l\u1ee5a, 30 t\u1ea5m v\u1ea3i, 50 c\u00e2n s\u00e1p, 500 c\u00e2n d\u1ea7u, sai quan s\u1edf t\u1ea1i cho l\u00ednh \u0111\u01b0a v\u1ec1 qu\u00ea ch\u00f4n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i hai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n thu\u1eadn nh\u1ecb v\u00e0 t\u1ee9 l\u1ec7 v\u00e0o s\u1ed5 l\u00ednh Thanh Hoa. Hai \u0111\u1ed9i \u1ea5y l\u00e0 b\u1ed9 h\u1ea1 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu. Hi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thanh Hoa, \u0111em hai \u0111\u1ed9i \u1ea5y \u0111i theo, \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 ch\u1ec9 g\u1ecdi v\u1ec1 Kinh, giao l\u1ea1i cho T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch cai qu\u1ea3n, \u0111\u1ebfn nay D\u1ecbch ch\u1ebft, m\u1edbi \u0111\u1ed5i l\u1ec7 nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 l\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, v\u1eabn l\u0129nh vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai, Ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng, T\u00e0i hoa, Vi\u1ec7t t\u01b0\u1eddng, D\u1ef1c h\u00f9ng, D\u1ef1c nhu\u1ec7, \u1ee9ng sai, Ph\u00fa thu\u1eadn thu\u1ed9c v\u1ec7 T\u1ea3 h\u1ed9, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eadu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Phi k\u1ef5, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, T\u00e2n s\u00e0i, sung H\u00e0nh t\u1ea9u x\u1ee9 Ng\u00e2n b\u00e0i th\u1ecb v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam l\u1ea1i d\u1ecbch ty Th\u1eeba bi\u1ec7n ph\u1ee7 T\u00f4n Nh\u00e2n ; Ch\u00e1nh b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, m\u1ed7i ch\u1ee9c th\u00eam 2 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i th\u00eam 15 ng\u01b0\u1eddi (Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t 2 T\u01b0 v\u1ee5, 1 B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o c\u00e1c huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean, Ki\u00ean Giang \u1edf tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean, theo l\u1eddi xin c\u1ee7a th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1eeb t\u1ebf \u0111\u1ea1i s\u1ee9 T\u1eeb t\u1ebf ty l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u00eau l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9, v\u1eabn qu\u1ea3n l\u00fd T\u1eeb t\u1ebf ty, quy\u1ec1n bi\u1ec7n vi\u1ec7c T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7, Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9, Thi\u00eam s\u1ef1 N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u1ee9 l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9, v\u1eabn qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ph\u1ee7 N\u1ed9i V\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean x\u00e3 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Minh_H%C6%B0%C6%A1ng\">Minh H\u01b0\u01a1ng<\/a> [\u660e\u9999] \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m x\u00e3 Minh H\u01b0\u01a1ng [\u660e\u9109].<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ph\u00fa Ho\u00e0i Nh\u00e2n l\u00e0m Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m th\u00f4ng d\u1ecbch ty H\u00e0nh nh\u00e2n, T\u00e2y Ho\u00e0i Hoa v\u00e0 T\u00e2y Ho\u00e0i Ho\u00e1 l\u00e0m T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m th\u00f4ng d\u1ecbch ty H\u00e0nh nh\u00e2n, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 20 quan ti\u1ec1n, 4 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1eafng, sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u00f4ng coi, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ra ngo\u00e0i d\u1ea1y h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n gi\u00e1o (B\u1ecdn Ho\u00e0i Nh\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean h\u1ecd vua cho).<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 quy\u1ec1n l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u1ec1 Kinh b\u1ed5 d\u00f9ng ; T\u1ea3 Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 quy\u1ec1n l\u0129nh Binh t\u00e0o l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn v\u1eabn v\u1ec1 th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Phong L\u1ed9c dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Lu\u1eadt \u0111em b\u00e0i s\u1ea5m v\u00e0 s\u00e1ch th\u00e1i b\u00ecnh c\u1ee7a cha \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u00e2ng l\u00ean. Vua xem b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u00e0i th\u00e1i b\u00ecnh s\u00e1ch \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e1ng l\u1ea5y, c\u00f2n nh\u01b0 s\u1ea5m l\u00e0 chuy\u1ec7n qu\u00e1i g\u1edf kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nghi\u00eam c\u1ea5m \u0111\u1ec3 d\u1ee9t m\u1ed1i \u0111i. Nay l\u1eddi s\u1ea5m n\u00e0y, d\u1eabu ph\u1ee5 h\u1ed9i vi\u1ec7c c\u0169, kh\u00f4ng quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn tri\u1ec7u t\u01b0\u01a1ng lai, nh\u01b0ng c\u00e1i m\u1ea7m m\u1ed1ng \u1ea5y kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1edbn. Theo ph\u00e9p th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u1ebft, nh\u01b0ng ngh\u0129 k\u1ebb ti\u1ec3u d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft, t\u01b0\u1edfng l\u00e0 s\u00e1ch qu\u00fd b\u00e1u m\u00e0 \u0111em d\u00e2ng, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ef1 n\u00f3 l\u00e0m ra, m\u00e0 c\u0169ng ch\u01b0a truy\u1ec1n b\u00e1 cho ai, t\u00ecnh c\u00f2n n\u00ean tha, sai \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 tha cho v\u1ec1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n cho thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i B\u1eafc sang n\u0103m kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1edf g\u1ea1o v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay h\u1eb1ng n\u0103m thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i B\u1eafc ch\u1edf g\u1ea1o v\u00e0o Kinh \u0111\u1ec3 chi l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng. Nay kho Kinh ng\u00e0y th\u1ea5y \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, m\u00e0 t\u00f4 thu\u1ebf \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh li\u1ec1n n\u0103m cho gi\u1ea3m b\u1edbt nhi\u1ec1u th\u00ec kho \u1edf th\u00e0nh ch\u1ee9a tr\u1eef \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu kh\u00f4ng tr\u00f9 t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t khi g\u1eb7p m\u1ea5t m\u00f9a \u0111\u00f3i k\u00e9m th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 ph\u00e1t ch\u1ea9n. V\u1eady mi\u1ec5n cho m\u1ed9t l\u1ea7n chuy\u00ean ch\u1edf g\u1ea1o sang n\u0103m. C\u00f2n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng \u1edf Kinh th\u00ec chi c\u1ea5p th\u1ebf n\u00e0o, cho b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh cho \u1ed5n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 th\u1ea7n xin : \u201cT\u1ef1 th\u00e1ng 8 n\u0103m nay \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i sang n\u0103m \u0111\u1ec1u ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng th\u00f3c, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 [1829], g\u1ea1o ngo\u00e0i B\u1eafc ch\u1edf v\u00e0o, b\u1ea5y gi\u1edd s\u1ebd ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng g\u1ea1o\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan T\u00e0o ch\u00ednh l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cThuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i B\u1eafc sang n\u0103m \u0111\u00e3 mi\u1ec5n ch\u1edf c\u1ee7a c\u00f4ng, thuy\u1ec1n n\u00e0o mu\u1ed1n \u0111i bu\u00f4n th\u00ec xin thu ti\u1ec1n ban nh\u01b0 l\u1ec7 thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i Nam\u201d. (Theo l\u1ec7 th\u00f3c ch\u1edf 1 th\u00f9ng th\u00ec n\u1ed9p ti\u1ec1n ban 2 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ec1u y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f3ng 20 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n h\u1ea3i \u0111\u1ea1o. C\u1ea5p 2.000 quan ti\u1ec1n cho c\u00e1c qu\u00e2n s\u1eafm v\u1eadt li\u1ec7u d\u1ef1ng x\u01b0\u1edfng t\u1ea1m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 \u0111\u1ea1i tu ((), (2) \u0110\u1ea1i tu, ti\u1ec3u tu : s\u1eeda nhi\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea1i tu, s\u1eeda \u00edt l\u00e0 ti\u1ec3u tu.), ti\u1ec3u tu(2) cho x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u1edf Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc vua sai b\u1ed9 C\u00f4ng h\u1ed9i c\u00f9ng V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng, vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 v\u00e0 \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai \u0111i kh\u00e1m x\u01b0\u1edfng thuy\u1ec1n c\u00e1c qu\u00e2n, chia h\u1ea1ng \u0111\u00e1nh gi\u00e1 v\u00e0 \u0111\u1ecbnh ni\u00ean h\u1ea1n s\u1eeda ch\u1eefa. \u0110\u1ebfn nay b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n t\u00e2u : \u201cThuy\u1ec1n l\u1edbn thuy\u1ec1n nh\u1ecf c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u1ef1ng x\u01b0\u1edfng l\u00e0 256 s\u1edf, xin \u0111\u1ecbnh l\u00e0m b\u1ed1n h\u1ea1ng, ph\u00e2n bi\u1ec7t c\u1ea5p ti\u1ec1n theo gi\u00e1 (m\u1ed9t s\u1edf h\u1ea1ng nh\u1ea5t ti\u1ec1n 250 quan, h\u1ea1ng nh\u00ec 200 quan, h\u1ea1ng ba 150 quan, h\u1ea1ng t\u01b0 70 quan). Nh\u01b0ng c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u v\u00e0 n\u1eb7ng n\u1ec1, ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ed9t lo\u1ea1t l\u00e0m xong, n\u00ean chia l\u00e0m 3 n\u0103m m\u00e0 l\u00e0m. L\u1ea1i l\u1ea5y n\u0103m d\u1ef1ng x\u01b0\u1edfng m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u khoa, c\u1ee9 3 n\u0103m m\u1ed9t khoa ti\u1ec3u tu, 6 n\u0103m m\u1ed9t khoa \u0111\u1ea1i tu ; sau \u0111\u1ea1i tu l\u1ea1i ti\u1ec3u tu, sau ti\u1ec3u tu l\u1ea1i \u0111\u1ea1i tu, h\u1ebft v\u00f2ng l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u ; \u0111\u1ec1u c\u1ee9 ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1ef1ng m\u00e0 \u1ee9ng c\u1ea5p s\u1ed1 ti\u1ec1n, ti\u1ec3u tu th\u00ec 3 ph\u1ea7n 10, \u0111\u1ea1i tu th\u00ec 5 ph\u1ea7n 10. \u1edf trong \u1ea5y c\u00f3 thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Ba l\u00e3ng v\u00e0 thuy\u1ec1n h\u1ea3i \u0111\u1ea1o l\u1edbn, g\u1eb7p khi sai ph\u00e1i th\u00ec ph\u1ea3i d\u1ee1 x\u01b0\u1edfng m\u1edbi h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n xu\u1ed1ng b\u1ebfn, \u0111\u1ebfn khi thuy\u1ec1n v\u1ec1 l\u1ea1i l\u00e0m x\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u0103m \u0111\u1ea1i tu, ti\u1ec3u tu th\u00ec c\u1ea5p cho 1 ph\u1ea7n 10 ti\u1ec1n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n \u0110\u1ea1i trung b\u1ea3o c\u00f9ng thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng l\u00e0m x\u01b0\u1edfng \u1edf d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1ea5t kh\u00e1i theo l\u1ec7 \u1ea5y, x\u01b0\u1edfng to c\u1ea5p ti\u1ec1n 70 quan, x\u01b0\u1edfng nh\u1ecf 40 quan, h\u1eb1ng n\u0103m s\u1eeda ch\u1eefa c\u1ea5p cho 1 ph\u1ea7n 10\u201d. T\u1edd t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean. Vua cho theo l\u1eddi b\u00e0n m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh g\u1ea1o \u0111\u1eaft. Sai th\u1ef1 Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u1ec5, Ch\u1ee7 s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ch\u00ed L\u00fd, \u0111i h\u1ed9i v\u1edbi tr\u1ea5n th\u1ea7n ph\u00e1t ra 20.000 h\u1ed9c th\u00f3c kho cho d\u00e2n ngh\u00e8o vay. B\u1ecdn L\u1ec5 \u0111\u00e3 \u0111i. Vua l\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee9u \u0111\u00f3i c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1ch c\u1ee9u ch\u1eefa ; nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua v\u1eadt h\u1ea1ng m\u00e0 tr\u1ea3 b\u1eb1ng th\u00f3c c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch l\u00e0m gi\u00e0u cho n\u01b0\u1edbc v\u00e0 l\u1ee3i cho d\u00e2n. N\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn L\u1ec5 xem nh\u1eefng v\u1eadt h\u1ea1ng \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 th\u1ee9 g\u00ec c\u1ea7n d\u00f9ng th\u00ec b\u00ecnh gi\u00e1 m\u00e0 mua, gi\u00e1 1 quan ti\u1ec1n th\u00ec c\u1ea5p cho 1 h\u1ed9c th\u00f3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t vi\u00ean d\u1ecbch \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m : Gi\u00e1m th\u1eeba 2 ng\u01b0\u1eddi tr\u1eadt Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m, \u0110i\u1ec3n b\u1ea1 2 ng\u01b0\u1eddi tr\u1eadt T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m, \u0110i\u1ec3n t\u1ecbch 2 ng\u01b0\u1eddi tr\u1eadt T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 10 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Binh b\u1ed9 ; mi\u1ec5n cho L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn Tr\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ph\u1ea3i quy\u1ec1n l\u0129nh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng gia h\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, v\u1eabn chuy\u00ean qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n k\u00e9n ch\u1ecdn Gi\u00e1m sinh to\u1ea1 gi\u00e1m c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ee5c d\u1ee5ng, k\u00e9n \u0111\u01b0\u1ee3c 29 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0a sang b\u1ed9 H\u1ed9 ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i h\u1eadu b\u1ed5 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m Gi\u00e1m sinh to\u1ea1 gi\u00e1m, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5 hay b\u1ecb l\u1ed7i ph\u1ea3i c\u00e1ch, th\u00ec m\u0169 \u00e1o thanh kh\u00e2m nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p ph\u1ea3i chi\u1ebfu l\u1ec7 n\u1ed9p tr\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m ch\u1ebft th\u00ec cho \u0111em theo.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p l\u1ec5 ph\u1ee5c v\u00e0 \u00e1o m\u0169 cho bi\u1ec1n binh \u0111\u1ed9i Trung v\u1ec7 nh\u1ecb v\u00e0 hai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n v\u1ec7 nh\u1ea5t v\u00e0 nh\u1ecb v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng (3 b\u1ed9 l\u1ec5 ph\u1ee5c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u00e1o m\u0169 binh \u0111inh m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 37 b\u1ed9) ; \u0111\u1ecbnh 6 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i ch\u1ebf l\u1ed7 b\u1ed9 \u0111\u1ea1i gi\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>(1. Ph\u00e0m c\u00e1c th\u1ee9 l\u00e0m l\u1ea1i : C\u1edd Ng\u0169 h\u00e0nh 20 l\u00e1, c\u1edd V\u00e2n c\u1ea9m 25 l\u00e1, c\u1edd sao 5 l\u00e1, c\u1edd Phong v\u00e2n l\u00f4i v\u0169 4 l\u00e1, c\u1edd Thanh long, Chu t\u01b0\u1edbc, B\u1ea1ch h\u1ed5, Huy\u1ec1n v\u0169 4 l\u00e1, c\u1edd B\u00e1t qu\u00e1i 8 l\u00e1, c\u1edd Li\u1ec7t t\u00fa 28 l\u00e1, c\u1edd B\u1eafc \u0111\u1ea9u 1 l\u00e1, c\u1edd nh\u1eadt nguy\u1ec7t m\u1ed7i th\u1ee9 1 l\u00e1, c\u1edd c\u1eeda 8 l\u00e1, c\u1edd chi\u00eang tr\u1ed1ng \u0111\u1ec1u 1 l\u00e1, c\u1edd C\u1ea3nh t\u1ea5t 2 l\u00e1, gi\u00e1o c\u00f3 ng\u00f9 l\u00f4ng 8 c\u00e1i, b\u00faa c\u00f3 ng\u00f9 l\u00f4ng 8 c\u00e1i, c\u1edd t\u00edn phan 4 l\u00e1, c\u1edd gi\u00e1ng d\u1eabn phan 4 l\u00e1, c\u1edd c\u00e1o ch\u1ec9 phan 4 l\u00e1, c\u1edd phu gi\u00e1o phan 4 l\u00e1, g\u1eady \u0111\u1ea7u r\u1ed3ng 8 c\u00e1i, c\u1edd l\u1ec7nh v\u00e0ng 4 c\u00e1i, c\u1edd b\u00e1o v\u0129 phan 4 c\u00e1i, t\u00e1n v\u00f3c 10 c\u00e1i, c\u1edd t\u0129nh t\u00fac 2 c\u00e1i, g\u1eady kim ng\u00f4 16 c\u00e1i, g\u1eady ng\u1ef1 tr\u01b0\u1ee3ng 16 c\u00e1i, \u0111inh ba n\u1eb1m 16 c\u00e1i, r\u00ecu th\u1ebfp v\u00e0ng 16 c\u00e1i, c\u1edd mao ti\u1ebft 4 l\u00e1, c\u1edd ng\u1ecdc ti\u1ebft 4 l\u00e1, t\u00e1n l\u1ee5a v\u00e0ng th\u00eau ch\u00edn r\u1ed3ng c\u00e1n cong 4 c\u00e1i, t\u00e1n tr\u00f2n \u0111o\u1ea1n v\u00e0ng 20 c\u00e1i, l\u1ecdng l\u1ee5a v\u00e0ng m\u1ed7i th\u1ee9 2 c\u00e1i, qu\u1ea1t \u0111u\u00f4i tr\u0129 2 c\u00e1i, qu\u1ea1t l\u00f4ng c\u00f4ng 2 c\u00e1i, qu\u1ea1t \u0111\u01a1n long \u0111\u1ecf v\u00e0ng m\u1ed7i th\u1ee9 2 c\u00e1i, qu\u1ea1t l\u01b0\u1ee1ng long \u0111\u1ecf v\u00e0ng m\u1ed7i th\u1ee9 2 c\u00e1i, qu\u1ea1t ch\u1eef th\u1ecd v\u00e0ng 2 c\u00e1i, qu\u1ea1t ch\u1eef ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecf 2 c\u00e1i, l\u1ecdng \u0111i m\u01b0a r\u1ed3ng v\u00e0ng 8 c\u00e1i, gi\u00e1o \u0111u\u00f4i b\u00e1o th\u1ebfp v\u00e0ng 12 c\u00e1i, c\u1edd r\u1ed3ng ng\u0169 s\u1eafc 6 c\u00e1i, c\u1edd r\u1ed3ng m\u00e2y ng\u0169 s\u1eafc 20 c\u00e1i, c\u1edd r\u1ed3ng m\u00e2y s\u1eafc \u0111\u1ecf 20 c\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>2. C\u00e1c th\u1ee9 m\u1edbi ch\u1ebf : C\u1edd Trung nh\u1ea1c, Nam nh\u1ea1c, \u0110\u00f4ng nh\u1ea1c, T\u00e2y nh\u1ea1c, B\u1eafc nh\u1ea1c, m\u1ed7i th\u1ee9 1 l\u00e1, c\u1edd Nam h\u1ea3i, \u0110\u00f4ng h\u1ea3i, T\u00e2y h\u1ea3i, B\u1eafc h\u1ea3i, m\u1ed7i th\u1ee9 1 l\u00e1, c\u1edd Trung tr\u1ea5n, Nam tr\u1ea5n, \u0110\u00f4ng tr\u1ea5n, T\u00e2y tr\u1ea5n, B\u1eafc tr\u1ea5n, m\u1ed7i th\u1ee9 1 l\u00e1, c\u1edd Nam \u0111\u1ed9c, \u0110\u00f4ng \u0111\u1ed9c, T\u00e2y \u0111\u1ed9c, B\u1eafc \u0111\u1ed9c, m\u1ed7i th\u1ee9 1 l\u00e1, c\u1edd Thi\u00ean l\u1ed9c, c\u1edd B\u1ea1ch t\u01b0\u1ee3ng, c\u1edd Thanh s\u01b0, c\u1edd X\u00edch h\u00f9ng, c\u1edd Ho\u00e0ng bi, c\u1edd Du l\u00e2n, c\u1edd T\u01b0\u1eddng ph\u01b0\u1ee3ng, c\u1edd B\u1ea1ch tr\u1ea1ch, c\u1edd S\u00f4 ngu, c\u1edd T\u1ecbch t\u00e0, c\u1edd Gi\u1ed1c \u0111oan, m\u1ed7i th\u1ee9 1 l\u00e1, c\u1edd Thu\u00fd hoa 2 l\u00e1, c\u1edd Ti\u1ebfn thi\u1ec7n, c\u1edd N\u1ea1p ng\u00f4n, c\u1edd Phu v\u0103n, c\u1edd Ch\u1ea5n v\u00f5, c\u1edd Bao c\u00f4ng ho\u00e0i vi\u1ec5n, c\u1edd H\u00e0nh kh\u00e1nh thi hu\u1ec7, c\u1edd Minh h\u00ecnh b\u1eadt gi\u00e1o, c\u1edd Gi\u00e1o hi\u1ebfu bi\u1ec3u ti\u1ebft, m\u1ed7i th\u1ee9 \u0111\u1ec1u 2 l\u00e1, c\u1edd ng\u0169 s\u1eafc 20 l\u00e1, gi\u00e1o c\u00f3 ng\u00f9 4 c\u00e1i, bi\u1ec3u kim ti\u1ebft 4 c\u00e1i).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111i c\u00f4ng sai.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 ng\u1eafm \u0111o v\u1ebd \u0111\u1ed3 b\u1ea3n, th\u00ec theo \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i xa g\u1ea7n, vi\u1ec7c l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5, chia th\u00e0nh h\u1ea1ng m\u00e0 ph\u00e1t ti\u1ec1n g\u1ea1o. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn \u1ea5y \u0111i l\u00e0m, gi\u1ecfi hay kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn l\u00fac l\u00e0m vi\u1ec7c xong m\u1edbi bi\u1ebft, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 t\u1ecf khuy\u00ean r\u0103n. Cho t\u1eeb nay v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh v\u00e2ng ph\u00e1i nh\u00e2n vi\u00ean ch\u1ec9 n\u00ean cho ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn l\u00fac xong vi\u1ec7c v\u1ec1, x\u00e9t xem si\u00eang n\u0103ng hay l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, gi\u1ecfi giang hay h\u00e8n k\u00e9m m\u00e0 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long thao l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ef1u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long thao.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y, c\u00f9ng ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, gi\u00e1 g\u1ea1o m\u1ed7i ng\u00e0y c\u00e0ng cao, d\u00e2n c\u00f3 v\u1ebb \u0111\u00f3i. Th\u00e0nh th\u1ea7n b\u00e0n xin m\u1edf kho th\u00f3c gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n cho d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, cho l\u00e0 b\u00e1n th\u00f3c c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee9u \u0111\u00f3i, nh\u01b0ng d\u00e2n ngh\u00e8o kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n, ch\u1eb3ng b\u1eb1ng cho d\u00e2n vay ti\u1ec7n h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Sai b\u1ed9 thu\u1ed9c \u0111em l\u00ednh th\u1ecb v\u1ec7 chia \u0111i c\u00e1c tr\u1ea5n, duy ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c d\u00e2n \u00edt th\u00ec sai quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u1ef1 ph\u00e1i quan thu\u1ed9c. T\u1ea5t c\u1ea3 cho vay th\u00f3c h\u01a1n 150.000 h\u1ed9c. (S\u01a1n Nam 30.100 h\u1ed9c, Nam \u0110\u1ecbnh 36.600 h\u1ed9c, S\u01a1n T\u00e2y 29.300 h\u1ed9c, ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c 4.800 h\u1ed9c).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1eafc Th\u00e0nh th\u1ed5 ph\u1ec9 m\u1edbi y\u00ean, l\u1ea1i g\u1eb7p v\u1ee1 \u0111\u00ea ; nay \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac gi\u00e1p h\u1ea1t, gi\u00e1 g\u1ea1o l\u1ea1i \u0111\u1eaft, k\u1ebb ti\u1ec3u d\u00e2n ngh\u00e8o \u0111\u00f3i th\u1ef1c c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. \u0110\u00e3 theo l\u1eddi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, chi\u1ebfu theo s\u1ed1 d\u00e2n m\u00e0 cho vay th\u00f3c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 h\u1ed9c. Ph\u00e1i vi\u00ean c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng c\u00e1c quan tr\u1ea5n ph\u1ee7 huy\u1ec7n n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1edb \u0111\u1ec3 l\u0169 l\u1ea1i m\u1ecdt h\u00e0o c\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i l\u00e0m b\u1eady. Th\u00e0nh th\u1ea7n c\u00e0ng n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng d\u1ed1c s\u1ee9c. Nh\u1ea5t thi\u1ebft nh\u1eefng th\u00f3i t\u1ec7 noi theo t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c d\u1ee9t b\u1ecf \u0111i \u0111\u1ec3 d\u00e2n ta \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n th\u00ec kh\u00e1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 g\u1ea1o c\u0169ng \u0111\u1eaft, th\u00e0nh th\u1ea7n quy\u1ec1n nghi ph\u00e1t th\u00f3c cho b\u1ed1n huy\u1ec7n V\u0103n Ch\u1ea5n, Y\u00ean L\u1eadp, Tr\u1ea5n Y\u00ean, Thanh Xuy\u00ean vay, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cS\u1edf ki\u1ebfn \u1ea5y c\u0169ng h\u1ee3p th\u1ec3 th\u1ed1ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, th\u1ef1c h\u1ee3p l\u00f2ng tr\u1eabm ; n\u1ebfu ngo\u00e0i \u0111\u00f3 c\u00f2n c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u00f3 kh\u0103n th\u00ec cho theo l\u1eddi b\u00e0n \u1edf tr\u00ean m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng thi\u1ebfu \u0103n, l\u00faa m\u00f9a c\u00f2n ch\u1eadm, xin thu\u00ea l\u1ea5y g\u1ed7 \u0111\u00e1 l\u00e0m l\u00f2 \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 nh\u00f3m d\u00e2n ngh\u00e8o.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cL\u1ea5y c\u00f4ng thay ch\u1ea9n c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch c\u1ee9u \u0111\u00f3i t\u1ed1t. Cho theo l\u1eddi xin m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n L\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c V\u1ecbnh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ecb l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ph\u01b0\u1edbc C\u1ea7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 H\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho B\u1eafc Th\u00e0nh, t\u1eeb nay ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n c\u00f3 b\u00e1n k\u1ebdm th\u00ec c\u1ee9 9.000 c\u00e2n k\u1ebdm ph\u1ea3i th\u00eam 1.000 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf, \u0111\u1ed3ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1 c\u0169ng cho t\u00ednh r\u00fat gi\u00e1 \u0111i m\u00e0 mua ; ho\u1eb7c l\u1ea5y kh\u1ed1i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf T\u1ee5 Long c\u0169ng l\u1ea5y \u0111\u1ed3ng \u1ea5y l\u00e0m th\u00e0nh n\u1ed3i \u0111\u1ed3ng v\u00e0 vung m\u00e0 \u0111em b\u00e1n \u0111i c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf ; duy ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng n\u01b0\u1edbc Thanh th\u00ec chi\u1ebfu gi\u00e1 m\u00e0 mua, kh\u00f4ng \u1edf l\u1ec7 n\u1ed9p \u0111\u1ed3ng k\u00e8m v\u1edbi k\u1ebdm.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh H\u1ed5 \u1ed1m.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y k\u1ef3 h\u1ea1ch \u0111\u1ebfn n\u01a1i, \u0111\u1eb7c sai Tham tri Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o, Ph\u1ee7 th\u1eeba Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, Lang trung V\u0169 Huy Qu\u1ef3nh, Th\u1ecb \u0111\u1ed9c Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, sung \u0111\u1ed3ng kh\u1ea3o, sau khi t\u1ebf \u0110inh m\u00f9a thu th\u00ec kh\u1ea3o h\u1ea1ch c\u00e1c Gi\u00e1m sinh to\u1ea1 gi\u00e1m c\u00f9ng h\u1ecdc sinh c\u00e1c h\u1ea1t c\u1eed l\u00ean n\u0103m nay \u1edf nh\u00e0 Di Lu\u00e2n, ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u1ee9 b\u1eadc l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh b\u1ed9 C\u00f4ng t\u1ef1 nay s\u1ed5 chi thu v\u1ec1 v\u00e1n g\u1ed7 v\u00e0 thuy\u1ec1n ghe m\u1ed9t n\u0103m c\u1ee9 cu\u1ed1i n\u0103m l\u00e0m s\u1ed5 t\u00ednh g\u1ed9p m\u1ed9t l\u1ea7n m\u00e0 b\u1edbt s\u1ed5 n\u1eeda n\u0103m \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng th\u1ee3 \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, l\u1ea5y c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u \u00edt l\u00e0m th\u1ee9 b\u1eadc (H\u1ea1ng nhi\u1ec1u vi\u1ec7c : th\u1ee3 may, th\u1ee3 th\u00eau, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng 10 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; h\u1ea1ng h\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c : th\u1ee3 m\u0169 v\u00f3c, th\u1ee3 b\u00edt t\u1ea5t, th\u1ee3 d\u1ec7t t\u01a1, th\u1ee3 \u0111\u00e8n hoa, th\u1ee3 nhu\u1ed9m, th\u1ee3 nhu\u1ed9m nhung t\u01a1, th\u1ee3 nhu\u1ed9m l\u0129nh th\u00e2m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; h\u1ea1ng \u00edt vi\u1ec7c : kh\u00f4ng k\u1ec3 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ee3 m\u0169 c\u1ea3 ban m\u1ed7i th\u00e1ng 5 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, th\u1ee3 m\u0169 v\u00e0ng 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, th\u1ee3 h\u00f2a t\u01a1 h\u1ed3ng 3 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 tu\u1ea5t cho c\u00e1c vi\u00ean t\u1eed s\u1ed5 Hoa danh (Con quan Nh\u1ea5t ph\u1ea9m, c\u1ea5p 15 quan ; con quan Nh\u1ecb ph\u1ea9m 10 quan ; con quan Tam ph\u1ea9m 5 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 Binh th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c nha m\u00f4n t\u1eeb nay c\u00f3 vi\u1ec7c quan kh\u1ea9n c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u00e2u ngay, m\u00e0 tr\u01b0\u1edfng quan hay t\u00e1 nh\u1ecb \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, \u0111i\u1ec7n V\u00f5 Hi\u1ec3n, ho\u1eb7c nh\u00e0 Duy\u1ec7t Th\u1ecb, c\u00f9ng nh\u1eefng ch\u1ed7 nghi\u00eam m\u1eadt, th\u00ec ty thu\u1ed9c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ec7n ti\u1ec7n v\u00e0o, cho \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ee3i \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda, \u0111\u1ee3i c\u00f3 th\u00e1i gi\u00e1m th\u1ecb v\u1ec7 ra v\u00e0o th\u00ec g\u1eedi chuy\u1ec3n giao \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t, ch\u1edb \u0111\u1ec3 ch\u1eadm nh\u1ee1 vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng cho binh l\u00ednh v\u00e0 ti\u1ec3u m\u1ee5c \u1edf c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng v\u1ec7, t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 trong ngo\u00e0i (18 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 binh l\u00ednh, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 1 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; 12 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 17 tu\u1ed5i l\u00e0 ti\u1ec3u m\u1ee5c, t\u1eeb 12 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 15 tu\u1ed5i, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 5 ti\u1ec1n 15 b\u00e1t g\u1ea1o, 16 \u0111\u1ebfn 17 tu\u1ed5i, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 5 ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eafc r\u1eb1ng ph\u00e0m ti\u1ec3u m\u1ee5c ph\u1ea3i l\u00e0 con bi\u1ec1n binh c\u01b0\u1ee1i voi v\u1ed1n theo ngh\u1ec1 \u1ea5y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c sung b\u1ed5 ; n\u1ebfu cho ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i l\u1ed9n v\u00e0o th\u00ec qu\u1ea3n quan b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hy b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i B\u1eafc b\u1ecb m\u1eafc c\u1ea1n \u1edf c\u1eeda S\u00f3t, d\u00e2n ven bi\u1ec3n c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng. Hy \u0111i kh\u00e1m, b\u1ecf \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng x\u00e9t. Hi\u1ec7p tr\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y h\u1eb7c t\u00e2u. Hy l\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn Kinh k\u00eau, \u0111\u1ed5 cho Khoa H\u00e0o hi\u1ec1m th\u00f9 l\u00e0m h\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cHy c\u00f9ng Khoa H\u00e0o gi\u00e8m pha l\u1eabn nhau, kh\u00f3 c\u00f9ng nhau l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d. Sai gi\u1ea3i ch\u1ee9c v\u1ec1 Kinh, giao b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t ngh\u0129. \u00e1n th\u00e0nh, Hy b\u1ecb gi\u00e1ng b\u1ed5 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An, th\u1ef1 T\u1ea3 Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch l\u0129nh Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Ba L\u00e3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban nh\u1eefng th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf m\u1edbi kh\u1eafc cho c\u00e1c ho\u00e0ng th\u00e2n t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng quan s\u00e1u b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u01a1 tr\u1eabm l\u00e0m kh\u00f4ng c\u1ea7n kh\u00e9o l\u00e9o, ch\u1ec9 lu\u00f4n mi\u1ec7ng ng\u00e2m ra \u0111\u1ec3 n\u00f3i ch\u00ed m\u00ecnh th\u00f4i. Nh\u1eefng b\u00e0i ban cho \u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c k\u00ednh tr\u1eddi lo d\u00e2n, mong t\u1ea1nh c\u1ea7u m\u01b0a, \u0111\u1ec3 c\u00e1c khanh bi\u1ebft \u00fd tr\u1eabm, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1ee5 l\u1eddi v\u0103n hoa m\u00e0 \u0111ua hay v\u1edbi v\u0103n s\u0129 \u0111\u00e2u. C\u00e1c khanh \u0111\u00e3 t\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ta l\u00e0 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i, c\u1ea7n g\u00ec l\u00e0m bi\u1ec3u, ch\u1ec9 th\u00eam v\u0103n s\u1ee9c. N\u1ebfu ng\u1eabm ngh\u0129 nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 \u1ea5y m\u00e0 bi\u1ebft tr\u1eabm kh\u00f3 nh\u1ecdc, th\u00ec n\u00ean c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng m\u00e0 thi th\u1ed1 m\u01b0u m\u00f4 \u0111\u1ec3 gi\u00fap tr\u1eabm nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, cho ch\u00ednh s\u1ef1 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, trong ngo\u00e0i y\u00ean vui, th\u1ebf l\u00e0 tr\u1eabm cho th\u01a1 m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u00f4 \u00edch, th\u00ec tr\u1eabm vui m\u1eebng bi\u1ebft l\u00e0 nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o. N\u1ebfu ch\u1ec9 trang s\u1ee9c h\u01b0 v\u0103n th\u00ec s\u1ee3 v\u0103n v\u00f5 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi s\u1ebd ch\u01a1i \u0111\u00f9a tr\u1ec5 n\u1ea3i, kh\u00f4ng b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3i \u0110\u01b0\u1eddng Ngu n\u1ed1i h\u00e1t vui m\u1eebng th\u00ec c\u0169ng v\u00f4 \u00edch, tr\u1eabm ch\u1eb3ng khen \u0111\u00e2u. T\u1ef1 sau c\u00f3 th\u01a1 v\u0103n g\u00ec, kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u1ea7n t\u1ea1 n\u1eefa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua c\u00f9ng th\u1ecb th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ea1o tr\u1ecb d\u00e2n, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc si\u00eang sau l\u01b0\u1eddi l\u00e0 th\u00f3i th\u01b0\u1eddng ng\u01b0\u1eddi ta, th\u1ecbnh suy c\u0169ng b\u1edfi \u0111\u00f3. Kinh Thi c\u00f3 c\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cCh\u1eb3ng ai kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea7u t\u1ed1t m\u00e0 \u00edt c\u00f3 cu\u1ed1i t\u1ed1t !\u201d. Xem \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc th\u00ec th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0 \u0110\u01b0\u1eddng Minh Ho\u00e0ng v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 \u00f4ng vua ch\u0103m ch\u1ec9, \u0111\u1eddi Khai Nguy\u00ean v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec d\u1eady s\u1edbm l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1eddi Thi\u00ean B\u1ea3o v\u1ec1 sau sinh ra ham ch\u01a1i, v\u1eabn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00e1c h\u1eb3n. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng soi g\u01b0\u01a1ng \u1ea5y \u0111\u1ec3 gi\u1eef t\u1ed1t \u1edf sau, th\u01b0\u1eddng lo s\u1ee9c kh\u00f4ng kham n\u1ed5i, s\u1ebd khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau l\u1ea1i l\u1ea5y l\u1eddi ta c\u01b0\u1eddi Minh Ho\u00e0ng m\u00e0 c\u01b0\u1eddi ta\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Duy l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Thi\u1ec7n l\u00e0m Thi\u00eam s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam v\u00e0 Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y H\u1eefu Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n l\u0129nh Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh quan ch\u1ebf v\u0103n giai, v\u00f5 giai.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1eb7t quan chia ch\u1ee9c, trong ngo\u00e0i l\u1edbn nh\u1ecf th\u1ec3 th\u1ed1ng theo nhau, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 n\u00ean c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1edbn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta th\u1ed1ng nh\u1ea5t b\u1edd c\u00f5i, t\u1eebng \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh quan ch\u1ebf v\u0103n v\u00f5, song l\u1ea7n \u0111\u1ea7u d\u1ef1ng \u0111\u1eb7t ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef9 c\u00e0ng. Nay \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc th\u0103ng b\u00ecnh, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0n r\u1ed7i, \u0111\u00e1ng n\u00ean t\u1ecf r\u00f5 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh \u0111\u1ec3 m\u00e3i v\u1ec1 sau, c\u00e1c khanh n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng b\u00e0n k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e8n xem x\u00e9t quan ch\u1ebf \u0111\u1eddi Gia Long v\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ee9c danh m\u1edbi \u0111\u1eb7t t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 nh\u1ea5t tr\u1edf \u0111i, tham kh\u1ea3o quan ch\u1ee9c bi\u1ec3u c\u00e1c \u0111\u1eddi, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ph\u1ea9m h\u00e0m m\u1ed7i giai t\u1eeb Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m. T\u1edd t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean. Vua cho theo l\u1eddi b\u00e0n m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>1. V\u0103n giai : Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m : C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, V\u0103n Minh \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, V\u00f5 Hi\u1ec3n \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, \u0110\u00f4ng C\u00e1c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, c\u00e1o th\u1ee5 (() C\u00e1o th\u1ee5 : c\u00e1o m\u1ec7nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u.) \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn vinh l\u1ed9c \u0111\u1ea1i phu.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m : Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, c\u00e1o th\u1ee5 Vinh l\u1ed9c \u0111\u1ea1i phu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m : L\u1ee5c b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, \u0110\u00f4 S\u00e1t vi\u1ec7n t\u1ea3 h\u1eefu \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed, c\u00e1o th\u1ee5 T\u01b0 thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m : L\u1ee5c b\u1ed9 t\u1ea3 h\u1eefu Tham tri, \u0110\u00f4 S\u00e1t vi\u1ec7n t\u1ea3 h\u1eefu Ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed, c\u00e1o th\u1ee5 Trung ph\u1ee5ng \u0111\u1ea1i phu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m : T\u1ea3 h\u1eefu Th\u1ecb lang s\u00e1u b\u1ed9, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ch\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 ty Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9, \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 khanh, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng T\u1ef1 khanh, N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Th\u1ecb lang, V\u0169 Kh\u1ed1 Th\u1ecb lang, Thi\u00eam s\u1ef1 ph\u1ee7 Thi\u00eam s\u1ef1, Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u1ee7 Ph\u1ee7 do\u00e3n, c\u00e1c tr\u1ea5n hi\u1ec7p tr\u1ea5n, c\u00e1o th\u1ee5 Gia ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f2ng tam ph\u1ea9m : Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh, Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh, Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh, c\u00e1o th\u1ee5 Trung ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m : H\u1ed3ng l\u00f4 T\u1ef1 khanh, \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng T\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m T\u1ebf t\u1eedu, L\u1ee5c b\u1ed9 Lang trung, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 ; N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Lang trung, V\u0169 Kh\u1ed1 Lang trung, Thi\u00eam s\u1ef1 ph\u1ee7 thi\u1ebfu Thi\u00eam s\u1ef1, T\u00e0o ch\u00ednh ty T\u00e0o ch\u00ednh s\u1ee9, Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c ty Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c s\u1ee9, T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7 Ph\u1ee7 th\u1eeba, Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u1ee7 Ph\u1ee7 th\u1eeba ; c\u00e1c tr\u1ea5n Tham hi\u1ec7p, Ho\u00e0ng t\u1eed ph\u1ee7 Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed ; Th\u00e2n c\u00f4ng ph\u1ee7 Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, c\u00e1o th\u1ee5 Trung thu\u1eadn \u0111\u1ea1i phu.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m : Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, Quang l\u1ed9c t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m T\u01b0 nghi\u1ec7p, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, T\u1eeb t\u1ebf ty T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9, Ho\u00e0ng t\u1eed ph\u1ee7 Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, Th\u00e2n c\u00f4ng ph\u1ee7 Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, c\u00e1o th\u1ee5 Tri\u1ec1u li\u1ec7t \u0111\u1ea1i phu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m : H\u1ed3ng l\u00f4 t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, L\u1ee5c b\u1ed9 Thanh l\u1ea1i ty Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c, L\u1ee5c khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung, c\u00e1c \u0111\u1ea1o Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed, c\u00e1c tr\u1ea5n \u0110\u1ed1c h\u1ecdc, \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Quang l\u1ed9c t\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Thanh th\u1eadn ty Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, V\u0169 Kh\u1ed1 Thanh th\u1eadn ty Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, T\u1eeb t\u1ebf ty T\u1eeb t\u1ebf Ph\u00f3 s\u1ee9, Th\u00e1i y vi\u1ec7n Ng\u1ef1 y, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m Gi\u00e1m ch\u00ednh, T\u00e0o ch\u00ednh ty T\u00e0o ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9, c\u00e1o th\u1ee5 Ph\u1ee5ng ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m : H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng, Mi\u1ebfu lang, c\u00e1c ph\u1ee7 Tri ph\u1ee7, Th\u00e1i y vi\u1ec7n Ph\u00f3 ng\u1ef1 y, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m Gi\u00e1m ph\u00f3, C\u1ea9m y Tri b\u1ea1, Th\u1ecb trung Tri b\u1ea1, c\u00e1o th\u1ee5 Ph\u1ee5ng th\u00e0nh \u0111\u1ea1i phu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m : L\u1ee5c b\u1ed9 Thanh l\u1ea1i ty Ch\u1ee7 s\u1ef1, \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Ch\u1ee7 s\u1ef1, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Ch\u1ee7 s\u1ef1, Quang l\u1ed9c t\u1ef1 Ch\u1ee7 s\u1ef1, Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1 Ch\u1ee7 s\u1ef1, H\u1ed3ng l\u00f4 t\u1ef1 Ch\u1ee7 s\u1ef1, N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Thanh th\u1eadn ty Ch\u1ee7 s\u1ef1, V\u0169 Kh\u1ed1 Thanh th\u1eadn ty Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u00e0o ch\u00ednh Thanh c\u1ea7n ty ch\u1ee7 s\u1ef1, Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c ty Ch\u1ee7 s\u1ef1, C\u00e1c ph\u1ee7 ph\u1ee7 \u0110\u1ed3ng tri, Kinh huy\u1ec7n Tri huy\u1ec7n, Kh\u00e2m Thi\u00ean gi\u00e1m ng\u0169 quan ch\u00ednh, H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 ty Ch\u1ee7 s\u1ef1, Th\u1ecb n\u1ed9i Tri b\u1ea1, Ki\u00ean k\u1ef3 Tri b\u1ea1, Phi k\u1ef5 Tri b\u1ea1, Th\u1ea7n s\u00e1ch Tri b\u1ea1, s\u1eafc th\u1ee5 (() S\u1eafc th\u1ee5 : s\u1eafc m\u1ec7nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u.) Th\u1eeba v\u1ee5 lang.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m : H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tu so\u1ea1n, C\u00e1c huy\u1ec7n Tri huy\u1ec7n, Kinh huy\u1ec7n Huy\u1ec7n th\u1eeba, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m h\u1ecdc ch\u00ednh, Gi\u00e1m th\u00e0nh Tri b\u1ea1, V\u00f5ng th\u00e0nh Tri b\u1ea1, Ch\u01b0 qu\u00e2n Tri b\u1ea1, Ch\u01b0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, V\u1ec7 c\u01a1 Tri b\u1ea1, Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u1ee7 t\u1ea3 h\u1eefu Th\u00f4ng ph\u00e1n, Ch\u01b0 th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o t\u1ea3 h\u1eefu th\u00f4ng ph\u00e1n, Th\u1ed5 tri ph\u1ee7, s\u1eafc th\u1ee5 V\u0103n l\u00e2m lang.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m : H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu, L\u1ee5c b\u1ed9 Thanh l\u1ea1i ty T\u01b0 v\u1ee5, \u0110\u00f4 S\u00e1t vi\u1ec7n l\u1ee5c s\u1ef1, \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 T\u01b0 v\u1ee5, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 T\u01b0 v\u1ee5, Quang l\u1ed9c t\u1ef1 T\u01b0 v\u1ee5, Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1 T\u01b0 v\u1ee5, H\u1ed3ng l\u00f4 t\u1ef1 T\u01b0 v\u1ee5, N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Thanh th\u1eadn ty T\u01b0 v\u1ee5, V\u0169 Kh\u1ed1 Thanh th\u1eadn ty T\u01b0 v\u1ee5, T\u00e0o ch\u00ednh Thanh c\u1ea7n ty T\u01b0 v\u1ee5, Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c ty T\u01b0 v\u1ee5, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Gi\u00e1m th\u1eeba, c\u00e1c huy\u1ec7n Huy\u1ec7n th\u1eeba, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m linh \u0111\u00e0i lang, c\u00e1c ph\u1ee7 Gi\u00e1o th\u1ee5, H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 ty T\u01b0 v\u1ee5, Ho\u00e0ng t\u1eed ph\u1ee7 V\u0103n h\u00e0n ty T\u01b0 v\u1ee5, T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7 Th\u1eeba bi\u1ec7n ty T\u01b0 v\u1ee5, Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u1ee7 t\u1ea3 h\u1eefu kinh l\u1ecbch, c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o t\u1ea3 h\u1eefu kinh l\u1ecbch, s\u1eafc th\u1ee5 Tr\u01b0ng s\u0129 lang.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m : H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o, Mi\u1ebfu th\u1eeba, Th\u00e1i y vi\u1ec7n y ch\u00ednh, Chi\u00eam h\u1eadu ty linh \u0111\u00e0i lang c\u00e1c th\u00e0nh Tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, hi\u1ec7p th\u1ee7 c\u00e1c quan t\u1ea5n, th\u1ed5 tri ch\u00e2u, th\u1ed5 tri huy\u1ec7n, s\u1eafc th\u1ee5 Tr\u01b0ng s\u0129 t\u00e1 lang.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m : C\u00e1c huy\u1ec7n Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i L\u1ee5c b\u1ed9 Thanh l\u1ea1i ty, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Quang l\u1ed9c t\u1ef1, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i H\u1ed3ng l\u00f4 t\u1ef1, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Thanh th\u1eadn ty, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i V\u0169 Kh\u1ed1 Thanh th\u1eadn ty kh\u1ed1, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i T\u00e0o ch\u00ednh Thanh c\u1ea7n ty, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c ty, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i T\u1eeb t\u1ebf ty, ngo\u1ea1i khoa y ch\u00ednh Th\u00e1i y vi\u1ec7n, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Ho\u00e0ng t\u1eed ph\u1ee7 V\u0103n h\u00e0n ty, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7 Th\u1eeba bi\u1ec7n ty, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u1ee7, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, Tri s\u1ef1 c\u00e1c ph\u1ee7, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m h\u00e0nh nh\u00e2n H\u00e0nh nh\u00e2n ty, s\u1eafc th\u1ee5 Tu ch\u1ee9c lang.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m : H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n \u0110i\u1ec3n b\u1ea1, V\u0103n mi\u1ebfu t\u1ef1 th\u1eeba, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m \u0110i\u1ec3n b\u1ea1, Th\u00e1i y vi\u1ec7n y ph\u00f3, T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i C\u1ea9m y, T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Th\u1ecb trung, T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 ty, T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Ho\u00e0ng t\u1eed ph\u1ee7 V\u0103n h\u00e0n ty, Th\u00e2n c\u00f4ng ph\u1ee7 Ch\u1ee7 b\u1ea1, Tri s\u1ef1 c\u00e1c huy\u1ec7n, th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba, s\u1eafc th\u1ee5 Tu ch\u1ee9c t\u00e1 lang.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m : Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i L\u1ee5c b\u1ed9 Thanh l\u1ea1i ty, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Quang l\u1ed9c t\u1ef1, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i H\u1ed3ng l\u00f4 t\u1ef1, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Thanh th\u1eadn ty, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i V\u0169 Kh\u1ed1 Thanh th\u1eadn ty, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i T\u00e0o ch\u00ednh Thanh c\u1ea7n ty, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c ty, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i T\u1eeb t\u1ebf ty, Th\u00e1i y vi\u1ec7n ngo\u1ea1i khoa y ph\u00f3, Th\u00e1i y vi\u1ec7n y sinh, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Th\u1ecb n\u1ed9i, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Ki\u00eau k\u1ef5, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Phi k\u1ef5, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Th\u1ea7n s\u00e1ch, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i H\u1ed9 l\u0103ng, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Ho\u00e0ng t\u1eed ph\u1ee7 V\u0103n h\u00e0n ty, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7 Th\u1eeba bi\u1ec7n ty, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u1ee7, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, V\u0103n mi\u1ebfu t\u1ef1 th\u1eeba c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, l\u1ea1i m\u1ee5c c\u00e1c ph\u1ee7, T\u01b0\u1ee3ng y ty t\u01b0\u1ee3ng y ph\u00f3, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m h\u00e0nh nh\u00e2n H\u00e0nh nh\u00e2n ty, s\u1eafc th\u1ee5 \u0110\u0103ng s\u0129 lang.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m : H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n \u0110\u00e3i chi\u1ebfu, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m \u0111i\u1ec3n, Th\u00e1i y vi\u1ec7n ngo\u1ea1i khoa y sinh, T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 ty, T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Ho\u00e0ng t\u1eed ph\u1ee7 V\u0103n h\u00e0n ty, T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Th\u00e2n c\u00f4ng ph\u1ee7, T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Gi\u00e1m th\u00e0nh, T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i V\u00f5ng th\u00e0nh, T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i L\u1ee5c ki\u00ean, T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i L\u00fd thi\u1ec7n, T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Tu\u1ea7n b\u1ea1c, T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Tu\u1ea7n th\u00e0nh, T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i Nam B\u1eafc t\u00e0o, L\u01b0\u01a1ng y ty y sinh c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n ph\u1ee7 \u0111\u1ea1o, T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, l\u1ea1i m\u1ee5c c\u00e1c huy\u1ec7n, Cai t\u1ed5ng, T\u01b0\u1ee3ng y ty t\u01b0\u1ee3ng y sinh, th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c, s\u1eafc th\u1ee5 \u0110\u0103ng s\u0129 t\u00e1 lang.<\/p>\n\n\n\n<p>2. V\u00f5 giai : Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m : Ch\u01b0 qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7, Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, c\u00e1o th\u1ee5 \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m : Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u1ea7n c\u01a1 dinh \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, Th\u1ecb n\u1ed9i Ti\u1ec1n phong dinh \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, Th\u1ecb n\u1ed9i Long v\u00f5 dinh \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, Th\u1ecb n\u1ed9i H\u1ed5 oai dinh \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, Th\u1ea7n s\u00e1ch ng\u0169 dinh \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ; c\u00e1o th\u1ee5 Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m : Th\u1ecb trung T\u1ea3 d\u1ef1c Th\u1ed1ng ch\u1ebf, H\u1eefu d\u1ef1c Th\u1ecb trung Th\u1ed1ng ch\u1ebf, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u1ea7n c\u01a1 dinh Th\u1ed1ng ch\u1ebf, Th\u1ecb n\u1ed9i Ti\u1ec1n phong dinh Th\u1ed1ng ch\u1ebf, Th\u1ecb n\u1ed9i Long v\u00f5 dinh Th\u1ed1ng ch\u1ebf, Th\u1ecb n\u1ed9i H\u1ed5 oai dinh Th\u1ed1ng ch\u1ebf, Th\u1ea7n s\u00e1ch ng\u0169 qu\u00e2n Th\u1ed1ng ch\u1ebf, ch\u01b0 qu\u00e2n Th\u1ed1ng ch\u1ebf, c\u00e1o th\u1ee5 Nghi\u00eam uy t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m : C\u1ea9m y \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 ty \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, C\u1ea9m y Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 s\u1ef1, Kinh th\u00e0nh \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, Th\u1ecb trung T\u1ea3 d\u1ef1c V\u1ec7 u\u00fd, Th\u1ecb trung H\u1eefu d\u1ef1c V\u1ec7 u\u00fd, Khinh xa \u0111\u00f4 u\u00fd t\u1eadp \u1ea5m, c\u00e1o th\u1ee5 H\u00f9ng uy t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m : Nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7, C\u1ea9m y v\u1ec7 \u0110\u00f4 Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 ty ch\u1ec9 huy s\u1ee9, dinh Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u1ea7n c\u01a1 V\u1ec7 u\u00fd, Th\u1ecb n\u1ed9i Ti\u1ec1n phong V\u1ec7 u\u00fd, Th\u1ecb n\u1ed9i Long v\u00f5 V\u1ec7 u\u00fd, Th\u1ecb n\u1ed9i H\u1ed5 oai V\u1ec7 u\u00fd, Th\u1ecb n\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u V\u1ec7 u\u00fd, Th\u1ecb n\u1ed9i K\u1ef3 v\u00f5 V\u1ec7 u\u00fd, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u00e0nh v\u00f5 V\u1ec7 u\u00fd, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng V\u1ec7 u\u00fd, Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 vi\u1ec7n vi\u1ec7n s\u1ee9, N\u1ed9i thu\u1ef7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c V\u1ec7 u\u00fd, Ki\u00eau k\u1ef5 V\u1ec7 u\u00fd, Phi k\u1ef5 V\u1ec7 u\u00fd, Th\u1ea7n s\u00e1ch V\u1ec7 u\u00fd, H\u1ed9 l\u0103ng V\u1ec7 u\u00fd, Th\u1ecb trung T\u1ea3 d\u1ef1c Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Th\u1ecb trung H\u1eefu d\u1ef1c Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, ch\u01b0 qu\u00e2n Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1, Tr\u1ea5n th\u1ee7 c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n, c\u00e1o th\u1ee5 Anh d\u0169ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f2ng tam ph\u1ea9m : H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 ty Binh m\u00e3 s\u1ee9, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n Vi\u1ec7n s\u1ee9, Gi\u00e1m th\u00e0nh V\u1ec7 u\u00fd, V\u00f5ng th\u00e0nh V\u1ec7 u\u00fd, V\u1ec7 u\u00fd c\u00e1c qu\u00e2n, Ng\u0169 h\u1ed9 V\u1ec7 u\u00fd, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u1ea7n c\u01a1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Ti\u1ec1n phong Th\u1ecb n\u1ed9i Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Th\u1ecb n\u1ed9i Long v\u00f5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, H\u1ed5 oai Th\u1ecb n\u1ed9i, V\u1ec7 u\u00fd N\u1ed9i h\u1ea7u Th\u1ecb n\u1ed9i Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Th\u1ecb n\u1ed9i K\u1ef3 v\u00f5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u00e0nh v\u00f5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, N\u1ed9i thu\u1ef7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Ki\u00eau k\u1ef5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Phi k\u1ef5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Th\u1ea7n s\u00e1ch Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, H\u1ed9 l\u0103ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, ch\u01b0 qu\u00e2n Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1, Kinh th\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c, Ki\u00eau k\u1ef5 \u0110\u00f4 u\u00fd t\u1eadp \u1ea5m, c\u00e1o th\u1ee5 Ph\u1ea5n d\u0169ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m : Nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7, H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 ty binh m\u00e3 Ph\u00f3 s\u1ee9, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n Ph\u00f3 s\u1ee9, Gi\u00e1m th\u00e0nh Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, V\u00f5ng th\u00e0nh Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Ch\u01b0 qu\u00e2n Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Ng\u0169 h\u1ed9 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Qu\u1ea3n c\u01a1, Kinh th\u01b0\u01a1ng Ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c, c\u00e1o th\u1ee5 Minh ngh\u0129a \u0110\u00f4 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m : Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, Trung h\u1ea7u Cai \u0111\u1ed9i, N\u1ed9i h\u1ea7u Cai \u0111\u1ed9i, C\u1ea9m y Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung T\u1ea3 d\u1ef1c Cai \u0111\u1ed9i, H\u1eefu d\u1ef1c Th\u1ecb trung Cai \u0111\u1ed9i, gi\u00e1m \u0111\u1ed1c c\u00e1c c\u1ee5c B\u1ea3o ho\u00e1, B\u1ea3o tuy\u1ec1n, T\u1ea1o t\u00e1c, K\u1ef5 \u0111\u00f4 u\u00fd t\u1eadp \u1ea5m, Tuy\u00ean u\u00fd s\u1ee9, Tr\u01b0\u1edfng chi c\u00e1c chi Th\u1ed5 binh, c\u00e1o th\u1ee5 T\u00edn ngh\u0129a \u0111\u00f4 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m : Tam \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7, C\u1ea9m y Hi\u1ec7u u\u00fd, Th\u1ea7n c\u01a1 Th\u1ecb n\u1ed9i Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i Ti\u1ec1n phong Cai \u0111\u1ed9i, Long v\u00f5 Th\u1ecb n\u1ed9i Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i H\u1ed5 oai Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i K\u1ef3 v\u00f5 Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u00e0nh v\u00f5 Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i T\u1ea3 h\u1ea7u Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i H\u1eefu h\u1ea7u Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i Trung h\u1ea7u Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5 Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i Ti\u1ec3u sai Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7 Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i H\u1eefu v\u1ec7 Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i Kim \u0111ao Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i Kim sang Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i Ng\u00e2n sang Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u1ecb nghi Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i Ti\u1ec3u h\u1ea7u Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i T\u00e0i hoa Cai \u0111\u1ed9i, Ph\u1ea5n d\u1ef1c N\u1ed9i thu\u1ef7 Cai \u0111\u1ed9i, Ki\u00eau k\u1ef5 Cai \u0111\u1ed9i, Phi k\u1ef5 Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ea7n s\u00e1ch Cai \u0111\u1ed9i, H\u1ed9 l\u0103ng Cai \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u1ecb trung T\u1ea3 d\u1ef1c Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i, Th\u1ecb trung H\u1eefu d\u1ef1c Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i Trung h\u1ea7u, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u, qu\u1ea3n l\u0129nh Nam B\u1eafc t\u00e0o, c\u00e1o th\u1ee5 V\u00f5 c\u00f4ng \u0111\u00f4 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m : T\u1ee9 \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7, Gi\u00e1m th\u00e0nh Cai \u0111\u1ed9i, V\u00f5ng th\u00e0nh Cai \u0111\u1ed9i, ch\u01b0 qu\u00e2n Cai \u0111\u1ed9i, Th\u00e2n c\u00f4ng ph\u1ee7 Cai \u0111\u1ed9i, Ng\u0169 h\u1ed9 Cai \u0111\u1ed9i, L\u1ee5c ki\u00ean Cai \u0111\u1ed9i, L\u00fd thi\u1ec7n Cai \u0111\u1ed9i, Tu\u1ea7n b\u1ea1c Cai \u0111\u1ed9i, Tu\u1ea7n th\u00e0nh Cai \u0111\u1ed9i, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u1ea7n c\u01a1 (Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng d\u01b0\u1edbi n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i), Th\u1ecb n\u1ed9i Ti\u1ec1n phong Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Long v\u00f5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i H\u1ed5 oai Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i K\u1ef3 v\u00f5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u00e0nh v\u00f5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng Th\u1ecb n\u1ed9i Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i T\u1ea3 h\u1ea7u Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i H\u1eefu h\u1ea7u Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Trung h\u1ea7u nh\u1ea5t Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Ti\u1ec3u sai Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i H\u1eefu v\u1ec7 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Kim \u0111ao Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Kim sang Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Ng\u00e2n sang Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb nghi Th\u1ecb n\u1ed9i Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Ti\u1ec3u h\u1ea7u Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i T\u00e0i hoa Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, N\u1ed9i thu\u1ef7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Ki\u00eau k\u1ef5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Phi k\u1ef5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ea7n s\u00e1ch Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, H\u1ed9 l\u0103ng Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, T\u1eeb t\u1ebf Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ph\u00f3 l\u0129nh Nam B\u1eafc t\u00e0o, Phi k\u1ef5 u\u00fd t\u1eadp \u1ea5m, Tuy\u00ean u\u00fd Ph\u00f3 s\u1ee9, ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, Ph\u00f3 chi c\u00e1c chi th\u1ed5 binh, c\u00e1o th\u1ee5 Ki\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u00f4 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m : Ng\u0169 \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7, c\u00e1c \u0111\u1ed9i ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i, Cai \u0111\u1ed9i c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o ; Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh ; Gi\u00e1m th\u00e0nh Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, V\u00f5ng th\u00e0nh Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i (Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng d\u01b0\u1edbi n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i), ch\u01b0 qu\u00e2n Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u00e2n c\u00f4ng ph\u1ee7 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Ng\u0169 h\u1ed9 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, L\u1ee5c ki\u00ean Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, L\u00fd thi\u1ec7n Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Tu\u1ea7n b\u1ea1c Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Tu\u1ea7n th\u00e0nh Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Trung h\u1ea7u \u0111\u1ed9i Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp, N\u1ed9i h\u1ea7u \u0111\u1ed9i Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp th\u1ee7 ng\u1ef1, \u0111\u1ed1c v\u1eadn c\u00e1c quan t\u1ea5n, s\u1eafc th\u1ee5 Tr\u00e1ng ti\u1ebft k\u1ef5 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m : Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, thu\u1ed9c binh Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, C\u1ea9m y Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp (Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng d\u01b0\u1edbi n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp), Th\u1ecb trung T\u1ea3 d\u1ef1c Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb trung H\u1eefu d\u1ef1c Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Trung h\u1ea7u \u0111\u1ed9i \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, N\u1ed9i h\u1ea7u \u0111\u1ed9i \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u1ea7n c\u01a1 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Ti\u1ec1n phong Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Long v\u00f5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i H\u1ed5 oai Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i K\u1ef3 v\u00f5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u00e0nh v\u00f5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i T\u1ea3 h\u1ea7u Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i H\u1eefu h\u1ea7u Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Trung h\u1ea7u nh\u1ea5t Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Ti\u1ec3u sai Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i H\u1eefu v\u1ec7 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Kim \u0111ao Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Kim sang Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Ng\u00e2n sang Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u1ecb nghi Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng Thi\u1ec7n Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Ti\u1ec3u h\u1ea7u Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i T\u00e0i hoa Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, N\u1ed9i thu\u1ef7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Ki\u00eau k\u1ef5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Phi k\u1ef5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ea7n s\u00e1ch Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, H\u1ed9 l\u0103ng Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, T\u1eeb t\u1ebf Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u00e2n k\u1ef5 u\u00fd t\u1eadp \u1ea5m, Tuy\u00ean u\u00fd \u0111\u1ed3ng tri, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri, Cai \u0111\u1ed9i th\u1ed5 binh, s\u1eafc th\u1ee5 Tr\u00e1ng ti\u1ebft t\u00e1 k\u1ef5 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m : Gi\u00e1m th\u00e0nh Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp (Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf sau \u0111\u1ec1u l\u00e0 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp), V\u00f5ng th\u00e0nh Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Ch\u01b0 qu\u00e2n Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u00e2n c\u00f4ng ph\u1ee7 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Ng\u0169 h\u1ed9 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, L\u1ee5c ki\u00ean Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, L\u00fd thi\u1ec7n Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Tu\u1ea7n b\u1ea1c Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Tu\u1ea7n th\u00e0nh Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, C\u1ea9m y \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp (\u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf sau \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp), T\u1ea3 d\u1ef1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb trung H\u1eefu d\u1ef1c \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ea7n c\u01a1 Th\u1ecb n\u1ed9i \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Ti\u1ec1n phong \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Long v\u00f5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i H\u1ed5 oai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i K\u1ef3 v\u00f5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u00e0nh v\u00f5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i T\u1ea3 h\u1ea7u \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i H\u1eefu h\u1ea7u \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Trung h\u1ea7u nh\u1ea5t \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Ti\u1ec3u sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i H\u1eefu v\u1ec7 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Kim \u0111ao \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Kim sang \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Ng\u00e2n sang \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u1ecb nghi \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i Ti\u1ec3u h\u1ea7u \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ecb n\u1ed9i T\u00e0i hoa \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, N\u1ed9i th\u1ee7y Ph\u1ea5n d\u1ef1c \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Ki\u00eau k\u1ef5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Phi k\u1ef5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ea7n c\u01a1 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, H\u1ed9 l\u0103ng \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, T\u1eeb t\u1ebf \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Thi\u00ean h\u1ed9, N\u1ed9i t\u1ea1o c\u00e1c c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh tri s\u1ef1, s\u1eafc th\u1ee5 Hi\u1ec7u trung k\u1ef5 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m : Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, thu\u1ed9c binh Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp, Gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp (\u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf sau \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp), V\u00f5ng th\u00e0nh \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Ch\u01b0 qu\u00e2n \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u00e2n c\u00f4ng ph\u1ee7 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Ng\u0169 h\u1ed9 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, L\u1ee5c ki\u00ean \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, L\u00fd thi\u1ec7n \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Tu\u1ea7n b\u1ea1c \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Tu\u1ea7n th\u00e0nh \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Ph\u00f3 thi\u00ean h\u1ed9, N\u1ed9i t\u1ea1o t\u00e1c c\u00e1c c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng ph\u00f3 tri s\u1ef1 l\u0129nh v\u1eadn thi\u00ean t\u1ed5ng, c\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng kh\u1ed1 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, d\u1ecbch tr\u1ea1m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Ph\u1ee5ng \u00e2n u\u00fd t\u1eadp \u1ea5m, th\u1ed5 binh \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, s\u1eafc th\u1ee5 Hi\u1ec7u trung t\u1ea3<\/p>\n\n\n\n<p>k\u1ef5 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m : \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, thu\u1ed9c binh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9, c\u00e1c c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng Tri s\u1ef1 c\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, c\u00f4ng kh\u1ed1 th\u1ee9 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, d\u1ecbch tr\u1ea1m th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, s\u1eafc th\u1ee5 Trung t\u00edn hi\u1ec7u u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m : T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9, c\u00e1c c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng ph\u00f3 Tri s\u1ef1, Th\u1eeba \u00e2n u\u00fd t\u1eadp \u1ea5m, s\u1eafc th\u1ee5 Trung t\u00edn t\u00e1 hi\u1ec7u u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m : Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9, c\u00e1c c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c, s\u1eafc th\u1ee5 Hi\u1ec7u l\u1ef1c hi\u1ec7u u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m : T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9, H\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c h\u1ed9, th\u1ee3 c\u00e1c c\u1ee5c, T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c, huy\u1ec7n l\u1ec7 m\u1ee5c, s\u1eafc th\u1ee5 Hi\u1ec7u l\u1ef1c t\u00e1 hi\u1ec7u u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y Nguy\u1ec5n V\u0103n Trung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t, V\u0103n Th\u1ebf L\u1ec5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 Chi\u00eau N\u1ed9i \u0111em hi\u1ebfn s\u1ed5 th\u1ed5 \u0111\u1ecba nh\u00e2n d\u00e2n (\u0111inh 3.000 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n 28 s\u1edf), xin \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 c\u1ed1ng. L\u1ea1i c\u00f3 huy\u1ec7n th\u1ed5 m\u1ee5c b\u1ea3y huy\u1ec7n l\u00e0 Xa H\u1ed5, S\u1ea7m T\u1edb, Man So\u1ea1n, M\u01b0\u1eddng Lan, Tr\u00ecnh C\u1ed1, S\u1ea7m N\u01b0a v\u00e0 Man X\u00f4i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n n\u00f3i r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc c\u00f9ng v\u1edbi Tr\u1ea5n Ninh v\u1ed1n l\u00e0 d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta, t\u1eeb khi cho v\u1ec1 V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng vi\u1ec7c c\u1ed1ng b\u00e8n th\u00f4i, nay V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, xin l\u1ea1i d\u00e2ng c\u1ed1ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. B\u1ecdn Xu\u00e2n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c kinh l\u01b0\u1ee3c l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng c\u1ee9u n\u1ea1n y\u00ean d\u00e2n, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y th\u1ed5 \u0111\u1ecba l\u00e0m l\u1ee3i. Nay b\u1ecdn \u1ea5y th\u00e0nh th\u1ef1c quy ph\u1ee5c, n\u00ean theo l\u1eddi xin \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi ph\u1ee5\u201d. B\u00e8n cho Chi\u00eau N\u1ed9i l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ph\u1ee7 ; th\u1ed5 m\u1ee5c b\u1ea3y huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n v\u00e0 Huy\u1ec7n th\u1eeba, ban s\u1eafc v\u00e0 \u1ea5n ki\u1ec1m (ph\u1ee7 th\u00ec \u1ea5n \u0111\u1ed3ng, huy\u1ec7n th\u00ec d\u1ea5u \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, c\u00f9ng m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t c\u00e1i ki\u1ec1m g\u1ed7), c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec cho \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An m\u00e0 b\u00e1o. C\u00f2n nh\u01b0 k\u1ef3 c\u1ed1ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 c\u1ed1ng s\u1ebd chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh sau. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ef1 nay v\u1ec1 sau \u0111\u1ec1u n\u00ean gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, y\u00ean nh\u00e2n d\u00e2n, k\u00ednh theo l\u1ec5 tri\u1ec1u c\u1ed1ng, kh\u00f4ng c\u1ee9 vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng sai khi\u1ebfn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh tr\u1ea3 l\u1ea1i th\u01b0 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p sai s\u1ee9 sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111em qu\u1ed1c th\u01b0 g\u1eedi s\u1ee9 Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc ta c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng giao hi\u1ebfu, nay l\u1ea1i nh\u1edd s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c nh\u00e2n ti\u1ec7n g\u1eedi \u0111\u01b0a th\u01b0 cho ta, sao l\u1ea1i nh\u1eadn b\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c !\u201d. B\u00e8n sai th\u00e0nh th\u1ea7n t\u01b0 sang Ch\u00e2n L\u1ea1p b\u1ea3o tr\u1ea3 th\u01b0 l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Kinh l\u01b0\u1ee3c bi\u00ean v\u1ee5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn Phan V\u0103n Thu\u00fd v\u1ec1 Kinh. \u0110\u1ebfn n\u01a1i, vua y\u00ean \u1ee7i h\u1ecfi han h\u1ed3i l\u00e2u. Sai b\u1ed9 Binh tuy\u00ean ch\u1ec9 \u00fay l\u1ea1o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129, cho y\u1ebfn l\u1ea1c (() Y\u1ebfn l\u1ea1c : \u0103n y\u1ebfn v\u00e0 vui ch\u01a1i.) \u1edf c\u1eeda Ch\u1ea5n Hanh 3 ng\u00e0y. Th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn Phan V\u0103n Thu\u00fd, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh, \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, L\u00ea V\u0103n Hoan \u0111\u1ec1u gia m\u1ed9t c\u1ea5p ; Qu\u1ea3n v\u1ec7 qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng theo th\u1ee9 b\u1eadc. Ch\u1ec9 c\u00f3 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p l\u00e0m vi\u1ec7c nhi\u1ec1u sai l\u1ea7m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An ch\u1ecdn ph\u00e1i bi\u1ec1n binh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u00f3ng gi\u1eef Quy H\u1ee3p, L\u00e3ng \u0110i\u1ec1n v\u00e0 ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh ; r\u1ed3i v\u00ec ngo\u00e0i bi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec l\u1ea1i cho r\u00fat v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, mang c\u1edd b\u00e0i v\u00e0 \u0111em hai ng\u01b0\u1eddi li\u00eau thu\u1ed9c \u0111i B\u1eafc Th\u00e0nh xem x\u1eed h\u00ecnh ng\u1ee5c. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1eafc Th\u00e0nh g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ecb v\u1ee1 \u0111\u00ea, b\u1ecdn t\u00e0o tr\u01b0\u1edfng V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n ph\u1ea3i \u0111i ph\u00e1t ch\u1ea9n, vi\u1ec7c \u00e1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdng, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u00f3ng l\u00e0m xong \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ec3 \u0111\u1ecdng m\u1ed9t ng\u00e0y th\u00ec d\u00e2n ch\u1ecbu kh\u1ed5 m\u1ed9t ng\u00e0y, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean thanh l\u00fd cho ch\u00f3ng. H\u1ebft th\u1ea3y c\u00e1c \u00e1n ki\u1ec7n giao cho, c\u00f9ng \u00e1n m\u1ea1ng \u00e1n c\u01b0\u1edbp trong h\u1ea1t, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 11 ph\u1ea3i x\u00e9t x\u1eed xong. C\u00f2n nh\u01b0 t\u1ea1p \u00e1n t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u00ec do th\u00e0nh x\u00e9t x\u1eed, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m ph\u1ea3i xong c\u1ea3, khi\u1ebfn t\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdng, ng\u1ee5c kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f9 giam l\u00e2u, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u00fd tr\u1eabm c\u1ea9n th\u1eadn vi\u1ec7c ng\u1ee5c th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t vi\u1ec7c h\u00ecnh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu \u0111\u1ecbnh Trung qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Uy b\u1ed5 thu l\u1ea5y ti\u1ec1n h\u01a1n 10.000 quan c\u1ee7a qu\u00e2n Th\u1eadp c\u01a1, quan B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111em \u00e1n t\u00e2u l\u00ean, b\u1ecb li\u00ean can h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi. Vua giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 lu\u1eadt c\u1ea5m b\u1ed5 thu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n r\u00f5 r\u00e0ng, duy \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc nay c\u00f3 l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec th\u00ec ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea5y c\u1ee7a l\u00ednh, x\u00e9t nguy\u00ean u\u1ef7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00edch l\u1ec7 m\u1ed9t ng\u00e0y, \u00e1n n\u00e0y li\u00ean can nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, xin l\u01b0\u1ee3ng cho gi\u1ea3m nh\u1eb9\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y Uy \u0111\u00e3 ngo\u00e0i 70 tu\u1ed5i, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u1ea1 l\u1ec7nh c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t l\u00e0m l\u00ednh \u1edf th\u00e0nh, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed1ng qu\u1ea3n \u0111\u1ec1u ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u00e1ng ph\u1ea1t, \u0111\u00f2i ti\u1ec1n tang tr\u1ea3 l\u1ea1i cho l\u00ednh, c\u00f2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t roi tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i tha.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u0129nh th\u1eadp c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 \u0110\u1eb7ng H\u1eefu Ch\u1ea5t l\u00e0m Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f3ng thuy\u1ec1n Ph\u01b0\u1edbc an (tr\u00ean mui c\u00f3 l\u1ea7u).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ba dinh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0m tr\u1ea5n, b\u1ecf hai ch\u1eef \u201ctr\u1ef1c l\u1ec7\u201d ; \u0111\u1ed5i ch\u00e2u B\u1ed1 Ch\u00ednh, tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0m huy\u1ec7n B\u00ecnh Ch\u00ednh ; \u0111\u1ed5i b\u1ed5 L\u01b0u th\u1ee7 l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7, Cai b\u1ea1, K\u00fd l\u1ee5c l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, Hi\u1ec7p l\u00fd l\u00e0m Tham hi\u1ec7p, Tri ch\u00e2u l\u00e0m Tri huy\u1ec7n, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i c\u1ea5p \u1ea5n tri\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p b\u1ecb \u0111\u00f3i, T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ti\u1ec7n nghi ph\u00e1t ch\u1ea9n 15.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9u gi\u00fap tai n\u1ea1n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ebfc c\u1ee7a, duy Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 n\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c phi\u00ean, so v\u1edbi d\u00e2n ta c\u00f3 kh\u00e1c, n\u1ebfu n\u01b0\u1edbc \u1ea5y m\u1ea5t m\u00f9a \u0111\u00f3i k\u00e9m m\u00e0 ph\u00e1t ch\u1ea9n th\u00ec \u0111\u1ee3i t\u00e2u c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n. Nay t\u1ea1m cho bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 ti\u00eau, v\u1ec1 sau kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u00e1ng uy c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0m c\u01a1 Tr\u00e1ng uy, c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu thi\u1ebfu cho m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch qu\u00ea t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam sung b\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1ef1 nay ph\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp \u0111\u1ee7 ni\u00ean l\u1ec7 m\u00e0 n\u00ean th\u0103ng l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i t\u00f2ng qu\u00e2n th\u00ec chi\u1ebfu theo t\u00ean quan m\u1edbi \u0111\u1ecbnh m\u00e0 th\u0103ng l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i, tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, v\u1eabn l\u00e0 su\u1ea5t th\u1eadp.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng c\u00f4ng d\u00f9ng \u1edf c\u00f4ng s\u1ea3nh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y hai th\u00e0nh d\u00f9ng son, gi\u1ea5y, d\u1ea7u, chi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u1edf c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c. \u0110\u1ebfn kho\u00e1 thanh tra \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh n\u0103m th\u1ee9 7, m\u1edbi th\u1ea5y l\u00e0 quan ng\u1ea1i m\u00e0 tr\u00edch t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u00e8n sai b\u1ed9 H\u1ed9 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. (B\u1eafc Th\u00e0nh : m\u1ed7i n\u0103m chi 157 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng d\u1ea7u, 3 \u0111\u00f4i chi\u1ebfu vu\u00f4ng l\u1edbn, 2 \u0111\u00f4i chi\u1ebfu vu\u00f4ng v\u1eeba, 10 \u0111\u00f4i chi\u1ebfu d\u00e0i, 12.000 t\u1edd gi\u1ea5y h\u1ed9i, 40.000 t\u1edd gi\u1ea5y l\u1ec7nh, 200 t\u1edd gi\u1ea5y m\u00e0u v\u00e0ng r\u1eafc v\u00e0ng, 30 t\u1edd gi\u1ea5y h\u1ed3ng \u0111i\u1ec1u, 5 c\u00e2n son \u0111\u00f3ng d\u1ea5u, 5 c\u00e2n d\u1ea7u, t\u00fai v\u1ea3i, d\u00e2y gai \u0111\u1ee7 d\u00f9ng. Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec d\u1ea7u v\u00e0 chi\u1ebfu c\u0169ng nh\u01b0 B\u1eafc Th\u00e0nh, gi\u1ea5y h\u1ed9i 30.000 t\u1edd, gi\u1ea5y h\u1ed3ng \u0111i\u1ec1u 20 t\u1edd, gi\u1ea5y r\u1ed9ng 40.000 t\u1edd, gi\u1ea5y m\u00e0u v\u00e0ng 250 t\u1edd, t\u00fai v\u1ea3i m\u00e0u v\u00e0ng m\u00e0u lam 60 th\u01b0\u1edbc, v\u1ecf \u0111ay 20 c\u00e2n, son 3 c\u00e2n, d\u1ea7u 3 c\u00e2n, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m b\u00e1o s\u1ed5 ti\u00eau).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i kho Non N\u01b0\u1edbc \u1edf Ninh B\u00ecnh th\u00e0nh kho Ninh B\u00ecnh, thuy\u1ec1n An nh\u1ea5t l\u00e0m \u0111\u1ed9i An nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u1ec1 Kinh ; sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, chuy\u00ean qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh quy\u1ec1n ch\u01b0\u1edfng c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ed5ng tr\u1ea5n, ki\u00eam Ch\u01b0\u1edfng c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y Minh l\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n, B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 n\u01a1i quan tr\u1ecdng, s\u1ee3 m\u1ed9t m\u00ecnh kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i, cho c\u00e1c quan ba t\u00e0o hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00e0nh, nh\u1eefng t\u1edd t\u00e2u \u0111\u1ec1u c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 \u0111\u00fac ti\u1ec1n k\u1ebdm. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u00fac ti\u1ec1n k\u1ebdm, c\u00f3 n\u0103m th\u1eeba \u0111\u1ebfn 30.000 c\u00e2n, c\u00f3 n\u0103m kh\u00f4ng th\u1eeba t\u00ed n\u00e0o. Qua vi\u1ec7c thanh tra x\u00e9t th\u1ea5y l\u00e0 quan ng\u1ea1i, t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n l\u00e0 ngu\u1ed3n c\u1ee7a \u1edf \u0111\u1ea5y m\u00e0 ra, quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c chi ti\u00eau c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n hao hay tr\u1ed9i ph\u1ea3i c\u00f3 ti\u00eau chu\u1ea9n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh m\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ec7 ch\u1ea5m m\u00fat. Th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ebfn nay h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u00fac ti\u1ec1n, ho\u1eb7c d\u00f4i ra, ho\u1eb7c h\u1ee5t \u0111i, tu\u1ef3 \u00fd thay \u0111\u1ed5i, d\u1eabu b\u1ee5ng d\u1ea1 qu\u1ef7 quy\u1ec7t kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1edb r\u00f5 r\u1ec7t, m\u00e0 gian d\u1ed1i t\u1eeb l\u00e2u, t\u00ecnh tr\u1ea1ng kh\u00f4ng h\u1ecfi c\u0169ng bi\u1ebft. V\u1eady l\u0129nh c\u1ee5c l\u00e0 Tr\u1ea7n X\u00e1c v\u00e0 Hi\u1ec7p l\u00fd l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00e2n giao cho b\u1ed9 b\u00e0n x\u1eed. C\u00f2n s\u1ed1 k\u1ebdm \u0111\u00fac c\u00f2n th\u1eeba c\u0169ng n\u00ean theo \u0111\u1ea5y tr\u1eeb t\u00ednh, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh ng\u1ea1ch, b\u00e0n k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean\u201d. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd H\u1ed9 b\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u, cho l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n k\u1ebdm b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m Gia Long th\u1ee9 12 [1813], s\u1ed1 k\u1ebdm tr\u1eeb hao, s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u00e0nh kh\u00ed, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7, duy s\u1ed1 k\u1ebdm th\u1eeba ch\u01b0a t\u1eebng b\u00e0n \u0111\u1ebfn. Song \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u00e3 l\u00e2u th\u00ec ph\u00e9p ng\u00e0y c\u00e0ng nghi\u00eam, c\u00f4ng c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng tinh, c\u1eb7n b\u00e3 v\u1ee5n v\u1eb7t h\u1eb3n l\u00e0 ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ed1 th\u1eeba ngo\u00e0i l\u1ec7. Nay thanh tra x\u00e9t ra, c\u00f3 n\u0103m kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebdm th\u1eeba th\u00ec ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0103n b\u1edbt hay sao. Nh\u01b0ng t\u00ecnh th\u00ec c\u00f3 \u0103n b\u1edbt m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 tang ch\u1ee9ng, ch\u01b0a n\u00ean kh\u00e9p t\u1ed9i \u201cgi\u00e1m th\u1ee7 t\u1ef1 \u0103n tr\u1ed9m\u201d. Tr\u1ea7n X\u00e1c v\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00e2n xin chi\u1ebfu l\u1ec7 kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c m\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c. L\u1ea1i c\u1ee9 s\u1ed1 k\u1ebdm c\u00f2n th\u1eeba, theo t\u1eebng h\u1ea1ng m\u00e0 tr\u1eeb t\u00ednh (h\u1ea1ng k\u1ebdm t\u1ed1t m\u1ed7i 100 c\u00e2n, \u0111\u00e1ng th\u1eeba 2 l\u1ea1ng 9 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 9 ph\u00e2n 3 ly, th\u00e0nh ti\u1ec1n 46 \u0111\u1ed3ng ; k\u1ebdm h\u1ea1ng nh\u00ec m\u1ed7i 100 c\u00e2n, \u0111\u00e1ng th\u1eeba 14 l\u1ea1ng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 9 ph\u00e2n 2 ly, th\u00e0nh ti\u1ec1n l\u00e0 3 ti\u1ec1n 33 \u0111\u1ed3ng ; k\u1ebdm h\u1ea1ng ba m\u1ed7i 100 c\u00e2n \u0111\u00e1ng th\u1eeba 2 l\u1ea1ng 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 3 ph\u00e2n 4 ly, th\u00e0nh ti\u1ec1n 36 \u0111\u1ed3ng), gia v\u00e0o ch\u00ednh ng\u1ea1ch \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ecbnh l\u1ec7. T\u1ef1 nay v\u1ec1 sau \u0111\u00fac ti\u1ec1n k\u1ebdm theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Mai V\u0103n Ch\u00e2u ch\u1ebft, l\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Thuy\u00ean l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Phan H\u1eefu T\u00ecnh v\u00e0 Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Thu\u00e2n l\u00e0m T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng c\u01a1 binh m\u1edbi d\u1ed3n \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh xin c\u1ea5p cho m\u1ed7i c\u01a1 c\u1edd vu\u00f4ng c\u00f9ng chi\u00eang, tr\u1ed1ng, thanh la, m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i c\u00e1n c\u1edd 4 c\u00e1i, s\u00fang tay 20 kh\u1ea9u, gi\u00e1o d\u00e0i 20 c\u00e1i ; nh\u1eefng th\u1ee9 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u1ea5p th\u00ec l\u01b0u l\u1ea1i m\u00e0 d\u00f9ng, nh\u1eefng c\u00e1i s\u1eafm ri\u00eang th\u00ec nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u00ednh gi\u00e1 tr\u1ea3 ti\u1ec1n ; thi\u1ebfu th\u00ec nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ebf c\u1ea5p cho\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Cai c\u01a1 Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i gia h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd quy\u1ec1n l\u0129nh Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed ph\u1ee7 Thi\u1ec7u Ho\u00e1 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u01b0ng Ho\u00e0, v\u00ec l\u1ed9 vi\u1ec7c tham nh\u0169ng, b\u1ed9 H\u00ecnh k\u1ebft \u00e1n \u0111\u1ed3. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, r\u1ed3i l\u1ea1i th\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd l\u0129nh Vi\u1ec7n s\u1ee9 Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n l\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh ki\u00eam qu\u1ea3n Nha b\u00e0i th\u1ecb v\u1ec7 v\u00e0 c\u00e1c ty L\u00fd thi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u1ea3 tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p, Th\u1ecb lang l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 Binh, cho Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh kh\u1ecfi ki\u00eam l\u0129nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 A N\u1ed7 sai con l\u00e0 H\u1ea1t X\u00e0 B\u00f4ng \u0111em ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt v\u00e0o t\u1ea1. Vua cho ra m\u1eaft, h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 quan v\u0103n v\u00f5 gi\u00fap \u0111\u1ee1 hay kh\u00f4ng ? L\u00fac tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, ch\u1ec9 nghe c\u00f3 ng\u01b0\u01a1i v\u00e0 Chi\u00eau Ba Th\u1eafc l\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng, ngo\u00e0i ra sao kh\u00f4ng c\u00f3 ai n\u1eefa ?\u201d. Th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e1nh m\u00e3i kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng g\u00ec, ho\u1eb7c h\u00e0ng Xi\u00eam, ho\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft, nay \u1edf th\u00e0nh Vi\u00ean Ch\u0103n c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u00f5 t\u01b0\u1edbng th\u00f4i\u201d. Vua l\u1ea1i h\u1ecfi : \u201cL\u00e0m vua \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y \u0111\u1eddi r\u1ed3i ?\u201d. Th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m \u0111\u1eddi\u201d. Vua c\u01b0\u1eddi b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cM\u1ecdi s\u1ef1 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u00e1ch, m\u1ea5y \u0111\u1eddi c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft, c\u00f3 ph\u1ea3i ch\u1ec9 truy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m \u0111\u1eddi m\u00e0 th\u00f4i \u0111\u00e2u\u201d. Sai tr\u1ea3 l\u1ea1i nh\u1eefng \u0111\u1ed3 d\u00e2ng, ch\u1ec9 l\u1ea5y 10 th\u1edbt voi \u0111\u1ef1c, cho r\u1ea5t h\u1eadu r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Man t\u00f9 \u1edf \u0111\u1ed9ng L\u1ea1c Ho\u00e0n c\u0169ng sai em l\u00e0 H\u1ea1t X\u00e0 B\u00fat \u0111em ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u1ebfn d\u00e2ng. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cMan n\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 c\u1ed1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng t\u1ea1 \u01a1n. D\u1ee5 cho tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An th\u01b0\u1edfng cho v\u00e0 y\u00ean \u1ee7i, kh\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u1ed3 d\u00e2ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5ng l\u00fd thanh tra N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n t\u00e2u d\u00e2ng s\u00e1ch thanh tra, t\u00ecm ra c\u1ee7a c\u00f4ng hao h\u1ee5t r\u1ea5t nhi\u1ec1u. \u00e1n b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u0129 x\u1eed c\u00e1c gi\u00e1m l\u00e2m ch\u1ee7 th\u1ee7 b\u1ecb tru\u1ea5t c\u00e1ch h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn \u1ea5y kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u1ea9n th\u1eadn c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ea5y th\u00f4i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0103n b\u1edbt \u0111\u00e2u, n\u00ean gia \u01a1n l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m theo th\u1ee9 b\u1eadc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f9 ph\u1ea1m qu\u00e2n l\u01b0u \u1edf Ngh\u1ec7 An tr\u01b0\u1edbc kia d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i T\u00f2ng thi\u1ec7n tam v\u00e0 t\u1ee9 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, do Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn cai qu\u1ea3n sai ph\u00e1i, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u00e3 gi\u1ea3m, vua sai r\u00fat v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An, tr\u01b0\u1edbc tr\u00edch l\u1ea5y 30 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ee3i sang n\u0103m gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, chia \u0111i \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho T\u00f4n Th\u1ea5t Duy\u00ean l\u00e0m Th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang Thi\u1ebfu s\u01b0 Ph\u01b0\u1edbc qu\u1eadn c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Di\u1ec5n. Duy\u00ean l\u00e0 ch\u00e1u b\u1ed1n \u0111\u1eddi v\u1ec1 d\u00f2ng th\u1ee9 c\u1ee7a Di\u1ec5n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u00ean T\u00e0o m\u1ea1o s\u1ed5 t\u00f4n th\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba t\u1eadp, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, b\u1eaft T\u00e0o v\u1ec1 s\u1ed5 d\u00e2n, cho Duy\u00ean thay.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ngh\u0129 th\u00e1ng 11 n\u0103m nay l\u00e0 ti\u1ebft L\u1ee5c tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, tri\u1ec7u T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u1ec1 Kinh ch\u00fac th\u1ecd, sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u1ea3n l\u00fd bi\u1ec1n binh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, c\u00e1c T\u00e0o tr\u01b0\u1edfng Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh, Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n, Tr\u1ecbnh Xu\u00e2n Tr\u1ea1m h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng gi\u00fap l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua b\u1ea3o Duy\u1ec7t \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i m\u00f9a h\u1ea1 \u0111\u1ea7u m\u00f9a thu th\u00ec v\u00e0o ch\u1ea7u, nh\u00e2n g\u1eb7p V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u00e1nh nhau, l\u1ea1i l\u01b0u Duy\u1ec7t l\u1ea1i. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng h\u01a1i th\u01b0, Duy\u1ec7t \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean, vua b\u00e8n xu\u1ed1ng ch\u1ec9 tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 10 th\u00ec kh\u1edfi h\u00e0nh \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi g\u1eb7p l\u1ee5t m\u00f9a thu, l\u1ea1i cho mang b\u1ed9 h\u1ea1 800 ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ec5 chi\u1ebfu s\u00e1ch \u1edf hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh xem nh\u1eefng quan to \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o ai c\u00f3 d\u1ea5u khuy\u00ean son th\u00ec cho tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh. L\u1ea1i t\u01b0 \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, h\u01b0u tr\u00ed hay ngh\u1ec9 ph\u00e9p, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m th\u1ee7 h\u1ecd L\u00ea, h\u1ecd Tr\u1ecbnh, ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n v\u00e0o Kinh th\u00ec \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u1ecdp, theo ban m\u00e0 ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u c\u00e1c th\u1ed5 ty \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, Thanh Hoa v\u00e0 Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ebfn Kinh. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 ty c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u00e3 ch\u1ecbu t\u01b0\u1edbc m\u1ec7nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u00ednh n\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t t\u1edbi c\u1eeda khuy\u1ebft b\u00e1i ch\u1ea7u, duy ch\u1ed7 quan \u1ea3i h\u1ebbo l\u00e1nh xa x\u00f4i cho n\u00ean t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1eaft tr\u00e8o \u0111\u00e8o l\u1ed9i su\u1ed1i ; nh\u01b0ng ngh\u0129 b\u1ecdn h\u1ecd \u0111\u1ec1u \u1edf \u0111\u1ea5t vua, l\u00e0m t\u00f4i vua, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u1eefng d\u00e2n ngo\u00e0i gi\u00e1o ho\u00e1, \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee9c t\u1ed1t, h\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng tr\u00f4ng ng\u00f3ng quy\u1ebfn luy\u1ebfn sao ! Nay g\u1eb7p kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n, cho ch\u1ecdn m\u1ed7i h\u1ea1t 1, 2 ng\u01b0\u1eddi cho v\u00e0o ch\u1ea7u ch\u00fac th\u1ecd. T\u1eeb sau c\u00f3 ch\u1ec9 tuy\u00ean tri\u1ec7u th\u00ec cho c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t xem th\u1ea5y \u00e1nh s\u00e1ng\u201d.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XLVIII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110inh h\u1ee3i, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8 [1827], m\u00f9a thu. Vua \u0111i s\u0103n \u1edf c\u00e1c ngu\u1ed3n T\u1ea3, H\u1eefu Tr\u1ea1ch. L\u00fac v\u1ec1 y\u1ebft \u0111i\u1ec7n Minh Th\u00e0nh (() \u0110i\u1ec7n Minh Th\u00e0nh : \u0111i\u1ec7n \u1edf trong v\u01b0\u1eddn l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5 (l\u0103ng Gia Long).).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm v\u1ed1n cho r\u1eb1ng v\u00f4 c\u1ed1 th\u00ec kh\u00f4ng d\u00e1m c\u00fang nh\u1ea3m n\u01a1i s\u01a1n l\u0103ng. Nay \u0111i qua g\u1ea7n \u0111\u00e2y, n\u1ebfu kh\u00f4ng d\u00e2ng h\u01b0\u01a1ng th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5, v\u1eady chi\u1ebft trung d\u00f9ng th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c d\u00e2ng h\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0111i\u1ec7n Minh Th\u00e0nh m\u00e0 v\u1ec1, t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec v\u1ec1 t\u00ecnh l\u1ec5 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i sai\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh d\u00e2ng s\u00e1ch thu th\u1ea9m. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay s\u00e1ch \u00e1n \u0111\u1ec1u giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, \u00e1n n\u1eb7ng th\u00ec cho b\u1eaft giam, \u00e1n nh\u1eb9 th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m, l\u00e0 \u0111\u1ec3 r\u00f5 \u00fd c\u1ea9n th\u1eadn vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c. N\u0103m nay g\u1eb7p ti\u1ebft L\u1ee5c tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, c\u00e1c \u0111i\u1ec1u gia \u01a1n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tuy\u00ean b\u1ed1, v\u1ec1 vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u0169ng n\u00ean ngh\u0129 x\u1eed khoan h\u1ed3ng. Nay n\u1ebfu theo l\u1ec7 x\u00e9t l\u1ea1i h\u1ebft th\u1ea3y th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u1ea1i th\u00eam gi\u1ea5y m\u1ef1c, m\u00e0 nh\u1eefng t\u1ed9i t\u00ecnh x\u00e1c \u0111\u00e1ng tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1eaft giam. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n xem h\u1ebft c\u1ea3 ba s\u00e1ch, \u00e1n n\u00e0o t\u1ed9i t\u00ecnh \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1ng ng\u1edd, \u0111\u00e1ng khoan gi\u1ea3m, th\u00ec tr\u00edch ra b\u00e0n \u0111\u1ecbnh t\u00e2u l\u00ean. C\u00f2n nh\u1eefng t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00ec th\u00f4i kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac b\u1ea3n t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean, c\u00f3 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean l\u00e0 quan ph\u1ea1m t\u1ed9i x\u1eed tr\u1ea3m h\u1eadu, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n cho khoan gi\u1ea3m, Phan V\u0103n Thu\u00fd \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t vua. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 l\u1ebd ph\u1ea3i c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, khi \u0111em ra b\u00e0n chung, n\u1ebfu \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c c\u0169ng cho gi\u1eef \u00fd ki\u1ebfn, kh\u00f4ng ph\u1ea3i mu\u1ed1n cho h\u00f9a nhau \u0111\u00e2u. Ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 ban ch\u1ee7 th\u1ea3o ph\u1ea3i nghe k\u1ef9 m\u00e0 bi\u00ean ch\u00e9p, sao l\u1ea1i s\u01a1 su\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf ?&#8221; Ch\u1ee7 th\u1ea3o l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng quan Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p v\u00e0 b\u1ed9 ty D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc An \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t b\u1ed5ng 6 th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00fac \u1ea5n \u201cHo\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u00f4n th\u00e2n\u201d (vu\u00f4ng 3 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n, d\u00e0y 3 ph\u00e2n 6 ly), \u1ea5n \u201cS\u1eafc m\u1ec7nh chi b\u1ea3o\u201d (vu\u00f4ng 3 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n, d\u00e0y 3 ph\u00e2n 2 ly), \u0111\u1ec1u n\u00fam h\u00ecnh r\u1ed3ng cu\u1ed1n, \u1ea5n \u201cKh\u00e2m v\u0103n chi t\u1ef7\u201d, \u1ea5n \u201cDu\u1ec7 v\u00f5 chi t\u1ef7\u201d (\u0111\u1ec1u vu\u00f4ng 2 t\u1ea5c 7 ph\u00e2n, d\u00e0y 3 ph\u00e2n 2 ly). L\u1ea1i \u0111\u00fac l\u1ea1i \u1ea5n \u201cTr\u1ecb l\u1ecbch minh th\u1eddi\u201d (vu\u00f4ng 2 t\u1ea5c 8 ph\u00e2n, d\u00e0y 3 ph\u00e2n 2 ly), \u0111\u1ec1u n\u00fam h\u00ecnh r\u1ed3ng ng\u1ed3i. D\u00f9ng v\u00e0ng m\u01b0\u1eddi m\u00e0 \u0111\u00fac. Sai b\u1ed9 L\u1ec5 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi N\u1ed9i v\u1ee5 v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1 coi vi\u1ec7c \u0111\u00fac \u1ea5n. \u0110\u00fac xong, bu\u1ed9c \u1ea5n b\u1eb1ng gi\u00e2y t\u01a1 v\u00e0ng, th\u01b0\u1edfng cho th\u1ee3 \u0111\u00fac 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; b\u1ecdn chuy\u00ean bi\u1ec7n l\u00e0 gi\u00e1m l\u00e2m V\u0169 Kh\u1ed1 Tr\u1ea7n V\u0103n Ho\u1eb1ng, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng U\u1ea9n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban ch\u1eadu s\u00e0nh \u0111o n\u01b0\u1edbc m\u01b0a m\u1edbi ch\u1ebf cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u01b0\u1eddng t\u00ednh n\u01b0\u1edbc m\u01b0a.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf c\u1ea5p d\u1ea5u ki\u1ec1m cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 h\u1ed9 c\u00e1c c\u1eeda Cung th\u00e0nh, Ho\u00e0ng th\u00e0nh, Kinh th\u00e0nh, Thu\u1ef7 quan T\u00e2y th\u00e0nh c\u00f9ng c\u1ea7u Thanh Long, \u0111\u1ec3 khi c\u00f3 vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e1o th\u00ec d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Nguy\u00ean v\u00ec tha k\u1ebb mua tr\u1ed9m g\u1ed7 lim l\u00e0 v\u1eadt c\u1ea5m, th\u00e0nh th\u1ea7n tham t\u00e2u gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t. \u00e1n xong, gi\u00e1ng l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1nh l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u1ed5 oai, Cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5m th\u1ee5 cho ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c Kh\u00e2m sai Th\u1ed1ng binh cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f9ng l\u00e0m \u00c2n k\u1ef5 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ee7 s\u1ef1 do Kinh ph\u00e1i \u0111i cho vay \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam tr\u1edf v\u1ec1. Vua tri\u1ec7u v\u00e0o h\u1ecfi d\u00e2n t\u00ecnh c\u00f3 m\u1eebng kh\u00f4ng. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cSau khi ng\u1eadp l\u1ee5t, d\u00e2n \u0111\u00f3i xanh xao v\u1eeba nghe th\u1ea5y l\u1ec7nh cho vay th\u00f3c, ai c\u0169ng vui v\u1ebb nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng l\u1ea1i, tranh nhau \u0111\u1ebfn vay\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i h\u1ecfi : \u201cNghe n\u00f3i chu\u1ed9t \u0111\u1ed3ng H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u1ea3y xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ebft ch\u00ecm, c\u00f3 hay kh\u00f4ng ?\u201d. T\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cChu\u1ed9t kh\u00f4ng c\u1eafn l\u00faa m\u00e0 \u0111\u1ec1u t\u1ef1 nh\u1ea3y xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ebft ch\u00ecm, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh c\u00e1 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ngh\u00ecn con\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u01a1i n\u00f3i minh b\u1ea1ch, ch\u1eafc l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng minh b\u1ea1ch, th\u1ebf m\u00e0 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc c\u1edb g\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i ?\u201d. T\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u00e0 v\u00ec ngu t\u1ed1i m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh gi\u00e1 g\u1ea1o r\u1ebb d\u1ea7n, th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua vui l\u00f2ng, nh\u00e2n h\u1ecfi th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTh\u00f3c cho vay l\u1ea7n n\u00e0y sang n\u0103m d\u00e2n c\u00f3 tr\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ?\u201d. H\u1ed9 b\u1ed9 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTh\u00f3i d\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111i\u00eau b\u1ea1c, t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c m\u00f3n n\u1ee3 th\u01b0\u1eddng hay k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1, th\u1ea7n t\u01b0\u1edfng v\u1ecb t\u1ea5t tr\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng \u201cTh\u00f3c cho vay ph\u00e1t ra, n\u1ea1n \u0111\u00f3i k\u00e9m h\u01a1i th\u01b0, d\u00e2n m\u1ecdn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd, n\u1ebfu h\u1ecd c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng tri th\u00ec ph\u1ea3i c\u00e1m \u01a1n l\u1eafm, sao l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i tr\u1ed1n n\u1ee3. V\u1ea3 l\u1ea1i B\u1eafc Th\u00e0nh tr\u1ea3i qua cu\u1ed1i \u0111\u1eddi L\u00ea Tr\u1ecbnh, l\u1ea1i th\u00eam lo\u1ea1n T\u00e2y S\u01a1n, ch\u00ednh s\u1ef1 suy \u0111\u1ed3i, gi\u00e1o d\u1ee5c b\u1ecf ph\u00e1, b\u1edfi th\u1ebf sinh ra th\u00f3i x\u1ea5u. Sau khi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, \u0111\u00e3 h\u01a1n 40 n\u0103m, c\u1ea5m tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, th\u01b0\u01a1ng tai n\u1ea1n, l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1ee3i tr\u1eeb vi\u1ec7c h\u1ea1i, \u0111\u1ee9c ch\u00ednh th\u1ea5m v\u00e0o l\u00f2ng d\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t v\u00e0i ng\u00e0y, c\u00e1i c\u01a1 d\u1eddi \u0111\u1ed5i phong t\u1ee5c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, tr\u1eabm c\u00f9ng c\u00e1c khanh n\u00ean gi\u1eef m\u1ed9t l\u00f2ng kh\u1eafc ph\u1ee5c kh\u00f3 kh\u0103n, ng\u00e0y \u0111\u00eam ch\u0103m l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 mong th\u1ecbnh tr\u1ecb, ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ed5 cho th\u00f3i quen th\u00ec m\u1edbi ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Th\u00e1i ban ng\u00e0y h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng \u0111i \u0103n c\u01b0\u1edbp. Tri huy\u1ec7n Ti\u00ean Minh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Kh\u1ea3n \u0111em l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n \u0111i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u01b0\u1edfng cho Kh\u1ea3n gia m\u1ed9t c\u1ea5p, b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 Kinh M\u00f4n ; th\u01b0\u1edfng cho l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n s\u1eafm \u0111\u1ed3 c\u01b0\u1edbi cho c\u00e1c c\u00f4ng n\u1eef con Ho\u00e0ng t\u1eed tr\u1edf xu\u1ed1ng, con v\u1ee3 c\u1ea3, con v\u1ee3 l\u1ebd kh\u00e1c nhau. (Ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng chi g\u1ea7n, con g\u00e1i c\u1ea3 con v\u1ee3 c\u1ea3 th\u01b0\u1edfng 5.000 quan ; con g\u00e1i th\u1ee9 con v\u1ee3 c\u1ea3 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3.000 quan ; con g\u00e1i c\u1ea3 con v\u1ee3 l\u1ebd c\u0169ng 3.000 quan ; con g\u00e1i th\u1ee9 con v\u1ee3 l\u1ebd m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2.000 quan. Ch\u00e1u g\u00e1i c\u1ea3 ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed con v\u1ee3 c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c 3.000 quan ; c\u00e1c ch\u00e1u g\u00e1i th\u1ee9 con v\u1ee3 c\u1ea3, \u0111\u1ec1u 2.000 quan ; ch\u00e1u g\u00e1i c\u1ea3 con v\u1ee3 l\u1ebd c\u0169ng 2.000 quan ; c\u00e1c ch\u00e1u g\u00e1i th\u1ee9 con v\u1ee3 l\u1ebd \u0111\u1ec1u 1.000 quan. Ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng chi g\u1ea7n, ch\u00e1u g\u00e1i c\u1ea3 con v\u1ee3 c\u1ea3 1.500 quan, con v\u1ee3 l\u1ebd 1.000 quan, c\u00f2n \u0111\u1ec1u 700 quan ; con g\u00e1i c\u1ea3 c\u1ee7a Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa 2.000 quan, con g\u00e1i th\u1ee9 \u0111\u1ec1u 1.000 quan. C\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng chi xa, con g\u00e1i c\u1ea3 con v\u1ee3 c\u1ea3 2.500 quan, con v\u1ee3 l\u1ebd 2.000 quan, c\u00e1c con g\u00e1i kh\u00e1c \u0111\u1ec1u 1.000 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m nh\u00e0 quan tr\u1ea1i l\u00ednh \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u00e3 xong. Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh t\u00e2u xin ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129 \u0103n y\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u00fay l\u1ea1o. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i c\u00f9ng c\u00e1c l\u00e3nh binh ph\u1ea3i n\u00ean v\u1ed7 v\u1ec1 qu\u00e2n l\u00ednh cho \u0111\u01b0\u1ee3c vui l\u00f2ng \u0111\u1ec3 d\u1ec5 sai khi\u1ebfn. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec g\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u01b0 vi\u1ec7c qu\u00e2n hi\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n Uy thu b\u1ed5 b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, th\u1eed ngh\u0129 m\u1ed9t b\u1eefa \u0103n no c\u00f3 y\u00ean \u1ee7i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng m\u00e0 l\u1ea5p mi\u1ec7ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u1ef1 T\u1ea3 Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, th\u1ef1 T\u1ea3 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c v\u00e0 T\u00e0o ch\u00ednh n\u1eefa. Vua th\u1ea5y hai b\u1ed9 \u1ea5y nhi\u1ec1u vi\u1ec7c m\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c v\u00e0 T\u00e0o ch\u00ednh \u0111\u00e3 c\u00f3 Phan V\u0103n Thu\u00fd v\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long ki\u00eam qu\u1ea3n r\u1ed3i, n\u00ean mi\u1ec5n cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng H\u1eefu Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa l\u00e0m Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, v\u1eabn bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. B\u00e1 T\u00fa l\u00e0m vi\u1ec7c nhi\u1ec1u sai l\u1ea7m n\u00ean b\u1ecb tru\u1ea5t gi\u00e1ng. B\u00e8n sai nghi\u00eam s\u1ee9c cho quan l\u1ea1i N\u1ed9i V\u1ee5 ph\u1ee7, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 ch\u1ed7 ch\u1ee9a h\u1ecdp c\u1ee7a c\u1ea3i c\u1ee7a kho n\u1ed9i, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n xu\u1ed1ng ch\u1ec9 nghi\u00eam s\u1ee9c, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thanh tra th\u00ec hao h\u1ee5t c\u00f3, h\u01b0 h\u1ecfng c\u0169ng c\u00f3, ti\u00eau qu\u00e1 c\u0169ng c\u00f3, l\u1ea7m l\u1eabn c\u0169ng c\u00f3, m\u1ed1i t\u1ec7 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, c\u0169ng \u0111\u00e3 theo lu\u1eadt m\u00e0 tr\u1eebng tr\u1ecb. L\u1ea1i th\u1ea5y thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u00e3 ch\u1ecdn l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf T\u00e0o ch\u00ednh v\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c b\u1ed5 th\u00eam v\u00e0o. Nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y x\u00e9t ra, b\u1ecdn kia m\u1ed9t m\u1ef1c nh\u00e2n tu\u1ea7n kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ee3, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nghi\u00eam d\u1ee5 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c quan l\u1ea1i, nay vi\u00ean d\u1ecbch \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch, ai c\u00f3 vi\u1ec7c n\u1ea5y, tay ch\u00e2n gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u1eabn nhau, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c khuy\u00ean b\u1ea3o nhau, l\u00e0m sao cho c\u00e1c h\u1ea1ng c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u0103n n\u1eafp, c\u00f4ng vi\u1ec7c r\u00f5 r\u00e0ng chu \u0111\u00e1o, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t \u0111\u00fang ph\u00e9p, h\u1eb1ng ng\u00e0y xem x\u00e9t, kh\u00f4ng cho m\u1ed9t m\u1ea3y m\u1ea5t m\u00e1t, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u1ed9t v\u1eadt g\u00ec h\u01b0, kh\u00f4ng m\u1ed9t \u00e1n n\u00e0o l\u1ea7m l\u1eabn, kh\u00f4ng m\u1ed9t vi\u1ec7c n\u00e0o l\u1edd m\u1edd, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng ch\u00ed \u00fd c\u1ee7a tr\u1eabm u\u1ef7 th\u00e1c tin d\u00f9ng. N\u1ebfu tr\u1ea3i l\u1ea7n n\u00e0y ch\u1ec9 m\u1eb7t v\u1ea1ch tai m\u00e0 b\u1ea3o \u0111i b\u1ea3o l\u1ea1i m\u00e0 c\u00f2n kh\u00f4ng nghe bi\u1ebft, c\u1ee9 theo th\u00f3i c\u0169, th\u00ec k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i s\u1ebd b\u1ecb nghi\u00eam tr\u1ecb, kh\u00f4ng th\u1ec3 khoan tha. N\u1ebfu g\u1eb7p \u00e1n thi\u1ebfu h\u1ee5t, h\u01b0 h\u1ecfng th\u00ec l\u1ea1i t\u1ed9i \u0111\u1ebfn c\u1ea3 v\u1ee3 con h\u1ecd h\u00e0ng, ph\u1ea3i ra s\u1ee9c b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. N\u00f3i ra l\u00e0 ph\u00e9p, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn tu\u00e2n theo, ch\u1edb qu\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Thanh Hoa l\u00e0 Ninh \u0110\u0103ng T\u1ea1o k\u1ebft h\u1ee3p \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, l\u00e9n ph\u00e1t \u1edf mi\u1ec1n gi\u00e1p gi\u1edbi Thanh Ngh\u1ec7. Nh\u00e2n d\u00e2n b\u1ecb h\u1ea1i \u0111\u00e3 l\u00e2u, tr\u1ea5n quan d\u00f9ng nhi\u1ec1u c\u00e1ch t\u00ecm b\u1eaft, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng tan \u0111i. T\u1ea1o th\u1ebf c\u00f9ng, ng\u1ea7m \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00fa t\u1ed9i, l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u00fa h\u1ebft. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u l\u00ean. Vua sai gi\u1ebft \u0111i. Nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cT\u1ea1o t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u1ea7y d\u1eaby, kh\u00f4ng tr\u1ed1n kh\u1ecfi l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi. N\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft r\u1ed3i th\u00ec v\u00f9ng Thanh Ngh\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean c\u1ea3. Tr\u1eabm \u0111\u1ec3 l\u00f2ng tr\u1eeb t\u00e0n b\u1ea1o \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n, k\u1ebb kh\u00f4ng t\u1ed9i c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi k\u1ebb \u0111\u1ea7u s\u1ecf \u0111\u1ea1i \u00e1c m\u00e0 c\u0169ng th\u01b0\u01a1ng th\u00ec ch\u1eb3ng l\u00e0 l\u00f2ng nh\u00e2n c\u1ee7a \u0111\u00e0n b\u00e0 sao\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Khu\u00ea \u1ed1m ; l\u1ea5y Tham hi\u1ec7p B\u1eafc Ninh l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nho ch\u1ebft, l\u1ea5y Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0 Hu\u1ef3nh Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u l\u00e0m Tham hi\u1ec7p L\u1ea1ng S\u01a1n. \u0110i\u1ec1u ch\u01b0a \u0111i L\u1ea1ng S\u01a1n th\u00ec v\u00ec vi\u1ec7c tra x\u00e9t \u00e1n m\u1ea1ng kh\u00f4ng minh b\u1ecb b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb b\u00e1c \u0111i, c\u00f3 ch\u1ec9 cho \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ee3i \u00e1n. L\u00fac \u00e1n xong, \u0110i\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ed9 b\u1ed9, theo H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea Xu\u00e2n Nh\u01b0 l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh H\u1ed5 \u1ed1m ch\u01b0a kh\u1ecfi. Vua sai V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng tuy\u00ean l\u1eddi h\u1ecfi th\u0103m, cho s\u00e2m qu\u1ebf, r\u1ed3i cho c\u00e1o v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i thu thu\u1ebf m\u1ecf di\u00eam ti\u00eau \u1edf x\u00e3 Thi\u1ec7n K\u1ef5 tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh (x\u00e3 Thi\u1ec7n K\u1ef5 thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u1eefu L\u0169ng, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p di\u00eam ti\u00eau 150 c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u00edch l\u00ednh c\u00e1c \u0111\u1ed9i H\u1eadu thu\u1eadn sung b\u1ed5 v\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u00f3ng 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n bi\u1ec3n nh\u1ecf.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u1eefu th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u00eau l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 T\u1eeb t\u1ebf ty, quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u1eeb B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ec1, v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua h\u1ecfi : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp h\u01a1i im, d\u00e2n ta c\u00f3 th\u1ec3 y\u00ean \u1ed5n l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ?\u201d. T\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cSau khi \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u00e1c \u0111\u00e1m gi\u1eb7c tuy \u0111\u00e3 tan, nh\u01b0ng k\u1ebb \u0111\u1ea7u s\u1ecf ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft. C\u1ee9 th\u1ea7n xem th\u00ec ch\u1ec9 t\u1ea1m y\u00ean th\u00f4i\u201d. B\u00e8n \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u00fd l\u1ee5c Tr\u1ecbnh Xu\u00e2n Tr\u1ea1m l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9, v\u1eabn l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00ed th\u1ef1 (() Th\u00ed th\u1ef1 : cho quy\u1ec1n th\u1eed m\u1ed9t ch\u1ee9c n\u00e0o.) Huy\u1ec7n th\u1eeba huy\u1ec7n L\u1ec5 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy Ho\u00e0 \u0103n b\u1edbt ti\u1ec1n \u00e2n th\u01b0\u1edfng, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y n\u1ecd chia b\u1ed5 C\u1ed1ng sinh, Gi\u00e1m sinh \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c, tr\u1eabm \u0111\u1ec1u g\u1ecdi \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t m\u00e0 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng cho, l\u1ea1i n\u00f3i t\u1eadn m\u1eb7t v\u1ea1ch v\u00e0o tai, ch\u1ea3 kh\u00e1c g\u00ec cha d\u1ea1y con, th\u1ebf m\u00e0 Ho\u00e0 v\u1eeba m\u1edbi th\u1eed l\u00e0m vi\u1ec7c d\u00e2n \u0111\u00e3 v\u1ed9i tham lam th\u1ebf. Nh\u1eefng l\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o \u0111\u1ec1u ph\u00f3 cho d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xu\u00f4i. Giao cho Qu\u1ea3ng Nam x\u00e9t tr\u1ecb\u201d. \u00e1n xong, ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u01b0u.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn gi\u00e1m th\u00e0nh L\u00ea \u0110\u1ee9c L\u1ed9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ebfn c\u00f9ng \u0111em l\u00ednh tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi do Quy H\u1ee3p qua L\u1ea1c Ho\u00e0n, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi do L\u00e3ng \u0110i\u1ec1n qua Tr\u1ea5n Ninh, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng th\u00e0nh B\u1eafc Th\u00e0nh. Nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111i qua, h\u00ecnh th\u1ebf n\u00fai s\u00f4ng hi\u1ec3m hay d\u1ec5, d\u00e2n c\u01b0 xa hay g\u1ea7n, c\u1eeda nh\u00e0 \u0111\u00f4ng hay th\u01b0a, \u0111\u1ec1u x\u00e9t k\u1ef9 v\u1ebd th\u00e0nh \u0111\u1ed3 b\u1ea3n r\u00f5 r\u00e0ng t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho 11 tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, m\u1ed9 th\u00eam d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch qu\u00ea t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5 l\u00e0m c\u01a1 binh, l\u1ea5y \u0111\u1ee7 m\u1ed7i c\u01a1 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u1ea1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ed7ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ebb. Th\u00e1i Y vi\u1ec7n d\u00e2ng thu\u1ed1c, trong thu\u1ed1c c\u00f3 m\u1ecdt. N\u1ed9i gi\u00e1m x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean. Y ch\u00ednh \u0110o\u00e0n V\u0103n Ho\u00e0 v\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Long \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p. Nh\u00e2n th\u1ebf s\u1eafc cho b\u1ecdn Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng, Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n l\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh t\u1eeb nay c\u00f3 d\u00e2ng thu\u1ed1c th\u00ec h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Y vi\u1ec7n ki\u1ec3m x\u00e9t r\u1ed3i m\u1edbi d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, m\u1ed3ng 1 t\u1ebf \u0110\u00f4ng h\u01b0\u1edfng. Sai Ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh t\u1ebf thay \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu. Ng\u00e0y sau, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n, tr\u0103m quan ch\u1ea7u m\u1eebng. Ban cho c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f9ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t con c\u00e1 b\u1ea1c m\u1ea1 v\u00e0ng. L\u1ea1i ban s\u00fang \u0111\u1ea1n nh\u1ecf c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng (c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng t\u00e2m l\u00f4i : S\u1ea5m trong l\u00f2ng b\u00e0n tay) cho c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 qu\u1ea3n l\u00fd Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m. Tr\u01b0\u1edbc Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ec1 v\u00e0o ch\u1ea7u, vua h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ecb gi\u1ebft, sau n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 y\u00ean \u1ed5n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? \u0110\u00e1m x\u01b0ng l\u00e0 Ho\u00e0ng Long B\u1ea1ch X\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ed3n kh\u1ed1ng hay c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c ? &#8221; \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c c\u00f2n m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1ee9a l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f2n l\u1ebbn l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n nh\u01b0 Thanh Ngh\u1ec7 th\u00ec ch\u01b0a th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 k\u1ebb x\u01b0ng l\u00e0 Ho\u00e0ng Long B\u1ea1ch X\u1ec9 th\u00ec th\u1ea7n t\u1eebng cho \u0111i d\u00f2 x\u00e9t c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c, duy n\u00f3 t\u00e0i tr\u1ed1n nh\u01b0 th\u1ecf, n\u00ean \u0111\u00e3 l\u00e2u ch\u01b0a b\u1eaft gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i h\u1ecfi : \u201cSau khi gi\u1eb7c tan, k\u1ebf \u0111\u1ebfn n\u1ea1n v\u1ee1 \u0111\u00ea, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ebft s\u1ee9c c\u1ee9u ch\u1eefa, d\u00e2n c\u00f3 bi\u1ebft \u01a1n kh\u00f4ng ?\u201d. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201c\u01a0n vua \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec s\u1eafc m\u1eb7t t\u01b0\u01a1i l\u1ea1i, d\u00e2n t\u00ecnh th\u1ef1c bi\u1ebft c\u1ea3m vui. V\u1ea3 l\u1ea1i d\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh ch\u1ec9 bi\u1ebft theo l\u1ec7nh, r\u1ea5t l\u00e0 d\u1ec5 tr\u1ecb, kh\u00f3 c\u1ea3m ho\u00e1 ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ecdn h\u01b0\u01a1ng h\u00e0o, t\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng m\u00e0 th\u00f4i. B\u1edfi v\u00ec d\u00e2n m\u1ed9t l\u00e0ng ch\u1ec9 do h\u00e0o m\u1ee5c khu x\u1eed, ch\u00fang n\u00f3 l\u00e0m b\u1eady th\u00ec d\u00e2n c\u0169ng \u0111\u1ec1u theo, cho n\u00ean kh\u00f3 cai tr\u1ecb\u201d. T\u1eeb \u0111\u1ea5y m\u1ed7i khi Th\u1eadn v\u00e0o ch\u1ea7u t\u00e2u vi\u1ec7c, vua \u0111\u1ec1u cho ng\u1ed3i, v\u00ec l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n nguy\u00ean l\u00e3o n\u00ean \u0111\u00e3i \u01b0u l\u1ec5 nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia h\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf cho H\u1eefu th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ecb trung l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u1eddng v\u00e0 cho Ph\u00f3 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u0129nh Th\u1eadp c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Ti\u1ec1n phong. L\u00fd v\u00e0o l\u1ea1y. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, L\u00fd c\u00f3 c\u00f4ng to nh\u1ea5t\u201d. R\u1ed3i tri\u1ec7u v\u00e0o h\u1ecfi han y\u00ean \u1ee7i h\u1ed3i l\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5 l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 Binh b\u1ed9 (L\u1ec5 kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, c\u00f3 l\u1ed7i ph\u1ea3i c\u00e1ch, v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m qua ph\u00e1i \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u1ea1i).<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u1ebfn Kinh v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua tri\u1ec7u l\u00ean tr\u00ean \u0111i\u1ec7n cho ng\u1ed3i, h\u1ecfi vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Ch\u00e2n L\u1ea1p k\u00eau \u0111\u00f3i, khanh ti\u1ec7n nghi ph\u00e1t ch\u1ea9n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf \u0111\u00e2u. Quy\u1ec1n nghi th\u00f4ng bi\u1ebfn \u1edf khanh th\u00ec c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00ec ph\u1ea3i c\u1ea9n gi\u1eef ph\u00e1p \u0111\u1ed9. N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u1ed1n kh\u00f4ng ch\u1ee9a th\u00f3c s\u1eb5n, h\u1ec5 g\u1eb7p m\u1ea5t m\u00f9a l\u00e0 t\u00fang thi\u1ebfu ngay, v\u1ea1n nh\u1ea5t b\u1edd c\u00f5i c\u00f3 vi\u1ec7c, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng gi\u00fap qu\u00e2n nhu cho ta, l\u1ea1i \u0111em th\u00f3c cho h\u1ecd, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u00ed l\u1eafm sao ? Cho n\u00ean th\u00e0 cho h\u1ecd c\u1ee7a b\u00e1u, kh\u00f4ng n\u00ean cho th\u00f3c g\u1ea1o\u201d. M\u1ed7i l\u1ea7n Duy\u1ec7t v\u00e0o ch\u1ea7u, vua c\u00e0ng \u0111\u00e3i h\u1eadu h\u01a1n l\u00ean, t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i Duy\u1ec7t t\u00ednh b\u01b0\u1edbng, nay tr\u1eabm xem ra l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trung thu\u1eadn, c\u00e1i ngh\u0129a th\u1edd b\u1ec1 tr\u00ean c\u00f3 s\u1eb5n l\u00fac ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng. Th\u00ec ra c\u00e1i t\u00ednh b\u01b0\u1edbng b\u1ed7ng \u0111\u00e3 g\u1ed9t s\u1ea1ch, kh\u00f4ng ng\u1edd l\u00fac tu\u1ed5i gi\u00e0 l\u1ea1i t\u1ec9nh ng\u1ed9 nh\u01b0 th\u1ebf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t v\u1ec7 Khinh k\u1ef5. L\u1ea5y hai \u0111\u1ed9i Trung sai nh\u1ea5t v\u00e0 ng\u0169, \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n sai tam, \u0111\u1ed9i \u1ee9ng sai nh\u1ea5t, \u0111\u1ed9i T\u00e2n sai ng\u0169, hai \u0111\u1ed9i D\u1ef1c d\u0169ng nh\u1ecb v\u00e0 tam, hai \u0111\u1ed9i D\u1ef1c h\u00f9ng nh\u1ecb v\u00e0 v\u00e0 tam (\u0111\u1ed9i D\u1ef1c h\u00f9ng nh\u1ecb s\u1ed1 \u00edt, l\u1ea5y \u0111\u1ed9i D\u1ef1c nhu\u1ec7 nh\u1ea5t h\u1ee3p v\u00e0o), \u0111\u1ed9i D\u1ef1c tr\u00e1ng nh\u1ea5t, t\u1ea5t c\u1ea3 10 \u0111\u1ed9i, theo th\u1ee9 t\u1ef1 d\u1ed3n b\u1ed5 cho l\u1ec7 v\u00e0o vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, tr\u1eadt t\u1ef1 cho gi\u1ed1ng qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, sai Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 vi\u1ec7n s\u1ee9 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh ki\u00eam qu\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch B\u00e1ch ty ch\u1ee9c ch\u1ebf, l\u1ea5y Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn l\u00e0m T\u1ed5ng t\u00e0i, Th\u1ecb lang Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c, sung ch\u1ee9c To\u1ea3n tu, ch\u1ecdn thu\u1ed9c ty c\u00e1c vi\u1ec7n 12 ng\u01b0\u1eddi sung Bi\u00ean tu, 4 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Kh\u1ea3o hi\u1ec7u hi\u1ec7u san, 15 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1eb1ng l\u1ee5c, sai \u0111\u1eb7t c\u1ee5c \u1edf S\u1eed qu\u00e1n m\u00e0 l\u00e0m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua mu\u1ed1n s\u1eeda \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c ch\u1ebf, sai quan s\u00e1u b\u1ed9 h\u1ecdp b\u00e0n. \u0110\u1ebfn nay t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t quan chia ch\u1ee9c l\u00e0 ph\u00e9p t\u1ed1t \u0111\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh. T\u00ean quan \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, ch\u1ee9c ch\u1ebf th\u1ef1c ph\u1ea3i n\u00ean l\u00e0m. Hu\u1ed1ng chi b\u00e2y gi\u1edd nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0n r\u1ed7i, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac c\u00e0ng n\u00ean s\u1eeda sang trau d\u1ed3i \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u00e9p t\u1eafc l\u00e2u d\u00e0i, khi\u1ebfn cho c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m cho h\u1ebft s\u1ee9c, th\u00ec m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u1edbi m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i ch\u1ee9c ch\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 ph\u00e1p \u0111i\u1ec3n s\u1eb5n c\u00f3, t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc x\u01b0a nay, so \u0111i x\u00e9t l\u1ea1i. Xin \u0111\u1eb7t quan chuy\u00ean coi vi\u1ec7c \u1ea5y m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00f3ng xong\u201d. V\u00ec th\u1ebf m\u00e0 c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ee9c ch\u1ebf l\u00e0 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u gi\u1eef \u00fd ki\u1ebfn ri\u00eang th\u00ec c\u0169ng nh\u01b0 l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf c\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng bao gi\u1edd xong \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c khanh n\u00ean chia vi\u1ec7c m\u00e0 chuy\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ec3 cho vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ed1ng thu\u1ed9c, m\u1edbi \u0111\u1ebfn xong \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng c\u00f9ng b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n v\u1ec1 ch\u1ee9c ch\u1ebf, b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t ph\u00e9p t\u1eafc, \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9, mong \u0111\u1ec3 l\u00e2u d\u00e0i. Tr\u1eabm tr\u1ea3i xem c\u00e1c \u0111\u1eddi \u0110inh, L\u00fd, Tr\u1ea7n, L\u00ea, l\u00e0m vua kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e2u. Ph\u00e1p \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110inh, nh\u00e0 Tr\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng theo, v\u00e0i vua nh\u00e0 L\u00fd h\u01a1i c\u00f3 ch\u1ebf t\u00e1c. \u0110\u1ebfn L\u00ea Th\u00e1nh t\u00f4ng, th\u00ec quy m\u00f4 x\u00e2y d\u1ef1ng, c\u0169ng h\u01a1i kha kh\u00e1. Nh\u01b0ng v\u1ec1 c\u00e1c l\u1ec5 Giao Mi\u1ebfu X\u00e3 T\u1eafc th\u00ec ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 nh\u00e2n tu\u1ea7n gi\u1ea3n l\u01b0\u1ee3c, ch\u01b0a hay t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u1eddi x\u01b0a \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u1ecf r\u1ea1ng v\u0103n minh m\u1ed9t \u0111\u1eddi. \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf k\u00ednh v\u00e2ng m\u1ec7nh tr\u1eddi, g\u00e2y d\u1ef1ng b\u1edd c\u00f5i, l\u00e0m vua 18 n\u0103m, tr\u00f9 t\u00ednh x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, ph\u00e9p tr\u1ecb \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7. Tr\u1eabm tu\u00e2n gi\u1eef ph\u00e9p c\u0169 m\u00e0 s\u1eeda sang th\u00eam, ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u0169ng l\u00e0 theo th\u1eddi x\u00e2y d\u1ef1ng, ch\u1ea5n ch\u1ec9nh m\u1ed1i gi\u1ec1ng \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1eddi sau noi theo. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc th\u00eam b\u1edbt cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eadt t\u1ed1t, th\u00ec d\u1eabu l\u00e2u \u0111\u1ebfn 40, 50 n\u0103m th\u00ec c\u00f3 h\u1ea1i g\u00ec !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng ti\u1ebfn l\u00e3m b\u1ed9 L\u1ecbch tri\u1ec1u hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Phan Huy Ch\u00fa d\u00e2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua quay h\u1ecfi Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cS\u00e1ch n\u00e0y Ch\u00fa t\u1ef1 so\u1ea1n thu\u1eadt hay l\u00e0 s\u01b0u t\u1eadp s\u00e1ch s\u1eb5n c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 ?\u201d. T\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u0169ng c\u00f3 t\u00ecm xa l\u1ea5y r\u1ed9ng\u201d. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cS\u00e1ch n\u00e0y so\u1ea1n thu\u1eadt d\u1eabu kh\u00e9o, nh\u01b0ng l\u1eadp ng\u00f4n th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng b\u00eanh v\u1ef1c h\u1ecd Tr\u1ecbnh th\u00ec ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u0169ng qu\u00ea\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng t\u00e2u c\u1eed ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc, vua sai hai b\u1ed9 L\u1ea1i, L\u1ec5 x\u00e9t h\u1ea1ch. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u1ea5y khoa m\u1ee5c c\u1ea7u nh\u00e2n t\u00e0i, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9c cao t\u00e0i r\u1ed9ng, ho\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t \u1edf ngo\u00e0i khoa m\u1ee5c, cho n\u00ean \u0111\u1eddi x\u01b0a c\u00f3 ph\u00e9p tuy\u1ec3n c\u1eed \u0111\u1ec3 thu nh\u00e2n t\u00e0i b\u1ecb b\u1ecf s\u00f3t. Khoa m\u1ee5c c\u00f9ng tuy\u1ec3n c\u1eed m\u00e0 ch\u00ed c\u00f4ng, th\u00ec lo g\u00ec ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c t\u00e0i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ecdn L\u1ea1i b\u1ed9 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ed5 d\u00f9ng, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng ch\u00fa tr\u1ecdng vi\u1ec7c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi. T\u1eebng lo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u00e0 n\u1ebfu b\u1ecf d\u00f9ng b\u1eeba b\u00e3i, th\u00ec s\u1eafc son, s\u1eafc t\u00eda l\u1eabn l\u1ed9n, l\u00e0m sao gi\u1eef trong s\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c quan tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u00edch cho vi\u1ec7c cai tr\u1ecb. N\u00f3i t\u00f3m l\u1ea1i l\u00e0 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ed3n b\u1ed5 hai v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong v\u00e0 Hi\u1ec7u d\u0169ng c\u1ee7a Ninh B\u00ecnh, l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam l\u00e0m c\u01a1 Ninh B\u00ecnh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea t\u1eeb Ngh\u1ec7 An ra B\u1eafc l\u00e0m c\u01a1 Ninh d\u0169ng, m\u1ed7i c\u01a1 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 th\u00eam, c\u1ea5p l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c nhau (c\u01a1 Ninh B\u00ecnh m\u1ed7i th\u00e1ng 1 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, c\u01a1 Ninh d\u0169ng m\u1ed7i th\u00e1ng 5 ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i Tham hi\u1ec7p Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu M\u1eabn l\u00e0m Tham hi\u1ec7p B\u1eafc Ninh, Tham qu\u00e2n H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ecb l\u00e0m Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh Ho\u00e0, Tri ph\u1ee7 Ki\u1ebfn An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy H\u1ef1u l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc \u0110\u1ecbnh Tr\u01b0\u1eddng, Tri ph\u1ee7 Kho\u00e1i Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong t\u1ea3 l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c H\u1ef1u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong t\u1ea3, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eefu l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n S\u1edf l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb, Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y Phan V\u0103n C\u1ea7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eefu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5 l\u00e0 \u0110o\u00e0n D\u0169 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb, V\u1ec7 u\u00fd l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n s\u1ee9 l\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh ki\u00eam qu\u1ea3n hai v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5 v\u00e0 Long thao.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9. Thi\u00eam s\u1ef1 Thanh Hoa v\u1ec1 v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, vua h\u1ecfi trong h\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u0129nh th\u1ebf n\u00e0o. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp im t\u1eaft, d\u00e2n d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n\u201d. L\u1ea1i h\u1ecfi : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nhi\u1ec1u l\u1ea7n gia \u01a1n, l\u00f2ng d\u00e2n c\u00f3 c\u1ea3m ho\u00e1 kh\u00f4ng ?\u201d. \u0110\u00e1p : \u201cT\u00ecnh tr\u1ea1ng th\u00f4n qu\u00ea th\u1ea7n ch\u01b0a bi\u1ebft h\u1ebft. Nh\u01b0ng xem nh\u00e2n d\u00e2n vui v\u1ebb khuy\u00ean nhau l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng c\u00e0y ru\u1ed9ng, d\u1eabu c\u00f3 k\u1ebb v\u01b0\u1ee3t ph\u1eadn tr\u00e1i ph\u00e9p c\u0169ng kh\u00f3 d\u1ee5 d\u1ed7 h\u1ecd\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i thu\u1ebf c\u1eeda quan v\u00e0 b\u1ebfn \u0111\u00f2 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thu\u1ebf c\u1eeda quan b\u1ebfn \u0111\u00f2 \u0111\u1ec1u n\u1ed9p b\u1eb1ng b\u1ea1c, sau l\u1ea1i \u0111\u1ed5i n\u1ed9p n\u1eeda b\u1ea1c n\u1eeda ti\u1ec1n, r\u1ed3i l\u1ea1i v\u00ec \u0111\u1ed3ng v\u00e0 k\u1ebdm c\u1ea7n d\u00f9ng, ho\u1eb7c cho chi\u1ebft m\u1ed9t n\u1eeda n\u1ed9p thay b\u1eb1ng k\u1ebdm, n\u1ed9p \u0111\u00e8o \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf, tu\u1ef3 ti\u1ec7n m\u00e0 thu, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u1ea1ch nh\u1ea5t. \u0110\u1ebfn nay chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng n\u0103m n\u1ed9p n\u1eeda b\u1ea1c n\u1eeda ti\u1ec1n. Ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i. C\u00f2n nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh tr\u01b0ng \u0111\u00e1nh thu\u1ebf ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n th\u00ec ch\u1ec9 thu to\u00e0n b\u1eb1ng ti\u1ec1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n l\u1ec7 n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecf ch\u1ee9c Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t Tri ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, th\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 ki\u00eam l\u0129nh Gi\u00e1m ch\u00ednh Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Gi\u00e1p quy\u1ec1n th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0m Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu\u1ed9c vi\u00ean ph\u1ee7 Ki\u1ebfn An c\u00f4ng l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy l\u00e0m gi\u1ea3 \u1ea5n Ki\u1ebfn An c\u00f4ng, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o ph\u00e1t, giao b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam x\u00e9t, b\u1ecb x\u1eed tr\u1ea3m h\u1eadu, Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed Phan \u0110\u00ecnh Thu\u1ef5 v\u00ec t\u1ed9i th\u1ea5t s\u00e1t b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Uy v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u00c2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Ban tr\u1ef1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu C\u1ea7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Uy v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu l\u00e0 Phan V\u0103n B\u00ecnh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu, Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Qu\u1ea5t l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng d\u0169ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Duy l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 To\u00e0n v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u1eb7c l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng d\u0169ng, Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy T\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung l\u00e0 Phan V\u0103n \u0110\u1ed5ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Linh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u1ea7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec1u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Y\u1ebft l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung l\u00e0 \u0110inh M\u1eadu Phong l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu, Cai \u0111\u1ed9i Ban tr\u1ef1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ee9 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 To\u00e0n v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb trung l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Thuy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam l\u1ea1i d\u1ecbch B\u01b0u ch\u00ednh (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 14 ng\u01b0\u1eddi, nay th\u00eam 6 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 t\u00ean c\u01b0\u1edbp, quy\u1ec1n nhi\u1ebfp th\u00e0nh \u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean v\u00e0 H\u00ecnh t\u00e0o Tr\u1ecbnh Xu\u00e2n Tr\u1ea1m \u0111em ch\u00e9m r\u1ed3i sau m\u1edbi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cQuy\u1ec1n l\u1edbn sinh s\u00e1t l\u00e0 t\u1ef1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc kia L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0 tr\u1ecdng th\u1ea7n n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho ti\u1ec7n nghi l\u00e0m vi\u1ec7c, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i mu\u1ed1n vi\u1ec7n \u0111\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 \u00e0 ?\u201d. \u0110\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng theo d\u1ee5 \u0111\u1ec7 danh s\u00e1ch c\u00e1c hi\u1ebfu t\u1eed, thu\u1eadn t\u00f4n, ngh\u0129a phu, ti\u1ebft ph\u1ee5 d\u00e2ng l\u00ean. Sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n t\u00e2u. \u0110\u1ebfn khi l\u1eddi ngh\u1ecb t\u00e2u l\u00ean, xin theo s\u1ef1 th\u1ef1c c\u1ee7a vi\u1ec7c l\u00e0m h\u01a1n k\u00e9m chia l\u00e0m ba h\u1ea1ng \u01b0u, b\u00ecnh, th\u1ee9 m\u00e0 n\u00eau th\u01b0\u1edfng kh\u00e1c nhau : H\u1ea1ng \u01b0u 1 ng\u01b0\u1eddi (ti\u1ebft ph\u1ee5 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Ng\u1eef, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n B\u1ed1 Ch\u00ednh, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, v\u1ee3 Thi\u1ebfu s\u01b0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Si\u00eau ; trong lo\u1ea1n T\u00e2y S\u01a1n, \u0110\u1ee9c Si\u00eau b\u1ecf nh\u00e0 v\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh, th\u1ecb m\u1edbi 21 tu\u1ed5i, gi\u1eef m\u00ecnh trong s\u1ea1ch 15 n\u0103m, ch\u1ed3ng v\u1ec1 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n ti\u1ebft, \u0110\u1ee9c Si\u00eau \u0111\u00e3 ch\u1ebft, v\u1ed7 nu\u00f4i c\u00e1c con \u0111\u1ebfn l\u00fac th\u00e0nh \u0111\u1ea1t), th\u01b0\u1edfng 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 4 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n, c\u1ea5p cho bi\u1ec3n ng\u1ea1ch, kh\u1eafc 4 ch\u1eef \u201c\u0110\u1ed3ng qu\u1ea3n ph\u01b0\u01a1ng ti\u00eau [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ]\u201d (() N\u00eau ti\u1ebfng th\u01a1m cho gi\u1edbi ph\u1ee5 n\u1eef.), quan l\u00e0m nh\u00e0 \u0111\u1ec3 treo bi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1ng b\u00ecnh 11 ng\u01b0\u1eddi (Con hi\u1ebfu : Nguy\u1ec5n C\u01b0 S\u1ef9, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, Th\u1eeba Thi\u00ean, n\u0103m 14 tu\u1ed5i \u0111i \u0111\u00e0y thay cho cha l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u01b0 Tu\u1ea5n, ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c cay \u0111\u1eafng, l\u00fac cha \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1, ph\u1ee5ng nu\u00f4i cha kh\u00f4ng tr\u1ec5 n\u1ea3i ; Nguy\u1ec5n Do\u00e3n Ph\u00f9ng v\u00e0 T\u1ea1 H\u1eefu \u0110\u1ed9, \u0111\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh, Ngh\u1ec7 An, Do\u00e3n Ph\u00f9ng m\u1eb9 \u1ed1m, n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean, \u1eb5m m\u1eb9 l\u00ean n\u00f3c nh\u00e0, con g\u00e1i b\u00e9 ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u00ecn \u0111\u1ebfn ; H\u1eefu \u0110\u1ed9 m\u1eb9 b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft s\u1eafp b\u1ecb gi\u1ebft, \u0110\u1ed9 l\u1ea5y m\u00ecnh gi\u1eef m\u1eb9 xin ch\u1ebft thay, gi\u1eb7c kh\u00f4ng n\u1ee1 gi\u1ebft, m\u1eb9 con c\u00f9ng tho\u00e1t n\u1ea1n c\u1ea3. Ch\u00e1u th\u1ea3o : Phan \u0110\u0103ng Doanh, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh, Ngh\u1ec7 An, b\u00e0 b\u1ecb k\u1ebb c\u01b0\u1edbp b\u1eaft l\u1ea5y l\u1eeda \u0111\u1ed1t ng\u00f3n tay, \u0110\u0103ng Doanh 13 tu\u1ed5i, k\u00eau kh\u00f3c van xin, b\u00e8n \u0111\u01b0\u1ee3c tha. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ngh\u0129a ki\u00eam con hi\u1ebfu : Mai S\u0129 Khang, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Nga S\u01a1n, Thanh Hoa, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 60 l\u1ea1ng b\u1ea1c tr\u1ea3 l\u1ea1i cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7, cha m\u1eb9 m\u1ea5t l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf m\u1ea3 3 n\u0103m ; Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u1ebf v\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u00fd \u0110inh, \u0111\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n B\u1ea1ch H\u1ea1c, S\u01a1n T\u00e2y, b\u1ecb v\u1ee3 l\u1ebd c\u1ee7a cha gh\u00e9t, c\u00f9ng m\u1eb9 \u1edf ri\u00eang kh\u00f4ng c\u1ea1nh tranh g\u00ec, l\u1ea1i chia ru\u1ed9ng v\u00e0 c\u1ee7a \u0111\u1ec3 gi\u00fap ch\u1ee7 ngh\u00e8o, \u0111\u1eb7t t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ec3 gi\u1eef h\u01b0\u01a1ng ho\u1ea3 th\u1edd b\u00ean nh\u00e0 m\u1eb9. V\u1ee3 ti\u1ebft : Phan Th\u1ecb Trang, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n La S\u01a1n, Ngh\u1ec7 An, 17 tu\u1ed5i, l\u1ea5y ch\u1ed3ng, ch\u01b0a c\u01b0\u1edbi ch\u1ed3ng ch\u1ebft, gi\u1eef trinh ti\u1ebft kh\u00f4ng l\u1ea5y ch\u1ed3ng n\u1eefa ; Nguy\u1ec5n Th\u1ecb \u1ef7, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n S\u01a1n Vi, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Tu\u1ea7n, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Y\u00ean L\u1ea1c, S\u01a1n T\u00e2y, Th\u1ecb \u1ef7 24 tu\u1ed5i, Th\u1ecb Tu\u1ea7n 18 tu\u1ed5i, \u0111\u1ec1u go\u00e1 ch\u1ed3ng s\u1edbm, m\u1eb9 cho \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng kh\u00e1c \u0111\u1ec1u th\u1ec1 ch\u1ebft kh\u00f4ng l\u1ea5y ch\u1ed3ng n\u1eefa ; Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ecb V\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, Nam \u0110\u1ecbnh, 23 tu\u1ed5i, go\u00e1 ch\u1ed3ng \u1edf v\u1eady nu\u00f4i con, trong l\u00e0ng c\u00f3 k\u1ebb h\u00e0o ph\u00fa mu\u1ed1n \u00e9p l\u1ea5y, Th\u1ecb V\u00e2n l\u1ea5y con dao r\u1ea1ch m\u1eb7t, n\u00f3 b\u00e8n th\u00f4i, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 2 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n, c\u1ea5p cho bi\u1ec3n ng\u1ea1ch (Bi\u1ec3n hi\u1ebfu t\u1eed kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef \u201cHi\u1ebfu h\u1ea1nh kh\u1ea3 phong\u201d [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ], bi\u1ec3n thu\u1eadn t\u00f4n kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef \u201cHi\u1ebfu thu\u1eadn kh\u1ea3 phong\u201d [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ], bi\u1ec3n ngh\u0129a phu ki\u00eam hi\u1ebfu t\u1eed kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef \u201cH\u1ea1nh ngh\u0129a kh\u1ea3 phong\u201d [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ], bi\u1ec3n ti\u1ebft ph\u1ee5 kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef \u201cTrinh ti\u1ebft kh\u1ea3 phong\u201d [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ]).<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1ng th\u1ee9 9 ng\u01b0\u1eddi. (Con hi\u1ebfu : Tr\u1ea7n L\u1ec7 D\u1ef1c, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Nam \u0110\u01b0\u1eddng, Ngh\u1ec7 An, T\u00f4 B\u00e1 \u0110\u1ea3n, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Thanh Ch\u01b0\u01a1ng, Ngh\u1ec7 An, Cao Nh\u1eadt T\u1ef1u, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, Ngh\u1ec7 An ; L\u1ec7 D\u1ef1c, B\u00e1 \u0110\u1ea3n \u0111\u1ec1u v\u00ec cha m\u1eb9 \u1ed1m n\u1eb7ng n\u1ebfm ph\u00e2n, l\u1ea1i g\u1eb7p n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a, ch\u1ee9a g\u1ea1o \u0111\u1ec3 nu\u00f4i cha m\u1eb9, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u1edf ri\u00eang \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n s\u1edbm t\u1ed1i h\u1ea7u h\u1ea1 ; Nh\u1eadt T\u1ef1u h\u00fat nh\u1ecdt cho cha, v\u00e0 cha ch\u1ebft th\u01b0\u01a1ng kh\u00f3c kh\u00f4ng h\u1ec1 m\u1edf mi\u1ec7ng c\u01b0\u1eddi ; Hu\u1ef3nh V\u0103n Vi\u00ean ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Nghi D\u01b0\u01a1ng, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, cha m\u1eb9 ch\u1ebft, l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf m\u1ea3 3 n\u0103m. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ngh\u0129a : Nguy\u1ec5n Vi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Ch\u00e2n L\u1ed9c, Ngh\u1ec7 An, kh\u00f4ng tranh c\u1ea1nh g\u00ec v\u1edbi ai, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c tr\u1ea3 l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7. V\u1ee3 ti\u1ebft : Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Thanh, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Ho\u1eb1ng Ho\u00e1, Thanh Hoa, Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Thu\u1ef7, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Nga S\u01a1n, Thanh Hoa, Tr\u1ea7n Th\u1ecb Li\u00ean, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n H\u01b0ng Nguy\u00ean, Ngh\u1ec7 An, Th\u00e1i Th\u1ecb Oanh, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh, Ngh\u1ec7 An, b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ch\u1ed3ng ch\u1ebft s\u1edbm, Th\u1ecb Thanh l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf m\u1ea3 ch\u1ed3ng, c\u1eaft t\u00f3c gi\u1ea3 \u0111i\u00ean, Th\u1ecb Thu\u1ef7 l\u1ea5y nh\u1ecd n\u1ed3i b\u00f4i v\u00e0o m\u1eb7t, Th\u1ecb Li\u00ean c\u1eaft t\u00f3c l\u00e0m x\u1ea5u ng\u01b0\u1eddi \u0111i, Th\u1ecb Oanh tr\u00e1nh sang \u1edf l\u00e0ng kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u gi\u1eef ti\u1ebft \u0111\u1ebfn gi\u00e0), \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c. C\u00f2n 12 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebft ph\u1ee5 n\u1eefa, s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, t\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n ta c\u00f3 \u0111\u1ee7 c\u00e1c h\u1ea1ng hi\u1ebfu thu\u1eadn ti\u1ebft ngh\u0129a \u0111\u00e1ng n\u00eau \u0111\u00e1ng khuy\u00ean, tr\u1eabm khen l\u1eafm. H\u1ea1ng th\u1ee9 gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, duy m\u1ed9t vi\u1ec7c Tr\u1ea7n L\u1ec7 D\u1ef1c, T\u00f4 B\u00e1 \u0110\u1ea3n n\u1ebfm ph\u00e2n cha, d\u1eabu l\u00e0 kh\u1ed5 ti\u1ebft nh\u01b0ng \u0111\u1ea1i hi\u1ebfu \u0111\u1eddi x\u01b0a ch\u01b0a ai b\u1eb1ng, \u0110\u1ea1i Thu\u1ea5n T\u0103ng t\u1eed c\u0169ng ch\u01b0a nghe l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y, vi\u1ec7c \u1ea5y g\u1ea7n nh\u01b0 c\u1ea7u ti\u1ebfng mua khen, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m ph\u00e9p cho \u0111\u1eddi sau, nh\u01b0ng ngh\u0129 vi\u1ec7c nu\u00f4i n\u1ea5ng cha m\u1eb9 v\u00e0 l\u00fac \u0111\u1ec3 tang c\u0169ng h\u01a1i \u0111\u00e1ng khen, chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng theo h\u1ea1ng th\u1ee9. C\u00f2n nh\u01b0 12 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebft ph\u1ee5 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 tr\u1ea1ng g\u00ec \u0111\u00e1ng ghi, nh\u01b0ng c\u0169ng bi\u1ebft theo m\u1ed9t ch\u1ed3ng kh\u00f4ng l\u1ea5y ch\u1ed3ng l\u1ea7n n\u1eefa, nay nh\u00e2n kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n c\u0169ng n\u00ean gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 l\u1eddi ngh\u1ecb m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p l\u00e0m Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9. Tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng Ti\u1ec7p l\u00e0m H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, c\u00f3 nh\u1eadn \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 B\u00f9i Quang Oanh l\u00e0m m\u00f4n h\u1ea1 m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. L\u1ea1i v\u00ec d\u01b0\u1edbi t\u00ean \u0111\u00e3 chua gi\u00e1ng nhi\u1ec1u c\u1ea5p, n\u00ean b\u1ed5 ch\u1ee9c n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c kho Kinh l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ba t\u00e2u r\u1eb1ng kho Kinh th\u00f3c ch\u01b0a ao l\u1ea1i c\u00f3 h\u01a1n 140 v\u1ea1n h\u1ed9c, xin h\u1ecdp nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 th\u1ee7 c\u0169 xem s\u1ef1 chi ph\u00e1t \u0111\u1ec3 nghi\u1ec7m th\u1eeba thi\u1ebfu. Vua n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng ch\u1ee7 th\u1ee7 c\u0169 \u0111\u1ec1u ph\u1ea1m \u00e1n v\u1ec1 hao h\u1ee5t, sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 cho d\u1ef1 vi\u1ec7c !\u201d. B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u1ed9 ph\u00e1i ty vi\u00ean sang h\u1ed9i l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Nghi\u00eam r\u0103n th\u00f3i t\u1ec7 c\u1ee7a quan l\u1ea1i B\u1eafc Th\u00e0nh. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i lung tung, qu\u1ea5y h\u1ea1i nh\u00e2n d\u00e2n, \u0111\u1ec1u b\u1edfi quan l\u1ea1i l\u1edbn nh\u1ecf kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00f2ng nu\u00f4i n\u1ea5ng v\u1ed7 v\u1ec1, x\u00e9t h\u00ecnh \u00e1n th\u00ec ng\u1ea7m m\u01b0u l\u1ea5y l\u1ee3i, kh\u00f4ng ph\u00e2n ngay gian m\u00e0 c\u00f4ng nhi\u00ean h\u1ed1i l\u1ed9, qu\u1ea3n l\u00fd ti\u1ec1n th\u00f3c th\u00ec m\u01b0u \u0111\u1ea7y t\u00fai tham, kh\u00f4ng b\u00e0n ph\u1ea3i tr\u00e1i m\u00e0 h\u1ea1ch \u0111\u00f2i \u0111\u1ee7 c\u00e1ch. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111i\u1ec1n th\u1ebf binh l\u00ednh, th\u00ec k\u1ebb h\u00e0o ph\u00fa v\u00ec c\u00f3 c\u1ee7a m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o h\u00e8n th\u00ec ph\u1ea3i b\u1ecf nh\u00e0 \u0111i l\u00ednh. Th\u1eadm ch\u00ed m\u1ed7i khi c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00f2i h\u1ecfi th\u00ec nh\u00e2n \u0111\u00f3 v\u01a1 v\u00e9t. Nh\u1eefng t\u00ecnh t\u1ec7 r\u00e0nh r\u00e0nh th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u1ee1 nghe, kh\u00f4ng l\u1ea1 g\u00ec d\u00e2n kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i m\u00e0 r\u1ee7 nhau l\u00e0m b\u1eady, ph\u1ea3i phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u1eed tr\u00ed m\u1ed9t phen m\u1edbi y\u00ean. Ph\u00e0m nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t quan chia ch\u1ee9c l\u00e0 v\u00ec d\u00e2n c\u1ea3. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng bi\u1ebft nu\u00f4i d\u00e2n \u0111\u1ec3 d\u00e2n c\u00f9ng kh\u1ed1n ph\u1ea3i \u0111i l\u00e0m gi\u1eb7c, c\u00e1i ch\u1ee9c tr\u00e1ch gi\u1eef \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf \u00e0 ! Nh\u1eefng vi\u1ec7c v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9. Nay tr\u1eabm thi\u1ebft tha b\u1ea3o r\u00f5 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 quan to th\u00e0nh tr\u1ea5n, cho \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 huy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c c\u0169 th\u00ec \u0103n n\u0103n l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u1ebfn thay th\u00ec l\u1ea5y vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m r\u0103n. Ph\u1ee7 huy\u1ec7n ai hay v\u1ed7 v\u1ec1 nh\u00e2n d\u00e2n, b\u1eaft h\u1ebft d\u01b0 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ec3 cho trong h\u1ea1t y\u00ean \u1ed5n, trong m\u1ed9t qu\u00fd th\u00ec cho t\u00e2u r\u00f5 r\u00e0ng, giao b\u1ed9 b\u00e0n th\u01b0\u1edfng, trong m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec c\u1ea5t nh\u1eafc v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc. Quan \u1edf tr\u1ea5n c\u0169ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu c\u1ee9 gi\u1eef th\u00f3i l\u00e0m b\u1eady nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1ebd x\u1eed t\u1ed9i n\u1ecbch ch\u1ee9c (() N\u1ecbch ch\u1ee9c : kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i ch\u1ee9c ph\u1eadn.), quan tr\u1ea5n c\u0169ng giao cho b\u1ed9 l\u00e0m. C\u00f2n quan th\u00e0nh c\u00f9ng c\u00e1c t\u00e0o, \u0111\u00e3 ch\u1ecbu \u01a1n d\u00e0y c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, th\u00ec c\u00e0ng ph\u1ea3i gi\u1eef m\u00ecnh s\u1ea1ch s\u1ebd, v\u00e2ng theo ph\u00e9p c\u00f4ng, l\u00e0m ti\u00eau bi\u1ec3u cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 cho ch\u00ednh s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng, h\u00ecnh ng\u1ee5c xong xu\u00f4i, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp im t\u1eaft, nh\u00e2n d\u00e2n y\u00ean nghi\u1ec7p, \u0111\u1ee1 l\u00f2ng kh\u1ecfi lo v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc c\u1ee7a tr\u1eabm, cho x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi ch\u1ee9c ph\u1eadn. N\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00f3 ph\u00e9p nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y x\u01b0\u1edfng s\u00fang \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh B\u1eafc Th\u00e0nh. (Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m b\u1eb1ng tre l\u00e1, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ea1ch ng\u00f3i g\u1ed7). Vua th\u1ea5y c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ec1 b\u1ed9n, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m m\u1ed9t l\u1ea7n xong \u0111\u01b0\u1ee3c, sai chia l\u00e0m ba n\u0103m m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n XLIX<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110inh h\u1ee3i, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8 [1827], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11. Sai T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9, l\u1ea1i quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. Khoa Minh t\u1ef1 B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1. Vua h\u1ecfi vi\u1ec7c B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u0129nh th\u1ebf n\u00e0o. Th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u00e3 th\u01b0, h\u1ea1t th\u00e0nh c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec. Duy l\u00fac g\u1eb7t l\u00faa m\u00f9a, d\u00e2n ngh\u00e8o c\u00f2n g\u1eb7t l\u1ea5n tr\u1ed9m l\u00faa ru\u1ed9ng, th\u00f3i \u1ea5y v\u1eabn ch\u01b0a d\u1ee9t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 th\u1ed1ng v\u1ec7 u\u00fd l\u0129nh Th\u1eadp c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Hu\u1ef3nh \u0110\u0103ng Th\u1eadn l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Khinh k\u1ef5, l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1eadu ki\u00eam Qu\u1ea3n v\u1ec7 Long thao. Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 h\u1eadu l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean ki\u00eam Qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Th\u1ecb nghi.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u01a1n 200 l\u00ednh c\u00e1c c\u01a1 Thanh thu\u1eadn, An thu\u1eadn g\u1ea7n \u0111\u00e2y theo T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u1ec1 Kinh. Vua ngh\u0129 h\u1ecd theo \u0111i th\u00fa l\u00e2u ng\u00e0y, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n v\u00e0 th\u1ea3 cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea1o th\u1ea7n Ninh B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng trong h\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec S\u01a1n Nam v\u1ee1 \u0111\u00ea, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tr\u00e0n ng\u1eadp l\u00e2u, m\u00f9a m\u00e0ng k\u00e9m thu. Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho gi\u1ea3m thu\u1ebf v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m nay 5 ph\u1ea7n 10, c\u00f2n s\u1ed1 thu\u1ebf ph\u1ea3i n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ednh v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c trung qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch t\u1ef1 khi \u0111i Kinh l\u01b0\u1ee3c Ngh\u1ec7 An v\u1ec1, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m ch\u1ebft, th\u00e0nh ra thi\u1ebfu ng\u1ea1ch. H\u1eefu ty xin c\u1ee9 nguy\u00ean qu\u00e1n ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh ch\u1ebft (Qu\u1ea3ng Nam) m\u00e0 b\u1eaft \u0111i\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u00f3 ch\u1ed7 l\u00ednh thi\u1ebfu nhi\u1ec1u m\u00e0 s\u1ed1 d\u00e2n \u00edt, \u0111\u00f2i b\u1eaft c\u1ea5p qu\u00e1 th\u00ec d\u00e2n ch\u1ecbu sao \u0111\u01b0\u1ee3c !\u201d. D\u1ee5 cho s\u1edf t\u1ea1i xem x\u00e3 n\u00e0o d\u00e2n \u00edt th\u00ec cho ho\u00e3n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ch\u1ee9c Thi\u00eam s\u1ef1 c\u00e1c nha s\u00e1u b\u1ed9 l\u00e0m Lang trung ; Lang trung l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ; Tham lu\u1eadn, Cai \u00e1n c\u00e1c qu\u00e2n dinh l\u00e0m Tri b\u1ea1 ; Th\u01b0 k\u00fd, Cai \u00e1n, Tri b\u1ea1 c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n l\u00e0m t\u1ea3 h\u1eefu Th\u00f4ng ph\u00e1n ; C\u00e2u k\u00ea l\u00e0m t\u1ea3 h\u1eefu Kinh l\u1ecbch ; Th\u1ed5 ty, Th\u1ed5 tri ph\u1ee7, Th\u1ed5 cai ch\u00e2u c\u00e1c tr\u1ea5n l\u00e0m Th\u1ed5 tri ch\u00e2u ; Th\u1ed5 cai huy\u1ec7n l\u00e0m Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n ; Ph\u00f3 ch\u00e2u l\u00e0m Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c. T\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ch\u1ee9c h\u00e0m quan trong quan ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi quan ch\u1ebf m\u1edbi \u0111\u1ecbnh nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00f4ng h\u1ee3p, b\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u xin theo quan ch\u1ebf m\u1edbi m\u00e0 \u0111\u1ed5i l\u1ea1i, c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng kh\u00e1c \u0111\u1ec3 cho r\u00f5 ban th\u1ee9, ch\u00ednh t\u00ean g\u1ecdi. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Tr\u00e0 sai k\u1ebb th\u00fa ph\u1ea1m (() Th\u00fa ph\u1ea1m : t\u00ean ph\u1ea1m \u0111\u00e3 ra th\u00fa.) \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft c\u01b0\u1edbp, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u1ee7a d\u00e2n. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, Tr\u00e0 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c giao cho B\u1eafc Th\u00e0nh sai ph\u00e1i \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. R\u1ed3i th\u1ea5y Tr\u00e0 tu\u1ed5i ngo\u00e0i s\u00e1u m\u01b0\u01a1i, kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i sai khi\u1ebfn, th\u1ea3 cho v\u1ec1 qu\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 Chi\u00eau N\u1ed9i sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An xin gi\u00fap qu\u00e2n, n\u00f3i r\u1eb1ng Nam Ch\u01b0\u1edfng l\u1ea5n qu\u1ea5y \u0111\u1ea5t Tr\u00ecnh Di\u1ec7t, th\u1ed5 t\u00f9 s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh. Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cChi\u00eau N\u1ed9i ho\u1ea3ng s\u1ee3 \u0111\u1ea5y th\u00f4i. Nam Ch\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc kia m\u01b0\u1ee3n thanh th\u1ebf ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam qu\u1ea5y r\u1ed1i \u0111\u1ea5t Man Cai, qu\u00e2n ta m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec n\u00f3 \u0111\u00e3 s\u1ee3 ch\u1ea1y. Nay ta m\u1edbi r\u00fat qu\u00e2n, c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o n\u00f3 l\u1ea1i d\u00e1m \u0111\u1ebfn. D\u1eabu v\u1eady, vi\u1ec7c ph\u00f2ng gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean coi th\u01b0\u1eddng\u201d. B\u00e8n ph\u00e1i V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Linh \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn. L\u1ea1i l\u1ea5y 300 l\u00ednh tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An cho \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf L\u00e3ng \u0110i\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ti\u1ebfp thanh th\u1ebf. R\u1ed3i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn K\u1ef3 S\u01a1n th\u00ec qu\u00e2n Nam Ch\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 lui r\u1ed3i. Ta b\u00e8n r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u1ec1n Kh\u1ea3i th\u00e1nh (() \u0110\u1ec1n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh : \u0111\u1ec1n th\u1edd cha m\u1eb9 Kh\u1ed5ng T\u1eed.) \u1edf x\u00e3 C\u00e2u Nhi \u1edf s\u00e1t b\u1edd s\u00f4ng, xin ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda h\u1eefu V\u0103n Mi\u1ebfu h\u01a1i v\u1ec1 \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 d\u1eddi \u0111\u1ec1n. H\u00e3y t\u1ea1m \u0111\u1eb7t th\u1ea7n v\u1ecb Kh\u1ea3i th\u00e1nh \u1edf nh\u00e0 t\u00e2y V\u0103n Mi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec5 b\u1edfi th\u00e1nh nh\u00e2n m\u00e0 ra. Nay th\u1ea7n v\u1ecb Kh\u1ea3i th\u00e1nh th\u1edd \u1edf b\u00ean t\u00e2y th\u00ec l\u00f2ng Phu t\u1eed c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean kh\u00f4ng ?\u201d. B\u00e8n sai t\u1ea1m l\u00e0m nh\u00e0 tranh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh C\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0m Tri huy\u1ec7n m\u00e3n ni\u00ean h\u1ea1n, Tham tri Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p \u0111\u1ec1 c\u1eed, \u0111\u1ebfn nay ph\u00e1t ra vi\u1ec7c tham tang, ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u1ebft. Vua nh\u00e2n vi\u1ec7c \u1ea5y d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cC\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00ean \u0111\u1ec3 th\u1edd vua l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i. T\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c ch\u1ee9c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, tr\u1eabm kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1ea5t nh\u1ea5t k\u00e9n ch\u1ecdn t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean \u0111\u1ec3 cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n k\u00e9n ch\u1ecdn, may ra t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1 \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u1ed1t c\u00f4ng vi\u1ec7c. Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh C\u1ea5p l\u00e0 k\u1ebb tham lam m\u1ecdt d\u00e2n m\u00e0 b\u1ecdn H\u01b0ng kh\u00f4ng x\u00e9t k\u1ef9 l\u1ea1i khinh su\u1ea5t c\u1eed l\u00ean, theo ph\u00e9p \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i t\u1ed9i, nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u00e1ng tru\u1ea5t kh\u00f4ng b\u1eaft t\u1ed9i th\u00eam n\u1eefa. B\u1ea7y t\u00f4i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb nay n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 c\u1eed, ch\u1edb v\u00ec l\u00f2ng ri\u00eang g\u00e2y d\u1ef1ng cho ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 l\u1ea7m ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi b\u1eady, c\u0169ng \u0111\u1eebng v\u00ec c\u00f3 \u0111\u1ec1 c\u1eed l\u1ea7m ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 im l\u1eb7ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eed n\u1eefa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng n\u00f3i chuy\u1ec7n \u0111\u1ebfn nh\u00e2n t\u00e0i. L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n xem t\u1eeb x\u01b0a nh\u1eefng \u0111\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb t\u1ea5t c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u1ed7i l\u1ea1c ra gi\u00fap vi\u1ec7c. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta nay b\u1ea3n \u0111\u1ed3 r\u1ed9ng l\u1edbn, c\u00e1c \u0111\u1eddi \u0110inh, L\u00fd tr\u1edf l\u1ea1i ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3, th\u1ebf m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, th\u1ea7n tr\u1ed9m ch\u01b0a hi\u1ec3u t\u1ea1i sao\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb khi th\u00e2n chinh \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a t\u1eebng l\u00fac n\u00e0o kh\u00f4ng l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00e0o t\u1ea1o nh\u00e2n t\u00e0i l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5t nh\u1eafc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi anh tu\u1ea5n, m\u00e0 \u0111\u1ebfn l\u00fac th\u1eed cho l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb th\u00ec ph\u1ea7n nhi\u1ec1u s\u01a1 su\u1ea5t l\u1ea7m l\u1eabn m\u00e0 b\u1ecb t\u1ed9i, c\u0169ng l\u00e0 h\u1ecd t\u1ef1 l\u00e0m th\u00f4i. D\u1eabu v\u1eady, hi\u1ec1n t\u00e0i sinh ra, \u0111\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 ! \u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi x\u01b0a d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u1edf \u0111\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e2u !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh d\u00e2ng bi\u1ec3u xin v\u00e0o ch\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i l\u00e0 quan tr\u1ecdng tr\u1ea5n \u1edf ngo\u00e0i, ph\u1ea3i n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c cho tr\u1eabm kh\u1ecfi lo v\u1ec1 m\u1eb7t B\u1eafc. Ng\u00e0y v\u00e0o ch\u1ea7u c\u00f2n d\u00e0i, th\u00f4i ch\u1edb xin n\u1eefa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t T\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5c ph\u00e1p lam. B\u1ecdn V\u00f5 V\u0103n Mai, th\u1ee3 v\u1ebd \u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o, h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec1 l\u00e0m \u0111\u1ed3 ph\u00e1p lam (() \u0110\u1ed3 ph\u00e1p lam : \u0111\u1ed3 \u0111\u1ed3ng tr\u00e1ng men, c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 ph\u00e1p lang. Ch\u1eef Ph\u00e1p l\u00e0 \u00e9mail.). B\u00e8n sai \u0111\u1eb7t c\u1ee5c \u1ea5y, h\u1ea1n cho 15 ng\u01b0\u1eddi, thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 m\u00e0 sung v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ty N\u1ed9i l\u1ec7nh s\u1eed l\u00e0m ty Thanh c\u1ea7n ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, \u0111\u1eb7t T\u01b0 v\u1ee5, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 20 ng\u01b0\u1eddi, chuy\u00ean tr\u1ef1c \u1edf c\u1eeda H\u01b0ng Kh\u00e1nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd, Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0o ch\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ed1n c\u00f5i y\u00ean l\u00e0nh, l\u1ea1i th\u00eam th\u1eddi ti\u1ebft thu\u1eadn ho\u00e0, m\u00f9a m\u00e0ng phong n\u1eabm, h\u1ed9 kh\u1ea9u th\u00eam nhi\u1ec1u. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u0103n d\u00e2n, n\u00ean l\u01b0u \u00fd vi\u1ec7c gi\u00e1o ho\u00e1, tr\u01b0\u1edbc d\u1ea1y l\u1ec5 nh\u01b0\u1ee3ng, b\u1ea3o r\u00f5 ch\u1ed7 y\u00eau ch\u1ed7 gh\u00e9t, \u0111\u1ec3 g\u00e2y n\u00ean phong t\u1ee5c t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i d\u00e2n gi\u00e0u r\u1ed3i m\u1edbi d\u1ea1y l\u00e0 th\u1ebf \u0111\u1ea5y. V\u1ea3 l\u1ea1i d\u1ea1y d\u00e2n t\u1ef1 l\u00fac ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, khi\u1ebfn cho tai m\u1eaft th\u1ea5m nhu\u1ea7n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ef1 bi\u1ebft th\u00ec d\u1ec5 th\u00e0nh phong t\u1ee5c t\u1ed1t. N\u1ebfu kh\u00f4ng l\u1ea5y gi\u00e1o ho\u00e1 \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba m\u00e0 d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn b\u1eady b\u1ea1 th\u00ec c\u0169ng \u00edt. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd \u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vua m\u1eebng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1eafc Th\u00e0nh li\u1ec1n n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a, th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i, l\u1ea1i b\u1ecb n\u1ea1n v\u1ee1 \u0111\u00ea, tr\u1eabm s\u1edbm khuya kh\u00f4ng y\u00ean, h\u1ebft s\u1ee9c tr\u00f9 bi\u1ec7n. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi gi\u00fap, chuy\u1ec3n m\u1ea5t m\u00f9a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, th\u1ed5 ph\u1ec9 ph\u00e1 tan, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng thu\u1eadn d\u00f2ng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi cho l\u00e0 n\u0103m vui, \u0111\u1ec1u m\u1eebng y\u00ean l\u00e0nh. Tr\u1eabm l\u1ea5y l\u00e0m th\u1ea7m c\u1ea3m, l\u1ea1i c\u00e0ng th\u00eam kinh s\u1ee3. Nh\u00e2n ngh\u0129 h\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00ec tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u1eddi L\u00ea Tr\u1ecbnh ch\u00ednh s\u1ef1 kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1ec1ng m\u1ed1i, m\u0169 gi\u1ea7y \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, t\u1eadp th\u00e0nh th\u00f3i quen, d\u00e2n phong \u0111i\u00eau b\u1ea1c ; ng\u00e0y nay k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9nh s\u1ee9c, ch\u00ednh l\u1ec7nh nghi\u00eam minh, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n gi\u1eef ch\u1ee9c ch\u0103n d\u00e2n, quan l\u1ea1i hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 ra s\u1ee9c, theo \u0111\u1ea1o c\u00f4ng, gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i th\u00f3i ki\u00eau b\u1ea1c, khi\u1ebfn cho ch\u00ednh tr\u1ecb n\u00ean t\u1ed1t, th\u00ec sao l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ecbnh tr\u1ecb ! Nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u00fa l\u1ec7nh thanh li\u00eam t\u00e0i gi\u1ecfi tuy ch\u1eb3ng thi\u1ebfu g\u00ec ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 k\u1ebb tham t\u00e0n b\u1ea5t ti\u1ebfu l\u1ea1i li\u1ec1n li\u1ec1n v\u1ee1 \u00e1n, cho n\u00ean th\u00f4n qu\u00ea r\u1ed1i ren ki\u1ec7n c\u00e1o. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec l\u00e0m sao c\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0 kh\u00ed c\u1ee7a tr\u1eddi ! \u0110\u1ebfn n\u1ed7i sao ch\u1ed5i m\u1ecdc, n\u01b0\u1edbc v\u1ee1 \u0111\u00ea, l\u00faa m\u1ea5t m\u00f9a, c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 v\u00f4 c\u1edb \u0111\u00e2u. G\u1ea7n \u0111\u00e2y sai quan \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c v\u00e0 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi thanh l\u00fd h\u00ecnh ng\u1ee5c, nh\u1eefng quan l\u1ea1i tham tang t\u1ea5t theo lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam t\u00e0i gi\u1ecfi th\u00ec v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc n\u00eau khen. \u0110\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111inh ninh d\u1ea1y b\u1ea3o, t\u01b0\u1edfng h\u00ecnh ng\u1ee5c d\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea5y, nh\u00e2n d\u00e2n d\u1ea7n \u0111\u00e3 \u1edf y\u00ean. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 nh\u1edd th\u1ebf m\u00e0 ph\u01b0\u1edbc tr\u1eddi ban h\u1eadu. B\u1ecdn quan l\u1ea1i l\u1edbn nh\u1ecf c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1eebng l\u1ea5y l\u1eddi tr\u1eabm l\u00e0m c\u00e2u chuy\u1ec7n su\u00f4ng. Ph\u00e0m ch\u1ed7 tr\u1eddi v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3m nhau ch\u1eb3ng h\u1edf khe b\u1eb1ng s\u1ee3i t\u00f3c, vi\u1ec7c l\u00e0m \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u1ea5t \u1ee9ng \u1edf tr\u00ean, l\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i kh\u00f4ng sai \u0111\u00e2u. Vua t\u00f4i ch\u00fang ta t\u1ef1 nay v\u1ec1 sau n\u00ean ng\u00e0y th\u00eam k\u00ednh c\u1ea9n, g\u1eafng l\u00e0m \u0111\u1ec3 v\u00e2ng ch\u1ecbu ph\u01b0\u1edbc tr\u1eddi m\u00e3i m\u00e3i th\u00ec kh\u00e1 \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 Kh\u00e2m ph\u00e1i thanh l\u00fd h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ec1 ph\u1ee5c m\u1ec7nh. Vua tri\u1ec7u v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. C\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cVi\u00ean d\u1ecbch H\u00ecnh t\u00e0o nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tham nh\u0169ng, th\u1ea7n x\u00e9t ra \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 \u0111\u1ee7 th\u1ef1c tr\u1ea1ng, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi ng\u00e0y \u0111\u00eam c\u1ea7n c\u00f9 c\u00f3 \u00edch cho H\u00ecnh t\u00e0o th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p v\u00e0 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean v\u00e0i ba ng\u01b0\u1eddi th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o theo ven n\u00fai \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. (T\u1ef1 ngu\u1ed3n Tr\u00e0 V\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u1ebfn \u0110\u1ed1c Ch\u00ednh, t\u1eeb ngu\u1ed3n Tr\u00e0 B\u00ecnh \u0111\u1ebfn b\u1ebfn Tr\u01b0\u1eddng T\u00e2n, \u0111\u1ec3 13 s\u1edf nh\u01b0 c\u0169, d\u1eddi ch\u1ed7 kh\u00e1c \u0111\u1ebfn 8 s\u1edf, \u0111\u1eb7t m\u1edbi 11 s\u1edf, c\u1ed9ng 32 s\u1edf). Sai tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u01b0\u1ee3ng tr\u00edch d\u00e2n \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5y hi\u1ec7p c\u00f9ng thu\u1ed9c l\u1ec7 thay ban \u0111\u00f3ng gi\u1eef. S\u1ed1 l\u00ednh thu\u1ed9c l\u1ec7 l\u00e0 67 ng\u01b0\u1eddi, tr\u00edch b\u1ed5 trong 33 \u1ea5p ph\u1ee5 c\u1eadn s\u1ed1 709 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c \u0111\u1ed3 th\u1edd v\u1ec1 t\u1ebf Giao, c\u00e1c mi\u1ebfu, c\u00e1c l\u0103ng t\u1ea9m, \u0111\u1ec1n trung t\u1ef1 v\u00e0 \u0111\u1ec1n qu\u1ea7n t\u1ef1, c\u00e1i g\u00ec c\u1ea7n s\u1eeda ch\u1eefa hay l\u00e0m l\u1ea1i s\u1eafm th\u00eam th\u00ec do b\u1ed9 L\u1ec5 x\u00e9t th\u1ef1c, t\u01b0 cho c\u00e1c ph\u1ea7n vi\u1ec7c chi\u1ebfu l\u00e0m, kh\u00f4ng n\u00ean t\u00e2u nh\u1ea3m. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai v\u1ec7 Phi k\u1ef5 luy\u1ec7n t\u1eadp ng\u1ef1a t\u1ed1t theo h\u1ea7u h\u01a1n 100 con. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 xem.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho ng\u1ef1a B\u00e1ch th\u1ecf t\u00ean l\u00e0 C\u00e1t Th\u00f4ng, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1ng ng\u1ef1a ng\u1ef1 m\u00e3, ng\u1ef1a l\u01b0\u01a1ng tu\u00e2n, ng\u1ef1a ph\u01b0\u1edbc l\u01b0u, ng\u1ef1a c\u00e1t l\u01b0u, nu\u00f4i theo m\u1ed9t l\u1ec7 (m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i con c\u1ea5p g\u1ea1o v\u00e0 \u0111\u1eadu m\u1ed7i th\u1ee9 1 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Ban ti\u1ec1n g\u1ea1o cho c\u00e1c h\u1ed9 thi\u1ebft m\u1ed9c (g\u1ed7 lim) \u1edf Ngh\u1ec7 An. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ed9 l\u00e0m g\u1ed7 \u1edf Ngh\u1ec7 An, tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, l\u1ea1i th\u00eam \u0111\u00f3i kh\u00e1t, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ng\u1ea1ch thu\u1ebf b\u1ecf thi\u1ebfu ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho thu\u1ebf ch\u00ednh cung n\u0103m nay theo ch\u1ec9 d\u1ee5 n\u0103m th\u1ee9 7 m\u00e0 t\u00ednh tr\u1eeb \u0111i, s\u1ed1 thi\u1ebfu t\u1ef1 c\u00e1c n\u0103m tr\u01b0\u1edbc cho gi\u1ea3m \u0111i m\u1ed9t n\u1eeda. Nay thu\u1ebf ch\u00ednh cung d\u1ea7n d\u1ea7n n\u1ed9p \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch, n\u00ean gia \u01a1n cho 500 quan ti\u1ec1n 500 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd c\u1eady, s\u1ed1 thi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc l\u1ea1i cho ho\u00e3n \u0111\u1ebfn sang n\u0103m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu h\u1eb1ng n\u0103m cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng : T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c kho trong ngo\u00e0i chi v\u1ec1 d\u1ea7u \u0111\u00e8n, gi\u1ea5y m\u00e1, l\u1ea1t x\u00e2u, th\u1ebb tre, l\u1ec7 l\u1ea5y v\u00e0o ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u qu\u00e2n v\u1ec1 thu\u1ebf \u0111inh, ti\u1ec1n th\u1eadp v\u1eadt, ti\u1ec1n su\u1ea5t v\u1ec1 thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n m\u00e0 chi d\u00f9ng. Nay \u1edf b\u1ed9 \u0111\u00e3 c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu th\u00ec nh\u1eefng kho\u1ea3n ti\u1ec1n kia, xin n\u1ed9p v\u00e0o kho. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng theo nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi t\u00e2u. Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n chi\u1ebfu theo c\u00e1c nha phi\u1ec1n hay gi\u1ea3n m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu kh\u00e1c nhau. (C\u00e1c t\u00e0o thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh, c\u1ea5p ti\u1ec1n gi\u1ea5y, b\u00fat m\u1ef1c, d\u1ea7u, chi\u1ebfu m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ec1u 450 quan : C\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c hai th\u00e0nh \u0111\u1ec1u 50 quan, c\u1ea5p th\u00eam d\u1ea7u m\u1ed7i \u0111\u00eam 8 l\u1ea1ng ; Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Nam \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u 300 quan ; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, V\u0129nh Thanh, Phi\u00ean An, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, S\u01a1n Nam, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u 250 quan ; Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean Ho\u00e0, Ninh B\u00ecnh, \u0111\u1ec1u 200 quan ; L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1, H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111\u1ec1u 150 quan. Ti\u1ec1n th\u1ebb tre, ti\u1ec1n l\u1ea1t x\u00e2u, c\u1ee9 thu th\u00f3c 1 v\u1ea1n h\u1ed9c, ti\u1ec1n 1 v\u1ea1n quan th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5p 10 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u \u00e1n hung ph\u1ea1m gi\u1ebft nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, cho h\u00e0nh h\u00ecnh ngay. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cB\u00e2y gi\u1edd \u0111\u1ebfn ti\u1ebft d\u01b0\u01a1ng sinh (() D\u01b0\u01a1ng sinh : th\u00e1ng 11 l\u00e0 th\u00e1ng kh\u00ed d\u01b0\u01a1ng m\u1edbi sinh.) m\u1edbi \u0111em \u00e1n \u1ea5y \u0111\u1ec7 t\u00e2u, n\u1ebfu chi\u1ebfu theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng m\u00e0 ho\u00e3n h\u00e0nh h\u00ecnh th\u00ec k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i hung t\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n gi\u1ebft l\u00e2u, c\u00f3 khi tr\u1ed1n m\u1ea5t, kh\u00f3 t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 gi\u1ebft hi\u1ec3n nhi\u00ean m\u00e0 r\u0103n v\u1ec1 sau, cho n\u00ean b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 gi\u00e1ng ch\u1ec9 h\u00e0nh h\u00ecnh ngay, th\u1ef1c l\u00e0 l\u1ed7i v\u00ec th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111\u1ec3 ch\u1eadm. N\u00ean truy\u1ec1n ch\u1ec9 qu\u1edf v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec1 sau c\u00f3 \u00e1n n\u1eb7ng nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ph\u1ea3i b\u1eaft ngay nh\u00e2n ch\u1ee9ng m\u00e0 x\u1eed g\u1ea5p t\u00e2u ngay, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 h\u00e0nh h\u00ecnh, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1eadm th\u00ec s\u1ebd can l\u1ea1i ngh\u1ecb &nbsp;(() L\u1ea1i ngh\u1ecb : do quan, t\u1ee9c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ec3 lu\u1eadn t\u1ed9i c\u1ee7a quan l\u1ea1i l\u00e0m tr\u00e1i.)\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c cho Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng l\u00e0m Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y. (B\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0, c\u00f3 l\u1ed7i ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c).<\/p>\n\n\n\n<p>Cho bi\u1ec1n binh h\u1ea1 ban c\u1ee7a hai v\u1ec7 Long thao v\u00e0 H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh th\u0103m nh\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Minh Ch\u00e2u v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh ngh\u1ec1 n\u00f4ng v\u00e0 m\u01b0a n\u1eafng nh\u1eefng n\u01a1i \u0111i qua. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eddi n\u1eafng nhi\u1ec1u, ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng thu ho\u1ea1ch \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cGi\u1eefa m\u00f9a \u0111\u00f4ng m\u00e0 r\u00e9t l\u1ea1i n\u1eafng, nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec t\u1ed1t cho kh\u00e1nh l\u1ec5 \u0111\u1ea5y. Nh\u01b0ng m\u00f9a \u0111\u00f4ng m\u00e0 l\u1ea1i ra kh\u00ed ti\u1ebft m\u00f9a h\u1ea1, nh\u01b0 d\u00e2n ta \u1ed1m \u0111au th\u00ec sao ? Tr\u1eabm v\u1eabn lo \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1ef1 nay vi\u1ec7c phong t\u1eb7ng quan vi\u00ean \u0111\u1ed5i v\u1ec1 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ea1i. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc do b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0m. Sung T\u1ed5ng t\u00e0i vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ecbnh ch\u1ee9c ch\u1ebf l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ed5i nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho con Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng Th\u00e0nh l\u1ea1y ra m\u1eaft \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u00f5 Hi\u1ec3n. Tr\u01b0\u1edbc vua th\u01b0\u1eddng khen ti\u1ebft t\u1ed1t c\u1ee7a Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i kh\u00f3 c\u00f3 ai b\u1eb1ng, n\u00ean cho d\u00f2ng d\u00f5i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebb vang. \u0110\u1ebfn khi L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0o ch\u1ea7u, vua h\u1ecfi con Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c c\u00f3 m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cCon tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Ho\u00e0ng Nh\u00e2n kh\u00f4ng gi\u1ed1ng cha, con th\u1ee9 l\u00e0 Ho\u00e0ng Th\u00e0nh bi\u1ebft gi\u1eef ph\u00e9p nh\u00e0, \u0111\u00e3 tuy\u00ean tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh r\u1ed3i\u201d. B\u00e8n sai Phan V\u0103n Thu\u00fd d\u1eabn Th\u00e0nh v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua b\u1ea3o Thu\u00fd r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh t\u00ednh thu\u1ea7n ph\u00e1c, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean d\u1ea1y b\u1ea3o m\u00e0 g\u00e2y d\u1ef1ng cho n\u00f3\u201d. Nh\u00e2n ban cho qu\u1ea7n \u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng ba man Cam C\u00e1t, Cam Mu\u1ed9n, Ph\u00e0m Linh, ch\u00e2u Tr\u1ecbnh Cao, ph\u1ee7 Ng\u1ecdc Ma, tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ebfn d\u00e2ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt (Cam C\u00e1t, Cam Mu\u1ed9n m\u1ed7i man 1 th\u1edbt voi, 2 c\u00e1i s\u1eebng t\u00ea, 1 \u0111\u00f4i ng\u00e0 voi, 4 c\u00e2n s\u00e1p v\u00e0ng, 4 t\u1ea5m ph\u00e1 man ; man Ph\u00e0m Linh 2 c\u00e1i s\u1eebng t\u00ea, 1 \u0111\u00f4i ng\u00e0 voi, 2 t\u1ea5m ph\u00e1 man, 4 kh\u1ed1i s\u00e1p v\u00e0ng), kh\u1ea9n xin ph\u1ee5 thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 n\u1ed9p thu\u1ebf. Ba man n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u01b0\u1edbc ta, c\u1ee9 ba n\u0103m c\u1ed1ng m\u1ed9t l\u1ea7n. T\u1eeb \u0111\u1eddi Gia Long giao cho V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ebfn khi V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng thua, b\u1ecb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam qu\u1ea5y r\u1ed1i, b\u00e8n d\u1eabn nhau v\u1ec1 v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ta. Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, \u0111\u1ed5i man Cam C\u00e1t l\u00e0m huy\u1ec7n Cam C\u00e1t, man Cam Mu\u1ed9n l\u00e0m huy\u1ec7n Cam M\u00f4n, man Ph\u00e0m Linh l\u00e0m huy\u1ec7n Cam Linh, cho T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng Cam C\u00e1t l\u00e0 lang Kh\u00e2m Lan l\u00e0m Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n, lang Kh\u00e2m Vu l\u00e0m Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba, T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng Cam M\u00f4n l\u00e0 lang Kh\u00e2m \u0110\u1ecbnh l\u00e0m Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n, lang Kh\u00e2m Pha l\u00e0m Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba, T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng Cam Linh l\u00e0 lang Kh\u00e2m Quy\u1ebft l\u00e0m Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n, lang Kh\u00e2m X\u00e1n l\u00e0m Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd \u0111\u1ed3ng v\u00e0 ki\u1ec1m g\u1ed7. D\u1ee5 cho tr\u1ea5n th\u1ea7n truy\u1ec1n ch\u1ec9 khen v\u00e0 y\u00ean \u1ee7i, th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c l\u1ea1ng m\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ed3 d\u00e2ng. C\u00f2n l\u1ec7 c\u1ed1ng th\u00ec \u0111\u1ee3i sang n\u0103m s\u1ebd b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110an Qu\u1ebf l\u00e0m \u0110\u1ed5ng l\u00fd thanh tra th\u00e0nh Gia \u0110inh, sai thu\u1ed9c ty s\u00e1u b\u1ed9 chia nhau \u0111i thanh tra c\u00e1c tr\u1ea5n t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0o Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y n\u0103m nay g\u1eb7p ti\u1ebft L\u1ee5c tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, tr\u01b0\u1edbc sai b\u1ed9 L\u1ec5 kh\u1ea3o x\u00e9t \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 m\u00e0 b\u00e0n t\u00e2u. B\u1ed9 th\u1ea7n cho r\u1eb1ng : Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi th\u01b0\u01a1ng, ph\u01b0\u1edbc l\u1ed9c r\u1ed9ng l\u1edbn. Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu kho\u1ebb m\u1ea1nh, ph\u01b0\u1edbc t\u1ed1t tu\u1ed5i cao. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng k\u00ednh v\u00e2ng l\u00f2ng m\u1eb9, c\u1eed h\u00e0nh kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n, t\u1ef1 nay v\u1ec1 sau c\u1ee9 m\u1ed7i n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t ti\u1ebft, \u0111\u1ec3 cho c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u m\u1eebng, s\u1eed s\u00e1ch th\u00eam s\u00e1ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 kh\u1eafc ng\u1ecdc \u0111\u00fac v\u00e0ng, t\u00f4n d\u00e2ng huy hi\u1ec7u, th\u00ec \u0111\u1ee3i th\u1ee9 sau c\u1eed h\u00e0nh, \u0111\u1ec3 r\u00f5 \u0111\u1ee9c s\u00e1ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n. Sai H\u1eefu ty l\u00e0m r\u1ea1p hoa \u1edf t\u1ea3 h\u1eefu nh\u00e0 Duy\u1ec7t Thi\u1ec7n, d\u1ef1ng l\u1ea7u hoa \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n trong c\u1eeda Ti\u00ean Th\u1ecd, \u1edf t\u1ea3 h\u1eefu th\u00ec d\u1ef1ng r\u1ea1p hoa ; l\u1ea1i d\u1ef1ng r\u1ea1p hoa \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh v\u00e0 nh\u00e0 y\u1ebfn \u1edf tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7u Phu V\u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh nghi ti\u1ebft (H\u1eb1ng n\u0103m ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd vua d\u00e2ng 20 l\u1ea1ng v\u00e0ng, 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c, nay d\u00e2ng th\u00eam c\u00e1c th\u1ee9 ch\u00e2u ng\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u1ed3 ch\u01a1i qu\u00fd ; c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, l\u1ec7 ti\u1ebfn b\u1ea1c 120 l\u1ea1ng, nay d\u00f9ng 20 l\u1ea1ng v\u00e0ng, c\u00f9ng c\u00e1c th\u1ee9 g\u1ea5m, \u0111o\u1ea1n, sa tr\u1eebu, the, l\u1ee5a. C\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n c\u00f9ng c\u00e1c c\u1ed1ng man thu\u1ed9c qu\u1ed1c th\u00ec tu\u1ef3 ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt th\u1ed5 nghi, ho\u1eb7c k\u1ef3 nam, tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng, s\u1eebng t\u00ea, c\u00f9ng g\u1ea5m v\u00f3c c\u00e1c th\u1ee9).<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf b\u00e0i nh\u1ea1c, l\u1ea1i ch\u1ecdn h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi ca c\u00f4ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7 c\u00f9ng c\u00e1c tr\u00f2 ch\u01a1i, h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea1c c\u00f4ng Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u00e0 Cam L\u1ed9, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u1ecdp \u1edf c\u1eeda khuy\u1ebft \u0111\u1ec3 di\u1ec5n ca nh\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban c\u00e1c \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m r\u0103n c\u00f9ng nh\u1eadt k\u1ef3 treo \u0111\u00e8n cho trong ngo\u00e0i (Tr\u01b0\u1edbc ch\u00ednh ti\u1ebft 7 ng\u00e0y v\u00e0 sau 2 ng\u00e0y, c\u1ed9ng 10 ng\u00e0y, c\u1ea5m x\u00e9t h\u00ecnh ; tr\u01b0\u1edbc 3 ng\u00e0y, sau 1 ng\u00e0y, c\u1ed9ng 5 ng\u00e0y, c\u1ea5m s\u00e1t sinh ; 5 \u0111\u00eam \u1ea5y c\u00e1c nh\u00e0 quan qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u treo \u0111\u00e8n \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh th\u00ecn (tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh 10 ng\u00e0y), t\u1ef1 ng\u00e0y \u1ea5y \u0111\u1ebfn ng\u00e0y ch\u00ednh ti\u1ebft, c\u00e1c quan theo ban ch\u1ea7u h\u1ea7u c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00f4ng s\u1edf \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1eb9p. Vua h\u1eb1ng ng\u00e0y m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd, coi b\u1eefa \u0103n, t\u1ef1 m\u00ecnh qu\u1ef3 xu\u1ed1ng d\u00e2ng th\u00eca \u0111\u0169a. Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2ng c\u01a1m \u0111\u01b0a \u0111\u0169a \u0111\u00e3 c\u00f3 cung t\u00ec, n\u1ed9i th\u1ecb, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u1ef1 kh\u00f3 nh\u1ecdc\u201d. Vua t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ea1y v\u1ea1y l\u00e0m \u0103n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i cha m\u1eb9, duy m\u1ed9t m\u00ecnh con \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng d\u01b0\u1edbi g\u1ed1i. Ph\u1ea3i nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi y\u00ean l\u00f2ng ch\u00fat \u0111\u1ec9nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu nh\u00e2n h\u1ecfi : \u201cC\u1eed h\u00e0nh kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n trong ngo\u00e0i c\u00f3 vui kh\u00f4ng ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cQuan d\u00e2n \u0111\u1ec1u ch\u1ecbu \u01a1n l\u1edbn, kh\u00f4ng l\u1ea5y ch\u1ea1y v\u1ea1y l\u00e0m kh\u00f3 nh\u1ecdc, d\u00e2ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh, nh\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u1ec1u tho\u1ea3 th\u00edch c\u1ea3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e0y tr\u00f2 ch\u01a1i leo d\u00e2y, tr\u00e8o thang \u1edf trong c\u1eeda Ti\u00ean Th\u1ecd. Vua r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ng\u1ef1 tr\u00ean l\u1ea7u hoa \u0111\u1ec3 xem.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 d\u00e2ng s\u00e1ch k\u00ea ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng m\u1eebng. Vua n\u00f3i : \u201cK\u1ef3 nam, t\u00ea gi\u00e1c, sa the, c\u00e1c ph\u1ea9m v\u1eadt \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ed5 ng\u01a1i, t\u1ef1 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh, B\u1eafc Th\u00e0nh d\u00e2ng v\u00e0ng, kh\u00f4ng kh\u1ecfi ph\u1ea3i \u0111i mua, tr\u1ea3 l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c th\u1ed5 ty B\u1eafc Th\u00e0nh, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh l\u00e0 b\u1ecdn Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Nguy\u00ean, Th\u1ed5 tri ph\u1ee7 L\u01b0u Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng, Th\u1ed5 tri ch\u00e2u Ph\u1ea1m Thi\u00ean Th\u1ea1ch, 14 ng\u01b0\u1eddi, \u0111em ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt d\u00e2ng. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u00e0o tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, kh\u00f4ng nh\u01b0 c\u1ed1ng man thu\u1ed9c qu\u1ed1c, ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt s\u1edf t\u1ea1i ; c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 d\u1ef1 c\u1ea3, can g\u00ec ph\u1ea3i d\u00e2ng ri\u00eang. V\u1eady mi\u1ec5n cho\u201d. Ban cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9 m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p sai s\u1ee9 d\u00e2ng l\u1ec5 m\u1eebng. (\u0110\u1eadu kh\u1ea5u, sa nh\u00e2n, c\u00e1nh ki\u1ebfn, m\u1ed7i th\u1ee9 50 c\u00e2n, ng\u00e0 voi 2 chi\u1ebfc, t\u00ea gi\u00e1c 2 t\u1ea3ng, l\u1ed9c nhung 2 \u0111\u00f4i, l\u1ee5a m\u00e0u 20 t\u1ea5m) c\u00f9ng l\u1ec5 c\u1ed1ng h\u1eb1ng n\u0103m. Th\u01b0\u1edfng m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u T\u1ee9 ph\u1ea9m v\u00f5 giai cho Ch\u00e1nh s\u1ee9 Nh\u00e2m L\u1ecbch \u0110\u1ed9t [Oknya Yomreach (\u17a7\u1780\u1789\u17c9\u17b6\u200b\u1799\u17c4\u1798\u179a\u17b6\u1787, ho\u1eb7c Phraya Yommarat \u0e1e\u0e23\u0e30\u0e22\u0e32\u0e22\u0e21\u0e23\u0e32\u0e0a) &#8211; t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng T\u01b0 ph\u00e1p], m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u L\u1ee5c ph\u1ea9m giai cho Ph\u00f3 s\u1ee9 Ph\u1ea1t Kha \u0110\u00ea Na \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n c\u00f9ng qu\u1ea7n \u00e1o ch\u0103n \u0111\u1ec7m m\u00f9a r\u00e9t.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c man 7 s\u00e1ch Cam L\u1ed9, 3 \u0111\u1ed9ng L\u1ea1c Ho\u00e0n d\u00e2ng l\u1ec5 m\u1eebng th\u1ecd (7 s\u00e1ch Cam L\u1ed9 : ng\u00e0 voi 12 chi\u1ebfc, s\u1eebng t\u00ea 5 t\u1ea3ng, nhung h\u01b0\u01a1u 2 \u0111\u00f4i ; 3 \u0111\u1ed9ng L\u1ea1c Ho\u00e0n : m\u1ed7i \u0111\u1ed9ng 4 chi\u1ebfc ng\u00e0 voi, m\u1ed9t t\u1ea3ng s\u1eebng t\u00ea).<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 A N\u1ed7 d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc \u1ea5y xi\u00eau d\u1ea1t, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng. Xin \u0111em \u0111\u1ed3 c\u1ee7a \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u1ea1i l\u00e0 1 \u0111\u00f4i nh\u1eabn v\u00e0ng, 23 h\u00f2n ng\u1ecdc k\u00ednh d\u00e2ng l\u1ec5 m\u1eebng. Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t l\u00ean. Vua kh\u00f4ng nh\u1eadn. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9t t\u1ea5m l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, ta \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u1ed3i. Duy nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 qu\u00fd ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i, d\u1eabu c\u00f3 ng\u1ecdc ch\u00e2u s\u00e1ng nh\u01b0 m\u1eb7t tr\u0103ng, ng\u1ecdc b\u00edch soi s\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai xe, c\u0169ng kh\u00f4ng qu\u00fd g\u00ec, n\u1eefa l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u00e1 v\u0169 phu \u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho c\u00e1c l\u00ednh th\u1ee3 l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p hoa, theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cS\u00e2n \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0111\u00e3 cho l\u00e0m gi\u00e0n hoa \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 \u0103n y\u1ebfn. Tr\u1eabm ngh\u0129 l\u1ec5 y\u1ebfn h\u01b0\u1edfng c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0m \u1edf tr\u00ean \u0111i\u1ec7n. Nay l\u00f2ng \u0111i\u1ec7n r\u1ed9ng r\u00e3i, can g\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m r\u1ea1p cho nh\u1ecdc nh\u00e2n c\u00f4ng. T\u1eeb nay g\u1eb7p ng\u00e0y kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n th\u00ec cho y\u1ebfn \u1edf tr\u00ean \u0111i\u1ec7n l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t s\u1eedu, \u0111em vi\u1ec7c l\u1ec5 \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh k\u00ednh c\u00e1o \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n. \u0110\u00eam \u1ea5y nh\u00e0 vua l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 \u201c\u0110\u00f4ng d\u1ea1 h\u1eefu c\u1ea3m\u201d (() C\u1ea3m x\u00fac \u0111\u00eam \u0111\u00f4ng.). Bu\u1ed5i ch\u1ea7u s\u1edbm \u0111em cho qu\u1ea7n th\u1ea7n xem, nh\u00e2n nh\u1ecf n\u01b0\u1edbc m\u1eaft n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, th\u1ed1ng nh\u1ea5t c\u00f5i b\u1edd, c\u00f4ng d\u00e0y \u0111\u1ee9c t\u1ed1t mu\u00f4n ph\u1ea7n ta kh\u00f4ng theo \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ph\u1ea7n. N\u0103m th\u00e1ng th\u1ecd g\u1ea7n 60 tu\u1ed5i, ta \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn n\u0103m T\u00e2n t\u1ef5 th\u00ec xin l\u00e0m kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n, kh\u00f4ng ng\u1edd \u0111\u1ec9nh \u0111\u00fac xong r\u1ed3ng bay \u0111i (() \u0110i\u1ec3n vua Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf khi \u0111\u00fac xong c\u00e1i \u0111\u1ec9nh \u1edf Kim S\u01a1n th\u00ec c\u01b0\u1ee1i r\u1ed3ng bay \u0111i.), g\u00e0o kh\u00f3c kh\u00f4ng k\u1ecbp, n\u00f3i \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1eddng \u0111au l\u00f2ng, cho n\u00ean l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 \u1ea5y \u0111\u1ec3 t\u1ecf n\u1ed7i l\u00f2ng ta ch\u01b0a tho\u1ea3. D\u1eabu \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 n\u1ed1i ch\u00ed theo vi\u1ec7c d\u1ef1ng \u0111\u1eb7t k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 l\u01b0u truy\u1ec1n v\u1ec1 sau, kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 ti\u1ebft v\u0103n th\u00f4i, nh\u01b0ng l\u00e0m con th\u1edd cha m\u1eb9, ph\u1ea3i c\u00f3 l\u1ec5 \u1ea5y m\u1edbi kh\u1ecfi h\u1ed1i h\u1eadn. Nay g\u1eb7p ti\u1ebft L\u1ee5c tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u ch\u00fac th\u1ecd, tuy ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p \u01a1n s\u00e2u, nh\u01b0ng l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m con, c\u0169ng nh\u00e2n th\u1ebf m\u00e0 h\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u00fat\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ng\u1ef1 l\u1ea7u hoa, sai nh\u1ea1c c\u00f4ng d\u00e2ng \u0111i\u1ec7u m\u00faa Trinh t\u01b0\u1eddng v\u00e0 t\u1ea5u nh\u1ea1c man \u1edf trong c\u1eeda Ti\u00ean Th\u1ecd (b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0 Cam L\u1ed9, Ch\u00e2n L\u1ea1p, \u0111\u1ebfn V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 h\u1ebft).<\/p>\n\n\n\n<p>Ban y\u1ebfn cho c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf nh\u00e0 t\u1ea3, nh\u00e0 h\u1eefu trong c\u1eeda Ti\u00ean Th\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu th\u00ecn, l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh. Vua \u0111\u1ed9i m\u0169 c\u1eedu long, m\u1eb7c \u00e1o ho\u00e0ng b\u00e0o \u0111ai ng\u1ecdc \u0111em c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd d\u00e2ng t\u1edd kim ti\u00ean v\u00e0 l\u1ec5 ph\u1ea9m ch\u00fac th\u1ecd (M\u1ed9t thoi ng\u1ecdc Nh\u01b0 \u00fd s\u1eafc xanh \u201cTh\u00e1nh th\u1ecd v\u1ea1n ni\u00ean\u201d, m\u1ed9t h\u00f2n ng\u1ecdc Kim c\u01b0\u01a1ng to b\u1eb1ng \u0111\u1ea7u ng\u00f3n tay \u201cTh\u1ecd kh\u1ea3o ki\u00ean trinh\u201d, 10 chi nh\u00e2n s\u00e2m \u201cTh\u1ecd ph\u1ea9m di\u00ean linh \u0110\u00f4ng quan th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea9m\u201d m\u1ed9t b\u1ed9 r\u01b0\u1ee3u th\u1ecd, m\u1ed9t \u0111\u00f4i s\u1eebng t\u00ea \u201cth\u1ecd ph\u1ea9m\u201d hoa to d\u00e0i m\u00e0 b\u1ecbt v\u00e0ng, m\u1ed9t \u0111\u00f4i b\u00ecnh s\u1ee9 v\u1ebd v\u00e0ng c\u1eafm hoa \u201cTh\u00e1nh th\u1ecd tr\u01b0\u1eddng xu\u00e2n\u201d v\u00e0 l\u1ed3ng pha l\u00ea ch\u1ee5p tr\u00ean, m\u1ed9t to\u00e0 th\u1ecd \u0111\u00e0i b\u1eb1ng v\u00e0ng kh\u1eafc m\u00e2y ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 kh\u1ea3m ng\u1ecdc trai, m\u1ed9t c\u00e2y tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng \u201cth\u1ecd ph\u1ea9m\u201d cao l\u1edbn, th\u00e1p ph\u1eadt ch\u00edn t\u1ea7ng b\u1eb1ng \u0111\u00e1 tr\u1eafng ch\u1ea1m r\u1ea5t kh\u00e9o, trong c\u00f3 9 pho t\u01b0\u1ee3ng \u201cV\u00f4 l\u01b0\u1ee3ng th\u1ecd ph\u1eadt, kim th\u00e2n b\u1ea5t ho\u1ea1i\u201d (() V\u00f4 l\u01b0\u1ee3ng th\u1ecd ph\u1eadt : Ph\u1eadt s\u1ed1ng l\u00e2u kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c. Kim th\u00e2n b\u1ea5t ho\u1ea1i : th\u00e2n b\u1eb1ng v\u00e0ng kh\u00f4ng n\u00e1t.), m\u1ed9t \u0111\u00f4i b\u00ecnh phong th\u1ecd b\u1eb1ng l\u00f4ng tr\u1ea3, kh\u1ea3m ng\u1ecdc trai, trang s\u1ee9c hoa \u0111i\u1ec3u. C\u00e1c r\u01b0\u01a1ng h\u00f2m \u0111\u1ec3 \u1edf tr\u00ean \u00e1n v\u00e0ng hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu. H\u00f2m bi\u1ec3u t\u00e2u vi\u1ec7c c\u00f9ng r\u01b0\u01a1ng l\u1ec5 ph\u1ea9m c\u1ee7a c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7, c\u00e1c C\u00f4ng ch\u00faa, Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, ph\u1ee5 n\u1eef t\u00f4n th\u1ea5t, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 c\u00f9ng h\u00f2m ti\u1ec1n m\u1eebng v\u00e0 r\u01b0\u01a1ng l\u1ec5 ph\u1ea9m c\u1ee7a c\u00e1c th\u00e0nh, tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o th\u00ec tr\u00ean \u00e1n \u0111\u1ecf trong r\u1ea1p hoa \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu nh\u00e0 Duy\u1ec7t Thi\u1ec7n. H\u00f2m ti\u1ec1n m\u1eebng v\u00e0 r\u01b0\u01a1ng l\u1ec5 ph\u1ea9m c\u1ee7a c\u00e1c thu\u1ed9c qu\u1ed1c v\u00e0 c\u1ed1ng man th\u00ec \u0111\u1ec3 tr\u00ean \u00e1n \u0111\u1ecf trong r\u1ea1p hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu l\u1ea7u hoa. \u0110\u1ec1u \u0111\u1ec3 l\u00ean tr\u00ean \u00e1n \u0111\u1ecf). D\u00e2ng th\u1ecd ba tu\u1ea7n : \u201cTu\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i, \u0110i\u1ec7n B\u00e0n c\u00f4ng Ph\u1ed5 ; tu\u1ea7n th\u1ee9 hai \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng B\u00ednh, An Kh\u00e1nh c\u00f4ng Quang ; tu\u1ea7n th\u1ee9 ba Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed v\u00e0 Ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean Nghi b\u01b0ng be r\u01b0\u1ee3u v\u00e0ng v\u00e0 b\u01b0ng ch\u00e9n v\u00e0ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea5u n\u0103m b\u00e0i nh\u1ea1c (L\u00fac r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu l\u00ean to\u00e0, t\u1ea5u b\u00e0i nh\u1ea1c \u201cS\u00f9ng kh\u00e1nh\u201d, v\u0169 sinh m\u00faa tr\u1ed1ng g\u00f5 sinh ti\u1ec1n, g\u1ea3y \u0111\u00e0n tranh \u0111\u00e0n nguy\u1ec7t, \u0111\u00e0n t\u1ef3 b\u00e0, th\u1ed5i s\u00e1o, \u0111\u00e1nh \u0111\u00e0n ba d\u00e2y, \u0111\u00e0n hai d\u00e2y ; d\u00e2ng th\u1ecd tu\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t, t\u1ea5u b\u00e0i nh\u1ea1c \u201cT\u1eadp kh\u00e1nh\u201d, m\u00faa c\u00e0nh hoa xanh ; tu\u1ea7n th\u1ecd th\u1ee9 hai t\u1ea5u b\u00e0i nh\u1ea1c \u201cCh\u01b0\u01a1ng kh\u00e1nh\u201d, m\u00faa c\u00e0nh hoa \u0111\u1ecf ; tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u th\u1ee9 ba, t\u1ea5u b\u00e0i nh\u1ea1c \u201cB\u1ea3o kh\u00e1nh\u201d, m\u00faa c\u00e0nh hoa v\u00e0ng ; l\u1ec5 th\u00e0nh, t\u1ea5u b\u00e0i nh\u1ea1c \u201cTh\u00e0nh kh\u00e1nh\u201d, m\u00faa qu\u1ea3 \u0111\u00e0o ti\u00ean. S\u1ee9 th\u1ea7n c\u00e1c thu\u1ed9c qu\u1ed1c, t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c c\u1ed1ng man th\u00ec do b\u1ed9 L\u1ec5 d\u1eabn v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n l\u1ea7u hoa \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u1ec5 m\u1eebng. K\u1ef3 l\u00e3o t\u00f4n th\u1ea5t, h\u1ecdc sinh t\u00f4n th\u1ea5t, c\u00f4ng t\u00ednh, h\u1ecd Tr\u1ea7n, \u0111\u1ec1u l\u1ea1y m\u1eebng \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n l\u1ea7u hoa. K\u1ef3 m\u1ee5c Qu\u00fd h\u01b0\u01a1ng, Qu\u00fd huy\u1ec7n, nh\u00e2n vi\u00ean x\u00e3 V\u0103n X\u00e1, Gi\u00e1m sinh to\u1ea1 Gi\u00e1m, k\u1ef3 l\u00e3o Th\u1eeba Thi\u00ean, h\u1ecd L\u00ea, h\u1ecd Tr\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u l\u1ea1y m\u1eebng \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda Ti\u00ean Th\u1ecd. \u0110\u1ed9i Trung h\u1ea7u b\u1eafn s\u00fang m\u1eebng ch\u00edn ti\u1ebfng. C\u00f4ng ch\u00faa, Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, cung t\u1ea7n tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c c\u00f4ng n\u1eef, thi\u1ebfp c\u1ee7a c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, ph\u1ee5 n\u1eef t\u00f4n th\u1ea5t m\u1ec7nh ph\u1ee5 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, th\u00ec do N\u1ed9i gi\u00e1m d\u1eabn v\u00e0o l\u1ea1y m\u1eebng).<\/p>\n\n\n\n<p>Trong th\u00ec c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, ngo\u00e0i th\u00ec th\u1ed5 ty c\u00e1c thu\u1ed9c qu\u1ed1c v\u00e0 c\u1ed1ng man, ai c\u0169ng vui m\u1eebng k\u00ednh c\u1ea9n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ec5 xong, v\u00e2ng l\u1ec7nh ch\u1ec9 Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ban y\u1ebfn cho C\u00f4ng ch\u00faa tr\u1edf xu\u1ed1ng \u1edf nh\u00e0 Duy\u1ec7t Thi\u1ec7n c\u00f9ng \u1edf t\u1ea3 h\u1eefu trong l\u1ea7u hoa. L\u1ea1i ph\u00e1t c\u1ee7a trong cung th\u01b0\u1edfng cho th\u00e2n c\u00f4ng c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd ngo\u1ea1i theo th\u1ee9 b\u1eadc (th\u00e2n c\u00f4ng 4.000 quan ti\u1ec1n, c\u00e1c Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa 5.500 quan ti\u1ec1n, c\u00e1c con g\u00e1i Ho\u00e0ng t\u1eed 10.000 quan ti\u1ec1n, cung t\u1ea7n tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc 1.000 quan ti\u1ec1n, con trai con g\u00e1i c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng 1.000 quan ti\u1ec1n, \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u00e0n b\u00e0, gi\u00e0 tr\u1ebb t\u00f4n th\u1ea5t 5.000 quan ti\u1ec1n, thi\u1ebfp c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng 500 quan ti\u1ec1n, m\u1ec7nh ph\u1ee5 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 1.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c, h\u1ecd Tr\u1ea7n 1.000 quan ti\u1ec1n, x\u00e3 V\u0103n X\u00e1 500 quan ti\u1ec1n, h\u1ecd L\u00ea Xu\u00e2n x\u00e3 Ba Nguy\u1ec7t 300 quan ti\u1ec1n, x\u00e3 Ba Nguy\u1ec7t 200 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 t\u1ef5, ban \u0111\u1ea1i y\u1ebfn cho c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean c\u0169ng quan ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn Tham hi\u1ec7p \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh l\u00e0m s\u00e1ch k\u00ea t\u00ean. L\u1ea5y \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd, H\u1eefu th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ecb trung l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n C\u01b0\u1eddng sung ch\u1ee9c H\u1eadu h\u1ed7 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, l\u1ea5y Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng sung ch\u1ee9c T\u1ee9 t\u1eedu th\u1ecb v\u1ec7, l\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n 8 ng\u01b0\u1eddi sung ch\u1ee9c Ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o th\u1ecb v\u1ec7, b\u1ecdn Ph\u1ea1m Vi\u1ebft Th\u1ee5c, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0 4 ng\u01b0\u1eddi sung ch\u1ee9c B\u00e1o v\u0129 th\u01b0\u1eddng th\u1ecb v\u1ec7, Vi\u1ec7n s\u1ee9 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i sung ch\u1ee9c T\u1ec9nh th\u1ecb ng\u1ef1 thi\u1ec7n th\u1ecb v\u1ec7, V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n, Phan \u0110\u00ecnh S\u0129, T\u00f4n Th\u1ea5t Gia sung ch\u1ee9c Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. C\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, d\u1ef1 y\u1ebfn \u0111\u1ec1u m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c ch\u1ea7u y\u1ebfn. Ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh, Ho\u00e0ng th\u00e2n Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i, \u0111\u1ea1i th\u1ea7n qu\u1eadn c\u00f4ng L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, theo th\u1ee9 t\u1ef1 d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u. M\u00faa b\u00e1t d\u1eadt. L\u1ec5 xong, ban th\u01b0\u1edfng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>(C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p s\u1ef1 c\u00f9ng Ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng d\u00e2ng th\u1ecd \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00f4 sa, 3 t\u1ea5m sa ; v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n d\u00e2ng th\u1ecd m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00f4 sa,<\/p>\n\n\n\n<p>2 t\u1ea5m sa ; c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng d\u1ef1 y\u1ebfn, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n, 3 t\u1ea5m sa, 1 t\u1ea5m \u0111\u1ec7m. V\u0103n v\u00f5 Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m qu\u1eadn c\u00f4ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 4 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n, 2 t\u1ea5m sa ; Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m 3 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n, 2 t\u1ea5m sa ; T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m, Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n, 2 t\u1ea5m sa, T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n, 2 t\u1ea5m sa ; Ch\u00e1nh t\u00f2ng tam ph\u1ea9m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n, 1 t\u1ea5m sa, 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf tr\u1eebu.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c quan t\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m c\u00f9ng quan vi\u00ean h\u01b0u tr\u00ed, nh\u00e2n vi\u00ean V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng, Th\u1ed5 ty c\u00e1c tr\u1ea5n, c\u00e1c \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec1u d\u1ef1 y\u1ebfn \u1edf nh\u00e0 Phu V\u0103n l\u00e2u (Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m th\u01b0\u1edfng 6 l\u1ea1ng b\u1ea1c, T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c, Ch\u00e1nh t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 4 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; quan h\u01b0u tr\u00ed, Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m, 13 l\u1ea1ng b\u1ea1c, T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m 11 l\u1ea1ng b\u1ea1c, Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, T\u00f2ng tam ph\u1ea9m 8 l\u1ea1ng b\u1ea1c, Ch\u00e1nh t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m th\u01b0\u1edfng c\u0169ng nh\u01b0 tr\u00ean ; V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng, T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1ea5m tr\u1eebu nam, m\u1ed9t t\u1ea5m sa nam ; Th\u1ed5 ty m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m sa, 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n).<\/p>\n\n\n\n<p>Thu\u1ed9c qu\u1ed1c v\u00e0 c\u1ed1ng man d\u1ef1 y\u1ebfn \u1edf x\u01b0\u1edfng T\u1ea3 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. Ph\u1ea9m v\u1eadt th\u01b0\u1edfng theo l\u1ec7 v\u00e0 gia th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u ban c\u1ea5p \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean. Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng gia th\u01b0\u1edfng Ch\u00e2n L\u1ea1p 5 c\u00e2y \u0111o\u1ea1n m\u00e0u, 5 t\u1ea5m t\u01a1 v\u0169 \u0111\u1ecf, 2 cu\u1ed1n s\u00f4 sa \u0111\u1ecf, 20 t\u1ea5m sa m\u00e0u, 40 t\u1ea5m the m\u00e0u ; Ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, sa m\u00e0u l\u1ee5a m\u00e0u m\u1ed7i th\u1ee9 3 t\u1ea5m ; sai tr\u01b0\u1edfng 7 s\u00e1ch man Cam L\u1ed9, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, sa l\u1ee5a m\u1ed7i th\u1ee9 3 t\u1ea5m ; Tr\u01b0\u1edfng man L\u1ea1c Ho\u00e0n, 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 2 t\u1ea5m t\u01a1 v\u0169 \u0111\u1ecf, 2 cu\u1ed1n s\u00f4 sa m\u00e0u ng\u1ecdc lam, 10 t\u1ea5m tr\u1eebu m\u00e0u, 20 t\u1ea5m sa m\u00e0u ; Tr\u01b0\u1edfng man Ba \u0110\u1ed9ng, 2 t\u1ea5m t\u01a1 v\u0169 \u0111\u1ecf, 1 cu\u1ed1n s\u00f4 sa m\u00e0u ng\u1ecdc lam, 15 t\u1ea5m sa m\u00e0u.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng k\u1ef3 h\u00e0o t\u00f4n th\u1ea5t nh\u00e0n t\u1ea3n vi\u00ean nh\u00e2n c\u00f4ng t\u00ednh, h\u1ecd Tr\u1ea7n, Qu\u00fd h\u01b0\u01a1ng, Qu\u00fd huy\u1ec7n, x\u00e3 V\u0103n X\u00e1, h\u1ecd L\u00ea Xu\u00e2n, x\u00e3 Ba Nguy\u1ec7t, v\u00e2ng ri\u00eang l\u1ec7nh ch\u1ec9 Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu cho y\u1ebfn \u1edf nh\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu trong c\u1eeda Ti\u00ean Th\u1ecd ; c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1ef1 T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, ai c\u00f3 tang kh\u00f4ng d\u1ef1 y\u1ebfn, c\u0169ng chi\u1ebfu ph\u1ea9m th\u01b0\u1edfng cho l\u1ee5a m\u00e0u, b\u1ea1c l\u1ea1ng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh ng\u1ecd, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 nh\u1eadn l\u1ec5 ch\u1ea7u m\u1eebng, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u1ed1 c\u00e1o cho trong ngo\u00e0i. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1nh nh\u00e2n l\u1eadp gi\u00e1o, chu\u1ed9ng hi\u1ebfu \u0111\u1ec3 tr\u1ecdng nh\u00e2n lu\u00e2n, ng\u00f4i vua \u1edf \u0111\u1ea7u, g\u00f3p ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ban cho thi\u00ean h\u1ea1. B\u1edfi ph\u01b0\u1edbc t\u1ea5t v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c, m\u00e0 ch\u00ed hi\u1ebfu ch\u1eb3ng g\u00ec h\u01a1n vi\u1ec7c t\u00f4n th\u00e2n. K\u00ednh ngh\u0129 Th\u00e1nh m\u1eabu Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ta, d\u00f2ng c\u1ea3 \u0111\u1ec3 th\u01a1m, dung nghi n\u00ean t\u1ed1t. Khi Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta ra oai th\u1ea7n v\u00f5, v\u00e2n l\u00f4i b\u01b0\u1edbc gian nan, nh\u1edd c\u00f3 M\u00e2n h\u1eadu (() M\u00e2n h\u1eadu : m\u1eb9 vua Thi\u1ebfu Khang nh\u00e0 H\u1ea1, l\u00fac H\u1eadu Ngh\u1ec7 l\u00e0m lo\u1ea1n, b\u00e0 \u1ea5y c\u00f3 thai, ch\u1ea1y sang n\u01b0\u1edbc H\u1eefu nh\u01b0ng \u0111\u1ebb ra vua Thi\u1ebfu Khang, sau Thi\u1ebfu Khang ph\u1ee5c qu\u1ed1c.) v\u01b0\u1ee3t qua ; v\u00e2ng l\u1eddi r\u0103n tr\u00e2m nh\u1ecb (() Tr\u00e2m nh\u1ecb : Kh\u01b0\u01a1ng h\u1eadu, v\u1ee3 vua Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng, v\u00ec vua ra ch\u1ea7u mu\u1ed9n, b\u00e0 \u1ea5y r\u00fat c\u00e1i tr\u00e2m v\u00e0 c\u00e1i v\u00f2ng tai ra \u0111\u1ee9ng \u1edf ng\u00f5 V\u0129nh H\u1ea1ng, ph\u00e0n n\u00e0n r\u1eb1ng v\u00ec t\u00f4i m\u00e0 vua ra ch\u1ea7u mu\u1ed9n. V\u00ec th\u1ebf sau vua ra ch\u1ea7u s\u1edbm.), ti\u1ebfng t\u1ed1t H\u1ee3p V\u1ecb c\u00f2n m\u00e3i. \u0110\u1ea7u g\u00e2y v\u01b0\u01a1ng ho\u00e1 (() V\u01b0\u01a1ng ho\u00e1 : gi\u00e1o ho\u00e1 c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng.), \u0111\u1ec3 ph\u00e9p t\u1eafc cho ch\u00e1u con, d\u1ea1y b\u1ea3o m\u00ecnh ta, t\u1ecf t\u00e0i n\u0103ng v\u1ec1 h\u1ecdc t\u1eadp. Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7y \u0111\u00e0n nh\u01b0 L\u00e2n Ch\u1ec9, Chung Ty (() L\u00e2n Ch\u1ec9, Chung Ty : th\u01a1 L\u00e2n Ch\u1ec9 n\u00f3i v\u1ec1 con kh\u00e1, th\u01a1 Chung Ty n\u00f3i v\u1ec1 ch\u00e1u nhi\u1ec1u.). \u0110\u1ee9c d\u1ecdi s\u00e1ng nh\u01b0 ng\u1ecdc uy\u1ec3n, ng\u1ecdc di\u1ec5m (() Ng\u1ecdc uy\u1ec3n, ng\u1ecdc di\u1ec5m : ng\u1ecdc t\u1ed1t, v\u00ed nh\u01b0 \u0111\u1ee9c t\u1ed1t \u0111\u00e0n b\u00e0.), \u0111\u1ecdc th\u01a1 theo l\u1ec5, nh\u00e2n ki\u1ec3m n\u00ean g\u01b0\u01a1ng. Chu\u1ed1t ng\u1ecdc lau v\u00e0ng hi\u1ec1n l\u00e0nh \u0111\u1ec3 ph\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng r\u1ed9ng r\u00e3i v\u00ed nh\u01b0 \u0111\u1ea5t ch\u1edf, c\u00f4ng gi\u1eef g\u00ecn nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi che. \u0110i\u1ec7n qu\u1ebf xu\u00e2n n\u00f4ng c\u00f5i th\u1ecd mu\u00f4n n\u0103m d\u1ea7n t\u1edbi. Th\u1ec1m huy\u00ean tr\u0103ng s\u00e1ng, tu\u1ed5i hoa s\u00e1u ch\u1ee5c (() Tu\u1ed5i hoa : hoa gi\u00e1p l\u00e0 tu\u1ed5i \u0111\u00fang m\u1ed9t gi\u00e1p l\u00e0 s\u00e1u ch\u1ee5c n\u0103m.) v\u1eeba tr\u00f2n. M\u1eebng nay l\u1ea1i g\u1eb7p ng\u00e0y sinh, m\u01b0\u1ee3n y\u1ebfn Dao tr\u00ec (() Dao tr\u00ec : ch\u1ed7 ti\u00ean \u1edf.) ; vui th\u1ea5y th\u1ebb tu\u1ed5i, ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y H\u1ea3i \u1ed1c (() H\u1ea3i \u1ed1c : \u00f4ng ti\u00ean nh\u00e0 \u1edf bi\u1ec3n. Vi\u1ec7c h\u1ecfi tu\u1ed5i, \u00f4ng n\u00f3i m\u1ed7i l\u1ea7n bi\u1ec3n l\u00e0m ru\u1ed9ng d\u00e2u h\u1ea1 th\u00ec h\u1ea1 th\u1ebb, nay \u0111\u00e3 10 th\u1ebb.). Ph\u01b0\u1edbc l\u1ed9c r\u1ed9ng l\u1edbn ; ngu\u1ed3n g\u1ed1c s\u00e2u xa. V\u00e2ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t cao d\u00e0y cho ph\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 t\u1ed5 t\u00f4ng X\u00e3 T\u1eafc c\u00f9ng phu. Ta nay, n\u1ed1i v\u00e2n th\u1eafm t\u01b0\u01a1i, g\u1ea7n g\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng t\u1ed1i. Xem \u0111\u1ed3 s\u1eed nh\u00e0 Chu, l\u1ea5y m\u1ed9t hi\u1ebfu l\u00e0m g\u1ed1c ; nghe qu\u00e2n, thi\u1ec1u \u0111i\u1ec7n H\u00e1n (() Qu\u00e2n l\u00e0 nh\u1ea1c vua Nghi\u00eau, thi\u1ec1u l\u00e0 nh\u1ea1c vua Thu\u1ea5n.), h\u1ecdp \u0111\u00e3 ch\u00edn ch\u00e2u l\u00e0m vui. Kh\u00e1nh ti\u1ebft g\u1eb7p tu\u1ea7n ; l\u1ec5 nghi b\u00e8n c\u1eed. L\u1ea5y ng\u00e0y 24 th\u00e1ng n\u00e0y, k\u00ednh c\u00e1o \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n. Ng\u00e0y 27, th\u00e2n \u0111em c\u00e1c quan d\u00e2ng t\u1edd kim ti\u00ean, l\u00e0m l\u1ec5 ch\u00fac th\u1ecd. T\u00f4n vinh g\u1ed3m \u0111\u1ee7 ; nghi \u0111i\u1ec3n huy ho\u00e0ng. H\u1ecdp tr\u0103m quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec3 hoan h\u00f4 ; h\u1ee3p c\u00e1c n\u01b0\u1edbc xa g\u1ea7n m\u00e0 ch\u00fac ph\u01b0\u1edbc. R\u1ed9ng suy l\u00f2ng hi\u1ebfu, \u0111\u00e3 ban \u01a1n t\u1ef1 bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u xu\u00e2n ; l\u1ea1i xu\u1ed1ng ph\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u, m\u00e0 thi hu\u1ec7 v\u1ec1 ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed. T\u1ecf b\u00e0y l\u1ec5 l\u1edbn, d\u1ed9i th\u1ea5m \u01a1n s\u00e2u g\u1ed3m c\u00f3 7 \u0111i\u1ec1u :<\/p>\n\n\n\n<p>1. C\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, c\u00e1c quan ngo\u00e0i t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, c\u00f9ng Tham hi\u1ec7p c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p ; c\u00e1c quan ch\u1ee9c l\u1edbn nh\u1ecf trong ngo\u00e0i, ai c\u00f3 l\u1ea7m l\u1ed7i kh\u00f4ng c\u1ee9 t\u1ed9i c\u00f4ng hay t\u1ed9i t\u01b0 m\u00e0 ph\u1ea3i gi\u00e1ng l\u01b0u, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho khai ph\u1ee5c 1 c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Quan Kinh t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, quan ngo\u00e0i t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 b\u1ed5ng l\u1ec7 th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n b\u1ed5ng 2 th\u00e1ng, ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a c\u00f3 b\u1ed5ng l\u1ec7, th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n b\u1ed5ng 1 th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>3. C\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong ngo\u00e0i t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, chi\u1ebfu ph\u1ea9m c\u1ee7a con m\u00e0 phong t\u1eb7ng cho cha m\u1eb9 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>4. C\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ee7 tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, ph\u00e0m ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng v\u1eadt s\u1ea3n thu\u1ebf l\u1ec7 c\u00f2n thi\u1ebfu t\u1ef1 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n cho c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>5. V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i c\u00f9ng binh l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 \u1edf Kinh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>6. Quan vi\u00ean trong ngo\u00e0i, nh\u00e2n l\u1ea7m l\u1eabn vi\u1ec7c c\u00f4ng b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t b\u1ed5ng, \u0111\u1ec1u tha choc\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>7. Nh\u00e2n vi\u00ean C\u1ed1ng sinh, Gi\u00e1m sinh t\u1ecda gi\u00e1m \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng. Than \u00f4i ! L\u1ecbch gi\u00e1p m\u1edf \u0111i\u1ec1m t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng tu\u1ed5i th\u1ecd Ti\u00ean \u0111\u00e0o \u0111\u1eb7t ti\u1ec7c d\u00e2ng ch\u00fac ch\u00e9n m\u1eebng. Cung V\u1ea1n An (() Cung V\u1ea1n An : cung cha m\u1eb9 vua \u1edf.) ng\u00e0y th\u00e1ng th\u1ea3nh th\u01a1i, m\u00ecnh nh\u1ecf m\u1ecdn ri\u00eang nh\u1edd ph\u01b0\u1edbc c\u1ea3 ; ao Th\u00e1i D\u1ecbch (() Ao Th\u00e1i D\u1ecbch : ao \u1edf tr\u01b0\u1edbc cung \u0111i\u1ec7n nh\u00e0 vua.) m\u00f3c m\u01b0a th\u1ea5m th\u00eda, c\u1ea3 th\u1ea7n d\u00e2n c\u00f9ng \u0111\u1ed9i \u01a1n to.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tr\u1eddi t\u1ea1nh s\u00e1ng l\u00e2u, \u0111\u1ebfn khi l\u1ec5 \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh xong m\u00e2y \u0111en s\u1ea7m l\u1ea1i, m\u01b0a ng\u1ecdt tr\u00fat xu\u1ed1ng. \u0110\u1ebfn l\u00fac ban \u00e2n chi\u1ebfu, tr\u1eddi t\u1ea1nh s\u00e1ng, trong ngo\u00e0i vui m\u1eebng, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 hi\u1ebfu \u0111\u1ee9c c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn tr\u1eddi. Vua ung dung b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cKh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n c\u1eed h\u00e0nh, m\u01b0a t\u1ea1nh tr\u00fang l\u00fac kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm \u0111\u1ed9i \u01a1n tr\u1eddi ngh\u0129 c\u00e0ng kinh s\u1ee3. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng nh\u1eefng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi vui l\u00f2ng m\u00e0 c\u0169ng \u0111\u1ee7 cho ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, cho quan v\u0103n t\u1eeb Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, v\u00f5 t\u1eeb Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd tr\u1edf l\u00ean, h\u1ecdp c\u1ea3 \u1edf nh\u00e0 Duy\u1ec7t Th\u1ecb, xem di\u1ec5n tu\u1ed3ng 3 ng\u00e0y. L\u1ea1i di\u1ec5n tu\u1ed3ng \u1edf l\u1ea7u Phu V\u0103n. Xen v\u00e0o \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1ea1c c\u00f4ng c\u00e1c r\u1ee3 Man v\u00e0 c\u00e1c tr\u00f2 t\u1ea1p k\u1ecbch cho s\u0129 d\u00e2n \u0111\u1ebfn xem.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban h\u00e0ng t\u01a1 cho c\u00e1c quan th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y nay l\u00e0 kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo ban ch\u00fac th\u1ecd, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng c\u1ea3. Ta ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c quan \u1edf th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f3 nh\u1ecdc \u1edf ngo\u00e0i, h\u00e1 l\u1ea1i b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf \u01a1n hu\u1ec7. V\u1eady ban cho sa \u0111o\u1ea1n theo th\u1ee9 b\u1eadc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eb7ng th\u00eam cho cha L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0 L\u00ea V\u0103n To\u1ea1i l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng h\u00e0m T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m, m\u1eb9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n th\u1ecb l\u00e0m Nh\u1ea5t ph\u1ea9m phu nh\u00e2n. To\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1eb7ng Th\u1ed1ng ch\u1ebf h\u00e0m Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m, l\u1ea7n n\u00e0y \u00e2n \u0111i\u1ec3n, l\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. Vua ngh\u0129 Duy\u1ec7t l\u00e0 t\u00f4i c\u0169 c\u00f3 c\u00f4ng lao danh v\u1ecdng, cho n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban \u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia h\u00e0m Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ef1u. H\u1ef1u tu\u1ed5i ngo\u1ea1i 80, m\u1edbi r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Kinh, vua tri\u1ec7u v\u00e0o ra m\u1eaft, cho ng\u1ed3i h\u1ecfi han. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd ti\u00ean tri\u1ec1u, tr\u1ea3i qua v\u0103n giai, v\u00f5 giai, gi\u1eef m\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i. V\u1eeba r\u1ed3i v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu v\u1ec1 h\u01b0u, nay g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft c\u00f2n g\u1eafng s\u1ee9c v\u00e0o m\u1eebng, l\u00f2ng th\u00e0nh \u0111\u00e1ng khen\u201d. Ban cho b\u00e0i th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf v\u00e0 qu\u1ea7n \u00e1o ch\u0103n \u0111\u1ec7m c\u00f9ng 100 quan ti\u1ec1n. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd th\u0103ng th\u01b0\u1edfng h\u00e0m \u1ea5y. H\u1ef1u mu\u1ed1n l\u01b0u \u0111\u1ebfn t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n \u0111\u1ec3 ch\u1ea7u m\u1eebng. Vua l\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i gi\u00e0 nua, \u1edf l\u00e2u nh\u00e0 tr\u1ecd kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00fd ta \u01b0u \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o th\u1ea7n nh\u01b0 th\u1ebf. V\u1ea3 nghe ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n con b\u00e9, n\u00ean v\u1ec1 m\u00e0 d\u1ea1y b\u1ea3o n\u00f3. Tr\u1eabm s\u1ebd l\u01b0\u1ee3ng b\u1ed5 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi trung th\u1ea7n\u201d. B\u00e8n khi\u1ebfn sai l\u00ednh \u0111\u01b0a v\u1ec1 l\u00e0ng. Cho 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng 100 quan ti\u1ec1n. Cho Ch\u00e1nh s\u1ee9 Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 \u1ed1c nha Nh\u00e2m L\u1ecbch \u0110\u1ed9t h\u1ecd Kim [Oknya Yomreach (\u17a7\u1780\u1789\u17c9\u17b6\u200b\u1799\u17c4\u1798\u179a\u17b6\u1787, ho\u1eb7c Phraya Yommarat \u0e1e\u0e23\u0e30\u0e22\u0e32\u0e22\u0e21\u0e23\u0e32\u0e0a) \u2013 l\u00e0 ch\u1ee9c quan t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng T\u01b0 ph\u00e1p. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y t\u00ean Kim \u0110\u1ed9t]. Nh\u00e2m L\u1ecbch \u0110\u1ed9t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi quan phi\u00ean \u0111\u1eafc l\u1ef1c trong vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 khen v\u1edbi vua. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd cho ra m\u1eaft \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, Nh\u00e2m L\u1ecbch \u0110\u1ed9t t\u00e2u n\u00f3i r\u00f5 r\u00e0ng, nh\u00e0 vua khen t\u1ed1t, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho th\u01b0 \u0111\u00f3ng \u1ea5n ng\u1ecdc cho h\u1ecd l\u00e0 h\u1ecd Kim. \u0110\u1ebfn l\u00fac v\u1ec1, vua l\u1ea1i d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i v\u1ec1 n\u00f3i v\u1edbi phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng nay ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n s\u0103n s\u00f3c l\u00e0 v\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra s\u1ee9c \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 do phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi kh\u00e9o d\u00f9ng ; th\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u01a1i t\u1ee9c l\u00e0 th\u01b0\u1edfng phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea5y. Ng\u01b0\u01a1i bi\u1ebft c\u00f9ng b\u1ecdn \u0111\u1ed3ng li\u00eau gi\u00fap phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn cho tr\u00ean d\u01b0\u1edbi ho\u00e0 thu\u1eadn vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, t\u1ee9c l\u00e0 trung v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh\u201d. \u0110\u1ed9t v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng bao l\u00e2u \u1ed1m ch\u1ebft. Sai Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c v\u00e0 h\u00e0ng t\u01a1 cho c\u00e1c thu\u1ed9c qu\u1ed1c v\u00e0 c\u1ed1ng man Ch\u00e2n L\u1ea1p, Cam L\u1ed9, Ba \u0110\u1ed9ng, L\u1ea1c Ho\u00e0n, r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n \u0111\u00e3 xong, th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u01b0\u1eddng quan L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c, \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean, H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m, H\u00e0 Quy\u1ec1n, k\u1ef7 l\u1ee5c \u0111\u1ec1u 1 th\u1ee9, c\u00f9ng th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ea1ng cho c\u00e1c vi\u00ean d\u1ecbch \u1edf b\u1ed9 theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n ngh\u1ec9 tang cha, g\u1eb7p vi\u1ec7c k\u1ebb l\u1ea1i \u1edf t\u00e0o ti\u00eau m\u1ea5t ti\u1ec1n tu\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n b\u1eaft gi\u1eb7c, b\u1ecb t\u1ed9i th\u1ea5t s\u00e1t (() Th\u1ea5t s\u00e1t : kh\u00f4ng x\u00e9t ra \u0111\u01b0\u1ee3c.) ph\u1ea3i gi\u00e1ng Lang trung, \u0111\u1ee3i h\u1ebft h\u1ea1n ngh\u1ec9 s\u1ebd b\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9, l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u1ec1n binh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch Thanh Ngh\u1ec7 \u0111\u1ed5i th\u00fa \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, l\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd Thanh Hoa c\u1eaft l\u00ednh \u0111i th\u00fa l\u1ea1i c\u1ea5p ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u1eb7c \u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. Thanh Hoa vi\u1ec7n l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, Ngh\u1ec7 An im kh\u00f4ng t\u00e2u xin, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang. V\u1eady \u0111\u1ec1u truy\u1ec1n ch\u1ec9 qu\u1edf tr\u00e1ch m\u00e0 truy th\u01b0\u1edfng cho l\u00ednh th\u00fa Ngh\u1ec7 An [v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng b\u1eaft gi\u1eb7c]. Sau n\u00e0y \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111i th\u00fa ph\u1ea3i \u0111em vi\u1ec7c xin ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc m\u1edbi ph\u1ea3i&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t cho ty Th\u1eeba bi\u1ec7n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh 1 vi\u00ean Ch\u1ee7 s\u1ef1, 2 vi\u00ean T\u01b0 v\u1ee5, 2 vi\u00ean Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 4 vi\u00ean Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 30 vi\u00ean V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, theo quan B\u1eafc Th\u00e0nh gi\u1eef t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c c\u00f4ng, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u1edf ty V\u0103n h\u00e0n thu\u1ed9c th\u00e0nh m\u00e0 b\u1ed5 v\u00e0o ; V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec cho v\u1ec1 qu\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t l\u1ec7 c\u1ea5p k\u1ef7 tr\u00e1c d\u1ecb. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGia c\u1ea5p k\u1ef7 l\u1ee5c l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng. T\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, c\u1ea5p k\u1ef7 tr\u00e1c d\u1ecb ch\u01b0a t\u1eebng b\u00e0n \u0111\u1ebfn. Nh\u00e2n ngh\u0129 vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1edbn trong vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb vi\u1ec7c \u1ea5y c\u1ea7n l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc, h\u00e1 \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu s\u00f3t\u201d. Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i. \u0110\u1ec1u cho r\u1eb1ng tr\u00e1c d\u1ecb ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u00ednh vi\u1ec7c d\u00e2n xu\u1ea5t s\u1eafc l\u1eafm. Nh\u01b0ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng vi\u1ec7c s\u00e2u keo kh\u00f4ng v\u00e0o h\u1ea1t, b\u00f4ng l\u00faa c\u00f3 hai nh\u00e1nh nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi x\u01b0a g\u1ecdi l\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1ed1t th\u00ec kh\u00f3 l\u00f2ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Duy ai hay khi\u1ebfn ch\u00ednh s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng, h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u00edch \u0111\u00e1ng, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp im t\u1eaft, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean, l\u00e0m quan c\u00f3 ti\u1ebfng t\u1ed1t th\u00ec th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u00f3, th\u1ef1c l\u00e0 ph\u00e9p l\u1edbn kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c, cho n\u00ean n\u0103m tr\u01b0\u1edbc Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu v\u00ec ch\u00ednh t\u00edch kh\u1ea3 quan n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch khen th\u01b0\u1edfng. K\u00ednh x\u00e9t l\u1ec7 ti\u1ebfn c\u1eed tr\u00e1c d\u1ecb c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh ; ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi trong ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00f4ng c\u00f3 x\u1eed \u00e1n b\u1eady, kh\u00f4ng hao h\u1ee5t g\u1ea1o b\u1ea1c trong kho, nh\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t m\u1ed7i ng\u00e0y th\u00eam kh\u1edfi s\u1eafc th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0 b\u1eadc tr\u00e1c d\u1ecb. C\u00f2n nh\u1eefng h\u01b0 v\u0103n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. Xin t\u1eeb sau n\u00e0y c\u00e1c vi\u00ean \u1edf tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o ph\u1ee7 huy\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e3 m\u00e3n 3 n\u0103m, m\u00e0 c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng nh\u01b0 tr\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 ra \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec do th\u01b0\u1ee3ng ty x\u00e9t th\u1ef1c, ch\u1ec9 t\u00ean ti\u1ebfn c\u1eed, giao b\u1ed9 d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, l\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p k\u1ef7 tr\u00e1c d\u1ecb \u0111\u1ec3 n\u00eau \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t (1 c\u1ea5p tr\u00e1c d\u1ecb b\u1eb1ng 4 c\u1ea5p t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, 2 c\u1ea5p qu\u00e2n c\u00f4ng ; 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c tr\u00e1c d\u1ecb b\u1eb1ng 4 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, 2 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Vi\u1ec7c n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c th\u00ec chi\u1ebft tr\u1eeb \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>(L\u1ea5y 1 c\u1ea5p tr\u00e1c d\u1ecb \u0111\u1ed5i l\u00e0m 4 c\u1ea5p t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, c\u00f9ng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ea5y th\u1ee9 th\u00ec chi\u1ebfu c\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u00e0 tr\u1eeb ; c\u00f2n th\u1eeba tr\u1ea3 v\u1ec1 c\u1ea5p k\u1ef7 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1i \u0111i\u1ec7u v\u1edbi c\u00e1c vi\u00ean theo t\u1ed9i c\u00f4ng ph\u1ea3i gi\u00e1ng ph\u1ea1t th\u00ec v\u1eabn ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1eeb \u0111i (Nh\u01b0 b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, \u0111em 1 c\u1ea5p tr\u00e1c d\u1ecb \u0111\u1ed5i l\u00e0m 4 c\u1ea5p t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, l\u1ea5y 1 c\u1ea5p tr\u1eeb \u0111i ; k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 c\u0169ng tr\u1eeb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p ; ph\u1ea1t b\u1ed5ng 6 th\u00e1ng th\u00ec \u0111em 1 c\u1ea5p tr\u00e1c d\u1ecb, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 4 c\u1ea5p t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, l\u1ea5y 1 c\u1ea5p chi\u1ebft l\u00e0m 4 th\u1ee9, 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c tr\u00e1c d\u1ecb \u0111\u1ed5i l\u00e0m 4 th\u1ee9 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i th\u1ee9 tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c 6 th\u00e1ng ph\u1ea1t b\u1ed5ng. Ngo\u00e0i ra c\u1ee9 theo \u0111\u00f3 m\u00e0 suy).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh, c\u00f9ng c\u00e1c quan tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u1ec1 B\u1eafc t\u1eeb Ninh B\u00ecnh v\u1ec1 ph\u00eda Nam, vi\u00ean n\u00e0o c\u00f3 tr\u00e1c d\u1ecb n\u00ean khen nh\u1eafc l\u00ean, th\u00ec \u0111\u1ec1u do t\u1ef1 vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u1ecdn.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m d\u00e3y nh\u00e0 \u1edf hai b\u1edd Nam B\u1eafc c\u1ea7u V\u0129nh L\u1ee3i (332 gian). Sai b\u1ed9 H\u1ed9 t\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c sung l\u00e0m ph\u1ed1 h\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n bi\u1ec3n h\u1ea1ng nh\u1ecf 10 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t 9 ch\u00e2u v\u00e0 15 t\u1ed5ng \u1edf \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9. Tr\u01b0\u1edbc kia vua sai tr\u1ea5n th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tri\u1ec7u t\u1eadp t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c man \u0111\u1ebfn d\u1ee5 r\u1eb1ng : Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh oai \u0111\u1ee9c r\u1ed9ng xa. G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ea5t m\u1edbi Tr\u1ea5n Ninh d\u00e2ng b\u1ea3n \u0111\u1ed3 s\u1ed5 s\u00e1ch, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 chia \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 huy\u1ec7n, ban cho s\u1eafc m\u1ec7nh, \u0111\u1ee7 l\u00e0m v\u1ebb vang. Hu\u1ed1ng chi c\u00e1c man b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i cung n\u1ed9p c\u1ed1ng thu\u1ebf h\u01a1n 200 n\u0103m, m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi ph\u1ee5 hay sao ? B\u1ea5y gi\u1edd c\u00e1c man \u0111\u1ec1u \u0111em s\u1ed5 \u0111inh \u0111i\u1ec1n d\u00e2ng n\u1ed9p (\u0111inh 10.793 ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9ng 922 x\u1ee9). B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh 9 c\u1ed1ng man l\u00e0 \u0111\u1ea1o M\u01b0\u1eddng Th\u1ecbnh, T\u1ea7m B\u1ed3n, Ba Lan, M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng, s\u00e1ch L\u00e0ng Th\u00ecn, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m ch\u00e2u. Cho Ph\u00f3 sai tr\u01b0\u1edfng Ki\u00eam, Sai tr\u01b0\u1edfng Xi\u1ebft, Sai tr\u01b0\u1edfng Ph\u1ee7, Sai tr\u01b0\u1edfng Chi\u00eau, Sai tr\u01b0\u1edfng Kh\u1ea3, Sai tr\u01b0\u1edfng N\u1ed9i, Sai tr\u01b0\u1edfng Ng\u00e2n, Sai tr\u01b0\u1edfng Hu\u00e2n, Sai tr\u01b0\u1edfng \u0110\u00f4n l\u00e0m Th\u1ed5 tri ch\u00e2u \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho d\u1ea5u \u0111\u1ed3ng ki\u1ec1m g\u1ed7.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai ngu\u1ed3n Vi\u00ean Ki\u1ec7u, T\u1ea7m Linh, n\u0103m s\u00e1ch L\u00e0ng Sen, La Mi\u1ec7t, L\u00e0ng Thu\u1eadn, \u1ea3 Nhi, T\u1ea7m Thanh, s\u00e1u t\u1ed9c L\u00e0ng H\u1ea1, T\u1ea7m La, L\u00e0ng Kh\u1ed1ng, K\u1ef3 Th\u00e1p, H\u01b0\u01a1ng B\u1ea1n, L\u00e0ng L\u1ee5c, hai ngu\u1ed3n \u00d4 Giang, C\u1ed5 L\u00e2m, 15 thu\u1ebf man \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ed5ng l\u1ec7 v\u00e0o ch\u00e2u H\u01b0\u1edbng Ho\u00e1. C\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c t\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed5i l\u00e0m Cai t\u1ed5ng, c\u1ed1ng thu\u1ebf v\u1eabn do \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 \u0111em n\u1ed9p. C\u00f4ng vi\u1ec7c quan y\u1ebfu cho theo tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb qu\u1ea3n h\u1ea1t. Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u1ea1i ch\u1ecdn trong c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u t\u00ednh t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi Man l\u1ea5y 12 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ph\u00e2n tri c\u1ed1ng man, 15 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ph\u00e2n tri thu\u1ebf man, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 l\u00e0m L\u1ea1i m\u1ee5c. Hai t\u1ed5ng Vi\u00ean Ki\u1ec7u, L\u00e0ng Thu\u1eadn t\u00ecnh nguy\u1ec7n n\u1ed9p thay thu\u1ebf l\u1ec7. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua y cho (Vi\u00ean Ki\u1ec7u l\u1ec7 n\u1ed9p 3 \u0111\u00f4i chi\u1ebfu m\u00e2y, n\u1ed9p thay 15.000 d\u00e2y m\u00e2y n\u01b0\u1edbc m\u1ed7i d\u00e2y d\u00e0i 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 2 ph\u00e2n ; L\u00e0ng Thu\u1eadn l\u1ec7 n\u1ed9p 30 c\u00e2n v\u1ecf gai, n\u1ed9p thay 15 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ph\u00e0m cha c\u00e1c (vi\u00ean t\u1eed) Hoa danh, nguy\u00ean l\u00e0 T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 1 ng\u01b0\u1eddi (v\u00e0o s\u00e1ch Hoa danh), m\u00e0 nay th\u0103ng Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c 2, 3 ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c con theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng th\u00eam v\u00e0o s\u00e1ch Hoa danh. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u th\u00ec chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m b\u1ecb gi\u00e1ng, s\u1ed1 th\u1eeba th\u00ec r\u00fat \u0111i ; gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ec c\u00f2n \u0111\u1ec1u lui xu\u1ed1ng l\u00e0m l\u00ednh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng, n\u1ebfu k\u00e9m b\u1eadc \u1ea5y th\u00ec c\u0169ng gia \u01a1n cho sung l\u00e0m l\u00ednh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Cha nh\u1eefng l\u00ednh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng, nguy\u00ean l\u00e0 Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, con ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng l\u00ednh, m\u00e0 nay th\u0103ng Ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec con \u0111\u01b0\u1ee3c theo l\u1ec7 \u0111\u0103ng s\u00e1ch Hoa danh ; vi\u00ean n\u00e0o ph\u1ea3i gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u, chi\u1ebfu ph\u1ea9m b\u1ecb gi\u00e1ng c\u00f2n con \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 l\u00ednh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng, th\u00ec v\u1eabn l\u01b0u l\u00e0m l\u00ednh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng, ho\u1eb7c theo ph\u1ea9m b\u1ecb gi\u00e1ng, l\u1ec7 con kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 m\u00e0 t\u00ean c\u00f2n c\u00f3 mang quan ch\u1ee9c nh\u1ecf, th\u00ec c\u0169ng gia \u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u01b0\u1edbc ng\u1ea1ch. N\u1ebfu c\u00e1ch ch\u1ee9c th\u00ec con \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u01b0\u1edbc ng\u1ea1ch l\u00e0m d\u00e2n. L\u1ea1i c\u00e1c vi\u00ean t\u1eed Hoa danh cha quan ch\u1ee9c h\u01a1i to m\u00e0 tr\u1ed1n tr\u00e1nh b\u1ecf \u0111i th\u00ec con ph\u1ea3i t\u01b0\u1edbc ng\u1ea1ch ; binh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng cha quan ch\u1ee9c h\u01a1i nh\u1ecf m\u00e0 tr\u1ed1n tr\u00e1nh, th\u00ec \u0111\u1ee3i ngo\u00e0i h\u1ea1n 6 th\u00e1ng kh\u00f4ng v\u1ec1 th\u00fa m\u1edbi t\u01b0\u1edbc ng\u1ea1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p Cao B\u1eb1ng h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110a Tr\u1ee3 d\u00e2ng m\u1ed9t b\u1ed9 s\u00e1ch C\u00e0n t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem, b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cS\u00e1ch n\u00e0y ph\u00e9p suy t\u00ednh xem x\u00e9t, tuy ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tinh vi, nh\u01b0ng ngh\u0129 tr\u1eabm t\u1eeb ng\u00e0y ch\u1ea5p ch\u00ednh \u0111\u1ebfn nay, v\u1eabn l\u1ea5y vi\u1ec7c t\u00ecm s\u00e1ch l\u00e0m c\u1ea7n, \u0110a Tr\u1ee3 \u0111\u00e3 hay h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng ch\u00ed ta, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen l\u1eafm. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho \u0111o\u1ea1n ngo\u00e0i v\u00e0 \u0111o\u1ea1n l\u00f3t \u0111\u1ec1u 2 t\u1ea5m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc O\u00e1nh l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu cho c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n x\u00e9t h\u1ecfi ki\u1ec7n t\u1ee5ng, c\u00f3 c\u00e1c th\u1ee9 ti\u1ec1n l\u1ec7 nh\u01b0 ti\u1ec1n tra l\u1ec5, ti\u1ec1n c\u01a1m, ti\u1ec1n t\u1ea1, ti\u1ec1n h\u00e0nh l\u00fd, ti\u1ec1n canh gi\u00e1m (ti\u1ec1n tra l\u1ec5 : vi\u1ec7c ki\u1ec7n l\u1edbn t\u1eeb 3 quan \u0111\u1ebfn 6 quan, vi\u1ec7c ki\u1ec7n nh\u1ecf t\u1eeb 2 quan \u0111\u1ebfn 4 quan ; ti\u1ec1n l\u1ec5 t\u1ea1 t\u1eeb 5 quan \u0111\u1ebfn 15 quan ; ti\u1ec1n c\u01a1m, vi\u1ec7c ki\u1ec7n l\u1edbn 2 vi\u00ean, vi\u1ec7c ki\u1ec7n nh\u1ecf 1 vi\u00ean, ti\u1ec1n c\u01a1m m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 ti\u1ec1n ; vi\u1ec7c ki\u1ec7n l\u1edbn thu ti\u1ec1n c\u01a1m th\u00e1ng, vi\u1ec7c ki\u1ec7n nh\u1ecf thu ti\u1ec1n c\u01a1m n\u1eeda th\u00e1ng ; ti\u1ec1n h\u00e0nh l\u00fd, \u00e1n n\u1eb7ng 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111i b\u1eaft, ki\u1ec7n v\u1eb7t 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i b\u1eaft, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u00e0y 2 ti\u1ec1n ; ti\u1ec1n canh giam, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb giam m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan, \u0111\u00e0n b\u00e0 n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda) \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u1edf d\u00e2n. B\u1ed9 H\u00ecnh cho r\u1eb1ng ng\u00e0y nay ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u00e3 c\u00f3 ti\u1ec1n d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam, nha l\u1ea1i c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, c\u00e1c th\u1ee9 h\u00ecnh c\u1ee5 \u0111\u1ec1u t\u1ef1 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ebf ra, c\u00e1c kho\u1ea3n ti\u1ec1n l\u1ec7 \u1ea5y xin b\u1ecf \u0111i h\u1ebft. C\u1ea5p ri\u00eang ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu \u0111\u1ec3 chi ph\u00ed b\u00fat gi\u1ea5y d\u1ea7u \u0111\u00e8n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua chu\u1ea9n theo l\u1eddi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, c\u1ea5p cho ph\u1ee7 l\u1edbn m\u1ed7i n\u0103m 80 quan ti\u1ec1n, ph\u1ee7 nh\u1ecf 70 quan, huy\u1ec7n l\u1edbn 60 quan, huy\u1ec7n nh\u1ecf 50 quan. L\u1ea1i l\u1ec7 d\u1ecbch \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng cho chia ban m\u00e0 chi l\u01b0\u01a1ng (d\u00e2n x\u00e3 to\u00e0n tr\u1eeb (chuy\u00ean \u0111i l\u00ednh l\u1ec7) th\u00ec l\u00ednh l\u1ec7 \u0111\u01b0\u01a1ng ban m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; l\u00ednh l\u1ec7 m\u1ed9 v\u00e0o th\u00ec c\u1ea5p th\u00eam 5 ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111em vi\u1ec7c v\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n xi\u00eau t\u00e1n n\u00ean ng\u1ea1ch gi\u1ea3n binh b\u1ecb thi\u1ebfu, t\u00e2u l\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 cho ho\u00e3n vi\u1ec7c b\u1eaft l\u00ednh, x\u00e3 n\u00e0o h\u01a1i h\u1ed3i ph\u1ee5c th\u00ec ho\u00e3n 1 n\u0103m, x\u00e3 n\u00e0o ch\u01b0a h\u1ed3i ph\u1ee5c th\u00ec ho\u00e3n 2 n\u0103m hay 3 n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ed3n l\u1ea1i l\u00ednh m\u1ed9 B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i l\u00ednh m\u1ed9 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, \u0111\u00f3ng th\u00fa \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m, ch\u1ebft tr\u1ed1n c\u0169ng nhi\u1ec1u, l\u00ednh m\u1edbi m\u1ed9 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 tay ch\u01a1i v\u1eeba m\u1ed9 l\u1ea1i tr\u1ed1n. S\u1ed5 ng\u1ea1ch ch\u1ec9 c\u00f3 s\u1ed1 h\u01b0.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u xin c\u1ee9 s\u1ed1 l\u00ednh hi\u1ec7n c\u00f3 m\u00e0 d\u1ed3n th\u00e0nh v\u1ec7, c\u01a1, m\u1ed7i v\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, c\u01a1 c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf. L\u00ednh qu\u00ea t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u1ec1 Nam th\u00ec s\u00e1u \u0111\u1ed9i Thi\u1ec7n v\u00f5 thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u01a1 Thi\u1ec7n v\u00f5, l\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ed9i H\u1eadu v\u00f5 d\u1ed3n b\u1ed5, 9 \u0111\u1ed9i Tr\u00e1ng oai thu\u1ed9c Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u01a1 Tr\u00e1ng oai, l\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ed9i Oai ti\u1ec1n ph\u1ea5n k\u00edch d\u1ed3n b\u1ed5, 2 \u0111\u1ed9i Ch\u00e1nh v\u00f5 thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u01a1 Ch\u00e1nh v\u00f5, l\u1ea5y c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i Nhu\u1ec7 v\u00f5, \u0110\u1ec1 v\u00f5, Ki\u00ean ngh\u0129a d\u1ed3n b\u1ed5 ; 6 \u0111\u1ed9i V\u00f5 d\u0169ng thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u01a1 V\u00f5 d\u0169ng, l\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ed9i V\u00f5 l\u01b0\u1ee3c, V\u00f5 k\u1ecbch, V\u00f5 l\u1ef1c, d\u1ed3n b\u1ed5 ; 8 \u0111\u1ed9i C\u1ef1 oai thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u01a1 C\u1ef1 oai, l\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ed9i C\u01b0\u1eddng d\u0169ng, \u0110\u1ecbnh oai d\u1ed3n b\u1ed5. S\u1ed1 c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u1ed9i l\u01b0u ng\u1ea1ch. 8 \u0111\u1ed9i L\u1ea1c v\u00f5 \u0111\u1ed5i l\u00e0m v\u1ec7 L\u1ea1c v\u00f5, c\u00f9ng v\u1ec7 Nghi\u00eam d\u0169ng s\u1ed1 l\u00ednh \u0111\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u00ednh \u1edf 5 c\u01a1 Hi\u1ec7u thu\u1eadn qu\u00ea t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u1ec1 Nam m\u00e0 d\u1ed3n b\u1ed5. C\u00f2n nh\u1eefng l\u00ednh qu\u00ea \u1edf Ngh\u1ec7 An v\u1ec1 b\u1eafc h\u1ee3p v\u1edbi chi \u0110\u1ecbnh ngh\u0129a thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n, chi Ch\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec7u thu\u1eadn. N\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n m\u1ed9 th\u00eam. C\u01a1 binh 11 tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh c\u0169ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n, xin l\u1ea5y s\u1ed1 linh tinh c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i c\u0169 s\u1edf t\u1ea1i m\u00e0 d\u1ed3n b\u1ed5. N\u1ebfu c\u00f2n th\u1eeba c\u0169ng \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u1ed9i l\u01b0u ng\u1ea1ch, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i \u0111\u00e2u khuy\u1ebft th\u00ec b\u1ed5 sung.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nu\u00f4i qu\u00e2n, Nam B\u1eafc v\u1ed1n kh\u00f4ng chia r\u1ebd. Duy s\u1ed5 l\u00ednh ph\u1ea3i c\u00f3 c\u0103n c\u01b0\u1edbc m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 h\u00e0ng ng\u0169. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c binh l\u00ednh \u1ee9ng m\u1ed9, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u1ea1o t\u00ean l\u1ea5y c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u1ec1 Nam l\u00e0m qu\u00ea qu\u00e1n, x\u00e9t ra th\u1ea5y nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i ti\u1ebfng B\u1eafc th\u00ec h\u1ecd l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 cha ng\u01b0\u1eddi Nam m\u1eb9 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc. \u0110i\u1ec1u \u1ea5y n\u00ean m\u1ed9t phen ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba s\u1ef1 gian tr\u00e1. Xin giao cho c\u00e1c vi\u00ean Th\u1ed1ng qu\u1ea3n n\u0103m qu\u00e2n thu\u1ed9c th\u00e0nh, c\u00f9ng th\u01b0\u1ee3ng ty 11 tr\u1ea5n, x\u00e9t k\u1ef9 bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o qu\u00ea \u1edf Nam, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o qu\u00ea \u1edf B\u1eafc, theo th\u1ef1c m\u00e0 c\u1ea3i ch\u00ednh. Nh\u1eefng v\u1ec7 c\u01a1 thu\u1ed9c th\u00e0nh th\u00ec ch\u1ec9 l\u1ea5y l\u00ednh mi\u1ec1n Nam sung b\u1ed5, c\u00e1c c\u01a1 v\u1ec7 thu\u1ed9c c\u00e1c tr\u1ea5n, c\u00e1c l\u00ednh mi\u1ec1n Nam xin b\u1ed5 v\u1ec1 th\u00e0nh c\u0169ng cho. L\u00ednh c\u01a1 c\u00e1c tr\u1ea5n c\u00f3 khuy\u1ebft, xin m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t, x\u00e9t c\u00f3 x\u00e3 d\u00e2n b\u1ea3o nh\u1eadn, tr\u1ea5n quan cam k\u1ebft th\u00ec Binh t\u00e0o m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00ea chu\u1ea9n \u0111\u0103ng v\u00e0o ng\u1ea1ch. Sau m\u1ed9t n\u0103m kh\u00f4ng tr\u1ed1n tr\u00e1nh th\u00ec v\u1eabn chi\u1ebfu s\u1ed1 c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n ch\u00e2u th\u1ed5 c\u1ee7a x\u00e3 d\u00e2n c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ed5 gi\u1ea3n binh m\u00e0 qu\u00e2n c\u1ea5p. Ai tr\u1ed1n th\u00ec cho v\u1ec1 s\u1ed5 d\u00e2n. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec l\u00ednh th\u00e0nh, l\u00ednh tr\u1ea5n c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t, m\u00e0 l\u00ednh \u0111\u00e3 v\u00e0o ng\u1ea1ch, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ec7 gi\u1ea3 m\u1ea1o tr\u1ed1n tr\u00e1nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, chu\u1ea9n cho theo l\u1eddi xin m\u00e0 l\u00e0m. Duy c\u00f3 v\u1ec7 L\u1ea1c v\u00f5 th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m v\u1ec7 L\u1ea1c d\u0169ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh quy th\u1ee9c l\u1ef5 s\u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y quan ph\u1ee7 huy\u1ec7n gi\u1eef ch\u00ednh l\u1ec7nh m\u1ed9t ph\u1ee7, m\u1ed9t huy\u1ec7n m\u00e0 c\u1eeda nh\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 quy ch\u1ebf nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Sai hai b\u1ed9 L\u1ec5, C\u00f4ng h\u1ed9i b\u00e0n. Xin ph\u00e0m ph\u1ee7 huy\u1ec7n n\u00e0o ch\u01b0a x\u00e2y th\u00e0nh th\u00ec do th\u01b0\u1ee3ng ty ch\u1ecdn \u0111\u1ecba th\u1ebf s\u1edf t\u1ea1i, ch\u1ed7 n\u00e0o cao r\u00e1o, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 trung \u0111\u1ed9, d\u1ef1ng l\u1ef5 s\u1edf nh\u00e0 c\u1eeda v\u00e0 th\u00e0nh \u0111\u1ea5t, th\u00ec huy\u1ec7n nha so v\u1edbi ph\u1ee7 nha h\u01a1i k\u00e9m. Th\u00e0nh r\u1ed9ng hay h\u1eb9p l\u1ea1i theo s\u1ed1 nh\u00e2n vi\u00ean nhi\u1ec1u hay \u00edt m\u00e0 \u0111\u1ecbnh. Vua theo l\u1eddi. (Th\u00e0nh \u0111\u1ea5t ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u cao 5 th\u01b0\u1edbc, d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc, tr\u00ean r\u1ed9ng 3 th\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu 2 vi\u00ean Tri ph\u1ee7, \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7, th\u00ec b\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh m\u1ed7i m\u1eb7t d\u00e0i 170 th\u01b0\u1edbc ; n\u1ebfu ch\u1ec9 m\u1ed9t vi\u00ean Tri ph\u1ee7 th\u00ec m\u1ed7i m\u1eb7t d\u00e0i 160 th\u01b0\u1edbc ; huy\u1ec7n n\u00e0o c\u00f3 2 vi\u00ean Tri huy\u1ec7n, Huy\u1ec7n th\u1eeba th\u00ec m\u1ed7i m\u1eb7t d\u00e0i 150 th\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu ch\u1ec9 m\u1ed9t Tri huy\u1ec7n th\u00ec m\u1ed7i m\u1eb7t d\u00e0i 140 th\u01b0\u1edbc ; tr\u01b0\u1edbc sau th\u00e0nh \u0111\u1ec1u m\u1edf m\u1ed7i m\u1eb7t 1 c\u1eeda, c\u1eeda x\u00e2y b\u1eb1ng g\u1ea1ch, c\u00e1nh c\u1eeda b\u1eb1ng g\u1ed7, c\u1eeda \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc tr\u00ean kh\u1eafc 5 ch\u1eef \u201cM\u1ed7 ph\u1ee7 huy\u1ec7n l\u1ef5 s\u1edf\u201d, th\u1ebfp b\u1ea1c s\u01a1n \u0111en ; c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u 3 gian 2 ch\u00e1i l\u1ee3p ng\u00f3i, 2 vi\u00ean th\u00ec chia l\u00e0m t\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng, h\u1eefu \u0111\u01b0\u1eddng, 1 vi\u00ean th\u00ec nh\u00e0 l\u00e0m v\u00e0o gi\u1eefa 2 b\u00ean tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ed7i b\u00ean l\u00e0m 1 nh\u00e0 tranh, m\u1ed7i c\u00e1i 3 gian 2 ch\u00e1i, b\u00ean t\u1ea3, b\u00ean h\u1eefu ngh\u1ec3nh l\u1ea1i v\u1edbi nhau, m\u1ed9t b\u00ean l\u00e0m th\u01b0 ph\u00f2ng nha l\u1ea1i, m\u1ed9t b\u00ean l\u00e0m tr\u1ea1i l\u00ednh l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Phan Th\u1ebf Ch\u1ea5n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh tu\u1ea5t, l\u1ec5 H\u1ee3p h\u01b0\u1edfng. L\u1ec5 xong, vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t \u0111\u1eb9p c\u1ee7a \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n l\u00e0m th\u01a1 \u0111\u01b0a cho qu\u1ea7n th\u1ea7n xem. L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long b\u1ea3n tri\u1ec1u Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta \u0111\u00e3 d\u1ef1ng Th\u00e1i mi\u1ebfu \u1edf ph\u00eda \u0110\u00f4ng nam Ho\u00e0ng th\u00e0nh, theo nh\u00e0 H\u00e1n, nh\u00e0 Minh l\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1eddng d\u1ecb quy ch\u1ebf th\u1ea5t (m\u1ed9t nh\u00e0 chia ra t\u1eebng gian), gian gi\u1eefa th\u1edd Th\u00e1i t\u1ed5 Gia d\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, hai b\u00ean chi\u00eau m\u1ee5c th\u1edd Hy t\u00f4ng Hi\u1ebfu v\u0103n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, cho \u0111\u1ebfn Du\u1ec7 t\u00f4ng Hi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, c\u1ed9ng t\u1ea5t c\u1ea3 9 v\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau l\u1ea1i d\u1ef1ng Tri\u1ec7u mi\u1ebfu \u0111\u1ec3 th\u1edd Tri\u1ec7u t\u1ed5 T\u0129nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, l\u00e0 ng\u1ee5 \u00fd t\u00f4n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc h\u01a1n \u0111\u1eddi sau. L\u1ea1i \u1edf b\u00ean T\u00e2y l\u00e0m mi\u1ebfu th\u1edd Hi\u1ebfu khang ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 2, vi\u1ec7c tang Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta \u0111\u00e3 h\u1ebft b\u00e0n vi\u1ec7c th\u0103ng ph\u1ed1i, tr\u1eabm ngh\u0129 Th\u00e1i mi\u1ebfu \u0111\u00e3 th\u1edd \u0111\u1ee9c Th\u00e1i t\u1ed5 \u1edf gi\u1eefa, m\u00e0 Ho\u00e0ng kh\u1ea3o t\u1ed5 ta, th\u1ea7n c\u00f4ng th\u00e1nh \u0111\u1ee9c h\u01a1n c\u1ea3 ngh\u00ecn \u0111\u1eddi, ph\u1ea3i th\u1edd \u1edf gi\u1eefa mi\u1ebfu quay m\u1eb7t h\u01b0\u1edbng Nam \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng m\u00e3i s\u1ef1 t\u00f4n s\u00f9ng th\u00ec m\u1edbi h\u1ee3p nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a th\u1ea7n d\u00e2n, n\u1ebfu th\u1edd ph\u1ee5 Th\u00e1i mi\u1ebfu th\u00ec Du\u1ec7 t\u00f4ng \u1edf v\u1ecb chi\u00eau m\u1ee5c l\u1ea1i s\u1ee3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ebd.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e8n s\u1eafc ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u1edf m\u00e9 T\u00e2y nam trong Ho\u00e0ng th\u00e0nh tu\u00e2n theo quy ch\u1ebf Th\u00e1i mi\u1ebfu m\u00e0 d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n l\u1edbn 9 gian, \u1edf gi\u1eefa \u0111i\u1ec7n \u0111\u1eb7t th\u1ea7n v\u1ecb \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o g\u1ecdi l\u00e0 Th\u1ebf mi\u1ebfu. L\u1ea1i truy t\u00f4n Hi\u1ebfu khang ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00e0m H\u01b0ng t\u1ed5, c\u00f9ng theo l\u1ec7 Tri\u1ec7u mi\u1ebfu, d\u1ef1ng H\u01b0ng mi\u1ebfu \u1edf \u0111\u1eb1ng sau Th\u1ebf mi\u1ebfu. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y d\u1eabu kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ec5 \u0111\u1eddi x\u01b0a, nh\u01b0ng th\u1eed ngh\u0129 n\u1ebfu theo l\u1eddi b\u00e0n \u0111\u1eddi x\u01b0a m\u00e0 l\u00e0m theo l\u1ec5 di\u00eau (() S\u00e1u \u0111\u1eddi th\u00ec ch\u00f4n th\u1ea7n ch\u1ee7.) th\u00ec l\u1ea5y ph\u1eadn t\u00f4i con m\u00e0 b\u00e0n \u0111\u1ebfn vua cha, l\u00f2ng c\u00f3 y\u00ean ch\u0103ng ? H\u01a1n n\u1eefa, l\u1ec5 b\u1edfi ngh\u0129a m\u00e0 \u0111\u1eb7t, ch\u1eb3ng th\u00e0 ch\u1ecbu l\u1ed7i v\u1ec1 qu\u00e1 h\u1eadu. Th\u00e1nh nh\u00e2n ch\u1eb3ng n\u00f3i th\u1ebf \u00e0. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta nh\u1edd kh\u00ed thi\u00eang tr\u1eddi \u0111\u1ea5t t\u00f4ng x\u00e3, con ch\u00e1u n\u1ed1i \u0111\u1eddi, truy\u1ec1n nhau m\u1ed1i c\u1ea3, Th\u1ebf mi\u1ebfu 9 gian \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y th\u00ec n\u00ean ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t l\u00e0m th\u00eam mi\u1ebfu m\u1edbi, b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc noi theo, d\u1eabn m\u00e3i \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng c\u00f9ng, th\u00ec c\u00e1i g\u00ec t\u1ed1t b\u1eb1ng, c\u00e1i g\u00ec hay b\u1eb1ng. N\u1ebfu nghe l\u1eddi b\u1ecdn h\u1ee7 nho n\u1ec7 c\u1ed5 b\u00e0n b\u1eady m\u00e0 \u0111em th\u1ea7n ch\u1ee7 ch\u00f4n hay c\u1ea5t \u0111i, th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00f4i con c\u1ee7a tri\u1ec1u ta n\u1eefa. Nay l\u1ea1i th\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn k\u1ebf l\u1edbn c\u1ee7a t\u00f4n mi\u1ebfu, ph\u1ea3i c\u1eb7n k\u1ebd n\u00f3i r\u00f5 hai ba l\u1ea7n cho con ch\u00e1u th\u1ea7n d\u00e2n ta hi\u1ec3u s\u00e2u l\u00f2ng tr\u1eabm m\u00e0 v\u00e2ng l\u00e0m th\u00e0nh ph\u00e9p, mong cho t\u1ed1t \u0111\u1eb9p mu\u00f4n \u0111\u1eddi. D\u1ee5 n\u00e0y n\u00ean tuy\u00ean giao cho S\u1eed qu\u00e1n k\u00ednh gi\u1eef&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean \u0111\u1ed9i Xi\u00eam h\u1ea7u tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0m \u0111\u1ed9i Quy ho\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u d\u00e2ng s\u00e1ch k\u00ea vi\u1ec7c \u0111\u1ed9ng t\u0129nh v\u1ec1 th\u00e1ng cu\u1ed1i thu c\u1ee7a c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, duy Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh c\u00f3 x\u1ea3y ra gi\u1eb7c \u1edf hai n\u01a1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cT\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An xa h\u01a1n v\u00e0i ng\u00e0n d\u1eb7m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ninh thi\u1ebfp, ch\u1ec9 c\u00f3 hai h\u1ea1t n\u00e0y ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean h\u1eb3n, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c y\u00ean d\u00e2n b\u1eaft gi\u1eb7c ch\u01b0a l\u00e0m h\u1ebft \u0111\u1ea1o sao ?\u201d. Sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c quan tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00f4ng s\u1ee9c cho H\u1eefu ty x\u00e9t h\u1ecfi vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ra h\u00ecnh ph\u00e1p \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng tr\u00e1nh \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i l\u00e0m \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i, kh\u00f4ng sai kh\u00f4ng b\u1eeba m\u1edbi \u0111\u00fang \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a h\u00ecnh, th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh cung x\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng, c\u00f3 khi \u0111\u1ed5 v\u1ea5y cho nh\u00e0 gi\u00e0u, v\u00e0 vu c\u00e1o k\u1ebb th\u00f9, quan x\u00e9t \u00e1n m\u1edbi nghe x\u01b0ng ra, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00f2i b\u1eaft, k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u00e0ng th\u00e1ng, vi\u1ec7c \u00e1n v\u1eabn kh\u00f4ng xong. \u0110\u1ebfn l\u00fac oan u\u1ed5ng \u0111\u01b0\u1ee3c minh th\u00ec l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n kh\u1ed5 lu\u1ef5 \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u r\u1ed3i. Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, ph\u1ea3i \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng. Ph\u00e0m c\u1eaft tr\u1eeb m\u1ed1i t\u1ec7 c\u1ea7n ph\u1ea3i chi\u1ebft trung. N\u1ebfu gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp cung ra m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ecfi th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tha r\u1ed9ng qu\u00e1, m\u00e0 nh\u1ea5t thi\u1ebft b\u1eaft giam, th\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb v\u1ea1 l\u00e2y nh\u01b0 c\u00e2y r\u1eebng c\u00e1 ao trong c\u01a1n l\u1eeda ch\u00e1y. Ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t \u00e1n c\u1ea7n l\u1ea5y l\u00f2ng tr\u1ed1ng kh\u00f4ng m\u00e0 x\u00e9t h\u1ecfi \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t ng\u01b0\u1eddi x\u1ea5u m\u1edbi hay. V\u1eady n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c nha x\u00e9t h\u00ecnh, t\u1eeb sau gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp cung x\u01b0ng ra ng\u01b0\u1eddi can li\u00ean th\u00ec h\u1ecfi k\u1ef9 hai ba l\u1ea7n, qu\u1ea3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 hi\u1ec1m th\u00f9 m\u00e0 vu th\u00ec m\u1edbi b\u1eaft x\u00e9t, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi l\u00e0nh th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c r\u1eeda oan ; t\u00ecnh ho\u1eb7c c\u00f2n ng\u1edd th\u00ec c\u0169ng n\u00ean ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng, cho ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i x\u00e9t \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i \u0111\u00e0 lu\u1ef5, cho x\u1ee9ng v\u1edbi \u00fd c\u1ea9n th\u1eadn vi\u1ec7c h\u00ecnh c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf ki\u1ec1m g\u1ed7 c\u1ea5p cho c\u00e1c s\u1edf gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n c\u00e1c tr\u1ea5n. (C\u1eeda \u0110\u1ea1i Chi\u00eam, \u0110\u1ea1i \u00e1p \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, c\u1eeda Th\u00e1i C\u1ea7n, \u0110\u1ea1i C\u1ed5 Lu\u1ef9 \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, c\u1eeda Kim B\u1ed3ng, An Du, Thi N\u1ea1i \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, c\u1eeda C\u00f9 M\u00f4ng, Xu\u00e2n \u0110\u00e0i \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, c\u1eeda C\u00f9 Hu\u00e2n, V\u00e2n Phong [H\u00f2n Kh\u00f3i] \u1edf B\u00ecnh Ho\u00e0, c\u1eeda Phan Thi\u1ebft, c\u1eeda Phan Rang, V\u1ef5 N\u00ea [M\u0169i N\u00e9] \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, c\u1eeda Long H\u01b0ng, Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng \u1edf Bi\u00ean Ho\u00e0, c\u1eeda C\u1ea7n Gi\u1edd \u1edf Phi\u00ean An, c\u1eeda \u0110\u1ea1i T\u1ea5n, Ti\u1ec3u T\u1ea5n \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, c\u1eeda Tr\u1ea5n Di \u1edf V\u0129nh Thanh, c\u1eeda Kinh H\u00e0o, s\u1edf Ph\u00fa Qu\u1ed1c \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean, c\u1eeda Vi\u1ec7t Y\u00ean, T\u00f9ng Lu\u1eadt \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, c\u1eeda Nh\u1eadt L\u1ec7, Linh Giang, R\u00f2n T\u1ea5n \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, c\u1eeda Lu\u1eadt T\u1ea5n [c\u1eeda S\u00f3t], H\u1ed9i T\u1ea5n \u1edf Ngh\u1ec7 An, c\u1eeda Tr\u00e0o T\u1ea5n \u1edf Thanh Hoa, c\u1eeda L\u00e1c T\u1ea5n \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u1ea1ch l\u00ednh thi\u1ebfu, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u do d\u00e2n kh\u00e9o t\u00ecm c\u00e1ch tr\u1ed1n tr\u00e1nh. Xin t\u1ef1 nay, x\u00e3 d\u00e2n n\u00e0o s\u1ed1 gi\u1ea3n binh thi\u1ebfu ng\u1ea1ch th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi sung sang nha kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u b\u1eaft v\u1ec1 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1n b\u1ed5. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 h\u1ecdc tr\u00f2 kh\u1ea3o kho\u00e1, th\u00ec quan hu\u1ea5n gi\u00e1o s\u1edf t\u1ea1i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng cho thi v\u0103n b\u00e0i b\u1ed1n k\u1ef3, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ef1c h\u1ecdc d\u1ef1 h\u1ea1ng \u01b0u b\u00ecnh th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 cho mi\u1ec5n binh dao v\u00e0 v\u1eabn cho \u0111i h\u1ecdc th\u00eam \u0111\u1ec3 th\u00e0nh nghi\u1ec7p h\u1ecdc. N\u1ebfu v\u0103n l\u00fd v\u1ee5ng k\u00e9m c\u00f9ng v\u0103n l\u00fd b\u1ea5t th\u00f4ng th\u00ec b\u1eaft \u0111i\u1ec1n v\u00e0o s\u1ed1 gi\u1ea3n binh thi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea3 Tham tri Binh b\u1ed9 l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n v\u00e0o ch\u1ea7u, t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n \u0111\u1ee3i t\u1ed9i (() \u0110\u1ee3i t\u1ed9i : l\u00e0m quan n\u00f3i khi\u00eam t\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ee3i t\u1ed9i.) \u1edf th\u00e0nh t\u00e0o, tr\u00ed n\u00f4ng, t\u00e0i k\u00e9m, ch\u1ec9 s\u1ee3 kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c, xin d\u1ea1y b\u1ea3o cho \u0111\u1ec3 v\u1ee1 l\u00f2ng ngu mu\u1ed9i\u201d. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1ee9c tr\u00e1ch tr\u1eabm kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 b\u1ea3o t\u1eebng \u0111i\u1ec1u. Ch\u1ec9 hai ch\u1eef \u201cB\u1ec9nh c\u00f4ng\u201d (() B\u1ec9nh c\u00f4ng : t\u1ea5m l\u00f2ng c\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c.) bi\u1ebft gi\u1eef k\u1ef9 l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i l\u1edbn. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c cao, \u0111\u1ebfn l\u00fac g\u1eb7p vi\u1ec7c m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 ngay \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf th\u00ec \u1edf ch\u1ed7 ph\u1ea3i tr\u00e1i hay d\u1edf, sai m\u1ed9t ly \u0111i m\u1ed9t d\u1eb7m, h\u00e1 ch\u1eb3ng n\u00ean ngh\u0129 k\u1ef9 \u01b0 ?\u201d. \u0110\u0103ng Tu\u00e2n d\u1eadp \u0111\u1ea7u t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Vi\u1ec7n s\u1ee9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh, V\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ec5, V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng, Th\u1ecb v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngo\u1ea1n, chia nhau ng\u1ed3i c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n Uy ph\u01b0\u1ee3ng, Ph\u1ea5n b\u1eb1ng, T\u0129nh ba \u0111i sang H\u1ea1 Ch\u00e2u l\u00e0m vi\u1ec7c quan.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t n\u0103m 5 l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng (() N\u0103m l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng : Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng, H\u1ea1 h\u01b0\u1edfng, Thu h\u01b0\u1edfng, \u0110\u00f4ng h\u01b0\u1edfng v\u00e0 H\u1ee3p h\u01b0\u1edfng.) c\u00f9ng \u1edf ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, Th\u01b0\u1ee3ng ti\u00eau (d\u1ef1ng n\u00eau) \u0111\u1ec1u do Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu, Th\u1ebf mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5. Tr\u1ed9m ngh\u0129 T\u00f4n mi\u1ebfu l\u00e0 ch\u1ed7 t\u00f4n nghi\u00eam l\u1ec5 v\u0103n nghi t\u1eafc, ph\u1ea3i cho t\u00ecnh l\u00fd tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng m\u1edbi l\u00e0 ph\u1ea3i. B\u1ed1n m\u00f9a \u0111\u1eafp \u0111\u1ed5i, n\u00ean c\u00f3 b\u1ed1n l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 t\u00ecnh v\u0103n. Khi n\u0103m s\u1eafp h\u1ebft th\u00ec m\u00f9a \u0111\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec5 H\u1ee3p h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 b\u00e1o th\u00e0nh t\u00edch c\u1ea3 n\u0103m, c\u00f9ng l\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u1ea7u n\u0103m \u0111\u00f3n ph\u01b0\u1edbc (Nguy\u00ean \u0111\u00e1n) v\u00e0 l\u00fac gi\u1eefa tr\u1eddi t\u01b0\u01a1i s\u00e1ng (\u0110oan d\u01b0\u01a1ng) \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u1ec5 long tr\u1ecdng quan h\u1ec7 c\u1ea3. C\u00f2n nh\u01b0 l\u1ec5 cu\u1ed1i n\u0103m d\u1ef1ng c\u00e2y n\u00eau, s\u00e1ch v\u1edf kh\u00f4ng th\u1ea5y n\u00f3i \u0111\u1ebfn. Nh\u01b0ng t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc ta theo l\u00e0m \u0111\u00e3 l\u00e2u, ch\u01b0a n\u00ean v\u1ed9i b\u1ecf. T\u1eeb nay xin sai Ho\u00e0ng t\u1eed hay c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng t\u1ebf thay, m\u1edbi l\u00e0 tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Y\u00ean c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n l\u00e0 L\u00fd C\u00f4ng \u0110\u1ed3ng h\u1ecdp v\u00e0i thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 l\u1ebbn n\u1ed5i \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n x\u00e3 Ch\u00e2n Ch\u00e2u. \u0110\u1ed3ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng nh\u00e0 Thanh, l\u00e0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c B\u1ea1ch X\u1ec9 Ho\u00e0ng K\u1ef3 Trung. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn \u1edf ch\u00e2u Ti\u00ean Y\u00ean, can \u00e1n tr\u1ed1n \u0111i, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd l\u1ea1i h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng \u1edf Tr\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng, th\u01b0\u1eddng ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n. Tr\u1ea5n th\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea Huy T\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, \u0111em binh thuy\u1ec1n b\u1eaft. B\u1ecdn gi\u1eb7c ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. \u0110\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ng\u00e0y ch\u00fang l\u1ea1i \u0111\u1ebfn b\u00e3i d\u00e0i ch\u00e2u Ti\u00ean Y\u00ean, T\u00edch c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00e0m do th\u00e0nh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn h\u1ee3p s\u1ee9c c\u00f9ng \u0111\u00e1nh, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i t\u00ean gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, c\u00f2n \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n tho\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 l\u00ednh tr\u1ed1n cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00ednh l\u00e0 nanh vu\u1ed1t c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, ph\u1ea3i \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 l\u00e2u, r\u1ed3i m\u1edbi t\u1eadp quen. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i gi\u1ea3n binh \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o quen theo l\u1ec7 l\u00e0ng, c\u1ee9 3 n\u0103m hay 6 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 3, 4 l\u1ea7n, nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng nghi\u00eam r\u0103n, th\u00ec l\u00e0m sao gi\u1eef nghi\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n ch\u00ednh ? V\u1eady l\u1ea5y n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u. Y theo l\u1ec7 x\u1eed ph\u00e2n l\u00ednh Kinh v\u00e0 ngh\u1ecb t\u1ed9i (Tr\u1ed1n m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u00e1nh 90 tr\u01b0\u1ee3ng, tr\u1ed1n 2 l\u1ea7n \u0111\u00f3ng g\u00f4ng hai th\u00e1ng, m\u00e3n h\u1ea1n \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i sung ng\u0169 ; tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 3 l\u1ea7n th\u00ec t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu. Sau khi tr\u1ed1n m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ed5i h\u1ecd t\u00ean v\u00e0o l\u00e0m l\u00ednh \u1edf dinh kh\u00e1c th\u00ec c\u0169ng cho l\u00e0 l\u00ednh tr\u1ed1n m\u00e0 lu\u1eadn t\u1ed9i. N\u1ebfu trong 100 ng\u00e0y m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u1ebfn th\u00fa th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 ph\u1ea1m l\u1ea7n \u0111\u1ea7u hay l\u1ea7n th\u1ee9 hai c\u0169ng \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n t\u1ed9i. Ngo\u00e0i h\u1ea1n \u1ea5y l\u1ea1i h\u1ea1n 100 ng\u00e0y n\u1eefa m\u00e0 x\u1eed gi\u1ea3m 2 b\u1eadc, \u0111\u1ec1u v\u1eabn sung ng\u0169. N\u1ebfu tr\u1ed1n v\u1ec1 l\u00e0ng m\u00ecnh ho\u1eb7c l\u00e0ng kh\u00e1c, L\u00fd tr\u01b0\u1edfng bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eaft gi\u1ea3i c\u0169ng ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i theo lu\u1eadt. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n ph\u1ea3i nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c vi\u00ean cai qu\u1ea3n ki\u1ec1m th\u00fac nghi\u00eam nh\u1eb7t \u0111\u1ec3 cho ng\u1ea1ch l\u00ednh th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee7, v\u00f5 l\u01b0\u1ee3c m\u1ea1nh l\u00ean. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang theo m\u00e3i th\u00f3i b\u1eady, tho\u1eaft \u1edf tho\u1eaft tr\u1ed1n, th\u00ec c\u1ee9 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n m\u00e0 h\u1ecfi t\u1ed9i&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t hai \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng tam v\u00e0 t\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y bi\u1ec1n binh hai v\u1ec7 Long thao, H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c m\u00e3n ban, t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u1edf l\u1ea1i Kinh h\u01a1n 130 ng\u01b0\u1eddi. Vua cho b\u00e0i b\u1ea1c kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef \u201cluy\u1ebfn khuy\u1ebft t\u00ecnh \u00e2n\u201d v\u00e0 cho h\u1ea1n v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 3 quan ti\u1ec1n, b\u1ed5 l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng, tam t\u1ee9, sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy quy\u1ec1n l\u0129nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai B\u1eafc Th\u00e0nh ki\u1ebfm mua 1.000 l\u1ea1ng v\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban c\u00e2y \u0111o b\u00f3ng m\u1eb7t tr\u1eddi kh\u1ea3m b\u1ea1c ch\u1ebf theo l\u1ec7nh vua, cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, duy 5 tr\u1ea5n thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 11 tr\u1ea5n thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00ec do hai th\u00e0nh theo c\u00e1ch th\u1ee9c m\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ec3 c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p th\u00f3c c\u00f4ng l\u00e0m v\u1ed1n cho c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed9 \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, (Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t h\u1ea1ng nh\u00ec 100 c\u00e2n gi\u00e1 6 quan ti\u1ec1n, h\u1ea1ng ba gi\u00e1 5 quan 5 ti\u1ec1n ; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t h\u1ea1ng nh\u1ea5t 100 c\u00e2n gi\u00e1 5 quan 6 ti\u1ec1n 15 \u0111\u1ed3ng, h\u1ea1ng nh\u00ec gi\u00e1 5 quan 3 ti\u1ec1n 7 \u0111\u1ed3ng, h\u1ea1ng ba gi\u00e1 5 quan, m\u1ed7i 1 quan ti\u1ec1n chi\u1ebft th\u00e0nh m\u1ed9t h\u1ed9c th\u00f3c, l\u1ea5y 60 quan ti\u1ec1n k\u1ebdm 7 c\u00e2n n\u1eb7ng chi\u1ebft th\u00e0nh 110 c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n L<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eadu t\u00fd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 [1828] (Thanh \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 8), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 t\u1ed1i cu\u1ed1i n\u0103m m\u01b0a, vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cM\u01b0a xu\u00e2n nhu\u1ea7n th\u1ea5m, c\u00e2y c\u1ecf \u0111\u1ec1u t\u01b0\u01a1i ng\u1eeda nh\u1edd \u01a1n tr\u1eddi, l\u00f2ng tr\u1eabm r\u1ea5t l\u00e0 vui c\u1ea3m. Duy ng\u00e0y mai l\u00e0 ng\u00e0y Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1nh r\u00e1o th\u00ec c\u00e1c quan ch\u1ea7u h\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n nh\u00e0n h\u1ea1, ta r\u1ea5t mong th\u1ebf\u201d. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, vua ng\u1ef1 tr\u00ean \u0111i\u1ec7n nh\u1eadn l\u1ec5, s\u1eafc tr\u1eddi t\u1ea1nh s\u00e1ng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u m\u1eebng.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i t\u00e2u b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a, l\u00faa ru\u1ed9ng xanh t\u1ed1t. Vua xem bi\u1ec3u r\u1ea5t m\u1eebng, ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea7u n\u0103m tr\u1eddi cho ph\u01b0\u1edbc, m\u1eebng ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin t\u1ebft m\u01b0a xu\u00e2n. T\u01b0\u1edfng r\u1ed3i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang v\u1edbi \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh n\u0103m m\u1eadu l\u00faa t\u1ed1t &nbsp;((1) M\u1eadu m\u1eadu (&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; )&nbsp; : Hai ch\u1eef M\u1eadu, ch\u1eef M\u1eadu tr\u00ean l\u00e0 n\u0103m M\u1eadu, ch\u1eef M\u1eadu d\u01b0\u1edbi l\u00e0 t\u1ed1t, ngh\u0129a l\u00e0 n\u0103m M\u1eadu th\u00ec t\u1ed1t)\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1ea3m 3 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay cho Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, gi\u1ea3m 2 ph\u1ea7n 10 cho c\u00e1c th\u00e0nh, tr\u1ea5n, \u0111\u1ea1o. L\u1ea1i tha thu\u1ebf ru\u1ed9ng b\u1ecb thi\u00ean tai v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc cho hai huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, Ph\u00fa Vang \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean. Thu\u1ebf tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng thu\u1ebf n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n g\u1ea1o c\u1ee7a 2 \u0111\u1ed9i C\u00e1t S\u01a1n, Phan Long huy\u1ec7n Th\u1ea1ch H\u00e0 tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, v\u1ec1 2 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 th\u1ee9 6 th\u00ec mi\u1ec5n c\u1ea3, v\u1ec1 2 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7 th\u1ee9 8 th\u00ec cho ho\u00e3n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 thi\u1ebft tri\u1ec1u v\u00e0 sai quan xem ng\u00e0y t\u1ebf Giao v\u00e0 xu\u1ea5t binh.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u : \u201c\u0110\u1ea7u xu\u00e2n sai quan xem ng\u00e0y t\u1ebf Giao, sai t\u01b0\u1edbng ra qu\u00e2n c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c tuy\u00ean b\u1ed1 m\u1ec7nh l\u1ec7nh m\u00e0 th\u00f4i. T\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1eb7t nghi v\u1ec7 \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 ch\u1ec9 l\u00e0 th\u00eam phi\u1ec1n. Xin t\u1ef1 nay m\u1ed7i n\u0103m l\u1ea5y ng\u00e0y 11 th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1eb7t nghi v\u1ec7 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, sai quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng xem ng\u00e0y t\u1ebf Giao v\u00e0 ng\u00e0y ra qu\u00e2n, c\u00e1c quan v\u00e0o l\u1ea1y. \u0110\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i\u201d. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi 4.000 l\u00ednh \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, Ninh B\u00ecnh, Thanh Ngh\u1ec7 \u0111\u1ebfn Kinh, \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c s\u1edf \u0111\u00ea c\u0169, t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ed5 s\u00e1ch g\u00ec x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay l\u1ea5y \u0111\u1ecbnh th\u1ee9c m\u00e0 so s\u00e1nh th\u00ec ph\u1ea7n nhi\u1ec1u th\u1ea5p qu\u00e1. N\u1ebfu nh\u1ea5t lu\u1eadt \u0111\u1eafp cho \u0111\u00fang c\u00e1ch th\u1ee9c, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng ph\u00ed t\u1ed5n nhi\u1ec1u qu\u00e1, m\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh to l\u1edbn, s\u1ee3 kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i. Xin l\u1ea5y m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t n\u0103m ngo\u00e1i l\u00e0m m\u1ee9c m\u00e0 t\u00ednh \u0111\u1eafp cao r\u1ed9ng th\u00eam. B\u1eaft d\u00e2n s\u1eeda ch\u1eefa c\u00e1c \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea t\u1ef1 s\u1ee5t l\u1edf, s\u1ee9c d\u00e2n kh\u00f4ng s\u1eeda \u0111\u1eafp n\u1ed5i th\u00ec c\u0169ng xin l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m, xong vi\u1ec7c giao d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i nh\u1eadn gi\u1eef\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00ea quan h\u1ec7 v\u1edbi vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, l\u1ee3i h\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u1ecf. C\u00f4ng tr\u00ecnh s\u1eeda \u0111\u1eafp, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed1n kh\u00f4ng ti\u1ebfc ph\u00ed, l\u00e0m kh\u00f4ng \u0111\u00fang c\u00e1ch th\u1ee9c l\u00e0 l\u1ed7i \u1edf H\u1eefu ty. Nay giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho d\u00e2n, h\u00e1 ch\u1eb3ng phi\u1ec1n nhi\u1ec5u cho d\u00e2n \u01b0 ?. V\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y ti\u1ec1n kho thu\u00ea nh\u00e2n c\u00f4ng l\u00e0m\u201d. L\u1ea1i th\u1ea5y r\u1eb1ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u1ed9 nh\u1eefng k\u1ebb tay ch\u01a1i l\u00e0m kho\u00e1n, l\u00e0m s\u01a1 s\u00e0i cho xong vi\u1ec7c, n\u00ean th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng b\u1ecb v\u1ee1 \u0111\u00ea. S\u1eafc cho t\u1eeb nay thu\u00ea d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i l\u00e0m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9 kho\u00e1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng C\u00f4ng ph\u00f2ng \u1edf th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t 1 B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i,<\/p>\n\n\n\n<p>6 C\u1eedu ph\u1ea9m thi l\u1ea1i, 50 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, l\u1ea1i c\u00f2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u00edch \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u00edch \u0111i theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00ea, ph\u00e2n ph\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. Xin \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 2 C\u1eedu ph\u1ea9m thi l\u1ea1i v\u00e0 th\u00eam 20 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i n\u1eefa. L\u1ea1i xin ph\u00e1i Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 H\u1ed9 b\u1ed9 m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u00e0m x\u01b0\u1edbng xu\u1ea5t, theo H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh tr\u01b0ng c\u00e1c s\u1edf c\u1eeda quan v\u00e0 b\u1ebfn \u0111\u00f2 B\u1eafc Th\u00e0nh, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi xin gi\u1ea3m ng\u1ea1ch thu\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, cho chi\u1ebfu ng\u1ea1ch n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7 l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m cho 1 ph\u1ea7n 12. Sai c\u00e1c quan th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi ty thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh tr\u01b0ng tr\u00f4ng nom vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, nghi\u00eam c\u1ea5m y\u00eau s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu th\u00e2n, l\u1ec5 Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay Kinh ngo\u00e0i chi ti\u00eau t\u1eeb 30 quan ti\u1ec1n, 30 h\u1ed9c ph\u01b0\u01a1ng th\u00f3c g\u1ea1o, 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7nh l\u00e0m s\u00e1ch b\u00e1o ti\u00eau, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn s\u1ed1 \u1ea5y, ch\u1ec9 bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 h\u1eb1ng th\u00e1ng t\u01b0 b\u1ed9 l\u01b0u chi\u1ec3u, nh\u01b0 th\u1ebf cho b\u1edbt gi\u1ea5y m\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau l\u1ea1i ngh\u0129 r\u1eb1ng Th\u1eeba Thi\u00ean l\u1ec7 thu\u1ed9c Kinh th\u00e0nh kh\u00f4ng nh\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1t, h\u1ea1 l\u1ec7nh ph\u00e0m c\u00f3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 l\u0129nh \u1edf b\u1ed9, ti\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn 30 quan, th\u00f3c g\u1ea1o kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn 30 h\u1ed9c ph\u01b0\u01a1ng, th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m l\u00e0m s\u00e1ch t\u00ednh g\u1ed9p t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai 2 v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eadu Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n c\u1ee7a Kinh binh \u0111i th\u00fa B\u1eafc Th\u00e0nh, v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ea5t \u0111i th\u00fa Thanh Hoa, v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb \u0111i th\u00fa Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c vi\u00ean t\u1eed con v\u0103n th\u1ea7n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh nguy\u1ec7n sung v\u00e0o binh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng \u1edf th\u00e0nh, th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cCon nh\u00e0 v\u0103n th\u1ea7n n\u00ean cho theo \u0111\u00f2i b\u00fat nghi\u00ean, \u0111\u1ec3 n\u1ed1i nghi\u1ec7p th\u01b0 h\u01b0\u01a1ng ((1) Th\u01b0 h\u01b0\u01a1ng : v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1) sao l\u1ea1i d\u1ed3n v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 ?\u201d B\u00e8n cho tri\u1ec7u c\u1ea3 \u0111\u1ebfn Kinh. \u0110\u1ebfn Kinh, sai b\u1ed9 L\u1ea1i h\u1ecfi r\u00f5, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u c\u00e1c b\u1ed9, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin \u0111\u0103ng v\u00e0o sanh s\u00e1ch Hoa danh, \u0111\u1ec1u cho c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay trong dinh v\u1ec7 c\u00e1c qu\u00e2n, nh\u01b0 c\u00e1c quan to, ch\u01b0\u1edfng l\u0129nh ra tr\u1ea5n, v\u1eabn l\u0129nh bi\u1ec1n binh s\u1edf thu\u1ed9c, c\u00f9ng qu\u1ea3n quan \u0111em bi\u1ec1n binh s\u1edf thu\u1ed9c \u0111i th\u00fa, th\u00ec nh\u1eefng \u1ea5n tri\u1ec7n quan ph\u00f2ng \u0111\u1ed3 k\u00fd c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p \u0111\u1ec1u cho mang theo. Khi c\u00f3 ra ngo\u00e0i v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng li\u00eau th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng li\u00eau gi\u1eef \u1ea5n ; \u0111i m\u1ed9t m\u00ecnh th\u00ec ch\u1ec9 \u0111em theo \u1ea5n quan ph\u00f2ng, c\u00f2n \u1ea5n tri\u1ec7n \u0111\u1ed3 k\u00fd th\u00ec vi\u00ean quy\u1ec1n nhi\u1ebfp gi\u1eef. L\u1ea1i s\u1eafc ph\u00e0m Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1, ra ngo\u00e0i l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1ed9t m\u00ecnh m\u00e0 v\u1ec7 c\u01a1 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0\u1edfng l\u0129nh th\u00ec \u0111\u1ed3 k\u00fd giao cho ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0\u1edfng l\u0129nh quy\u1ec1n gi\u1eef. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 \u0110\u1ed7 H\u1eefu Linh l\u00e0m Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c kho Kinh, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Trung qu\u00e2n l\u00e0 Cao Ti\u1ebfn Thu\u1ef3 l\u00e0m Ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n Thanh Nhu\u1ebf (thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0129nh Ho\u00e0 ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng), ph\u00e1t nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u, chia \u1edf \u0111\u1ea5t \u1ea5y, c\u1ea5p cho \u0111\u1ed3 l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u1ec3 sinh l\u00fd l\u00e0m \u0103n, l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i l\u00ednh \u1edf tr\u1ea5n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n th\u00fac.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng ki\u00eam qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh. Sai tr\u00edch ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi ki\u00eam qu\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long 200 quan, Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng 100 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u xin nh\u00e2n k\u1ef3 xu\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u1ea7u n\u0103m h\u1ecdp t\u1ea5t c\u1ea3 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c h\u1ea1t l\u1ea1i ki\u1ec3m duy\u1ec7t, \u0111\u1ec3 ng\u0103n s\u1ef1 gian m\u1ea1o. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Quy\u1ec1n ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh&nbsp; l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u00e2u t\u1ef1 tr\u1ea7n r\u1eb1ng ch\u00ednh th\u1ec3 ch\u01b0a am hi\u1ec3u, l\u1ea1i v\u1eeba gi\u00e0 \u1ed1m, xin ch\u1ecdn m\u1ed9t vi\u00ean v\u0103n th\u1ea7n l\u1edbn gi\u1eef vi\u1ec7c B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 n\u01a1i tr\u1ecdng tr\u1ea5n \u1edf ngo\u00e0i, c\u00f2n kh\u00f3 t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi, d\u1ee5 b\u1ea3o c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thanh tra b\u1ed9 C\u00f4ng v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1. B\u1ed9 C\u00f4ng th\u00ec v\u00e0o n\u0103m T\u1ef5 n\u0103m H\u1ee3i, V\u0169 Kh\u1ed1 th\u00ec v\u00e0o n\u0103m D\u1ea7n, n\u0103m Th\u00e2n, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 6 n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t kho\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 \u0110\u00f4ng Ng\u1ea1c S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Phan Huy Tu\u1ec7 d\u00e2ng ki\u1ec3u xe long \u0111o\u00e0n, thuy\u1ec1n ph\u01b0\u1ee3ng d\u1ef1c. V\u0169 Kh\u1ed1 b\u00e1c \u0111i. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cKi\u1ec3u xe thuy\u1ec1n \u1ea5y, tuy kh\u00f4ng \u00edch g\u00ec, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u00ed g\u1eafng s\u1ee9c kh\u00f3 nh\u1ecdc x\u00e9t d\u00f9ng c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i\u201d. Sai c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o h\u1eb1ng th\u00e1ng theo V\u0169 Kh\u1ed1 sai ph\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 duy\u1ec7t binh \u0111\u1ea7u xu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>(H\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ea7u n\u0103m c\u00e1c l\u00ednh \u1edf Kinh \u0111\u1ec1u h\u1ecdp c\u1ea3. Tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 b\u1ed9 Binh t\u00e2u xin \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y \u0111i\u1ec3m binh. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 th\u00ec ch\u00e9p ra \u0111em d\u00e1n y\u1ebft cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. C\u1ee9 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n l\u1ea5y \u0111\u1ee7 danh s\u00e1ch bi\u1ec1n binh th\u1ef1c t\u1ea1i, \u0111\u1ec3 chi\u1ebfu \u0111i\u1ec3m. Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y, t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 Binh \u0111\u1ebfn Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111\u1ec1u m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn s\u00e2n \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i m\u1ea1ng. \u0110\u1ebfn canh n\u0103m ng\u00e0y duy\u1ec7t binh, sau khi b\u1eafn \u1ed1ng l\u1ec7nh, c\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111\u1ec1u m\u1eb7c nhung ph\u1ee5c \u0111em bi\u1ec1n binh b\u1ed9 thu\u1ed9c ch\u1ec9nh b\u1ecb qu\u00e2n d\u1ee5ng v\u00f5 kh\u00ed, theo ban th\u1ee9 b\u00e0y h\u00e0ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc Nam \u0111\u00e0i. S\u00e1ng s\u1edbm Ty vi\u00ean b\u1ed9 Binh g\u1ecdi t\u00ean tra \u0111i\u1ec3m, r\u1ed3i l\u00e0m b\u00e0i chuy\u1ec3n t\u00e2u l\u00ean. R\u01b0\u1edbc vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean, \u0111\u01b0\u1eddng quan thu\u1ed9c vi\u00ean b\u1ed9 Binh \u0111\u1ec1u m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c l\u00e0m l\u1ec5 ph\u1ee5c m\u1ea1ng. C\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111em bi\u1ec1n binh l\u00e0m l\u1ec5 chi\u00eam b\u00e1i. L\u1ea1i c\u1ee9 gi\u1eef h\u00e0ng ng\u0169 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ee3i duy\u1ec7t xem. L\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho v\u1ec1, bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi h\u00f4 qu\u00e2n l\u1ec7nh, \u0111\u00e1nh qu\u00e2n nh\u1ea1c theo th\u1ee9 t\u1ef1 chia nhau \u0111i ra. Vua v\u1ec1 cung, quan b\u1ed9 Binh l\u1ea1i l\u00e0m s\u00e1ch ti\u1ebfn tr\u00ecnh).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n d\u1eadu, duy\u1ec7t binh. Vua ng\u1ef1 xem \u1edf Nam \u0111\u00e0i. C\u1ea5m c\u00e1c dinh qu\u00e2n sai binh l\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c ri\u00eang. Ph\u00e0m vi\u1ec7c sai khi\u1ebfn t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1ed9i theo lu\u1eadt. N\u1ebfu l\u00e0m vi\u1ec7c n\u1eb7ng nh\u01b0 vi\u1ec7c th\u1ed5 m\u1ed9c l\u00e0m nh\u1ecdc s\u1ee9c l\u00ednh, c\u00f9ng l\u1ea1i sai v\u1ec7 s\u0129 c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Th\u1ecb n\u1ed9i th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam l\u00ean. Ho\u1eb7c n\u1ec3 theo l\u1eddi ho\u00e0ng th\u00e2n qu\u1ed1c th\u00edch cho m\u01b0\u1ee3n l\u00ednh \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang th\u00ec c\u0169ng x\u1eed n\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho quan B\u1eafc Th\u00e0nh x\u00e9t h\u1ea1ch quan l\u1ea1i c\u00e1c t\u00e0o. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c c\u1ed1t y\u1ebfu trong ch\u00ednh tr\u1ecb, x\u00e9t quan l\u1ea1i l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft. Th\u1ef1c v\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 \u1edf th\u01b0\u1ee3ng ty, m\u00e0 th\u1eeba h\u00e0nh th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi lanh l\u1eb9n am hi\u1ec3u m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 xong xu\u00f4i m\u1ecdi vi\u1ec7c. Sao l\u1ea1i cho ng\u01b0\u1eddi h\u00e8n k\u00e9m xin l\u1eabn v\u00e0o \u0111\u1ea5y ? Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y d\u1ee5 b\u1ea3o c\u1eb7n k\u1ebd, c\u0169ng mu\u1ed1n s\u1eeda \u0111\u1ed5i m\u1ed9t phen \u0111\u1ec3 c\u00e1ch b\u1ecf c\u00e1i t\u1ec7 \u0111\u00e3 l\u00e2u. Th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a th\u1ea5y x\u00e9t t\u00e2u, hay \u0111\u00e3 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1ecfi c\u1ea3 r\u1ed3i ? Ng\u01b0\u01a1i Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh n\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u00e1c t\u00e0o tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 x\u00e9t k\u1ef9 nh\u1eefng vi\u00ean d\u1ecbch trong t\u00e0o, nh\u01b0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u00e8n k\u00e9m kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ch\u1ec9 t\u00ean nghi\u00eam h\u1eb7c, tr\u1eabm s\u1ebd cho th\u1ea3i \u0111i. Ch\u1edb cho l\u1eddi d\u1ee5 n\u00e0y l\u00e0 c\u1ee5 v\u0103n m\u00e0 s\u1ebd b\u1ecb can \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb kh\u00f4ng nh\u1ecf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 Binh d\u00e2ng s\u00e1ch b\u1ed5ng m\u00e3n &nbsp;((1) B\u1ed5ng m\u00e3n : \u0103n l\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 ch\u1ee9c \u1ea5y \u0111\u1ee7 6 n\u0103m g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ed5ng m\u00e3n) v\u1ec1 v\u00f5 giai. Giao b\u1ed9 L\u1ec5 duy\u1ec7t l\u1ea1i, t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e9p th\u0103ng gi\u00e1ng n\u00ean theo c\u00f4ng l\u1ed7i l\u1edbn nh\u1ecf m\u00e0 c\u00e2n nh\u1eafc. Nay xem trong s\u00e1ch c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u1ea1t t\u1ed9i nh\u1eb9 m\u00e0 c\u0169ng \u0111\u1ec1u cho v\u00e0o h\u1ea1ng li\u1ec7t, h\u00ecnh nh\u01b0 kh\u1eafc qu\u00e1\u201d. Nh\u1eadn tr\u00edch ra h\u01a1n 40 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u l\u00ean. Vua cho cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n T\u00e2y, Hi\u1ec7u u\u00fd Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai x\u00e3 Th\u00e2m Tr\u00e0o, H\u01b0\u01a1ng Li\u1ec7u dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb (Th\u00e2m Tr\u00e0o thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u1ea3i L\u0103ng, H\u01b0\u01a1ng Li\u1ec7u thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng) xin mi\u1ec5n dao d\u1ecbch cho d\u00e2n binh trong x\u00e3, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o k\u00eanh cho l\u1ee3i vi\u1ec7c ru\u1ed9ng. Vua sai tr\u1ea5n th\u1ea7n x\u00e9t th\u1ef1c, cho ngh\u1ec9 m\u1ed9t h\u1ea1n 6 th\u00e1ng, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y th\u00e0nh tr\u1ea5n Thanh Hoa, ph\u00e1t 1.200 l\u00ednh \u1edf tr\u1ea5n v\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u00eam 2.500 l\u00ednh Ngh\u1ec7 An. Sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu h\u1ed9i v\u1edbi Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh coi vi\u1ec7c \u1ea5y. R\u0103n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u00ea r\u1ebb nh\u00e2n c\u00f4ng m\u00e0 l\u00e0m nh\u1ecdc d\u00e2n. V\u00e0i th\u00e1ng x\u00e2y xong, th\u01b0\u1edfng cho quan v\u00e0 qu\u00e2n, k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 ti\u1ec1n l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c Hi\u1ec7p th\u1ee7 c\u1eeda bi\u1ec3n \u1edf hai t\u1ea5n Vi\u1ec7t Y\u00ean v\u00e0 T\u00f9ng Lu\u1eadt \u1edf tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i c\u1ea5p ti\u1ec1n th\u1edd c\u00fang c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n khai qu\u1ed1c Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt, Nguy\u1ec5n H\u1eefu K\u00ednh, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Tr\u1ecb, Nguy\u1ec5n H\u1eefu H\u00e0o, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u00e0o (H\u1eefu D\u1eadt, H\u1eefu K\u00ednh m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ec1u 80 quan, Ph\u01b0\u1edbc Tr\u1ecb, H\u1eefu H\u00e0o \u0111\u1ec1u 30 quan, Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u00e0o 20 quan). \u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long l\u1ea5y ru\u1ed9ng quan \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf x\u00e3 Mai X\u00e1 dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u1ea5p cho con ch\u00e1u Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt, Nguy\u1ec5n H\u1eefu K\u00ednh \u0111\u1ec1u 15 m\u1eabu, con ch\u00e1u Ph\u01b0\u1edbc Tr\u1ecb, H\u1eefu H\u00e0o \u0111\u1ec1u 6 m\u1eabu, con ch\u00e1u Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u00e0o 3 m\u1eabu \u0111\u1ec3 l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u1edd c\u00fang. V\u1ec1 sau ch\u00e1u ch\u1eaft cho ng\u01b0\u1eddi thu\u00ea \u0111\u1ec3 c\u1ea5y, th\u01b0\u1eddng sinh tranh ki\u1ec7n. B\u00e8n theo l\u1eddi b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n giao cho d\u00e2n x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i c\u00e0y c\u1ea5y n\u1ed9p thu\u1ebf. R\u1ed3i tr\u00edch ti\u1ec1n kho, ph\u00e1t cho \u0111\u1ec3 c\u00fang th\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 th\u0103m d\u00f2 nghe tin n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng sai d\u00e2n binh ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec3 m\u01b0u x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c Tr\u1ea5n Ninh, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y r\u1eb1ng Tr\u1ea5n Ninh m\u1edbi ph\u1ee5 ngh\u0129 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n t\u0129nh. B\u00e8n \u0111\u1ed5i T\u01b0 v\u1ee5 Binh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5 l\u00e0m Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef, kh\u1edfi ph\u1ee5c Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng v\u00e0 \u0110inh Phi\u00ean l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1, gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u00fa ph\u00f2ng. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111em 100 l\u00ednh th\u00fa \u0111i th\u00fa, 2 th\u00e1ng \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n, l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng \u0111\u1ec1u do Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Chi\u00eau N\u1ed9i cung c\u1ea5p. Li\u1ec1n th\u1ea5y n\u01a1i \u1ea5y lam ch\u01b0\u1edbng n\u1eb7ng qu\u00e1, \u0111\u1ed5i l\u1ea1i m\u1ed9t th\u00e1ng r\u01b0\u1ee1i \u0111\u1ed5i th\u00fa m\u1ed9t l\u1ea7n. L\u1ea1i d\u1ee5 cho Chi\u00eau N\u1ed9i r\u1eb1ng nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0m l\u00ednh, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 ti\u1ec1n v\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, t\u00f9 ph\u1ea1m qu\u00e2n v\u00e0 l\u01b0u m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, l\u1ea5y ng\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u. N\u1ebfu ti\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec thay b\u1eb1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u0103ng H\u1eefu Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c l\u00e0m th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9,<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 ki\u00eam l\u0129nh Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m T\u1ea3 Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9, \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean l\u00e0m T\u1ea3 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9, H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ed1c \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1, k\u00e9n ch\u1ecdn trong h\u00e0ng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f3 ai l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00ec k\u00ea t\u00ean t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ed3n b\u1ed5 11 \u0111\u1ed9i c\u1ee7a v\u1ec7 Th\u1ea7n oai l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c B\u1eafc Th\u00e0nh tr\u01b0ng thu thu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ch nhi\u1ec5u. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cThu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt bi\u1ec7t n\u1ea1p th\u1ef1c l\u00e0 ph\u00e9p t\u1ed1t c\u1ed1ng th\u1ed5 s\u1ea3n t\u1eeb \u0111\u1eddi x\u01b0a. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc cho d\u00e2n n\u1ed9p ti\u1ec1n thay c\u00f9ng l\u00e0 quy\u1ec1n nghi m\u00e0 l\u00e0m. G\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i cho n\u1ed9p b\u1eb1ng th\u1ef1c v\u1eadt, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng mu\u1ed1n th\u00ec chi\u1ebfu s\u1ed1 h\u1ed9 b\u1eaft ch\u1ecbu binh dao, l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf c\u1ed1t ch\u1ec9 l\u00e0 mu\u1ed1n ti\u1ec7n d\u00e2n. Nay nghe n\u00f3i t\u01b0 l\u1ea1i c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c th\u01b0\u1eddng nh\u1eadn kho\u00e1n \u0111\u1ec3 mong \u0111\u1ea7y t\u00fai, h\u1ec5 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf th\u00ec d\u1ee5ng \u00fd x\u00edch b\u00e1c kh\u00f4ng nh\u1eadn, l\u00e0m d\u00e2n r\u1ea5t kh\u1ed5. Ng\u1ea1ch thu\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec t\u01b0 l\u1ea1i l\u00e0m b\u1eady m\u00e0 sinh ra \u01b0&nbsp; ? T\u1ef1 nay h\u1eb1ng n\u0103m thu v\u1ea3i l\u1ee5a thu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt, H\u1ed9 t\u00e0o ph\u1ea3i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u00f9ng l\u00e0m n\u1ebfu c\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u00fang c\u00e1ch th\u1ee9c th\u00ec c\u0169ng n\u00ean l\u1ea5y d\u00e0i b\u00f9 ng\u1eafn, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng thu c\u1ea3. Ai gi\u1eef th\u00f3i c\u0169 l\u00e0m b\u1eady, vi\u1ec7c ph\u00e1t ra, th\u00ec tr\u1ecb n\u1eb7ng. Th\u01b0\u1ee3ng ty c\u0169ng ph\u1ea3i giao b\u1ed9 nghi\u00eam ngh\u1ecb\u201d. L\u1ea1i th\u1ea5y thu\u1ebf l\u1ee5a c\u00f2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u, cho chia ra l\u00e0m 3 n\u0103m m\u00e0 thu.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, b\u1ed9 Binh t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i l\u00ednh Kinh k\u1ef3 \u0111\u1ea7u xu\u00e2n ph\u1ea3i h\u1ecdp h\u1ebft, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111ang \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecf tr\u1ed1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, v\u1ec1 ph\u00e9p tr\u1ecb binh, c\u00e1ch nu\u00f4i binh, h\u1eb1ng r\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u00fd. Lo ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00f3 t\u1ec7 s\u00e1ch nhi\u1ec5u th\u00ec \u0111\u1eb7t \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m r\u00f5 r\u00e0ng c\u1eb7n k\u1ebd ; th\u01b0\u01a1ng l\u00ednh b\u1ecb sai ph\u00e1i kh\u00f3 nh\u1ecdc th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho, kh\u00f4ng ti\u1ebfc bao gi\u1edd. Binh l\u00ednh \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i bi\u1ebft c\u00e1m \u01a1n, ng\u00e0y ch\u0103m luy\u1ec7n t\u1eadp. Th\u1ebf m\u00e0 nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 t\u1eadp h\u1ecdp, \u01a1n hu\u1ec7 \u0111\u01b0\u01a1ng ban m\u00e0 l\u00ednh tr\u1ed1n c\u00f3 h\u00e0ng tr\u0103m. C\u00f3 ph\u1ea3i b\u1ecdn \u1ea5y \u0111\u00e3 m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, hay b\u1edfi quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7u tri\u1ec7u c\u1ea9u th\u1ea3 qua chuy\u1ec7n, c\u00f9ng b\u1edfi ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n su\u1ea5t ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng s\u00e1ch nhi\u1ec5u nhi\u1ec1u m\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf ch\u0103ng ? Binh th\u1ea7n n\u00ean l\u1ea5y s\u1ed1 l\u00ednh tr\u1ed1n chia l\u00e0m 10 ph\u1ea7n, sai quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn, h\u1ea1n trong 1 th\u00e1ng ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 4 ph\u1ea7n, trong 3 th\u00e1ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 6 ph\u1ea7n, trong 6 th\u00e1ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 s\u1ed1 th\u00ec tha t\u1ed9i. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec giao b\u1ed9 nghi\u00eam ngh\u1ecb. C\u00e1c l\u00ednh tr\u1ed1n gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu l\u1ec7 tr\u1ecb n\u1eb7ng h\u01a1n m\u1ed9t b\u1eadc. T\u1ef1 nay c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n c\u00e0ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u00fd v\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u1ec3 cho binh l\u00ednh vui v\u1ebb l\u00e0m vi\u1ec7c. N\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c hu\u1ea5n th\u1ecb l\u1ea7n n\u00e0y m\u00e0 binh l\u00ednh l\u1ea1i c\u00f2n tr\u1ed1n, th\u00ec s\u1ebd ph\u00e1i l\u00ednh \u0111\u1ec1 k\u1ef5 &nbsp;((1) \u0110\u1ec1 k\u1ef5 : sai d\u1ecbch \u0111i b\u1eaft ph\u1ea1m nh\u00e2n) \u0111i c\u00e1c n\u01a1i t\u00ecm b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n ; ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam. N\u1ebfu g\u1eb7p l\u00fac b\u1eaft l\u00ednh m\u00e0 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecf tr\u1ed1n th\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng b\u1ecb nghi\u00eam ngh\u1ecb\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ed3i th\u00ec trong h\u1ea1n gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch, h\u1ea1 l\u1ec7nh x\u00e9t tr\u1ea5n n\u00e0o s\u1ed1 nhi\u1ec1u th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho quan tr\u1ea5n \u1ea5y k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, s\u1ed1 \u00edt th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u1ee7 s\u1ef1 ty T\u00e0o ch\u00ednh l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Th\u00e0nh th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00e0o ch\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c t\u1edd t\u00e2u trong ngo\u00e0i \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 ph\u00ea \u201cTri \u0111\u1ea1o li\u1ec5u\u201d &nbsp;((2) \u0110\u00e3 bi\u1ebft r\u1ed3i), \u201cCai b\u1ed9 tri \u0111\u1ea1o\u201d &nbsp;((3) B\u1ed9 n\u00e0y ph\u1ea3i bi\u1ebft) hay l\u00e0 \u201cCai nha m\u00f4n tri \u0111\u1ea1o\u201d &nbsp;((4) Nha m\u00f4n n\u00e0y ph\u1ea3i bi\u1ebft), vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 nha n\u00e0o th\u00ec nha \u1ea5y ph\u1ea3i ki\u1ec3m duy\u1ec7t k\u1ef9 c\u00e0ng, n\u1ebfu \u0111\u00e3 m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n x\u00e1c \u0111\u00e1ng th\u00ec theo l\u1ec7 m\u00e0 thi h\u00e0nh. Ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng h\u1ee3p th\u00ec cho t\u00e2u l\u1ea1i \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Qu\u00fd l\u00e0 v\u1ee3 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc trung h\u01b0ng c\u00f4ng th\u1ea7n t\u1eb7ng Thi\u1ebfu b\u1ea3o t\u00e2u r\u1eb1ng tu\u1ed5i gi\u00e0 kh\u00f4ng n\u01b0\u01a1ng c\u1eady v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, xin s\u1eeda l\u1ea1i c\u00e1i thuy\u1ec1n mi\u1ec5n thu\u1ebf \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n l\u00e0m \u0103n. V\u00e0 con nu\u00f4i l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00f4ng c\u0169ng xin mi\u1ec5n ph\u00fa d\u1ecbch \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd c\u1eady.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc ng\u00e0y x\u01b0a theo h\u1ea7u c\u00f3 c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc, l\u1ea1i g\u1eb7p nguy li\u1ec1u m\u00ecnh, tr\u1ecdn ngh\u0129a \u1edf chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng. Ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Qu\u00fd ch\u1ecbu kham kh\u1ed5 gi\u1eef ti\u1ebft, ch\u00ed c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. Nay l\u1ea1i l\u00e0m gi\u1ea5y c\u1ea7u \u01a1n, t\u00ecnh c\u00f9ng l\u1eddi c\u0169ng th\u1ef1c th\u00e0. Chi\u1ebfc thuy\u1ec1n chi\u1ebfn \u0111\u00f3ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta \u0111\u00e3 cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng, nay l\u00e2u ng\u00e0y thuy\u1ec1n n\u00e1t th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c tu b\u1ed5, kh\u00f4ng c\u1ee9 t\u1ea5c th\u01b0\u1edbc d\u00e0i r\u1ed9ng, v\u1eabn mi\u1ec5n thu\u1ebf ch\u1edf h\u1ebft \u0111\u1eddi m\u00e0 th\u00f4i. L\u1ea1i Th\u1ecb Qu\u00fd kh\u00f4ng c\u00f3 con, con nu\u00f4i l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u00f4ng cho v\u00e0o h\u1ea1ng nhi\u00eau th\u00e2n, tr\u1eeb c\u1ea3 thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 binh dao m\u00e3n \u0111\u1eddi, \u0111\u1ec3 n\u00eau \u00e2n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t\u201d. Gi\u1ea3m thu\u1ebf cho \u0111\u1ed9i s\u00e0i t\u00e2n<\/p>\n\n\n\n<p>[h\u00e1i c\u1ee7i] (m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i n\u1ed9p 6.000 c\u00e2n c\u1ee7i, nay gi\u1ea3m xu\u1ed1ng l\u00e0 5.000 c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ty C\u1ea9n t\u00edn s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o l\u00e0m ty Thanh th\u1eadn c\u1ee7a V\u0169 Kh\u1ed1, cho \u0111\u1eb7t 1 T\u01b0 v\u1ee5, 1 B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 2 C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 30 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, v\u1eabn tr\u1ef1c \u1edf s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ec3u sai l\u00e0 b\u1ecdn Phan Ng\u1ecdc L\u00fd, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Kh\u00e1nh m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c sai xu\u1ed1ng l\u00e0ng, \u0111\u1eb5n c\u00e2y \u1edf v\u01b0\u1eddn nh\u00e0 \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng B\u00ednh, n\u00f3i d\u1ed1i l\u00e0 l\u1ea5y v\u1ec1 d\u00e2ng vua. Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai vua. Vua n\u00f3i : \u201cTrong cung d\u00f9ng c\u00e1i g\u00ec \u0111\u1ec1u cho t\u0103ng gi\u00e1 m\u00e0 mua, d\u00f9 c\u00e1i hoa, c\u00e1i c\u00e2y l\u00e0 th\u1ee9 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng r\u1ebb r\u00fang c\u0169ng ch\u01b0a t\u1eebng cho \u0111i l\u1ea5y c\u1ee7a d\u00e2n. B\u1ecdn L\u00fd d\u00e1m gi\u1ea3 m\u1ea1o gian d\u1ed1i nh\u01b0 th\u1ebf, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. Sai \u0111\u00e1nh 100 c\u00f4n, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh th\u00fa s\u1edf Ai Lao\u201d. Nh\u00e2n d\u1ee5 cho Th\u1eeba Thi\u00ean r\u1eb1ng t\u1eeb nay l\u00ednh th\u1ecb v\u1ec7 ho\u1eb7c t\u00f4i t\u1edb c\u00e1c nha, c\u00f3 t\u1ea1 s\u1ef1 \u0111i qu\u1ea5y l\u00e0m lu\u1ef5 h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n th\u00ec b\u1eaft gi\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u1edf n\u0103m n\u1ed9i tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c. Sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd, T\u1ea3 Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Duy, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng H\u1eadu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch gia h\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long, H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, T\u1ea3 Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 quy\u1ec1n l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i, T\u1ea3 th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, T\u1ea3 Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh, chia nhau \u0111i l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c d\u00e2n xi\u00eau d\u1ea1t trong h\u1ea1t th\u00e0nh c\u00f3 n\u01a1i ch\u01b0a v\u1ec1, c\u00f3 n\u01a1i m\u1edbi v\u1ec1 m\u00e0 s\u1ed1 \u0111inh ch\u01b0a \u0111\u1ee7, s\u1ed1 gi\u1ea3n binh c\u00f2n thi\u1ebfu 1.300 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1edfi x\u00e3 d\u00e2n t\u00ecm c\u00e1ch tr\u1ed1n tr\u00e1nh, l\u00e2u v\u1eabn ch\u01b0a \u0111i\u1ec1n, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n x\u00e9t th\u1ef1c \u0111\u1ec3 ng\u0103n tr\u1eeb s\u1ef1 d\u1ed1i tr\u00e1 \u1ea9n l\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a quan chuy\u00ean kh\u1ed5n &nbsp;((1) Chuy\u00ean kh\u1ed5n : quan chuy\u00ean tr\u00e1ch \u1edf ngo\u00e0i) th\u00ec vi\u1ec7c d\u00e2n vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ea3. N\u1ebfu chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5 cho tuy\u1ec3n quan th\u00ec ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u1edf \u0111\u00e2u ? C\u1ea7n ph\u1ea3i gi\u1eef \u0111\u1ea1o c\u00f4ng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t thu\u1ed9c h\u1ea1 h\u1ebft s\u1ee9c th\u1eeba h\u00e0nh, khi\u1ebfn cho k\u1ebb \u0111i\u00eau ngoan kh\u00f4ng \u0111\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0u ri\u00eang, l\u1ea1i d\u1ecbch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e2y t\u1ec7, th\u00ec h\u1ed9 kh\u1ea9u c\u00f3 th\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam, m\u00e0 ng\u1ea1ch binh kh\u00f4ng thi\u1ebfu\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 H\u1eefu Th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9, v\u1eabn sung ch\u1ee9c To\u1ea3n tu ch\u1ee9c ch\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho h\u1ecdc tr\u00f2 l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u s\u00e1u b\u1ed9. (M\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c thu\u1ed9c ty B\u01b0u ch\u00ednh chia nhau tr\u1ef1c \u1edf nh\u00e0 ti\u1ebfp d\u1ecbch v\u00e0 \u1edf trong c\u1eeda Th\u1ec3 Nguy\u00ean. Nh\u01b0 c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf Kinh, c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u00ean ngo\u00e0i g\u1eb7p c\u00f3 \u1ed1ng tr\u1ea1m ch\u1ee9a t\u1edd t\u00e2u c\u00f4ng v\u0103n ph\u00e1t \u0111\u1ec7 theo l\u1ec7 t\u1ed1i kh\u1ea9n v\u00e0 th\u1ee9 kh\u1ea9n m\u00e0 g\u1eb7p ban \u0111\u00eam c\u1eeda th\u00e0nh \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng, th\u00ec nh\u00e2n vi\u00ean B\u01b0u ch\u00ednh \u1ee9ng tr\u1ef1c ph\u1ea3i giao nh\u1eadn ngay \u1edf khe c\u1eeda, cho vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u00eam v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n t\u1ea3, v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf Ngh\u1ec7 An, m\u1ed7i v\u1ec7 100 bi\u1ec1n binh \u0111i th\u00fa B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh t\u00e2u r\u1eb1ng nay h\u1ea1t th\u00e0nh h\u01a1i y\u00ean, m\u00e0 t\u01b0\u1edbng c\u01b0\u1edbp c\u00f2n nhi\u1ec1u t\u00ean l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi. L\u00ednh B\u1eafc Th\u00e0nh ch\u1ec9 c\u00f3 25.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng kh\u00f4ng quen vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, m\u1ed9t khi sai ph\u00e1i th\u00ec ph\u1ea3i xen th\u00eam l\u00ednh Kinh v\u1ec7 \u0111\u1ec3 c\u00f9ng gi\u00fap s\u1ee9c, xin ph\u00e1i th\u00eam l\u00ednh Kinh v\u00e0 l\u00ednh Th\u1ea7n s\u00e1ch ra th\u00fa. V\u00ec th\u1ebf m\u00e0 c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : &#8220;L\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef n\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n v\u1ed7 nu\u00f4i gi\u00e1 ng\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang, th\u00ec khi d\u00f9ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 v\u00f4 \u0111\u1ecbch. C\u1ee9 nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i th\u00ec l\u00ednh B\u1eafc Th\u00e0nh ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra l\u00e0 ng\u1ea1ch kh\u00f4ng, m\u00e0 t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1eb7t kh\u1ed1ng th\u00f4i \u00e0? T\u1eeb nay n\u00ean t\u1ef1 kh\u1eafc tr\u00e1ch, nghi\u00eam s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n khi v\u00f4 s\u1ef1 th\u00ec thao luy\u1ec7n s\u1eb5n s\u00e0ng ch\u0103m nom chu \u0111\u00e1o, l\u00fac c\u00f3 gi\u1eb7c th\u00ec c\u1ed5 l\u1ec7 s\u0129 kh\u00ed x\u00f4ng pha chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, khi\u1ebfn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh c\u00f3 c\u00f4ng d\u1ee5ng c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu c\u1ee9 t\u1ea1m b\u1ee3 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, nu\u00f4i th\u00e0nh th\u00f3i l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng th\u00ec l\u1ed7i kh\u00f4ng nh\u1ecf \u0111\u00e2u&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m v\u01b0\u1eddn Thi\u1ec7u Ph\u01b0\u01a1ng (\u1edf b\u00ean t\u1ea3 trong cung th\u00e0nh), trong v\u01b0\u1eddn d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n Hu\u1ef3nh Ph\u01b0\u1edbc c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00e1c bi\u00ean v\u00e0 h\u1ed3i lang (C\u1ea9m Xu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng &nbsp;((1) Nh\u00e0 G\u1ea5m xu\u00e2n), Di Nhi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng &nbsp;((2) Nh\u00e0 Vui v\u1ebb), H\u00e0m Xu\u00e2n hi\u00ean &nbsp;((3) Hi\u00ean Ng\u1eadm xu\u00e2n), V\u0129nh Ph\u01b0\u01a1ng hi\u00ean &nbsp;((4) Hi\u00ean th\u01a1m m\u00e3i), H\u1ed3i lang ch\u1eef v\u1ea1n &nbsp;((5) H\u1ed3i lang h\u00ecnh ch\u1eef v\u1ea1n (&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; )), T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng ninh b\u1eadt \u0111\u01b0\u1eddng &nbsp;((6) Nh\u00e0 B\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean l\u1eb7ng), Nam Phong gi\u1ea3i u\u1ea9n \u0111\u01b0\u1eddng &nbsp;((7) Nh\u00e0 Gi\u00f3 nam gi\u1ea3i n\u1ef1c).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecf l\u1ec7 \u0111\u1eb7t bu\u1ed5i ch\u1ea7u l\u00e0m l\u1ec5 th\u1ec7 trai (L\u1ec5 c\u0169, tr\u01b0\u1edbc h\u00f4m t\u1ebf Giao 3 ng\u00e0y, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u nghi \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, tuy\u00ean ch\u1ec9 th\u1ec1 ki\u00eang, c\u00e1c quan \u0103n chay). \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u : &#8220;Chay l\u00e0 \u0111\u1ec1u. Tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 c\u00f3 r\u0103n l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p s\u1ef1 \u0111\u1ec1u h\u1ebft l\u00f2ng tinh khi\u1ebft. Duy th\u1edd Tr\u1eddi l\u1ea5y s\u1ef1 th\u1ef1c th\u00e0nh k\u00ednh, kh\u00f4ng c\u1ea7u v\u0103n hoa. \u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac nghi\u00eam t\u00fac gi\u1eef l\u00f2ng th\u00e0nh th\u00ec ng\u00e0y \u0111\u00eam s\u1ea1ch s\u1ebd \u0111\u1ec3 t\u1ecf tinh th\u00e0nh. N\u1ebfu l\u1ea1i b\u00e0y nghi v\u1ec7 tuy\u00ean l\u1eddi th\u1ec1 ki\u00eang th\u00ec h\u00ecnh nh\u01b0 l\u00e0 v\u0103n hoa phi\u1ec1n ph\u1ee9c, s\u1ee3 kh\u00f4ng r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh chuy\u00ean nh\u1ea5t. X\u00e9t ph\u00e9p nh\u00e0 Thanh, tr\u01b0\u1edbc t\u1ebf Giao 3 ng\u00e0y, ban s\u1eafc cho b\u1ea7y t\u00f4i th\u1ec1 ki\u00eang kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t bu\u1ed5i ch\u1ea7u \u0111\u1ec3 th\u1ec1 chay. Xin t\u1eeb nay h\u1eb1ng n\u0103m ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0y t\u1ebf Giao r\u1ed3i, th\u00ec xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u0103n b\u1ea3o c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 ch\u1ea5p s\u1ef1 c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi b\u1ed3i t\u1ebf, \u0111\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc 3 ng\u00e0y ph\u1ea3i chay gi\u1edbi nh\u01b0 lu\u1eadt. C\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t bu\u1ed5i ch\u1ea7u th\u1ec1 chay th\u00ec xin th\u00f4i&#8221;. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh tu\u1ea5t, t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y H\u1eefu ty l\u00e0m c\u1ea7u phao \u0111\u1ec3 qua s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i sai b\u00e0y qu\u00e2n th\u00ed nghi\u1ec7m. \u0110\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc t\u1ebf Giao m\u1ed9t ng\u00e0y, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Trai cung, \u0111i qua c\u1ea7u phao n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tr\u00e0n l\u00ean, b\u1ea7y t\u00f4i \u0111i theo \u0111\u1ec1u s\u1ee3. Vua kh\u00f4ng bi\u1ebfn s\u1eafc m\u1eb7t, sai \u0111\u1ed5i l\u1ea5y thuy\u1ec1n r\u1ed3ng theo h\u1ea7u \u0111\u1ec3 sang s\u00f4ng. Ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean coi l\u00e0m c\u1ea7u l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng, ng\u01b0\u1eddi th\u00ed nghi\u1ec7m l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi ph\u00f9 gi\u00e1 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00ecnh th\u1ea7n tham h\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e0 vua \u0111\u1eb7c m\u1ec7nh gi\u00e1ng c\u1ea5p kh\u00e1c nhau. D\u1ee5 r\u1eb1ng : &#8220;Vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n l\u00ean c\u1ea7u, c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ea5t ng\u1edd kh\u00f4ng t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u00ecnh c\u00f2n kh\u00e1 th\u01b0\u01a1ng, cho n\u00ean gia \u01a1n khi\u1ebfn bi\u1ebft r\u0103n m\u00e0 th\u00f4i. N\u1ebfu giao cho c\u00f4ng ngh\u1ecb, th\u00ec c\u0169ng kh\u00f3 v\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 b\u1ecf ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Hoa t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n xi\u00eau t\u00e1n trong h\u1ea1t tr\u1edf v\u1ec1 ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c 134 ng\u01b0\u1eddi, xin c\u1ee9 theo l\u1ec7 k\u00e9n l\u00ednh tr\u01b0\u1edbc, thu\u1ed9c v\u1ec1 v\u1ec7 c\u01a1 n\u00e0o h\u1ec5 khuy\u1ebft th\u00ec \u0111i\u1ec1n b\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i nh\u1eefng d\u00e2n m\u1edbi \u0111\u1ee7 l\u1ec7 k\u00e9n l\u00ednh ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c 208 ng\u01b0\u1eddi xin \u0111\u1eb7t l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i T\u00edn sai thu\u1ed9c tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : &#8220;H\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n xi\u00eau t\u00e1n, ng\u1ea1ch l\u00ednh thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn h\u01a1n 760 ng\u01b0\u1eddi. Nay d\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 sung \u0111i\u1ec1n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda. C\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y s\u1ed1 k\u00e9n \u0111\u01b0\u1ee3c 342 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u \u0111em \u0111i\u1ec1n v\u00e0o s\u1ed1 thi\u1ebfu. C\u00f2n s\u1ed1 thi\u1ebfu th\u00ec ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng chi\u00eau t\u1eadp v\u1ed7 v\u1ec1, \u0111\u1ec3 h\u1ed9 t\u1ecbch d\u1ea7n d\u1ea7n th\u00eam l\u00ean. Cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 c\u0169, r\u1ed3i m\u1edbi tr\u00edch l\u00ednh m\u1edbi b\u1ed5 \u0111\u1eb7t c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00edn sai m\u1edbi ph\u1ea3i&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai tr\u00edch c\u00e1c c\u1ee5c th\u1ee3 (th\u1ee3 r\u00e8n, th\u1ee3 s\u01a1n, th\u1ee3 ngo\u00e3, th\u1ee3 b\u1ea1c) sung b\u1ed5 ng\u1ea1ch l\u00ednh thi\u1ebfu \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Thanh Hoa l\u1ea5y \u0111\u00e1 hoa. H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng t\u1ed1n nh\u00e2n c\u00f4ng nhi\u1ec1u m\u00e0 \u0111\u00e1 hoa \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng m\u1ea5y, tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : &#8220;Tr\u01b0\u1edbc nghe n\u00f3i \u0111\u00e1 hoa s\u1ea3n nhi\u1ec1u cho n\u00ean sai l\u1ea5y, kh\u00f4ng ng\u1edd kh\u00f3 nh\u01b0 th\u1ebf. Tr\u1eabm t\u1eebng xem s\u00e1ch T\u1ed1ng s\u1eed vi\u1ec7c Hoa th\u1ea1ch c\u01b0\u01a1ng &nbsp;((1) Hoa th\u1ea1ch c\u01b0\u01a1ng : T\u1ed1ng Huy T\u00f4ng th\u00edch ch\u01a1i hoa v\u00e0 \u0111\u00e1, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i t\u00ecm hoa \u0111\u00e1 l\u1ea1 \u0111\u1eb9p ; nh\u00e0 d\u00e2n n\u00e0o c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e2y hoa m\u1ed9t h\u00f2n \u0111\u00e1 l\u1ea1 \u0111\u1eb9p \u0111\u1ec1u bi\u00ean l\u1ea5y sai ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u0111\u1ec3 \u0111em v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4. Sau thuy\u1ec1n ghe \u0111em v\u1ec1 ch\u1eadt n\u00edch c\u1ea3 s\u00f4ng, d\u0103ng d\u00e0i ngh\u00ecn d\u1eb7m, ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi l\u00e0 Hoa th\u1ea1ch c\u01b0\u01a1ng. 1) th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y l\u00e0m r\u0103n. Nay h\u00e1 n\u00ean v\u00ec vi\u1ec7c ch\u01a1i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng m\u00e0 b\u1eaft d\u00e2n kh\u00f3 nh\u1ecdc \u00e0&nbsp; ?\u201d. B\u00e8n th\u00f4i vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ed3n 2 \u0111\u1ed9i Xi\u00eam binh nh\u1ea5t nh\u1ecb \u1edf S\u01a1n Nam l\u00e0m \u0111\u1ed9i L\u1ea1c ho\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Nghi\u00eam d\u0169ng B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e2m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam d\u0169ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n m\u00e3o, ti\u1ebft Thanh minh, vua r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 Chi\u00eau N\u1ed9i c\u00f9ng th\u1ed5 tri huy\u1ec7n v\u00e0 huy\u1ec7n th\u1eeba, b\u1ed1n huy\u1ec7n Sa H\u1ed5, S\u00e2m T\u1ed9, M\u01b0\u1eddng Lan, Man So\u1ea1n, v\u00ec m\u1edbi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafc m\u1ec7nh, s\u1eafm ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An b\u00e0y t\u1ea1. Sai tr\u1ea5n th\u1ea7n kho\u1ea3n \u0111\u00e3i h\u1eadu r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 d\u00f9ng \u1ea5n b\u1ea3o t\u1ec9.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : &#8220;D\u00f9ng b\u1ea3o t\u1ec9 c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ecf l\u1ec7nh tin, b\u00e0y l\u1eddi d\u1ea1y r\u1ea5t tr\u1ecdng m\u00e0 ph\u00e9p r\u1ea5t l\u1edbn. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta s\u00e1ng l\u1eadp ph\u00e9p t\u1eafc, tr\u0103m th\u1ee9 \u0111\u1ed5i m\u1edbi, s\u1eafc l\u1ea5y v\u00e0ng \u0111\u00fac c\u00e1c \u1ea5n : &#8220;Ch\u1ebf c\u00e1o chi b\u1ea3o&#8221; &nbsp;((1)<\/p>\n\n\n\n<p>1), &#8220;Qu\u1ed1c gia t\u00edn b\u1ea3o&#8221; &nbsp;((2)<\/p>\n\n\n\n<p>2), &#8220;S\u1eafc ch\u00ednh v\u1ea1n d\u00e2n chi b\u1ea3o&#8221; &nbsp;((3)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 3), &#8220;Th\u1ea3o t\u1ed9i an d\u00e2n chi b\u1ea3o&#8221; &nbsp;((4)<\/p>\n\n\n\n<p>4), &#8220;Ng\u1ef1 ti\u1ec1n chi b\u1ea3o&#8221; &nbsp;((5)<\/p>\n\n\n\n<p>5), &#8220;M\u1ec7nh \u0111\u1ee9c chi b\u1ea3o&#8221; &nbsp;((6)<\/p>\n\n\n\n<p>6), t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn thi h\u00e0nh. Nh\u01b0ng s\u00e1ng t\u00e1c l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Tr\u1eabm k\u00ednh n\u1ed1i ng\u00f4i b\u00e1u, g\u1eb7p l\u00fac th\u00e1i b\u00ecnh, ch\u1ec9 ngh\u0129 l\u00e0m s\u00e1ng th\u00eam ph\u00e9p c\u0169 m\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho \u0111\u1eddi sau, \u0111\u00e3 sai l\u1ea5y v\u00e0ng \u0111\u00fac \u1ea5n &#8220;Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf chi b\u1ea3o&#8221; &nbsp;((7)<\/p>\n\n\n\n<p>7). Nay l\u1ea1i \u0111\u00fac \u1ea5n &#8220;Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u00f4n th\u00e2n chi b\u1ea3o&#8221; &nbsp;((8)<\/p>\n\n\n\n<p>8), &#8220;S\u1eafc m\u1ec7nh chi b\u1ea3o&#8221; &nbsp;((9)<\/p>\n\n\n\n<p>9), &#8220;Kh\u00e2m v\u0103n chi t\u1ec9&#8221; &nbsp;((10)<\/p>\n\n\n\n<p>10), &#8220;Du\u1ec7 v\u00f5 chi t\u1ec9&#8221; &nbsp;((11)<\/p>\n\n\n\n<p>11), &#8220;Tri l\u1ecbch minh th\u1eddi chi b\u1ea3o&#8221; &nbsp;((12) 12), l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u00e3 \u0111\u00fac xong, b\u00e8n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay g\u1eb7p c\u00f3 k\u00ednh d\u00e2ng huy hi\u1ec7u th\u00ec d\u00f9ng \u1ea5n &#8220;Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u00f4n th\u00e2n chi b\u1ea3o&#8221;, g\u1eb7p Kh\u00e1nh ti\u1ebft gia \u00e2n, c\u00e1c vi\u1ec7c long tr\u1ecdng nh\u01b0 c\u00e1o d\u1ee5 th\u00e2n hu\u00e2n, tu\u1ea7n xem \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng l\u00e0 ban s\u1eafc th\u01b0 cho ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, th\u00ec \u0111\u00f3ng \u1ea5n &#8220;Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf chi b\u1ea3o&#8221;; ch\u1ec9 d\u1ee5 v\u1ec1 ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u s\u1ed5 s\u00e1ch th\u00ec d\u00f9ng \u1ea5n &#8220;Ng\u1ef1 ti\u1ec1n chi b\u1ea3o&#8221;, ban l\u1ecbch th\u00ec d\u00f9ng \u1ea5n &#8220;Tr\u1ecb l\u1ecbch minh th\u1eddi chi b\u1ea3o&#8221; ; \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c h\u1ecdc, \u0111\u1eb7t khoa thi \u0111\u00f3n k\u1ebb s\u0129, c\u1ea7u l\u1eddi n\u00f3i, m\u1ecdi vi\u1ec7c v\u1ec1 v\u0103n th\u00ec d\u00f9ng \u1ea5n &#8220;Kh\u00e2m v\u0103n chi t\u1ec9&#8221;, tr\u1ecb binh x\u00e9t qu\u00e2n, m\u1edf khoa v\u00f5 c\u1eed, nghi\u00eam vi\u1ec7c v\u00f5 b\u1ecb, m\u1ecdi vi\u1ec7c v\u1ec1 v\u00f5, th\u00ec d\u00f9ng \u1ea5n &#8220;Du\u1ec7 v\u00f5 chi t\u1ec9&#8221; ; khen th\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng lao c\u00f3 ch\u00ednh t\u00edch th\u00ec d\u00f9ng \u1ea5n &#8220;M\u1ec7nh \u0111\u1ee9c chi b\u1ea3o&#8221;, ban c\u1ea5p c\u00e1o s\u1eafc cho v\u0103n v\u00f5 c\u00f9ng phong t\u1eb7ng th\u1ea7n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec d\u00f9ng \u1ea5n &#8220;S\u1eafc m\u1ec7nh chi b\u1ea3o&#8221; ; sai ph\u00e1i c\u00e1c quan, ban c\u1ea5p chi\u1ebfu l\u1ec7nh, c\u00f9ng l\u00e0 chi\u1ebfu v\u0103n th\u0103ng c\u1ea5p gi\u00e1ng c\u1ea5p v\u00e0 d\u1ea1y b\u1ea3o r\u0103n b\u1ea3o m\u1ecdi vi\u1ec7c th\u00ec d\u00f9ng \u1ea5n &#8220;Ch\u1ebf c\u00e1o chi b\u1ea3o&#8221;, duy c\u00e1c ch\u1ee9c h\u00e0m quy\u1ec1n th\u1ef1, d\u1eabu ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1o s\u1eafc, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00e1c v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi sai ph\u00e1i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, th\u00ec nh\u1eefng chi\u1ebfu v\u0103n th\u0103ng th\u1ef1c c\u0169ng \u0111\u00f3ng \u1ea5n &#8220;S\u1eafc m\u1ec7nh chi b\u1ea3o&#8221;, g\u1ecdi ph\u00e1t qu\u00e2n l\u00ednh, tuy\u00ean g\u1ecdi t\u01b0\u1edbng so\u00e1i th\u00ec d\u00f9ng \u1ea5n &#8220;Qu\u1ed1c gia t\u00edn b\u1ea3o&#8221; ; d\u1ea1y b\u1ea3o quan d\u00e2n, r\u0103n b\u1ea3o c\u00e1c n\u01a1i, n\u00eau khen ti\u1ebft ph\u1ee5 hi\u1ebfu t\u1eed, th\u00ec d\u00f9ng \u1ea5n &#8220;S\u1eafc ch\u00ednh v\u1ea1n d\u00e2n chi b\u1ea3o&#8221; ; sai t\u01b0\u1edbng ra qu\u00e2n, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c d\u1eb9p lo\u1ea1n, th\u00ec d\u00f9ng \u1ea5n &#8220;Th\u1ea3o t\u1ed9i an d\u00e2n chi b\u1ea3o&#8221;, \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng tin m\u00e0 truy\u1ec1n \u0111\u1ec3 l\u00e2u d\u00e0i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u1ec7 c\u0169, nh\u1eefng chi\u1ebfu v\u0103n ban c\u1ea5p, \u0111\u1ea7u gi\u1ea5y \u0111\u00f3ng \u1ea5n r\u1ed3ng nh\u1ecf (kh\u1eafc t\u00e1m ch\u1eef &#8220;Th\u1ee7 ch\u00ednh thi\u00ean h\u1ea1 v\u0103n v\u00f5 quy\u1ec1n h\u00e0nh) th\u00ec th\u00f4i kh\u00f4ng d\u00f9ng n\u1eefa&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 \u0111\u00f3ng \u1ea5n v\u00e0o s\u1edb s\u00e1ch trong ngo\u00e0i. (Ph\u00e0m s\u1edb s\u00e1ch \u1edf ch\u1ed7 c\u00f3 ch\u1eef ph\u00ea \u201cKh\u00e2m th\u1eed\u201d th\u00ec \u0111\u00f3ng \u1ea5n \u201cNg\u1ef1 ti\u1ec1n chi b\u1ea3o\u201d. Nh\u1eefng ch\u1ed7 s\u1ed1 m\u1ee5c, ch\u1ed7 t\u1ea9y ch\u1eefa, ch\u1ed7 gi\u00e1p ph\u00f9ng &nbsp;((1) Gi\u00e1p ph\u00f9ng : ch\u1ed7 hai t\u1edd gi\u1ea5y \u0111\u00f3ng gi\u00e1p nhau) n\u1ebfu l\u00e0 s\u1edb s\u00e1ch c\u1ee7a s\u00e1u b\u1ed9 v\u00e0 t\u1ea5u t\u1eadp c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, s\u00e1ch ti\u00eau th\u1ee7 c\u1ee7a N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, V\u0169 Kh\u1ed1, c\u00e1c vi\u1ec7n Th\u00e1i y, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00e0i hoa, D\u1ef1c v\u00f5, th\u00ec \u0111\u1ec1u d\u00f9ng d\u1ea5u ki\u1ec1m \u201cV\u0103n l\u00fd m\u1eadt s\u00e1t\u201d. Ngo\u00e0i ra, nh\u1eefng t\u1ea5u s\u1edb c\u1ee7a c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf Kinh, c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u1edf ngo\u00e0i, th\u00ec \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 s\u00e1u b\u1ed9, s\u00e1ch t\u00e2u \u0111\u1ec1u d\u00f9ng c\u00e1i ki\u1ec1m tri\u1ec7n nh\u1ecf c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111i xem kho Kinh. Th\u1ea5y l\u00ednh coi kho \u0111em tranh tre che \u0111\u1eady ch\u1ed7 b\u1edd h\u00e8, sai qu\u1edf m\u1eafng, d\u1ee5 r\u1eb1ng t\u1ef1 nay c\u00e1c kho \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 Kh\u1ed1, N\u1ed9i t\u00e0ng, kho Kinh th\u01b0\u01a1ng, thu\u1ed1c s\u00fang, di\u00eam ti\u00eau, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y tranh tre, l\u00e1 d\u1eeba, c\u1ee7i kh\u00f4 l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 d\u1ec5 ch\u00e1y \u0111\u1ec3 g\u1ea7n b\u1ed1n b\u00ean, l\u00e0m tr\u00e1i ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. N\u1ebfu x\u1ea3y ra ho\u1ea3 ho\u1ea1n ph\u1ea3i ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eddi x\u01b0a vua c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, \u0111\u1ec3 l\u1ea5y g\u1ea1o l\u00e0m x\u00f4i t\u1ebf Giao Mi\u1ebfu, nh\u00e2n th\u1ec3 \u0111\u1ec3 x\u00e9t th\u1eddi ti\u1ebft l\u00e0m ru\u1ed9ng khuy\u00ean gi\u00fap n\u00f4ng d\u00e2n, th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn trong v\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh. C\u00e1i \u0111i\u1ec3n ba \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e0y, s\u00e1ch v\u1edf c\u00f2n ch\u1ee9ng. N\u01b0\u1edbc ta \u0111\u1eddi Tr\u1ea7n \u0111\u1eddi L\u00ea gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 l\u00e0m nghi \u0111i\u1ec3n \u1ea5y, nh\u01b0ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u gi\u1ea3n l\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm t\u1eeb th\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u1ebfn nay, ch\u0103m ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y vi\u1ec7c d\u1ea1y d\u00e2n ch\u0103m ngh\u1ec1 g\u1ed1c l\u00e0m g\u1ea5p. Hi\u1ec7n nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00e0n r\u1ed7i, gi\u1ea3ng t\u00ecm ph\u00e9p x\u01b0a, th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc. N\u00ean ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u1edf trong Kinh th\u00e0nh l\u00e0m ch\u1ed7 t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n\u201d. B\u00e8n sai \u0111\u1eb7t \u1edf hai ph\u01b0\u1eddng H\u1eadu Sinh, An Tr\u1ea1ch, b\u00ean t\u1ea3 d\u1ef1ng \u0111\u00e0i Quan Canh, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u1ebf t\u1ecbch, \u0111\u1eb1ng sau l\u00e0m \u0111i\u1ec7n thay \u00e1o, b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n Ti\u00ean N\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u00ecnh Th\u1ea7n th\u01b0\u01a1ng thu th\u00f3c. Sai Trung qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng coi l\u00e0m. Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho th\u1ee3 v\u00e0 bi\u1ec1n binh l\u00e0m vi\u1ec7c 5.000 quan. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t s\u1edf Di\u1ec5n canh (t\u1eadp c\u00e0y) \u1edf ph\u00eda b\u1eafc cung Kh\u00e1nh Ninh, g\u1ecdi l\u00e0 v\u01b0\u1eddn V\u0129nh Tr\u1ea1ch. Sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n l\u1ec7. H\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 th\u00e1ng tr\u1ecdng h\u1ea1 (th\u00e1ng 5) ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t l\u00e0m l\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3, ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean s\u1ee9c cho n\u00f4ng d\u00e2n c\u00e0y b\u1eeba ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc cho \u0111\u1ea5t m\u1ec1m k\u1ef9. Tr\u01b0\u1edbc 5 ng\u00e0y, vua ng\u1ef1 v\u01b0\u1eddn V\u0129nh Tr\u1ea1ch xem t\u1eadp c\u00e0y. Tr\u01b0\u1edbc 1 ng\u00e0y quan ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u0129nh \u0111\u1ec7 1 c\u00e1i roi, 1 c\u00e1i c\u00e0y, 1 th\u00f9ng th\u00f3c, \u0111\u1eb7t l\u00ean \u00e1n v\u00e0ng tr\u00ean th\u1ec1m gi\u1eefa \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. Vua th\u00e2n xem \u0111\u1ed3 n\u00f4ng c\u1ee5 xong, quan b\u1ed9 H\u1ed9 mang giao cho quan ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ti\u1ebfp nh\u1eadn mang ra c\u1eeda T\u1ea3 T\u00fac, \u0111\u1eb7t v\u00e0o long \u0111\u00ecnh. Nghi tr\u01b0\u1ee3ng nh\u00e3 nh\u1ea1c d\u1eabn tr\u01b0\u1edbc, t\u00e0n l\u1ecdng che l\u00ean, \u0111\u1ebfn c\u1eeda T\u1ea3 \u0110oan. R\u1ed3i l\u1ea5y roi, c\u00e0y, th\u00fang th\u00f3c chia l\u00e0m 12 ph\u1ea7n, \u0111\u1eb7t \u1edf Th\u00e1i \u0111\u00ecnh, theo th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111i sau \u0111\u1ebfn ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, chi\u1ebfu th\u1ee9 v\u1ecb b\u00e0y ra, gi\u1edd T\u1ef5 ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, vua \u0111\u1ebfn cung Kh\u00e1nh Ninh tr\u00fa ch\u00e2n. Bi\u1ec1n binh \u0111\u1ee9ng b\u00e0y h\u00e0ng \u1edf t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u01b0\u1eddng vua \u0111i. L\u1ea1i b\u00e0y l\u00ednh v\u00e0 voi c\u1edd s\u00fang \u1ed1ng \u1edf ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n. Gi\u1edd T\u00fd ng\u00e0y \u1ea5y, H\u1eefu ty b\u00e0y l\u1ec5 ph\u1ea9m tr\u00ean \u0111\u00e0n Ti\u00ean N\u00f4ng. Canh n\u0103m, tr\u1ed1ng nghi\u00eam ba h\u1ed3i, th\u1ecb v\u1ec7 b\u00e0y l\u1ed7 b\u1ed9 \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda cung Kh\u00e1nh Ninh. \u0110\u1ebfn gi\u1edd M\u00e3o, vua \u0111\u1ed9i m\u0169 c\u1eedu long, \u00e1o ho\u00e0ng b\u00e0o, \u0111ai ng\u1ecdc l\u00ean ki\u1ec7u, ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi theo sau, \u0111\u00fang nghi v\u1ec7. Nh\u00e3 nh\u1ea1c c\u00f3 b\u00e0y nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u1eed. \u0110\u1ebfn t\u01b0\u1eddng ph\u00eda nam \u0111\u00e0n Ti\u00ean N\u00f4ng, c\u00e1c quan mang m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u qu\u1ef3 \u0111\u00f3n \u1edf ph\u00eda trong c\u1eeda ph\u01b0\u1eddng. Vua \u0111\u1ebfn b\u00ean \u0111\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ea7n l\u1ed9 xu\u1ed1ng ki\u1ec7u v\u00e0o t\u1ebf. L\u1ec5 xong vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n c\u1ee5 ph\u1ee5c, thay mang m\u0169 \u0110\u01b0\u1eddng c\u00e2n c\u1eedu long, \u00e1o long b\u00e0o ch\u1ebdn tay, th\u1eaft \u0111ai ng\u1ecdc. B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u xin l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e0y t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n. Vua \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 c\u00e0y, \u0111\u1ee9ng tr\u00f4ng h\u01b0\u1edbng nam, c\u00e1c quan \u0111\u1ee9ng ch\u1ea7u \u1edf t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u00e0i Quan Canh ; quan Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 x\u01b0\u1edbng, quan L\u1ec5 b\u1ed9 d\u00e2ng c\u00e0y, quan ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean d\u00e2ng roi. Vua tay ph\u1ea3i c\u1ea7m c\u00e0y, tay tr\u00e1i c\u1ea7m roi, k\u1ef3 l\u00e3o v\u00e0 n\u00f4ng phu \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi d\u1eaft tr\u00e2u, th\u1ecb v\u1ec7 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee1 c\u00e0y. Ca sinh h\u00e1t b\u00e0i \u201cHo\u00e0 t\u1eeb\u201d, nh\u1ea1c sinh m\u00faa c\u1edd m\u00e0u ; nh\u00e3 nh\u1ea1c c\u1eed nh\u1ea1c. Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean b\u01b0ng th\u00f9ng th\u00f3c \u0111i theo. Ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f9ng quan H\u1ed9 b\u1ed9 \u0111\u1ec1u c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi theo sau v\u00e3i th\u00f3c. Vua c\u00e0y 3 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i 3 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1i xong, ng\u1ef1 l\u00ean \u0111\u00e0i Quan Canh. C\u00e1c quan \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e0i chia 2 b\u00ean \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, v\u00e0 th\u1ea7n c\u00f4ng theo c\u00e0y, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed9i m\u0169 v\u00e0ng m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1ecf, c\u1ea7m c\u00e0y c\u1ea7m roi c\u00e0y 5 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i 5 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1i, k\u1ebf \u0111\u1ebfn v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n 9 ng\u01b0\u1eddi, v\u0103n \u0111\u1ed9i m\u0169 v\u0103n c\u00f4ng, v\u00f5 \u0111\u1ed9i m\u0169 h\u1ed5 \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o lam, c\u00f9ng c\u1ea7m c\u00e0y c\u1ea7m roi c\u00e0y 9 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i 9 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1i. \u0110\u1ec1u d\u00f9ng thu\u1ed9c l\u1ea1i kinh huy\u1ec7n \u0111i theo sau b\u01b0ng th\u00f9ng th\u00f3c v\u00e3i th\u00f3c. L\u1ec5 xong, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n c\u1ee5 ph\u1ee5c, thay m\u1eb7c long b\u00e0o r\u1ed9ng tay, l\u00ean ki\u1ec7u. \u0110\u1ea1i nh\u1ea1c nh\u00e3 nh\u1ea1c \u0111\u1ec1u n\u1ed5i. C\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf trong c\u1eeda ph\u01b0\u1eddng qu\u1ef3 t\u1ed1ng. Vua v\u1ec1 cung Kh\u00e1nh Ninh. C\u00e1c quan l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1. Ban y\u1ebfn v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng theo th\u1ee9 b\u1eadc. Quan ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111em n\u00f4ng d\u00e2n c\u00e0y h\u1ebft s\u1ed1 ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n h\u01a1n 4 m\u1eabu 4 s\u00e0o, l\u1ea5y h\u01a1n 2 m\u1eabu 9 s\u00e0o tr\u1ed3ng l\u00faa n\u1ebfp, h\u01a1n 1 m\u1eabu 4 s\u00e0o tr\u1ed3ng l\u00faa t\u1ebb. Sau khi g\u1eb7t l\u00faa, quan ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ed9 H\u1ed9 ch\u1ecdn l\u00faa gi\u1ed1ng \u0111\u1ec3 ri\u00eang, c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec ch\u1ee9a v\u00e0o kho Th\u1ea7n th\u01b0\u01a1ng, g\u1eb7p c\u00e1c ti\u1ebft l\u1ec5 Giao Mi\u1ebfu th\u00ec th\u1ed5i x\u00f4i. Sau \u0111\u1ea5y h\u1eb1ng n\u0103m vi\u1ec7c t\u1ebf \u0111\u00e0n Ti\u00ean N\u00f4ng \u0111\u1ec1u sai Kinh do\u00e3n kh\u00e2m m\u1ea1ng l\u00e0m l\u1ec5. L\u1ec5 c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n th\u00ec n\u1ebfu c\u00f3 quan ph\u1ee5ng m\u1ea1ng l\u00e0m thay, c\u00f9ng nh\u1eefng n\u0103m vua \u0111i th\u0103m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec c\u0169ng do Kinh do\u00e3n c\u00e0y thay). L\u1ea1i sai ch\u1ecdn mua th\u00f3c t\u1ebb th\u00f3c n\u1ebfp \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, S\u01a1n T\u00e2y thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh l\u1ea5y nh\u1eefng th\u1ee9 ch\u1ea5t g\u1ea1o tr\u1eafng tinh, m\u00e0 kh\u00ed v\u1ecb th\u01a1m d\u1ebbo, giao cho ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ch\u1ee9a \u0111\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m th\u00f3c gi\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng cho n\u00f4ng phu c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n. (N\u00f4ng phu 30 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y d\u00e2n \u1edf 8 x\u00e3 Ph\u00fa Xu\u00e2n sung v\u00e0o c\u1ea5p m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u g\u1ea1o m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n 1 quan, l\u1ea5y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 4 n\u0103m \u1ea5y b\u1eaft \u0111\u1ea7u. Xong vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u00ec chia ban m\u00e0 chi l\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi \u1edf ban th\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 ty l\u00e0 \u0110\u1ed7 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecbnh ph\u1ee5ng m\u1ea1ng \u0111i Thanh Hoa xem x\u00e9t h\u00ecnh th\u1ebf n\u00fai s\u00f4ng, v\u1ec1 \u0111em \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean. Vua khen l\u00e0 tinh t\u1ebf v\u00e0 kh\u00e9o, th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 c\u00f9ng \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9i tr\u1ea5n \u1edf h\u1ea1t th\u00e0nh th\u00f3c t\u00f4 ch\u00ednh cung t\u1eeb<\/p>\n\n\n\n<p>n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn h\u01a1n 658.000 h\u1ed9c, xin cho d\u00e2n n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1eafc Th\u00e0nh m\u1ea5y n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a li\u1ec1n, d\u1eabu v\u1ee5 m\u00f9a n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1edbn, nh\u01b0ng sau nhi\u1ec1u n\u0103m \u0111\u00f3i k\u00e9m th\u1ebf t\u1ea5t ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba th\u00e3i. Tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n, ph\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f3 \u00edch cho d\u00e2n, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ng\u1ea1i ph\u00ed, n\u1ebfu n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n m\u00e0 ti\u1ec7n cho d\u00e2n th\u00ec sao l\u1ea1i so \u0111o&nbsp; ! Duy ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng k\u1ef3 thu thu\u1ebf l\u00fd d\u1ecbch th\u01b0\u1eddng thu tr\u01b0\u1edbc v\u00e0o tay, n\u00ean b\u00e2y gi\u1edd theo l\u1eddi xin th\u00ec k\u1ebb bao thu tr\u01b0\u1edbc l\u1ea1i \u0111\u1ea7y t\u00fai ri\u00eang ch\u1ee9 ti\u1ec3u d\u00e2n n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edch g\u00ec. V\u1eady cho ho\u00e3n \u0111\u1ebfn sang n\u0103m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111i xem s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng, th\u1ea5y l\u00faa ru\u1ed9ng d\u1ecdc b\u1edd xanh t\u1ed1t b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta b\u1ecf v\u00e0i v\u1ea1n b\u1ea1c \u0111\u00e0o con s\u00f4ng n\u00e0y, l\u00e0m l\u1ee3i cho d\u00e2n m\u00e3i m\u00e3i. M\u1edbi bi\u1ebft th\u00e1nh nh\u00e2n l\u01b0u \u01a1n mu\u00f4n \u0111\u1eddi to nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 V\u0129nh Thanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1eadn v\u00ec dung t\u00fang ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 s\u00e1ch nhi\u1ec5u d\u00e2n ph\u1ea3i gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i. Li\u1ec1n b\u1ed5 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n LI<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eadu t\u00fd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 [1828], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Canh t\u00fd,<\/p>\n\n\n\n<p>nh\u1eadt th\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn. Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh, L\u1ec5 b\u1ed9 T\u1ea3 Tham tri l\u00e0 \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean, Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00edn, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 U\u00f4ng, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c, chia nhau \u0111i l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng b\u1ed5 H\u1eefu Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Chu l\u00e0m T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 ty T\u1eeb t\u1ebf, gia h\u00e0m Th\u1ecb lang \u0103n l\u01b0\u01a1ng Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, v\u1eabn quy\u1ec1n bi\u1ec7n vi\u1ec7c ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n. Chu gi\u00e0 y\u1ebfu, kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c b\u1ed9 n\u00ean gi\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh c\u1ea5m v\u1ec1 vu kh\u1ed1ng v\u00e0 k\u00eau l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cX\u1eed ki\u1ec7n qu\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh th\u1ef1c, cho n\u00ean \u0111\u1eb7t quan h\u1ecfi h\u00ecnh t\u1eeb huy\u1ec7n, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ph\u1ee7, \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n, \u0111\u1ebfn th\u00e0nh, theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 x\u00e9t x\u1eed, \u0111\u1ec3 t\u1ecf th\u1eadn tr\u1ecdng, c\u00f2n l\u1ee1 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi oan u\u1ed5ng ho\u1eb7c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf h\u1ebft. Ph\u00e0m c\u00f3 \u0111\u01a1n k\u00eau \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ec1u cho x\u00e9t l\u1ea1i l\u00e0 mu\u1ed1n s\u1ea1ch h\u1ebft m\u1ed1i t\u1ec7 c\u1ee7a quan l\u1ea1i m\u00e0 su\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh u \u1ea9n c\u1ee7a d\u00e2n. Nh\u01b0ng b\u1ecdn \u0111i\u00eau gian mu\u1ed1n t\u00ecm c\u00e1ch tho\u00e1t t\u1ed9i \u0111\u1eb7t l\u1eddi mua ch\u1ee9ng, v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc \u0111\u1ea7u \u0111\u01a1n, x\u00e9t k\u1ef9 \u0111\u1ec1u l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ef1c, th\u00f3i gian d\u1ed1i \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 dung \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1ef1 nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111i ki\u1ec7n, \u0111\u00e3 qua huy\u1ec7n nha x\u00e9t ra l\u00e0 vu c\u00e1o, th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt x\u1eed t\u1ed9i, n\u1ebfu kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1ed9i l\u1ea1i \u0111i k\u00eau \u1edf ph\u1ee7 \u1edf tr\u1ea5n \u1edf th\u00e0nh th\u00ec c\u1ee9 m\u1ed7i l\u1ea7n gia n\u1eb7ng t\u1ed9i m\u1ed9t l\u1ea7n. N\u1ebfu c\u00f2n \u0111\u1ebfn Kinh k\u00eau b\u1eady n\u1eefa th\u00ec x\u1eed r\u1ea5t n\u1eb7ng. Nh\u01b0 b\u1ea3n t\u1ed9i \u0111\u00e3 n\u1eb7ng kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, th\u00ec ch\u1ec9 h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi k\u00eau thay. Nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 x\u00e9t x\u1eed c\u00f4ng b\u1eb1ng r\u1ed3i m\u00e0 c\u00f2n \u0111i k\u00eau n\u1eefa th\u00ec c\u0169ng t\u1ed9i nh\u01b0 th\u1ebf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu qu\u00e2n ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n 76 tu\u1ed5i, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin h\u01b0u tr\u00ed. Vua d\u1ee5 : \u201cNg\u00e0y nay c\u1ef1u th\u1ea7n \u1edf tri\u1ec1u nh\u01b0 khanh kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi, sao l\u1ea1i vin tu\u1ed5i gi\u00e0 m\u00e0 th\u00f4i vi\u1ec7c. N\u00ean \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu cho b\u1ecdn h\u1eadu ti\u1ebfn. L\u1ea1i ch\u1eb3ng t\u1ed1t h\u01a1n \u00e0 ?\u201d. Xu\u00e2n l\u1ea1y t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i hi\u1ec7u T\u1ee9 thu\u1eadn th\u1ed5 binh c\u1ee7a Ninh B\u00ecnh l\u00e0m b\u1ed1n hi\u1ec7u Ninh h\u00f9ng. Ba huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5, Ph\u1ee5ng Ho\u00e1, An Ho\u00e1 \u1edf th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t l\u00e0m b\u1ed1n hi\u1ec7u Ti\u1ec1n thu\u1eadn, T\u1ea3 thu\u1eadn, H\u1eefu thu\u1eadn, H\u1eadu thu\u1eadn, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd b\u1ed9 Binh b\u00e0n xin d\u1ed3n l\u00e0m 1 c\u01a1 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i n\u0103m l\u00e0m s\u1ed5 ng\u1ea1ch nh\u01b0 l\u1ec7 c\u01a1 binh. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i cho r\u1eb1ng : \u201cBinh ch\u00ednh c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 k\u1ef7 lu\u1eadt, m\u00e0 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u1ea5t ph\u00ean gi\u1eadu, th\u1ef1c l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u quan y\u1ebfu. S\u1ef1 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t bi\u00ean ph\u00f2ng sao c\u00f3 th\u1ec3 s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c. Nay b\u1ed9 Binh b\u00e0n x\u1ebfp th\u00e0nh c\u01a1 \u0111\u1ed9i cho s\u1ed5 ng\u1ea1ch \u0111\u1ec1u nhau khi\u1ebfn ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ho\u1ea1ch nh\u1ea5t, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 chu \u0111\u00e1o, nh\u01b0ng th\u1ed5 t\u1ee5c man l\u00e3o c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Kinh kh\u00e1c nhau, vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ed5i n\u00ean l\u00e0m d\u1ea7n d\u1ea7n. Ngh\u0129 n\u00ean ph\u1ecfng theo t\u00ean c\u01a1 L\u1ea1ng h\u00f9ng, Tuy\u00ean h\u00f9ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh m\u00e0 \u0111\u1eb7t l\u00e0m 4 hi\u1ec7u Ninh h\u00f9ng nh\u1ea5t nh\u1ecb tam t\u1ee9 m\u1ed7i hi\u1ec7u \u0111\u1eb7t 1 ch\u00e1nh qu\u1ea3n hi\u1ec7u, 2 ph\u00f3 qu\u1ea3n hi\u1ec7u, chia ban m\u00e0 chi l\u01b0\u01a1ng, v\u1eabn \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n Chi N\u00ea, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m binh ng\u1ea1ch. \u0110\u1ee3i th\u1ea5m nhu\u1ea7n gi\u00e1o ho\u00e1, th\u00eam sau r\u1ed3i s\u1ebd x\u1ebfp v\u00e0o \u0111\u1ed9i ng\u0169 c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n g\u00ec\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Sai b\u1ecdn Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ph\u1ee5ng, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Th\u1ea3n, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Huy\u00ean, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Chuy\u00ean 4 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m sung Ch\u00e1nh qu\u1ea3n hi\u1ec7u, th\u1ed5 ty Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i, Cao Vi\u1ebft Ch\u1ebf, Qu\u00e1ch C\u00f4ng To\u1ea3n, Qu\u00e1ch C\u00f4ng \u00c2n, \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ki\u00ean, Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Kim 8 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c trao h\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri, sung ch\u1ee9c Ph\u00f3 qu\u1ea3n hi\u1ec7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc H\u1eadu, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ph\u01b0\u1ee3ng, Tham hi\u1ec7p l\u00e0 L\u01b0u \u00fac, nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 c\u1ea3i b\u1ed5 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea Huy T\u00edch, \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Sai Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u1ea9n, Thi\u00eam s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n B\u1eafc Th\u00e0nh H\u00ecnh t\u00e0o l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n quy\u1ec1n nhi\u1ebfp \u1ea5n v\u1ee5 Tuy\u00ean Quang, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n B\u00ecnh quy\u1ec1n Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00ednh coi \u0111\u1ec1 lao \u0111\u00fat l\u00f3t \u0111\u1ec3 xin tha t\u1ed9i cho m\u1ed9t t\u00ean c\u01b0\u1eddng ph\u1ea1m. L\u00ea Huy T\u00edch, L\u01b0u \u00fac c\u00f9ng th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ph\u1ea1m Gia T\u1ee9 nh\u1eb9 d\u1ea1 nghe l\u1eddi gian m\u00e0 tha. Sau \u0111\u00f3 T\u00edch b\u1ecb \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, T\u1ee9 v\u1ec1 h\u01b0u. L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc H\u1eadu, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn thay l\u00e0m vi\u1ec7c, t\u00ean c\u01b0\u1eddng ph\u1ea1m \u1ea5y l\u1ea1i b\u1ecb b\u1eaft, n\u00f3 m\u1edbi th\u00fa th\u1ef1c. B\u1ecdn H\u1eadu, Ph\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o r\u1eb1ng ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i \u00e1n c\u0169, kh\u00f4ng c\u1ee9u x\u00e9t n\u1eefa. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd s\u1ef1 vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c b\u1ecdn \u1ea5y \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1ea3i ch\u1ee9c, giao cho B\u1eafc Th\u00e0nh nghi\u00eam x\u00e9t. Khi \u00e1n t\u00e2u l\u00ean, L\u01b0u \u00fac can vi\u1ec7c \u1ea5y t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i b\u1ecb x\u1eed l\u01b0u 3.000 d\u1eb7m, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ph\u01b0\u1ee3ng x\u1eed \u0111\u1ed3 3 n\u0103m, L\u00ea Huy T\u00edch \u0111\u1ed3 2 n\u0103m, L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc H\u1eadu ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i Cam L\u1ed9 g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, Ph\u1ea1m Gia T\u1ee9 b\u1ecb thu b\u1eb1ng s\u1eafc, v\u1ec1 qu\u00ea ph\u1ee5c d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i s\u1ed5 ng\u1ea1ch th\u1ed5 t\u00f9 c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, g\u1ecdi l\u00e0 phi\u00ean th\u1ea7n th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m<\/p>\n\n\n\n<p>th\u1ed5 ty.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 ty Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n O\u00e1nh can nh\u0169ng l\u1ea1m b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u xin \u0111em s\u1ed1 nh\u00e2n d\u00e2n v\u1ec1 ph\u1ea7n t\u00ean \u1ea5y cai qu\u1ea3n cho ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3n n\u1ed1i l\u00e0m th\u1ed5 ty. Vua mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i th\u1ed5 quan m\u00e0 \u0111\u1eb7t l\u01b0u quan &nbsp;((1) L\u01b0u quan : b\u1ed5 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn l\u00e0m quan, thay \u0111\u1ed5i quan \u0111i n\u01a1i n\u1ecd n\u01a1i kia) h\u1ea1 l\u1ec7nh cho tr\u1ea5n th\u1ea7n ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t l\u00fd tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 thu n\u1ed9p thu\u1ebf kho\u00e1 kh\u00f4ng cho th\u1ebf t\u1eadp n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ecbnh Xu\u00e2n Tr\u1ea1m v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. Tr\u1ea1m kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c t\u00e0o n\u00ean tri\u1ec7u v\u1ec1, r\u1ed3i ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 U\u00f4ng l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9<\/p>\n\n\n\n<p>l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p quy\u1ec1n Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, sai ch\u1ea1y tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Ho\u00e0 thay cho B\u00e1 U\u00f4ng sung l\u00e0m quan tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m ph\u00e1t ph\u1ed1i l\u00e0m n\u00f4 c\u0169ng chi\u1ebfu theo l\u1ec7 t\u00f9 qu\u00e2n l\u01b0u, ng\u00e0y ph\u00e1t \u0111i c\u1ea5p cho \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u00e0n b\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m v\u1ea3i 2 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u0111\u00e0y, c\u1ea5p cho 1 quan ti\u1ec1n n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00fac l\u1ea1i \u1ea5n \u201cV\u0103n l\u00fd m\u1eadt s\u00e1t\u201d &nbsp;((2) V\u0103n l\u00fd m\u1eadt s\u00e1t : l\u1ebd v\u0103n x\u00e9t k\u00edn) (&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;) (tr\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng b\u1ea1c nay \u0111\u1ed5i \u0111\u00fac b\u1eb1ng v\u00e0ng), l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ch\u1ebf tri\u1ec7n vu\u00f4ng \u201cV\u0103n h\u00e0nh c\u00f4ng kh\u00ed\u201d ((3) V\u0103n h\u00e0nh c\u00f4ng kh\u00ed : c\u00e1i c\u00e2n \u0111\u1ec3 c\u00e2n nh\u1eafc v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng) (&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ) tr\u01b0\u1eddng thi H\u1ed9i 2 qu\u1ea3, 6 tr\u01b0\u1eddng thi H\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 4 qu\u1ea3 (tr\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng nay l\u00e0m b\u1eb1ng ng\u00e0), \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a H\u1ecdc ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh (tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng hai ch\u1eef tr\u1ef1c l\u1ec7 nay b\u1edbt \u0111i), \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb (tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng ch\u1eef dinh, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m ch\u1eef tr\u1ea5n).<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c quan l\u1ea1i can \u00e1n v\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u00ecnh b\u1ed5ng \u0111\u1ee3i \u00e1n xong, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c truy l\u0129nh, n\u1ebfu b\u1ecb gi\u00e1ng ph\u1ea1t th\u00ec chi\u1ebfu \u00e1n thi h\u00e0nh. B\u1ed9 H\u1ed9 nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y l\u0129nh b\u1ed5ng l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y \u0111\u1ea7u th\u00e1ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi can \u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 v\u00e0o ng\u00e0y 2 ng\u00e0y 3 v\u1ec1 sau, ho\u1eb7c vi\u1ec7c ph\u00e1t t\u1eeb ng\u00e0y \u0111\u1ea7u th\u00e1ng m\u00e0 qu\u00e1 ng\u00e0y \u1ea5y m\u1edbi l\u1ee5c \u0111\u1ebfn, th\u00ec \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n \u0111\u00ecnh c\u1ea5p. C\u00f9ng nh\u1eefng \u00e1n x\u1eed ph\u1ea1t roi ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i ph\u00e1t l\u1ea1c, d\u1eabu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 mi\u1ec5n ngh\u1ecb, m\u00e0 so v\u1edbi th\u1ef1c gi\u00e1ng th\u1ef1c ph\u1ea1t c\u00f3 h\u01a1i kh\u00e1c, th\u00ec xin chi\u1ebfu theo l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 truy c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f9 tr\u1ed1n \u1edf ch\u00e2u M\u01b0\u1eddng Vanh \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 A \u0110i\u1ec1n C\u00e1o h\u1ecdp 600 man c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 nh\u00e2n d\u00e2n trong ch\u00e2u. Th\u1ed5 tri ch\u00e2u l\u00e0 Kim \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c b\u1ecb thua ch\u1ea1y. Quan tr\u1ea5n th\u1ea7n sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00ed sai c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea1ch \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh, r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u1ea5u l\u00ean. Vua sai th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd N\u1ed9i h\u1ea7u l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u1ef1 \u0111em v\u1ec7 binh theo Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110\u00e0m \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p, h\u1ecbch cho th\u1ed5 binh c\u00e1c ch\u00e2u h\u1ecdp l\u1ea1i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu Th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n t\u1ef1 ngh\u0129 tr\u01b0\u1edbc m\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u1ea5n \u1ea5y, \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u1ec3 cho t\u00ean C\u00e1o v\u01b0\u1ee3t ng\u1ee5c tr\u1ed1n ra, l\u00e0m ho\u1ea1n n\u1ea1n cho d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi, d\u00e2ng s\u1edb nh\u1eadn t\u1ed9i xin \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Vua khen t\u1ed1t, y cho. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i bi\u1ebft h\u1ed5 th\u1eb9n m\u00e0 ph\u1ea5n kh\u1edfi, tr\u1eabm r\u1ea5t khen \u0111\u1ea5y. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n kh\u00f4ng c\u1ea7n m\u1ea1nh, ng\u01b0\u1eddi ngh\u0129a kh\u00f4ng c\u1ea7n kho\u1ebb. Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1eebng lo v\u00ec s\u1ee9c y\u1ebfu, ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u00e2m s\u1ef1 th\u00ec th\u1eadn tr\u1ecdng, kh\u00f4ng n\u00ean khinh su\u1ea5t m\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e3ng m\u1ea1n th\u00f4i\u201d. B\u00e8n sai c\u00f9ng v\u1edbi V\u1ec7 u\u00fd qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n \u0111em qu\u00e2n \u0110\u1ecbnh man \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. L\u1ea1i ph\u00e1i 2 \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng \u0111i theo. H\u00e0 Quy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ch\u00e2u M\u01b0\u1eddng Vanh, t\u00ean C\u00e1o nghe ti\u1ebfng, b\u1ea3o nhau ch\u1ea1y tr\u1ed1n ngay, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c gi\u1ea3i t\u00e1n. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 16 ng\u01b0\u1eddi Man L\u00e3o, 6 th\u1edbt voi, chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ed7 v\u1ec1 nh\u1eefng th\u1ed5 d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n, khi\u1ebfn tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n. Vua ngh\u0129 \u0111\u1ea5t lam ch\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u00e2u, h\u1ea1 l\u1ec7nh r\u00fat v\u1ec1. Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129 \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y, theo th\u1ee9 b\u1eadc. Quy\u1ec1n v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh, \u1ed1m n\u1eb7ng. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cH\u00e0 Quy\u1ec1n l\u00e0 v\u0103n th\u1ea7n m\u00e0 xin \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, v\u00ec n\u01b0\u1edbc qu\u00ean m\u00ecnh, \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf, nay v\u00ec lam ch\u01b0\u1edbng m\u00e0 \u1ed1m, tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t t\u1ea5t nhi\u00ean tr\u1eddi gi\u00fap, r\u1ed3i c\u0169ng kh\u1ecfi\u201d. \u0110\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, Quy\u1ec1n v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i v\u1ed1n nhi\u1ec1u b\u1ec7nh hu\u1ed1ng l\u1ea1i m\u1edbi kh\u1ecfi, n\u00ean t\u0129nh d\u01b0\u1ee1ng, kh\u00f4ng n\u00ean v\u1ed9i l\u1ea5y vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0m c\u1ea7n k\u00edp\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Nguy\u1ec5n H\u1eefu Kh\u00f4i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh ngh\u0129a, theo l\u1eddi xin c\u1ee7a T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cNay kh\u00ed tr\u1eddi d\u1ea7n n\u00f3ng, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c quan h\u1eb1ng ng\u00e0y t\u00e2u vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u v\u00e0o ch\u1ea7u r\u1ea5t s\u1edbm, ng\u00e0y h\u1ed9i ngh\u1ecb c\u0169ng \u0111\u1ebfn 7, 8 kh\u1eafc th\u00ec th\u00f4i, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u00ed n\u00f3ng \u0111\u1ed9c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1ef1 nay c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, ai \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 kh\u00f4ng n\u00ean b\u00e0n th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i 3 n\u0103m kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i g\u00ec th\u00ec do b\u1ed9 L\u1ea1i b\u1ed9 Binh k\u00ea danh s\u00e1ch, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 b\u1ed5 d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Quy\u1ec1n bi\u1ec7n vi\u1ec7c T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Chu t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc l\u1ec7 c\u1ea5p ph\u00e1t v\u1ec1 h\u1ed3ng b\u1ea1ch &nbsp;((1) H\u1ed3ng b\u1ea1ch : h\u1ed3ng l\u00e0 l\u1ec5 m\u1eebng, b\u1ea1ch l\u00e0 l\u1ec5 tang), trong h\u1ed9 t\u00f4n th\u1ea5t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xa kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1\u201d. Vua n\u00f3i \u01a1n tr\u1ea1ch c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n n\u0103m \u0111\u1eddi l\u00e0 h\u1ebft, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 n\u00f3i c\u00e1ch th\u00eam b\u1edbt ((2) Th\u00eam b\u1edbt : l\u1ec7 trong t\u00f4n th\u1ed1ng, 5 \u0111\u1eddi l\u00e0 g\u1ea7n, ngo\u00e0i 5 \u0111\u1eddi l\u00e0 xa, m\u1ed7i \u0111\u1eddi th\u00eam ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n, b\u1edbt ng\u01b0\u1eddi xa \u0111i) m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta nh\u1edd Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t T\u00f4n Mi\u1ebfu m\u00e0 t\u01b0\u01a1i s\u00e1ng th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn tr\u0103m \u0111\u1eddi, t\u1ef1 g\u1ea7n \u0111\u1ebfn xa, \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng \u01a1n tr\u1ea1ch nh\u01b0 nhau, ch\u1ee9 c\u00f3 h\u1ea1n \u0111\u00e2u ? B\u00e8n c\u1ea5p th\u00eam cho T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 2.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong trung l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n L\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Do\u00e3n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong trung, Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai h\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u0129nh ch\u1ee9c Dinh \u0111i\u1ec1n s\u1ee9. Nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i 3 vi\u1ec7c :<\/p>\n\n\n\n<p>1. L\u1eadp ph\u00e9p nghi\u00eam c\u1ea5m \u0111\u1ec3 tr\u1eeb d\u1ee9t tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. (B\u1eafc Th\u00e0nh sau lo\u1ea1n T\u00e2y S\u01a1n, t\u1eadp t\u1ee5c ki\u00eau ngoa, nh\u1eefng b\u1ecdn gian gi\u1ea3o, th\u1ea5y l\u1ee3i qu\u00ean ngh\u0129a, b\u1eaft c\u00f3c ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e0o m\u1ed3 m\u1ea3 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i ti\u1ec1n chu\u1ed9c, t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng do\u1ea1 n\u1ea1t d\u00e2n l\u00e0ng, t\u00f9 tr\u1ed1n th\u00ec l\u1ea5y nh\u00e0 c\u01b0\u1eddng h\u00e0o l\u00e0m s\u00e0o huy\u1ec7t, t\u1ed5ng l\u00fd c\u0169ng l\u1ea5y k\u1ebb hung \u00e1c l\u00e0m ch\u00e2n tay, \u0111\u1ec3 x\u01b0ng h\u00f9ng v\u1edbi nhau. Ph\u00e0m g\u1ecdi l\u00e0 l\u00e0m lo\u1ea1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee9 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ea5t m\u1edbi l\u00e0 l\u00e0m lo\u1ea1n ; ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u1edf y\u00ean thu\u1eadn l\u1ebd c\u0169ng l\u00e0 lo\u1ea1n. Ng\u1ea1n ng\u1eef n\u00f3i : \u201cLo\u1ea1n th\u00ec ch\u00e9m\u201d kh\u00f4ng d\u00f9ng ph\u00e9p n\u1eb7ng kh\u00f4ng ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c lo\u1ea1n. Xin \u0111\u1eb7t th\u00eam h\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edfng m\u1ed7i l\u00e0ng 2 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 coi s\u00f3c nh\u00e2n d\u00e2n khi\u1ebfn h\u1ecd y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, ai du \u0111\u00e3ng tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp th\u00ec b\u00e1o quan ngay, n\u1ebfu dung t\u00fang ch\u1ee9a ch\u1ea5p, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c th\u00ec t\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng, h\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edfng, x\u00e3 tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u00e9m c\u1ea3. Ph\u00e0m cha anh kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c con em th\u00ec cho t\u1ef1 th\u00fa c\u00e1o tr\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu gi\u1ea5u gi\u1ebfm \u0111\u1ebfn l\u00fac ph\u00e1t gi\u00e1c th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec kh\u00f4ng ai d\u00e1m ph\u1ea1m, m\u00e0 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp y\u00ean t\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c).<\/p>\n\n\n\n<p>2. Minh vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch quan l\u1ea1i. (Nay l\u1ea1i d\u1ecbch tham \u00f4 th\u01b0\u1eddng l\u00e0m h\u1ea1i cho d\u00e2n l\u00e0 b\u1edfi ch\u01b0a c\u00f3 c\u00e1ch khuy\u00ean r\u0103n. Xin ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean th\u1ea3i b\u1ecf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u00e8n k\u00e9m b\u1edbt \u0111i m\u1ed9t n\u1eeda, v\u00e0 cho th\u00eam l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 gi\u1eef thanh li\u00eam ; \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 3 n\u0103m, x\u00e9t m\u1ed9t l\u1ea7n, ai li\u00eam c\u1ea7n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc, ai khinh nh\u1eddn ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 vi\u1ec7c l\u1edbn hay nh\u1ecf, tang nhi\u1ec1u hay \u00edt, \u0111\u1ec1u tr\u1ecb t\u1ed9i c\u1ea3, khi\u1ebfn ai ai c\u0169ng bi\u1ebft gi\u1eef m\u00ecnh. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec tham chuy\u1ec3n th\u00e0nh li\u00eam c\u1ea3).<\/p>\n\n\n\n<p>3. V\u1ee1 ru\u1ed9ng hoang cho d\u00e2n ngh\u00e8o. (\u0110\u1eddi l\u00e0m \u0103n x\u01b0a chia ru\u1ed9ng \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a, d\u00e2n c\u00f3 nghi\u1ec7p th\u01b0\u1eddng cho n\u00ean \u1edf y\u00ean n\u01a1i l\u00e0ng m\u1ea1c kh\u00f4ng c\u00f3 gian t\u00e0. Ng\u00e0y nay nh\u1eefng d\u00e2n ngh\u00e8o t\u00fang, \u0103n d\u01b0ng ch\u01a1i kh\u00f4ng, khi c\u00f9ng th\u00ec h\u1ecdp nhau tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, c\u00e1i t\u1ec7 kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u1edbc th\u1ea7n \u0111\u1ebfn Nam \u0110\u1ecbnh th\u1ea5y ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n Giao Thu\u1ef7, Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh m\u00eanh m\u00f4ng b\u00e1t ng\u00e1t. Ngo\u00e0i ra c\u00f2n kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u1ea5y ngh\u00ecn tr\u0103m m\u1eabu, h\u1ecfi ra th\u00ec d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1n khai kh\u1ea9n, nh\u01b0ng ph\u00ed t\u1ed5n nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c l\u00e0m. N\u1ebfu c\u1ea5p cho ti\u1ec1n c\u00f4ng th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00f3m h\u1ecdp d\u00e2n ngh\u00e8o m\u00e0 khai kh\u1ea9n, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u00ed t\u1ed5n kh\u00f4ng m\u1ea5y m\u00e0 m\u1ed1i l\u1ee3i t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd \u0111\u1ebfn v\u00f4 c\u00f9ng. V\u1ea3 l\u1ea1i b\u00e3i Ti\u1ec1n Ch\u00e2u \u1edf huy\u1ec7n Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh hoang r\u1eadm, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp th\u01b0\u1eddng t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf \u0111\u1ea5y l\u00e0m s\u00e0o huy\u1ec7t, nay khai ph\u00e1 ra, kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u00f3 th\u1ec3 cho d\u00e2n ngh\u00e8o l\u00e0m \u0103n, l\u1ea1i c\u00f2n d\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3ng \u00e1c. Xin sai tr\u1ea5n th\u1ea7n kh\u00e1m x\u00e9t, ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u1ea5t hoang c\u00f3 th\u1ec3 khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c, cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng gi\u00e0u c\u00f3 chia nhau tr\u00f4ng coi c\u00f4ng l\u00e0m, m\u1ed9 nh\u1eefng d\u00e2n ngh\u00e8o c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ebfn khai kh\u1ea9n, nh\u01b0 m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 50 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec l\u1eadp l\u00e0m m\u1ed9t l\u00e0ng, cho l\u00e0m l\u00fd tr\u01b0\u1edfng, m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 30 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec l\u1eadp l\u00e0m m\u1ed9t \u1ea5p, cho l\u00e0m \u1ea5p tr\u01b0\u1edfng ; \u0111\u1ec1u t\u00ednh \u0111\u1ea5t chia cho. C\u1ea5p cho ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u1eeda nh\u00e0, mua tr\u00e2u b\u00f2 n\u00f4ng c\u1ee5 ; l\u1ea1i l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng trong h\u1ea1n 6 th\u00e1ng, ngo\u00e0i h\u1ea1n \u1ea5y th\u00ec l\u00e0m l\u1ea5y m\u00e0 \u0103n, 3 n\u0103m th\u00e0nh ru\u1ed9ng, \u0111\u1ebfn chi\u1ebfu l\u1ec7 t\u01b0 \u0111i\u1ec1n m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. Quan ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i l\u1eadp kho ch\u1ee9a th\u00f3c \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a cho d\u00e2n vay. Nh\u1eefng l\u00e0ng \u1ea5p m\u1edbi l\u1eadp g\u1ecdi l\u00e0 \u201cqu\u00e2n L\u1ef1c b\u1ea3n\u201d &nbsp;((1) B\u1ea3n qu\u00e2n : x\u01b0a nay ngh\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng l\u00e0 ngh\u1ec1 g\u1ed1c. L\u1ef1c b\u1ea3n l\u00e0 ra s\u1ee9c v\u00e0o ngh\u1ec1 g\u1ed1c. 1). Ph\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1t x\u00e9t th\u1ea5y nh\u1eefng d\u00e2n du \u0111\u00e3ng kh\u00f4ng b\u1ea5u v\u00edu v\u00e0o \u0111\u00e2u, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a c\u1ea3 v\u1ec1 \u0111\u1ea5y. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng b\u1ecf hoang, d\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0m ru\u1ed9ng, phong t\u1ee5c ki\u00eau b\u1ea1c l\u1ea1i th\u00e0nh thu\u1ea7n h\u1eadu).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u01b0a s\u1edb xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n th\u00ec \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 : \u201c\u0110i\u1ec1u nghi\u00eam ph\u00e9p c\u1ea5m c\u0169ng l\u00e0 bi\u1ebfn th\u00f4ng, duy n\u00f3i vi\u1ec7c ph\u00e1t th\u00ec t\u1ed5ng l\u00fd, h\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u00e9m th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n bi\u1ec7t. Hu\u1ed1ng ch\u1ec9 n\u00f3i h\u00ecnh ph\u1ea1t m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i th\u01b0\u1edfng khuy\u00ean l\u00e0 thi\u00ean v\u1ec1 m\u1ed9t b\u00ean. Xin ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c gian phi ph\u00e1t ra \u1edf ch\u1ed7 t\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng \u1edf th\u00ec t\u1ed5ng tr\u01b0\u1eddng c\u00f9ng v\u1edbi x\u00e3 tr\u01b0\u1edfng h\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1ed9i n\u1eb7ng, n\u1ebfu vi\u1ec7c ph\u00e1t \u1edf x\u00e3 th\u00f4n kh\u00e1c, ch\u1ec9 b\u1eaft t\u1ed9i x\u00e3 tr\u01b0\u1edfng, h\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edfng, c\u00f2n t\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng th\u00ec n\u00ean b\u1eaft t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c. Trong ba n\u0103m, t\u1ed5ng l\u00fd gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ninh thi\u1ebfp, th\u00ec do th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u xin khen th\u01b0\u1edfng, cho h\u1ecd ph\u1ea5n kh\u1edfi. C\u00f2n ch\u1ee9c h\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edfng th\u00ec xin m\u1ed7i l\u00e0ng ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, cho kh\u1ecfi b\u1eeba b\u00e3i. \u0110\u1ebfn vi\u1ec7c cha anh kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c con em, trong \u1ea5y n\u1ebfu bi\u1ebft t\u00ecnh th\u00ec n\u00ean b\u1eaft t\u1ed9i n\u1eb7ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ecnh th\u00ec x\u00e9t x\u1eed nh\u01b0 lu\u1eadt, kh\u00f4ng n\u00ean c\u0169ng x\u1eed \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i. \u0110i\u1ec1u minh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t xin b\u1edbt l\u1ea1i d\u1ecbch m\u00e0 th\u00eam l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, th\u00ec l\u1ea1i d\u1ecbch \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o vi\u1ec7c \u1ea5y, sao l\u1ea1i b\u1ecf \u0111i m\u1ed9t n\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c ? L\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7, m\u00e0 ch\u1ec9 th\u00eam l\u01b0\u01a1ng cho l\u1ea1i d\u1ecbch th\u00ec c\u00f2n c\u00e1c ch\u1ee9c vi\u1ec7c kh\u00e1c th\u00ec sao ? Duy tr\u01b0\u1edbc kia chia ban, nay xin \u0111\u1ec3 c\u1ea3 m\u00e0 ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i. Vi\u1ec7c h\u1ea1n 3 n\u0103m x\u00e9t \u0111\u1ec3 th\u0103ng tru\u1ea5t c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110i\u1ec1u khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng hoang th\u00ec th\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ngh\u0129a ch\u0103m ngh\u1ec1 n\u00f4ng l\u00e0m g\u1ed1c. Nh\u01b0ng n\u00f3i ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t kho th\u00f3c th\u00ec l\u1ea1i g\u00e2y th\u00eam c\u00e1i t\u1ec7 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef kho ; xin \u0111em n\u1ed9p v\u00e0o kho \u1edf tr\u1ea5n l\u00e0 ti\u1ec7n. Ph\u00e0m l\u00e0ng \u1ea5p m\u1edbi l\u1eadp, \u0111\u1ec1u cho thu\u1ed9c v\u00e0o huy\u1ec7n nh\u01b0 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u1eadp th\u00eam danh s\u1eafc \u201cqu\u00e2n L\u1ef1c b\u1ea3n\u201d l\u00e0m g\u00ec. Ng\u00e0y nay B\u1eafc Th\u00e0nh ch\u1ee9a t\u1ec7 m\u00e0 h\u1ea1t Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 nh\u1ea5t, ba \u0111i\u1ec1u tr\u00ean xin \u0111em thi h\u00e0nh \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh ba n\u0103m \u0111\u1ec3 xem th\u00e0nh hi\u1ec7u th\u1ebf n\u00e0o\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c \u1ea5y n\u1eeda n\u0103m c\u0169ng \u0111\u1ee7, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn 3 n\u0103m\u201d. B\u00e8n sai Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u0129nh ch\u1ee9c Dinh \u0111i\u1ec1n s\u1ee9, h\u1ea1n 6 th\u00e1ng t\u00e2u l\u1ea1i. Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 b\u1ec7 t\u1eeb. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh d\u1ea7n y\u00ean, nh\u00e2n d\u00e2n h\u01a1i bi\u1ebft h\u01b0\u1edbng theo gi\u00e1o ho\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y, \u0111\u01b0a d\u00e2n v\u1ec1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, khi\u1ebfn y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, d\u00e2n c\u00f3 c\u1ee7a th\u01b0\u1eddng th\u00ec c\u00f3 l\u00f2ng th\u01b0\u1eddng, b\u1ecdn tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp t\u1ea5t ph\u1ea3i tan \u0111i m\u00e0 ng\u1ea7m ho\u00e1. V\u1ea3 l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khai ho\u00e1 kh\u00f4ng c\u00e1i g\u00ec tr\u01b0\u1edbc vi\u1ec7c d\u1ea1y d\u00e2n ch\u0103m ngh\u1ec1 g\u1ed1c. Nay vi\u1ec7c dinh \u0111i\u1ec1n \u0111\u00e3 giao cho khanh ph\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u1ee3i tr\u1eeb h\u1ea1i cho d\u00e2n, cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n m\u00e0 l\u00e0m, n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng x\u1ebfp \u0111\u1eb7t s\u1edbm b\u00e1o th\u00e0nh c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng tr\u1eabm mong \u0111\u1ee3i\u201d. H\u1ea1 l\u1ec7nh ch\u1ecdn m\u1ed9t vi\u00ean T\u01b0 v\u1ee5, 10 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u0111i theo \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cB\u00ecnh d\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec gi\u1eb7c b\u1eaft hi\u1ebfp \u0111i theo c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn s\u1ee3 h\u00e3i tr\u1ed1n bi\u1ec7t kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1, kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111i theo nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c c\u00f2n tr\u1ed1n. Xin ph\u00e0m k\u1ebb n\u00e0o h\u1ed1i qu\u00e1 ho\u00e0n l\u01b0\u01a1ng ((1) H\u1ed1i qu\u00e1 ho\u00e0n l\u01b0\u01a1ng : \u0103n n\u0103n t\u1ed9i l\u1ed7i m\u00e0 l\u1ea1i theo l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n), th\u00ec cho \u0111\u1ebfn s\u1edf Dinh \u0111i\u1ec1n th\u00fa t\u1ed9i, theo s\u1ee9c m\u00e0 c\u1ea5p ru\u1ed9ng cho l\u00e0m. Nh\u1eefng ch\u1ed7 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t r\u1ea3i r\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp th\u00e0nh l\u00e0ng tr\u1ea1i, \u0111\u1ee7 cho 15 ng\u01b0\u1eddi \u1edf tr\u1edf l\u00ean th\u00ec xin l\u1eadp l\u00e0m m\u1ed9t tr\u1ea1i, 18 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec l\u1eadp l\u00e0m m\u1ed9t gi\u00e1p, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t t\u00ean tr\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 gi\u00e1p tr\u01b0\u1edfng tr\u00f4ng coi. Th\u1ebf th\u00ec \u0111\u1ea5t s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ecf kh\u00f4ng\u201d. Vua \u0111\u1ec1u y cho. Vua th\u1ea5y r\u1eb1ng thu\u1ebf ch\u00ednh cung \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ee3i ri\u00eang cho b\u1ecdn h\u00e0o c\u01b0\u1eddng, mu\u1ed1n tr\u1eeb t\u1ec7 \u1ea5y, m\u1edbi d\u1ee5 th\u00e0nh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh hay g\u1eb7p m\u1ea5t m\u00f9a k\u1ebf \u0111\u1ebfn gi\u1eb7c gi\u00e3, v\u1ee1 \u0111\u00ea, t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111i\u00eau hao \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5 c\u1ea3 r\u1ed3i. Nh\u1eefng thu\u1ebf thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 gia \u00e2n tha cho, m\u00e0 thu\u1ebf thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m th\u1ee9 8 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec ho\u00e3n \u0111\u1ebfn n\u0103m th\u1ee9 10 s\u1ebd thu k\u00e8m. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed1n kh\u00f4ng g\u1ea5p vi\u1ec7c thu thu\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd vi\u1ec7c d\u00e2n kh\u1ed5 s\u1edf \u0111\u00e2u. Nay tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e3 y\u00ean, l\u1ea1i th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u00faa kh\u00f4ng ph\u1ea3i gieo neo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa, d\u00e2n ta t\u1ef1 n\u00ean s\u1ed1t s\u1eafng vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 n\u1ed9p thu\u1ebf. Duy b\u1ecdn t\u1ed5ng l\u00fd, h\u01b0\u01a1ng h\u00e0o th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng thu thu\u1ebf c\u1ee7a d\u00e2n \u0111em v\u1ec1 l\u00e0m c\u1ee7a ri\u00eang, m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u1ec3 mong ng\u00e0y kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n x\u00e1, th\u00f3i \u1ea5y tr\u1eabm \u0111\u00e3 bi\u1ebft h\u1ebft. Ng\u1ea1ch thu\u1ebf n\u0103m nay, b\u1eaft ph\u1ea3i n\u1ed9p \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn \u1ea5y d\u1ed1i tr\u00e1 khinh nh\u1eddn n\u1eefa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn To\u1ea3n tu ch\u1ee9c ch\u1ebf Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn \u0111em b\u1ea3n m\u1eabu ti\u1ebfn l\u00ean vua xem. Vua th\u1ea5y nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i duy\u1ec7t, c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean th\u00eam b\u1edbt hay \u0111\u1ed5i b\u1ecf th\u00ec s\u1eeda ch\u1eefa r\u00f5 r\u00e0ng, ch\u1edd l\u1ec7nh thi h\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng c\u00f9ng th\u1ecb th\u1ea7n n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1ec1 s\u1eed c\u0169, b\u1ea3o Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eebng xem H\u00e1n s\u1eed \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c Vi\u1ec5n \u00e1ng gi\u1ea3i l\u00f9i chi\u1ebfu xu\u1ed1ng, kh\u00f4ng hi\u1ec3u ra sao ? Vi\u1ec5n \u00e1ng l\u00e0 th\u1ecb th\u1ea7n gi\u1ea3i chi\u1ebfu trong cung c\u1ea5m c\u00f2n l\u00f9i v\u00e0o \u0111\u00e2u ?\u201d. Quy\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 l\u00fac \u0111i ch\u01a1i \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e2m, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u1edf trong cung c\u1ea5m\u201d &nbsp;((2) S\u00e1ch H\u00e1n th\u01b0 ch\u00e9p r\u1eb1ng : \u201cL\u00fac vua V\u0103n \u0111\u1ebf c\u00f9ng Ho\u00e0ng h\u1eadu v\u00e0 Th\u1eadn phu nh\u00e2n \u0111i ra ch\u01a1i \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e2m, l\u00ednh h\u1ea7u gi\u1ea3i chi\u1ebfu cho Th\u1eadn phu nh\u00e2n ng\u1ed3i ngang v\u1edbi chi\u1ebfu Ho\u00e0ng h\u1eadu. Vi\u1ec5n \u00e1ng gi\u1ea3i l\u1ea1i chi\u1ebfu Th\u1eadn phu nh\u00e2n l\u00f9i xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng phu nh\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ed3i ngang v\u1edbi Ho\u00e0ng h\u1eadu\u201d).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cKh\u00f4ng nh\u1eefng vi\u1ec7c \u1ea5y. Nh\u01b0 V\u0103n \u0111\u1ebf ti\u1ebfc tr\u0103m n\u00e9n v\u00e0ng m\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e2y L\u1ed9 \u0111\u00e0i, m\u00e0 y\u00eau \u0110\u1eb7ng Th\u00f4ng ban th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n, vi\u1ec7c \u1ea5y c\u0169ng \u0111\u00e1ng ng\u1edd\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cS\u1eed \u0111\u1ec3 ghi vi\u1ec7c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc r\u1ed9ng kh\u00f4ng hi\u1ec3u n\u1ed5i. V\u1eeba r\u1ed3i sai c\u00e1c quan to\u1ea3n tu ch\u1ee9c ch\u1ebf \u0111\u1ebfn khi d\u1ea1ng b\u1ea3n ti\u1ebfn l\u00ean, l\u1eddi v\u0103n nhi\u1ec1u ch\u1ed7 qu\u00ea m\u00f9a, th\u1ebf m\u1edbi bi\u1ebft t\u00e0i ch\u00e9p s\u1eed l\u00e0 kh\u00f3. V\u1ea3 l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa ((1) Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa : ch\u1ee9c quan theo h\u1ea7u vua, vua n\u00f3i c\u00e2u g\u00ec, l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec, \u0111\u1ec1u bi\u00ean ch\u00e9p c\u1ea3) ch\u00e9p \u0111\u1ee7 vi\u1ec7c hay vi\u1ec7c d\u1edf, vua kh\u00f4ng n\u00ean xem. X\u01b0a \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i t\u00f4ng xem qu\u1ed1c s\u1eed, l\u1ea1i t\u1ef1 tay t\u01b0\u1edbc b\u1ecf, tr\u1eabm cho l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ea7m b\u00fat ghi vi\u1ec7c, ph\u1ea3i ngh\u0129 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho mu\u00f4n \u0111\u1eddi v\u1ec1 sau tin \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn nh\u00e9 !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u T\u1ea3 Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o ki\u00eam C\u00f4ng t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh v\u1ec1 Kinh, l\u1ea5y H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri m\u00e0 thay l\u0129nh ch\u1ee9c H\u1ed9 t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh, c\u00f9ng l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u1ea3i l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ed9 b\u1ed9 theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf H\u1ed9 t\u00e0o. Kh\u1edfi ph\u1ee5c cho V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 H\u00ecnh b\u1ed9 theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf H\u00ecnh t\u00e0o, \u0111\u1ec1u ki\u00eam vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai H\u1eefu th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb trung gia h\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u1eddng ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c. L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u1ea3ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Uy v\u00f5, \u0111\u00f3ng gi\u1eef th\u00e0nh ph\u1ee7 H\u00e0 Hoa, ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i d\u1ef1ng l\u1ea1i kho s\u1ed1 7 \u1edf Qu\u1ea3ng Phong.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c huy\u1ec7n trong h\u1ea1t \u0111\u1ea5t l\u1edbn nh\u1ecf kh\u00e1c nhau xin \u0111\u1eb7t t\u1ed5ng m\u1ee5c \u0111\u1ec3 theo l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua y cho (Hai t\u1ed5ng B\u00ecnh Vi\u1ec5n, Tuy H\u00e0 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Tuy Vi\u1ec5n, 2 t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh S\u01a1n, Tr\u1eebng H\u00e0 thu\u1ed9c huy\u1ec7n B\u1ed3ng S\u01a1n,&nbsp; 2 t\u1ed5ng B\u00ecnh L\u00fd, Ph\u00f9 H\u00e0 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ly, c\u1ee9 hai t\u1ed5ng \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Cai t\u1ed5ng ; t\u1ed5ng M\u1ef9 Thu\u1eadn thu\u1ed9c huy\u1ec7n Tuy Vi\u1ec5n, 3 t\u1ed5ng th\u01b0\u1ee3ng, trung, h\u1ea1 thu\u1ed9c huy\u1ec7n B\u1ed3ng S\u01a1n, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u, m\u1ed7i t\u1ed5ng 1 Cai t\u1ed5ng, 1 Ph\u00f3 t\u1ed5ng ngo\u1ea1i u\u1ef7).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ed9i T\u00e0i c\u00f4ng m\u1ed9c t\u01b0\u1ee3ng \u1edf V\u0169 Kh\u1ed1 l\u00e0m c\u1ee5c T\u00e0i c\u00f4ng m\u1ed9c t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu cho quan Kinh, 1.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1.000 quan ti\u1ec1n. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc c\u1ee9 2 n\u0103m th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p m\u1ed9t l\u1ea7n. N\u0103m ngo\u00e1i g\u1eb7p l\u1ec5 L\u1ee5c tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 s\u1eafm s\u1eeda t\u1ed1n nhi\u1ec1u c\u00f2n th\u1eeba kh\u00f4ng m\u1ea5y, n\u00ean c\u1ea5p th\u00eam cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c l\u00e0m H\u1eefu Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9, gi\u00e1ng Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng 2 c\u1ea5p l\u01b0u.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Phan Huy Th\u1ef1c \u0111\u1ec1 c\u1eed 5 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2, L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1 c\u1eed 1 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n, sai b\u1ed9 H\u00ecnh b\u1ed9 C\u00f4ng s\u00e1t h\u1ea1ch, th\u00ec v\u0103n l\u00fd \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u1eddi Phan Huy Th\u1ef1c \u0111\u1ec1 c\u1eed l\u00e0 L\u00ea Tr\u1ecdng Th\u1ef1c, Ng\u00f4 Vi Chu\u1ea9n l\u1ea1i m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thay. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n ; xin chi\u1ebfu lu\u1eadt c\u1ed1ng c\u1eed phi nh\u00e2n &nbsp;((1) C\u1ed1ng c\u1eed phi nh\u00e2n : c\u1ed1ng c\u1eed ng\u01b0\u1eddi b\u1eady) b\u1eaft t\u1ed9i Phan Huy Th\u1ef1c c\u00e1ch ch\u1ee9c, L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p \u0111i\u1ec7u. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n th\u1ebf c\u0169ng ph\u1ea3i nh\u01b0ng ngh\u0129 b\u1ecdn Th\u1ef1c v\u00ec k\u00e9m ki\u1ebfn th\u1ee9c, b\u1ecb b\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n \u0111\u00e1nh l\u1eeba m\u00e0 x\u00e9t ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng v\u1eabn bi\u1ebft c\u1ea3m kh\u00edch c\u1ed1 g\u1eafng, n\u00ean gia \u00e2n cho Th\u1ef1c c\u00e1ch ch\u1ee9c th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c H\u1eefu Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 gi\u00e1ng ba c\u1ea5p l\u01b0u, T\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng hai c\u1ea5p l\u01b0u ; Tr\u1ecdng Th\u1ef1c v\u00e0 Vi Chu\u1ea9n \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m binh \u1edf \u0111\u1ea5t m\u1edbi m\u1edf Tr\u1ea5n Ninh. T\u1ef1 nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng trung v\u00ec n\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn hi\u1ec1n, \u0111\u1eebng th\u1ea5y \u00e1n n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c khoan dung n\u1eefa m\u00e0 coi th\u01b0\u1eddng c\u1ee9 c\u1ed1 ph\u1ea1m, c\u0169ng \u0111\u1eebng l\u1ea5y c\u1edb \u0111\u1ec1 c\u1eed l\u1ea7m b\u1ecb l\u1ed7i m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi th\u1edd vua. C\u1ed1t nh\u1ea5t l\u00e0 gia t\u00e2m xem x\u00e9t, ph\u1ea3i bi\u1ebft \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00f9, \u0111\u1eebng nh\u00e2n y\u00eau m\u00e0 d\u00f9ng, \u0111\u1eebng nh\u00e2n gh\u00e9t m\u00e0 b\u1ecf, b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc c\u1ed5 nh\u00e2n m\u00e0 l\u00e0m, lo g\u00ec kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c sung t\u00e1n thi\u1ec7n T\u1eadp thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf sung ch\u1ee9c h\u00e0nh t\u1ea9u V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng. Qu\u1ebf v\u00e0o l\u1ea1y ra m\u1eaft. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ea5y nay ng\u01b0\u01a1i ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, r\u1ea5t v\u1eeba \u00fd tr\u1eabm. B\u00e2y gi\u1edd c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed d\u1ea7n \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh cho n\u00ean sai ng\u01b0\u01a1i theo vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb\u201d. Nh\u00e2n h\u1ecfi : \u201cThi\u00ean t\u01b0 h\u1ecdc v\u1ea5n c\u1ee7a c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ebf n\u00e0o ? Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chung quanh ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 ng\u0103n c\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ?\u201d. Qu\u1ebf \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e9p nh\u00e0 Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng v\u1ed1n r\u1ea5t nghi\u00eam, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed g\u1eafng s\u1ee9c h\u1ecdc t\u1eadp, kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1ec5 n\u1ea3i. L\u1ea1i th\u00eam s\u1eb5n t\u00ednh ham h\u1ecdc, th\u00f4ng minh ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng so \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi chung quanh c\u0169ng \u0111\u1ec1u tu\u00e2n theo khu\u00f4n ph\u00e9p ; kh\u00f4ng d\u00e1m d\u1eabn \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 b\u1ea5t ch\u00ednh\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cD\u00f2ng d\u00f5i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng th\u00f4ng minh c\u0169ng c\u00f3, c\u00f2n b\u1ea3o l\u00e0 ham h\u1ecdc th\u00ec ta ch\u01b0a tin \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta l\u00fac tr\u01b0\u1edbc \u1edf ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 &nbsp;((2) Ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 : c\u00e1c th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 ri\u00eang g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ec3. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00ean ng\u00f4i vua, nh\u1eafc l\u1ea1i l\u00fac c\u00f2n l\u00e0 th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 l\u00fac c\u00f2n ng\u1ea7m n\u00e1u \u1edf t\u01b0 \u0111\u1ec3, n\u00ean n\u00f3i l\u00e0 \u201cti\u1ec1m \u0111\u1ec3\u201d) ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c coi h\u1ea7u b\u1eefa \u0103n v\u00e0 th\u0103m s\u1ee9c kho\u1ebb [ho\u00e0ng kh\u1ea3o] m\u00e0 th\u00f4i, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 h\u1ecdc v\u1ea5n th\u00ec ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u, b\u00e2y gi\u1edd c\u00f2n h\u1ed1i n\u1eefa, hu\u1ed1ng chi c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed\u201d. Li\u1ec1n s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c vi\u00ean t\u00e1n thi\u1ec7n b\u1ea1n \u0111\u1ed9c \u1edf T\u1eadp thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u cho ki\u00eam c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e1c d\u1ef1c ph\u1ee7 thu\u1ed9c &nbsp;((3) C\u00e1c d\u1ef1c : c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn, nh\u01b0 t\u1ea3 d\u1ef1c, h\u1eefu d\u1ef1c, c\u00e1c l\u00ednh h\u1ea7u trong ph\u1ee7 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed. 3).<\/p>\n\n\n\n<p>Cho T\u00f4n Th\u1ea5t Tr\u1ecb l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9. Vua b\u1ea3o Tr\u1ecb r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i n\u00ean ngh\u0129 m\u00ecnh c\u00f3 t\u00e0i ngh\u1ec7 g\u00ec \u0111\u00e1ng d\u00f9ng ? Ch\u1ec9 v\u00ec l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i t\u00f4n th\u1ea5t n\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf. Ch\u1edb l\u1ea5y gia th\u1ebf m\u00e0 c\u1eady m\u00ecnh, n\u00ean ng\u00e0y \u0111\u00eam si\u00eang n\u0103ng k\u00ednh c\u1ea9n m\u1edbi t\u1ed1t. Ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1 n\u00ean \u0111em l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a tr\u1eabm b\u1ea3o kh\u1eafp cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n th\u1ea5t c\u00f3 quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Duy l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 ki\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh. Vua th\u1ea5y H\u1ed9 t\u00e0o nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i l\u1ea1i ki\u00eam c\u1ea3 \u0110\u00ea ch\u00ednh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c l\u00e0m n\u1ed5i cho n\u00ean sai Duy gi\u00fap l\u00e0m vi\u1ec7c t\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 t\u1ea3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u00e0i quy\u1ec1n th\u1ef1 ch\u1ee9c Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean. \u0110o\u00e0i v\u00e0o b\u1ec7 t\u1eeb. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTa th\u1ea5y Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u00edt vi\u1ec7c, cho n\u00ean cho ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c th\u00e0 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y l\u00e0m vi\u1ec7c, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng trung \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p, \u0111\u1eebng tham c\u1ee7a m\u00e0 lu\u1ef5 m\u00ecnh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m kho thu\u1ed1c s\u00fang \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu l\u00e2m th\u1eddi d\u00f9ng \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng th\u00ec v\u1eabn theo ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, xong vi\u1ec7c th\u00ec t\u00e2u ti\u00eau ((1) T\u00e2u ti\u00eau : t\u00e2u l\u00ean khai nh\u1eefng m\u00f3n \u0111\u00e3 ti\u00eau) c\u00f2n nh\u1eefng s\u1ef1 l\u1ec7 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m x\u00e9t s\u1ed5 c\u0169 c\u00f2n l\u1ea1i s\u1ed5 m\u1edbi thu v\u00e0o khai ti\u00eau s\u1ed1 m\u1ee5c th\u1ef1c t\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u1ed9p s\u1ed5 thanh s\u00e1ch m\u1ed9t l\u1ea7n. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i n\u0103m 2 l\u1ea7n l\u00e0m s\u00e1ch \u0111\u1ec7 t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m T\u1ea3 Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9, Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Thang Huy Th\u1eadn l\u00e0m Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Phan An, Tham hi\u1ec7p V\u0129nh Thanh l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Thi\u1ec7u l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn, Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam l\u00e0 Phan Th\u1ebf Tr\u1ea5n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p S\u01a1n T\u00e2y, Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam, Tham hi\u1ec7p S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169 l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh, Tham hi\u1ec7p Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc O\u00e1nh l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ea3ng l\u00e0m Tham hi\u1ec7p V\u0129nh Thanh, Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0169 Ph\u00e1c l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Bi\u00ean Ho\u00e0, B\u1ea3ng ch\u01b0a \u0111i V\u0129nh Thanh, b\u1ecb d\u00e2n b\u00e0y vi\u1ec7c ki\u1ec7n vu ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t, \u0111\u1ebfn l\u00fac \u00e1n t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb, v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i b\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Tr\u00e1c l\u00e0m Lang trung.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n H\u1ea3i v\u1eadn c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc b\u1ecb b\u00e3o \u0111\u1eafm \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn H\u00e0 Hoa, qu\u1ea3n t\u00e0o l\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n thu\u1ef7 Cao V\u0103n To\u00e0n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c nha \u1edf Kinh c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 v\u0103n th\u01b0 truy\u1ec1n g\u1eedi cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u1ea9n y\u1ebfu v\u1ec1 qu\u00e2n c\u01a1 v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n th\u00ec s\u1edf t\u1ea1i nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3i ph\u01b0\u1edbc b\u00e1o ngay ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng ph\u01b0\u1edbc b\u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n tra x\u00e9t. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec h\u00e3y theo n\u1eb7ng nh\u1eb9, chi\u1ec3u lu\u1eadt vi ch\u1ebf vi l\u1ec7nh m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e0 d\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh B\u1eafc Th\u00e0nh b\u1ecb ch\u00e1y, ch\u00e1y l\u00e2y h\u01a1n 200 n\u00f3c nh\u00e0. Sai ph\u00e1t ti\u1ec1n ch\u1ea9n tu\u1ea5t. Qua m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y l\u1ea1i c\u00f3 ho\u1ea3 ho\u1ea1n, ch\u00e1y h\u01a1n 1.430 n\u00f3c nh\u00e0 c\u1ee7a 27 th\u00f4n ph\u01b0\u1eddng, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u00e0i m\u01b0\u01a1i n\u0103m nay, th\u1ea7n H\u1ed3i L\u1ed9c &nbsp;((1) H\u1ed3i L\u1ed9c : t\u00ean th\u1ea7n l\u1eeda. 1) l\u00e0m tai ch\u01b0a bao gi\u1edd nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u1ed7i \u1edf c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u00ec l\u1ed7i \u1edf ai&nbsp; ? Nh\u01b0ng \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u0111em m\u00ecnh nh\u1eadn l\u1ed7i l\u00e0 ch\u01b0a m\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, ch\u1ec9 s\u1ee3 l\u00fac nh\u1ea5t th\u1eddi m\u1eaft th\u1ea5y l\u00f2ng \u0111au, xong vi\u1ec7c l\u1ea1i coi nh\u01b0 chuy\u1ec7n ngo\u00e0i da, kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn\u201d. L\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cHo\u1ea3 tai m\u1ed9t th\u00e1ng hai l\u1ea7n, nh\u00e2n d\u00e2n ta kh\u1ed5 s\u1edf ch\u1ecbu sao n\u1ed5i&nbsp; ?\u201d. L\u1eadp t\u1ee9c sai ch\u1ea9n c\u1ea5p m\u1ed7i nh\u00e0 3 quan ti\u1ec1n 2 h\u1ed9c th\u00f3c, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c 1 t\u1ea5m v\u1ea3i 2 quan ti\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan ti\u1ec1n. Nh\u00e0 ph\u00e1t ho\u1ea3 \u0111\u1ea7u ti\u00ean th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i ch\u1ee7 nh\u00e0 l\u00e0m binh. L\u1ea1i c\u1ea5p th\u00eam cho nh\u00e0 \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i nh\u00e0 3 h\u1ed9c, nh\u00e0 h\u1ea1ng trung 2 h\u1ed9c, nh\u00e0 h\u1ea1ng ti\u1ec3u 1 h\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho D\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u1ea1i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh tr\u00ecnh h\u1ea1n l\u00e0m s\u00e1ch chi ti\u00eau cho kho V\u0169 Kh\u1ed1. Ph\u00e0m chi v\u1eadt h\u1ea1ng \u0111\u1ec3 ch\u1ebf t\u1ea1o, vi\u1ec7c to th\u00ec 6 th\u00e1ng vi\u1ec7c nh\u1ecf th\u00ec 3 th\u00e1ng, vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec khi l\u00e0m xong, k\u00ea s\u00e1ch khai s\u1ed1 ti\u00eau. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec giao b\u1ed9 b\u00e0n x\u00e9t.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 l\u00e0 Phan V\u0103n \u0110\u1ed5ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t tr\u1edf v\u1ec1 th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Duy\u1ec7t v\u00e0o ch\u1ea7u, v\u00ec \u1ed1m \u1edf nh\u00e0 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u1ebfn nay kh\u1ecfi, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 tr\u1ecdng tr\u1ea5n c\u00f5i Nam, kh\u00f4ng n\u00ean v\u1eafng l\u00e2u. Khanh ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam La v\u1eabn s\u1ee3, nay l\u1ea1i \u0111i \u0111\u1ea3m mi\u1ec1n \u1ea5y, \u0111\u1ec3 c\u00f3 oai nh\u01b0 h\u1ed5 b\u00e1o \u1edf r\u1eebng, m\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 \u00fd ch\u1ebf ph\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i v\u1eady\u201d. Duy\u1ec7t b\u00e1i t\u1ea1. Sai ch\u00e1u Duy\u1ec7t l\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd L\u00ea V\u0103n T\u1ec1 c\u00f9ng c\u00e1c v\u1ec7 b\u1ed9 h\u1ea1 l\u00e0 v\u1ec7 Minh ngh\u0129a v\u00e0 2 v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ea5t, T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ecb v\u00e0 2 c\u01a1 Thanh thu\u1eadn, An thu\u1eadn theo \u0111i, khi Duy\u1ec7t \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, quy\u1ec1n nhi\u1ebfp \u1ea5n T\u1ed5ng tr\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean l\u1ea1i chuy\u00ean coi bi\u1ec1n binh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, l\u1ec5 T\u1ea1 h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn Bi\u00ean tu V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng, T\u01b0 v\u1ee5 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed c\u00f9ng th\u1ecb v\u1ec7 \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t \u0111\u00ea B\u1eafc Th\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00ea c\u00f4ng c\u0169 m\u1edbi \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u00e0m v\u1ee1 l\u1edf \u0111\u1ebfn 70 ch\u1ed7, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u00ec n\u01b0\u1edbc \u1ee9 ch\u01b0a ti\u00eau kh\u00f4ng b\u1ed3i \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u1edbn l\u00e0 th\u01b0\u1eddng v\u00e0o qu\u00e3ng gi\u1eefa m\u00f9a h\u1ea1, m\u00f9a thu, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb s\u1edbm th\u00ec l\u00e0m sao k\u1ecbp \u0111\u01b0\u1ee3c ? N\u00ean gia t\u00e2m t\u00ednh l\u00e0m ngay \u0111\u1ec3 ch\u00f3ng t\u00e2u cho tr\u1eabm bi\u1ebft\u201d. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u n\u00f3i \u0111\u00e3 chia ph\u00e1i \u0111i s\u1eeda \u0111\u1eafp, ch\u1eafc \u0111\u1ebfn h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng n\u00e0y s\u1ebd xong, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ecfi lo. Vua v\u1eabn c\u00f2n l\u1ea5y l\u00e0m lo, m\u1edbi sai b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng \u0111i kh\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf ki\u1ec1m g\u1ed7, c\u1ea5p cho Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u00e0i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i \u0111\u00e0i v\u00e0 \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i ph\u00e1o \u0111\u00e0i m\u1ed7i \u0111\u00e0i m\u1ed9t c\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng th\u00eam 6 x\u01b0\u1edfng ch\u1ee9a g\u1ed7 (m\u1ed7i x\u01b0\u1edfng 11 gian, d\u01b0\u1edbi l\u00e1t \u0111\u00e1 n\u00fai, \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a<\/p>\n\n\n\n<p>g\u1ed7 v\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 v\u1eadn t\u1ea3i. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cThuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i ph\u1ee5c d\u1ecbch l\u00e0 \u0111\u1ec3 v\u1eadn t\u1ea3i v\u1eadt h\u1ea1ng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, thuy\u1ec1n B\u1eafc t\u00e0o h\u1eb1ng n\u0103m l\u0129nh t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 v\u1eadt h\u1ea1ng c\u00f4ng, m\u00e0 thuy\u1ec1n Nam t\u00e0o th\u00ec c\u00e1ch n\u0103m ch\u1edf m\u1ed9t l\u1ea7n kh\u00f3 nh\u1ecdc nh\u00e0n r\u1ed7i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u nhau, m\u00e0 hai t\u00e0o \u1ea5y l\u1ea1i ch\u1ec9 v\u1eadn t\u1ea3i \u1edf hai h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00f4i, c\u00f2n h\u1ebft th\u1ea3y v\u1eadt h\u1ea1ng c\u00e1c tr\u1ea5n, c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u00e1i thuy\u1ec1n c\u00f4ng kh\u00e1c \u0111\u1ebfn ch\u1edf nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec t\u00e0o thuy\u1ec1n d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec ? T\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o h\u1eb1ng n\u0103m ch\u1edf v\u1eadt h\u1ea1ng c\u00f4ng v\u1ec1 Kinh, nh\u01b0 c\u1ee7a b\u00e1u v\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u1eadt n\u1eb7ng n\u1ec1, t\u00e0o thuy\u1ec1n kh\u00f4ng ch\u1edf n\u1ed5i th\u00ec m\u1edbi sai thuy\u1ec1n c\u00f4ng ch\u1edf, c\u00f2n c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng kh\u00e1c th\u00ec cho b\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi T\u00e0o ch\u00ednh, chi\u1ebfu s\u1ed1 c\u1ee7a c\u1ea3i v\u1eadt h\u1ea1ng sang n\u0103m c\u1ea7n v\u1eadn t\u1ea3i do b\u1ed9 H\u1ed9 t\u01b0, b\u00e0n \u0111\u1ecbnh s\u1eb5n \u0111\u1ec3 chia ph\u00e1i c\u00e1c t\u00e0o thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i cho \u0111\u1ec1u kh\u00f3 nh\u1ecdc nh\u00e0n r\u1ed7i\u201d. R\u1ed3i quan T\u00e0o ch\u00ednh Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc thuy\u1ec1n Nam t\u00e0o m\u1ed9t n\u0103m ch\u1edf c\u00f4ng, m\u1ed9t n\u0103m \u0111i bu\u00f4n, ch\u1edf c\u00f4ng th\u00ec c\u1ea5p gi\u00e1 c\u01b0\u1edbc, \u0111i bu\u00f4n th\u00ec n\u1ed9p ti\u1ec1n ban. Sau l\u1ea1i cho n\u0103m ch\u1edf c\u00f4ng th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea5p gi\u00e1 c\u01b0\u1edbc, n\u0103m \u0111i bu\u00f4n th\u00ec kh\u00f4ng n\u1ed9p ti\u1ec1n ban, v\u1ea3 ch\u0103ng thuy\u1ec1n Nam t\u00e0o nh\u1edd n\u0103m \u0111i bu\u00f4n m\u00e0 sinh l\u00fd. B\u00e2y gi\u1edd bao nhi\u00eau thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1edf c\u00f4ng c\u1ea3 th\u00ec nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t tr\u1ef1c ban kh\u00f4ng c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u01b0\u1edbc ph\u00ed, m\u00e0 nh\u1eefng thuy\u1ec1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u01b0\u1ee3t tr\u1ef1c ban th\u00ec xin l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng. (Thuy\u1ec1n B\u1eafc t\u00e0o h\u1eb1ng n\u0103m v\u1eadn t\u1ea3i kh\u00f4ng chia phi\u00ean thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ed1 g\u1ea1o c\u01b0\u1edbc cho n\u00ean kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e8n sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u. \u0110\u1ebfn l\u00fac l\u1eddi b\u00e0n t\u00e2u l\u00ean th\u00ec cho r\u1eb1ng l\u1ec7 n\u0103m Gia Long th\u1ee9 6, \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 gi\u00e1 c\u01b0\u1edbc l\u00e0 ch\u1ec9 vi\u1ec7c t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng m\u00e0 th\u00f4i (Ph\u00e0m t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Kinh, m\u1ed7i th\u00f9ng th\u00f3c 57 ph\u01b0\u01a1ng 9 th\u0103ng th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n 3 quan, t\u1ef1 B\u00ecnh Thu\u1eadn th\u00ec 2 quan 6 ti\u1ec1n, t\u1ef1 B\u00ecnh Ho\u00e0 th\u00ec 2 quan 2 ti\u1ec1n, t\u1ef1 Ph\u00fa Y\u00ean th\u00ec 1 quan 8 ti\u1ec1n, t\u1ef1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u00ec 1 quan 4 ti\u1ec1n, t\u1ef1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i th\u00ec 1 quan, t\u1ef1 Qu\u1ea3ng Nam th\u00ec 6 ti\u1ec1n ; t\u1ea3i t\u1eeb tr\u1ea5n n\u1ecd \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n kia th\u00ec theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 suy), c\u00f2n nh\u01b0 t\u1ea3i v\u1eadt h\u1ea1ng th\u00ec ch\u01b0a b\u00e0n \u0111\u1ebfn. B\u00e2y gi\u1edd ph\u00e0m t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y 1 th\u00f9ng 57 ph\u01b0\u01a1ng 9 th\u0103ng l\u00e0m \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n. V\u1ec1 v\u1eadt h\u1ea1ng ch\u1edf h\u01a1i kh\u00f3 th\u00ec x\u01b0a c\u1ee9 s\u1ed1 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u1ea5y m\u00e0 c\u00e2n, 57 ph\u01b0\u01a1ng 9 th\u0103ng c\u00e2n n\u1eb7ng 2.178 c\u00e2n, b\u1edbt \u0111i m\u1ed9t ph\u1ea7n ba, \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y v\u1eadt h\u1ea1ng n\u1eb7ng 1.812 c\u00e2n th\u00ec t\u00ednh b\u1eb1ng 1 th\u00f9ng th\u00f3c, v\u1eabn c\u1ee9 theo l\u1ec7 tr\u00ean, \u0111\u01b0\u1eddng xa hay g\u1ea7n th\u00ec c\u1ea5p c\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u hay \u00edt. T\u1eeb nay ph\u00e0m c\u1ea5p gi\u00e1 c\u01b0\u1edbc th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m. Vua theo l\u1eddi ngh\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ph\u00e1t l\u00ednh \u0111\u1ed9i T\u00f9ng thi\u1ec7n \u1edf Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5t m\u1edbi Tr\u1ea5n Ninh. Tr\u01b0\u1edbc kia l\u1ea5y hai \u0111\u1ed9i T\u00f9ng thi\u1ec7n tam t\u1ee9 t\u1ef1 B\u1eafc Th\u00e0nh tri\u1ec7t v\u1ec1, \u0111\u00e3 tr\u00edch l\u1ea5y 30 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t \u0111i \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9, c\u00f2n l\u1ea1i 75 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec sai tr\u1ea5n th\u1ea7n b\u00e0n c\u00e1ch x\u1eed tr\u00ed. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00f4n \u0111\u1ed3 vong m\u1ea1ng nh\u00e0n r\u1ed7i th\u00ec sinh d\u00e2m \u0111\u00e3ng, \u1edf l\u1ebb t\u1ebb th\u00ec hay b\u1ecf tr\u1ed1n. Nay \u0111\u1ea5t Tr\u1ea5n Ninh \u0111\u00e3 c\u00f3 quan \u0111\u00f3ng gi\u1eef n\u00ean ph\u00e1t b\u1ecdn \u1ea5y \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u. B\u1ea3o h\u1ea1 l\u1ec7nh cho tr\u00fa ph\u00f2ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5 qu\u1ea3n l\u0129nh m\u00e0 ki\u1ec1m th\u00fac, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed9i ng\u0169, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng. L\u1ea1i ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t hoang, s\u1ee9c cho Chi\u00eau N\u1ed9i c\u1ea5p tr\u00e2u c\u00e0y v\u00e0 n\u00f4ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 khai kh\u1ea9n th\u00e0nh ru\u1ed9ng, cho l\u00e0m th\u1ebf nghi\u1ec7p.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u1ec5n t\u1eadp tr\u1eadn ng\u1ef1a \u1edf tr\u01b0\u1edbc Nam \u0110\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ebfn xem, th\u1ea5y l\u00ednh k\u1ef5 m\u00e3 m\u00faa g\u01b0\u01a1m, b\u1eafn s\u00fang \u1edf tr\u00ean l\u01b0ng ng\u1ef1a, rong ru\u1ed5i c\u0169ng kh\u00f3, b\u1ea3o V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e9p \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng ng\u1ef1a kh\u00e1c v\u1edbi ph\u00e9p \u0111\u00e1nh b\u1ed9. L\u1ea5y ph\u00e9p \u0111\u00e1nh b\u1ed9 m\u00e0 d\u1ea1y cho k\u1ef5 s\u0129 th\u00ec sao c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ea1nh kho\u1ebb v\u1eeba \u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i so\u1ea1n ph\u00e9p thao di\u1ec5n m\u00e3 tr\u1eadn \u0111\u1ec3 tr\u1eabm x\u00e9t \u0111\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf Tr\u1ea5n Ninh.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m ngo\u00e1i qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 A N\u1ed7 nh\u00e2n v\u00ec n\u1ea1n ch\u1ea1y sang \u1edf c\u00f4ng qu\u00e1n Ngh\u1ec7 An t\u1eeb m\u00f9a h\u1ea1 \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n n\u01b0\u1edbc \u1ea5y b\u1eb7t kh\u00f4ng tin t\u1ee9c. Vua sai tr\u1ea5n th\u1ea7n b\u1ea3o A N\u1ed7 r\u1eb1ng : \u201c\u1ea4p Ma H\u1ea1t Chi [\u9091\u9ebb\u66f7 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Uparaja\">Oupahat<\/a>, Ph\u00f3 v\u01b0\u01a1ng, Nh\u1ecb v\u01b0\u01a1ng. T\u00ean l\u00e0 <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Tissa_of_Vientiane\">Tissa<\/a>.] \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng th\u00ec c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 vua t\u00f4i, t\u00ecnh l\u00e0 anh em, th\u1ebf m\u00e0 c\u01b0\u1edbp n\u01b0\u1edbc \u0111u\u1ed5i anh, l\u00f2ng gian d\u1ed1i ch\u1eb3ng h\u1ecfi c\u0169ng bi\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u00f3i t\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u00e3 xin l\u1ed7i h\u1ed9 v\u1edbi vua Xi\u00eam, vua Xi\u00eam \u0111\u00e3 b\u1ecf qu\u00e1 \u0111i r\u1ed3i. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i kh\u1ed1ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 tin \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u00e2y gi\u1edd ph\u1ea3i gia \u00fd kinh doanh \u0111\u1ec3 mong kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc. Vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 \u1edf l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu c\u00f2n mu\u1ed1n t\u1ef1 c\u01b0\u1eddng th\u00ec ph\u1ea3i d\u1eddi \u0111\u1ebfn g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec3 th\u00f4ng tin t\u1ee9c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc, hay sai ng\u01b0\u1eddi ng\u1ea7m v\u1ec1 d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi trung ngh\u0129a, r\u1ed3i nh\u1edd uy \u0111\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 kh\u00f4i ph\u1ee5c n\u01b0\u1edbc, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng, n\u00ean ngh\u0129 cho k\u1ef9\u201d. A N\u1ed7 n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u00e3 cho ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u1ee9ng ngh\u0129a, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. Xin nh\u1edd quan qu\u00e2n \u0111\u01b0a v\u1ec1 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u1ea5y ti\u1ebfng vi\u1ec7n tr\u1ee3, \u00f4ng ta s\u1ebd t\u1ef1 \u0111em qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng th\u00e0nh c\u0169. N\u1ebfu g\u1eb7p qu\u00e2n n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam ng\u0103n tr\u1edf th\u00ec sau t\u1ef1 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng d\u00e1m phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi quan qu\u00e2n. Vi\u1ec7c xong r\u1ed3i m\u00e0 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u1ea1i \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u1ec1 ch\u1ebft gi\u1eef l\u1ea5y th\u00e0nh tr\u00ec, kh\u00f4ng tr\u1ed1n nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n. Qu\u1ea7n th\u1ea7n cho r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9u tai, th\u01b0\u01a1ng n\u1ea1n ngh\u0129a n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ebf ? A N\u1ed7 \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u00ed ph\u1ee5c qu\u1ed1c, l\u1ea1i c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i ph\u1ee5c qu\u1ed1c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u00ednh n\u00ean x\u1eed tr\u00ed. B\u00e2y gi\u1edd \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a h\u1ea1, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t ch\u01b0a l\u00e2u, sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf b\u1edd b\u1eafc s\u00f4ng Khung Giang, \u0111\u1ee3i A N\u1ed7 sang s\u00f4ng, qua tu\u1ea7n nh\u1eadt m\u00e0 v\u00f4 s\u1ef1 th\u00ec qu\u00e2n ta r\u00fat v\u1ec1, nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec3 cho A N\u1ed7 nh\u1edd ta m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c qu\u1ed1c, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng nh\u00e2n c\u1ee7a ta \u0111\u00e3 d\u1ef1ng l\u1ea1i n\u01b0\u1edbc b\u1ecb m\u1ea5t, n\u1ed1i l\u1ea1i m\u1ed1i b\u1ecb \u0111\u1ee9t. V\u1ea3 l\u1ea1i n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u1ed1i v\u1edbi ta l\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i c\u1ee7a hai n\u01b0\u1edbc. Tr\u01b0\u1edbc ta th\u01b0\u01a1ng v\u00ec c\u00f9ng kh\u1ed5 m\u00e0 nu\u00f4i v\u1ed7 nay xin v\u1ec1 th\u00ec \u0111\u01b0a v\u1ec1, th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c ngh\u0129a c\u1eed. Xin sai s\u1ee9 \u0111\u01b0a th\u01b0 sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam n\u00f3i r\u00f5 \u0111\u1ea1i \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec vi\u1ec7c l\u00e0m ch\u00ednh \u0111\u1ea1i quang minh kh\u00f4ng ai n\u00f3i v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Tr\u01b0\u1edbc sai Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Binh b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng S\u0129 Quang \u0111em s\u1eafc th\u01b0 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi tr\u1ea5n th\u1ea7n b\u1ea3o cho A N\u1ed7 bi\u1ebft. L\u1ea1i sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd l\u00e0m Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n l\u00e0m ph\u00f3, Tham tri Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o l\u00e0m Tham t\u00e1n, \u0111em t\u01b0\u1edbng s\u0129 h\u01a1n 3.000 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 20 th\u1edbt voi \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ninh, t\u00ecm ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0a A N\u1ed7 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Phan V\u0103n Thu\u00fd b\u1ec7 t\u1eeb. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1ea7n n\u00e0y \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u00e2n ngh\u0129a, m\u00e0 r\u1ea5t quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u1ed1c th\u1ec3. Qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam kh\u00e1ng c\u1ef1 th\u00ec n\u00ean \u0111\u01b0a th\u01b0 b\u1ea3o l\u1ea5y ngh\u0129a l\u1edbn m\u00e0 b\u1ea3o cho h\u1ecd th\u00f4i. N\u1ebfu h\u1ecd c\u00f2n d\u00e1m g\u00e2y chuy\u1ec7n th\u00ec ta c\u00f3 c\u1edb\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 y\u00ean th\u00ec kh\u1ea3i ho\u00e0n ngay. Ho\u1eb7c c\u00f3 x\u1ea3y ra vi\u1ec7c g\u00ec c\u1ea7n ph\u1ea3i \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t th\u00ec cho ti\u1ec7n nghi m\u00e0 l\u00e0m, s\u1edbm t\u00e2u ta bi\u1ebft. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng th\u1ec3 t\u1ea5t vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, theo c\u01a1 h\u1ed9i m\u00e0 l\u00e0m. Nh\u1eefng l\u1eddi c\u1ee7a thi\u00ean t\u1ef3 &nbsp;((1) Thi\u00ean t\u1ef3 : ch\u1ec9 c\u00e1c ch\u1ee9c v\u00f5 quan c\u1ea7m qu\u00e2n b\u1ed9 ph\u1eadn nh\u01b0 thi\u00ean t\u01b0\u1edbng, t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng) c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng n\u00ean theo, kh\u00f4ng n\u00ean ch\u1ec9 gi\u1eef \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh\u201d. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c V\u1ec7 u\u00fd tr\u1edf xu\u1ed1ng r\u1eb1ng: \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft h\u1ebft. Duy vi\u1ec7c ngh\u0129a n\u00ean l\u00e0m cho n\u00ean t\u00f4i con ph\u1ea3i ch\u1ecbu kh\u00f3 nh\u1ecdc. Ph\u1ea3i n\u00ean tu\u00e2n l\u1ec7nh t\u01b0\u1edbng su\u00fd nghi\u00eam gi\u1eef qu\u00e2n l\u00ednh, ch\u1edb cho qu\u1ea5y c\u01b0\u1edbp d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi m\u00e0 ph\u1ea1m qu\u00e2n lu\u1eadt\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e8n th\u01b0\u1edfng cho Phan V\u0103n Thu\u00fd v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1o \u0111o\u1ea1n g\u1ea5m m\u1edf b\u1ee5ng, 1 c\u00e1i qu\u1ea7n nhi\u1ec5u, th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 qu\u1ea7n \u00e1o l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng theo th\u1ee9 b\u1eadc. L\u1ea1i th\u1ea5y qu\u00e2n \u0111i n\u00fai khe lam ch\u01b0\u1edbng, s\u1eafc cho tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An s\u1eafm nhi\u1ec1u thu\u1ed1c men, ph\u00e1i y sinh \u0111i theo qu\u00e2n m\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u1ed9. L\u1ea1i t\u1ef1 tr\u1ea5n th\u00e0nh \u0111\u1ebfn L\u1ea1c \u0110i\u1ec1n thu\u1ed9c \u0111\u1ea5t Tr\u1ea5n Ninh d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t tr\u1ea1m, b\u1eaft d\u00e2n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t canh tr\u1ef1c \u0111\u1ec3 th\u00f4ng tin t\u1ee9c vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai s\u1ee9 giao hi\u1ebfu v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u00f3 vi\u1ec7c hi\u1ec1m kh\u00edch, n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam kh\u00f4ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, c\u0169ng l\u00e0 v\u00ec d\u1ef1a v\u00e0o ta. Nay ta \u0111\u01b0a [A N\u1ed7] v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i \u0111\u01b0a m\u1ed9t b\u1ee9c th\u01b0 sang Xi\u00eam, khi\u1ebfn h\u1ecd b\u1ecf hi\u1ec1m kh\u00edch c\u0169 v\u1edbi V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng th\u00ec v\u1ec1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ed1i x\u1eed n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, ho\u00e0 m\u1ee5c l\u00e1ng gi\u1ec1ng hai m\u1eb7t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t c\u1ea3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e8n l\u1ea5y th\u1ef1 Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hy l\u00e0m Ch\u00e1nh s\u1ee9, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 h\u1eadu l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5, Ch\u1ee7 s\u1ef1 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 l\u00e0 B\u00f9i Ng\u1ecdc Th\u00e0nh l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9, \u0111em qu\u1ed1c th\u01b0 c\u00f9ng ph\u1ea9m v\u1eadt sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam (t\u1eb7ng vua Xi\u00eam 2 c\u00e2n k\u1ef3 nam, 3 c\u00e2n qu\u1ebf, the tr\u1eafng, the l\u01b0\u1ee3t, the hoa, v\u1ea3i nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 100 t\u1ea5m. T\u1eb7ng nh\u1ecb v\u01b0\u01a1ng 1 c\u00e2n k\u1ef3 nam, 1 c\u00e2n qu\u1ebf, the tr\u1eafng, the l\u01b0\u1ee3t, the hoa, v\u1ea3i nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 50 t\u1ea5m). B\u1ecdn Hy b\u1ec7 t\u1eeb. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u1ee9ng \u0111\u1ed1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00eau c\u0103ng cho ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i gh\u00e9t. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i h\u00e8n khu\u1ea5t cho ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i khinh. Vi\u1ec7c \u0111i s\u1ee9, c\u1ed1t sao l\u1eddi l\u1ebd cho kh\u00e9o m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 H\u1eefu Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 qu\u1ea3n N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa m\u01b0\u1ee3n ri\u00eang ti\u1ec1n c\u00f4ng, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111eo g\u00f4ng n\u1eb7ng m\u1ed9t th\u00e1ng, h\u1ebft h\u1ea1n \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1eaft l\u00e0m l\u00ednh v\u1ec7 T\u1ea3 h\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung V\u0169 Kh\u1ed1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ho\u1eb1ng l\u00e0m Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. \u0110\u1eb7t s\u00e2m h\u1ed9 \u1edf huy\u1ec7n B\u00ecnh Ch\u00ednh dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Tham hi\u1ec7p Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Chi\u00eau m\u1ea5t, quan B\u1eafc Th\u00e0nh th\u1ea5y Chi\u00eau \u0111i l\u00e0m quan xa nh\u00e0, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111em v\u1ec1 qu\u00ea ch\u00f4n, ph\u00e1t ti\u1ec1n c\u00f4ng thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a v\u1ec1 theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua y cho. Nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cQuan t\u1ea1i ch\u1ee9c ch\u1ebft b\u1ec7nh, h\u1ed9 t\u1ed1ng b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 r\u1ed3i. Duy \u0111\u01b0a b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 th\u00ec do \u00e2n \u0111i\u1ec3n, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t ng\u01b0\u1eddi x\u1ea5u \u00e0 ? T\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft \u1edf l\u1ef5 s\u1edf, c\u1ea7n \u0111\u01b0a t\u00e1ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, th\u00ec th\u01b0\u1ee3ng ty ph\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc \u0111em h\u00e0nh tr\u1ea1ng li\u00eam c\u1ea7n hay h\u00e8n k\u00e9m t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1eddi tr\u1ea5n l\u1ef5 H\u00e0 Ti\u00ean v\u1ec1 ph\u00eda nam th\u1ee7 Giang Th\u00e0nh, tr\u1ea5n l\u1ef5 c\u0169 \u1edf x\u00e3 M\u1ef9 \u0110\u1ee9c (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u00e0 Ti\u00ean), \u0111\u1ecba th\u1ebf ch\u1eadt h\u1eb9p cho n\u00ean d\u1eddi \u0111i. L\u1ea1i th\u1ea5y ti\u1ec1n th\u00f3c thu\u1ebf c\u1ee7a hai huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean, Ki\u00ean Giang trong h\u1ea1t tr\u1ea5n h\u1eb1ng n\u0103m v\u1eabn n\u1ed9p t\u1ea1i b\u1ea3o Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, sai l\u00e0m kho t\u1ea1m \u0111\u1ec3 thu thu\u1ebf hai huy\u1ec7n m\u00e0 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng cho quan qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hoan ch\u1ebft. Hoan l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o th\u00e0nh tr\u1ecdng h\u1eadu, vua \u0111\u01b0\u01a1ng tin d\u00f9ng, khi nghe tin ch\u1ebft, than ti\u1ebfc m\u00e3i. T\u1eb7ng ch\u1ee9c \u0110\u00f4 th\u1ed1ng thu\u1ef5 l\u00e0 V\u0169 Kh\u1eafc, cho th\u00eam ti\u1ec1n tu\u1ea5t 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 5 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng. Cho con l\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n T\u1ea1o l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00ed sai c\u01a1 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n, chuy\u00ean qu\u1ea3n c\u01a1 H\u00f9ng c\u1ef1 v\u00e0 c\u01a1 Ng\u0169 k\u00edch. B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean \u1edf tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, l\u1ea5y 7 huy\u1ec7n l\u00e0 Xa H\u1ed5, S\u1ea7m T\u1ed9, Man So\u1ea1n, M\u01b0\u1eddng Lan, Tr\u00ecnh C\u1ed1, S\u1ea7m N\u01b0a, Man X\u00f4i cho thu\u1ed9c v\u1ec1. N\u0103m ngo\u00e1i 7 huy\u1ec7n \u1ea5y n\u1ed9i ph\u1ee5, \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t th\u1ed5 tri huy\u1ec7n v\u00e0 th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba. Vua \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u00fa \u00fd vi\u1ec7c bi\u00ean thu\u1ef3, m\u1edbi \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ed1ng nhi\u1ebfp. Hai huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean, Ki\u00ean Giang tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean, l\u00faa b\u1ecb gi\u00f3 b\u1eafc l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i, T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cHai huy\u1ec7n \u1ea5y xa \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, ru\u1ed9ng \u1edf v\u00e0o r\u1eebng r\u00fa r\u1eadm r\u1ea1p nay b\u1ecb thi\u00ean tai, thu ho\u1ea1ch ch\u1eafc c\u0169ng ch\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y, n\u00ean tha c\u1ea3 thu\u1ebf ru\u1ed9ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u d\u00e2ng b\u1ea3n \u00e1n kh\u00e1m l\u00faa v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i c\u1ee7a V\u0129nh Thanh. B\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n r\u1eb1ng Gia \u0110\u1ecbnh t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c gi\u1ea3m thu\u1ebf tu\u1ea5t tai, ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ec7, xin theo l\u1ec7 t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o nam m\u00e0 l\u00e0m (ph\u00e0m 10 ph\u1ea7n t\u1ed5n 4 th\u00ec gi\u1ea3m 2 ph\u1ea7n, t\u1ed5n 5 th\u00ec gi\u1ea3m 3, t\u1ed5n 6 th\u00ec gi\u1ea3m 4, t\u1ed5n 7 th\u00ec gi\u1ea3m 5, t\u1ed5n 8 tr\u1edf l\u00ean th\u00ec gi\u1ea3m h\u1ebft). Vua y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ed1ng ch\u1ebf cho thu\u1ed9c n\u1ed9i T\u1ed5ng qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n. Tr\u01b0\u1edbc kia t\u1eb7ng V\u00f5 c\u00f4ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ch\u01b0a k\u1ecbp c\u1ea5p s\u1eafc, \u0111\u1ebfn nay con l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u1ef5 k\u00eau xin cho n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh \u1ea5y. Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed3n tuy xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb \u0111\u1ee9a \u1edf, m\u00e0 l\u00f2ng trung d\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1ef1 tr\u1eddi cho, Kim Nh\u1eadt \u0110\u00ea &nbsp;((1) Kim Nh\u1eadt \u0110\u00ea : ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3, l\u00e0m quan \u0111\u1eddi H\u00e1n V\u0169 \u0111\u1ebf, t\u00ednh ng\u01b0\u1eddi nghi\u00eam c\u1ea9n tr\u1ecdng h\u1eadu. V\u0169 \u0111\u1ebf r\u1ea5t y\u00eau) \u0111\u1eddi H\u00e1n c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u1edbc kia trong tr\u1eadn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, qu\u00e2n Uy vi\u1ec5n \u0111\u00e3 m\u1ea5t v\u1ec1 gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n, gi\u1eb7c y\u00eau t\u00e0i c\u1ee7a T\u1ed3n, T\u1ed3n gi\u1ea3 c\u00e1ch theo, r\u1ed3i t\u00ecm c\u00e1ch d\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1, th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u00ed d\u0169ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111i xem Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u00e0i, ng\u00e0y h\u00f4m sau tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh v\u00e0 Th\u1ecb lang l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Nghi c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 C\u00f4ng t\u01b0 cho tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n hi\u1ec7u, l\u1ea7m ra quy th\u1ee9c qu\u00e1 ng\u1eafn. Quy\u1ec1n T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean v\u00e0 C\u00f4ng t\u00e0o l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh tr\u00f3t \u0111\u00e3 kh\u1edfi c\u00f4ng \u0111\u1ebfn khi bi\u1ebft l\u1ea7m, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 ph\u1ee5 th\u00eam l\u1eddi t\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng n\u1ebfu c\u1ee9 l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec xin b\u00e1o l\u1ea1i m\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i s\u1edb. B\u1ecdn T\u00ednh mu\u1ed1n che l\u1ed7i m\u00ecnh, tr\u1ea3 l\u1ea1i t\u1edd s\u1edb. \u0110\u1ebfn nay \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n xong, b\u1ecdn Tuy\u00ean s\u1ee3 vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, \u0111em c\u1ea3 s\u1ef1 th\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Vua gi\u1eadn l\u1eafm, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKi\u1ec3u thuy\u1ec1n ng\u1eafn b\u1edbt l\u00e0 do ty vi\u00ean sai l\u1ea7m, \u0111\u00f3 c\u00f2n l\u00e0 l\u1ed7i nh\u1ecf. \u0110\u1ebfn l\u00fac th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u00e2u n\u00f3i r\u00f5, m\u00e0 t\u1ef1 ti\u1ec7n giao tr\u1ea3 s\u1edb v\u1ec1 kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00f2ng m\u01b0u gi\u1ea5u gi\u1ebfm, l\u1ea1i mu\u1ed1n che l\u1ea5p tai m\u1eaft tr\u1eabm. Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i t\u1edbi nay ch\u0103m c\u1ea7u l\u1ebd ph\u1ea3i tr\u1ecb d\u00e2n, c\u00e1c t\u1edd s\u1edb \u1edf trong ngo\u00e0i, \u0111\u1ec1u xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, c\u01b0\u01a1ng l\u0129nh quy\u1ec1n h\u00e0nh ta \u0111\u1ec1u n\u1eafm gi\u1eef. Th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn T\u00ednh c\u00f2n d\u00e1m d\u1edf tr\u00f2 gian d\u1ed1i nh\u01b0 th\u1ebf, t\u00e2m \u0111\u1ecba c\u00f2n ra g\u00ec n\u1eefa. Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 khi\u1ebfn ta t\u1ee9c gi\u1eadn d\u1ef1ng t\u00f3c l\u00ean. N\u1ebfu gia \u00e2n tha th\u1ee9, th\u00ec k\u1ebb gian b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc t\u1ec7 h\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i xi\u1ebft\u201d. L\u1eadp t\u1ee9c sai x\u00edch giam b\u1ecdn T\u00ednh \u1edf v\u1ec7 C\u1ea9m y, c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam ngh\u1ecb. L\u00fac \u00e1n th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u x\u1eed tr\u1ea3m giam h\u1eadu. Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 \u0111\u1ed1i kh\u00e1m c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00e0m ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn c\u00e1c nha m\u00f4n, \u0111\u1ec1u do ty B\u01b0u ch\u00ednh tr\u00ecnh b\u1ed9 Binh bi\u00ean s\u1ed1 r\u1ed3i \u0111\u01b0a sang V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng x\u00e9t xem. N\u1ebfu \u0111\u1ec7 v\u1ec1 b\u1ed9 Binh th\u00ec chuy\u1ec3n b\u00e1o cho b\u1ed9 L\u1ea1i bi\u00ean r\u1ed3i giao sang. Vi\u1ec7c n\u00e0o thu\u1ed9c v\u1ec1 c\u00e1c b\u1ed9, n\u1ebfu bu\u1ed5i s\u00e1ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec \u0111\u1ec7 t\u00e2u ngay h\u00f4m \u1ea5y, bu\u1ed5i chi\u1ec1u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ng\u00e0y h\u00f4m sau \u0111\u1ec7 t\u00e2u, V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng chi\u1ec3u s\u1ed5 bi\u00ean m\u00e0 g\u1ea1ch b\u1ecf \u0111i, ho\u1eb7c c\u00f2n c\u1ea7n ki\u1ec3m duy\u1ec7t th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i t\u00e2u xin x\u00e9t l\u1ea1i. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 th\u00ec b\u1ecb h\u1eb7c. Duy c\u00f3 ba b\u1ed9 L\u1ea1i, H\u1ed9, Binh v\u00e0 hai Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, T\u00e0o ch\u00ednh, s\u1ed5 s\u00e1ch c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00ec \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, c\u1ee9 \u0111\u1ec3 x\u00e9t l\u00e0m, kh\u00f4ng c\u1ea7n theo s\u1ed5 tr\u00ean ch\u00e9p m\u00e0 g\u1ea1ch b\u1ecf.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t s\u1edf Th\u01b0\u1ee3ng m\u1ec5 &nbsp;((1) Th\u01b0\u1ee3ng m\u1ec5 : g\u1ea1o vua \u0103n) \u1edf ph\u01b0\u1eddng Nhi\u00eau D\u1ee5. \u0110\u00fac l\u1ea1i \u1ea5n \u0111\u1ed3ng tr\u01b0\u1eddng thi H\u1ed9i v\u00e0 c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng thi H\u01b0\u01a1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa v\u00e0 c\u00e1c Tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n T\u00e2y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, v\u1eabn quy\u1ec1n ch\u1ee9c T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 t\u00ean tr\u1ecdng ph\u1ea1m t\u1ef1 th\u00fa, nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u00fa h\u1ebft, Minh t\u1ef1 ti\u1ec7n tha, \u0111\u1ebfn nay s\u1ef1 ph\u00e1t gi\u00e1c b\u1ecb gi\u00e1ng. L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u00f2i, Minh nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin l\u01b0u l\u1ea1i, b\u1ed9 L\u1ea1i tham h\u1eb7c, b\u00e8n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin nh\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm gia \u00fd g\u00e2y d\u1ef1ng, nh\u01b0ng nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i v\u1eabn quen t\u00ednh m\u1edd t\u1ed1i kh\u00f4ng s\u1ee3 ph\u00e9p, l\u00f2ng ri\u00eang tham c\u1ee7a, d\u01b0 lu\u1eadn s\u00f4i n\u1ed5i, th\u1ef1c l\u00e0 g\u1ed7 m\u1ee5c kh\u00f3 ch\u1ea1m, ch\u1edb \u0111\u1ed5 t\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 kh\u00f4ng kh\u00e9o\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng l\u00ednh kho tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y \u1edf nh\u1eefng x\u00e3 l\u00e2n c\u1eadn, c\u1ee9 5 \u0111inh l\u1ea5y 1, sung b\u1ed5 4 \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 chuy\u00ean gi\u1eef. \u0110\u00e3 l\u00e2u th\u1ec9nh tho\u1ea3ng quen th\u00f3i l\u00e0m gian, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u1ee9 3 n\u0103m m\u1ed9t k\u1ef3 thanh tra l\u1ea1i \u0111\u1ed5i. B\u00e2y gi\u1edd g\u1ea7n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 r\u1ed3i, xin l\u01b0\u1ee3ng tr\u00edch 4 \u0111\u1ed9i c\u01a1 binh thu\u1ed9c th\u00e0nh \u0111\u1ec3 gi\u1eef kho, c\u00f2n l\u00ednh kho c\u0169, cho v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n, theo l\u1ec7 7 \u0111inh l\u1ea5y 1 k\u00e9n l\u00e0m c\u01a1 binh. B\u1ed9 H\u1ed9 ph\u01b0\u1edbc duy\u1ec7t, xin theo l\u1eddi ngh\u1ecb c\u1ee7a<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00fang \u0111\u00e3 l\u00e0 l\u00ednh, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i k\u00e9n l\u1ea1i. Hu\u1ed1ng chi chi\u1ebfu l\u1ec7 7 \u0111inh l\u1ea5y 1 th\u00ec ch\u1eb3ng kh\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o ph\u1ea3i \u0111i l\u00ednh, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm c\u00e1ch mi\u1ec5n. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh ph\u00e0m cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, th\u00ec khuy\u1ebft \u0111\u00e2u b\u1ed5 \u0111\u1ea5y. C\u00f2n nh\u1eefng l\u00ednh thu\u1ed9c S\u01a1n Nam, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh th\u00ec b\u1ed5 v\u00e0o s\u1ed5 gi\u1ea3n binh thi\u1ebfu c\u1ee7a c\u00e1c tr\u1ea5n. Nh\u1eefng l\u00ednh thu\u1ed9c Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c th\u00ec b\u1ed5 v\u00e0o s\u1ed5 gi\u1ea3n binh thi\u1ebfu c\u1ee7a S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 l\u00ednh ch\u1ebft hay tr\u1ed1n m\u00e0 thi\u1ebfu ng\u1ea1ch th\u00ec m\u1edbi theo qu\u00ea qu\u00e1n m\u00e0 \u0111i\u1ec1n b\u1ed5 y l\u1ec7. L\u00ednh kho 11 tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh c\u0169ng theo \u0111\u00f3, c\u1ee9 theo qu\u00ea qu\u00e1n m\u00e0 b\u1ed5 khuy\u1ebft v\u00e0 l\u1ea5y c\u01a1 binh thay v\u00e0o. (C\u01a1 binh T\u1ea3 qu\u00e2n S\u01a1n Nam 40 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef kho th\u00f3c c\u1ee7a tr\u1ea5n, c\u01a1 binh Tam k\u00edch T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n 40 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef kho X\u00edch \u0110\u1eb1ng &nbsp;((2) Kho ch\u1ee9a th\u00f3c \u1edf x\u00e3 X\u00edch \u0110\u1eb1ng), c\u01a1 binh H\u1eefu qu\u00e2n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 50 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef kho th\u00f3c c\u1ee7a tr\u1ea5n, 50 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef kho X\u00edch \u0110\u1eb1ng. C\u00f2n c\u00e1c kho tr\u1ea5n kh\u00e1c, Nam \u0110\u1ecbnh c\u01a1 binh Trung qu\u00e2n 100 ng\u01b0\u1eddi, B\u1eafc Ninh c\u01a1 binh Ti\u1ec1n qu\u00e2n 50 ng\u01b0\u1eddi ; H\u01b0ng Ho\u00e1 c\u01a1 binh H\u01b0ng h\u00f9ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean c\u01a1 binh Qu\u1ea3ng h\u00f9ng, L\u1ea1ng S\u01a1n c\u01a1 binh L\u1ea1ng h\u00f9ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u01a1 binh Th\u00e1i h\u00f9ng, Tuy\u00ean Quang c\u01a1 binh Tuy\u00ean h\u00f9ng, Cao B\u1eb1ng c\u01a1 binh Cao h\u00f9ng, m\u1ed7i tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u 20 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i l\u1ea5y T\u1ea3 Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m T\u1ea3 Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn \u1ed1m xin ngh\u1ec9. Sai th\u1ef1 Tham tri \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, Th\u1ecb lang L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 Binh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 Tham tri Binh b\u1ed9, H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0 L\u00ea C\u00f4ng T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng dinh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Khoa d\u00e2ng \u1ea5n ng\u1ecdc (vu\u00f4ng 1 t\u1ea5c 7 ph\u00e2n 1 ly, n\u00fam cao 1 t\u1ea5c 6 ph\u00e2n 2 ly), kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef tri\u1ec7n \u201cV\u1ea1n th\u1ecd v\u00f4 c\u01b0\u01a1ng\u201d &nbsp;((1) V\u1ea1n th\u1ecd v\u00f4 c\u01b0\u01a1ng : s\u1ed1ng l\u00e2u mu\u00f4n tu\u1ed5i kh\u00f4ng c\u00f9ng) (&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ) n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u00e0o \u0111\u1ea5t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng T\u00f4n Th\u1ea5t M\u1ea1ch d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u01b0a cho b\u1ea7y t\u00f4i xem v\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, ng\u01b0\u1eddi Long H\u1ed3 \u0111\u00e3 d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t c\u00e1i \u1ea5n ng\u1ecdc kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef \u201cTrung ho\u00e0 v\u1ecb d\u1ee5c\u201d (&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ) nay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5n n\u00e0y. Xem v\u0103n ngh\u0129a th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00e2n gian c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Ho\u1eb7c l\u00e0 \u1ea5n b\u00e1u c\u1ee7a ti\u00ean tri\u1ec1u truy\u1ec1n cho nhau, l\u1ea5y d\u1ea5u t\u1eeb l\u00e2u c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft ch\u1eebng. V\u1ea3 l\u1ea1i xem s\u1eafc ng\u1ecdc, th\u00ec \u1ea5n ng\u00e0y n\u00e0y s\u00e1ng nhu\u1ea7n v\u00e0 c\u0169 k\u1ef9 h\u01a1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5y l\u00e0 ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng s\u1ed1ng l\u00e2u, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u1eefng m\u00e3i\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, ng\u00e0y ng\u00e0y lo sao tr\u00ean tho\u1ea3 \u01a1n s\u00e2u ph\u00f3 th\u00e1c, d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec3 ph\u00e9p hay \u0111\u1eddi sau. Th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n d\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0u c\u00f3, m\u00f9a m\u00e0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c phong \u0111\u0103ng, tr\u0103m quan ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i vi\u00ean ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt. L\u1ea1i th\u00eam n\u0103m ngo\u00e1i vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng \u1edf Ngh\u1ec7 An, vi\u1ec7c thu\u1ef7 tai \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam n\u00f3ng ru\u1ed9t, m\u01a1 m\u00e0ng kh\u00f4ng qu\u00ean. Cho n\u00ean n\u0103m nay ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 40 tu\u1ed5i m\u00e0 r\u0103ng \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1i r\u1ee5ng, t\u00f3c \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1i b\u1ea1c. N\u1ebfu nh\u1edd tr\u1eddi \u0111\u1ea5t t\u1ed5 t\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ed9, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c n\u01a1i ninh thi\u1ebfp l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, trong c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u00f4i trung th\u00e0nh, ngo\u00e0i c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng t\u00e0i gi\u1ecfi, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng thu\u1eadn d\u00f2ng b\u1edd c\u00f5i y\u00ean \u1ed5n, b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u1ee1 lo khuya s\u1edbm ch\u00fat b\u1edbt nh\u1ecdc nh\u1eb1n, d\u1eabu kh\u00f4ng c\u00f3 \u1ea5n ng\u1ecdc n\u00e0y, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng \u0111\u1ebfn tr\u0103m tu\u1ed5i. L\u1ea5y \u1ea5n ng\u1ecdc l\u00e0m \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh th\u00ec ta ch\u01b0a d\u00e1m v\u1ed9i ngh\u0129 th\u1ebf \u0111\u00e2u !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e8n cho Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Khoa l\u00e0m Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf b\u1ed9 L\u1ec5, th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 50 l\u1ea1ng, \u0111o\u1ea1n ngo\u00e0i \u0111o\u1ea1n l\u00f3t m\u1ed7i th\u1ee9 3 t\u1ea5m. Vua th\u1ea5y \u1ea5n ng\u1ecdc d\u00e2ng v\u00e0o ng\u00e0y l\u1ec5 th\u1ecd, d\u1ee5 r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau \u00e2n chi\u1ebfu v\u1ec1 ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd th\u00ec d\u00f9ng \u1ea5n \u1ea5y \u0111\u1ec3 ghi nh\u1edb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00ed th\u1ef1 tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n th\u1eeba, v\u00e0 th\u00ed sai su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5 ; c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng, \u0111\u00e3 bi\u00ean v\u00e0o s\u00e1ch, \u0111\u1ec1u tha ; c\u00e1c l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc. Nh\u1eefng binh l\u00ednh l\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 c\u1ea5p g\u1ea1o th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 2 th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Hoa \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to. Sai Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, Tham hi\u1ec7p l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111\u1ebfn V\u0103n Kh\u00ea (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u1ed9i Nguy\u00ean ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng) \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, ch\u1ebf \u1ea5n \u201cNgh\u1ec7 An h\u00e0nh \u1ea5n\u201d b\u1eb1ng ng\u00e0 c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, th\u1ef1 T\u1ea3 Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00e1t d\u01b0\u1ee3c ph\u1ea9m n\u1ed9i th\u1ea3ng (d\u1ea7u b\u1ea1c h\u00e0, r\u01b0\u1ee3u ch\u1ed1ng gi\u00f3, th\u1ea7n kh\u00fac, b\u00e1nh h\u01b0\u01a1ng tr\u00e0), sai trung s\u1ee9 \u0111em cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c, nh\u00e2n s\u1eafc r\u1eb1ng t\u00ecnh tr\u1ea1ng trong qu\u00e2n c\u1ee9 5 ng\u00e0y b\u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n. L\u1ea1i th\u1ea5y v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng kh\u00f3 kh\u0103n, sai h\u1ea1 l\u1ec7nh Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 Chi\u00eau N\u1ed9i ch\u1ee9a th\u00f3c cho nhi\u1ec1u \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng L\u1ea1c \u0110i\u1ec1n, \u0111\u1ec3 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng l\u00ednh. C\u00e1c huy\u1ec7n th\u1ed5 ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean c\u0169ng t\u1ea3i th\u00f3c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb khi quy ph\u1ee5 \u0111\u1ebfn nay, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a c\u00f3 tr\u01b0ng c\u1ea7u g\u00ec, nay m\u1edbi cung \u1ee9ng m\u1ed9t l\u1ea7n c\u0169ng l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 ph\u1ea3i l\u00e0m, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111em l\u00f2ng \u0111\u00f9n \u0111\u1ea9y \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nh\u1ee1 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1 m\u00e0 ph\u1ea1m v\u00e0o ph\u00e9p n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai tr\u1ea5n th\u1ea7n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi ch\u1edf b\u1ea1c kho 3.000 l\u1ea1ng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 L\u00fd C\u00f4ng \u0110\u1ed3ng l\u1ea1i h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng n\u1ed5i c\u01b0\u1edbp \u1edf ngo\u00e0i h\u1ea3i ph\u1eadn Ngh\u1ec7 An. Vua d\u1ee5 sai Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh, Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Phan B\u00e1 H\u00f9ng, \u0111\u1ec1u l\u0129nh binh thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n. Ngh\u1ec7 An, Ninh B\u00ecnh c\u0169ng ph\u00e1i l\u00ednh \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u. L\u00fd C\u00f4ng \u0110\u1ed3ng tr\u1ed1n \u1ea9n \u1edf n\u00fai Ch\u00e0ng thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Y\u00ean. Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh l\u00e0 Tr\u1ea7n Qu\u00fd b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em n\u1ed9p. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Th\u01b0\u1edfng cho Tr\u1ea7n Qu\u00fd 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c. \u0110\u1ed3ng th\u00ec x\u1eed l\u0103ng tr\u00ec, b\u00eau \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0a \u0111i rao \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ven bi\u1ec3n thu\u1ed9c Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean. D\u01b0 \u0111\u1ea3ng l\u1ea1i ra v\u00e0o \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn Thanh Hoa, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c thuy\u1ec1n bu\u00f4n. Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh \u0111i tu\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f4ng hi\u1ec7u g\u00ec, ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, b\u1eaft ph\u1ea3i truy n\u00e3.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u. S\u1ee9 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh. Vua th\u01b0\u01a1ng l\u1eb7n l\u1ed9i kh\u00f3 nh\u1ecdc, d\u1ee5 cho mi\u1ec5n \u0111\u1ebfn Kinh, c\u1ea5p s\u1eafc th\u01b0 v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng g\u1ea5m v\u00f3c v\u00e0 th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ea1ng cho s\u1ee9 b\u1ed9 theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh \u1ed1m. Sai Tham tri L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh v\u00e0 th\u1ef1 Th\u1ecb lang Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf h\u1ed9c, ph\u01b0\u01a1ng, th\u0103ng, uy\u1ec3n, b\u00e1t cho trong Kinh ngo\u00e0i tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, h\u1ed9c, ph\u01b0\u01a1ng, th\u0103ng, uy\u1ec3n, b\u00e1t d\u00f9ng \u1edf kho Kinh c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 n\u01a1i \u0111\u00e3 c\u1ea5p m\u00e0 l\u00e2u ng\u00e0y n\u00e1t h\u1ecfng, c\u00f3 n\u01a1i ch\u01b0a c\u1ea5p, m\u00e0 t\u1ef1 l\u01b0\u1ee3ng ch\u1ebf l\u1ea5y. Nay xin sai V\u0169 Kh\u1ed1 ch\u1ebf c\u1ea5p cho \u0111\u1ec3 r\u00f5 th\u1ec3 th\u1ee9c nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Duy 5 tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 11 tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh do th\u00e0nh ch\u1ebf theo m\u1eabu ch\u1ebf ra \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n c\u1ea5p. C\u00f2n nh\u01b0 khu\u00ea, lo\u00e1t, sao, th\u01b0\u1ee3c, h\u1ee3p, 5 th\u1ee9 l\u00e0 v\u1eadt b\u00e9 nh\u1ecf, th\u00ec do th\u01b0\u1ee3ng ty cai qu\u1ea3n li\u1ec7u t\u1ef1 ch\u1ebf l\u1ea5y kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u1ea5p quy th\u1ee9c. (10 khu\u00ea ((1) Khu\u00ea : x\u01b0a l\u1ea5y 24 h\u1ea1t th\u00f3c n\u1ebfp l\u00e0m 1 khu\u00ea) l\u00e0 1 lo\u00e1t, 10 lo\u00e1t l\u00e0 1 sao, 10 sao l\u00e0 1 th\u01b0\u1ee3c, 10 th\u01b0\u1ee3c l\u00e0 1 h\u1ee3p, 10 h\u1ee3p l\u00e0 1 th\u0103ng, 13 th\u0103ng l\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng, 10 ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0 1 trung ph\u01b0\u01a1ng, 26 th\u0103ng l\u00e0 1 h\u1ed9c, uy\u1ec3n l\u1edbn th\u00ec 30 uy\u1ec3n l\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng, uy\u1ec3n v\u1eeba 30 uy\u1ec3n l\u00e0 1 trung ph\u01b0\u01a1ng, 1 b\u00e1t r\u01b0\u1ee1i l\u00e0 1 th\u0103ng. Ph\u00e0m h\u1ed9c, ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7, th\u0103ng, uy\u1ec3n, b\u00e1t \u0111\u1ec1u l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng. H\u1ed9c d\u00f9ng thu chi th\u00f3c c\u00f4ng, ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng uy\u1ec3n l\u1edbn d\u00f9ng thu chi g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng, trung ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng trung uy\u1ec3n d\u00f9ng thu chi mu\u1ed1i, th\u0103ng d\u00f9ng thu chi mu\u1ed1i g\u1ea1o, b\u00e1t d\u00f9ng thu g\u1ea1o c\u01b0\u1edbc).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ec7 t\u1eeb Kinh ch\u1ebf, m\u00e0 c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i tr\u1ea7n thi\u1ebft nghi v\u1ec7. (Ph\u00e0m g\u1eb7p t\u1ebf Nam Giao v\u00e0 c\u00e1c l\u1ec5 l\u1edbn, vua \u0111\u1ebfn Trai cung c\u00f9ng \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc, mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, V\u0103n mi\u1ebfu, T\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t l\u1ed7 b\u1ed9 \u0111\u1ea1i gi\u00e1, c\u00e1c kh\u00e1nh ti\u1ebft vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n ch\u1ecbu l\u1ec5 m\u1eebng th\u00ec b\u1edbt c\u1edd b\u1eafc \u0111\u1ea9u, ng\u00e0y r\u1eb1m v\u00e0 m\u1ed3ng m\u1ed9t thi\u1ebft tri\u1ec1u th\u00ec l\u1ea1i b\u1edbt c\u1edd long \u0111\u1ea1o, c\u1edd long v\u00e2n, c\u1edd v\u00e2n c\u1ea9m, c\u1edd ng\u0169 h\u00e0nh. C\u00f9ng xe ng\u1ef1 li\u1ec5n, nh\u1eefng ng\u00e0y mi\u1ebfu h\u01b0\u1edfng, v\u00e0 ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft \u1edf cung T\u1eeb Th\u1ecd, vua \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5, \u0111\u01b0\u1eddng xe \u0111i h\u01a1i g\u1ea7n, th\u00ec b\u1edbt c\u1edd b\u1eafc \u0111\u1ea9u, c\u1edd ph\u01b0\u1edbn, xa l\u1ed9, chi\u00eang, tr\u1ed1ng, ng\u1ef1 t\u01b0\u1ee3ng, nghi t\u01b0\u1ee3ng ; t\u00e1n qu\u1ea1t c\u0169ng b\u1edbt \u0111i m\u1ed9t n\u1eeda. L\u1ed7 b\u1ed9 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u, th\u00ec b\u00e0y 4 c\u00e1i l\u1ecdng v\u1ebd n\u0103m m\u00e2y, 12 c\u00e1i qu\u1ea1t l\u00f4ng c\u00f4ng, \u0111u\u00f4i tr\u0129, c\u00e1c m\u00e0u v\u00e0ng \u0111\u1ecf, ng\u1ef1 tr\u01b0\u1ee3ng, ng\u00f4 tr\u01b0\u1ee3ng, kim ph\u1ee7, kim vi\u1ec7t, m\u1ed7i th\u1ee9 16 c\u00e1i).<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c quan v\u00e0 qu\u00e2n d\u00e2n \u1edf Kinh ai ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u1ea7n giam gi\u1eef th\u00ec do b\u1ed9 x\u00e9t h\u1ecfi, t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00ec giao cho ba \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7, H\u1eefu v\u1ec7, Kim \u0111ao giam gi\u1eef. Sau khi th\u00e0nh \u00e1n, t\u1eeb t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf l\u00ean th\u00ec \u0111\u1ec1u t\u1ed1ng v\u00e0o nh\u00e0 ng\u1ee5c Th\u1eeba Thi\u00ean, t\u1ed9i nh\u1eb9 th\u00ec \u0111\u1ed9i Ki\u00ean \u0111\u1ed9i T\u00edn gi\u1eef l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n LII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eadu t\u00fd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 [1828], th\u00e1ng 5, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, trong Kinh<\/p>\n\n\n\n<p>k\u1ef3 m\u01b0a.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y n\u1eafng d\u1eef li\u1ec1n m\u1ea5y tu\u1ea7n. Vua sai \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu V\u0169 s\u01b0 &nbsp;((1) Mi\u1ebfu V\u0169 s\u01b0 : mi\u1ebfu th\u1edd th\u1ea7n m\u01b0a). V\u1eabn ch\u01b0a th\u1ea5y \u1ee9ng. Vua nh\u00e2n ng\u00e0y s\u00f3c l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eadt \u0111\u1ea3o \u1edf \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n. Chi\u1ec1u h\u00f4m \u1ea5y m\u01b0a to. Vua l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n l\u1ec5 t\u1ea1 y\u1ebft, l\u1ea1i l\u1ea5y h\u01b0\u01a1ng, l\u1ee5a trong n\u1ed9i thu\u1ef7 \u0111em t\u1ea1 \u1edf mi\u1ebfu V\u0169 s\u01b0, th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng 3 cu\u1ed1n sa nh\u1ecf, th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5c s\u1ef1 \u1edf \u0111\u00e0n 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c. R\u1ed3i th\u00ec Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Thanh Hoa c\u00f9ng t\u00e2u vi\u1ec7c n\u1eafng \u0111\u1ea3o v\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a. Vua m\u1eebng l\u1eafm.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn th\u1ecb v\u1ec7 T\u00f4n Th\u1ea5t Ngh\u1ecb, Tu so\u1ea1n Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng, T\u01b0 v\u1ee5 L\u00ea Nguy\u00ean \u0110\u1ea3n theo c\u00e1c thuy\u1ec1n Thu\u1ef5 long, Thanh ba, \u0111\u1ebfn c\u00e1c x\u1ee9 L\u1eef T\u1ed1ng, Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u00e1n th\u1ee7 th\u00e0nh ph\u1ee7 T\u0129nh Gia ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 V\u0129nh Thanh, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Hu\u00e2n l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd \u00e1n th\u1ee7 th\u00e0nh ph\u1ee7 T\u0129nh Gia ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c ph\u1ee7, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00edn tr\u1ef1c th\u1ee7 h\u1ed9 \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n Ngh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n v\u00e0 Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf 7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u1ea5n Ninh \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u1ec1 b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u01b0\u1edbc ta, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n r\u1eb1ng 7 huy\u1ec7n \u1ea5y c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1eb7t quan ch\u1ee9c, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1u noi theo ph\u00e9p \u0111\u1ed9 m\u00e0 l\u00e0m ph\u00ean gi\u1eadu m\u00e3i m\u00e3i, b\u00e8n sai Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i u\u1ef7 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tri ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi Tuy\u00ean u\u00fd s\u1ee9 Chi\u00eau N\u1ed9i, ch\u1ecdn nh\u1eefng th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n tin ph\u1ee5c, k\u00ea t\u00ean t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd b\u1ed5 T\u1ea1o Thi\u1ec7t l\u00e0m Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Kho\u00e1ng m\u1edbi \u0111\u1ed5i), Kh\u00e2m T\u1ef1 l\u00e0m Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba, T\u1ea1o \u1ea5n l\u00e0m Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n Li\u00ean, \u0110\u00f4ng B\u00f4ng X\u1ea3 l\u00e0m Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba, Chi\u00eam M\u00e3 N\u00f4 l\u00e0m Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n X\u00f4i, Danh Ph\u1ea3 l\u00e0m Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba, V\u0103n Kh\u00e2m l\u00e0m Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n Kh\u00e2m, Phi\u1ebfm M\u00e3 X\u00e1n l\u00e0m Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba, Tr\u00ecnh Tu\u1eadn l\u00e0m Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n Khang, Ki\u1ec3u Kh\u00e2m Ma l\u00e0m Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba, Kh\u00e2m Phanh l\u00e0m Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n C\u00e1t, Qu\u00e2n N\u00f4 l\u00e0m Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba, T\u1ea1o Tha l\u00e0m Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n M\u1ed9c, Danh B\u1ed3ng l\u00e0m Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p s\u1eafc m\u1ec7nh v\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd v\u1eabn theo ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh th\u1ed1ng nhi\u1ebfp.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 \u1edf xa tr\u1ea5n th\u00ec \u0111\u1ec1u t\u00ednh k\u00ea s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng Cai t\u1ed5ng v\u00e0 l\u1ea1i l\u1ec7 ph\u1ea3i chi trong m\u1ed9t n\u0103m, tr\u00edch ti\u1ec1n th\u00f3c ch\u00ednh cung c\u1ee7a d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn ch\u1ee9a l\u1ea1i \u0111\u1ec3 chi c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha 5 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf thi\u1ebfu cho m\u1ed9c h\u1ed9 Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n\n\n\n<p>Nam \u0110\u1ecbnh b\u1ecb b\u00e3o, thuy\u1ec1n d\u00e2n b\u1ecb \u0111\u1eafm c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Sai tr\u1ea5n th\u1ea7n ch\u1ea9n tu\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 ty Binh b\u1ed9 c\u00f9ng th\u1ecb v\u1ec7, m\u1ed7i b\u00ean m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 x\u00e9t xem ng\u1ef1a g\u1ea7y b\u00e9o th\u1ebf n\u00e0o, l\u00e0m phi\u1ebfu ti\u1ebfn tr\u00ecnh. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u1ee9 10 ng\u00e0y kh\u00e1m m\u1ed9t l\u1ea7n, 3 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n l\u00e0m s\u00e1ch g\u1ed9p \u0111\u1ec3 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 N\u1eb7c Ch\u0103n, m\u1eb9 ch\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1ebf tang ph\u1ee5c, xin m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm l\u1ea5y \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1 tr\u0103m quan trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u khi\u1ebfn \u0111\u1ec3 tang cha m\u1eb9 3 n\u0103m, n\u1eefa l\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi phi\u00ean qu\u1ed1c ! Nay v\u01b0\u01a1ng n\u00ean theo l\u1ec5 m\u00e0 ph\u00e1t tang \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng hi\u1ebfu. Nh\u01b0ng c\u0169ng n\u00ean b\u1edbt m\u1ed1i th\u01b0\u01a1ng thu\u1eadn theo c\u1ea3nh bi\u1ebfn cho y\u00ean nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 vinh s\u1ee7ng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e2u d\u00e0i m\u1edbi l\u00e0 v\u1eb9n c\u1ea3 trung hi\u1ebfu\u201d. B\u00e8n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em cho g\u1ea5m T\u1ed1ng 10 t\u1ea5m, the l\u01b0\u1ee3t m\u1ed7i th\u1ee9 50 t\u1ea5m, v\u1ea3i 100 t\u1ea5m, s\u00e1p ong 300 c\u00e2n, b\u1ea1c 300 l\u1ea1ng, sai qu\u00e2n \u0111\u1ebfn d\u1ee5 t\u1ebf &nbsp;((1) D\u1ee5 t\u1ebf : vua sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf, \u0111\u1ecdc l\u1eddi d\u1ee5 c\u1ee7a vua. 1). N\u1eb7c Ch\u0103n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9, gia h\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c l\u0129nh Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9 gia h\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, sai c\u00f9ng v\u1edbi Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c theo Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i gi\u00fap vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ee5 \u0110\u1ea1o l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9 gia h\u00e0m Th\u1ecb lang, l\u0129nh Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1, ki\u00eam qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n. L\u1ea5y Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Thi\u1ec7n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ph\u00fa Y\u00ean, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Quang l\u1ed9c t\u1ef1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Bi\u1ec3u l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ch\u00e2u Tr\u1ecbnh Cao ph\u1ee7 Ng\u1ecdc Ma tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An l\u00e0m ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh. V\u1eabn l\u1ea5y ba huy\u1ec7n Cam C\u00e1t, Cam M\u00f4n, Cam Linh cho thu\u1ed9c v\u00e0o. Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n, Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh s\u1eafc m\u1ec7nh \u0111em ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n t\u1ea1 \u01a1n, v\u00e0 n\u00f3i d\u00e2n Man thi\u1ebfu \u0103n xin cho ra mua b\u00e1n \u1edf ch\u1ee3 Ng\u00e0n Ph\u1ed1. Vua y cho, sai tr\u1ea5n th\u1ea7n th\u1ebft ti\u1ec7c kho\u1ea3n \u0111\u00e3i, ban cho b\u1ea1c l\u1ee5a r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda hai nh\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu th\u00f4ng ph\u00e1n u\u1ef7 vi\u00ean \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn K\u00fd do b\u1ed9 d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, t\u00e2u \u0111\u1ecdc l\u00fd l\u1ecbch, qu\u00ean s\u00f3t nhi\u1ec1u ch\u1ed7. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 s\u1ee9c c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n lo\u1ea1i b\u1ecf ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m, m\u00e0 l\u0169 n\u00e0y c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c may m\u1eafn \u0103n tr\u1ed9m l\u1ed9c th\u00ec l\u00e0m sao m\u00e0 g\u1ea1n trong gi\u1edbi quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ?\u201d H\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ec5 s\u00e1t h\u1ea1ch th\u00ec K\u00fd kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i th\u1ee9c g\u00ec \u0111\u00e1ng d\u00f9ng, l\u1eadp t\u1ee9c sai c\u00e1ch ch\u1ee9c, m\u00e0 ph\u1ea1t b\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u k\u00edn c\u00e1c vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1i c\u1ed1t y\u1ebfu c\u1ee7a ch\u00ednh tr\u1ecb l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 ch\u00e2m tr\u01b0\u1edbc c\u00e2n l\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ed5i \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng t\u1ed1t l\u00e0m th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t, r\u1ed3i sau m\u1edbi n\u00f3i ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm t\u1eeb l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, ch\u0103m lo m\u1ecdi vi\u1ec7c, c\u00e1i x\u1ea5u b\u1ecf \u0111i, c\u00e1i t\u1ed1t th\u00ec l\u00e0m, trong th\u00ec c\u00e1c quan \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ngo\u00e0i th\u00ec c\u00e1c quan th\u00e0nh tr\u1ea5n ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn c\u1ea3 nh\u00e2n d\u00e2n, c\u00f3 n\u00f3i vi\u1ec7c g\u00ec th\u00ec \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn vi\u1ec7c t\u1ed1t m\u00e0 l\u00e0m, ch\u01b0a t\u1eebng ng\u0103n l\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng \u0103n n\u00f3i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00e1c vi\u1ec7c binh, d\u00e2n, h\u00ecnh, ch\u00ednh, d\u1ea7n d\u1ea7n b\u1ecf tr\u1ec5, nh\u00e2n t\u00e2m phong t\u1ee5c ch\u01b0a \u0111\u1ed5i h\u1ebft th\u00f3i ki\u00eau ngoa, m\u1ed7i khi ngh\u0129 \u0111\u1ebfn r\u1ea5t l\u00e0 lo l\u1eafng ng\u00e0y \u0111\u00eam. V\u1ea3 ch\u0103ng th\u1edd vua b\u1eb1ng l\u1eddi n\u00f3i l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i, th\u1ebf m\u00e0 th\u00e0nh th\u1ea7n im h\u01a1i k\u00edn ti\u1ebfng, kh\u00f4ng b\u00e0y t\u1ecf m\u1ed9t vi\u1ec7c g\u00ec. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 \u0111inh ninh d\u1ee5 b\u1ea3o m\u00e0 c\u0169ng coi l\u00e0 h\u01b0 v\u0103n, nh\u01b0 th\u1ebf h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ee5 l\u00f2ng mong m\u1ecfi c\u1ee7a tr\u1eabm l\u1eafm \u01b0 ? Nay truy\u1ec1n cho c\u00e1c t\u00e0o c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh, nh\u01b0 c\u00f3 th\u1ea5y ch\u1eafc s\u1ef1 g\u00ec l\u1ee3i h\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 \u00edch n\u01b0\u1edbc l\u1ee3i d\u00e2n, l\u00e0m l\u00e2u kh\u00f4ng t\u1ec7 th\u00ec cho \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0y t\u1ecf \u00fd ki\u1ebfn, kh\u00f4ng n\u1ec7 v\u0103n t\u1eeb, kh\u00f4ng s\u1ee3 ki\u00eang k\u1ef5, c\u1ed1t n\u00f3i cho thi\u1ebft th\u1ef1c r\u00f5 r\u00e0ng, l\u00e0m t\u1edd phong k\u00edn ph\u00e1t tr\u1ea1m t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u00fd tr\u1eabm s\u1eb5n l\u00f2ng h\u1ecfi k\u1ebb d\u01b0\u1edbi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y x\u01b0\u1edfng g\u1ed7 l\u00e0 ch\u1ed7 g\u1ed3m ch\u1ee9a t\u00e0i li\u1ec7u, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 giao cho 50 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ef7 qu\u00e2n canh gi\u1eef, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eadn tr\u1ecdng, b\u00e8n \u0111\u1ed5i l\u1ea5y c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u1ea7n s\u00e1ch, chia l\u00e0m 4 ban, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 canh g\u00e1c, m\u1ed7i ban \u0111\u1eb7t 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7 3 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, bi\u1ec1n binh th\u00ec h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 th\u00e1ng 4, 5, 6, 7 m\u1ed7i ban 150 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n th\u00e1ng kh\u00e1c th\u00ec m\u1ed7i ban 100 ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng thu\u1ef7 qu\u00e2n ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u cho r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn Phan V\u0103n Thu\u00fd \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ninh, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf L\u1ea1c \u0110i\u1ec1n. Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 A N\u1ed7 t\u1ef1 xin \u0111em ph\u00eca t\u1ea1o v\u00e0 qu\u00e2n d\u00e2n m\u1edbi c\u0169 v\u1ec1 th\u00e0nh Vi\u00ean Ch\u0103n. B\u1ecdn Thu\u00fd cho Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Thai \u0111em 2 \u0111\u1ed9i binh Th\u1ea7n s\u00e1ch h\u1ed9 t\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua t\u1eebng ngh\u0129 vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi Tr\u1ea5n Ninh, mu\u1ed1n ch\u00f3ng xong vi\u1ec7c cho qu\u00e2n ngh\u1ec9 d\u00e2n y\u00ean. T\u1ef1 l\u00e0m th\u01a1 \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd, v\u1eeba c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 v\u1ec1 t\u00e2u n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng nhi\u1ec1u ch\u1ed7 hi\u1ec3m tr\u1edf t\u1eeb quan kinh l\u01b0\u1ee3c tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111i b\u1ed9. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng, l\u1eadp t\u1ee9c sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em \u00e1o sa r\u1ed3ng, qu\u1ea1t, ph\u00e1, ban cho b\u1ecdn Phan V\u0103n Thu\u00fd, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o. D\u1ee5 r\u1eb1ng : &#8220;C\u00e1c th\u1ee9 n\u00e0y d\u00f9ng l\u1ea5y m\u00e1t, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng tr\u1eabm nh\u1edb\u201d. L\u1ea1i sai ch\u00e9p th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf ban cho. L\u1ea1i ph\u00e1t \u00e1o sa, qu\u1ea1t, ph\u00e1, m\u1ed7i th\u1ee9 10 c\u00e1i, sai b\u1ecdn Thu\u00fd x\u00e9t trong qu\u00e2n s\u0129, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t s\u1eafc th\u00ec theo truy\u1ec1n ch\u1ec9 n\u00e0y m\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho. C\u00f2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng th\u01b0\u1edfng th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : &#8220;Th\u01b0\u01a1ng gi\u00fap n\u01b0\u1edbc phi\u00ean thu\u1ed9c, ngh\u0129a l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm nh\u1edb t\u01b0\u1edbng s\u0129 nh\u1ecdc nh\u1eb1n \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y \u0111\u00eam lo ngh\u0129. X\u01b0a H\u00e1n Quang V\u0169 \u0111\u00f3ng c\u1eeda Ng\u1ecdc M\u00f4n kh\u00f4ng nh\u1eadn T\u00e2y V\u1ef1c (cho con l\u00e0m con tin) l\u00e0 t\u00ednh \u0111\u00e3 k\u1ef9 l\u1eafm\u201d. B\u00e8n d\u1ee5 b\u1ecdn Thu\u00fd r\u1eb1ng n\u1ebfu A N\u1ed7 \u0111\u00e3 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh c\u0169 th\u00ec d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1 ngay kh\u00f4ng n\u00ean \u1edf l\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho c\u00e1c tr\u1ea1m t\u1ef1 Th\u1eeba Thi\u00ean v\u1ec1 B\u1eafc \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, m\u1ed7i tr\u1ea1m 30 quan, v\u00ec c\u1edb c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00f4ng tin bi\u00ean v\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 ti\u1ebfp nh\u1eadn v\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 \u1ed1ng b\u01b0u d\u1ecbch. (Ph\u00e0m \u1ed1ng b\u01b0u d\u1ecbch \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m, c\u00e1i tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1i sau th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u00ec \u0111\u1ec7 ngay, m\u1ed9t gi\u1edd m\u1ed9t kh\u1eafc c\u00f9ng \u0111\u1ebfn th\u00ec \u0111\u1ec7 c\u1ea3, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chia ra vi\u1ec7c kh\u1ea9n \u0111\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec7 sau).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n Tr\u1ea5n Ninh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y cho nh\u1eefng l\u00ednh th\u00fa v\u00e0 t\u00f9 ph\u00e1t ph\u1ed1i \u1edf Tr\u1ea5n Ninh, \u0111\u1ec1u do Chi\u00eau N\u1ed9i cung \u1ee9ng, s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : &#8220;Tr\u1ea5n Ninh \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi th\u01b0a \u0111\u1ecba l\u1ee3i ch\u01b0a m\u1edf h\u1ebft, m\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec ch\u1ec9 tr\u00f4ng v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng \u0103n th\u00ec l\u00e0m sao l\u00e0m k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady sai Hi\u1ec7u u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh l\u00ednh c\u00f9ng t\u00f9 ph\u1ea1m ra s\u1ee9c l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ec3 l\u1ea5y th\u00f3c ch\u1ee9a&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n bu\u00f4n Ph\u00fa L\u00e3ng Sa b\u1ecb gi\u00f3 d\u1ea1t v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, xin \u0111em thuy\u1ec1n \u1ea5y n\u1ed9p cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Vua s\u1eafc cho Qu\u1ea3ng Nam \u0111em b\u1ea1c kho tr\u1ea3 cho \u0111\u00fang gi\u00e1. Nh\u00e2n sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 s\u1eeda ch\u1eefa thuy\u1ec1n \u1ea5y, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 thuy\u1ec1n An d\u01b0\u01a1ng. Sai Ph\u00f3 s\u1ee9 ty H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 l\u00e0 \u0110\u1ed7 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecbnh x\u00e9t \u0111o h\u00ecnh th\u1ebf n\u00fai s\u00f4ng \u1edf n\u0103m n\u1ed9i tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh, v\u1ebd th\u00e0nh \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed9i An Di \u1edf b\u1ea3o Tr\u1ea5n Di tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh, sai qu\u1ea3n th\u1ee7 m\u1ed9 l\u00ednh sung v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Ra l\u1ec7nh c\u1ea5m \u0111\u00fac tr\u1ed9m ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y L\u1ea1ng S\u01a1n x\u00e9t th\u1ea5y ch\u1ee3 ph\u1ed1 c\u00f3 th\u1ee9 ti\u1ec1n d\u00e1ng l\u1ea1 h\u01a1n 100 quan. Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00e0i v\u00e0 \u0110\u00e0o \u0110\u1ee9c Lung v\u00ec kh\u00f4ng x\u00e9t r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb gian, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p. S\u1eafc cho th\u00e0nh th\u1ea7n nghi\u00eam c\u1ea5m d\u00e2n trong h\u1ea1t kh\u00f4ng d\u00f9ng ti\u1ec1n \u0111\u00fac ri\u00eang ti\u00eau l\u1eabn v\u1edbi ti\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Ai ph\u1ea1m \u0111i\u1ec1u \u1ea5y th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i. Quan s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng ph\u1ea3i nghi\u00eam tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : &#8220;C\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n l\u00e0 ch\u1ed7 c\u1ee7a c\u1ea3i t\u1ef1 \u0111\u1ea5y m\u00e0 ra, b\u1ecdn l\u1ea1i ty d\u1ec5 m\u01b0\u1ee3n th\u1ec3 l\u00e0m gian, n\u1ebfu kh\u00f4ng h\u1ea1n ch\u1ebf m\u00e0 ng\u0103n d\u1ee9t, th\u00ec c\u00e1i t\u1ec7 \u0111\u00fac ti\u1ec1n tr\u1ed9m nh\u01b0 \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n s\u1ebd kh\u00f4ng \u00edt \u0111\u00e2u. N\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho th\u00e0nh th\u1ea7n r\u00fat th\u1ee3 \u0111\u00fac. L\u1ea1i s\u1ee9c cho nh\u00e2n d\u00e2n, ai c\u00f3 ch\u1ee9a k\u1ebdm c\u0169 th\u00ec h\u1ea1n trong m\u1ed9t n\u0103m ph\u1ea3i \u0111em b\u00e1n cho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. T\u1eeb sang n\u0103m v\u1ec1 sau ai ch\u1ee9a 100 c\u00e2n k\u1ebdm tr\u1edf l\u00ean th\u00ec b\u1ecb t\u1ed9i. Trong c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n ph\u1ea3i ki\u1ec3m so\u00e1t l\u1eabn nhau, ai \u0111\u00fac tr\u1ed9m th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb kh\u00e1c. N\u1ebfu m\u1eb7c k\u1ec7 kh\u00f4ng xem x\u00e9t, s\u1ef1 ph\u00e1t gi\u00e1c th\u00ec \u0111\u1ec1u tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho ch\u00ednh ph\u00e1i c\u1ee7a khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n Kh\u00e1m l\u00fd C\u1ed1ng qu\u1eadn c\u00f4ng Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c Ho\u00e0 l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c K\u1ef3 coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd t\u1ef1. \u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long nh\u1edb th\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng th\u1ea7n c\u0169, c\u1ea5p cho \u0110\u1ee9c Ho\u00e0 4 m\u1eabu t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n v\u00e0 4 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu, \u1ea5m th\u1ee5 cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u l\u00e0m \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 ch\u1ee7 vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang. \u0110\u1ee9c K\u1ef3 xi\u00eau d\u1ea1t kh\u00f4ng bi\u1ebft \u1edf \u0111\u00e2u, ph\u00e1i th\u1ee9 ba l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c Ch\u1eed m\u1ea1o nh\u1eadn l\u00e0m \u0111\u00edch ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba \u1ea5m, kh\u00f4ng bao l\u00e2u ph\u00e1i th\u1ee9 hai l\u00e0 Tr\u1ea7n Vi\u1ebft T\u1ea7n l\u1ea1i tranh \u0111\u01b0\u1ee3c, T\u1ea7n ch\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 con, em l\u00e0 Tr\u1ea7n Vi\u1ebft T\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf l\u1eadp. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd \u0110\u1ee9c K\u1ef3 tr\u1edf v\u1ec1, T\u1ee9 xin nh\u01b0\u1eddng. Vua sai Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh x\u00e9t k\u1ef9 vi\u1ec7c n\u00e0y, b\u00e8n thu s\u1eafc c\u1ee7a T\u1ee9 m\u00e0 sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u1ea5p b\u1eb1ng cho \u0110\u1ee9c K\u1ef3 th\u1eeba t\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1edbt ch\u1ee9c V\u1ec7 u\u00fd \u1edf hai v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh v\u00e0 V\u00f5ng th\u00e0nh, ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t m\u1ed7i v\u1ec7 m\u1ed9t ph\u00f3<\/p>\n\n\n\n<p>v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n, Tham hi\u1ec7p l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch b\u1ecb t\u1ed9i mi\u1ec5n ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Ho\u1eb1ng Ho\u00e1 l\u00e0 L\u00ea Th\u1ebf T\u1ebf t\u1ef1 l\u00e0m b\u00e0i h\u1ecbch nhi\u1ec1u l\u1eddi b\u1ed9i ngh\u1ecbch. \u00e1n \u1edf huy\u1ec7n \u0111\u00e3 x\u1eed t\u1ed9i l\u01b0u. B\u1ecdn Ho\u00e1n \u0111\u1eb7t ra ba kho\u1ea3n c\u00f2n ng\u1edd, t\u00e2u xin x\u00e9t l\u1ea1i. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : &#8220;T\u00ean T\u1ebf ch\u1ee9a l\u00f2ng gian \u00e1c b\u00e0y ra b\u00fat gi\u1ea5y tra x\u00e9t n\u00f3 \u0111\u00e3 th\u00fa nh\u1eadn, t\u00ecnh l\u00fd kh\u00f4ng c\u00f2n ng\u1edd g\u00ec, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e1n trong ch\u1ed7 kh\u00f4ng c\u00f2n ng\u1edd l\u1ea1i \u0111\u1eb7t l\u1eddi xin b\u1eady, t\u1ef1a h\u1ed3 c\u00f3 \u00fd b\u00eanh v\u1ef1c, th\u1ef1c kh\u00f4ng hi\u1ec3u l\u00e0m sao. V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft t\u00ean ph\u1ea1m m\u00e0 nghi\u00eam t\u00e2u, sao cho ra \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u01b0u ngu\u1ef5, x\u00e9t ngh\u0129 t\u00e2u l\u00ean ? G\u1eb7p vi\u1ec7c ba huy\u1ec7n Tr\u00ecnh C\u1ed1, S\u1ea7m N\u01b0a, Man X\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p s\u1eafc \u1ea5n, Ngh\u1ec7 An \u0111\u00e3 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn gi\u1ee5c. B\u1ecdn Ho\u00e1n cho r\u1eb1ng ba huy\u1ec7n \u1ea5y v\u1ed1n thu\u1ed9c Thanh Hoa m\u1edbi \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An ; ch\u01b0a ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5y b\u00e1o c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ea1i v\u00ec hai ch\u00e2u Tr\u00ecnh C\u1ee5, S\u01a1n Th\u00f4i, c\u00f9ng t\u00ean m\u1edbi Tr\u00ecnh C\u1ed1, Man X\u00f4i, xem t\u00ean h\u01a1i kh\u00e1c, l\u1ea5y th\u1ebf l\u00e0m ng\u1edd, b\u00e8n ng\u0103n tr\u1edf kh\u00f4ng cho \u0111\u1ebfn l\u0129nh. Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua gi\u1eadn l\u1eafm, d\u1ee5 r\u1eb1ng : &#8220;Thanh Hoa tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u00e1n L\u00ea Th\u1ebf T\u1ebf, nay l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c Tr\u00ecnh C\u1ed1. Kh\u00f4ng ng\u1edd b\u1ecdn Kim Ho\u00e1n m\u1ed9t \u0111\u1eddi h\u1ecdc v\u1ea5n \u0111\u00e3 v\u00ec \u0111\u1ee9a b\u1ea1n ngh\u1ecbch \u0111\u1eb7t k\u1ebf g\u1ee1 t\u1ed9i, l\u1ea1i khi\u1ebfn th\u1ed5 ty kh\u00f4ng nh\u1eadn s\u1eafc m\u1ec7nh. V\u1ea3 l\u1ea1i L\u00ea Th\u1ebf T\u1ebf sinh v\u00e0o tri\u1ec1u th\u1ecbnh, ch\u01b0a b\u1ecb t\u1ed9i t\u00ecnh g\u00ec, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec ph\u1eabn o\u00e1n m\u00e0 d\u00e1m l\u00e0m l\u1eddi v\u0103n b\u1ed9i ngh\u1ecbch, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m nghe n\u00f3i, ai l\u1ea1i ch\u1eb3ng gi\u1eadn d\u1ef1ng t\u00f3c l\u00ean. Hu\u1ed1ng chi Th\u1ebf T\u1ebf t\u1eebng \u0111\u00e3 th\u00fa nh\u1eadn, c\u00f2n g\u00ec \u0111\u00e1ng ng\u1edd m\u00e0 quay qu\u1eaft bi\u1ec7n b\u1ea1ch nh\u01b0 th\u1ebf. Nh\u01b0ng tr\u1eabm c\u00f2n cho l\u00e0 c\u00e1i l\u1ed7i m\u1edd t\u1ed1i m\u00e0 th\u00f4i. Nay Th\u1ed5 huy\u1ec7n Tr\u00ecnh C\u1ed1 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i l\u0129nh s\u1eafc, th\u1eed ngh\u0129 xem s\u1eafc \u1ea5y l\u00e0 c\u1ee7a ai m\u00e0 c\u00f2n ng\u1edd ? N\u0103m tr\u01b0\u1edbc Tr\u00ecnh C\u1ed1 xin n\u1ed9i ph\u1ee5, kh\u00f4ng n\u00f3i l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c Thanh Hoa, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n nghe l\u1ea7m \u0111\u1ec1 t\u00e2u l\u00ean, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh gi\u00e1ng \u00e2n ch\u1ec9 ban ch\u1ee9c h\u00e0m, kh\u00f4ng l\u1ec7 v\u00e0o Thanh Hoa m\u00e0 l\u1ec7 v\u00e0o Ngh\u1ec7 An, c\u0169ng v\u1eabn l\u00e0 th\u1ea7n t\u1eed c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea3, sao kh\u00f4ng l\u1ea5y s\u1ef1 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00f2ng b\u1edd n\u1ecd c\u00f5i kia \u0111\u1ec3 m\u1eafc v\u00e0o t\u1ed9i ngh\u1ecbch m\u1ec7nh nh\u01b0 v\u1eady ! Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch, \u0111\u1ec1u cho c\u00e1ch ch\u1ee9c, l\u1ea1i ph\u00e1i v\u1ec7 s\u0129 C\u1ea9m y b\u1eaft tr\u00f3i \u0111em v\u1ec1 Kinh, giao b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t x\u1eed. \u0110\u1ed3ng s\u1ef1 l\u00e0 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh hi\u1ec7n \u0111ang \u0111em qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u1ee3i xem c\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c hay kh\u00f4ng, s\u1ebd gi\u00e1ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m&#8221;. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, Ho\u00e1n, B\u1ea1ch \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Vua th\u01b0\u01a1ng v\u00ec c\u1ed1 ch\u1ea5p m\u00e0 b\u1ecb t\u1ed9i, \u0111\u1ed5i cho Ho\u00e1n ph\u00e1t v\u00e3ng Cam L\u1ed9 g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, B\u1ea1ch theo T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 sai ph\u00e1i. V\u0129nh b\u1ecb gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u0111\u00e1nh thua, b\u1ecb t\u1ed9i tr\u1ea3m h\u1eadu. L\u00ea Th\u1ebf T\u1ebf c\u0169ng b\u1ecb gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh tra x\u00e9t, cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u1ea5y t\u1ed9i b\u1ea1n ngh\u1ecbch m\u00e0 b\u1ecb gi\u1ebft.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thanh Hoa, T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Duy l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Tr\u00e1c l\u00e0m Tham hi\u1ec7p.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng l\u00e0m th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng l\u00e0 T\u1ea3 Th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb trung, \u0110\u1ed7 Qu\u00fd l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n, Tr\u1ea7n C\u00f4ng \u0110i\u1ec1u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n uy dinh Th\u1ea7n c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9, Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia \u0111\u1ec1u l\u00e0m Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p l\u00e0m Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 ki\u00eam Gi\u00e1m ch\u00ednh Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m v\u1ec1 b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00f4n Th\u1ea5t Gia l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ho\u1eb1ng l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ecb lang, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u1ef1 Lang trung hi\u1ec7p nhau qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan th\u1ed1ng qu\u1ea3n qu\u00e2n Th\u1ecb trung v\u00e0 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecdn c\u1eed m\u1ed9t cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c quy\u1ec1n m\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 b\u1ed5 d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e3i vi\u1ec7c Gia \u0110\u1ecbnh ti\u1ebfn con v\u00edch &nbsp;((1) Ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0 &#8220;H\u1ea3i mi\u1ebft&#8221;) v\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1eafm.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y mi\u1ebfu lang l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1eefu, T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u1ecd l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 ty T\u1eeb t\u1ebf. H\u1eefu su\u1ea5t ty T\u1ea3 t\u1eeb t\u1ebf, Th\u1ecd su\u1ea5t ty H\u1eefu t\u1eeb t\u1ebf, ph\u1ee5ng gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y, Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00fa l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh, Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u00e0n l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1, T\u00f4 Danh Ho\u1ea3ng l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u01b0u \u0110\u00ecnh Luy\u1ec7n l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Cao B\u1eb1ng, \u0110\u00e0o \u0110\u1ee9c Lung l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh ki\u00eam l\u00fd \u0110\u00ea ch\u00ednh, th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9 v\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ki\u00eam l\u00fd \u0110\u00ea ch\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eeba g\u1eb7p kinh ph\u00e1i l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh, x\u00e9t th\u1ea5y \u0111\u00ea \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, Nam \u0110\u1ecbnh, c\u00f3 ch\u1ed7 th\u1ea5p \u01b0\u1edbt m\u00e0 ch\u01b0a b\u1ed3i \u0111\u1eafp, c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ed3i \u0111\u1eafp m\u00e0 ch\u01b0a b\u1ec1n ch\u1eafc c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a \u0111\u1eafp xong m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1eafp xong m\u00e0 l\u1ea1i th\u1ee7ng khuy\u1ebft, \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : &#8220;Vi\u1ec7c ch\u1ed1ng l\u1ee5t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 hu\u1ea5n s\u1ee9c ch\u1eb3ng nh\u1eefng hai ba l\u1ea7n, m\u00e0 nay l\u1ea1i c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u01b0 t\u1edd t\u00e2u n\u00e0y, khi\u1ebfn ta kh\u00f4ng th\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1eadp t\u1ee9c gi\u00e1ng d\u1ee5 nghi\u00eam tr\u00e1ch th\u00e0nh th\u1ea7n, v\u00e0 u\u1ef7 ri\u00eang cho Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh h\u1ed9i v\u1edbi tr\u1ea5n th\u1ea7n s\u1edf t\u1ea1i th\u00e2n \u0111\u1ed1c c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n b\u1ed3i \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u. C\u00f4ng vi\u1ec7c H\u1ed9 t\u00e0o th\u00ec chuy\u00ean giao cho Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i l\u00e0m. Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n th\u0103ng ch\u1ee9c V\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb t\u00e2u r\u1eb1ng h\u1ea1t \u1ea5y m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i \u00edt m\u01b0a, \u0111\u1ea7u xu\u00e2n n\u0103m nay l\u1ea1i b\u1ecb gi\u00f3 b\u1eafc, l\u00faa ru\u1ed9ng t\u1ed5n h\u1ea1i nhi\u1ec1u, nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thu thu\u1ebf, xin cho d\u00e2n n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : &#8220;V\u1ee5 chi\u00eam n\u00e0y c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t, d\u1eabu ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eeba, duy Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ri\u00eang b\u1ecb tai h\u1ea1i, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. Tuy \u0111\u00e3 gi\u1ea3m thu\u1ebf, m\u00e0 ph\u1ea7n ph\u1ea3i n\u1ed9p b\u1eaft n\u1ed9p th\u00f3c th\u00ec c\u0169ng r\u1ea5t kh\u00f3. N\u00ean theo l\u1eddi xin \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eb7ng V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 qu\u00e2n H\u1eefu nh\u1ecb Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1nh l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf. H\u1ea1nh theo \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf Tr\u1ea5n Ninh, \u1ed1m ch\u1ebft \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9. Vua nghe tin th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, m\u1edbi truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c \u1ea5y v\u00e0 c\u1ea5p tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n Phan V\u0103n Thu\u00fd th\u1ed1ng l\u0129nh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh t\u01b0\u1edbng kh\u1ea3i ho\u00e0n v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Thu\u00fd sai Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Thai h\u1ed9 t\u1ed1ng A N\u1ed7 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p qu\u00e2n Xi\u00eam, Thai l\u1ea5y ngh\u0129a m\u00e0 b\u1ea3o \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh m\u00e0 ch\u00fang r\u00fat lui. B\u00e1o tin v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9, b\u1ecdn Thu\u00fd ch\u1ea1y s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i n\u00f3i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf L\u1ea1c \u0110i\u1ec1n, lam ch\u01b0\u1edbng nhi\u1ec1u qu\u00e1, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m, xin l\u01b0u 100 binh Th\u1ea7n s\u00e1ch, \u0111\u1ec3 che ch\u1edf vi\u1ec7c bi\u00ean b\u00e1o, c\u00f2n th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 M\u01b0\u1eddng Then.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : &#8220;M\u01b0\u1eddng Then c\u0169ng nhi\u1ec1u lam ch\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ed7 n\u00ean \u0111\u00f3ng qu\u00e2n. Vi\u1ec7c bi\u00ean b\u00e1o \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u00ednh tr\u00fa ph\u00f2ng Tr\u1ea5n Ninh c\u00f9ng th\u1ed5 binh c\u0169ng \u0111\u1ee7, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i kh\u1ed5 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n s\u0129&#8221;. D\u1ee5 cho r\u00fat h\u1ebft qu\u00e2n v\u1ec1 tr\u1ea5n s\u1edf Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh m\u00e3o, vua c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n. L\u1ec5 xong ban y\u1ebfn cho b\u1ea7y t\u00f4i \u1edf cung Kh\u00e1nh Ninh. Th\u01b0\u1edfng sa v\u00e0 b\u1ea1c theo th\u1ee9 b\u1eadc cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng, v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, \u0111\u1ebfn c\u1ea3 ca sinh nh\u1ea1c sinh, huy\u1ec7n l\u1ea1i thu\u1ed9c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f3 d\u1ef1 vi\u1ec7c. \u0110\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 L\u1ec5 c\u00f9ng Kinh do\u00e3n \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9, ty vi\u00ean b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c l\u1ea1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1ea3m thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n sang n\u0103m cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : &#8220;D\u00e2n l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0103n l\u00e0m l\u1edbn nh\u1ea5t, cho n\u00ean l\u1ec5 c\u00e0y T\u1ecbch \u0111i\u1ec1n kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1eddi Ngu, cho \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi Chu \u0111\u00e3 r\u1ea5t l\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, \u0111\u1eddi H\u00e1n tr\u1edf xu\u1ed1ng vi\u1ec7c l\u00e0m nhi\u1ec1u c\u00e1i tr\u00e1i x\u01b0a, m\u00e0 l\u1ec5 \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m b\u1ecf l\u00e0 b\u1edfi vi\u1ec7c n\u00f4ng l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu vua kh\u00f4ng t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ee9ng l\u00e0m th\u00ec kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec d\u1ea1y thi\u00ean h\u1ea1 b\u1ecf vi\u1ec7c ng\u1ecdn ch\u0103m vi\u1ec7c g\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc ta, t\u1eeb \u0111\u1eddi L\u00ea v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u1ec9nh tho\u1ea3ng c\u00f3 l\u00e0m l\u1ec5 \u1ea5y, nh\u01b0ng c\u00f2n s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta sau khi v\u00f5 c\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, tr\u0103m vi\u1ec7c s\u1eeda sang, m\u00e0 m\u1ed9t ni\u1ec1m tr\u1ecdng n\u00f4ng. B\u1ed9 L\u1ec5 ch\u01b0a bi\u1ebft th\u1ec3 t\u1ea5t l\u00f2ng th\u00e1nh, m\u00e0 kh\u1ea3o x\u00e9t l\u1ec5 x\u01b0a, cho n\u00ean ch\u01b0a r\u1ed7i m\u00e0 c\u1eed h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm nay theo ch\u00ed tr\u01b0\u1edbc s\u00e1ng t\u00e1c l\u1ec5 nh\u1ea1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang theo th\u1eddi. Nh\u00e2n s\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ec5, theo l\u1ec5 x\u01b0a m\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb h\u00e0nh. B\u00e8n l\u1ea5y gi\u1edd t\u1ed1t ng\u00e0y 29 th\u00e1ng 5, tr\u1eabm \u0111\u1ebfn t\u1ebf \u0111\u00e0n Ti\u00ean n\u00f4ng. L\u1ec5 xong, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, c\u1ea7m c\u00e0y c\u1ea7y ba lu\u1ed1ng. Tuy ch\u01b0a th\u1ea5y nh\u1ecdc, m\u00e0 nh\u1eefng c\u00f4ng khanh \u0111i theo, c\u00f9ng c\u00e1c n\u00f4ng phu nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi m\u1ed3 h\u00f4i \u0111\u1ea7y m\u1eb7t. L\u1ea5y \u0111\u00f3 m\u00e0 suy th\u00ec bi\u1ebft c\u00e0y c\u1ea5y kh\u00f3 nh\u1ecdc h\u01a1n m\u1ecdi vi\u1ec7c kh\u00e1c. Nh\u00e2n ngh\u0129 n\u00f4ng d\u00e2n c\u1ea3 n\u0103m c\u1ea7n c\u00f9, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c no \u1ea5m n\u00ean \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. V\u1eady gia \u01a1n cho gi\u1ea3m 3 ph\u1ea7n 10 th\u00f3c g\u1ea1o thu\u1ebf n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 \u00fd tr\u1eabm suy m\u00ecnh ra ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i nh\u01b0 quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft x\u00e9t c\u00f4ng \u1edf vi\u1ec7c n\u00f4ng tang. Nay c\u00e1c quan tr\u1ea5n th\u00e0nh ph\u1ee7 huy\u1ec7n ch\u1ec9 bi\u1ebft l\u1ea5y vi\u1ec7c s\u1ed5 s\u00e1ch thu\u1ebf kho\u00e1 l\u00e0m \u0111\u1ea7u, m\u00e0 tr\u1eabm ch\u01b0a th\u1ea5y nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft d\u1ea1y d\u00e2n hi\u1ebfu \u0111\u1ec5 v\u00e0 ch\u0103m l\u00e0m ru\u1ed9ng, nh\u01b0 th\u1ebf h\u00e1 ch\u1eb3ng x\u1ea5u h\u1ed5 v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a sao ? T\u1eeb nay v\u1ec1 sau nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch th\u00e2n d\u00e2n n\u00ean th\u1ec3 \u00fd tr\u1eabm m\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch vi\u1ec7c n\u00f4ng tang, khi\u1ebfn cho d\u00e2n \u0111\u1ee7 \u0103n \u0111\u1ee7 m\u1eb7c vui v\u1ebb \u1ea5m no. \u0110\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng tr\u1eabm tr\u1ecdng n\u00f4ng chu\u1ed9ng g\u1ed1c, m\u00ecnh t\u1ef1 l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 n\u00eau ph\u00e9p t\u1eafc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u00fa th\u1ea5y l\u1ec5 T\u1ecbch \u0111i\u1ec1n long tr\u1ecdng, \u0111\u00f3n gi\u00e1 d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng. Vua mu\u1ed1n d\u00f9ng, \u0111em h\u1ecfi b\u1ea7y t\u00f4i. T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i t\u00e2u r\u1eb1ng : &#8220;T\u00fa d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u1ee9c m\u1eebng ch\u1eb3ng qua l\u00e0 c\u1ea7u ti\u1ebfn th\u00eam th\u00f4i, n\u1ebfu v\u1ed9i thu d\u00f9ng, ch\u01b0a kh\u1ecfi m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea7u may. K\u1ef3 thi H\u01b0\u01a1ng c\u0169ng g\u1ea7n, n\u1ebfu T\u00fa c\u00f3 th\u1ef1c h\u1ecdc \u0111\u1ee3i thi \u0111\u1ed7 s\u1ebd b\u1ed5 d\u00f9ng c\u0169ng ch\u1ea3 mu\u1ed9n&#8221;. Vua b\u00e8n sai b\u1ed9 L\u1ea1i bi\u00ean t\u00ean. R\u1ed3i b\u1ed5 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n \u0110\u00e3i chi\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, tri\u1ec7u quy\u1ec1n l\u0129nh tr\u1ea5n v\u1ee5 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u1ec1 Kinh l\u00e0m vi\u1ec7c. V\u00ec Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu v\u00e0 Tham hi\u1ec7p H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111\u00e3 v\u1ec1 tr\u1ea5n cho n\u00ean tri\u1ec7u nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh, c\u00e1c tr\u1ea5n v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn B\u1eafc Ninh m\u1ed7i th\u00e1ng b\u00e1o gi\u00e1 g\u1ea1o m\u1ed9t k\u1ef3 (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i th\u00e1ng b\u00e1o 2 l\u1ea7n). N\u1ebfu gi\u00e1 ch\u1ee3t l\u00ean xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ti\u1ec1n tr\u1edf l\u00ean th\u00ec t\u00e2u ngay.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Y\u00ean c\u00f3 b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp 500 ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb t\u1ea5n \u0110\u00f4ng H\u01b0ng thu\u1ed9c Kh\u00e2m Ch\u00e2u n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ed3n V\u1ea1n Ninh. B\u1ecdn th\u1ee7 b\u1ea3o Hu\u1ef3nh V\u0103n L\u1ec5 \u0111em h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng c\u1ef1 \u0111\u00e1nh, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c lui ch\u1ea1y. B\u1ecdn L\u1ec5 kh\u00f4ng d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t c\u00f5i \u0111u\u1ed5i b\u1eaft l\u00e0m gi\u1ea5y b\u00e1o cho T\u1ea5n th\u1ee7 Chung Nguy\u1ec5n L\u01b0\u1ee3ng. Ph\u00e2n ch\u00e2u l\u00e0 L\u00fd N\u1ea1i im l\u1eb7ng kh\u00f4ng tra b\u1eaft g\u00ec. L\u1ea1i c\u00f3 thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u1ebbn v\u00e0o v\u1ee5ng \u0110\u1ed3 S\u01a1n thu\u1ed9c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. T\u1ea5n th\u1ee7 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Nho b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00e1m trong thuy\u1ec1n th\u1ea5y c\u00f3 s\u00fang tr\u01b0\u1eddng, thanh la v\u00e0 tr\u1ed1ng, Tr\u1ea5n th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Y\u00ean v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai g\u1eedi th\u01b0 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng tra x\u00e9t. B\u1ecdn Chung T\u00f4 H\u1ee3p b\u1ecb b\u1eaft \u1edf thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng g\u00f4ng \u0111\u01b0a sang Kh\u00e2m Ch\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i binh ng\u1ea1ch 3 v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng ch\u1ec9 c\u00f3 5 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 100 ng\u01b0\u1eddi, so v\u1edbi l\u1ec7 c\u00e1c c\u1ea5m binh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u1ea1ch nh\u1ea5t. B\u00e8n sai b\u1ed5 m\u1ed7i v\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 th\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 \u0110\u1ec1 l\u0129nh kho \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c kho \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 l\u0129nh, \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i quan ch\u1ebf th\u00ec b\u1edbt \u0111i. Vua ngh\u0129 c\u00e1c kho thu v\u00e0o chi ra ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng coi, b\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh c\u00e1c \u0111\u1ec1 l\u0129nh hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u cho ch\u1ee9c h\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m v\u1eabn gi\u1eef vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 l\u0129nh. C\u00f2n ch\u1ed7 n\u00e0o d\u00f9ng ch\u1ee9c Qu\u1ea3n c\u01a1 qu\u1ea3n l\u0129nh c\u0169ng \u0111\u1ec1u khi\u1ebfn l\u1ea5y b\u1ea3n ch\u1ee9c m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 l\u0129nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ninh B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay g\u1eb7p c\u00e1c l\u1ec5 kh\u00e1nh ti\u1ebft, t\u1edd bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng c\u1ee7a Thanh Hoa, \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. Nay xin s\u1eafm s\u1eeda ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt, u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng. Vua giao b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n, cho r\u1eb1ng : &#8220;L\u1ec5 v\u1eadt d\u00e2ng m\u1eebng, v\u1eabn l\u00e0 l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh m\u1ebfn c\u1ee7a th\u1ea7n t\u1eed. Nh\u01b0ng Ninh B\u00ecnh l\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1t c\u1ee7a Thanh Hoa, n\u1ebfu cho \u0111\u1ee9ng ri\u00eang m\u1ed9t t\u1edd bi\u1ec3u th\u00ec l\u1ebd ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n xin t\u1eeb nay ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt c\u1ee7a Ninh B\u00ecnh th\u00ec do Thanh Hoa ph\u1ee5 d\u00e2ng, c\u0169ng nh\u01b0 Thu\u1eadn Th\u00e0nh ph\u1ee5 v\u00e0o B\u00ecnh Thu\u1eadn m\u1edbi ph\u1ea3i&#8221;. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i huy\u1ec7n Qu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng (&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ) B\u1eafc Ninh l\u00e0m huy\u1ec7n Qu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng (&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Tham hi\u1ec7p V\u0129nh Thanh. R\u00fat b\u1edbt vi\u1ec7c ng\u1ea1ch tr\u01b0\u1eddng thi H\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : &#8220;Khoa thi n\u00e0y ph\u00e9p thi nghi\u00eam ng\u1eb7t, h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u00e3 do hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o gi\u00e1o th\u1ee5 kh\u1ea3o h\u1ea1ch m\u1ed9t l\u1ea7n ; l\u1ea1i do Th\u01b0\u1ee3ng ty h\u1ecdc ch\u00ednh ph\u01b0\u1edbc h\u1ea1ch m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m c\u1ecfi kh\u00f4ng l\u1eabn v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng phi\u1ec1n t\u1ea1p nh\u01b0 c\u00e1c khoa tr\u01b0\u1edbc, cho n\u00ean s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 thi so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc b\u1edbt \u0111i&nbsp; nhi\u1ec1u. Song l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 ng\u1ea1ch ph\u00e2n kh\u1ea3o, s\u01a1 ph\u01b0\u1edbc kh\u1ea3o c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng thi h\u01a1i nhi\u1ec1u, xin l\u01b0\u1ee3ng r\u00fat b\u1edbt \u0111i, \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi v\u1eeba v\u1edbi vi\u1ec7c. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u00e2n kh\u1ea3o 4, gi\u1ea3m l\u00e0m 2, ph\u01b0\u1edbc kh\u1ea3o 8, gi\u1ea3m l\u00e0m 6, s\u01a1 kh\u1ea3o 16, gi\u1ea3m l\u00e0m 12 ; l\u1ec7 tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An, ph\u00e2n kh\u1ea3o 4, gi\u1ea3m l\u00e0m 2, ph\u01b0\u1edbc kh\u1ea3o 6, gi\u1ea3m l\u00e0m 4, s\u01a1 kh\u1ea3o 14, gi\u1ea3m l\u00e0m 10 ; l\u1ec7 tr\u01b0\u1eddng Thanh Hoa, ph\u00e2n kh\u1ea3o 4, gi\u1ea3m l\u00e0m 1, ph\u01b0\u1edbc kh\u1ea3o 6, gi\u1ea3m l\u00e0m 3, s\u01a1 kh\u1ea3o 14, gi\u1ea3m l\u00e0m 7 ; l\u1ec7 tr\u01b0\u1eddng B\u1eafc Th\u00e0nh, ph\u00e2n kh\u1ea3o 4, gi\u1ea3m l\u00e0m 2, ph\u01b0\u1edbc kh\u1ea3o 8, gi\u1ea3m l\u00e0m 6, s\u01a1 kh\u1ea3o 16, gi\u1ea3m l\u00e0m 12 ; l\u1ec7 tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh, ph\u00e2n kh\u1ea3o 4, gi\u1ea3m l\u00e0m 2, ph\u01b0\u1edbc kh\u1ea3o 10, gi\u1ea3m l\u00e0m 8, s\u01a1 kh\u1ea3o 20, gi\u1ea3m l\u00e0m 14), duy c\u00e1c ch\u1ee9c Ch\u1ee7 kh\u1ea3o v\u00e0 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec7u gi\u00e1m kh\u1ea3o th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u1ec7 c\u0169\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay nh\u1eefng n\u0103m c\u00f3 thi H\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c ph\u1ee7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ed1ng h\u1ecdc sinh, n\u0103m sau l\u1ea1i theo l\u1ec7 m\u00e0 l\u00e0m. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh. \u0110\u1ed5i T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Ph\u00e1p l\u1ee5c ty l\u00e0m Kinh t\u01b0\u1ee3ng Ph\u00e1p l\u1ee5c ty, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i v\u00e0 14 Ph\u00e1p l\u1ee5c ty l\u00e0m<\/p>\n\n\n\n<p>\u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ebfn ru\u1ed9ng T\u1ecbch \u0111i\u1ec1n xem l\u00faa, b\u1ea3o Kinh do\u00e3n l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m r\u1eb1ng : &#8220;Tr\u1eabm l\u00fac \u00edt tu\u1ed5i, v\u1eabn th\u00edch tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, c\u00e2y \u0111\u00e3 tr\u1ed3ng \u0111\u1ec1u t\u1ed1t r\u01b0\u1eddm r\u00e0. Nay m\u1edbi l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e0y T\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, may g\u1eb7p tr\u1eddi m\u01b0a, l\u00faa t\u1ed1t \u0111\u1eb9p nh\u01b0 th\u1ebf h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00f2ng tr\u1eddi ng\u1ea7m gi\u00fap hay sao&nbsp; ?&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00ed sai c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea1ch l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, th\u1ef1 Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea3 Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh c\u00f3 t\u1ed9i ph\u1ea3i h\u1ea1 ng\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u0129nh tr\u01b0\u1edbc \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t tin d\u00f9ng, c\u1eady th\u1ebf \u0103n c\u1ee7a \u0111\u00fat, th\u1eadm ch\u00ed c\u01b0\u1edbp v\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ee1 nh\u00e0, chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ee3 n\u00f3 t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u00e1t gi\u00e1c. V\u0129nh \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t th\u00e1ng, nh\u00e2n d\u00e2n n\u1ed9p \u0111\u01a1n ki\u1ec7n r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Duy\u1ec7t th\u1ee5 l\u00fd t\u1ea5t c\u1ea3, gi\u00e0 tr\u1ebb ai c\u0169ng reo m\u1eebng. Duy\u1ec7t \u0111em vi\u1ec7c tham t\u00e2u l\u00ean, gi\u1ea3i V\u0129nh v\u1ec1 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t, xin ph\u00e1i quan Kinh v\u1ec1 h\u1ed9i x\u00e9t. L\u1ea1i l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u nh\u1eadn t\u1ed9i m\u00ecnh tin d\u00f9ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi b\u1eady, xin giao b\u1ed9 ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : &#8220;Duy\u1ec7t trung th\u00e0nh c\u00f3 th\u1eeba, m\u00e0 thi\u1ebfu s\u00e1ng su\u1ed1t, \u0111\u00e3 v\u00ec k\u1ebb gian l\u1eeba ph\u1ec9nh \u0111em l\u00f2ng tin c\u1eady th\u00ec vua cha \u1edf tr\u00ean \u0111\u00e3 nh\u1eafc b\u1ea3o c\u0169ng v\u1eabn m\u00ea kh\u00f4ng bi\u1ebft, n\u1eefa l\u00e0 li\u00eau thu\u1ed9c, c\u00f3 ai s\u1eeda ch\u1eefa cho \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn l\u00fac bi\u1ebft l\u00e0 l\u1ea7m, h\u1ed1i kh\u00f4ng k\u1ecbp n\u1eefa. Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh xu\u1ea5t th\u00e2n h\u00e8n m\u1ecdn, kh\u00f4ng d\u1ef1 khoa c\u1eed. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 d\u00f9ng l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c n\u00e0y, m\u00e0 d\u00e1m lu\u00f4ng tu\u1ed3ng l\u00e0m b\u1eady, tham lam b\u1ea9n th\u1ec9u, t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u1ea7y r\u1eaby, gi\u00e1 c\u00f3 tr\u0103m mi\u1ec7ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00e3i m\u00e0 che gi\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i gi\u1ea3i v\u1ec1 \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c d\u1eb1ng dai ra. T\u00e0o th\u1ea7n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, t\u1ef1 tr\u1eabm ch\u1ecdn d\u00f9ng, l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i t\u1ef1 v\u00ec k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i t\u1ef1 chu\u1ed1c t\u1ed9i l\u1ed7i, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ph\u00e1i quan Kinh&#8221;. B\u00e8n sai L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u1ed1c \u0111\u1ed3ng c\u00e1c t\u00e0o x\u00e9t r\u00f5 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. L\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i Ch\u1ee7 s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 c\u00f9ng Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh, tuy\u00ean ch\u1ec9 c\u00e1ch ch\u1ee9c V\u0129nh, b\u1eaft tr\u00f3i \u0111em v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t r\u1eb1ng : &#8220;Tr\u01b0\u1edbc kia khanh nghe l\u1ea7m t\u00e0 thuy\u1ebft c\u1ee7a Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c sai b\u1eady, nh\u1eefng ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p, tr\u1eabm ngh\u0129 c\u00f4ng lao ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a khanh m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u00e1ch m\u1eafng. Nay khanh \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn l\u00fac b\u00f3ng d\u00e2u bu\u1ed5i chi\u1ec1u c\u00f2n bi\u1ebft h\u1ed1i l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, \u0111em Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh nghi\u00eam tham tr\u1eebng tr\u1ecb v\u00e0 t\u00e2u xin nh\u1eadn t\u1ed9i, t\u00ecnh t\u1eeb th\u1ed1ng thi\u1ebft, tr\u1eabm \u0111\u00e3 th\u1ea5u h\u1ebft l\u00f2ng khanh. C\u00f3 l\u1ed7i m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u1ed5i, th\u00e1nh nh\u00e2n c\u00f2n tha, n\u1eefa l\u00e0 tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi khanh \u00e0. Vi\u1ec7c khanh xin ngh\u1ecb x\u1eed th\u00ec gia \u00e2n mi\u1ec5n cho. V\u1eady ban d\u1ee5 n\u00e0y \u00e2n c\u1ea7n ch\u1ec9 b\u1ea3o cho \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00f2ng. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau khanh n\u00ean c\u00e0ng k\u00ednh gi\u1eef \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u00f4i, h\u1ebft l\u00f2ng c\u00f4ng trung, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 d\u00f9ng, ch\u1ecdn l\u1eddi m\u00e0 theo, kh\u00f4ng n\u00f3ng n\u1ea9y l\u00e0m b\u1eady, kh\u00f4ng ri\u00eang nghe m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 gi\u1eef tr\u1ecdn l\u1eddi khen, ti\u1ebfng t\u1ed1t, nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi x\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng t\u1ed1t c\u1ee7a tr\u1eabm b\u1ea3o to\u00e0n c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1ebfn v\u00f4 c\u00f9ng&#8221;. D\u1ee5 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, Duy\u1ec7t kh\u00f4n xi\u1ebft m\u1eebng s\u1ee3, d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh ki\u00eam l\u00fd \u0110\u00ea ch\u00ednh. Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n k\u00e9n ch\u1ecdn c\u1ed1ng sinh, gi\u00e1m sinh 51 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e2n ph\u00e1t \u0111i h\u1eadu b\u1ed5 \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n. C\u00f3 4 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i 50 tu\u1ed5i, \u0111\u1ec1u cho b\u1ed5 l\u00e0m gi\u00e1o th\u1ee5. L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh l\u00e0 Th\u1ea7n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9, Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ecb lang V\u0169 Kh\u1ed1, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Binh b\u1ed9 l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n T\u00fa l\u00e0m Lang trung V\u0169 Kh\u1ed1, th\u1ef1 Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Cho Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u00e0m T\u1ea3 Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, v\u1eabn l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, ki\u00eam C\u00f4ng t\u00e0o, T\u1ea3 Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n l\u00e0m th\u1ef1 \u01b0H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9, v\u1eabn l\u0129nh Binh t\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tuy\u00ean ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Uy ch\u1ea5n Thanh Ngh\u1ec7 l\u01b0u th\u00fa \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c m\u1ec7nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 A N\u1ed7 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, b\u1ed1n l\u1ea7n th\u00e1m b\u00e1o \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng y\u00ean \u1ed5n kh\u00f4ng tr\u1edf ng\u1ea1i g\u00ec. B\u1ecdn Thu\u00fd t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : &#8220;S\u1ef1 th\u1ebf V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng x\u1ea3y ra vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u00e1ng lo, qu\u00e2n ta c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c&#8221;. B\u00e8n tri\u1ec7u b\u1ecdn Thu\u00fd v\u1ec1, cho qu\u00e2n l\u00ednh v\u1ec1 qu\u00ea ngh\u1ec9 ng\u01a1i. B\u1ecdn Thu\u00fd v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua u\u1ef7 l\u1ea1o r\u1eb1ng : &#8220;L\u1ea7n n\u00e0y \u0111i x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, tr\u1eabm r\u1ea5t lo ngh\u0129 v\u1ec1 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i. H\u00f4m nay vua t\u00f4i tr\u00f4ng th\u1ea5y nhau m\u1eebng n\u00e0o b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c !&#8221;. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : &#8220;B\u1ecdn th\u1ea7n nay \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1nh kho\u1ebb, l\u00e0 nh\u1edd ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ban cho&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : &#8220;Ng\u01b0\u1eddi t\u00f4i h\u1ebft l\u00f2ng trung th\u00e0nh v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, th\u00ec tr\u1eddi cho ph\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u1ea1nh ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng l\u00e0 h\u1ea1nh ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a tr\u1eabm. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf, m\u00e0 v\u00ec c\u1edb n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111em nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f4i ch\u00e2n tay gan ru\u1ed9t b\u1ecf \u1edf ch\u1ed7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, th\u00ec c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e2u &#8220;L\u1ea5y \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed1i v\u1edbi k\u1ebb kh\u00f4ng y\u00eau m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi y\u00eau&#8221;, th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00f4ng lu\u1eadn mu\u00f4n \u0111\u1eddi l\u00e0m sao !&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i h\u1ecfi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 trong qu\u00e2n th\u1ebf n\u00e0o. B\u1ecdn Thu\u00fd t\u00e2u r\u1eb1ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m ch\u1ebft. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t m\u00e3i. Nh\u00e2n cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0103n y\u1ebfn m\u1ed9t b\u1eefa ; \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n t\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Phan V\u0103n Thu\u00fd th\u1ef1 H\u1eadu qu\u00e2n \u1ea5n v\u1ee5. Cho V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Trung v\u00f5 Th\u1ea7n s\u00e1ch, Hi\u1ec7u u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 To\u00e0n v\u00f5, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1i qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ngo\u00e0i bi\u00ean kh\u00f4ng nh\u01b0 \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, nh\u01b0ng tr\u00e8o non l\u1ed9i su\u1ed1i, x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, kh\u00f3 nh\u1ecdc c\u0169ng \u0111\u00e1ng kh\u00f3c th\u01b0\u01a1ng. Th\u1ef1 H\u1eadu qu\u00e2n Phan V\u0103n Thu\u00fd tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p \u0111\u1ec1u cho khai ph\u1ee5c, H\u1eefu qu\u00e2n Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n th\u00ec gia h\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, Tham tri l\u0129nh Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o th\u00ec th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p. Ngo\u00e0i ra c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 v\u00e0 l\u1ea1i t\u1ed1t th\u00ec do b\u1ed9 b\u00e0n th\u01b0\u1edfng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec t\u1eb7ng tu\u1ea5t theo th\u1ee9 b\u1eadc (Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m ch\u1ebft t\u1eeb L\u00e3ng \u0110i\u1ec1n, H\u1ed9i L\u00e2m tr\u1edf l\u00ean, quan l\u1ea1i th\u00ec t\u1eb7ng 1 c\u1ea5p, binh l\u00ednh th\u00ec cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i, ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i. \u1ed1m ch\u1ebft \u1edf Ngh\u1ec7 An v\u00e0 l\u00fac tr\u1edf v\u1ec1 c\u0169ng c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Thai l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch. Th\u01b0\u1edfng Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 Chi\u00eau N\u1ed9i gia 1 c\u1ea5p, v\u00e0 nhi\u1ec5u \u0111\u1ecf nhi\u1ec5u lam m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t t\u1ea5m, \u0111o\u1ea1n v\u0169 c\u00e1c m\u00e0u 6 t\u1ea5m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y quan qu\u00e2n \u0111\u01b0a A N\u1ed7 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Chi\u00eau N\u1ed9i c\u00f9ng 7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean, ch\u1ee9a nhi\u1ec1u th\u00f3c l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho qu\u00e2n. Chi\u00eau N\u1ed9i ki\u1ebfm l\u1eddi t\u1eeb ch\u1ed1i, c\u00f3 ch\u1ec9 c\u00e1ch l\u01b0u. Chi\u00eau N\u1ed9i s\u1ee3 h\u00e3i, \u0111em g\u1ea1o n\u1ed9p h\u01a1n ba ngh\u00ecn ph\u01b0\u01a1ng. B\u1ed1n huy\u1ec7n Xa H\u1ed5, Man So\u1ea1n, S\u1ea7m T\u1ed9, M\u01b0\u1eddng Lan, c\u0169ng n\u1ed9p g\u1ea1o h\u01a1n 200 ph\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd vi\u1ec7c bi\u00ean \u0111\u00e3 xong, l\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9a v\u1eabn c\u00f2n th\u1eeba. Vua khen, cho Chi\u00eau N\u1ed9i khai ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m l\u1ea1i khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy ph\u1ee5c quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u00ednh \u0110\u1ee9c l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5. Tr\u01b0\u1edbc Ch\u00ednh \u0110\u1ee9c l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn l\u00fac Phan V\u0103n Thu\u00fd \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c bi\u00ean gi\u1edbi, Ch\u00ednh \u0110\u1ee9c theo \u0111i ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, b\u1ea5y gi\u1edd v\u1ec1 \u1ed1m ch\u1ebft, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t truy ph\u1ee5c ch\u1ee9c \u1ea5y. Tri\u1ec7u qu\u00e2n tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf Tr\u1ea5n Ninh v\u1ec1. B\u1ecdn Hi\u1ec7u u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5 v\u00e0 Ch\u1ee7 b\u1ea1 \u0110inh Phi\u00ean th\u00ec theo tr\u1ea5n sai ph\u00e1i ; c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m binh l\u00e0m n\u00f4 th\u00ec giao cho Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Chi\u00eau N\u1ed9i qu\u1ea3n th\u00fac.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An l\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Tr\u00e1c l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Cai \u0111\u1ed9i qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Phan V\u0103n Th\u1ed1ng, Hi\u1ec7p th\u1ee7 b\u1ea3o Quy H\u1ee3p l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Du\u1eadt \u0111em s\u1eafc d\u1ee5 \u0111i V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 A N\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Vi\u00ean Ch\u0103n, qu\u00e2n Xi\u00eam lui v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n Phi\u00ean B\u00e1c, r\u1ed3i l\u1ea1i tr\u1edf l\u1ea1i chi\u1ebfm gi\u1eef kho th\u00f3c. Con A N\u1ed7 l\u00e0 H\u1ea1t X\u00e0 B\u00f4ng xin l\u01b0\u01a1ng, ch\u00fang kh\u00f4ng cho. H\u1ea1t X\u00e0 B\u00f4ng tranh \u0111\u1ea5u. A N\u1ed7 \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfp chi\u1ebfn, gi\u1ebft ch\u1ebft t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Ph\u00ec Thai S\u1ee7ng Tham. Qu\u00e2n Xi\u00eam ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, b\u1ecf s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi m\u00e0 ch\u1ea1y. Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai vua. Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cA N\u1ed7 n\u00f3ng n\u1ea3y l\u00e0m b\u1eady, l\u1ea1i g\u00e2y o\u00e1n th\u00f9 v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. C\u00e1i nh\u1ee5c b\u1ea1i binh n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u00f3 nh\u1ecbn \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? Sau n\u00e0y h\u1ecd c\u00f3 \u0111\u00e1nh th\u00ec A N\u1ed7 l\u1ea5y s\u1ee9c \u0111\u00e2u m\u00e0 ch\u1ed1ng ? Ch\u1eb3ng kh\u1ecfi l\u1ea1i nh\u1edd \u0111\u1ebfn ta. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u1eed tr\u00ed vi\u1ec7c V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u1ee7 nh\u00e2n \u0111\u1ee7 ngh\u0129a. Nay A N\u1ed7 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 ph\u1ee5 l\u00f2ng tr\u1eabm nhi\u1ec1u l\u1eafm ! N\u1ebfu n\u00f3 l\u1ea1i ch\u1ea1y sang ta, th\u00ec n\u00ean c\u1ef1 m\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1eadn\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng s\u1eafc d\u1ee5 sai b\u1ecdn Phan V\u0103n Th\u1ed1ng \u0111em th\u01b0 \u0111\u1ebfn qu\u1edf tr\u00e1ch v\u00e0 b\u1eaft ph\u1ea3i t\u1ea1 l\u1ed7i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, \u0111\u01b0a tr\u1ea3 s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi cho h\u1ecd \u0111\u1ee1 gi\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai b\u1ed9 L\u1ec5 g\u1eedi th\u01b0 cho Chi\u00eau Phi Nh\u00e3 Ph\u1ea1t L\u0103ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cVi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng tranh kho th\u00f3c, d\u1eabu l\u00e0 A N\u1ed7 kh\u00f4ng kh\u00e9o m\u1ec1m m\u1ecfng, nh\u01b0ng c\u0169ng b\u1edfi t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam sinh s\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u00e3 sai A N\u1ed7 t\u1ea1 l\u1ed7i. N\u00ean chuy\u1ec3n \u0111\u1ea1t l\u00ean vua Xi\u00eam tha t\u1ed9i cho n\u00f3, khi\u1ebfn n\u00f3 l\u00e0m phi\u00ean thu\u1ed9c m\u00e3i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0 n\u00e0y g\u1eedi v\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh, ph\u00e1i u\u1ef7 Cai \u0111\u1ed9i H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 M\u1ea1c C\u00f4ng T\u00e0i \u0111em sang. \u0110\u1ebfn l\u00fac b\u1ecdn Phan V\u0103n Th\u1ed1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ph\u00f4 Kh\u00e2m \u1edf b\u1edd Nam s\u00f4ng Khung Giang, b\u1ecb t\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 Thung Vi Sa \u0111\u00e1nh \u00fap, Th\u1ed1ng c\u00f9ng qu\u00e2n l\u00ednh 40 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ch\u1ebft, duy L\u00ea \u0110\u00ecnh Du\u1eadt th\u00ec b\u1ecb \u0111\u01b0a sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. C\u00f3 l\u00ednh man tho\u00e1t n\u1ea1n ch\u1ea1y v\u1ec1 b\u00e1o. Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0a A N\u1ed7 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, qu\u00e2n Xi\u00eam m\u1edbi g\u1eb7p qu\u00e2n ta l\u00e0 lui ngay. Nay sai ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o A N\u1ed7 t\u1ea1 l\u1ed7i v\u1edbi Xi\u00eam, vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t l\u00e0 thu\u1eadn l\u1ebd. T\u01b0\u1edbng Xi\u00eam c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn g\u00ec m\u00e0 d\u00e1m g\u00e2y m\u1ed1i hi\u1ec1m th\u00f9 tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu b\u1ea3o l\u00e0 l\u1ea5y th\u1ebf \u0111\u1ec3 b\u00e1o th\u00f9 V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, th\u00ec b\u1ecdn \u1ea5y c\u00f3 th\u1ebf l\u1ef1c g\u00ec m\u00e0 d\u00e1m gi\u01a1 c\u00e0ng b\u1ecd ng\u1ef1a ra\u201d. B\u00e8n sai tr\u1ea5n th\u1ea7n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 x\u00e9t, l\u1ea1i truy\u1ec1n b\u1ea3o c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng Tam \u0110\u1ed9ng v\u00e0 L\u1ea1c Ho\u00e0n \u0111\u1ec1u h\u1ecdp b\u1ed9 l\u1ea1c c\u1ee9 h\u1ea1t m\u00ecnh m\u00e0 ph\u00f2ng b\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha ng\u01b0\u1eddi quan v\u00f5 ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean, ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u1ea5t m\u1edbi Tr\u1ea5n Ninh (\u0110\u0103ng Huy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00ec \u0111i \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u00e2n thua, b\u1ecb t\u1ed9i h\u1eadu tr\u1ea3m) ch\u01b0a bao l\u00e2u cho \u0111i theo V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m ngo\u00e1i B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh g\u1ea1o k\u00e9m, sai ph\u00e1t th\u00f3c cho d\u00e2n vay, \u0111\u1ebfn n\u0103m nay ph\u1ea3i n\u1ed9p tr\u1ea3. B\u1ea5y gi\u1edd vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi vay th\u00f3c \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n c\u00f9ng v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9a s\u1eb5n, nay b\u1eaft n\u1ed9p th\u00f3c, ch\u1eb3ng c\u0169ng kh\u00f3 sao&nbsp; ! N\u00ean b\u1ea3o gi\u1ea3m gi\u00e1 cho n\u1ed9p ngay b\u1eb1ng ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng thu\u1ebf ru\u1ed9ng huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y n\u1ed9p v\u1ec1 H\u01b0ng Ho\u00e1 theo l\u1ec7 c\u0169 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng m\u00f9a h\u1ea1 chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n, \u0111\u1ebfn n\u0103m ngo\u00e1i m\u1edbi cho n\u1ed9p th\u00f3c v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng, t\u1eeb nay xin chia h\u1ea1, \u0111\u00f4ng hai v\u1ee5 m\u00e0 thu \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y tr\u1eddi m\u00f9a h\u00e8 n\u00f3ng n\u1ef1c, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm \u1edf th\u00e2m cung m\u00e0 m\u00ecnh c\u00f2n \u01b0\u1edbt m\u1ed3 h\u00f4i, hu\u1ed1ng l\u00e0 th\u1ee3 r\u00e8n, c\u1ea3 ng\u00e0y g\u1ea7n l\u1eeda n\u00f3ng th\u00ec ch\u1ecbu sao \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i binh kh\u00ed c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u0169ng \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, r\u00e8n \u0111\u00fac kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c g\u1ea5p v\u1eady b\u00e3i \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u H\u1eefu Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd Binh t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 v\u1ec1 b\u1ed9 cung ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Chuy\u1ec3n b\u1ed5 H\u1eefu Th\u1ecb lang Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ecb lang.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1nh v\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng, Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, \u0111em thuy\u1ec1n binh \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u1edf Thanh Hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Thanh Hoa c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n l\u00e9n ph\u00e1t, bi\u1ec1n binh tr\u1ea5n \u1ea5y b\u1ecb \u0111\u00e1nh thua. Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung d\u1ef1 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u00ecnh L\u1eabm v\u00ec nh\u00fat nh\u00e1t ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u00e9m. B\u1ecdn gi\u1eb7c ho\u00e0nh h\u00e0nh c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u1edf ngo\u00e0i Bi\u1ec7n S\u01a1n. Vua nghe tin, sai b\u1ecdn H\u1ea1nh chia \u0111i \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. Gi\u1eb7c bi\u1ec3n nghe tin ch\u1ea1y tr\u1ed1n xa. V\u00ec m\u00f9a thu s\u00f3ng gi\u00f3, kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u1ebfn c\u00f9ng b\u00e8n r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch th\u1ee9c l\u00e0m g\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t ra c\u00e1c \u0111\u1ed3 d\u00f9ng \u1edf trong ng\u1ee5c l\u00e0 c\u1ed1t \u0111\u1ec3 giam bu\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i, m\u00e0 n\u1eb7ng nh\u1eb9 c\u0169ng n\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ee9c th\u01b0\u1eddng. V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u00f3ng g\u00f4ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m nh\u1ee5c k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, \u0111\u1ec3 h\u1ecd bi\u1ebft r\u1eb1ng, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c d\u00f9ng g\u00f4ng n\u1eb7ng, ho\u1eb7c d\u00f9ng g\u00f4ng nh\u1eb9, so v\u1edbi g\u00f4ng c\u00e2u giam ph\u1ea1m nh\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. Xin theo \u0111i\u1ec3n nh\u00e0 Thanh, ch\u1ebf l\u00e0m hai h\u1ea1ng g\u00f4ng th\u01b0\u1eddng v\u00e0 g\u00f4ng n\u1eb7ng (c\u00e1ch th\u1ee9c th\u00ec d\u00f9ng 2 m\u1ea3nh g\u1ed7, m\u1ed7i m\u1ea3nh d\u00e0i 3 th\u01b0\u1edbc r\u1ed9ng 7 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n, gh\u00e9p l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t, gi\u1eefa kho\u00e9t 1 l\u1ed7 tr\u00f2n \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 4 t\u1ea5c, g\u00f4ng th\u01b0\u1eddng th\u00ec 20 c\u00e2n, g\u00f4ng n\u1eb7ng th\u00ec 30 c\u00e2n). G\u1eedi th\u1ec3 th\u1ee9c \u1ea5y cho c\u00e1c nha m\u00f4n x\u00e9t h\u00ecnh trong ngo\u00e0i theo m\u00e0 l\u00e0m. T\u1ef1 nay v\u1ec1 sau nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u00f3ng g\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111em c\u00f9m \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u1ea3y ra vi\u1ec7c ph\u1ea1m ph\u00e1p \u0111\u1ec3 r\u0103n. Vua cho l\u00e0m nh\u01b0 l\u1eddi xin.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n bu\u00f4n Gia \u0110\u1ecbnh ch\u1edf tr\u1ed9m nhi\u1ec1u g\u1ea1o \u0111em b\u00e1n \u1edf H\u1ea1 Ch\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 tr\u1eeb m\u1ed1i t\u1ec7. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ec1u b\u00e0n r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c b\u00e1n g\u1ea1o l\u1ea1i c\u00f3 nghi\u00eam c\u1ea5m, m\u00e0 b\u1ecdn bu\u00f4n gian c\u1ee9 th\u1ea5y l\u1ee3i th\u00ec l\u00e0m, kh\u00f4ng s\u1ee3 ph\u00e1p lu\u1eadt. N\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u1ec3 cho \u0111i bu\u00f4n m\u00e0 \u0111\u1eb7t \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m th\u00ec ph\u00e1p ch\u1ebf c\u00f3 r\u00f5 c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc, s\u1ee3 c\u0169ng ch\u01b0a kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 gian l\u1eadu \u1edf ngo\u00e0i ph\u00e1p lu\u1eadt. Mu\u1ed1n tr\u1eeb t\u1ec7 \u1ea5y ch\u1eb3ng g\u00ec b\u1eb1ng l\u1ea5p c\u00e1i ngu\u1ed3n \u0111i l\u00e0 h\u01a1n. Nay xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u1ea5m h\u1ebft thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ta kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn H\u1ea1 Ch\u00e2u bu\u00f4n b\u00e1n, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt bu\u00f4n l\u1eadu m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d. Vua y theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha nh\u1eefng bi\u1ec1n binh Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 Ninh B\u00ecnh thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u01b0\u01a1ng thao di\u1ec5n \u1edf Kinh cho h\u1ed3i ng\u0169. L\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u0129 l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang, Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 V\u0169 Du v\u1ec1 Kinh, l\u1ea5y Tham hi\u1ec7p \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 d\u00e2ng \u0111\u01a1n ki\u1ec7n khi vua qua \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm mu\u1ed1n bi\u1ebft h\u1ebft \u1ea9n t\u00ecnh c\u1ee7a d\u00e2n, ch\u1ec9 s\u1ee3 t\u00ecnh d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5u l\u00ean, cho n\u00ean khi xa gi\u00e1 \u0111i ra, c\u0169ng cho d\u00e2n qu\u1ef3 t\u00e2u \u1edf b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec3u d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ea5y c\u1edb t\u1ecf oan u\u1ed5ng, xung \u0111\u1ed9t v\u00e0o ch\u1ed7 nghi tr\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u00fat s\u1ee3. N\u1ebfu kh\u00f4ng b\u1ea3o r\u00f5 ph\u00e9p t\u1eafc th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec r\u0103n h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, qu\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 ki\u1ec7n g\u00ec th\u00ec ph\u1ea3i qu\u1ef3 c\u1ea7m \u0111\u01a1n ph\u1ee7 ph\u1ee5c \u1edf ngo\u00e0i 5, 6 tr\u01b0\u1ee3ng, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb x\u00f4ng x\u00e1o th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i b\u1ea5t k\u00ednh, x\u1eed gi\u1ea3o giam h\u1eadu. Ng\u01b0\u1eddi x\u00fai gi\u1ee5c c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00f9ng t\u1ed9i. \u0110\u01a1n k\u00eau b\u1ecf kh\u00f4ng x\u00e9t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u00f9ng c\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh, tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng h\u1ea1t n\u00e0o th\u1ea5y d\u00e2n s\u1ed1 th\u00eam nhi\u1ec1u th\u00ec xin theo l\u1ec7 b\u00e0n th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cPh\u00e9p tuy\u1ec3n \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 m\u1edbi \u0111\u1ecbnh, l\u1ea1i d\u00e2n ch\u01b0a quen, so v\u1edbi Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam, ph\u00e9p \u1ea5y thi h\u00e0nh \u0111\u00e3 l\u00e2u s\u1ef1 th\u1ec3 kh\u00f3 d\u1ec5 kh\u00e1c nhau, nay c\u00f9ng coi nh\u01b0 nhau th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t&nbsp; ?\u201d B\u00e8n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng theo th\u1ee9 b\u1eadc. (V\u1ec1 B\u1eafc Th\u00e0nh, Nam \u0110\u1ecbnh \u0111inh s\u1ed1 th\u00eam 8 ph\u1ea7n tuy\u1ec3n quan \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p, \u0111o\u1ea1n may ngo\u00e0i may trong \u0111\u1ec1u 3 t\u1ea5m, tr\u1ea5n quan th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 3 th\u1ee9. S\u01a1n Nam, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng th\u00eam 6, 5, 4 ph\u1ea7n, tuy\u1ec3n quan th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 3 th\u1ee9, tr\u1ea5n quan th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 ; tr\u1ea5n quan th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 ; B\u00ecnh Thu\u1eadn th\u00eam 9 ph\u1ea7n, tuy\u1ec3n quan tr\u1ea5n quan \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean h\u01a1n 7 ph\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng, Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c th\u00eam kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 ph\u1ea7n, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1).<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n LIII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eadu t\u00fd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 [1828], th\u00e1ng 7, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, l\u1ec5 Thu h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi H\u01b0\u01a1ng \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, Gia \u0110\u1ecbnh, Ngh\u1ec7 An. Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean, th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t l\u00e0m Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c l\u00e0m Ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh, H\u1eefu th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 U\u00f4ng l\u00e0m Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam l\u00e0m Ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea5n B\u00e1 Ki\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o. \u0110\u1ebfn khi danh s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean, l\u1ea5y \u0111\u1ed7 C\u1eed nh\u00e2n c\u1ed9ng 52 ng\u01b0\u1eddi. (Tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean 13 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 L\u00ea T\u1eadp, Ho\u00e0ng Thu, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hoan, L\u00ea T\u01b0 Du\u1ec7, \u0110\u1ed7 B\u00e1 \u0110\u1ea1i, Tr\u1ea7n L\u00fd \u0110\u1ea1o, Phan Kh\u00e1nh H\u1ed9i, Ph\u1ea1m L\u00e2n, L\u00e2m Duy Ngh\u0129a, Nguy\u1ec5n T\u1ea5t Th\u00e1i, Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Li\u00eam, Hu\u1ef3nh V\u0103n Nh\u00e3, L\u00ea Qu\u1ed1c Trinh ; tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh 16 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Mai H\u1eefu \u0110i\u1ec3n, Nguy\u1ec5n Quang T\u1ef1, \u0110\u1eb7ng Trung Hy, Tr\u1ea7n V\u0103n Tri\u1ec7n, Nguy\u1ec5n Tu\u1ea5n \u0110\u1ee9c, Ph\u1ea1m Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng, Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Ch\u1ea5n, Tr\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn S\u0129, Nguy\u1ec5n Song Thanh, Phan \u0110an Qu\u1ebf, Nguy\u1ec5n Khi\u00eam Quang, Phan V\u0103n Th\u00e0nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhan, Cao Ph\u1ee5c L\u1ec5, Ph\u1ea1m Nh\u01b0 B\u00e1ch, Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc Quang ; tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An, 23 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 T\u1ea1 H\u1eefu Khu\u00ea, Nguy\u1ec5n Ho\u1eb1ng, H\u1ed3 V\u0129nh Trinh, Nguy\u1ec5n Huy Tu\u1ea5n, H\u00e0 H\u1ecdc H\u1ea3i, B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u1eadu, Nguy\u1ec5n H\u1eefu B\u00edch, \u0110\u1eb7ng Huy Khu\u00ea, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Th\u00e1i, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng H\u1ef1u, Tr\u1ea7n Do\u00e3n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Th\u1ef1c, Nguy\u1ec5n L\u00e2m, Phan V\u0103n Nh\u00e3, L\u00ea Tr\u1ecdng H\u00e0n, H\u1ed3 Tr\u1ecdng Tu\u1ea5n, Nguy\u1ec5n Th\u1ecb, Ho\u00e0ng Tr\u1ecdng C\u1ea3nh, L\u00ea V\u0103n V\u1ef9, Nguy\u1ec5n Ch\u00ed \u0110\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh d\u00e2ng chim tr\u0129 tr\u1eafng. Th\u01b0\u1edfng 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, s\u1eafc r\u1eb1ng v\u1ec1 sau \u0111\u1eebng<\/p>\n\n\n\n<p>d\u00e2ng n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn Kinh, l\u00fac tr\u1edf v\u1ec1, duy c\u00f3 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1eddng xa th\u00ec cho theo nh\u01b0 c\u0169 \u0111i tr\u1ea1m c\u00f4ng, c\u00f2n th\u00ec n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c quan kh\u1ea9n c\u1ea7n b\u1eaft tr\u1ea1m \u0111\u1ec7, ph\u1ea3i t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u1eeba.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t kho \u0110\u00e0 N\u1eb5ng ch\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u1ec1 ch\u1ee9a, khi\u1ebfn ch\u1ecdn u\u1ef7 l\u1ea1i d\u1ecbch binh l\u00ednh thu\u1ed9c tr\u1ea5n coi gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p Phi\u00ean An l\u00e0 V\u0169 H\u00e0nh ph\u1ea3i t\u1ed9i mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ee7 thuy\u1ec1n \u1edf Phi\u00ean An l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ngo\u1ea1n \u0111\u00fat l\u00f3t b\u1ecdn l\u1ea1i \u1edf tr\u1ea5n, man khai vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng l\u1ea1i thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt ti\u1ec1n thu\u1ebf, tr\u1ea5n th\u1ea7n kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u00f3 gian, y cho. G\u1eb7p c\u00f3 th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 V\u0169 Huy D\u1ee5ng v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u00fd nh\u00e2n \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec7n gian \u1ea5y t\u1ef1 h\u1ecfi b\u1eaft. H\u00e0nh nghe vi\u1ec7c \u1ea5y, cho l\u00e0 b\u1ecdn D\u1ee5ng tr\u00e1i ph\u00e9p khinh quan, b\u1eaft n\u1ea1t d\u00e2n, b\u00e1o cho t\u00e0o th\u1ea7n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh tham t\u1ea5u. Giao xu\u1ed1ng cho b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb t\u1ed9i. B\u1ecdn D\u1ee5ng s\u1ee3 tr\u1ed1n \u0111i. L\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a H\u00e0nh cu\u1ed1i c\u00f9ng x\u00e9t ra kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, H\u00e0nh b\u1ecb t\u1ed9i vu c\u00e1o cho ng\u01b0\u1eddi ta t\u1ed9i ch\u1ebft, xin b\u1eaft t\u1ed9i \u0111\u1ed3. T\u00e0o th\u1ea7n \u1edf th\u00e0nh l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean, Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n, Nguy\u1ec5n B\u00e1 U\u00f4ng tham t\u00e2u h\u00e0m h\u1ed3, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i. \u0110\u1ed3ng li\u00eau l\u00e0 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u1ea1m V\u0103n Ch\u00e2u, quy\u1ec1n Hi\u1ec7p tr\u1ea5n l\u00e0 Ng\u00f4 \u0110\u1ee9c Ch\u00ednh, tuy kh\u00f4ng d\u1ef1 vi\u1ec7c tham t\u00e2u, m\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u1ea5y c\u0169ng c\u00f3 ph\u00ea chu\u1ea9n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p l\u01b0u.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed9i b\u1ecdn H\u00e0nh theo lu\u1eadt x\u00e9t ngh\u0129 c\u0169ng ch\u1eb3ng oan g\u00ec. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c \u1ea5y thu\u1ed9c v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn, n\u1ebfu theo nguy\u00ean ngh\u1ecb sau n\u00e0y th\u1ecb v\u1ec7 c\u1eadn th\u1ea7n, ho\u1eb7c c\u00f3 chuy\u1ec7n s\u00e1ch nhi\u1ec5u th\u1ef1c, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ea1i l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m r\u0103n, ngh\u0129 tr\u01b0\u1edbc ngh\u0129 sau, kh\u00f4ng d\u00e1m t\u00e2u th\u1ef1c. H\u01a1n n\u1eefa, n\u1ebfu g\u1eb7p ho\u00e0ng th\u00e2n qu\u1ed1c th\u00edch c\u1eady th\u1ebf c\u1eady th\u1ea7n l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u1eafc s\u1ebd li\u1ebfc m\u1eaft tr\u00f4ng, ai d\u00e1m t\u00e2u l\u00ean n\u1eefa. V\u1eady n\u00ean mi\u1ec5n t\u1ed9i \u0111\u1ed3 cho H\u00e0nh, \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1ch ch\u1ee9c. Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 v\u00e0 t\u00e0o th\u1ea7n \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p l\u01b0u. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 V\u0169 Huy D\u1ee5ng v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u00fd ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1ec9 n\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh cho ch\u00f3ng xong. Tr\u1ea7n V\u0103n Ngo\u1ea1n gian d\u1ed1i vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u1eebng tr\u1ecb, vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u1ebfn m\u00ecnh, m\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh b\u1eaft giam, \u0111\u1ec3 mong c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, d\u1eabu kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 g\u00ec m\u00e0 \u0111\u00e3 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta t\u00e2u h\u1ea1ch th\u00ec n\u00ean b\u00f3 m\u00ecnh \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh, sao l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n tr\u1ed1n \u0111i&nbsp; ! V\u1eady giao cho ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean t\u00ecm b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 giao sang b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb t\u1ed9i m\u00e0 r\u0103n k\u1ebb kh\u00e1c. Tr\u1eabm x\u1eed \u0111o\u00e1n nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 mu\u1ed1n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi th\u1ecb v\u1ec7 gi\u1eef ph\u00e9p theo c\u00f4ng, m\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 l\u00f2ng thi\u00ean v\u1ecb, th\u00ec m\u1edbi x\u1ee9ng ch\u1ee9c v\u1ee5. Sau n\u00e0y kh\u00f4ng nh\u1eefng b\u1ecdn h\u1ea7u c\u1eadn n\u1ebfu th\u1ea5y r\u00f5 ho\u00e0ng th\u00e2n qu\u1ed1c th\u00edch v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n d\u00e1m l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1ecdt n\u01b0\u1edbc h\u1ea1i d\u00e2n, can \u0111\u1ebfn ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00ec \u0111\u1ec1u cho c\u1ee9 th\u1ef1c tham t\u00e2u. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u00f2ng gian x\u1ea3o v\u00ec l\u1ee3i \u00edch m\u00ecnh m\u00e0 vu cho ng\u01b0\u1eddi, ho\u1eb7c che ch\u1edf cho nhau, kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u00e0y t\u1ecf, m\u1ed9t khi ph\u00e1t gi\u00e1c th\u00ec t\u1ea5t tr\u1ecb n\u1eb7ng. B\u1ed9 H\u00ecnh n\u00ean \u0111em d\u1ee5 n\u00e0y sao ch\u00e9p ph\u00e1t cho c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban y\u1ebfn cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1ef1 tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i t\u00fai h\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam l\u00e0m Tham hi\u1ec7p L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ee7 Khai Qu\u1ea3ng t\u1ec9nh V\u00e2n Nam n\u01b0\u1edbc Thanh cho l\u00ednh sang \u0111\u1ecba gi\u1edbi Tuy\u00ean Quang t\u00ecm b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Tri\u1ec7u \u1ee9ng L\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ed3i l\u1ea1i ra \u1ea3i. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cK\u1ebb t\u1ed9i \u00e1c trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u nh\u01b0 nhau, k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u1ed1n \u0111i xa, c\u1ed1 nhi\u00ean c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng gi\u1edbi h\u1ea1n b\u1edd c\u00f5i, Nam B\u1eafc r\u00f5 r\u00e0ng, sao l\u1ea1i x\u00f4ng x\u00e1o v\u01b0\u1ee3t qua gi\u1edbi h\u1ea1n nh\u01b0 th\u1ebf. N\u1ebfu cho l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf m\u00e0 im \u0111i, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 nghi\u00eam ph\u00f2ng b\u1edd c\u00f5i&nbsp; ? N\u00ean sai Tuy\u00ean Quang t\u01b0 gi\u1ea5y sang c\u00e1c ph\u1ee7 thu\u1ed9c V\u00e2n Nam r\u1eb1ng v\u1ec1 sau c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh tr\u1ed1n sang th\u00ec n\u00ean b\u00e1o cho quan bi\u00ean gi\u1edbi b\u1eaft h\u1ed9 gi\u1ea3i sang, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qua bi\u00ean gi\u1edbi. R\u1ed3i th\u00ec ph\u1ee7 Khai Ho\u00e1 g\u1eedi hai tr\u00e1t m\u1ed9t tr\u00e1t g\u1eedi \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean Quang nh\u1edd b\u1eaft \u1ee9ng L\u0169ng, giao cho Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Th\u1ef1 gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u1ea3i M\u00e3 B\u1ea1ch, m\u1ed9t tr\u00e1t \u0111\u01b0a sang B\u1eafc Th\u00e0nh xin ho\u00e3n thu thu\u1ebf \u0111\u1ed3ng m\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Th\u1ef1 c\u00f2n thi\u1ebfu \u0111\u1ec3 cho h\u1eafn gi\u00fap s\u1ee9c b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i. Th\u00e0nh th\u1ea7n l\u1ea1i t\u00e2u vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n Th\u1ebf Th\u1ef1 l\u00e0 b\u1ea3o m\u1ee5c V\u1ecb Xuy\u00ean, tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n vi\u1ec7c thi\u1ebfu thu\u1ebf, \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n \u0111\u00f2i ng\u1eb7t, n\u00f3 l\u1ea1i d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t c\u00f5i \u0111i c\u1ea7u c\u1ea1nh, r\u1ea5t l\u00e0 tr\u00e1i l\u1ebd. N\u00ean b\u1eaft tr\u00f3i \u0111em v\u1ec1 th\u00e0nh tr\u1ecb t\u1ed9i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 Khai Qu\u1ea3ng, Khai Ho\u00e1 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ee7 thu\u1ed9c V\u00e2n Nam, c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec quan b\u00e1o v\u1edbi Tuy\u00ean Quang l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, sao l\u1ea1i h\u1ea1 tr\u00e1t cho th\u00e0nh th\u1ea7n l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng ty chuy\u00ean gi\u1eef ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n ? Tr\u1ea5n th\u1ea7n kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7n l\u1ebd m\u00e0 kh\u01b0\u1edbc \u0111i, th\u00e0nh th\u1ea7n l\u1ea1i theo m\u00e0 nh\u1eadn tr\u00e1t, sao kh\u00f4ng hi\u1ec3u vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf ; n\u00ean tr\u1ea3 tr\u00e1t ngay, sai tr\u1ea5n th\u1ea7n bi\u1ec7n r\u00f5 l\u1ec7 ti\u1ebfp thu c\u00f4ng v\u0103n. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m vi\u1ec7c bang giao n\u00ean \u0111o \u0111\u1eafn s\u1ef1 l\u00fd \u0111\u1ec3 t\u00f4n tr\u1ecdng qu\u1ed1c th\u1ec3, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01a1 su\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf n\u1eefa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u00ean Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 \u0110\u00e0o Quang L\u00fd, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec vi\u1ec7c \u0103n b\u1edbt ti\u1ec1n c\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ed9i, r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0m hi\u1ec7u u\u00fd v\u00ec gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u ; \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd ch\u1ebft. Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u l\u00ean. Vua ngh\u0129 c\u00f3 c\u00f4ng V\u1ecdng C\u00e1c, cho truy ph\u1ee5c ch\u1ee9c h\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy t\u1eb7ng m\u1eadt sai Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Gi\u1ea3ng l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1. Gi\u1ea3ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi trung h\u01b0ng, th\u00e1m b\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c, kh\u00f4ng ng\u1ea1i kh\u00f3 nh\u1ecdc. Kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long c\u1ea5p cho ru\u1ed9ng quan tr\u1ea1i 5 m\u1eabu, \u0103n ri\u00eang kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf. Gi\u1ea3ng \u0111\u00e3 m\u1ea5t, tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. B\u00e8n gia t\u1eb7ng ch\u1ee9c \u1ea5y ; ru\u1ed9ng v\u1eabn cho \u0111\u1ec3 th\u1edd c\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y nguy\u00ean Tham tri l\u0129nh Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o l\u00e0m th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i V\u0169 Kh\u1ed1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Hi\u1ec7u l\u00e0m Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c qu\u1ea3n l\u00fd s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c cho vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0 V\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i l\u00e0m th\u1ef1 T\u01b0 v\u1ee5 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, sung h\u00e0nh t\u1ea9u kho c\u1ea9m \u0111o\u1ea1n, L\u00ea B\u00e1 T\u00fa l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n \u0110\u00e3i chi\u1ebfu, sung h\u00e0nh t\u1ea9u V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 cho B\u1eafc Th\u00e0nh ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t L\u00fd tr\u01b0\u1edfng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y T\u1ea3 th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn v\u00e0o ch\u1ea7u, b\u00e0y t\u1ecf c\u00e1i t\u1ec7 l\u00fd ch\u00ednh h\u01b0\u01a1ng h\u00e0o \u1edf d\u00e2n gian. Vua mu\u1ed1n s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u1ea1i, d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn h\u00e0o c\u01b0\u1eddng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh hi\u1ebfp tr\u00f3c d\u00e2n l\u00e0ng khi b\u1ea7u L\u00fd tr\u01b0\u1edfng, ho\u1eb7c \u0111em \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng ra \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c gian,&nbsp; ho\u1eb7c giao cho ng\u01b0\u1eddi h\u00e8n nh\u00e1t \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n sai khi\u1ebfn. \u0110\u1ebfn l\u00fac g\u1eb7p c\u00e1c vi\u1ec7c quan thu\u1ebf kho\u00e1 binh dao th\u00ec t\u1ea1 s\u1ef1 m\u00e0 chia nhau \u0103n, l\u1ea1i c\u00f2n x\u00fai gi\u1ee5c b\u00ecnh d\u00e2n, \u1ea9n gi\u1ea5u k\u1ebb gian, m\u1ed1i t\u1ec7 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u1ebfn khi binh l\u01b0\u01a1ng ki\u1ec7n t\u1ee5ng, c\u00f3 vi\u1ec7c tr\u1edf ng\u1ea1i, c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ed1c th\u00fac, th\u00ec th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng ch\u1ec9 \u0111\u1ed5 v\u1ec1 d\u00e2n ngh\u00e8o, tr\u00e1ch c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n vi\u1ec7c, m\u00e0 b\u1ecdn h\u01b0\u01a1ng h\u00e0o v\u1eabn kh\u00f4n kh\u00e9o m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t ngo\u00e0i l\u01b0\u1edbi ph\u00e1p lu\u1eadt. G\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u00ednh tr\u1ed1n thu\u1ebf thi\u1ebfu, ki\u1ec7n t\u1ee5ng r\u1ed1i ren, ph\u1ea1m nh\u00e2n tr\u1ed1n tho\u00e1t, c\u00e1c t\u1ec7 ch\u00ednh b\u1edfi \u0111\u1ea5y m\u00e0 ra, ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed5 cho b\u1edfi d\u00e2n ngh\u00e8o t\u00fang b\u1edfi t\u1ee5c ngoan b\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u00e2y gi\u1edd ph\u1ea3i l\u1eadp ph\u00e9p th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 tr\u1eeb b\u1ecf th\u00f3i t\u1ec7 \u1ea5y \u0111i, n\u00ean b\u00e0n k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd l\u1eddi b\u00e0n t\u00e2u l\u00ean, xin cho c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t 1 l\u00fd tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 50 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 Ph\u00f3 l\u00fd tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 150 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec \u0111\u1eb7t th\u00eam 2 Ph\u00f3 l\u00fd tr\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ec1u l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi v\u1eadt l\u1ef1c c\u1ea7n c\u00e1n cho l\u00e0m, do Cai t\u1ed5ng c\u00f9ng d\u00e2n l\u00e0ng \u0111\u1ed3ng t\u1eeb b\u1ea7u c\u1eed, ph\u1ee7 huy\u1ec7n x\u00e9t k\u1ef9 l\u1ea1i, b\u1ea9m l\u00ean tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng v\u00e0 m\u1ed9c tri\u1ec7n cho. Ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c trong l\u00e0ng \u0111\u1ec1u ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. L\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c 3 n\u0103m, x\u00e9t ra gi\u1ecfi giang th\u00ec t\u00e2u xin khen th\u01b0\u1edfng, L\u00fd tr\u01b0\u1edfng s\u1ebd b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 t\u1ed5ng ngo\u1ea1i u\u1ef7 hay Cai t\u1ed5ng th\u00ed sai, Ph\u00f3 l\u00fd tr\u01b0\u1edfng s\u1ebd b\u1ed5 L\u00fd tr\u01b0\u1edfng. Ng\u01b0\u1eddi h\u00e8n k\u00e9m tham \u00f4 th\u00ec c\u00e1ch \u0111i, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea7u c\u1eed c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ed9i th\u1ea5t s\u00e1t. Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf th\u1ef1 \u1ea5n v\u1ee5 H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd l\u0129nh Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u00ean quy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng \u1ea5n T\u1ed5ng tr\u1ea5n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb ph\u00e2n x\u1eed gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn 5 c\u1ea5p, b\u1ed9 Binh t\u00e2u xin c\u00e1ch ch\u1ee9c. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho th\u00f4i vi\u1ec7c th\u00e0nh, m\u00e0 cho Thu\u00fd thay. Thu\u00fd b\u1ec7 t\u1eeb. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm bi\u1ebft khanh tu\u1ed5i gi\u00e0, v\u1eeba m\u1edbi \u0111i bi\u00ean v\u1ee5 kh\u00f3 nh\u1ecdc, tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng. Duy B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 ch\u1ed7 quan tr\u1ecdng kh\u00f4ng ph\u1ea3i khanh th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u s\u1ebd tri\u1ec7u v\u1ec1\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i d\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f3 \u0111\u01a1n ki\u1ec7n quan s\u1edf t\u1ea1i, quan tr\u00ean kh\u00f4ng x\u00e9t ch\u1ec9 giao v\u1ec1 cho nha m\u00f4n v\u1ed1n x\u00e9t, x\u00e9t h\u1ecfi l\u1ea1i. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec d\u00e2n t\u00ecnh oan u\u1ed5ng b\u00e0y t\u1ecf sao \u0111\u01b0\u1ee3c ? Khanh n\u00ean ngh\u0129 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 s\u1eeda c\u00e1i t\u1ec7 \u1ea5y th\u00ec hay ?\u201d. B\u00e8n ban cho tri\u1ec1u ph\u1ee5c nh\u1ea5t ph\u1ea9m, ph\u00e1i 300 l\u00ednh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u01b0a \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha t\u1ed9i cho ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m sung qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n cho \u0111i theo Phan V\u0103n Thu\u00fd \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i, ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy c\u1ea5p t\u1eb7ng s\u1eafc cho c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c l\u00e0 \u0110o\u00e0n C\u1ea3nh C\u01b0. C\u1ea3nh C\u01b0 l\u00fac \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c tuy\u1ec3n phong h\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, Kh\u00e2m sai t\u1ed5ng nhung cai c\u01a1, n\u0103m \u1ea5t m\u00e3o \u0111i theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ch\u1ebft tr\u1eadn, \u0111\u01b0\u1ee3c gia t\u1eb7ng Minh ngh\u0129a c\u00f4ng th\u1ea7n Ph\u1ee5 qu\u1ed1c th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 thu\u1ef5 l\u00e0 Uy D\u0169ng, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u1ea5p s\u1eafc. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd con l\u00e0 Phi k\u1ef5 u\u00fd \u0110o\u00e0n C\u1ea3nh Th\u1ea1c \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u xin. Sai b\u1ed9 L\u1ec5 chi\u1ebfu y nguy\u00ean h\u00e0m v\u00e0 thu\u1ef5 hi\u1ec7u m\u00e0 truy c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 uy H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Trung l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n\n\n\n<p>Man M\u1ee5c \u0110a H\u00e1n quy ph\u1ee5c. M\u1ee5c \u0110a H\u00e1n \u1edf hai b\u1edd s\u00f4ng Khung Giang, ti\u1ebfp gi\u1edbi v\u1edbi Tam \u0110\u1ed9ng, L\u1ea1c Ho\u00e0n v\u00e0 Cam L\u1ed9. Man tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Ph\u1ecdc Ch\u00e2n Xa cai qu\u1ea3n d\u00e2n b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng nam, em l\u00e0 L\u1ea1t X\u00e0 B\u00f4ng l\u00e0m Ph\u00f3 man tr\u01b0\u1edfng, cai qu\u1ea3n d\u00e2n b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng b\u1eafc, v\u1eabn b\u1ecb Xi\u00eam La v\u00e0 V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng ch\u00e8n \u00e9p. N\u0103m ngo\u00e1i qu\u00e2n V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, Ph\u1ecdc Ch\u00e2n Xa \u0111em b\u1ed9 thu\u1ed9c ch\u1ea1y sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, ng\u1ee5 \u1edf \u0111\u1ed9ng Y\u00ean S\u01a1n. B\u00e8n \u0111em ph\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u1ea3i xin n\u1ed9i ph\u1ee5. Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua \u0111\u01b0a vi\u1ec7c \u1ea5y xu\u1ed1ng cho b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n. B\u00e0n r\u1eb1ng v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u00f5i xa, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd v\u1eddi h\u1ecd \u0111\u1ebfn, m\u00e0 \u0111\u1ee9c ho\u00e1 \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f5i xa t\u1ef1 \u0111\u1ebfn, c\u0169ng ch\u01b0a t\u1eebng v\u00ec h\u1ecd l\u00e0 Man L\u00e3o m\u00e0 b\u1ecf ra ngo\u00e0i. M\u1ee5c \u0110a H\u00e1n ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi c\u00e1c c\u1ed1ng man, nay \u0111\u00e3 m\u1ed9 ngh\u0129a m\u00e0 v\u1ec1 v\u1edbi ta, n\u00ean theo l\u1eddi xin \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 ta kh\u00f4ng b\u1ecf h\u1ecd ra ngo\u00e0i. Xin \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y c\u00e1c n\u0103m s\u1eedu, m\u00f9i, th\u00ecn, tu\u1ea5t, c\u1ee9 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n c\u1ed1ng (c\u1ed1ng ph\u1ea9m d\u00f9ng voi \u0111\u1ef1c 1 con, ng\u00e0 voi 1 \u0111\u00f4i, s\u1eebng t\u00ea 1 t\u1ea3ng) \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An l\u00e0m l\u1ec5 ti\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n. Th\u1ea5y sang n\u0103m l\u00e0 k\u1ef3 c\u1ed1ng c\u0169ng ch\u1eb3ng xa, sai tr\u1ea3 l\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ed3 d\u00e2ng. Cho s\u1eafc th\u01b0 b\u1ea1c l\u1ee5a v\u00e0 \u00e1o qu\u1ea7n r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00e2m sai Cai c\u01a1 Ph\u00f3 qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n th\u1ef1 l\u00fd ch\u00ednh qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Th\u1ea5t, v\u00ec gi\u00e0 \u1ed1m v\u1ec1 h\u01b0u, l\u1ea5y Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u0129nh bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u1ef5 l\u0129nh Ph\u00f3 qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n. V\u1ef5 \u0111\u1ebfn Kinh chi\u00eam b\u00e1i. Vua h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean thu\u1ef3. T\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Man L\u00e3o \u0111\u00e3 th\u1ea5m nhu\u1ea7n gi\u00e1o ho\u00e1, \u0111\u1ed3 \u0103n m\u1eb7c c\u1ee7a d\u00e2n gian ph\u1ea7n nhi\u1ec1u theo ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n [Vi\u1ec7t]\u201d. Vua nh\u00e2n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i nh\u00e0 binh, c\u1ea5t nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c n\u00e0y, ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng, v\u1ed7 nu\u00f4i qu\u00e2n l\u00ednh, cho h\u1ecd vui theo l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1eb9n v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5 t\u1ee9c l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ee5 ti\u1ebfng t\u0103m nh\u00e0 m\u00ecnh, th\u00ec \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u00f4i l\u00e0m con \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3. Ch\u1edb th\u1ea5y \u1edf ch\u1ed7 xa x\u00f4i h\u1ebbo l\u00e1nh m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu h\u1ebft l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y K\u1ef5 \u0111\u00f4 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00e2n l\u0129nh Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1, ki\u00eam 2 th\u1ee7 Thu\u1eadn Th\u00e0nh v\u00e0 Quang Phong.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua se m\u00ecnh. Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u00fac tr\u1ef1c \u1edf nh\u00e0 Duy\u1ec7t th\u1ecb, th\u00e1i y d\u00e2ng thu\u1ed1c, t\u1ea5t xem x\u00e9t tr\u01b0\u1edbc. Vua ch\u0103m l\u00e0m vi\u1ec7c, d\u00f9 \u1edf trong cung c\u1ea5m c\u0169ng xem s\u1edb t\u00e2u c\u00e1c n\u01a1i, ph\u00ea ph\u00e1t kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o ngh\u1ec9. V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cY gia c\u00f3 n\u00f3i: U\u1ed1ng thu\u1ed1c t\u1ea5t ph\u1ea3i b\u00ecnh t\u00e2m kh\u00f4ng lo ngh\u0129. Nay c\u00e1c s\u1edb t\u1ea5u trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u do [Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng] ph\u00ea b\u1ea3o, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n, sao c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng t\u1ed5n tinh th\u1ea7n. Xin t\u0129nh d\u01b0\u1ee1ng tinh th\u1ea7n th\u00ec thu\u1ed1c men m\u1edbi ch\u00f3ng c\u00f3 hi\u1ec7u\u201d. Vua xem s\u1edb, ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cKh\u00f4ng ng\u1edd l\u0169 t\u00f4i \u0111\u00f2i nh\u1ecf m\u1ecdn m\u00e0 c\u00f3 l\u00f2ng y\u00eau lo nh\u01b0 th\u1ebf\u201d. B\u00e8n truy\u1ec1n c\u00e1c nha c\u1ee9 ng\u00e0y l\u1ebb d\u00e2ng l\u1ee5c \u0111\u1ea7u b\u00e0i &nbsp;((1) L\u1ee5c \u0111\u1ea7u b\u00e0i : b\u00e0i tr\u00ean \u0111\u1ea7u s\u01a1n m\u00e0u l\u1ee5c), ng\u00e0y ch\u1eb5n th\u00ec th\u00f4i. Duy vi\u1ec7c g\u00ec quan tr\u1ecdng th\u00ec cho t\u00e2u ngay. Th\u00e1i y vi\u1ec7n ti\u1ebfn thu\u1ed1c, ch\u01b0a c\u00f4ng hi\u1ec7u, vua ch\u00e1n, li\u1ec1n m\u1ea5y ng\u00e0y kh\u00f4ng u\u1ed1ng, Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed c\u00f9ng c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed d\u00e2ng s\u1edb can kh\u00e9o. Vua n\u00f3i : \u201cTh\u00e1nh nh\u00e2n ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecf thu\u1ed1c. Cha ch\u00fang m\u00e0y l\u1ea1i tr\u00e1i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u00e0&nbsp; !\u201d. B\u00e8n sai d\u00e2ng thu\u1ed1c u\u1ed1ng v\u00e0i ng\u00e0y kh\u1ecfi. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 tr\u0103m quan v\u0103n v\u00f5 l\u1ea1y m\u1eebng. Cho g\u1ecdi l\u00ean \u0111i\u1ec7n, thung dung cho u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u00e8 r\u1ed3i lui.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban ti\u1ec1n cho c\u00e1c nh\u00e0 tr\u1ea1m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cSang m\u00f9a thu n\u1eafng g\u1eaft qu\u00e1, c\u1eeda cao nh\u00e0 r\u1ed9ng c\u00f2n th\u1ea5y n\u00f3ng n\u1ef1c n\u1eefa l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u01b0u d\u1ecbch ch\u1ea1y v\u1ea1y \u1edf d\u01b0\u1edbi n\u1eafng d\u1eef. V\u1eady cho c\u00e1c tr\u1ea1m t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u1ec1 nam m\u1ed7i tr\u1ea1m 60 quan ti\u1ec1n, t\u1eeb Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra b\u1eafc, m\u01b0a lu\u00f4n, n\u00f3ng \u00edt h\u01a1n, cho m\u1ed7i tr\u1ea1m 30 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong kinh k\u1ef3 hi\u1ebfm m\u01b0a. Kinh do\u00e3n \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu V\u0169 s\u01b0, ch\u01b0a th\u1ea5y \u1ee9ng. Vua l\u1ea1i sai Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng. H\u00f4m sau m\u01b0a. Th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean to. X\u00e3 Kim Quan, B\u1eafc Ninh (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Gia L\u00e2m), x\u00e3 Th\u00e0nh Nga Nam \u0110\u1ecbnh (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0ng Nh\u00e2n), x\u00e3 Ph\u1ee5ng Ngh\u0129a S\u01a1n T\u00e2y (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Y\u00ean S\u01a1n), x\u00e3 V\u00f5ng Phan S\u01a1n Nam (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00f9 Dung) \u0111\u00ea \u0111\u1ec1u v\u1ee1, \u0111\u00ea Kim Quan h\u1ea1i nh\u1ea5t, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t ch\u1ea3y tr\u00e0n sang h\u1ea1t l\u00e1ng gi\u1ec1ng, c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c S\u01a1n Nam H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ru\u1ed9ng b\u1ecb ng\u1eadp, nh\u00e2n d\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00ea \u0111i\u1ec1u B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t gi\u00fap nh\u00e0 n\u00f4ng, quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng nh\u00e2n d\u00e2n. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t \u0110\u00ea ch\u00ednh cho vi\u1ec7c chuy\u00ean tr\u00e1ch, l\u1ea1i sai th\u00e0nh th\u1ea7n tr\u00f4ng nom vi\u1ec7c \u1ea5y. T\u1eeb n\u0103m Gia Long \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c \u0111\u00ea tu b\u1ed5 hay \u0111\u1eafp th\u00eam, ti\u1ec1n c\u1ee7a ph\u00ed h\u01a1n tr\u0103m v\u1ea1n, c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc g\u00ec, ch\u1ec9 l\u00e0 mong cho nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1edf l\u00e0m \u0103n m\u00e0 th\u00f4i. M\u00f9a h\u00e8 n\u0103m ngo\u00e1i n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00e0m h\u1ea1i, hai ba l\u1ea7n d\u1ee5 cho b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh tr\u00f9 t\u00ednh ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean b\u1ed3i ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1eafp t\u1ea5t xu\u1ea5t ti\u1ec1n v\u1eadt h\u1ea1ng \u1edf kho l\u00e0m, c\u1ed1t cho m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u1ec3 m\u00e0 ph\u00f2ng vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u1edf l\u1ea1i. Sau \u0111\u00f3 c\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o \u0111\u1ec1u n\u00f3i l\u00e0 ch\u1eafc ch\u1eafn l\u1eafm r\u1ed3i. Nay nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ch\u1eb3ng nh\u1eefng kho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u1ed1n kh\u00f4ng, m\u00e0 d\u00e2n l\u1ea1i b\u1ecb h\u1ea1i n\u1eb7ng th\u00eam m\u1ed9t t\u1ea7ng n\u1eefa. C\u00e1i t\u1ed9i c\u1ee7a b\u1ecdn \u1ea5y xao cho xi\u1ebft ! Nguy\u00ean th\u00e0nh th\u1ea7n Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh, \u0110\u00ea ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb, c\u00f9ng c\u00e1c quan tr\u1ea5n v\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u1ecb t\u1ed9i. Quan \u0110\u00ea ch\u00ednh m\u1edbi l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i c\u0169ng x\u00e9t ngh\u1ecb lu\u00f4n, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean\u201d. Vua l\u1ea1i d\u1ee5 th\u00e0nh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t 3 quan, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3i kh\u1ed5 r\u1ea5t ngh\u00e8o th\u00ec c\u1ea5p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan ti\u1ec1n g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o v\u1eeba th\u00ec ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng. Khi n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t \u0111\u00e3 r\u00fat th\u00ec khuy\u00ean d\u00e2n c\u1ea5y b\u00f9, ai ngh\u00e8o t\u00fang th\u00ec cho vay th\u00f3c gi\u1ed1ng. Ru\u1ed9ng l\u00faa b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111\u1ee3i \u00e1n kh\u00e1m t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd l\u01b0\u1ee3ng cho gi\u1ea3m thu\u1ebf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed7i khi vua ra ch\u1ea7u, n\u00f3i \u0111\u1ebfn v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, s\u1eafc bu\u1ed3n kh\u00f4ng vui, b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u1ec7nh d\u1ecbch l\u01b0u h\u00e0nh \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n ch\u01b0a tho\u1ea3, r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u1ebfn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh qu\u1ea5y r\u1ed1i, nhi\u1ec1u nh\u00e0 gi\u00e0u \u0111\u1ebfn tr\u00fa ng\u1ee5 \u1edf th\u00e0nh, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e1y nh\u00e0, c\u1ee7a c\u1ea3i m\u1ea5t h\u1ebft. Ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o \u1edf t\u1ea3n m\u00e1c \u1edf l\u00e0ng x\u00f3m l\u1ea1i b\u1ecb n\u1ea1n v\u1ee1 \u0111\u00ea, t\u00ecnh tr\u1ea1ng kh\u1ed5 s\u1edf, n\u00f3i sao cho xi\u1ebft. Tr\u1eabm g\u1ea7n \u0111\u00e2y se m\u00ecnh, l\u1ea1i nghe tin v\u1ee1 \u0111\u00ea, \u0103n ng\u1ee7 ch\u1eb3ng y\u00ean, ng\u00e0y \u0111\u00eam lo ngh\u0129 nh\u01b0ng ch\u1ec9 t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh m\u00e0 th\u00f4i. C\u00f3 l\u1ebd \u0111\u1ee9c ta l\u00e0m vua ch\u01b0a tr\u1ecdn, h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u00f2n c\u00f3 oan u\u1ed5ng, ch\u00ednh s\u1ef1 c\u00f2n c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t, cho n\u00ean l\u00f2ng tr\u1eddi th\u01b0\u01a1ng y\u00eau l\u1ea5y th\u1ebf \u0111\u1ec3 r\u0103n ch\u0103ng ? N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n t\u1ed9i g\u00ec m\u00e0 ph\u1ea3i ch\u1ecbu ri\u00eang tai n\u1ea1n nh\u01b0 th\u1ebf? Nh\u00e2n \u0111\u00f3 ta ngh\u0129 r\u1eb1ng d\u00e2n m\u1ecdn no \u0103n \u0111\u1ee7 m\u1eb7c c\u00f2n kh\u00f3 b\u1eaft bu\u1ed9c v\u00e0o l\u1ec5 ngh\u0129a, n\u1eefa l\u00e0 v\u00ec \u0111\u00f3i r\u00e9t th\u00fac b\u00e1ch th\u00ec gi\u1eef sao \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng th\u01b0\u1eddng. Ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb n\u1ed5i l\u00ean tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp th\u00ec ch\u1eb3ng kh\u1ecfi b\u1eaft t\u1ed9i, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n ta m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa hay sao ? Tr\u1eabm lo \u0111i\u1ec1u lo c\u1ee7a d\u00e2n, ch\u1ea9n tu\u1ea5t, gi\u1ea3m thu\u1ebf, x\u00e1 thu\u1ebf \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ti\u1ebfc g\u00ec, c\u00f2n s\u1ee3 nh\u00e2n d\u00e2n ch\u01b0a th\u1ea5u su\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1eb7p c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ecb v\u1ec7 \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ec1, vua g\u1ecdi h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u00e2n, nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea gi\u1eef l\u1ee5t tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn n\u1eeda \u0111\u00eam lo t\u00ednh suy ngh\u0129 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf g\u00ec hay. Ph\u00e0m \u0111\u1eafp \u0111\u00ea gi\u1eef l\u1ee5t ch\u1eb3ng qua l\u00e0 tranh l\u1ee3i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng l\u00e0 v\u00ec \u0111\u1ecba th\u1ebf khi\u1ebfn ph\u1ea3i v\u1eady th\u00f4i. \u0110\u1ea5t k\u1ef3 ph\u1ee5 &nbsp;((1) Mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t \u1edf g\u1ea7n Kinh k\u1ef3) \u1edf g\u1ea7n bi\u1ec3n, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n l\u1ea1i r\u00fat ngay, kh\u00f4ng \u0111\u00ea c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00ec \u0111\u1ecba th\u1ebf ph\u1eb3ng r\u1ed9ng, n\u01b0\u1edbc l\u0169 m\u00f9a thu ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, ngu\u1ed3n xa d\u00f2ng d\u00e0i, kh\u00f4ng \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n l\u1ea1i th\u00ec c\u00e1i n\u1ea1n ng\u1eadp l\u1ee5t kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00ednh h\u1eb1ng tu\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a d\u00e2n ta \u0111\u1ec1u \u1edf \u0111\u1ea5y c\u1ea3. N\u1ebfu mu\u1ed1n d\u1eddi \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c th\u00ec \u0111i \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ? Mu\u1ed1n cho ti\u1ec7n d\u00e2n th\u00ec \u0111\u00ea kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111\u00e3 l\u00e2u. Nay chi b\u1eb1ng nh\u00e2n \u0111\u00ea c\u0169 m\u00e0 b\u1ed3i \u0111\u1eafp th\u00eam. Nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc khi l\u00e0m c\u0169ng n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 h\u00ecnh th\u1ebf. Tr\u1eabm xem \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3, th\u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, c\u00f3 ch\u1ed7 nh\u00e2n l\u1ea5y \u0111\u1ea5t g\u1ea7n, c\u00f3 ch\u1ed7 theo t\u01b0 \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 nh\u00e2n c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 thu\u1eadn th\u1ebf n\u01b0\u1edbc m\u00e0 d\u1eabn d\u00f2ng, v\u00ec th\u1ebf n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u1ea3y xi\u1ebft d\u1eef d\u1ed9i, \u0111\u00ea kh\u00f4ng ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ebf th\u1eddi vi\u1ec7c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u1eefu tham tri Binh b\u1ed9 l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n l\u00e0m H\u1eefu tham tri L\u1ec5 b\u1ed9, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam thay l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh. Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u1ea3n l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y, Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169 l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1, th\u1ef1 Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 l\u00e0m th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh, Tham hi\u1ec7p S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Phan Th\u1ebf Ch\u1ea5n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Binh b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng S\u1ef9 Quang l\u00e0m th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea Quang ch\u1ebft. L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Gia l\u00e0m Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng ch\u1ee9c V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eefu qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i. L\u1ed9c tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, c\u00f3 th\u01b0 l\u1ea1i l\u00e0 Ho\u00e0ng Thi\u00ean Chi\u1ec3u nh\u0169ng l\u1ea1m \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u00e2n l\u00ednh m\u00e0 L\u1ed9c kh\u00f4ng bi\u1ebft, \u0111\u1ebfn nay vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb Chi\u1ec3u ph\u1ea3i t\u1ed9i sung qu\u00e2n, L\u1ed9c b\u1ecb ph\u1ea1t. Vua cho r\u1eb1ng Chi\u1ec3u th\u00e2n l\u00e0m c\u1ea5m v\u1ec7 m\u00e0 d\u00e1m coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu. L\u1ed9c ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eefu l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Thuy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t Th\u1ecb trung, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Khinh k\u1ef5 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 vi\u1ec7n l\u00e0 Hu\u1ef3nh \u0110\u0103ng Th\u1eadn l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 qu\u00e2n Ti\u1ec1n nh\u1ecb Th\u1ecb trung, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Hoa t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng trong h\u1ea1t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00fang thi\u1ebfu, xin cho \u0111\u0103ng v\u00e0o h\u1ed9 t\u1ecbch s\u1edf t\u1ea1i, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u00e2n d\u00e2n ch\u1ecbu sai d\u1ecbch, m\u00e0 mi\u1ec5n cho thu\u1ebf b\u1ea1c theo l\u1ec7 c\u0169 (m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c)\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, l\u00e0m duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u1edf b\u1ed1n tr\u1ea5n Bi\u00ean Ho\u00e0, Phi\u00ean An, V\u0129nh Thanh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh (H\u00e0 Ti\u00ean ph\u1ee5 v\u00e0o tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng V\u0129nh Thanh).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 M\u1ea1c C\u00f4ng Du, T\u1ea3 th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m, Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Thuy\u00ean, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri Binh b\u1ed9 l\u0129nh Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n, Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phi\u00ean An l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Ch\u00e2u, H\u1eefu th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 U\u00f4ng, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Phi\u00ean An l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n, chia nhau \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ed9 b\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng : &#8220;\u0110\u1ea5t M\u1ef9 Thanh ph\u1ee7 Ba Th\u1eafc, tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh ki\u1ec1u ng\u1ee5, d\u1eabu kh\u00f4ng d\u1ef1 l\u1ec7 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, nh\u01b0ng h\u1ecd \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t ta \u1edf l\u00e0m d\u00e2n ph\u1ed1 n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng n\u1ed9p thu\u1ebf \u0111\u00e3 th\u00e0nh s\u1ed5 ng\u1ea1ch. Nay xin \u0111\u1ec1u cho \u1ee9ng tuy\u1ec3n, ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi Thanh m\u1edbi tr\u00fa ng\u1ee5, ch\u01b0a hi\u1ec3u l\u1ec7 lu\u1eadt, th\u00ec \u0111\u1ee3i h\u1ecd y\u00ean \u1edf l\u00e0m \u0103n r\u1ed3i sau s\u1ebd l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi t\u00e2u. \u0110\u1ebfn l\u00fac s\u1ed5 g\u1ed9p d\u00e2ng l\u00ean, d\u00e2n s\u1ed1 t\u0103ng l\u00ean h\u01a1n v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. Vua th\u1ea5y T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t kh\u00e9o vi\u1ec7c s\u0103n s\u00f3c v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n, s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u d\u1ea7n d\u1ea7n t\u0103ng th\u00eam, xu\u1ed1ng d\u1ee5 khen ng\u1ee3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Phan V\u0103n H\u00e0i can v\u00e0o \u00e1n tham tang c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi quan v\u00f5 thu\u1ed9c quy\u1ec1n, ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t. L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng d\u0169ng H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb quy\u1ec1n Tr\u1ea5n th\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u00e1n thi h\u00e0nh, H\u00e0i b\u1ecb ph\u1ea1t. L\u1ea1i v\u00ec vi\u1ec7c x\u00e9t ki\u1ec7n thi\u00ean t\u01b0 b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, \u0111\u1ed5i \u0111i. B\u00e8n gi\u00e1ng xu\u1ed1ng h\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngh\u1ec7 An c\u00f3 s\u1edb b\u00e1o tr\u1eddi m\u01b0a lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y, l\u00faa t\u1ed1t \u0111\u1eb9p l\u1eafm. Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : &#8220;C\u1ed1 g\u1eafng \u0111i, quan t\u01b0 m\u1ee5c hi\u1ec1n th\u00ec d\u00e2n c\u00f3 quang c\u1ea3nh \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 y\u00ean vui&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Th\u00e1i Do\u00e3n T\u01b0 dung t\u00fang ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 \u0111\u00f2i ti\u1ec1n \u1edf h\u1ecdc tr\u00f2 k\u1ec3 \u0111\u1ebfn v\u00e0i ba tr\u0103m quan. Tr\u1ea5n th\u1ea7n h\u1eb7c, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao B\u1eafc Th\u00e0nh tra x\u00e9t. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, vua ngh\u0129 r\u1eb1ng T\u01b0 ngo\u00e0i tu\u1ed5i 70, ph\u00e1t \u0111i Cam L\u1ed9 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, h\u1ea1n 3 n\u0103m tha cho v\u1ec1 l\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng vi\u1ec7n V\u00e2n C\u1ea9m (\u1edf b\u00ean t\u1ea3 l\u1ea7u Minh Vi\u1ec5n m\u1ed9t to\u00e0 13 gian).<\/p>\n\n\n\n<p>Cho T\u00f4 Tr\u00e2n l\u00e0m Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9. L\u1ea5y Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n l\u00e0m Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 Huy Qu\u00fdnh l\u00e0m Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh xin s\u1eeda ch\u1eefa s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 binh kh\u00ed. Vua y l\u1eddi t\u00e2u. Nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : &#8220;Tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i bi\u1ebft lo xa. Tr\u1eabm t\u1eeb khi th\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u1ebfn nay lo s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u00e2u d\u00e0i, s\u1eeda \u0111\u1eafp tr\u01b0\u1eddng th\u00e0nh \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, x\u00e2y c\u1eeda h\u00f9ng quan \u1edf H\u1ea3i V\u00e2n ; nh\u1eefng n\u01a1i xung y\u1ebfu d\u1ecdc bi\u1ec3n nh\u01b0 Thu\u1eadn An, T\u01b0 Dung, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng l\u1eadp ph\u00e1o \u0111\u00e0i ; nh\u00e2n ch\u1ed7 hi\u1ec3m tr\u1edf c\u1ee7a n\u00fai s\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u1ea1nh th\u00eam s\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 th\u00e0nh tr\u00ec c\u00e1c tr\u1ea5n c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1eafp x\u00e2y. L\u1ea1i ch\u1ee9a nhi\u1ec1u s\u00fang tay \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c d\u00f9ng \u0111\u1ebfn. Th\u1ef1c l\u00e0 \u1edf l\u00fac y\u00ean m\u00e0 lo l\u00fac nguy, kh\u00f4ng bao gi\u1edd d\u00e1m qu\u00ean. Ng\u00e0y nay nh\u00e2n d\u00e2n y\u00ean l\u00e0nh b\u1ed1n c\u00f5i ph\u1eb3ng l\u1eb7ng, qu\u00e2n gi\u1ecfi \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng c\u1ea3 \u1edf Kinh s\u01b0, s\u1ee3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ebf l\u00e0m m\u1ea1nh ph\u00ean gi\u1eadu. N\u00ean ph\u1ea3i m\u1ed9t phen x\u1ebfp \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t thi\u00ean h\u1ea1 v\u1eefng b\u1ec1n mu\u00f4n \u0111\u1eddi. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean v\u00ec ta ngh\u0129 xem. Ph\u00e0m si\u00eang n\u0103ng s\u1ed5 s\u00e1ch ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf trong ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i m\u00e0 th\u00f4i. Duy v\u00ec n\u01b0\u1edbc m\u01b0u xa, h\u1ebft l\u00f2ng h\u1ebft s\u1ee9c l\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1eabm r\u1ea5t tr\u00f4ng c\u1eady. N\u1ebfu l\u00fac v\u00f4 s\u1ef1 m\u00e0 v\u0103n ng\u1ed3i y\u00ean, v\u00f5 vui ch\u01a1i th\u00ec c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a c\u00f9ng nhau gi\u1eef th\u1ecbnh tr\u1ecb \u0111\u00e2u ?&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : &#8220;Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 hai vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ee9c v\u00e0 thi\u1ebft hi\u1ec3m \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay tr\u1eabm ch\u1ebf t\u1ea1o t\u00e0u \u0111\u1ed3ng l\u00e0 mu\u1ed1n gi\u1eef nh\u1eefng ch\u1ed7 y\u1ebfu h\u1ea1i ven bi\u1ec3n, l\u00e0m x\u01b0\u1edfng ch\u1ee9a s\u1eb5n \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ec3 l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c d\u00f9ng \u0111\u1ebfn. V\u1ea3 l\u1ea1i ch\u1ed7 y\u1ebfu l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u00e2u b\u1eb1ng v\u1ee5ng Tr\u00e0 S\u01a1n. T\u00e0u ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed7 \u1edf \u0111\u1ea5y, m\u00e0 ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed r\u1ea5t d\u1eef, gi\u1ebfng \u0111\u1ed9c h\u01a1n 10 c\u00e1i. Tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 t\u00e0u T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng tr\u00e1nh gi\u00f3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9c l\u00e0m h\u1ea1i, do \u0111\u1ea5y m\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c d\u00f9 c\u00f3 mu\u1ed1n d\u00f2m ng\u00f3 c\u0169ng kh\u00f4ng sao l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u01a1n n\u1eefa do \u0111\u00f3 ta l\u1ea1i gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 v\u1eadn d\u1ee5ng t\u00e0u thuy\u1ec1n kia m\u00e0. V\u1ea3 l\u1ea1i l\u1ea5y h\u00ecnh th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ta m\u00e0 n\u00f3i, Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec d\u00f2ng s\u00f4ng quanh co, B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00ec \u0111\u1ed3ng n\u1ed9i b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u00e1ng c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ecba th\u1ebf h\u01a1i m\u1ea1nh nh\u01b0ng l\u1ea1i ch\u1eadt h\u1eb9p ; Qu\u1ea3ng Nam non n\u01b0\u1edbc c\u0169ng t\u1ed1t, nh\u01b0ng l\u1ea1i l\u1ec7ch xi\u00eau ; c\u1ea3 \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Thanh Hoa \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng kinh \u0111\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u00f3m l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u00e2u b\u1eb1ng Ph\u00fa Xu\u00e2n, \u0111\u1ea5t c\u00e1t cao s\u00e1ng, n\u00fai s\u00f4ng y\u00ean l\u1eb7ng ; \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 th\u00ec c\u00f3 Thu\u1eadn An, T\u01b0 Dung l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 th\u00ec c\u00f3 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, H\u1ea3i V\u00e2n, ng\u0103n che s\u00f4ng l\u1edbn quanh qu\u1ea5t \u1edf \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e8o cao gi\u1eef \u1edf b\u00ean h\u1eefu, r\u1ed3ng l\u01b0\u1ee3n h\u1ed5 ng\u1ed3i, th\u1ebf kho\u1ebb h\u00ecnh m\u1ea1nh. \u0110\u00f3 l\u00e0 tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 cho Li\u1ec7t th\u00e1nh ta \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4 m\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho con ch\u00e1u \u0111\u1ebfn \u1ee9c mu\u00f4n n\u0103m m\u00e3i m\u00e3i. Ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb n\u00f3i Kinh s\u01b0 \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111\u00e1 s\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng xem l\u00e0 n\u01a1i c\u1ee7i qu\u1ebf g\u1ea1o ch\u00e2u. Nh\u01b0ng gi\u00e1p bi\u1ec3n d\u1ef1a n\u00fai, c\u00e1c th\u1ee9 c\u00e1 c\u00e1c th\u1ee9 g\u1ed7, d\u00f9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ebft, v\u1ed1n c\u00e1c tr\u1ea5n kh\u00f4ng so s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c ; hu\u1ed1ng chi \u0111\u00f4 th\u00e0nh \u1edf \u0111\u1ea5y, th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u0111\u1ee9c tr\u1ea1ch \u0111\u00e3 l\u00e2u. Tr\u1eabm l\u1ea1i tha thu\u1ebf gi\u1ea3m thu\u1ebf cho kinh k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n h\u00e1 ch\u1eb3ng th\u1eeba th\u00e3i hay sao&nbsp; ? \u0110\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 n\u01a1i kinh \u0111\u00f4 t\u1ed1t nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, mu\u00f4n \u0111\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eady&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n ban m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u1ed5 tay. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : &#8220;S\u1ed5 \u1ea5y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng ch\u1ebf, c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec bi\u00ean nh\u1ecf v\u00e0o \u0111\u1ec3 xem cho ti\u1ec7n. Nh\u1eefng khi tr\u1eabm th\u1ecb tri\u1ec1u xong \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed7i, c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec th\u00ec bi\u00ean ngay v\u00e0o \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ec3 theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 thi h\u00e0nh, kh\u00f4ng qu\u00ean vi\u1ec7c g\u00ec. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec quy ho\u1ea1ch b\u00e0n b\u1ea1c c\u00f3 \u00edch cho ch\u00ednh tr\u1ecb, th\u00ec t\u00f3m t\u1eaft m\u00e0 bi\u00ean l\u1ea5y, c\u0169ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi x\u01b0a bi\u00ean v\u00e0o gi\u1ea3i \u00e1o v\u1eady&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 tr\u1eeb hao v\u00e0ng s\u1eaft. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0ng 7 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 10 tu\u1ed5i \u0111em ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3 v\u1eadt, nh\u01b0 ch\u1ebf l\u00e0m ch\u1ec9 v\u00e0ng, m\u1ed7i l\u1ea1ng tr\u1eeb hao 1 ph\u00e2n 5 ly, ch\u1ea1m tr\u1ed5 m\u1ed7i l\u1ea1ng tr\u1eeb hao 1 ph\u00e2n, nay \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i v\u00e0ng 10 tu\u1ed5i ch\u1ebf l\u00e0m ch\u1ec9 v\u00e0ng m\u1ed7i l\u1ea1ng tr\u1eeb hao 5 ly, ch\u1ea1m tr\u1ed5 tr\u1eeb hao m\u1ed7i l\u1ea1ng 4 ly. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, s\u1eaft H\u00e0 Sung &nbsp;((1) T\u00ean s\u1eaft g\u1ecdi theo nh\u1eefng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1ea3n xu\u1ea5t) r\u00e8n l\u00e0m \u0111inh s\u1eaft \u0111\u1ed3 s\u1eaft m\u1ed7i 100 c\u00e2n tr\u1eeb hao 50 c\u00e2n, nay t\u0103ng l\u00ean 5 c\u00e2n &nbsp;((2) \u0110\u1ecbnh t\u0103ng l\u00ean n\u0103m c\u00e2n, ngh\u0129a l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc 100 c\u00e2n tr\u1eeb hao 50 c\u00e2n, c\u00f2n 50 c\u00e2n, nay t\u0103ng l\u00ean 5 c\u00e2n l\u00e0 c\u00f2n 55 c\u00e2n, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 tr\u1eeb hao 45 c\u00e2n th\u00f4i) ; r\u00e8n l\u00e0m b\u00e1nh l\u00e1i \u00e2m d\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc tr\u1eeb hao 60 c\u00e2n, nay th\u00eam l\u00ean 10 c\u00e2n, r\u00e8n l\u00e0m m\u1ecf neo s\u1eaft, tr\u01b0\u1edbc tr\u1eeb hao 62 c\u00e2n, nay th\u00eam 2 c\u00e2n, s\u1eaft B\u1eafc Th\u00e0nh &nbsp;((1), (2), (3), (4), (5), (6) : t\u00ean s\u1eaft g\u1ecdi theo nh\u1eefng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1ea3n xu\u1ea5t) r\u00e8n l\u00e0m \u0111inh s\u1eaft tr\u01b0\u1edbc 100 c\u00e2n tr\u1eeb hao 30 c\u00e2n nay th\u00eam 5 c\u00e2n, r\u00e8n l\u00e0m \u0111\u1ed3 s\u1eaft tr\u01b0\u1edbc tr\u1eeb hao 35 c\u00e2n, nay th\u00eam 5 c\u00e2n, r\u00e8n l\u00e0m d\u00e2y neo tr\u01b0\u1edbc tr\u1eeb hao 50 c\u00e2n nay th\u00eam 10 c\u00e2n, s\u1eaft Thu\u1eadn Th\u00e0nh (2) s\u1eaft Thanh Hoa (3) r\u00e8n l\u00e0m \u0111inh s\u1eaft \u0111\u1ed3 s\u1eaft, tr\u01b0\u1edbc 100 c\u00e2n tr\u1eeb hao 45 c\u00e2n, nay th\u00eam 5 c\u00e2n ; s\u1eaft Qu\u1ea3ng Nam, s\u1eaft H\u00e0 La (4), r\u00e8n l\u00e0m \u0111inh s\u1eaft \u0111\u1ed3 s\u1eaft, tr\u01b0\u1edbc 100 c\u00e2n tr\u1eeb hao 60 c\u00e2n, nay th\u00eam 10 c\u00e2n ; s\u1eaft Ngh\u1ec7 An(5) r\u00e8n l\u00e0m \u0111inh s\u1eaft \u0111\u1ed3 s\u1eaft, tr\u01b0\u1edbc 100 c\u00e2n tr\u1eeb hao 65 c\u00e2n, nay th\u00eam 5 c\u00e2n ; s\u1eaft T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng(6) r\u00e8n l\u00e0m \u0111inh s\u1eaft \u0111\u1ed3 s\u1eaft, tr\u01b0\u1edbc 100 c\u00e2n tr\u1eeb hao 25 c\u00e2n, nay th\u00eam 5 c\u00e2n ; r\u00e8n l\u00e0m b\u00e1nh l\u00e1i \u00e2m d\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc 100 c\u00e2n tr\u1eeb hao 38 c\u00e2n, nay th\u00eam 2 c\u00e2n ; s\u1eaft c\u0169 r\u00e8n l\u00e0m \u0111inh s\u1eaft \u0111\u1ed3 s\u1eaft, tr\u01b0\u1edbc 100 c\u00e2n tr\u1eeb hao 25 c\u00e2n, nay th\u00eam 5 c\u00e2n, s\u1eaft v\u1ee5n r\u00e8n l\u00e0m \u0111inh s\u1eaft \u0111\u1ed3 s\u1eaft, tr\u01b0\u1edbc 100 c\u00e2n tr\u1eeb hao 50 c\u00e2n, nay th\u00eam 10 c\u00e2n, ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n t\u00e0u th\u00ec theo l\u1ec7 m\u1edbi n\u00e0y, c\u00f2n \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u0169).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p th\u00eam ng\u1ef1a tr\u1ea1m d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i tr\u1ea1m 2 con nay c\u1ea5p th\u00eam 1 con), \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i th\u00e1ng ch\u1ea1y tr\u1ea1m hai l\u1ea7n, t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc r\u1eb1m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ea7u th\u00e1ng th\u00ec t\u1eeb Kinh ch\u1ea1y ra ngo\u00e0i, t\u1eeb r\u1eb1m v\u1ec1 cu\u1ed1i th\u00e1ng th\u00ec t\u1ef1 ngo\u00e0i ch\u1ea1y v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 th\u1eddi gi\u1edd t\u1ed1i kh\u1ea9n. Tr\u1ea1m n\u00e0o g\u1eb7p n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t th\u00ec cho \u0111\u1ec7 b\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi. Ch\u1ebf th\u00eam c\u1edd c\u00f3 ch\u1eef &#8220;M\u00e3 th\u01b0\u1ee3ng tr\u00ec \u0111\u1ec7&#8221; c\u1ea5p cho, 2 n\u0103m \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y t\u1ea5n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng \u1edf Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u quan y\u1ebfu, c\u0169ng c\u1ea5p cho 2 con ng\u1ef1a ; t\u1ea5n th\u1ee7 s\u1edf t\u1ea1i h\u1ec5 g\u1eb7p vi\u1ec7c th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n th\u00ec cho phi ng\u1ef1a \u0111\u1ec7 \u0111i. Vi\u1ec7c t\u1ed1i kh\u1ea9n v\u00e0 th\u1ee9 kh\u1ea9n th\u00ec cho \u0111\u1ec7 b\u1eb1ng ng\u1ef1a.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai ch\u1ebf bi\u1ec3n nh\u00e0 tr\u1ea1m (bi\u1ec3n d\u00e0i 3 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n, m\u1eb7t bi\u1ec3n kh\u1eafc ba ch\u1eef t\u00ean tr\u1ea1m, b\u00ean c\u1ea1nh kh\u1eafc ng\u00e0y th\u00e1ng n\u0103m ch\u1ebf bi\u1ec3n \u1ea5y ; s\u01a1n son thi\u1ebfp v\u00e0ng).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t hai ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh, L\u1ea1c Bi\u00ean thu\u1ed9c tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng c\u1ed1ng man Tam \u0110\u1ed9ng, L\u1ea1c Ho\u00e0n \u0111em s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng \u1edf tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, xin vua ban cho s\u1eafc \u1ea5n ch\u1ee9c h\u00e0m, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng h\u00e0ng b\u1edd c\u00f5i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n Bi\u00ean, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh m\u00e0 \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi n\u1ed9p c\u1ed1ng. Tr\u1ea7n th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n. Cho r\u1eb1ng : &#8220;Th\u00e1nh nh\u00e2n \u1edf ng\u00f4i tr\u00ean, uy \u0111\u1ee9c tr\u00e0n \u0111\u1ebfn n\u01a1i xa, n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng l\u1edbn nh\u1ecf, kh\u00f4ng n\u01b0\u1edbc n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng xa m\u1ed9 ngh\u0129a m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u00ec c\u0169ng n\u00ean t\u1ecf ra l\u00e0 kh\u00f4ng ng\u0103n tr\u1edf hu\u1ed1ng chi l\u00e0 hai man \u1ea5y v\u00e0o c\u1ed1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u. C\u00e1i h\u1ed9i m\u0169 \u0111ai &nbsp;((7) H\u1ed9i m\u0169 \u0111ai : ch\u1ec9 l\u1ec5 ch\u1ea7u vua) sao l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ri\u00eang h\u1ecd ph\u1ea3i ch\u1eadm ? Song \u00e2n m\u1ec7nh ban ra kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 h\u01a1n k\u00e9m. Xin chi\u1ebfu theo l\u1ec7 Tr\u1ea5n Ninh gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc m\u00e0 cho&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n. Sai tr\u1ea3 l\u1ea1i nh\u1eefng v\u1eadt h\u1ecd d\u00e2ng. \u0110\u1eb7t 3 \u0111\u1ed9ng Th\u00e2m Nguy\u00ean, M\u1ed9ng S\u01a1n, Y\u00ean S\u01a1n l\u00e0m ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh, cho tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed9ng l\u00e0 Ph\u1ecdc Kh\u00e2m Chu\u00e2n La Ny l\u00e0m Tuy\u00ean u\u00fd \u0111\u1ed3ng tri qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ph\u1ee7, \u0111\u1ed5i \u0111\u1ed9ng l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7 v\u00e0o ph\u1ee7 \u1ea5y ; l\u1ea5y th\u1ed5 m\u1ee5c T\u1ea1o Phi\u1ebfn l\u00e0m th\u1ed5 tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n Th\u00e2m Nguy\u00ean, Thi\u1ec7t T\u00e2y l\u00e0m th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba, th\u1ed5 m\u1ee5c S\u00e2n N\u00f4 Ch\u1ee9c l\u00e0m th\u1ed5 tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n Y\u00ean S\u01a1n, T\u1ea1o H\u00ecnh l\u00e0m th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba, th\u1ed5 m\u1ee5c T\u1ea1o H\u1ec1 l\u00e0m th\u1ed5 tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n M\u1ed9ng S\u01a1n, T\u1ea1o B\u1ed3ng l\u00e0m th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba. \u0110\u1eb7t L\u1ea1c Ho\u00e0n l\u00e0m ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean, cho tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed9ng l\u00e0 Ph\u1ecdc B\u00f4 L\u00e2m l\u00e0m Tuy\u00ean \u00fay \u0111\u1ed3ng tri, qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ph\u1ee7. \u0110\u1ec1u c\u1ea5p cho s\u1eafc m\u1ec7nh \u1ea5n tri\u1ec7n \u0111\u1ed3 k\u00fd (ph\u1ee7 th\u00ec c\u1ea5p \u1ea5n \u0111\u1ed3ng, huy\u1ec7n th\u00ec c\u1ea5p \u0111\u1ed3 k\u00fd \u0111\u1ed3ng, c\u00f9ng ki\u1ec1m g\u1ed7 m\u1ed7i ph\u1ee7 huy\u1ec7n 1 c\u00e1i). \u0110\u1ebfn k\u1ef3 c\u1ed1ng, c\u1ed1ng ph\u1ea9m v\u1eabn theo l\u1ec7 n\u0103m Gia Long. C\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n li\u1ec1n d\u00e2ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt (voi \u0111\u1ef1c 5 con, ng\u00e0 voi 2 \u0111\u00f4i, t\u00ea gi\u00e1c 2 t\u1ea3ng), d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1. Sai tr\u1ea5n th\u1ea7n th\u1ebft y\u1ebfn, ban b\u1ea1c l\u1ee5a \u00e1o qu\u1ea7n r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5t nh\u1eafc h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi cai \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 b\u1ecdn \u0110inh V\u0103n T\u1ef1 l\u00e0m Ch\u00e1nh ph\u00f3 Qu\u1ea3n v\u1ec7 Qu\u1ea3n c\u01a1, giao cho b\u1ed9 b\u00e0n b\u1ed5 d\u1ee5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn T\u1ef1 v\u00ec \u0111i th\u00fa \u0111\u00e3 l\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : &#8220;B\u1ecdn n\u00e0y \u0111\u00e3 tr\u1ea3i vi\u1ec7c qu\u00e2n nhi\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u00e1nh th\u00e0nh Nha Trang ; c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb v\u00e2y \u1edf th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, n\u0103m nay c\u00f2n tr\u00e8o \u0111\u00e8o l\u1ed9i su\u1ed1i \u0111i th\u00fa ph\u01b0\u01a1ng xa, ch\u00ecm \u0111\u1eafm \u1edf b\u1eadc d\u01b0\u1edbi, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i ta th\u01b0\u01a1ng kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00e3 l\u00e2u m\u00e0 cho ra m\u1eaft th\u00ec c\u00f2n ai c\u1ea5t nh\u1eafc cho&#8221;. B\u00e8n \u0111\u1ec1u c\u1ea5t d\u00f9ng c\u1ea3, l\u1ea1i cho ti\u1ec1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1eb7t mua \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t, ch\u1edf \u0111\u1ebfn \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, c\u00e2n l\u1ea1i d\u00f4i nhi\u1ec1u. Vua nghe bi\u1ebft vi\u1ec7c \u1ea5y, d\u1ee5 r\u1eb1ng : &#8220;\u0110\u01b0\u1eddng c\u00e1t l\u00e0 th\u1ed5 s\u1ea3n 2 h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, cho n\u00ean ph\u00e1t th\u00f3c \u0111\u1eb7t mua, th\u1ef1c mu\u1ed1n \u0111\u1ee7 cho n\u01b0\u1edbc, l\u1ee3i cho d\u00e2n nguy\u00ean kh\u00f4ng so \u0111o g\u00ec. Nay th\u1ef1c mua d\u00f4i s\u1ed1 l\u00e0 16 v\u1ea1n c\u00e2n m\u00e0 d\u00f4i \u0111\u1ebfn h\u01a1n 3 ngh\u00ecn c\u00e2n, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 k\u1ebb ph\u1ee5ng h\u00e0nh c\u1ed1 c\u00e2n cho n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 mong l\u1ea5y th\u1eeba, th\u00e0nh ra mu\u1ed1n ti\u1ec7n d\u00e2n m\u00e0 l\u1ea1i h\u1ea1i d\u00e2n. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau n\u00ean nghi\u00eam r\u0103n h\u1ecd, ph\u00e0m c\u00e2n th\u00ec ph\u1ea3i cho th\u0103ng b\u1eb1ng, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u00e2u m\u00e0 hao, x\u00e9t ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00ecnh tr\u1ea1ng gian d\u1ed1i b\u1edbt x\u1edb, th\u00ec c\u0169ng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc mi\u1ec5n kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ec1n, ch\u1edb n\u00ean l\u1ea5n c\u1ee7a d\u00e2n m\u1ecdn m\u00e0 l\u1ea5y th\u1eeba nhi\u1ec1u&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng c\u00f3 tang cha, xin v\u1ec1 qu\u00ea tr\u1ecb tang. Vua cho. Vua nh\u00e2n ngh\u0129 c\u00e1c quan v\u0103n trong ngo\u00e0i t\u1ef1 Ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, c\u00f9ng gi\u00e1o ch\u1ee9c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, \u0111\u1ec1u c\u00f3 k\u1ef3 h\u1ea1n ngh\u1ec9 tang, m\u00e0 c\u00e1c quan L\u1ee5c, Th\u1ea5t ph\u1ea9m th\u00ec ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ec7, b\u00e8n s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay ph\u00e0m v\u0103n quan l\u1ee5c th\u1ea5t ph\u1ea9m, n\u1ebfu g\u1eb7p tang cha m\u1eb9 th\u00ec cho ngh\u1ec9 v\u1ec1 qu\u00ea m\u1ed9t th\u00e1ng, h\u1ebft h\u1ea1n l\u1ea1i \u0111i cung ch\u1ee9c. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua se m\u00ecnh m\u1edbi kho\u1ebb, mu\u1ed1n ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n nghe vi\u1ec7c. G\u1eb7p tr\u1eddi m\u01b0a to, b\u1ea7y t\u00f4i s\u1ee3 l\u1ea1nh r\u00e9t can. Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : &#8220;Th\u1ebf \u0111\u1ee7 bi\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh y\u00eau m\u1ebfn, nh\u01b0ng tr\u1eabm v\u1eabn kho\u1ebb, mu\u1ed1n g\u1ea5p g\u1eb7p c\u00e1c khanh \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng c\u00e1c quan tr\u00f4ng ng\u00f3ng, m\u00e0 l\u00f2ng tr\u1eabm c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 th\u00e1i, ch\u1eb3ng h\u01a1n ng\u00e0y ng\u00e0y ch\u1ec9 th\u1ea5y l\u0169 \u0111\u00e0n b\u00e0 quan th\u1ecb kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u00f3i chuy\u1ec7n g\u00ec \u00e0&nbsp; ? B\u00e8n ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, b\u1ea7y t\u00f4i l\u1ea1y m\u1eebng \u1edf s\u00e2n, \u00e1o m\u0169 \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u01b0\u1edbt. Vua cho v\u1eddi l\u00ean tr\u00ean \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 ng\u1ed3i, u\u1ef7 l\u1ea1o h\u1ed3i l\u00e2u r\u1ed3i ban cho ti\u1ec1n v\u00e0ng v\u00e0 chu\u1ed7i ng\u1ecdc trai theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u d\u00e2ng s\u00e1ch thu th\u1ea9m n\u0103m nay. T\u1ed9i t\u00f9 c\u00f3 h\u01a1n 800 ng\u01b0\u1eddi. Vua xem bu\u1ed3n r\u1ea7u d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : &#8220;T\u1eeb m\u00f9a thu \u0111\u1ebfn gi\u1edd, n\u1eafng m\u01b0a ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0 thu\u1eadn. Hu\u1ed1ng l\u1ea1i B\u1eafc Th\u00e0nh li\u1ec1n n\u0103m b\u1ecb l\u1ee5t, nh\u00e2n d\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean. X\u00e9t \u0111\u1ebfn nguy\u00ean do ho\u1eb7c gi\u1ea3 v\u00ec vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang \u0111\u1eafn \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn ho\u00e0 kh\u00ed c\u1ee7a tr\u1eddi. Tr\u1eabm \u0111\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y th\u00eam lo tu t\u1ec9nh, mong k\u00ednh th\u1ec3 theo \u0111\u1ee9c hi\u1ebfu sinh c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t. Nay c\u1ee9 trong s\u00e1ch thu th\u1ea9m n\u00e0y, t\u00ednh t\u1ed9i x\u00e1c \u0111\u00e1ng n\u00ean x\u1eed t\u1eed r\u1ea5t nhi\u1ec1u, l\u00f2ng tr\u1eabm th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u1ee1. C\u00e1c khanh n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng x\u00e9t l\u1ea1i, kh\u00f4ng c\u1ee9 \u0111\u00e3 th\u1ea9m k\u1ebft hay ch\u01b0a x\u00e9t xem t\u1ed9i t\u00ecnh, h\u01a1i c\u00f3 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1ng ng\u1edd th\u00ec tr\u00edch \u0111em b\u00e0n l\u1ea1i t\u00e2u tr\u00ecnh. C\u00f2n nh\u1eefng \u00e1n \u0111\u00e1ng x\u1eed quy\u1ebft th\u00ec h\u00e3y \u0111\u00ecnh b\u1eaft m\u1ed9t l\u1ea7n&#8221;. \u0110\u1ebfn l\u00fac t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho gi\u1ea3m t\u1eed h\u00ecnh h\u01a1n 150 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho con c\u00e1c quan v\u0103n l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf c\u00e1c b\u1ed9 \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng (th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n 2 quan g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng). Chu\u1ea9n cho t\u1eeb sau chi\u1ebfu l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 \u0111\u1eb7t Cai ph\u00f3 t\u1ed5ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh. M\u1ed7i t\u1ed5ng \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Cai t\u1ed5ng, ch\u1ecdn trong h\u00e0ng L\u00fd tr\u01b0\u1edfng l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi nhanh nh\u1eb9n gi\u1ecfi vi\u1ec7c cho l\u00e0m ; t\u1ed5ng n\u00e0o nhi\u1ec1u vi\u1ec7c th\u00ec \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 ph\u00f3 t\u1ed5ng ngo\u1ea1i u\u1ef7 ; c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng m\u1ed9c tri\u1ec7n, c\u1ee9 ba n\u0103m kh\u1ea3o x\u00e9t \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m. Trong h\u1ea1n \u1ea5y, n\u1ebfu thu\u1ebf kho\u00e1 xong xu\u00f4i, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n, d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111i\u00eau hao v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed1i t\u1ec7 g\u00ec kh\u00e1c, th\u00ec cho l\u00e0 h\u1ea1ng \u01b0u, theo th\u1ee9 t\u1ef1 c\u1ea5t nh\u1eafc, Cai t\u1ed5ng th\u00ed sai th\u00ec cho th\u1ef1c th\u1ee5, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec th\u0103ng T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9 theo tr\u1ea5n sai ph\u00e1i ; Ph\u00f3 t\u1ed5ng ngo\u1ea1i u\u1ef7 th\u00ec cho l\u00e0m Cai t\u1ed5ng th\u00ed sai. N\u1ebfu c\u00e1c vi\u1ec7c th\u00f4i \u0111\u1ed1c tu\u1ea7n ph\u00f2ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5t nh\u1ea5t thanh tho\u1ea3 c\u1ea3, m\u00e0 x\u00e9t ra kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft tham \u00f4 g\u00ec th\u00ec cho l\u00e0m h\u1ea1ng b\u00ecnh, \u0111\u1ec1u cho l\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c. Ai h\u00e8n k\u00e9m tham \u00f4, cho l\u00e0m h\u1ea1ng li\u1ec7t c\u00e1ch \u0111u\u1ed5i ngay.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh, Th\u1ecb lang l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t l\u00e0m vi\u1ec7c sai l\u1ea7m, mu\u1ed1n che gi\u1ea5u \u0111i, \u0111\u1ebfn l\u00fac vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c m\u1edbi l\u00e0m s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : &#8220;Tr\u1eabm \u0111\u00e3i th\u1ea7n h\u1ea1 nh\u01b0 c\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e2n th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00e2n c\u00e1ch kh\u00e1c g\u00ec cha con trong m\u1ed9t nh\u00e0. Mu\u1ed1n khi\u1ebfn tr\u00ean d\u01b0\u1edbi th\u00f4ng hi\u1ec3u nhau \u0111\u1ec3 n\u00ean ch\u00ednh tr\u1ecb t\u1ed1t, th\u00ec n\u1ebfu ai c\u00f3 s\u1ef1 l\u1ea7m l\u1ed7i, n\u00ean n\u00f3i th\u1eadt, b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 l\u00f2ng s\u1ee3 h\u00e3i, t\u00ecm c\u00e1ch che gi\u1ea5u, h\u00e1 ch\u1eb3ng th\u00e0nh c\u00e1i th\u00f3i d\u1ed1i tr\u00e1 che \u0111\u1eady \u01b0 ? Tr\u1eabm v\u1eabn kh\u00f4ng mu\u1ed1n che vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf. Tr\u0103m quan c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd \u1ea5y&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to. Vua m\u1eebng b\u1ea3o Kinh do\u00e3n l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u00eam r\u1eb1ng : &#8220;N\u0103m nay tr\u1eabm b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00e0y t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 trong kinh k\u1ef3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng nghi\u1ec7m t\u1ed1t nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c tho\u1ea3 l\u00f2ng tr\u1eabm tr\u1ecdng n\u00f4ng chu\u1ed9ng g\u1ed1c. Ch\u1ec9 B\u1eafc Th\u00e0nh li\u1ec1n n\u0103m n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, l\u00faa kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ea5t m\u00e3n th\u00f4i&#8221;. B\u1eafc Th\u00e0nh li\u1ec1n t\u00e2u b\u00e1o n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng r\u00fat xu\u1ed1ng, trong t\u1edd t\u00e2u c\u00f3 c\u00e2u : &#8220;d\u00e2n b\u1ecb n\u1ea1n d\u1ea7n d\u1ea7n y\u00ean nghi\u1ec7p&#8221;. Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : &#8220;C\u00e2u n\u00e0y h\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00f2ng, nh\u01b0ng ch\u01b0a d\u00e1m v\u1ed9i tin. C\u00f2n ph\u1ea3i nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n d\u00e2n gi\u1ecfi v\u1ed7 v\u1ec1 th\u01b0\u01a1ng y\u00eau, xem d\u00e2n nh\u01b0 ru\u1ed9t th\u1ecbt th\u00ec d\u00e2n ta m\u1edbi s\u1edbm vui t\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm r\u1ea5t tr\u00f4ng mong&#8221;. \u0110\u1eb7t th\u00eam vi\u00ean d\u1ecbch ph\u00f2ng Binh \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 1 ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 2 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 20 ng\u01b0\u1eddi (L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh B\u00e1t ph\u1ea9m 3, C\u1eedu ph\u1ea9m 4, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 50). Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn gi\u00e0 \u1ed1m xin v\u1ec1 h\u01b0u. Vua b\u1ea3o L\u1ea1i b\u1ed9 r\u1eb1ng : &#8220;Th\u1eadn v\u1ed1n c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc, l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu d\u00f9ng, l\u1ea7n l\u1ea7n l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c khanh. Ta mu\u1ed1n d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o th\u00e0nh n\u00ean nh\u1eafc l\u00ean ban cao, l\u1ea1i u\u1ef7 cho c\u00f4ng vi\u1ec7c to\u00e0n h\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c ph\u00f2ng \u0111\u00ea, b\u1eaft gi\u1eb7c l\u1ea7m l\u1ed7i nhi\u1ec1u, tr\u1eabm th\u01b0\u01a1ng tu\u1ed5i gi\u00e0 t\u00e0i k\u00e9m kh\u00f4ng n\u1ee1 tr\u00e1ch n\u1eb7ng, b\u00e8n tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh, cho ki\u00eam vi\u1ec7c b\u1ed9, \u0111\u1ec3 xem c\u00f4ng hi\u1ec7u v\u1ec1 sau. B\u00e2y gi\u1edd \u1ed1m \u0111au, vin tu\u1ed5i xin lui, t\u00ecnh th\u00ec th\u1ef1c th\u00e0, tr\u1eabm b\u1ea5t gi\u00e1c th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. V\u1eady gi\u00e1ng b\u1ed5 ch\u1ee9c h\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 cho v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0u tr\u00ed&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n LIV<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eadu t\u00fd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 [1828], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9, ng\u00e0y M\u1eadu tu\u1ea5t, m\u1ed3ng m\u1ed9t, nh\u1eadt th\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi H\u01b0\u01a1ng \u1edf Thanh Hoa, B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai T\u1ea3 Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m Ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Thanh Hoa, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o, th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam l\u00e0m Ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng B\u1eafc Th\u00e0nh, H\u1eefu Th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n l\u00e0m Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o, H\u1eefu Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n l\u00e0m Ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u1ea3n l\u00e0m Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o. L\u1ea5y \u0111\u1ed7 c\u1eed nh\u00e2n c\u1ed9ng 61 ng\u01b0\u1eddi (tr\u01b0\u1eddng Thanh Hoa 11 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0&nbsp; : \u0110\u1ed7 C\u00f4ng Nho, \u0110\u1ed7 Vi\u00eam, Nguy\u1ec5n \u0110\u0129nh, Phan B\u1ea1ch Nh\u01b0, Tr\u1ecbnh C\u1ea9n, \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng, L\u00ea Th\u1ee9c, V\u0169 Th\u1ebf H\u00e3n, Nguy\u1ec5n Hanh, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u1ef9, L\u00ea L\u01b0\u01a1ng T\u1ee5c ; tr\u01b0\u1eddng B\u1eafc Th\u00e0nh 20 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0&nbsp; : L\u00ea V\u0103n Ng\u1ecdc, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Hu\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ee3p, Ph\u1ea1m B\u00e1 Thi\u1ec1u, Phan Huy V\u1ecbnh, Nguy\u1ec5n T\u00e1n, Di\u1ec7p Xu\u00e2n Huy\u00ean, V\u0169 C\u00f4ng T\u1ed1n, V\u0169 \u0110inh Bi\u1ec1u, Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Li\u00eau, Ph\u1ea1m Qu\u1ef9 D\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1eb7ng D\u1ee5ng, H\u1ee9a V\u0103n C\u01b0\u1eddng, \u0110inh B\u1ea1t Nh\u1ef1, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Nguy\u1ec7n, V\u00f5 V\u0103n Ho\u1eb1ng, Chu B\u00e1 Th\u00e0nh, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Kh\u1ea3n, Ho\u00e0ng Qu\u00fd Luy\u1ebfn, Ho\u00e0ng \u1ee9c ; tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh 30 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 : Nguy\u1ec5n Kim Xuy\u1ebfn, Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung, Do\u00e3n U\u1ea9n, L\u01b0u Nguy\u00ean \u00d4n, \u0110\u1ed7 Tr\u1ecdng Thanh, B\u00f9i Ng\u1ecdc Qu\u1ef9, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hi\u1ec7u, V\u0169 Danh Th\u1ea1c, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf B\u1ea3o, Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c Th\u1ea1c, T\u00f4 Qu\u1ed1c Nghi, Tr\u1ea7n Duy V\u1ef9, Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n, L\u00ea S\u00e2m, Ph\u1ea1m Chi H\u01b0\u01a1ng, B\u00f9i Quang Dao, Ph\u1ea1m \u0110\u1ee9c Nguy\u00ean, \u0110\u1ed7 Quang, D\u01b0\u01a1ng Huy Thanh, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0\u1edfng, Ph\u1ea1m Kh\u1eafc Tr\u1ea1ch, Nguy\u1ec5n B\u00f9i T\u00f4n, Tr\u1ea7n Th\u1ea5u, \u0110\u1ed7 L\u1ec7nh T\u01b0, \u0110o\u00e0n M\u1eadu, Ph\u1ea1m S\u1ef9 \u00e1i, B\u00f9i V\u0103n Huy, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u00e1n, Nguy\u1ec5n Duy Th\u1ecb, Ng\u00f4 Th\u1ebf Vinh).<\/p>\n\n\n\n<p>Khi \u0111\u1ec7 danh s\u00e1ch l\u00ean th\u1ea5y c\u1eed nh\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec1u h\u1ea1ng b\u00ecnh, vua b\u1ea3o H\u00e0 Quy\u1ec1n r\u1eb1ng&nbsp; : &#8220;B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ed1n x\u01b0ng l\u00e0 n\u01a1i v\u0103n v\u1eadt, m\u00e0 k\u1ef3 thi n\u00e0y ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1ng b\u00ecnh, ho\u00e1 ra ch\u1ec9 l\u00e0 h\u01b0 danh \u00e0 ?&#8221;. Quy\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng : &#8220;B\u1eafc Th\u00e0nh g\u1ea7n \u0111\u00e2y ch\u1ee9c gi\u00e1o hu\u1ea5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t. Cho n\u00ean h\u1ecdc tr\u00f2 kh\u00f4ng l\u1ea5y ai m\u00e0 theo \u0111\u01b0\u1ee3c&#8221;. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng ph\u1ea3i, v\u00ec nh\u01b0 \u00e1n Th\u00e1i Do\u00e3n T\u01b0 \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh dung t\u00fang ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 \u0111\u00f2i ti\u1ec1n h\u1ecdc tr\u00f2, nh\u1edbp nh\u00faa nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00f2n l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 l\u00e0m m\u00f4 ph\u1ea1m cho h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c !<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 sung bi\u1ec7n H\u1ed9 t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ea3ng l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0, Lang trung Binh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n H\u00ecnh t\u00e0o l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu \u0110\u1ee9c l\u00e0m Tham hi\u1ec7p \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Tri ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n l\u00e0 B\u00f9i Nguy\u00ean Th\u1ecd l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 thu\u1ef7 c\u1ee7a Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kim ki\u00eam qu\u1ea3n c\u01a1 Ki\u00ean chu.<\/p>\n\n\n\n<p>Vi\u1ec7c ng\u1ee5c t\u1ee5ng \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n ph\u1ee7 huy\u1ec7n B\u1eafc Th\u00e0nh, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 ng\u1eebng tr\u1ec7, th\u00e0nh th\u1ea7n x\u00e9t ra nh\u1eefng \u00e1n ch\u01b0a k\u1ebft h\u01a1n 170 \u00e1n \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u1ea5y h\u1ea1ch t\u00e2u. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : &#8220;H\u00ecnh l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Kinh Th\u01b0 n\u00f3i : &#8220;Ch\u00f3ng vi\u1ec7c ph\u1ea1t&#8221;, Kinh D\u1ecbch n\u00f3i : &#8220;Kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e2u vi\u1ec7c ng\u1ee5c&#8221;, \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u00f3i h\u00ecnh ng\u1ee5c kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1eadm. \u0110\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c h\u00ecnh ph\u1ea1t, tr\u1eabm r\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u00fd. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c nha x\u00e9t ki\u1ec7n ph\u1ea3i x\u00e9t k\u1ebft mau, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t ra ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh t\u1ed1i h\u1eadu v\u00e0 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 k\u1ef3 h\u1ea1n x\u00e9t ki\u1ec7n, \u0111\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed1n cho h\u00ecnh ng\u1ee5c xong xu\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00ecnh tr\u1ec7. Nay ng\u1ee5c t\u1ee5ng B\u1eafc Th\u00e0nh ch\u1ea5t l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec d\u00e2n ta ch\u1eb3ng \u0111\u00e0 lu\u1ef5 nhi\u1ec1u l\u1eafm sao&nbsp; ! V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho th\u00e0nh th\u1ea7n nghi\u00eam b\u1eaft c\u00e1c nha h\u1ebft l\u00f2ng x\u1eed \u0111o\u00e1n, h\u1eb9n \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y \u0111\u00f4ng ch\u00ed ph\u1ea3i xong. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m b\u1ed9 ty v\u00e0 th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em d\u1ee5 ch\u1ec9, chi\u1ebfu th\u01b0 ban c\u1ea5p cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u0111i l\u00fac v\u1ec1 \u0111\u1ec1u do tr\u1ea1m. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho v\u1ec7 Khinh k\u1ef5 b\u1eafn s\u00fang ti\u1ec3u th\u1ea1ch c\u01a1 s\u00fang, m\u00e3 ph\u00e1o, v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n t\u1eadp b\u1eafn s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng T\u1ea3 h\u1ea7u H\u1eefu h\u1ea7u m\u1ed7i \u0111\u1ed9i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111i Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An ch\u1ec9 th\u1ecb cho bi\u1ec1n binh Oai ch\u1ea5n \u1edf 2 tr\u1ea5n \u1ea5y t\u1eadp b\u1eafn s\u00fang ho\u1ea3 xa qu\u00e1 s\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An x\u00e9t c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan trong h\u1ea1t, nh\u1eefng ch\u1ed7 s\u00f4ng nh\u1ecf khe ng\u00f2i, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean x\u00e2y c\u1ea7u \u0111\u00e1 th\u00ec tr\u00f9 t\u00ednh nh\u00e2n c\u00f4ng v\u1eadt li\u1ec7u l\u00e0m s\u00e1ch \u0111\u1ec7 t\u00e2u \u0111\u1ec3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n ph\u1ee7 T\u1eeb S\u01a1n l\u00e0 Phan V\u0103n Hi\u1ec1n nh\u1eadn ri\u00eang ti\u1ec1n ngh\u1ec9 vi\u1ec7c c\u1ee7a qu\u00e2n nh\u00e2n v\u00e0 t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111em th\u00f3c c\u00f4ng cho vay \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u00e3i, B\u1eafc Th\u00e0nh x\u1eed b\u1eaft t\u1ed9i \u0111\u1ed3.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : &#8220;\u0110\u1eb7t c\u00e1c ph\u1ee7 cho tinh binh l\u1ec7 theo l\u00e0 c\u1ed1t \u0111\u1ec3 nghi\u00eam vi\u1ec7c v\u00f5 b\u1ecb m\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 d\u00e2n sinh. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u xem l\u00e0 m\u00f3n h\u00e0ng b\u1edf, \u0103n c\u1ee7a \u0111\u00fat m\u00e0 tha l\u00ednh, l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng chia nhau, \u0111\u1ebfn khi ki\u1ec3m duy\u1ec7t, n\u1ebfu kh\u00f4ng m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi thay v\u00e0o, th\u00ec khai gian l\u00e0 l\u00ednh tr\u1ed1n, cho n\u00ean l\u00ednh ph\u1ee7 ch\u1ec9 c\u00f3 s\u1ed1 kh\u00f4ng, \u0111\u1ebfn khi \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1eddng l\u00f9i r\u1ee5t, nh\u00e2n d\u00e2n kh\u1ed5 v\u1ec1 b\u1eaft \u0111i\u1ec1n, nhi\u1ec1u l\u00e0ng \u0111\u1ebfn \u0111i\u00eau t\u00e0n, t\u1ec7 \u1ea5y \u0111\u00e3 t\u1eeb l\u00e2u r\u1ed3i. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 \u0111inh ninh d\u1eb7n b\u1ea3o m\u00e0 nay c\u00f2n c\u00f3 k\u1ebb coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt ch\u1ec9 m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang nh\u01b0 Phan V\u0103n Hi\u1ec1n, n\u1ebfu l\u1ea1i nh\u1eb9 tha cho, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 r\u0103n nh\u1eefng k\u1ebb tham lam coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt. V\u1eady \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1ea3m giam h\u1eadu\u201d. L\u1ea1i \u0111em d\u1ee5 ch\u1ec9 n\u00e0y ch\u00e9p g\u1eedi cho B\u1eafc Th\u00e0nh, b\u1ea3o sai c\u1ea5p cho c\u00e1c tr\u1ea1i qu\u00e2n v\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 bi\u1ebft m\u00e0 t\u1ef1 r\u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay \u0111\u01b0\u1eddng quan s\u00e1u b\u1ed9 kh\u00f4ng c\u1ee9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 hay ch\u01b0a, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb v\u00e0 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thay ban v\u00e0o ch\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng nh\u00e0 cho th\u1ed1ng ch\u1ebf b\u1ed1n dinh Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 trung. L\u1ea5y Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang C\u00f4ng b\u1ed9 sung bi\u1ec7n C\u00f4ng t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n l\u00e0m Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9. C\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng cho l\u1ea1i d\u1ecbch \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9, c\u0169ng b\u1eb1ng l\u1ea1i d\u1ecbch c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 H\u1ed3 S\u1ef9 l\u00e0m Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, Gi\u00e1o th\u1ee5 Kho\u00e1i Ch\u00e2u l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u1ea1o l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : &#8220;T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c quan \u1edf Kinh, v\u0103n t\u1eeb Lang trung c\u00e1c nha, T\u1ebf t\u1eedu, T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, v\u00f5 t\u1eeb ch\u00e1nh ph\u00f3 V\u1ec7 u\u00fd tr\u1edf l\u00ean&nbsp; ; c\u00e1c quan ngo\u00e0i v\u0103n t\u1eeb Tham hi\u1ec7p c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, v\u00f5 t\u1eeb Tr\u1ea5n th\u1ee7 qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o tr\u1edf l\u00ean, l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ph\u1ea9m m\u00e0 l\u0129nh m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u. Xin t\u1eeb nay ph\u00e0m vi\u00ean n\u00e0o trong khi t\u1ea1i ch\u1ee9c kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i, ch\u1ec9 l\u1ea5y ni\u00ean l\u1ec7 xin v\u1ec1 h\u01b0u, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 cho l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m v\u1ec1 h\u01b0u, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i ch\u1ee9c \u1ed1m ch\u1ebft th\u00ec nh\u1eefng quan ph\u1ee5c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p \u1ea5y \u0111\u1ec1u cho \u0111em theo&#8221;. Vi\u1ec7c n\u00e0y giao xu\u1ed1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n, c\u0169ng cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Vua y theo.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u0129nh Dinh \u0111i\u1ec1n s\u1ee9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 d\u00e2ng s\u1edb xin tr\u1eeb c\u00e1i t\u1ec7 c\u01b0\u1eddng h\u00e0o. L\u1eddi t\u00e2u r\u1eb1ng : &#8220;T\u1eeb l\u00fac Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, y\u00eau nu\u00f4i d\u00e2n ch\u00fang, \u01a1n \u0111\u1ee9c kh\u1eafp tr\u00e0n, nh\u01b0ng m\u00e0 thi\u00ean h\u1ea1 v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9i \u01a1n th\u00e1i b\u00ecnh h\u1ebft. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho quan l\u1ea1i, m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 t\u1ea1i h\u00e0o c\u01b0\u1eddng. C\u00e1i h\u1ea1i quan l\u1ea1i l\u00e0 1, 2 ph\u1ea7n 10, c\u00e1i h\u1ea1i h\u00e0o c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn 8, 9 ph\u1ea7n 10, b\u1edfi v\u00ec quan l\u1ea1i ch\u1eb3ng qua l\u00e0 ki\u1ebfm l\u1ee3i nh\u1ecf \u1edf gi\u1ea5y t\u1edd, \u0111\u00f2i ti\u1ec1n ngo\u00e0i l\u1ec7 \u1edf thu\u1ebf kho\u00e1, c\u00e1i h\u1ea1i g\u1ea7n v\u00e0 nh\u1ecf, vi\u1ec7c \u0111\u00e3 ph\u00e1t l\u1ed9, th\u00ec gi\u00e1ng c\u00e1ch ngay, r\u1ed3i c\u0169ng bi\u1ebft h\u1ed1i. C\u00f2n c\u00e1i h\u1ea1i h\u00e0o c\u01b0\u1eddng, n\u00f3 l\u00e0m con ng\u01b0\u1eddi ta th\u00e0nh m\u1ed3 c\u00f4i, v\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi ta th\u00e0nh go\u00e1 b\u1ee5a, gi\u1ebft c\u1ea3 t\u00ednh m\u1ea1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta, h\u1ebft c\u1ea3 gia t\u00e0i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta, m\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng l\u1ed9, cho n\u00ean c\u1ee9 c\u00f4ng nhi\u00ean kh\u00f4ng ki\u00eang s\u1ee3 g\u00ec. Ch\u1ed7 n\u00e0o ch\u00fang c\u0169ng c\u00f9ng nhau anh ch\u1ecb, chuy\u00ean l\u1ee3i l\u00e0m gi\u00e0u, d\u1ed1i c\u1ee3t quan l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng ri\u00eang. C\u00f3 c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n c\u00f4ng th\u1ed5 th\u00ec ch\u00fang th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng b\u00e0y vi\u1ec7c thu\u00ea m\u01b0\u1edbn l\u00e0m b\u00e9o m\u00ecnh, nh\u1eefng d\u00e2n ngh\u00e8o c\u00f9ng kh\u00f4ng k\u00eau v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. Gi\u00e1o ho\u00e1 kh\u00f4ng th\u1ea5m xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi, \u0111\u1ee9c tr\u1ea1ch kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn kh\u1eafp n\u01a1i, ch\u01b0a h\u1eb3n l\u00e0 kh\u00f4ng b\u1edfi \u0111\u00f3. Th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n \u1ea9n l\u1eadu \u0111inh \u0111i\u1ec1n, ru\u1ed9ng \u0111\u1ebfn ngh\u00ecn m\u1eabu kh\u00f4ng n\u1ed9p thu\u1ebf, ch\u1ec9 \u0111\u1ea7y t\u00fai c\u1ee7a h\u00e0o c\u01b0\u1eddng, \u0111inh \u0111\u1ebfn tr\u0103m su\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u0103ng s\u1ed5 ch\u1ec9 ph\u1ee5c d\u1ecbch ri\u00eang cho h\u00e0o c\u01b0\u1eddng. Nay xin tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a ra ph\u00e1p lu\u1eadt, v\u00e0 b\u00e3i l\u1ec7 thu\u00ea m\u01b0\u1edbn ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1edb giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng : &#8220;C\u00e1i t\u00edch t\u1ec7 c\u1ee7a h\u00e0o c\u01b0\u1eddng, tr\u0103m kho\u00e9 gian d\u1ed1i tr\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ec3 r\u0103n kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean. Duy ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u00ea m\u01b0\u1edbn l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p cho nh\u00e2n d\u00e2n, m\u00e0 ch\u1ec9 d\u00f9ng v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n ch\u1ec9 3 n\u0103m. L\u00fac m\u1edbi d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t ra l\u1ec7 \u1ea5y, th\u00f4ng bi\u1ebfn \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n \u0111\u1ee7 l\u00e0m ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng, m\u00e0 b\u1ecdn h\u00e0o c\u01b0\u1eddng chuy\u00ean l\u1ee3i ri\u00eang cho m\u00ecnh l\u00e0 t\u1ec7 do ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng t\u1ed1t. Hu\u1ed1ng chi B\u1eafc Th\u00e0nh to r\u1ed9ng nh\u01b0 th\u1ebf, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi b\u00e2y thi\u1ebfu. N\u1ebfu c\u1ea5m ch\u1ec9 h\u1eb3n vi\u1ec7c thu\u00ea m\u01b0\u1edbn ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u xoay x\u1edf ch\u1eb3ng kh\u00f3 g\u00ec, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o th\u00ec ch\u1eb3ng kh\u1ecfi l\u00fang t\u00fang, th\u1ef1c s\u1ef1 mu\u1ed1n c\u1ee9u t\u1ec7 m\u00e0 l\u00e0m qu\u00e1 \u0111\u00e1ng. Nay xin theo l\u1ec7 c\u0169 m\u00e0 l\u00e0m, m\u00e0 n\u00eau r\u00f5 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m \u0111\u1ec3 tr\u1eeb c\u00e1i t\u1ec7 gian d\u1ed1i l\u1eb1ng nh\u1eb1ng, th\u1eddi c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i&#8221;. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i v\u00ec vi\u1ec7c dinh \u0111i\u1ec1n l\u00e0 vi\u1ec7c m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m, cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u1eabn \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m v\u1ec1 Kinh ph\u1ee5c m\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110\u00e0m ph\u1ea3i t\u1ed9i mi\u1ec5n ch\u1ee9c. L\u1ea5y Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p quy\u1ec1n \u1ea5n v\u1ee5 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u00ean A \u0110i\u1ec1n C\u00e1o ng\u01b0\u1eddi M\u01b0\u1eddng Vanh v\u01b0\u1ee3t ng\u1ee5c tr\u1ed1n. \u0110\u00e0m cho ti\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi ng\u1ee5c t\u1ed1t b\u1ea3o nh\u1eadn ch\u1ecbu t\u1ed9i. \u0110\u1ebfn nay vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : &#8220;\u0110\u00e0m tr\u01b0\u1edbc c\u00f9ng H\u00e0 Quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u1ea5m ng\u1eeba th\u01b0a th\u1edbt \u0111\u1ec3 cho t\u00f9 ph\u1ea1m l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi tr\u1ed1n ra. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00f3 l\u00e0m gi\u1eb7c, Quy\u1ec1n \u0111\u00e3 c\u1ed1 xin \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, kh\u00f4ng t\u1eeb kh\u00f3 nh\u1ecdc, ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u00ecnh \u0110\u00e0m l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc cho \u0111\u1ebfn l\u00fac c\u00f3 ch\u1ec9 m\u1edbi mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng \u0111i Cam L\u1ed9 m\u00e0 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u1ea1i, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng hi\u1ec7u g\u00ec, ch\u1ee9c ph\u1eadn ng\u01b0\u1eddi t\u00f4i l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf sao ? Hu\u1ed1ng chi l\u00fac \u0111\u1ea7u bu\u1ed9c t\u1ed9i cho ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i \u0111\u00fat ti\u1ec1n cho n\u00f3 b\u1ea3o nh\u1eadn t\u1ed9i, t\u00e2m \u0111\u1ecba nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khinh b\u1ec9&#8221;. B\u00e8n c\u00e1ch ch\u1ee9c giao b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n x\u1eed. \u00e1n th\u00e0nh, \u0110\u00e0m b\u1ecb t\u1ed9i \u0111eo g\u00f4ng n\u1eb7ng m\u1ed9t th\u00e1ng m\u00e3n h\u1ea1n \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e1t \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf V\u0169 Kh\u1ed1.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>X\u01b0\u1edfng thuy\u1ec1n C\u1ef1 H\u1ea3i \u0111\u1ea1o b\u1ecb ch\u00e1y. V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n An v\u00ec s\u01a1 ph\u00f2ng b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng m\u1ed9t n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Duy ch\u1ebft. Vua th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, cho 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 100 quan ti\u1ec1n, 30 t\u1ea5m v\u1ea3i l\u1ee5a, sai tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u1ea5y l\u00ednh \u0111\u01b0a \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 v\u1ec1 ch\u00f4n \u1edf qu\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ecb th\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c kinh s\u1eed, nh\u00e2n b\u1ea3o qu\u1ea3n V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : &#8220;B\u00e0i t\u1ed5ng lu\u1eadn [B\u1eafc s\u1eed] c\u1ee7a Phan Vinh n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ecb lo\u1ea1n vi\u1ec7c \u0111\u1eafc th\u1ea5t t\u1eeb x\u01b0a v\u1ec1 sau, c\u00e1i g\u00ec c\u0169ng r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. H\u00e1n V\u0103n \u0111\u1ebf l\u00e0 vua hi\u1ec1n \u1edf sau Tam \u0111\u1ea1i &nbsp;((1) Tam \u0111\u1ea1i : ba \u0111\u1eddi vua x\u01b0a l\u00e0 H\u1ea1, Th\u01b0\u01a1ng, Chu) s\u1ef1 nh\u00fan nh\u01b0\u1eddng khi l\u00ean ng\u00f4i, m\u00e0 c\u00f2n cho l\u00e0 gi\u1ea3 d\u1ed1i, th\u1ef1c l\u00e0 l\u1eddi b\u00e0n \u0111\u00edch \u0111\u00e1ng. Tr\u1eabm l\u00fac tr\u01b0\u1edbc \u1edf D\u1ef1c th\u1ea5t [nh\u00e0 b\u00ean c\u1ea1nh] b\u1ea7y t\u00f4i d\u00e2ng gi\u1ea5y xin l\u00ean ng\u00f4i, Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng l\u1ea5y nh\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m \u0111\u1ee9c t\u1ed1t, khuy\u00ean ta nh\u01b0\u1eddng. Tr\u1eabm d\u1eabu kh\u00f4ng nghi\u00eam c\u1ef1 ngay, nh\u01b0ng l\u00f2ng cho l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i. Ta l\u00ean l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c 4 n\u0103m, th\u1ea7n d\u00e2n ch\u1eb3ng ai kh\u00f4ng nghe bi\u1ebft \u0111\u1ebfn nay c\u00f2n nh\u01b0\u1eddng ai n\u1eefa. Tr\u1eddi kh\u00f4ng d\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng kh\u00f4ng d\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 l\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh d\u1ed1i m\u00ecnh th\u00f4i. Tr\u1eabm ch\u1ecbu g\u00e1nh n\u1eb7ng, s\u1ee3 \u0111\u1ee9c m\u1ecfng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i, duy tr\u00f4ng mong c\u00e1c quan \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng gi\u00fap \u0111\u1ee1, \u0111\u1ec3 n\u1ed1i \u0111\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ea5y l\u00e0 l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c \u1edf trong, ch\u1eb3ng c\u1ea7n ph\u1ea3i nh\u01b0\u1eddng gi\u1ea3 d\u1ed1i&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Kinh k\u1ef3 l\u1ee5t to, m\u1eb7t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc s\u00e2u h\u01a1n 10 th\u01b0\u1edbc, nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a d\u00e2n b\u1ecb tr\u00f4i nhi\u1ec1u ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi. Vua sai Kinh do\u00e3n l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m l\u1ea5y c\u01a1m mu\u1ed1i ph\u00e1t ch\u1ea9n cho d\u00e2n ngh\u00e8o g\u1ea7n th\u00e0nh v\u00e0 \u0111\u1ed1c \u0111\u1ed3ng kinh huy\u1ec7n \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c l\u00e0ng x\u00f3m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb n\u1ea1n, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o, kh\u00f4ng ng\u1edd ti\u1ec1n \u0111\u1ebfn h\u01a1n 4.000 quan, g\u1ea1o \u0111\u1ebfn h\u01a1n 500 ph\u01b0\u01a1ng. B\u1ecdn Thi\u1ec7m v\u1ec1 t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : &#8220;M\u01b0a l\u1ee5t to qu\u00e1, nh\u00e2n d\u00e2n m\u1eafc n\u1ea1n ch\u00ecm \u0111\u1eafm, r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i bi\u1ebft th\u1ec3 \u00fd tr\u1eabm m\u00e0 chu c\u1ea5p kh\u00f4ng s\u00f3t, d\u1eabu \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn h\u00e0ng v\u1ea1n c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : &#8220;T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay l\u1ee5t m\u00f9a thu, ch\u01b0a bao gi\u1edd gh\u00ea nh\u01b0 th\u1ebf. N\u01b0\u1edbc l\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng \u00e2m, ho\u1eb7c gi\u1ea3 \u00e2m kh\u00ed u u\u1ea5t m\u00e0 th\u00e0nh ra th\u1ebf ch\u0103ng? Hi\u1ec7n nay cung nh\u00e2n c\u00f3 danh v\u1ecb ch\u1ec9 c\u00f3 16, 17 ng\u01b0\u1eddi. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ban ch\u01b0a qu\u00e1 100 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn trong cung m\u00e0 th\u00f4i. Tr\u1eddi b\u00e1o tai nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 ng\u1eabu nhi\u00ean \u0111\u00e2u ? Tr\u1eabm n\u1eeda \u0111em th\u1ee9c d\u1eady, quanh gi\u01b0\u1eddng b\u00e0ng ho\u00e0ng, t\u1ef1 tr\u00e1ch l\u1ed7i m\u00ecnh mong sao cho h\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng tr\u1eddi m\u00e0 kh\u1ecfi tai bi\u1ebfn. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean b\u00e0n b\u1ea1c r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap tr\u1eabm nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tr\u1eabm kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean l\u0129nh Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u ngh\u1ec9 tang. L\u1ea5y Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 Huy Qu\u00fdnh l\u00e0m Tham hi\u1ec7p H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng l\u00e0m Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9. \u0110\u1eb7t th\u1ed5 tri ch\u00e2u v\u00e0 th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ed5 ty L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ebf t\u1eadp cai tr\u1ecb d\u00e2n th\u1ed5. N\u0103m \u0111\u1ea7u Minh M\u1ec7nh, L\u00ea Ch\u1ea5t m\u1edbi \u0111\u1eb7t th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0m ph\u00f3 tri ch\u00e2u, th\u1ed5 ty kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i ch\u1ee9c coi d\u00e2n n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ho\u1ea3ng k\u00eau \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua giao xu\u1ed1ng cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n. Cho r\u1eb1ng th\u1ed5 ty th\u1ebf t\u1eadp \u0111\u00e3 l\u00e2u \u0111\u1eddi r\u1ed3i. L\u00fac m\u1edbi d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng \u01a1n v\u1ed7 v\u1ec1 v\u1eabn cho theo t\u1ee5c c\u0169, l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho thu\u1eadn nh\u00e2n t\u00ecnh. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, c\u00e1c tr\u1ea5n \u1edf d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, th\u1ed5 m\u1ee5c th\u00ec l\u00e0m th\u1ed5 huy\u1ec7n, th\u1ed5 ty th\u00ec l\u00e0m th\u1ed5 ch\u00e2u, \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 s\u1eb5n, Ch\u1ea5t l\u1ea5y vi\u1ec7c ch\u00e2u giao cho th\u1ed5 m\u1ee5c, vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00e0 chuy\u00ean quy\u1ec1n, nay xin b\u00e3i \u0111i, \u0111\u1eb7t l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u00e2u m\u1ed9t Th\u1ed5 tri ch\u00e2u, m\u1ed9t Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c, ch\u1ecdn th\u1ed5 ty ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o thanh li\u00eam m\u1eabn c\u00e1n m\u00e0 b\u1ed5 d\u00f9ng. Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ef1 Lang trung, Gi\u00e1o th\u1ee5 Th\u00e1i B\u00ecnh l\u00e0 \u0110o\u00e0n Xu\u00e2n S\u1ea3ng l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy C\u1ea9m \u1ed1m. L\u1ea5y Tri huy\u1ec7n Nghi Xu\u00e2n l\u00e0 Thi\u1ec1u Nguy\u00ean Di\u1ec7u l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Bi\u00ean Ho\u00e0. Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i, Tham hi\u1ec7p l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n d\u00e2ng th\u01b0 k\u00edn t\u00e2u n\u00f3i : &#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t binh ch\u1ebf, ph\u1ee7 c\u00f3 ph\u1ee7 binh, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 chia nhau \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft. Vi\u1ec7c c\u1ea5m tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp cho d\u00e2n y\u00ean \u1ed5n, v\u1eabn l\u00e0 chu \u0111\u00e1o. Nh\u1eefng ph\u1ee7 th\u1ed1ng h\u1ea1t khi th\u00ec 3, 4 huy\u1ec7n, khi th\u00ec 5, 6 huy\u1ec7n, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng xa, s\u1ef1 tu\u1ea7n ph\u00f2ng th\u1ebf kh\u00f3 kh\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi ph\u1ee7 binh ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi hay h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m, n\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c n\u1ed5i l\u00ean, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t n\u1eeda ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u00f2n s\u1ee9c 40, 50 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0111\u01b0\u01a1ng sao n\u1ed5i ch\u1ed7 xung y\u1ebfu \u1edf 4, 5 huy\u1ec7n \u0111i m\u1ed9t \u0111\u00eam kh\u1eafp sao \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n tr\u0103m d\u1eb7m kh\u00f4ng k\u1ec3 k\u1ebb h\u00e8n y\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi quen tr\u1eadn m\u1ea1c, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng thi th\u1ed1 g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u00e0 b\u1edfi th\u1ebf khi\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf th\u00f4i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u00ednh \u0111\u1ed3n ch\u1eb3ng qu\u00e1 40, 50 ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n l\u1ea1i hay tha ri\u00eang cho ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ed3n ch\u1ec9 c\u00f2n m\u1ed9t n\u1eeda. L\u00ednh \u0111i tu\u1ea7n ng\u00e0y th\u00ec tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf \u1edf ph\u1ed1 ch\u1ee3, \u0111\u00eam th\u00ec x\u1ebfp binh kh\u00ed \u1edf trong x\u00f3m l\u00e0ng, k\u1ebb c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i&nbsp; \u1edf \u0111\u1eb1ng \u0111\u00f4ng th\u00ec l\u00ednh \u1edf \u0111\u1eb1ng t\u00e2y, k\u1ebb c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e1nh \u1edf b\u00ean t\u1ea3 th\u00ec l\u00ednh lui v\u1ec1 b\u00ean h\u1eefu, cho n\u00ean gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ch\u01b0a tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 b\u1edfi th\u1ebf. Nay xin \u0111\u1eb7t th\u00eam l\u00ednh l\u1ec7, huy\u1ec7n l\u1edbn 200 ng\u01b0\u1eddi, huy\u1ec7n trung 150 ng\u01b0\u1eddi, huy\u1ec7n nh\u1ecf 100 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n u\u00fd \u0111\u1ec3 cai qu\u1ea3n, ph\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp trong h\u1ea1t th\u00ec hi\u1ec7p c\u00f9ng tri huy\u1ec7n hay tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd, b\u00e0n b\u1ea1c nhau m\u00e0 l\u00e0m. C\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp th\u00ec cho tri\u1ec7u th\u00eam d\u00e2n phu s\u1edf t\u1ea1i c\u00f9ng t\u1ee9 b\u00e0ng h\u1ecdp s\u1ee9c \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. K\u1ebb n\u00e0o nh\u00fat nh\u00e1t th\u00ec l\u1ea5y qu\u00e2n ph\u00e1p m\u00e0 x\u1eed. C\u1ee9 cu\u1ed1i n\u0103m th\u00ec l\u00e0m s\u1ed5 \u0111\u1ed9ng t\u0129nh, h\u1ea1t n\u00e0o y\u00ean \u1ed5n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i. C\u00f2n l\u00ednh ph\u1ee7 l\u00ednh \u0111\u1ed3n th\u00ec \u0111\u1ec1u xin b\u00e3i c\u1ea3&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i. Cho r\u1eb1ng : &#8220;B\u1eafc Th\u00e0nh t\u1ef1 khi nh\u00e0 L\u00ea suy, h\u1ecd Tr\u1ecbnh l\u1ea5n, ch\u00ednh gi\u00e1o ch\u1eb3ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn lo\u1ea1n T\u00e2y S\u01a1n, phong t\u1ee5c kh\u00f4ng c\u00f3 ai ti\u00eau bi\u1ec3u. Cho n\u00ean b\u1ecdn c\u00e0n b\u1eady h\u1ecdp nhau tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay b\u1ecdn Kh\u00e1nh t\u00e2u b\u00e0y \u0111\u1ec1u n\u00f3i \u0111\u00fang v\u00e0o t\u1ec7 \u1ea5y, \u0111\u1ea1i y\u1ebfu \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, duy s\u1ed1 l\u00ednh l\u1ec7 xin \u0111\u1eb7t th\u00ec h\u01a1i nhi\u1ec1u. C\u00f2n n\u00f3i ai nh\u00fat nh\u00e1t th\u00ec x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ecfi c\u0103n do th\u00ec gi\u1ed1ng nh\u01b0 l\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : &#8220;V\u1eeba r\u1ed3i tr\u1eabm b\u1ea3o c\u00e1c quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u vi\u1ec7c, nay b\u1ecdn Kh\u00e1nh \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u1ee9ng chi\u1ebfu m\u00e0 t\u00e2u, c\u00f3 th\u1ec3 cho l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1eb9n v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5. D\u1eabu l\u1eddi n\u00f3i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3i c\u1ea3, nh\u01b0ng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c&#8221;. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 khen ng\u1ee3i.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u1ea3n c\u00f9ng d\u00e2ng th\u01b0 k\u00edn t\u00e2u vi\u1ec7c. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n xem th\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u1ed9i l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e2u &#8220;\u0111\u1ed9ng l\u00e0m g\u00ec th\u00ec b\u1ecb gi\u00e8m pha&#8221;. S\u1ee9c cho b\u1ea3o t\u00e2u l\u1ea1i cho r\u00f5. H\u1ed9i t\u1ef1 l\u1ea5y d\u00f9ng ch\u1eef sai l\u1ea7m xin nh\u1eadn t\u1ed9i. B\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3. \u0110\u1ee3i c\u00e1i \u00e1n v\u1ee1 \u0111\u00ea xong, s\u1ebd kh\u00e9p t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd ki\u00eam Ch\u01b0\u1edfng c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : &#8220;C\u1ee5c n\u00e0y, th\u00f3i c\u0169 theo nhau, g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 v\u1ee1 th\u00e0nh \u00e1n r\u1ed3i. T\u01b0\u1edfng trong \u1ea5y m\u1ed1i t\u1ec7 h\u1eb3n c\u00f2n nhi\u1ec1u n\u1eefa. Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i gia t\u00e2m tr\u00f4ng nom, nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi vi\u00ean d\u1ecbch, b\u1ea3o ph\u1ea3i g\u1ed9t r\u1eeda l\u00f2ng x\u1ea5u \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t l\u00e0nh l\u00e0 kh\u00e1&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An xin qu\u00e2n. T\u1eeb ch\u1ed1i. Qu\u00e2n Xi\u00eam tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb qu\u00e2n V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1nh thua t\u1ee9c gi\u1eadn l\u1eafm. T\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 X\u00fa Pha H\u1ecda Di [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Chao_Phraya_Bodin_Decha#Ti%C3%AAu_di%E1%BB%87t_v%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Vi%C3%AAng_Ch%C4%83n\">Phraya Ratchasuphawadi<\/a>] \u0111em qu\u00e2n thu\u1ef7 qu\u00e2n b\u1ed9 v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn v\u00e2y th\u00e0nh Vi\u00ean Ch\u0103n, A N\u1ed7 ch\u1ed1ng c\u1ef1. Sai b\u1ec1 t\u00f4i l\u00e0 Ph\u00ec X\u00e0 N\u1ed9n \u0111em th\u01b0 \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An xin ta gi\u00fap qu\u00e2n. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : &#8220;Ta c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u1ed1n t\u00ecnh l\u00e1ng gi\u1ec1ng t\u1ed1t. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai s\u1ee9 sang Xi\u00eam, ch\u01b0a th\u1ea5y tr\u1edf v\u1ec1 ch\u01b0a bi\u1ebft \u00fd ki\u1ebfn vua Xi\u00eam th\u1ebf n\u00e0o. Nay A N\u1ed7 c\u1ed1 gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh c\u1ea7u ta gi\u00fap ti\u1ebfng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta phen n\u00e0y x\u1eed tr\u00ed, s\u1ef1 th\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 kh\u00f3 \u0111\u1ea5y. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean v\u00ec ta tr\u00f9 t\u00ednh xem&#8221;. B\u1ecdn L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng t\u00e2u r\u1eb1ng : &#8220;D\u1ee5ng binh l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn, kh\u00f4ng n\u00ean v\u1ed9i v\u00e0ng, xin n\u00ean b\u1ea3o cho A N\u1ed7 t\u1ef1 l\u1ef1c gi\u1eef l\u1ea5y, \u0111\u1ee3i s\u1ee9 th\u1ea7n c\u1ee7a ta v\u1ec1, r\u1ed3i s\u1ebd tu\u1ef3 c\u01a1 x\u1eed tr\u00ed l\u00e0 ph\u1ea3i&#8221;. Vua n\u00f3i : &#8220;L\u1eddi c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i ch\u00ednh h\u1ee3p \u00fd tr\u1eabm&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e8n sai Ngh\u1ec7 An ph\u01b0\u1edbc th\u01b0 tr\u1ea3 l\u1eddi A N\u1ed7 r\u1eb1ng : &#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u1ea1n, c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi m\u1ed3 c\u00f4i, gi\u00fap \u0111\u1ee1 n\u01b0\u1edbc phi\u00ean thu\u1ed9c \u0111\u00e3 h\u1ebft s\u1ee9c chu \u0111\u00e1o. G\u1ea7n \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam sinh s\u1ef1 c\u00f3 ph\u1ea3i t\u1ef1 ch\u1ee7 \u00fd vua Xi\u00eam, hay l\u00e0 b\u1edfi t\u01b0\u1edbng ngo\u00e0i bi\u00ean c\u1ea7u c\u00f4ng m\u00e0 g\u00e2y vi\u1ec7c, c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft r\u00f5. C\u00e1i ngh\u0129a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng, sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y tr\u01b0\u1edbc m\u1ed1i \u0111\u1ed9ng binh&nbsp; ! Nghe n\u00f3i b\u1ed9 l\u1ea1c V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, l\u01b0\u01a1ng \u0103n c\u0169ng \u0111\u1ee7, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 gi\u1eef l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 n\u00ean thu v\u1ed7 th\u1ea7n d\u00e2n, gi\u1eef y\u00ean b\u1edd c\u00f5i, qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u1ebfn th\u00ec kh\u00e1ng c\u1ef1, ch\u00fang \u0111i th\u00ec kh\u00f4ng \u0111u\u1ed5i theo, ch\u1edb n\u00ean ch\u1ec9 mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi, g\u1eafng s\u1ee9c t\u1ef1 c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 ch\u1edd c\u01a1 h\u1ed9i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f2n \u0111\u01b0\u01a1ng x\u00e9t k\u1ef9 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ed9ng t\u0129nh c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam s\u1ebd c\u00f3 c\u00e1ch x\u1eed tr\u00ed \u0111\u1ea1i \u0111o\u1ea1n&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i ra l\u1ec7nh \u0111\u00f2i l\u00ednh h\u1ea1 ban qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch 2.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 theo ng\u00e0y m\u00e0 thao luy\u1ec7n, v\u00e0 phi s\u1ee9c cho c\u00e1c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, L\u1ea1c Bi\u00ean c\u1ee9 theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn m\u00e0 \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t nha m\u00f4n \u0110\u00ea ch\u00ednh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ee1 \u0111\u00ea, vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : &#8220;\u0110\u1eafp \u0111\u00ea l\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t cho d\u00e2n y\u00ean \u1edf, quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn l\u1ee3i h\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ecf. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u1ee1 \u0111\u00ea, \u0111\u00e3 d\u1ee5 b\u1ea3o s\u1edbm n\u00ean tr\u00f9 l\u00e0m, m\u00e0 h\u1eefu ty khinh th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng kh\u1edfi c\u00f4ng th\u00e0nh ra v\u1eeba s\u1eeda \u0111\u1eafp xong th\u00ec n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t \u0111\u1ebfn, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u l\u1ea1i v\u1ee1. B\u1edfi v\u00ec k\u1ebb th\u1eeba h\u00e0nh b\u1ea5t l\u1ef1c, h\u00e1 l\u1ea1i \u0111\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c cho th\u1ebf n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh h\u01a1n th\u01b0\u1eddng \u01b0 ? N\u1ebfu kh\u00f4ng m\u1ed9t phen \u0111\u1eb7t ra ph\u00e9p t\u1eafc n\u00eau r\u00f5 khuy\u00ean r\u0103n, th\u00ec c\u1ea9u th\u1ea3 ch\u1ea7n ch\u1eeb, ng\u00e0y \u1ea5y ng\u00e0y kh\u00e1c, \u0111\u1ebfn l\u00fac v\u1ee1 \u0111\u00ea, d\u1eabu \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecbu t\u1ed9i, m\u00e0 d\u00e2n ch\u1ecbu h\u1ea1i c\u0169ng ch\u1eb3ng l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ? Nay n\u00ean l\u1eadp ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh th\u1ebf n\u00e0o cho \u1ed5n tho\u1ea3, n\u00ean b\u00e0n k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean\u201d. B\u1ea5y gi\u1edd l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean cho r\u1eb1ng \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u gi\u1eef l\u1ee5t c\u00f3 t\u1eeb \u0111\u1eddi x\u01b0a. \u0110\u00ea B\u1eafc Th\u00e0nh b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi Tr\u1ea7n, c\u00e1c \u0111\u1eddi kh\u00f4ng b\u1ecf, l\u00e0 v\u00ec r\u1ea5t quan y\u1ebfu \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 nh\u00e2n d\u00e2n che ch\u1edf ngh\u1ec1 n\u00f4ng. \u0110\u1eddi L\u00ea tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e9p c\u0169 c\u00f2n thi\u1ebfu s\u00f3t, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta b\u1eaft \u0111\u1ea7u khai th\u00e1c, \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n \u0111\u00ea ch\u00ednh, th\u1ef1c c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng theo l\u00e2u d\u00e0i. Nh\u01b0ng l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m, ti\u1ebft m\u1ee5c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng. Ng\u00e0y th\u00e1ng tr\u00f4i qua, nh\u00e2n t\u00ecnh tr\u1ec5 n\u1ea3i, m\u1ea5y n\u0103m nay hai l\u1ea7n v\u1ee1 \u0111\u00ea ch\u01b0a h\u1eb3n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u00ec h\u1eefu ty s\u01a1 su\u1ea5t m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u1ebf. Nguy\u00ean \u0111\u1eafp \u0111\u00ea l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ee3i cho d\u00e2n, \u0111\u00ea \u0111\u1eafp m\u00e0 d\u00e2n v\u1eabn b\u1ecb h\u1ea1i, th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t v\u1ec1 sau. Nay xin \u0111\u1eb7t ri\u00eang m\u1ed9t nha \u0110\u00ea ch\u00ednh, l\u1ea5y quan v\u0103n Nh\u1ecb ph\u1ea9m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m qu\u1ea3n l\u00fd, quan v\u00f5 Tam ph\u1ea9m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m tham bi\u1ec7n, s\u1edf thu\u1ed9c th\u00ec \u0111\u1eb7t ty Th\u1eadn c\u1ea7n v\u1edbi Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, Ch\u1ee7 s\u1ef1 v\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 4 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 30 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i tr\u00edch 2 \u0111\u1ed9i th\u00e0nh binh cho l\u1ec7 v\u00e0o. C\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng th\u00ec quan \u0110\u00ea ch\u00ednh c\u00f9ng v\u1edbi th\u00e0nh th\u1ea7n b\u00e0n t\u00ednh, h\u1ed9i h\u00e0m &nbsp;((1) H\u1ed9i h\u00e0m : l\u1ea5y quan h\u00e0m c\u1ee7a m\u00ecnh c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u1edd t\u00e2u v\u1edbi quan B\u1eafc Th\u00e0nh) l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec cho t\u00e2u ri\u00eang. Ph\u00e0m c\u00f4ng th\u1ee9c \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec1u theo th\u1ec3 l\u1ec7 \u0111\u1eddi Gia Long. (\u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u trung l\u01b0u \u0111\u1ea1i giang th\u00ec m\u1eb7t \u0111\u00ea r\u1ed9ng 2 tr\u01b0\u1ee3ng, ch\u00e2n \u0111\u00ea 7 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 1 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc ; \u1edf h\u1ea1 l\u01b0u th\u00ec m\u1eb7t \u0111\u00ea r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n \u0111\u00ea 5 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 1 tr\u01b0\u1ee3ng. Trung giang th\u00ec m\u1eb7t \u0111\u00ea r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n \u0111\u00ea 4 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 1 tr\u01b0\u1ee3ng. Ti\u1ec3u giang th\u00ec m\u1eb7t \u0111\u00ea r\u1ed9ng 9 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n \u0111\u00ea 3 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 9 th\u01b0\u1edbc). Nh\u01b0ng \u0111\u1ea5t c\u00f3 ch\u1ed7 cao ch\u1ed7 th\u1ea5p n\u00ean l\u1ea5y m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc l\u00e0m chu\u1ea9n, tu\u1ef3 th\u1ebf \u0111\u1ea5t m\u00e0 \u0111\u1eafp. Ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00ean \u0111\u1eafp r\u1ed9ng h\u01a1n cao h\u01a1n th\u00ec tr\u00f9 ho\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 t\u00e2u. Nh\u00e2n c\u00f4ng v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 s\u1eb5n. N\u1ebfu c\u00f3 t\u0103ng gi\u1ea3m \u0111\u00f4i ch\u00fat th\u00ec quan \u0110\u00ea ch\u00ednh ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 t\u00e2u r\u00f5. M\u1ed7i n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u01b0\u1edbc c\u1ea1n th\u00ec xem x\u00e9t, c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y x\u00f3i c\u1ea7n \u0111\u1eafp \u0111\u00ea m\u1edbi th\u00ec \u0111\u1ea5y l\u1ea1i l\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh, t\u00e2u xin thu\u00ea d\u00e2n x\u00e2y \u0111\u1eafp. Ho\u1eb7c g\u1eb7p ch\u1ed7 th\u1ebf n\u01b0\u1edbc quanh co c\u0169ng n\u00ean theo h\u00ecnh th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1eafp, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eafp th\u00e0nh h\u00ecnh vu\u00f4ng. \u0110\u00ea c\u0169 c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o s\u1ea1t, h\u1edf, th\u1ea5m, l\u1eadu th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 ti\u1ec3u c\u00f4ng tr\u00ecnh, s\u1ee9c cho d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn s\u1eeda ch\u1eefa. \u0110\u1ea1i c\u00f4ng tr\u00ecnh th\u00ec thu\u00ea d\u00e2n b\u1ed3i \u0111\u1eafp. Ph\u00e0m \u0111\u1eafp \u0111\u00ea m\u1edbi, \u0111\u1eafp th\u00eam v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u1ec1u c\u1ee9 h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng gi\u00eang kh\u1edfi c\u00f4ng. \u0110\u1ea1i c\u00f4ng tr\u00ecnh h\u1ea1n \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 3, ti\u1ec3u c\u00f4ng tr\u00ecnh h\u1ea1n \u0111\u1ebfn trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 2 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1eafp xong. Ng\u00e0y \u0111\u1eafp xong th\u00ec t\u00e2u l\u00ean xin ph\u00e1i quan kh\u00e1m l\u1ea1i. \u0110\u00ea m\u1edbi kh\u00f4ng v\u1eefng ch\u1eafc h\u1ee3p th\u1ee9c th\u00ec quan l\u1ea1i b\u1ecb gi\u00e1ng c\u00e1ch, b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111\u1eafp \u0111\u1ec1n. Ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1eb7t c\u1ed1ng th\u00ec xu\u1ea5t ti\u1ec1n kho m\u00e0 x\u00e2y, giao cho d\u00e2n gi\u1eef, m\u1edf c\u1ed1ng ph\u1ea3i b\u00e1o quan, m\u1edf tr\u1ed9m c\u1ed1ng l\u00e0 c\u00f3 t\u1ed9i. C\u00e1c \u0111\u00ea \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i theo l\u1ec7 tr\u1ed3ng tre, ch\u1ed7 n\u00e0o ch\u01b0a tr\u1ed3ng th\u00ec ph\u1ea3i tr\u1ed3ng \u0111\u1ec3 gi\u1eef s\u00f3ng gi\u00f3, v\u00e0 \u0111\u1ec3 s\u1eb5n c\u00f3 tre m\u00e0 h\u1ed9 \u0111\u00ea. L\u1ea1i d\u1ef1ng th\u01b0\u1edbc \u0111o n\u01b0\u1edbc \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng, kh\u1eafc r\u00f5 th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c, \u0111\u1ec3 nghi\u1ec7m n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u00ean xu\u1ed1ng. M\u1ed7i n\u0103m l\u00fac n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean, s\u1ee9c d\u00e2n d\u1ef1 b\u1ecb c\u00e1c lo\u1ea1i s\u1ecdt \u0111\u1ea5t v\u00e0 tre g\u1ed7. \u0110\u1ebfn khi n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t th\u00ec \u0110\u00ea ch\u00ednh c\u00f9ng v\u1edbi quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i \u0111i l\u1ea1i xem x\u00e9t, n\u1ebfu th\u1ea5y ch\u1ed7 xung y\u1ebfu \u0111\u00e1ng lo, th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ed1c th\u00fac ngay binh d\u00e2n ph\u00f2ng h\u1ed9. C\u00f2n v\u1ec1 ph\u00e9p x\u00e9t th\u00e0nh t\u00edch, th\u00ec \u0111\u00ea m\u1edbi h\u1ea1n trong 3 n\u0103m, trong h\u1ea1n \u1ea5y n\u0103m n\u00e0o n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng m\u1ea1nh h\u01a1n th\u01b0\u1eddng m\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00ea kh\u00f4ng v\u1ee1, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1c tu (tr\u01b0\u1edfng quan \u0110\u00ea ch\u00ednh), gi\u00e1m tu (tr\u1ea5n quan s\u1edf t\u1ea1i) cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba bi\u1ec7n (ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 li\u00eau thu\u1ed9c nha \u0110\u00ea ch\u00ednh) \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng h\u1eadu. Ngo\u00e0i h\u1ea1n 3 n\u0103m c\u00f9ng \u0111\u00ea c\u0169 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng ch\u1eafc th\u00ec th\u01b0\u1edfng th\u1ee9 b\u1eadc. N\u0103m n\u00e0o th\u1ebf n\u01b0\u1edbc b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng m\u00e0 \u0111\u00ea v\u1ee1 th\u00ec ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00e0 gi\u00e1ng ch\u1ee9c, c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1eafp \u0111\u1ec1n. \u0110\u00ea m\u1edbi ngo\u00e0i h\u1ea1n c\u00f9ng \u0111\u00ea c\u0169 m\u00e0 v\u1ee1 th\u00ec \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ed3i, ch\u1ec9 x\u1eed gi\u00e1ng tru\u1ea5t. L\u1ea1i xin l\u1eadp mi\u1ebfu H\u00e0 th\u1ea7n \u1edf ch\u1ed7 ng\u00e3 ba s\u00f4ng L\u00f4, s\u00f4ng Thao, m\u1ed7i n\u0103m c\u1ee9 m\u00f9a xu\u00e2n, m\u00f9a thu th\u00ec t\u1ebf, sau khi n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n th\u00ec t\u00e2u xin l\u1ec5 t\u1ea1, \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p \u01a1n th\u1ea7n&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho theo l\u1eddi b\u00e0n m\u00e0 l\u00e0m, h\u1ea1 l\u1ec7nh m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu 50 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Nam b\u1ecb b\u00e3o l\u1ee5t, l\u00faa ru\u1ed9ng t\u1ed5n h\u1ea1i nhi\u1ec1u, d\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai tr\u1ea5n th\u1ea7n x\u00e9t b\u1ecb h\u1ea1i n\u1eb7ng th\u00ec ph\u00e1t ti\u1ec1n g\u1ea1o ch\u1ea9n c\u1ee9u.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh s\u00e1t h\u1ea1ch vi\u00ean d\u1ecbch c\u00e1c t\u00e0o, chia l\u00e0m ba h\u1ea1ng \u01b0u b\u00ecnh th\u1ee9, l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : &#8220;B\u1eafc Th\u00e0nh nhi\u1ec1u l\u1ea1i d\u1ecbch ty vi\u00ean, nay xem danh s\u00e1ch kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ea1ng li\u1ec7t, c\u0169ng kh\u00f4ng x\u00e9t ra \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb gian d\u1ed1i, c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o l\u0169 \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n thanh b\u1ea1ch c\u1ea3 ? Hay l\u00e0 c\u00f3 l\u00f2ng thi\u00ean v\u1ecb che ch\u1edf m\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf&#8221;. Sai v\u1ee9t tr\u1ea3 l\u1ea1i m\u00e0 ph\u1ea1t b\u1ed5ng T\u00e0o tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n 6 th\u00e1ng. L\u1ea1i d\u1ee5 sai Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n Phan V\u0103n Thu\u00fd c\u00f9ng c\u00e1c b\u1ecdn Binh t\u00e0o \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, H\u00ecnh t\u00e0o Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n c\u1ee9 theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 x\u00e9t k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y B\u1eafc Th\u00e0nh ph\u00e1i u\u1ef7 Cai t\u1ed5ng t\u1ed5ng Kim B\u00f4i tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng T\u0129nh, \u0111i d\u00f2 th\u0103m t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Nam Ch\u01b0\u1edfng. T\u0129nh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi Nam Ch\u01b0\u1edfng, b\u1ecb h\u1ecd ng\u0103n tr\u1edf, b\u00e8n gi\u1ea3 l\u00e0m v\u0103n b\u1eb1ng h\u1ecfi l\u1ec5 c\u1ed1ng. Nam Ch\u01b0\u1edfng tin, sai s\u1ee9 th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn Ph\u00ec Nh\u1ef1 Mang Ngo\u1ea1i \u0111em ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt (voi \u0111\u1ef1c 2 con, ng\u00e0 voi 1 \u0111\u00f4i, s\u1eebng t\u00ea 2 t\u1ea3ng, kh\u00e1nh \u0111\u1ed3ng tr\u00f2n, tr\u1ed1ng \u0111\u1ed3ng m\u1ed7i th\u1ee9 2 c\u00e1i, tr\u1eebu m\u00e1n v\u1ea3i m\u00e1n m\u1ed7i th\u1ee9 20 t\u1ea5m), theo T\u0129nh \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Ninh Bi\u00ean tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1. T\u0129nh \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua h\u1ecfi b\u1ea7y t\u00f4i. Th\u1ef1 Trung qu\u00e2n l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng t\u00e2u r\u1eb1ng : &#8220;Nam Ch\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng l\u00e0 b\u1edfi T\u0129nh gi\u1ea3 m\u1ec7nh. Nay nh\u00e2n th\u1ebf m\u00e0 nh\u1eadn \u0111\u1ed3 c\u1ed1ng c\u00f3 n\u00ean kh\u00f4ng ?&#8221; Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 Phan Huy Th\u1ef1c t\u00e2u r\u1eb1ng : &#8220;Nam Ch\u01b0\u1edfng nghe m\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a T\u0129nh \u0111\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c n\u1ed9p c\u1ed1ng, b\u1edfi v\u00ec n\u01b0\u1edbc \u1ea5y t\u1eeb xa \u0111\u00e3 m\u1ebfn phong ho\u00e1 nh\u00e0 vua t\u1eeb l\u00e2u, m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd nguy\u1ec7n, cho n\u00ean cung thu\u1eadn nh\u01b0 th\u1ebf. Tr\u1ed9m ngh\u0129 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3 m\u1ec7nh c\u1ed1 nhi\u00ean n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i, m\u00e0 s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean c\u1ef1 tuy\u1ec7t \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi xa&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : &#8220;S\u1ee9 th\u1ea7n t\u1eeb xa m\u1edbi \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng n\u1ee1 c\u1ef1 tuy\u1ec7t, n\u00ean b\u1ea3o \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh d\u1eebng l\u1ea1i, h\u1ecfi xem \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf \u00fd t\u1ee9 c\u00f3 th\u1ef1c kh\u00f4ng r\u1ed3i li\u1ec7u m\u00e0 \u0111\u1ed1i x\u1eed&#8221;. B\u00e8n sai th\u00e0nh th\u1ea7n h\u1ed9 d\u1eabn s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh, b\u1ea3o r\u1eb1ng : &#8220;Nam Ch\u01b0\u1edfng n\u0103m x\u01b0a quy ph\u1ee5c, r\u1ed3i l\u1ea1i th\u00f4i, th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ea5t c\u00e1i l\u1ec5 n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf th\u1edd n\u01b0\u1edbc l\u1edbn. N\u1ebfu c\u1eed m\u1ed9t to\u00e1n qu\u00e2n l\u1ebb c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecfi t\u1ed9i. Nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 r\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc l\u1edbn c\u00f3 c\u1ea7n g\u00ec m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, cho n\u00ean v\u1eabn bao dung ng\u01a1 \u0111i m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ecfi. Nay sai s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c T\u0129nh gi\u1ea3 m\u1ec7nh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd x\u1eed tr\u00ed, ch\u1ec9 n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u00e0y c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ef1 vua t\u00f4i n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i s\u1eb5n l\u00f2ng cung thu\u1eadn \u0111\u00e3 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc, hay l\u00e0 v\u00ec T\u0129nh l\u1eeba d\u1ed1i ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ef1c l\u00f2ng, th\u00ec cho v\u1ec1 kh\u00f4ng b\u1eaft \u00e9p \u0111\u00e2u&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : &#8220;N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh xin \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng nh\u01b0ng trong n\u01b0\u1edbc c\u00f3 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i ch\u1eadm tr\u1ec5. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i Tr\u1ea5n Ninh quy ph\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, vua t\u00f4i n\u01b0\u1edbc t\u00f4i m\u1ed9t l\u00f2ng cung k\u00ednh \u0111\u00e3 d\u1ef1 b\u1ecb l\u1ec5 v\u1eadt s\u1eb5n s\u00e0ng b\u00e0n s\u1ebd t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o c\u1ed1ng. V\u1eeba g\u1eb7p \u0110inh C\u00f4ng T\u0129nh \u0111\u1ebfn, m\u1eebng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean sai s\u1ee9 theo \u0111i, xem \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn Kinh ch\u1ea7u \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng xa&#8221;. Th\u00e0nh th\u1ea7n d\u1ecbch l\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua y cho. S\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn n\u01a1i, cho ch\u1ea7u l\u1ea1y \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n r\u1ed3i g\u1ecdi l\u1ea1i u\u1ef7 l\u1ea1o. Sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 c\u1ed1ng (c\u1ee9 nh\u1eefng n\u0103m s\u1eedu, th\u00ecn, m\u00f9i, tu\u1ea5t, 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n c\u1ed1ng) ph\u1ea9m v\u1eadt c\u1ed1ng (ng\u00e0 voi 4 \u0111\u00f4i, t\u00ea gi\u00e1c 8 t\u1ea3ng, tr\u1ed1ng \u0111\u1ed3ng 2 c\u00e1i) v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i s\u1ee9 (do Tr\u1ea5n Ninh \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn Kinh). Cho h\u1eadu r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1 (cho qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Chi\u00eam Mang 4 t\u1ea5m g\u1ea5m, 8 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n, 10 t\u1ea5m l\u1ee5a, 40 t\u1ea5m sa the, 30 t\u1ea5m v\u1ea3i ; ch\u00e1nh s\u1ee9 c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o qu\u1ea7n nhi\u1ec5u c\u00f9ng b\u1ea1c l\u1ea1ng theo th\u1ee9 b\u1eadc).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1eddi \u00e1n : \u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng, \u0111\u00f4ng gi\u00e1p Tr\u1ea5n Ninh, nam gi\u00e1p V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, t\u00e2y gi\u00e1p Xi\u00eam La, b\u1eafc gi\u00e1p Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n ; d\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f3 7 m\u01b0\u1eddng, nh\u00e2n s\u1ed1 kh\u00f4ng qu\u00e1 2 v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng c\u00f3 thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u1ea1ch l\u00ednh, t\u1ee5c l\u1ea5y th\u00e1ng 10 l\u00e0m \u0111\u1ea7u n\u0103m ; chu\u1ed9ng s\u1eafc tr\u1eafng ; ch\u1ee3 b\u00faa mua b\u00e1n l\u1ea5y v\u1ecf \u1ed1c thay ti\u1ec1n ; ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u v\u1ebd m\u00ecnh, ho\u1eb7c x\u0103m c\u00e2y c\u1ecf hoa qu\u1ea3, ho\u1eb7c x\u0103m h\u00ecnh chim mu\u00f4ng, tu\u1ef3 th\u00edch ; trong n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ee3 r\u00e8n \u0111\u00fac binh kh\u00ed, gi\u00e1o g\u01b0\u01a1m s\u00fang \u1ed1ng \u0111\u1ec1u mua c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i m\u00e0 d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai b\u1eaft tr\u00f3i \u0110inh C\u00f4ng T\u0129nh \u0111em v\u1ec1 Kinh h\u1ecfi t\u1ed9i gi\u1ea3 m\u1ec7nh c\u1ea7u c\u1ed1ng, x\u1eed tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai d\u1ed3n l\u00ednh kho m\u1ed9 c\u0169 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh h\u01a1n 120 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u0110\u1ecbnh sai, Tu\u1ea7n th\u00e0nh thu\u1ed9c th\u00e0nh v\u00e0 \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m s\u1edb t\u1ea5u c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 phong th\u01b0 k\u00edn, do b\u1ed9 L\u1ea1i \u0111\u1ec1 t\u00e2u, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 th\u00ec vi\u1ec7c thu\u1ed9c b\u1ed9 n\u00e0o chuy\u1ec3n giao cho b\u1ed9 \u1ea5y tu\u00e2n l\u00e0m. N\u1ebfu vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 hai b\u1ed9, th\u00ec b\u1ed9 n\u00e0o th\u1ee9 t\u1ef1 \u1edf tr\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef b\u1ea3n \u0111\u1ecf chi\u1ebfu bi\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f9n \u0111\u1ea9y cho nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, l\u1ec5 \u0110\u00f4ng h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ra ch\u1ea7u b\u1ea3o b\u1ecdn Binh b\u1ed9 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 r\u1eb1ng : Ch\u00ednh khanh c\u00f9ng \u00e1 khanh &nbsp;((1) Ch\u00ednh khanh l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0. \u00e1 khanh l\u00e0 Tham tri. 1) ph\u1ea9m tr\u1eadt ch\u1eb3ng xa nhau m\u1ea5y, m\u00e0 c\u00e1c ch\u00ednh khanh ho\u1eb7c c\u1eady ng\u00f4i th\u1ee9 c\u1ee7a m\u00ecnh vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng theo \u00fd m\u00ecnh, kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u00e0n b\u1ea1c v\u1edbi ai. Li\u00eau thu\u1ed9c d\u1eabu bi\u1ebft l\u00e0 tr\u00e1i, c\u0169ng u\u1ed1n m\u00ecnh g\u01b0\u1ee3ng theo, h\u00e1 ch\u1eb3ng h\u1ecfng vi\u1ec7c \u00e0 ? Ph\u00e0m h\u1ecdc h\u1ecfi l\u1eabn nhau l\u00e0 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a. L\u00e0m vua c\u00f3 l\u1ed7i c\u00f2n vui nghe b\u1ea7y t\u00f4i can ng\u0103n, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng r\u1ed9ng theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang \u0111\u1eafn, n\u1eefa l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng li\u00eau \u00e0 ! C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u1eabn nhau x\u00e9t k\u1ef9 m\u00e0 l\u00e0m, d\u1eabu ch\u01b0a \u0111\u1eb7t ch\u00ednh khanh c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m n\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng sung ch\u1ee9c qu\u1ea3n l\u00fd \u0110\u00ea ch\u00ednh, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5 Ng\u00f4 Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c sung ch\u1ee9c Tham bi\u1ec7n, Tri ph\u1ee7 Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u00fd Nh\u00e2n l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ty Th\u1eadn c\u1ea7n \u0110\u00ea ch\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u01b0\u01a1ng v\u00e0o b\u1ec7 t\u1eeb. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : &#8220;Vi\u1ec7c ch\u1ed1ng l\u1ee5t quan h\u1ec7 r\u1ea5t l\u1edbn. Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft l\u1ebd, tr\u01b0\u1edbc kia vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn n\u01a1i l\u00e0 l\u00e0m xong ngay. Nay tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 \u0110\u00ea ch\u00ednh c\u00e0ng n\u1eb7ng n\u1ec1. L\u1ea7n n\u00e0y \u0111i, n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng x\u1ebfp \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec3 cho n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y thu\u1eadn d\u00f2ng, cho d\u00e2n c\u00e0ng m\u1eebng \u00eam s\u00f3ng th\u00ec c\u00f4ng \u1ea5y ch\u1eb3ng nh\u1ecf \u0111\u00e2u&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i : &#8220;Ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung xin theo \u0110\u00ea ch\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c, tr\u1eabm \u0111\u00e3 y cho, nh\u01b0ng ch\u01b0a bi\u1ebft y l\u00e0m vi\u1ec7c th\u1ebf n\u00e0o. Ng\u01b0\u01a1i x\u00e9t k\u1ef9 xem, n\u1ebfu qu\u1ea3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi si\u00eang n\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec n\u00ean x\u00e9t ho\u1eb7c tr\u1ecb t\u1ed9i. Ph\u00e0m vi\u1ec7c bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb x\u01b0a v\u1eabn cho l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f3. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng d\u1eb7n r\u1eb1ng v\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5 ng\u01b0\u1eddi n\u00ean d\u00f9ng th\u01b0\u1eddng l\u1ea7m. Nh\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi si\u00eang n\u0103ng c\u1ea9n th\u1eadn. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc Thanh Ngh\u1ec7 nhi\u1ec1u gi\u1eb7c, cho \u0111i x\u00e9t b\u1eaft c\u1ea3 c\u00f5i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. L\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00e0o s\u00f4ng V\u0129nh \u0110i\u1ec7n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, c\u0169ng l\u00e0m xong vi\u1ec7c. \u0110\u1ebfn l\u00fac u\u1ef7 cho tr\u1ecdng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00ec sinh l\u00f2ng t\u1ef1 m\u00e3n, ki\u00eau c\u0103ng, c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m sai l\u1ea7m. L\u00e0 m\u1ed9t Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc sau hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nhau. Th\u1ebf th\u00ec bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng ch\u1eb3ng kh\u00f3 l\u1eafm \u01b0 ?&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i l\u1ed1i \u00e1o qu\u1ea7n t\u1ef1 s\u00f4ng Gianh tr\u1edf ra B\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : &#8220;S\u0129 d\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n n\u00f3i \u0111\u1ed5i l\u1ed1i \u00e1o qu\u1ea7n theo nh\u01b0 c\u00e1ch th\u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb s\u00f4ng Gianh tr\u1edf v\u1ec1 nam. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n cho r\u1eb1ng : &#8220;C\u00e1i \u0111\u1ea1o d\u1ea1y d\u00e2n, kh\u00f4ng n\u00ean b\u1eaft \u00e9p ph\u1ea3i gi\u1ed1ng nhau, m\u00e0 nh\u00e2n vi\u1ec7c thi th\u1ed1 l\u00e0 c\u1ed1t cho \u0111\u1ec1u phong t\u1ee5c. Ti\u00ean tri\u1ec1u ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc l\u1ec5 v\u0103n, ch\u1ebf \u0111\u1ecbnh y ph\u1ee5c t\u1ef1 s\u00f4ng Gianh tr\u1edf v\u1ec1 nam, th\u1ea5m th\u00eda \u0111\u1ee9c ho\u00e1 \u0111\u00e3 l\u00e2u. Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u th\u1ed1ng nh\u1ea5t, t\u1ef1 s\u00f4ng Gianh tr\u1edf ra B\u1eafc l\u1ed1i y ph\u1ee5c ch\u01b0a r\u1ea3nh m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i b\u1edfi v\u00ec \u0111\u1ed5i phong t\u1ee5c t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u1ea7n d\u1ea7n, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi t\u00ednh t\u1ef1 nhi\u00ean m\u00e0 th\u00f4i. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta l\u1eadp n\u00ean k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, ph\u00e0m ph\u00e9p \u0111o \u0111\u1ea1c c\u00e2n l\u01b0\u1eddng nam b\u1eafc \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng kh\u00e1c nhau. Nay s\u0129 d\u00e2n B\u1eafc H\u00e0 th\u1ea5y y ph\u1ee5c ch\u01b0a gi\u1ed1ng nhau m\u00e0 \u0111\u1ec1u xin thay \u0111\u1ed5i, th\u00ec cho theo s\u1edf nguy\u1ec7n c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec. Nh\u01b0ng d\u00e2n gian gi\u00e0u ngh\u00e8o kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, s\u1ee3 kh\u00f3 may m\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c ngay, xin h\u1ea1n cho tu\u1ea7n th\u00e1ng \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Khi\u1ebfn d\u1ee5 kh\u1eafp h\u1eb9n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u Xu\u00e2n sang n\u0103m ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t lo\u1ea1t. C\u1ea5m l\u1ea1i d\u1ecbch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111\u1ebfn d\u00e2n gian, m\u01b0\u1ee3n c\u1edb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : &#8220;B\u1eafc H\u00e0 th\u00f3i quen 6, 7 tr\u0103m n\u0103m nay b\u1ed7ng m\u1ed9t ng\u00e0y l\u1eadt \u0111\u1ed5i thay \u00fd c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 quan h\u1ec7 v\u1edbi kh\u00ed v\u1eadn, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ef1 s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 xin b\u1ed1n bi\u1ec3n nh\u01b0 m\u1ed9t nh\u00e0, v\u1ed1n kh\u00f4ng \u00fd chia r\u1ebd. B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng r\u00e3i, tr\u1eabm mu\u1ed1n \u0111i tu\u1ea7n, xem x\u00e9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ph\u01b0\u1edbc, ra \u01a1n, cho tho\u1ea3 l\u00f2ng k\u00ednh m\u1ebfn c\u1ee7a tr\u0103m h\u1ecd. Nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 T\u1eeb cung tu\u1ed5i th\u1ecd c\u00e0ng cao, ch\u01b0a mu\u1ed1n d\u1eddi xa d\u01b0\u1edbi g\u1ed1i \u0111\u00f3 th\u00f4i. Nh\u01b0ng n\u1ebfu l\u1ec5 tu\u1ea7n th\u00fa kh\u00f4ng c\u1eed h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec tuy h\u1eb1ng ng\u00e0y tr\u1eabm c\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u00f2ng gia \u00e2n nu\u00f4i d\u00e2n m\u00e0 mu\u00f4n d\u1eb7m xa x\u00f4i \u00e2n tr\u1ea1ch kh\u00f4ng xu\u1ed1ng t\u1edbi. Mu\u1ed1n cho t\u00ecnh d\u01b0\u1edbi th\u00f4ng l\u00ean, ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t c\u0169ng l\u00e0 kh\u00f3 l\u1eafm&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tri ph\u1ee7 Ki\u1ebfn An l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Huy Ki\u1ec1u l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Nam \u0110\u1ecbnh, Tri huy\u1ec7n \u00fd Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ecbnh T\u00e1 l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc V\u0129nh Thanh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng c\u00f3 m\u1eb9 gi\u00e0 xin ph\u00e9p ngh\u1ec9 v\u1ec1 th\u0103m. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : &#8220;B\u1ed9 H\u1ed9 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c kh\u00f4ng n\u00ean v\u1eafng m\u1eb7t. Nh\u01b0ng l\u1ea5y ch\u00ed t\u00ecnh m\u1eb9 con m\u00e0 n\u00f3i tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f3 tr\u00e1i l\u1eddi xin&#8221;. B\u00e8n y cho. L\u1ea5y th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng quy\u1ec1n th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 phong t\u1eb7ng cha m\u1eb9 quan vi\u00ean. Hai b\u1ed9 Binh L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng : &#8220;N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8, v\u00e2ng \u00e2n chi\u1ebfu phong t\u1eb7ng cha m\u1eb9 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean. Nay x\u00e9t k\u1ef9 s\u1ef1 tr\u1ea1ng th\u00ec trong \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan tri\u1ec1u L\u00ea, n\u1ebfu l\u1ea1i phong t\u1eb7ng th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1ebd ph\u1ea3i c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0\u1edbng&#8221;. Vua sai b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n. Cho r\u1eb1ng : &#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh suy \u01a1n cho th\u1ea7n h\u1ea1, \u0111\u1ebfn c\u1ea3 cha m\u1eb9 t\u01b0\u1edbc m\u1ec7nh v\u1ed1n ch\u1eb3ng ti\u1ebfc g\u00ec. Duy d\u1ea1y trung khuy\u00ean hi\u1ebfu c\u00e0ng n\u00ean x\u00e9t h\u1ebft kh\u00fac n\u00f4i k\u1ebb d\u01b0\u1edbi. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0103n l\u1ed9c nh\u00e0 L\u00ea, c\u00e1i ngh\u0129a l\u00e0m t\u00f4i nh\u00e0 L\u00ea \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh \u1edf l\u00fac \u0111\u1eady n\u1eafp quan t\u00e0i, th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea3n tri\u1ec1u, ch\u01b0a t\u1eebng l\u00e0m t\u00f4i. Nay v\u00ec c\u00f3 con l\u00e0m quan cho quan t\u01b0\u1edbc, th\u00e0nh ra \u0111\u00e3 ch\u1ebft tr\u0103m n\u0103m m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdn c\u00e1i ti\u1ebft l\u00e0m t\u00f4i nh\u00e0 L\u00ea. Xin kh\u00f4ng phong t\u1eb7ng \u0111\u1ec3 cho tr\u1ecdn l\u00f2ng trung, c\u00f9ng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch cho k\u1ebb l\u00e0m t\u00f4i tr\u1ecdn ti\u1ebft&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i l\u1eafm. Ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 V\u00e2n T\u01b0\u1eddng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng) Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e0o \u0111\u1ea5t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i nghi\u00ean \u0111\u00e1 \u0110oan Kh\u00ea, l\u01b0ng nghi\u00ean c\u00f3 ch\u1eef &#8220;Thanh Cao t\u00f4n ng\u1ef1 minh&#8221; &nbsp;((1) Thanh Cao t\u00f4n ng\u1ef1 minh ngh\u0129a l\u00e0 vua Cao T\u00f4ng nh\u00e0 Thanh ghi ch\u1eef v\u00e0o c\u00e1i nghi\u00ean \u1ea5y) \u0111em d\u00e2ng vua.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : &#8220;Nghi\u00ean tuy l\u00e0 v\u1eadt nh\u1ecf m\u00e0 c\u00f3 ch\u1eef Thanh Cao t\u00f4n ng\u1ef1 minh, l\u00e0 \u0111\u1ed3 c\u1ee7a vua B\u1eafc tri\u1ec1u d\u00f9ng, nay l\u01b0u l\u1ea1c \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y c\u0169ng n\u00ean qu\u00fd ho\u00e1&#8221;. B\u00e8n sai \u0111\u1ec3 nghi\u00ean \u1ea5y b\u00ean h\u1eefu ch\u1ed7 ng\u1ef1. Th\u01b0\u1edfng cho L\u01b0\u01a1ng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c N\u1ed9i t\u1ea1ng (tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m) l\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ecb n\u1ed9i qu\u00e2n Th\u1ecb trung sung b\u1ed5 ch\u1ee9c \u1ea5y. \u0110\u1eb7t mi\u1ebfu H\u00e0 th\u1ea7n B\u1eafc Th\u00e0nh \u1edf x\u00e3 B\u1ea1ch H\u1ea1c (thu\u1ed9c huy\u1ec7n B\u1ea1ch H\u1ea1c, S\u01a1n T\u00e2y), phong l\u00e0 Hi\u1ec7u Linh Hi\u1ec7p Thu\u1eadn H\u00e0 th\u1ea7n. \u0110\u1eb7t 10 ng\u01b0\u1eddi mi\u1ebfu phu.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda vi\u00ean t\u1ea9m c\u1ee7a Tuy\u00ean v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 M\u1ee5c v\u01b0\u01a1ng &nbsp;((2) Tuy\u00ean v\u01b0\u01a1ng hu\u00fd Hi\u1ec7u l\u00e0 con th\u1ee9 9 c\u1ee7a Th\u1ebf t\u00f4ng ; M\u1ee5c v\u01b0\u01a1ng hu\u00fd \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Tuy\u00ean v\u01b0\u01a1ng. Hai v\u1ecb n\u00e0y n\u0103m Gia Long th\u1ee9 3 truy t\u1eb7ng).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng cho thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf c\u00e1c t\u00e0o c\u1ee7a N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ch\u1ee7 th\u1ee7 c\u00e1c t\u00e0o, theo c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u \u00edt chia l\u00e0m 3 h\u1ea1ng m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng. Nay \u0111\u1ecbnh th\u00eam kh\u1ed1 Ch\u1ee7 s\u1ef1 h\u1ea1ng nh\u00ec, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng 3 quan 4 ti\u1ec1n, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 2 quan 8 ti\u1ec1n, kh\u1ed1 Ch\u1ee7 s\u1ef1 h\u1ea1ng ba, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng 3 quan 1 ti\u1ec1n, T\u01b0 v\u1ee5 2 quan 8 ti\u1ec1n, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u m\u1ed7i th\u00e1ng 1 quan 8 ti\u1ec1n. C\u00f2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00ec v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169 m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u00e1 b\u1ea1c l\u00ean cao (10 l\u1ea1ng b\u1ea1c gi\u00e1 ti\u1ec1n 47 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : &#8220;Th\u1ed5 s\u1ea3n n\u01b0\u1edbc ta nh\u01b0 ng\u00e0 voi s\u1eebng t\u00ea, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh l\u1ea5y l\u00e0m qu\u00fd l\u1eafm. G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 cho trao \u0111\u1ed5i b\u1eb1ng b\u1ea1c, l\u00e0 mu\u1ed1n cho ngu\u1ed3n c\u1ee7a d\u1ed3i d\u00e0o, th\u1ebf m\u00e0 gi\u00e1 b\u1ea1c l\u1ea1i l\u00ean cao l\u00e0 t\u1ea1i sao ? C\u1ee7a c\u1ea3i tr\u1eddi \u0111\u1ea5t sinh ra ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ea5y nhi\u00eau, ch\u1eb3ng \u1edf quan th\u00ec \u1edf d\u00e2n, n\u00ean cho l\u01b0u th\u00f4ng kh\u00f4ng \u1ee9 t\u1eafc. Tr\u01b0\u1edbc kia nh\u00e0 T\u1ed1ng \u0111\u1eb7t ra l\u00e0m t\u00e2n ph\u00e1p, thu l\u1ea5y c\u1ee7a d\u00e2n, c\u1ee7a ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u00e0 d\u00e2n \u0111\u00e3 kh\u1ed1n. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u l\u1ea7m trong s\u1ef1 m\u01b0u vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i ch\u1eb3ng n\u00ean r\u0103n \u00e0? V\u1eady ra l\u1ec7nh t\u1eeb sang n\u0103m, ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec chi c\u1ee7a kho th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng b\u1ea1c, cho gi\u00e1 b\u1ea1c tr\u1ea3 b\u00ecnh \u1ed5n&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ph\u00e9p k\u1ebf kho\u00e1 cho h\u1ecdc tr\u00f2.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : &#8220;Vi\u1ec7c kh\u1ea3o kho\u00e1 l\u00e0 \u0111\u1ec3 x\u00e9t ngh\u1ec7, ai tr\u00fang th\u00ec t\u1ea1m mi\u1ec5n cho binh dao \u0111\u1ec3 \u0111i h\u1ecdc. Tr\u01b0\u1edbc kia thi H\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 tr\u00fang nh\u1ea5t nh\u1ecb tr\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n dao d\u1ecbch 2, 3 n\u0103m c\u00f3 kh\u00e1c nhau, cho n\u00ean sau khoa thi h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m sau m\u1edbi kh\u1ea3o kho\u00e1. Nay ph\u00e9p thi, thi lu\u00f4n c\u1ea3 b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ea1ng nh\u1ea5t nh\u1ecb tr\u01b0\u1eddng n\u1eefa. N\u1ebfu v\u00ec c\u1edb v\u1eeba thi h\u1ecfng m\u00e0 t\u1ea1m \u0111\u00ecnh m\u1ed9t k\u1ef3 kh\u1ea3o kho\u00e1, th\u00ec vi\u1ec7c binh dao b\u00f3 bu\u1ed9c, h\u1ecdc tr\u00f2 s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 chuy\u00ean nghi\u1ec7p. V\u1eady xin t\u1eeb nay nh\u1eefng h\u1ecdc tr\u00f2 thi h\u1ecfng \u0111\u1ec1u cho kh\u1ea3o kho\u00e1 ti\u1ebfp v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m sau&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y theo l\u1eddi t\u00e2u. Cho L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9, B\u00f9i Ph\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9, H\u1ed3 H\u1ef1u l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Nguy\u1ec5n T\u00fa l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169 l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1, Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh, Ho\u00e0ng S\u0129 Quang l\u00e0m Tham hi\u1ec7p S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa H\u00e0o l\u00e0m th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9, H\u1eefu Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n l\u00e0m T\u1ea3 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9, v\u1eabn quy\u1ec1n l\u0129nh Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 l\u00e0 l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 Tham tri, H\u1eefu Th\u1ecb lang l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri, T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri, T\u1ea3 Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 V\u0169 Du l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 Phan \u0110\u00ecnh S\u1ef9 l\u00e0m th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh, v\u1eabn qu\u1ea3n l\u00fd V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, v\u1eabn l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, v\u1eabn ki\u00eam l\u0129nh \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c kinh th\u00e0nh qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, v\u1eabn l\u0129nh vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c ty \u0111\u1ed9i th\u1ecb v\u1ec7, ti\u1ec3u sai T\u1ea3 h\u1ed9 v\u1ec7 \u1ee9ng sai, Ph\u00fa thu\u1eadn, L\u00fd thi\u1ec7n, Vi\u1ec7t t\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, v\u1eabn qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia h\u00e0m th\u1ed1ng ch\u1ebf cho c\u00e1c Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, v\u1eabn l\u0129nh vi\u1ec7c v\u1ec7 C\u1ea9m y.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ch\u1ebf quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng ng\u00e0 &#8220;Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 gia th\u1ed1ng ch\u1ebf h\u00e0m&#8221; c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eefu l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 l\u01b0\u1ee3c l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eefu v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 trung l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u00e0m l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 ti\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef9 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1eadu l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 ti\u1ec1n v\u1eabn l\u0129nh vi\u1ec7c Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd C\u1ea9m y, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ti\u1ebfn l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n phong l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5. Minh l\u00e0 con V\u1ec7 u\u00fd T\u1ed1ng V\u0103n Th\u1ecbnh, c\u00f4ng th\u1ea7n trung h\u01b0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua g\u1ecdi v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn b\u1ea3o r\u1eb1ng : &#8220;Cha ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, tr\u1eabm v\u1eabn ngh\u0129 \u0111\u1ebfn. L\u00fac tr\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n b\u00e9, mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a d\u00f9ng. Nay ng\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i ngo\u1ea1i 30, c\u0169ng \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 n\u1ed1i l\u1ea5y ti\u1ebfng t\u1ed1t c\u1ee7a nh\u00e0, kh\u00f4ng ph\u1ee5 l\u00f2ng tr\u1eabm th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb hu\u00e2n th\u1ea7n&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e1nh v\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Nghi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi ng\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : &#8220;B\u1ecdn T\u00ednh s\u1ee3 t\u1ed9i l\u00e0m c\u00e0n, t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u00e1c s\u1edb, mu\u1ed1n l\u1ea5p tai b\u1ec1 tr\u00ean, c\u00e1i m\u1ea7m m\u1ed1ng \u1ea5y kh\u00f4ng n\u00ean nu\u00f4i cho l\u1edbn. B\u1ed9 H\u00ecnh x\u1eed \u0111\u1ebfn c\u1ef1c h\u00ecnh, tr\u1eabm \u0111\u00e3 y ngh\u1ecb r\u1ed3i. Nh\u01b0ng ngh\u0129 l\u0169 \u1ea5y v\u1ed1n ngu mu\u1ed9i, g\u1eb7p vi\u1ec7c nh\u01b0 l\u00e0 m\u00f9 \u0111i\u1ebfc, l\u1ea1i b\u1ecb Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh n\u00f3i d\u1ed1i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1eafc v\u00e0o t\u1ed9i n\u1eb7ng, t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. Hu\u1ed1ng chi l\u00fac tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 \u0111\u1eb7c ch\u1ec9 sai ph\u00e1i, v\u1eabn bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng, tr\u1eabm c\u0169ng ch\u01b0a n\u1ee1 cho l\u00e0 \u0111\u1ed3 b\u1ecf. V\u1eady gia \u01a1n cho mi\u1ec5n t\u1ed9i ch\u1ebft, T\u00ednh ph\u00e1t \u0111\u1ebfn V\u0169 Kh\u1ed1, Nghi ph\u00e1t \u0111\u1ebfn N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, ph\u00e0m thu ph\u00e1t c\u00e2n l\u01b0\u1eddng, ph\u1ea3i ra s\u1ee9c xem x\u00e9t, n\u1ebfu th\u1ea5y b\u1ecdn quan l\u1ea1i b\u1eady b\u1ea1, t\u00f2ng trung l\u00e0m t\u1ec7 tu\u1ef3 \u00fd n\u1eb7ng nh\u1eb9, th\u00ec cho ph\u00e9p b\u1eaft t\u00e2u l\u00ean, nghi\u00eam tr\u1ecb cho k\u1ebb kh\u00e1c bi\u1ebft r\u0103n. \u0110\u00f3 l\u00e0 tr\u1eabm \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u00e2n. Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e2y c\u1ecf, n\u00ean c\u1ea3m kh\u00edch c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p ch\u00fat \u0111\u1ec9nh, ho\u1eb7c s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 b\u1ed5 d\u00f9ng. N\u1ebfu t\u1ef1 cam l\u00e0m \u0111\u1ed3 b\u1ecf l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng nh\u00e2n tu\u1ea7n, hay l\u00e0 che ch\u1edf k\u1ebb gian, kh\u00f4ng tr\u00edch ph\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec, th\u00ec s\u1ebd \u0111em t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc tr\u1ecb c\u1ea3 m\u1ed9t th\u1ec3 \u0111\u1eebng b\u1ea3o l\u00e0 tr\u1eabm kh\u00f4ng khoan dung v\u1edbi t\u00f4i t\u1edb&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00ednh li\u1ec1n ch\u1ebft, t\u1eb7ng cho h\u00e0m Th\u1ecb lang, tr\u1ea3 cho m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n Ti\u1ec1n H\u1ea3i thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng, Nam \u0110\u1ecbnh. M\u1ed9t d\u1ea3i Ti\u1ec1n Ch\u00e2u li\u00ean ti\u1ebfp b\u00e3i bi\u1ec3n. Tr\u01b0\u1edbc kia c\u00e2y c\u1ecf r\u1eadm r\u1ea1p, b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp hay t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf \u0111\u1ea5y, kh\u00f4ng ai d\u00e1m \u0111\u1ebfn g\u1ea7n. \u0110\u00e3 c\u00f3 c\u00e2u n\u00f3i &#8220;ai d\u00e1m \u0111\u1ebfn \u0111\u00f9a qu\u1ea5y \u1ed5 gi\u1eb7c m\u00e0 ch\u01a1i&#8221;. L\u0129nh Dinh \u0111i\u1ec1n s\u1ee9 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, chi\u00eau t\u1eadp ph\u1ee7 d\u1ee5 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi y\u00ean. B\u00e8n \u0111em \u0111\u1ea5t Ti\u1ec1n Ch\u00e2u c\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ed1i ng\u1ea1n b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu \u0111o \u0111\u1ea1c \u0111\u1ea5t hoang chia c\u1ea5p cho d\u00e2n ngh\u00e8o, th\u00e0nh 14 l\u00fd, 27 \u1ea5p, 20 tr\u1ea1i, 10 gi\u00e1p, s\u1ed1 \u0111inh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 2.350 ng\u01b0\u1eddi, s\u1ed1 ru\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 18.960 m\u1eabu (L\u00fd 600 m\u1eabu, \u1ea5p 400 m\u1eabu, tr\u1ea1i 200 m\u1eabu, gi\u00e1p 120 m\u1eabu. C\u1ee9 100 m\u1eabu tr\u1eeb \u0111\u00ecnh ch\u00f9a th\u1ed5 tr\u1ea1ch \u0111\u1ea5t m\u1ea1, \u0111\u1ea5t gi\u00e0 30 m\u1eabu, c\u00f2n th\u00e0nh \u0111i\u1ec1n 70 m\u1eabu. Trong s\u1ed1 15 m\u1eabu th\u00ec \u0111\u1ecbnh l\u00e0m nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng m\u1ed9t m\u1eabu, nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng 2 m\u1eabu, tam \u0111\u1eb3ng 12 m\u1eabu).<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2n th\u1ebf \u0111\u1ea5t li\u00ean l\u1ea1c m\u00e0 chia l\u00e0m 7 t\u1ed5ng, t\u00e2u xin l\u1eadp ri\u00eang m\u1ed9t huy\u1ec7n, g\u1ecdi l\u00e0 huy\u1ec7n Ti\u1ec1n H\u1ea3i, ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u1ee3p v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ea5t b\u1ed5 l\u00e0m tri huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1 ch\u0103n nu\u00f4i. L\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c 4 l\u00fd 4 \u1ea5p 1 tr\u1ea1i \u1edf 2 x\u00e3 Ninh C\u01b0\u1eddng, H\u1ea3i C\u00e1t. Xin bi\u1ec7t l\u1eadp l\u00e0m 1 t\u1ed5ng thu\u1ed9c huy\u1ec7n Nam Ch\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c 5 \u1ea5p 2 tr\u1ea1i 3 gi\u00e1p \u1edf t\u1ed5ng Ho\u00e0nh Nha, c\u0169ng bi\u1ec7t l\u1eadp 1 t\u1ed5ng thu\u1ed9c huy\u1ec7n Giao Thu\u1ef7. C\u00f2n c\u00e1c \u1ea5p tr\u1ea1i linh tinh \u0111\u1ec1u theo t\u1ed5ng s\u1edf t\u1ea1i m\u00e0 l\u1ec7 thu\u1ed9c. V\u1ec1 nh\u00e0 c\u1eeda c\u00f9ng tr\u00e2u c\u00e0y n\u00f4ng c\u1ee5 c\u1ee7a d\u00e2n th\u00ec xin l\u1ea5y ti\u1ec1n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc chi c\u1ea5p \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n. (Ti\u1ec1n nh\u00e0 c\u1eeda m\u1ed7i l\u00fd c\u1ea5p 100 quan, m\u1ed7i \u1ea5p 60 quan, m\u1ed7i tr\u1ea1i 30 quan, m\u1ed7i gi\u00e1p 20 quan. Ti\u1ec1n tr\u00e2u c\u00e0y m\u1ed7i l\u00fd c\u1ea5p 300 quan, m\u1ed7i \u1ea5p 180 quan, m\u1ed7i tr\u1ea1i 90 quan, m\u1ed7i gi\u00e1p 60 quan. Ti\u1ec1n n\u00f4ng c\u1ee5 m\u1ed7i l\u00fd c\u1ea5p 40 quan, m\u1ed7i \u1ea5p 24 quan, m\u1ed7i tr\u1ea1i 12 quan, m\u1ed7i gi\u00e1p 8 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y theo l\u1eddi t\u00e2u. B\u00e8n l\u1ea5y Tri huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh L\u01b0u l\u00e0 V\u0169 Danh D\u01b0\u01a1ng (ng\u01b0\u1eddi S\u01a1n Nam) l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Ti\u1ec1n H\u1ea3i. Sai tr\u1ea5n th\u1ea7n ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n l\u1ef5, t\u1ea1m ph\u00e1i 5 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea5n l\u1ea1i, 20 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh l\u1ec7 theo \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i, h\u1ea1n trong m\u1ed9t n\u0103m, m\u1ed9 \u0111\u1eb7t l\u1ea1i l\u1ec7 \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed3n, do th\u00e0nh th\u1ea7n ph\u00e1i Qu\u1ea3n c\u01a1 hay Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111em 100 l\u00ednh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ecba h\u1ea1t \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ee9 l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng : &#8220;D\u00e2n ngh\u00e8o c\u00f2n c\u00f3 h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi xin l\u0129nh ru\u1ed9ng hoang \u0111\u1ec3 khai kh\u1ea9n. Tr\u1ed9m th\u1ea5y \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n Y\u00ean Kh\u00e1nh, Y\u00ean M\u1ed9 thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh, c\u00f9ng ch\u1ed7 \u0111\u1ed1i ng\u1ea1n v\u1edbi huy\u1ec7n Nam Ch\u00e2n thu\u1ed9c Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1ed9t d\u1ea3i b\u00e3i bi\u1ec3n c\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111\u1ea5t hoang r\u1eadm \u0111\u1ea5t c\u1ea5y l\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eb3ng k\u00e9m g\u00ec Ti\u1ec1n H\u1ea3i. Xin \u0111\u1ebfn \u0111o \u0111\u1ea1c \u0111\u1ec3 l\u1eadp th\u00e0nh \u1ea5p l\u00fd&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai Tr\u1ee9 c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ea1o th\u1ea7n h\u1ed9i l\u00e0m. Tr\u1ee9 th\u1ea5y l\u1ea1i d\u1ecbch c\u00f9ng v\u1edbi h\u00e0o c\u01b0\u1eddng c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng gian gi\u1ea5u, b\u00e8n t\u00e2u xin \u0111\u01b0a ra x\u1eed tr\u1ecb. Ph\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t l\u1eadu \u0111\u1ec1u \u0111em \u0111\u1ea1c h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : &#8220;C\u00e1i th\u00f3i \u0111i\u00eau gian v\u1eabn l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. Nh\u01b0ng l\u1eadp ph\u00e1p n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 t\u1ed1t v\u1ec1 sau, kh\u00f4ng n\u00ean h\u00e0 kh\u1eafc t\u1ec9 m\u1ec9. C\u1ea7n xem trong \u0111\u00f3 m\u00e0 ch\u00e2m tr\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn k\u1ebb \u0111i\u00eau gian s\u1ee3 ph\u00e9p m\u00e0 \u0111\u1ed5i m\u1edbi, d\u00e2n ngh\u00e8o \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd l\u1ee3i, m\u1edbi h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea1i th\u1ec3 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam l\u1ea1i d\u1ecbch c\u1ee7a ty B\u01b0u ch\u00ednh v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1. (V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, V\u0169 Kh\u1ed1 nguy\u00ean s\u1ed1 44 ng\u01b0\u1eddi, th\u00eam 16 ng\u01b0\u1eddi, B\u01b0u ch\u00ednh nguy\u00ean s\u1ed1 20 ng\u01b0\u1eddi, th\u00eam 10 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Man, l\u1ea5y 3 huy\u1ec7n Tr\u00ecnh C\u1ed1, S\u1ea7m N\u01b0a, Man X\u00f4i ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean cho l\u1ec7 v\u00e0o v\u00e0 \u0111\u1ed5i cho thu\u1ed9c v\u1ec1 Thanh Hoa qu\u1ea3n h\u1ea1t. Th\u1ed5 m\u1ee5c 2 huy\u1ec7n \u1ea5y nh\u00e2n khi \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An l\u0129nh s\u1eafc m\u1ec7nh n\u00f3i r\u1eb1ng : t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc v\u1ed1n l\u00e0 c\u1ed1ng man &nbsp;((1) C\u1ed1ng man : d\u00e2n man ch\u1ec9 n\u1ed9p c\u1ed1ng ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u1ed9p thu\u1ebf) c\u1ee7a Thanh Hoa, l\u1ea1i ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf cho V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng. N\u0103m ngo\u00e1i A N\u1ed7 b\u1ecf ch\u1ea1y, man d\u00e2n l\u1ea1i b\u1ecb Nam Ch\u01b0\u1edfng l\u00e0m kh\u1ed5, b\u00e8n c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c thu\u1ed9c man \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n kinh l\u01b0\u1ee3c c\u1ea7u xin n\u1ed9i ph\u1ee5. T\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng 4 huy\u1ec7n Xa H\u1ed5 \u0111\u1eb7t l\u00e0m ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean l\u1ec7 v\u00e0o Ngh\u1ec7 An. Nh\u01b0ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y c\u00e1ch Thanh Hoa ch\u1ec9 10 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An th\u00ec m\u1ea5t h\u01a1n 1 th\u00e1ng. Xin l\u1ea1i l\u1ec7 v\u00e0o Thanh Hoa cho ti\u1ec7n. L\u1ea1i \u0111inh s\u1ed1 3 huy\u1ec7n ch\u1ec9 c\u00f3 Tr\u00ecnh C\u1ed1 l\u00e0 nhi\u1ec1u (Tr\u00ecnh C\u1ed1 1.215 ng\u01b0\u1eddi, S\u1ea7m N\u01b0a 414 ng\u01b0\u1eddi, Man X\u00f4i 300 ng\u01b0\u1eddi), thu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 2 \u0111\u1ed9ng Ch\u1ea5p Y\u1ebft, Tr\u00ecnh Ph\u1ee7, xin \u0111\u1ed5i l\u00e0m 2 t\u1ed5ng, \u0111\u1eb7t m\u1ed7i t\u1ed5ng 1 Cai t\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u xin h\u1ed9. Vua y cho. V\u00ec Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf 2 huy\u1ec7n S\u1ea7m N\u01b0a v\u00e0 Man X\u00f4i l\u00e0 Ph\u00ec B\u00f4n Nan Th\u1ea3 v\u00e0 Ph\u00ec Phi\u1ebfm M\u00e3 Thung \u0111\u1ec1u \u1ed1m ch\u1ebft, cho th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0 T\u1ea1o Nam l\u00e0m Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba S\u1ea7m N\u01b0a, th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0 Ph\u00ec \u1ea5n l\u00e0m Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba Man X\u00f4i (Tr\u00ecnh C\u1ed1 t\u1ee9c l\u00e0 Tr\u00ecnh C\u1ee5, Man X\u00f4i t\u1ee9c l\u00e0 S\u01a1n Th\u00f4i).<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 n\u1ed5i l\u00ean \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn H\u00e0 Ti\u00ean. Cai \u0111\u1ed9i cai qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ph\u00fa c\u01b0\u1eddng s\u1edf Ph\u00fa Qu\u1ed1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n X\u01b0\u01a1ng \u0111em binh d\u00e2n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, gi\u1ebft h\u1ebft c\u1ea3 b\u1ecdn. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua r\u1ea5t khen th\u01b0\u1edfng cho X\u01b0\u01a1ng hai th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, binh d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u00e1nh nhau, thua to. A N\u1ed7 b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An d\u00f2 th\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua lo th\u1ed5 d\u00e2n c\u00e1c ph\u1ee7 bi\u00ean gi\u1edbi s\u1ee3 h\u00e3i, b\u00e8n d\u1ee5 tr\u1ea5n th\u1ea7n chia ph\u00e1i bi\u1ec1n binh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh m\u1ed7i ph\u1ee7 300 ng\u01b0\u1eddi, \u1edf ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh 150 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p. L\u1ea1i ngh\u0129 tr\u1ea5n l\u1ef5 Ngh\u1ec7 An c\u00e1ch Tr\u1ea5n T\u0129nh r\u1ea5t xa, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i \u0111em qu\u00e2n \u0111i, th\u00ec s\u1ee3 kh\u00f4ng ti\u1ebfp nhau \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i sai ph\u00e1i 200 l\u00ednh \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n Quy H\u1ee3p \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u00e1ch \u1ee9ng. L\u00ednh \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 c\u1ee9 1 th\u00e1ng 15 ng\u00e0y \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u00f3ng \u1edf Quy H\u1ee3p c\u1ee9 2 th\u00e1ng \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho B\u1eafc Th\u00e0nh, Thanh Hoa v\u00e0 Ninh B\u00ecnh \u0111i\u1ec1u h\u1ecdp tinh binh \u0111\u1ec3 luy\u1ec7n t\u1eadp \u0111\u1ee3i s\u1eb5n c\u00f3 g\u1ecdi \u0111i (B\u1eafc Th\u00e0nh 2.000 ng\u01b0\u1eddi, Thanh Hoa 500 ng\u01b0\u1eddi, Ninh B\u00ecnh 200 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : &#8220;A N\u1ed7 khi m\u1edbi v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, tr\u1eabm \u0111\u00e3 d\u1eb7n b\u1ea3o c\u1eb7n k\u1ebd v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng s\u00e1ch thi\u00ean h\u1eadu, th\u1ebf m\u00e0 n\u00f3ng n\u1ea3y l\u00e0m c\u00e0n, t\u1ef1 g\u00e2y l\u1ea5y b\u1ea1i vong. D\u1eabu tr\u1eddi mu\u1ed1n g\u00e2y d\u1ef1ng cho c\u0169ng kh\u00f3 \u0111\u1ea5y&#8221;. B\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u1ec1u n\u00f3i : &#8220;T\u1ed9i n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam n\u00ean \u0111\u00e1nh. N\u00ean \u0111\u1ee3i s\u1ee9 th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc ta v\u1ec1 b\u1ea3o r\u1ed3i s\u1ebd k\u1ec3 t\u1ed9i m\u00e0 \u0111\u00e1nh, th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u00e1nh c\u00f3 danh ngh\u0129a&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : &#8220;N\u1ebfu n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam gi\u1eef s\u1ee9 th\u1ea7n c\u1ee7a ta, th\u00ec ta \u0111em qu\u00e2n h\u1ecfi t\u1ed9i, ph\u1ea3i tr\u00e1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u00f3i n\u1eefa. Nh\u01b0ng n\u1ebfu h\u1eadu \u0111\u00e3i v\u00e0 tr\u1ea3 l\u1eddi cho ta k\u1ec3 r\u00f5 t\u1ed9i c\u1ee7a A N\u1ed7, khuy\u00ean ta kh\u00f4ng n\u00ean che ch\u1edf \u0111\u1ec3 gi\u1eef t\u00ecnh l\u00e2n ngh\u1ecb l\u00e2u d\u00e0i nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 kh\u00e9o m\u01b0u vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, ta c\u00f3 mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh s\u1ee3 kh\u00f4ng vi\u1ec7n c\u1edb g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An chia ph\u00e1i Hi\u1ec7u \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5 v\u00e0 Ch\u1ee7 b\u1ea1 \u0110inh Phi\u00ean \u0111\u1ebfn hai ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh theo qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u00fa ph\u00f2ng sai ph\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c. Sai hai b\u1ed9 Binh L\u1ea1i x\u00e9t c\u00e1c quan ng\u0169 l\u1ee5c ph\u1ea9m \u1edf trong ngo\u00e0i, ai t\u1ea1i ch\u1ee9c l\u00e2u ng\u00e0y, t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : &#8220;V\u1eeba r\u1ed3i tr\u1eabm xem s\u1ed5 c\u00e1c quan th\u1ea5y ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c quan kh\u00f4ng l\u1ed7i g\u00ec m\u00e0 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 10 n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ? C\u0169ng c\u00f3 Cai c\u01a1, Qu\u1ea3n c\u01a1 theo vi\u1ec7c binh l\u00e2u ng\u00e0y, c\u00f3 c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc, m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc. Ph\u00e0m c\u1ea5t nh\u1eafc nh\u00e2n t\u00e0i, ph\u1ea3i c\u0103n c\u1ee9 \u1edf \u0111\u1ea1o ch\u00ed c\u00f4ng, n\u1ebfu ngh\u0129 r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y v\u1ed1n kh\u00f4ng quen bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ebfn c\u1eed th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u00ean l\u1eb7ng kh\u00f4ng c\u1ea7u c\u1ea1nh, v\u1eabn b\u1ecb ch\u00ecm \u0111\u1eafm, m\u00e0 k\u1ebb xu m\u1ecb l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n may, th\u1ebf c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o c\u00f4ng d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e2u ? V\u1eady ph\u00e0m c\u00e1c quan ng\u0169 l\u1ee5c ph\u1ea9m \u1edf trong ngo\u00e0i, ai l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e2u, m\u00e0 d\u01b0\u1edbi t\u00ean trong s\u1ed5 c\u00f3 ghi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p k\u1ef7 th\u00ec n\u00ean bi\u00ean th\u00e0nh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ch\u1ecdn d\u00f9ng&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha cho c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m c\u00f9ng qu\u00e2n l\u01b0u l\u00e0m n\u00f4 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : &#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u b\u1ecb giam h\u00e3m l\u00e2u ng\u00e0y, l\u00f2ng tr\u1eabm th\u1ef1c c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng n\u1ee1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 tha cho ra l\u00e0m l\u00ednh, l\u00e0 mu\u1ed1n khoan dung \u1edf ngo\u00e0i ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u1ed5i \u00e1c l\u00e0m l\u00e0nh, kh\u1ecfi l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf \u0111i \u1edf \u0111\u1eddi n\u00e0y. Nay c\u1ee9 b\u1ed9 H\u00ecnh k\u00ea khai t\u1eeb th\u00e1ng 3 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 8 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 ph\u1ea1m qu\u00e2n l\u01b0u l\u00e0m n\u00f4 ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i Cam L\u1ed9, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Thanh Hoa c\u00f9ng Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh, c\u1ed9ng 154 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft y\u00ean ph\u1eadn. V\u1eady n\u00ean gia \u01a1n \u0111\u1ed5i ph\u00e1t 20 ng\u01b0\u1eddi \u0111i Tr\u1ea5n Ninh t\u00e2n c\u01b0\u01a1ng c\u00f2n bao nhi\u00eau th\u00ec v\u1eabn \u1edf ch\u1ed7 nguy\u00ean ph\u1ed1i, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1edfi b\u1ecf xi\u1ec1ng x\u00edch m\u00e0 sung b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh. N\u1ebfu d\u00e1m b\u1ecf h\u00e0ng ng\u0169 m\u00e0 tr\u1ed1n th\u00ec gi\u1ebft kh\u00f4ng tha&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0111\u00fac \u1ea5n \u0111\u1ed3ng cho c\u00e1c t\u1ef1 \u0110\u1ea1i l\u00fd, Quang l\u1ed9c, Th\u00e1i b\u1ed9c, H\u1ed3ng l\u00f4, \u0111\u00fac l\u1ea1i \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u0111\u1ed3ng cho N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1, \u0111\u00fac l\u1ea1i \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd \u0111\u1ed3ng cho c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n v\u00e0 c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda l\u00e0m n\u0103m xe l\u1ed9 (b\u1eb1ng v\u00e0ng, ng\u1ecdc, ng\u00e0, g\u1ed7, da).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho r\u1eb1ng n\u0103m xe l\u1ed9 l\u00e0 tr\u1ecdng kh\u00ed trong \u0111\u1ed3 l\u1ed7 b\u1ed9, sai V\u0169 Kh\u1ed1 b\u00e0y \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ch\u1ec9 b\u1ea3o, \u0111\u1ed5i xe tay l\u00e0m xe da cho h\u1ee3p v\u1edbi danh s\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh \u0111\u1ed1c th\u1ee3 ch\u1ec9nh s\u1ee9c xe da v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa c\u00e1c xe v\u00e0ng, ng\u1ecdc, ng\u00e0, g\u1ed7, cho \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng ch\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Tr\u1ea7n V\u0103n D\u01b0\u1ee1ng l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u00e0i l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean. Kh\u1edfi ph\u1ee5c vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean th\u1ef1c th\u1ee5 nh\u1eefng c\u1ea5p k\u1ef7 \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecb<\/p>\n\n\n\n<p>t\u1ef1 &nbsp;((1) C\u1ea5p k\u1ef7 \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecb t\u1ef1 : c\u1ea5p k\u1ef7 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t b\u00e0n \u0111\u1ec3 th\u0103ng b\u1ed5) \u0111\u00e3 theo l\u1ec7 r\u1ed3i th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111eo theo, ai ph\u1ea3i ph\u1ea1t b\u1ed5ng bi\u00ean v\u00e0o s\u00e1ch k\u1ef7<\/p>\n\n\n\n<p>qu\u00e1 &nbsp;((2) S\u00e1ch k\u1ef7 qu\u00e1 : s\u00e1ch bi\u00ean t\u1ed9i l\u1ed7i) th\u00ec \u0111\u1ec1u cho khoan mi\u1ec5n. C\u00f2n c\u00e1c quan l\u1ea1i trong ngo\u00e0i ph\u1ea3i ch\u1ecbu b\u1ed5ng chi\u1ebft tr\u1eeb ch\u01b0a xong m\u00e0 l\u1ea1i can t\u1ed9i \u0111\u1ed3 l\u01b0u tr\u1edf l\u00ean th\u00ec \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111\u00f2i n\u1eefa. Ghi l\u00e0m l\u1ec7. Th\u1ed1ng ch\u1ebf thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tuy\u00ean, tu\u1ed5i gi\u00e0 xin v\u1ec1 h\u01b0u. Vua th\u1ea5y s\u1ee9c v\u00f3c c\u00f2n kho\u1ebb, kh\u00f4ng cho. L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef9 l\u00e0m \u00e1n th\u1ee7 th\u00e0nh ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng : &#8220;C\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, nh\u1eefng \u00e1n t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n \u0111\u1ecdng l\u1ea1i ch\u01b0a k\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u, xin ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u00e1ng ph\u1ea1t, \u0111\u1ec3 r\u0103n&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : &#8220;X\u00e9t x\u1eed h\u00ecnh \u00e1n ki\u1ec7n \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh k\u1ef3, m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c nha x\u00e9t h\u00ecnh c\u1ee9 \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a ch\u1ea5t l\u1ea1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 y l\u1eddi \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb cho t\u1eeb n\u0103m th\u1ee9 7 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u1edf l\u1ec7 x\u00e9t c\u00f4ng th\u00ec \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i l\u00e0m xong s\u1edbm \u0111i, nay c\u00f2n \u0111\u1ec3 ch\u1eadm n\u1eefa, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i ngh\u1ecb t\u1ed9i. Nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 ph\u00e9p x\u00e9t c\u00f4ng n\u00e0y l\u00e0 vi\u1ec7c m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u, ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 h\u1eb1ng tu\u1ea7n h\u1eb1ng th\u00e1ng m\u1edbi thanh tho\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1eady gia \u01a1n cho bao nhi\u00eau \u00e1n \u0111\u1ecdng \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m ph\u1ea3i x\u00e9t x\u1eed xong. L\u00e0m tr\u00e1i s\u1ebd nghi\u00eam tr\u1ecb&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 th\u1ea7n l\u1ea1i tr\u00edch nh\u1eefng \u00e1n sai l\u1ea7m trong s\u00e1ch h\u00ecnh cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1ec1 n\u0103m th\u1ee9 8 \u0111\u1ec3 ngh\u1ecb t\u1ed9i. Vua c\u0169ng cho l\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh m\u1edbi \u0111\u1ecbnh m\u00e0 mi\u1ec5n cho. S\u00e1ch \u1ea5y giao sang b\u1ed9 L\u1ea1i theo l\u1ec7 m\u00e0 l\u00e0m. L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, trong s\u00e1ch h\u00ecnh danh cu\u1ed1i c\u00f9ng, nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng hay \u0111\u00e1ng gi\u00e1ng ph\u1ea1t, \u1edf Kinh ch\u1ec9 c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 H\u00ecnh, \u1edf ngo\u00e0i ch\u1ec9 c\u1ee9 v\u00e0o \u1ea5n quan c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, ph\u1ee7, huy\u1ec7n m\u00e0 n\u00eau r\u00f5 th\u0103ng gi\u00e1ng, c\u00f2n nh\u1eefng thu\u1ed9c vi\u00ean th\u1eeba bi\u1ec7n \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n ngh\u1ecb. T\u1eb7ng con tr\u01b0\u1edfng Ki\u1ebfn An c\u00f4ng l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng K\u1ef3 l\u00e0m Ph\u1ee5ng \u00e2n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, thu\u1ef5 l\u00e0 M\u1eabn Tu\u1ec7, cho 1.000 quan ti\u1ec1n, 40 t\u1ea5m v\u1ea3i l\u1ee5a.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n LIX<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ef7 s\u1eedu, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 [1829], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, l\u1ec5 H\u1ea1 h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda ch\u1eefa Tri\u1ec7u mi\u1ebfu, Th\u00e1i mi\u1ebfu &nbsp;((1)&nbsp;&nbsp; Tri\u1ec7u mi\u1ebfu : mi\u1ebfu th\u1edd Tri\u1ec7u t\u1ed5 T\u0129nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, t\u1ee9c Nguy\u1ec5n Kim.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Th\u00e1i mi\u1ebfu :&nbsp; mi\u1ebfu th\u1edd Th\u00e1i t\u1ed5 Gia d\u1ee5 Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, t\u1ee9c Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng). Sai th\u1ef1 Trung qu\u00e2n l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh kh\u00f3a l\u1ec7 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 Ninh B\u00ecnh. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f3a tuy\u1ec3n d\u00f9ng n\u0103m Gi\u00e1p, n\u0103m K\u1ef7, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 Gi\u00e1p th\u00e2n, nh\u00e2n m\u1ea5t m\u00f9a, ho\u00e3n \u0111\u1ebfn n\u0103m \u1ea5t d\u1eadu. \u0110\u1ebfn nay l\u00e0 k\u1ef3 kh\u00f3a, H\u1ed9 b\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i: \u201cPh\u00e9p tuy\u1ec3n 5 n\u0103m m\u1ed9t kh\u00f3a. Nay n\u1ebfu c\u1eed h\u00e0nh th\u00ec ni\u00ean h\u1ea1n ch\u01b0a \u0111\u1ee7, v\u1eady \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh n\u0103m \u1ea5t, n\u0103m Canh l\u00e0m kh\u00f3a, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb sang n\u0103m Canh d\u1ea7n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p y ph\u1ee5c m\u00f9a xu\u00e2n cho ty H\u1ed9 v\u1ec7 v\u1ec7 Loan gi\u00e1, ty C\u1ea3nh t\u1ea5t h\u1ed9 v\u1ec7, \u0111\u1ed9i Kim sang v\u00e0 v\u1ec7 H\u1ed5 oai ti\u1ec1n. Sau c\u00f3 [\u0111\u01a1n v\u1ecb n\u00e0o] t\u1ee5c b\u1ed5 th\u00e0nh ng\u1ea1ch, th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n cho th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh ki\u00eam qu\u1ea3n C\u00f4ng t\u00e0o s\u1ef1, l\u1ea1i ki\u00eam vi\u1ec7c t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cKho th\u00f3c \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh r\u1ea5t r\u1ed9ng, c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i, \u0111ong l\u01b0\u1eddng c\u0169ng nhi\u1ec1u, m\u00e0 l\u00ednh kho l\u1ec7 ch\u1ec9 c\u00f3 100 ng\u01b0\u1eddi, xin th\u00eam 50 ng\u01b0\u1eddi sung vi\u1ec7c coi gi\u1eef\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed9i Ti\u1ec3u sai c\u00f3 Phan Ng\u1ecdc L\u00fd tr\u01b0\u1edbc v\u00ec t\u1ed9i tr\u00e1 m\u1ea1o b\u1ecb ph\u00e1t v\u00e3ng Ai Lao l\u00e0m binh, tr\u1ed1n \u0111i H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 \u0110\u0103ng Tr\u1ecb gi\u1ea3 d\u1ed1i x\u01b0ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i x\u00e9t h\u1ecfi, s\u00e1ch nhi\u1ec5u ng\u01b0\u1eddi ta. Th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 L\u00ea Kim Tr\u1ee3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em n\u1ed9p B\u1eafc Th\u00e0nh x\u1eed ch\u00e9m. Th\u01b0\u1edfng cho Tr\u1ee3 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn tr\u00e1 m\u1ea1o, b\u00e0y \u0111\u1eb7t sinh s\u1ef1, t\u1ea5t c\u00f3 k\u1ebb l\u1ea1i b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc l\u00e0m nh\u01b0 Phan Ng\u1ecdc L\u00fd. N\u00ean d\u1ee5 cho th\u00e0nh th\u1ea7n th\u00f4ng s\u1ee9c quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng trong h\u1ea1t ph\u1ea3i d\u00f2 x\u00e9t m\u00e0 b\u1eaft tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Huy\u1ebfn v\u00e0 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy T\u00e1 \u0111\u1ec1u v\u00ec \u1ed1m ngh\u1ec9 vi\u1ec7c. L\u1ea5y \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Huy D\u01b0 l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ngh\u1ec7 An, Tri ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 L\u00e2m V\u0103n B\u1ec9nh l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u1eafc Ninh, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tu so\u1ea1n l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u00ea Hi\u1ec7u l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Nam. B\u1edbt ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u00ecnh H\u00f2a. Vua n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 \u1edf B\u00ecnh H\u00f2a c\u00f2n \u00edt, m\u1ed9t ch\u1ee9c Gi\u00e1o th\u1ee5 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i, h\u00e0 t\u1ea5t \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u, n\u00ean b\u1edbt \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ebfn nh\u00e0 l\u01b0\u01a1ng t\u1ea1 (ngh\u1ec9 m\u00e1t). Th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh d\u1ef1ng nh\u00e0 \u1ea5y 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy b\u1ed5 Gi\u00e1m sinh Nguy\u1ec5n Danh Th\u00e1i l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n \u0110i\u1ec3n b\u1ea1. Th\u00e1i sau khi thi H\u1ed9i b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe bi\u1ebft, d\u1ee5 b\u1ea3o : \u201cTh\u00e1i d\u1ef1 h\u00e0ng sinh vi\u00ean, t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc gi\u00e1o d\u1ee5c, \u0111\u1ecdc s\u00e1ch ch\u0103m h\u1ecdc \u0111\u00e3 tr\u1ea3i 3 n\u0103m, \u1ee9ng c\u1eed thi H\u1ed9i ch\u01b0a tr\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ee3 b\u00fat nghi\u00ean. L\u1ea1i ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u1ebfn k\u1ef3 k\u00e9n b\u1ed5 m\u00e0 v\u1ed9i \u0111\u00e3 mang ch\u00ed l\u00eca tr\u1ea7n, t\u00ecnh c\u1ea3nh kh\u1ed5 s\u1edf nh\u01b0 th\u1ebf r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. B\u00e8n truy th\u1ee5 ch\u1ee9c \u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda ch\u1eefa \u0111i\u1ec7n Trung H\u00f2a, \u0111i\u1ec7n Cao Minh trung ch\u00ednh, nh\u00e0 Trinh Minh, vi\u1ec7n Thu\u1eadn Huy, sai T\u1ea3 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, H\u1eefu th\u1ed1ng ch\u1ebf Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u1eddng tr\u00f4ng coi 2.000 binh Th\u1ecb trung, Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y. Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng h\u1ed9i l\u00e0m. \u0110\u1ea7y th\u00e1ng l\u00e0m xong.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, ban y\u1ebfn cho v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u1edf T\u1ea3 vu, H\u1eefu vu, cho ti\u1ec1n v\u00e0ng, h\u00e0 bao g\u1ea5m v\u00e0 b\u1ea1c l\u1ea1ng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Thuy\u00ean l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phi\u00ean An, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ecb l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Huy\u00ean l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean. B\u1ecdn V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy T\u00e2n, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u01b0\u1eddng, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1eadn, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u00edn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi v\u1ec1 Kinh, do b\u1ed9 d\u1eabn y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xu\u1ed1ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec1u cho d\u00f9ng v\u00e0o ch\u1ee9c Tr\u1ea5n th\u1ee7, \u0111\u1ee3i khuy\u1ebft s\u1ebd b\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 m\u01b0a m\u00e3i. Vua lo vi\u1ec7c \u0111\u00ea ph\u00f2ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, s\u1eafc cho quan \u0110\u00ea ch\u00ednh \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u v\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u01b0a t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00ea ph\u00f2ng, c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1edbn c\u00f3 18 s\u1edf, trong th\u00e1ng c\u00f3 th\u1ec3 xong, s\u1edf c\u00f4ng tr\u00ecnh nh\u1ecf th\u00ec hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1eafp. V\u1ea3 t\u1ef1 cu\u1ed1i xu\u00e2n \u0111\u1ebfn nay, m\u01b0a kh\u00f4ng li\u00ean mi\u00ean, xem x\u00e9t thu\u1ef7 ch\u00ed &nbsp;((1) Thu\u1ef7 ch\u00ed : c\u00e1i m\u1ea5p \u0111o n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng), c\u0169ng ch\u01b0a tr\u00e0n qu\u00e1 b\u1edd s\u00f4ng\u201d. V\u1eeba m\u1edbi v\u00e0i ng\u00e0y th\u00ec n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean h\u01a1n 10 th\u01b0\u1edbc, th\u00e0nh th\u1ea7n Phan V\u0103n Thu\u00fd \u0111em vi\u1ec7c phi b\u00e1o. Vua xem t\u1edd t\u00e2u b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cM\u1edbi qua ti\u1ebft Ti\u1ec3u m\u00e3n &nbsp;((2) Ti\u1ec3u m\u00e3n : kh\u00ed ti\u1ebft, c\u1ee9 21, 22 th\u00e1ng 5 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch l\u00e0 Ti\u1ec3u m\u00e3n) ch\u01b0a \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u1edbn tam ph\u1ee5c &nbsp;((3) Tam ph\u1ee5c : sau ti\u1ebft H\u1ea1 ch\u00ed, ng\u00e0y canh th\u1ee9 ba l\u00e0 s\u01a1 ph\u1ee5c, ng\u00e0y canh th\u1ee9 t\u01b0 l\u00e0 trung ph\u1ee5c, ng\u00e0y canh sau l\u1eadp thu l\u00e0 m\u1ea1t ph\u1ee5c) m\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00ean mau nh\u01b0 th\u1ebf, l\u00f2ng ta r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m lo. Ph\u1ea3i phi d\u1ee5 ngay cho b\u1ecdn L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng xem vi\u1ec7c \u0111\u00ea c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o quan y\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1eafp xong, th\u00ec b\u00e1o g\u1ea5p cho Phan V\u0103n Thu\u00fd l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i bi\u1ec1n binh ng\u00e0y \u0111\u00eam s\u1eeda \u0111\u1eafp, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ch\u1eadm tr\u1ec5 kh\u00f4ng k\u1ecbp vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 kh\u00fac \u0111\u00ea m\u1edbi \u1edf Kim Quan \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i v\u00e0 \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa, t\u1ea5t c\u1ea3 h\u01a1n 140 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng s\u1ee5t l\u00fan, Phan V\u0103n Thu\u00fd nghe b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i u\u1ef7 ch\u00e1nh ph\u00f3 Th\u1ed1ng qu\u1ea3n Th\u1eadp c\u01a1 l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o, V\u00f5 V\u0103n Th\u00e2n \u0111em 1.000 binh k\u00edp \u0111i c\u1ee9u h\u1ed9, l\u1ea1i th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ed1c l\u00e0m. M\u1ea5y l\u1ea7n c\u1ee9 \u0111\u1eafp l\u00ean l\u1ea1i s\u1ee5t xu\u1ed1ng, b\u00e8n l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ed7 \u0111\u00ea \u1ea5y r\u1ea5t l\u00e0 nguy hi\u1ec3m xung y\u1ebfu, t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u00f3 kh\u0103n kh\u1ea9n c\u1ea5p ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u1ed3i. Nay \u0111\u00e3 thi c\u00f4ng, ph\u1ea3i n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c tr\u00f9 t\u00ednh \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t v\u1ec1 sau, h\u00e1 l\u1ea1i c\u1ee9 \u0111\u1ed5 l\u00e0 kh\u00f3 m\u00e0 nh\u1ea5t v\u1ecb ng\u1ed3i tr\u00f4ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i v\u00ec thi\u1ebfu m\u1ed9t s\u1ecdt \u0111\u1ea5t m\u00e0 kh\u00f4ng xong \u01b0 ! Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng h\u1ea1t, ph\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ea3i c\u1ea7u cho l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ea7u cho xong xu\u00f4i, kh\u00f4ng n\u00ean cho l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 c\u00f3 nha chuy\u00ean tr\u00e1ch m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn \u0111un \u0111\u1ea9y. L\u00fac n\u00e0y ph\u1ea3i th\u00eam bi\u1ec1n binh v\u00e0 th\u00e2n h\u00e0nh \u0111i \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c c\u0169ng \u0111\u00e3 khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eefng l\u00f2ng. N\u00ean g\u1eafng l\u00ean, t\u01b0\u1edfng s\u1ef1 th\u1ebf c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay n\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ecdn \u0110\u00ea ch\u00ednh \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh l\u00ednh, g\u1eafng s\u1ee9c b\u1ed3i \u0111\u1eafp, l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f3ng c\u1ecdc v\u00e0 n\u00e9m \u0111\u00e1 k\u00e8 \u1edf ch\u00e2n \u0111\u00ea, c\u1ed1t gi\u1eef cho v\u1ee5 n\u01b0\u1edbc thu n\u00e0y kh\u00f4ng lo. \u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng s\u1ebd l\u1ea1i tr\u00f9 l\u00e0m. Th\u1ebf n\u01b0\u1edbc \u1edf th\u00e0nh l\u00ean xu\u1ed1ng th\u1ebf n\u00e0o, c\u1ee9 10 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n t\u00e2u. N\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 t\u00ecnh ho\u00e3n c\u1ea5p th\u00ec cho t\u00e2u ngay\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm xem \u0111\u1ed3 b\u1ea3n d\u00e2ng l\u00ean, ch\u1ed7 \u0111u\u00f4i \u0111\u00ea m\u1edbi gi\u00e1p v\u1edbi \u0111\u00ea c\u0169 h\u00ecnh vu\u00f4ng th\u01b0\u1edbc th\u1ee3 n\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u1ea7u n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u1ed3n ch\u1ee9a m\u00e0 xung ph\u00e1, kh\u00f3 gi\u1eef kh\u1ecfi lo b\u1ea5t ng\u1edd. N\u00ean \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u00ea c\u0169 v\u1edbi \u0111u\u00f4i \u0111\u00ea m\u1edbi, c\u00e1ch nhau 15 tr\u01b0\u1ee3ng ho\u1eb7c 20 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u00ecnh ch\u00f9a, d\u00e2n c\u01b0, th\u00ec \u0111\u00e0o ra m\u1ed9t c\u1eeda \u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9 10 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u \u0111\u1ebfn ch\u00e2n \u0111\u00ea, \u0111\u1ec3 cho th\u1ebf n\u01b0\u1edbc th\u00f4ng su\u1ed1t m\u00e0 thu\u1eadn d\u00f2ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 s\u1eeda tr\u1ecb ch\u1ed7 hi\u1ec3m, ph\u1ea3i n\u00ean m\u01b0u \u0111\u1ed3 cho hay\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 sai quan \u0110\u00ea ch\u00ednh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Khoa chia \u0111i c\u00e1c s\u1edf xem x\u00e9t. L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh th\u00ec chuy\u00ean \u0111\u00f3ng c\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng Kim Quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean xu\u1ed1ng ch\u1eadm hay ch\u00f3ng l\u00e0 t\u1ef1 n\u01a1i h\u1ea1 l\u01b0u th\u00f4ng hay t\u1eafc. D\u00f2ng s\u00f4ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh h\u1ea1 l\u01b0u \u0111\u1ed5 v\u1ec1 c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n Nam \u0110\u1ecbnh ; \u1edf \u0111\u1ea5y ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 quanh co b\u1ed3i c\u00e1t \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u1ee9 t\u1eafc. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho tr\u1ea5n th\u1ea7n c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1 l\u01b0u c\u1ee7a s\u00f4ng ch\u1ea3y v\u1ec1 c\u1eeda bi\u1ec3n trong h\u1ea1t c\u00f3 7 n\u01a1i : (T\u1eeb \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u c\u1ee7a s\u00f4ng, 2 ng\u1ea3, m\u1ed9t ng\u1ea3 t\u1eeb x\u00e3 C\u1ed5 Vi\u1ec5n huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean l\u00e0 h\u1ea1 l\u01b0u c\u1ee7a s\u00f4ng C\u00e1i chia ra ch\u1ea3y v\u1ec1 c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n Li\u00eau L\u00e1c, Ba L\u1ea1t, Tr\u00e0 L\u00fd, m\u1ed9t chi b\u00ean t\u1ea3 c\u1eeda Ba L\u1ea1t ch\u1ea3y ngang v\u1ec1 c\u1eeda L\u00e2n H\u1ea3i, m\u1ed9t chi b\u00ean h\u1eefu ch\u1ea3y ngang v\u1ec1 c\u1eeda L\u1ea1n H\u1ea3i, m\u1ed9t chi t\u1eeb H\u00e0 L\u00e3o huy\u1ec7n H\u01b0ng Nh\u00e2n chia l\u00e0m hai d\u00f2ng l\u00e0 s\u00f4ng v\u1eeba, m\u1ed9t d\u00f2ng x\u1ebf v\u1ec1 ph\u00eda h\u1eefu ch\u1ea3y \u0111\u1ebfn ng\u00e3 ba ph\u01b0\u1eddng Kim Uy\u00ean, l\u1ea1i h\u1ee3p v\u1edbi s\u00f4ng C\u00e1i, chia ch\u1ea3y ra c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n c\u1ee7a ng\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t d\u00f2ng x\u1ebf v\u1ec1 ph\u00eda t\u1ea3, qua ng\u00e3 ba x\u00e3 Canh N\u00f4ng, chia ch\u1ea3y ra hai c\u1eeda bi\u1ec3n Di\u00eam H\u1ed9 v\u00e0 Tr\u00e0 L\u00fd). Hai c\u1eeda Di\u00eam H\u1ed9 v\u00e0 Tr\u00e0 L\u00fd, d\u00f2ng s\u00f4ng quanh co, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1eadm v\u00e0 y\u1ebfu ; hai c\u1eeda L\u00e2n, L\u1ea1n, th\u00ec l\u1ea1i g\u1ea7n \u0111\u1ebfn bi\u1ec3n s\u00f4ng m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u chia nh\u00e1nh, d\u00f2ng s\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y c\u0169ng ch\u1ea3y ch\u1eadm v\u00e0 xa ; d\u00f2ng s\u00f4ng C\u00e1i ch\u1ea3y mau ra bi\u1ec3n th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n Ba L\u1ea1t, Li\u00eau L\u00e1c m\u00e0 th\u00f4i, trong \u1ea5y c\u1eeda Ba L\u1ea1t v\u00e0 c\u1eeda Li\u00eau \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc quanh co, kh\u00f4ng b\u1eb1ng c\u1eeda L\u00e1c th\u1eb3ng h\u01a1n. L\u1ea1i c\u1ee9 xu\u00e2n n\u0103m nay, n\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng l\u00ean xu\u1ed1ng, \u0111o m\u1ee9c n\u01b0\u1edbc s\u00e2u c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n, kh\u00f4ng ch\u00eanh nhau m\u1ea5y, m\u00e0 c\u1eeda bi\u1ec3n nhi\u1ec1u n\u01a1i c\u00f3 c\u1ed3n c\u00e1t, ngo\u00e0i l\u1ea1ch l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e1t ng\u1ea7m li\u1ec1n nhau, l\u00e0 v\u00ec h\u1ea1 l\u01b0u c\u1ee7a s\u00f4ng \u0111\u1ec1u ch\u1ea3y v\u1ec1 \u0111\u1ea5y, cho n\u00ean h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ea5t c\u00e1t b\u1ed3i th\u00eam l\u00e0 l\u1ebd t\u1ea5t nhi\u00ean. Nh\u01b0ng x\u00e9t c\u00e1c c\u1eeda Li\u00eau L\u00e1c, Ba L\u1ea1t, L\u00e2n, L\u1ea1n, \u0111\u1ebfn ng\u00e3 ba x\u00e3 Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ed9, c\u00e1c c\u1eeda Tr\u00e0 L\u00fd, Di\u00eam H\u1ed9 \u0111\u1ebfn ng\u00e3 ba x\u00e3 Canh N\u00f4ng, \u0111\u1ec1u d\u00e0i h\u01a1n 1 v\u1ea1n v\u00e0i ngh\u00ecn tr\u01b0\u1ee3ng, nguy\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u gi\u1eef l\u1ee5t m\u00e0 h\u1eb1ng n\u0103m n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t kh\u00f4ng tr\u00e0n ng\u1eadp m\u1ea5y, l\u00e0 v\u00ec c\u00f3 nhi\u1ec1u chi ph\u00e1i ch\u1ea3y san l\u00e0m y\u1ebfu th\u1ebf n\u01b0\u1edbc. T\u1eeb Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ed9 v\u00e0 Canh N\u00f4ng ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ph\u00f2ng th\u1eadt l\u00e0 ki\u00ean c\u1ed1, th\u1ebf m\u00e0 th\u01b0\u1eddng c\u1ee9 b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n ph\u00e1, \u00fd l\u00e0 \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u v\u00e0 trung l\u01b0u, nh\u00e1nh s\u00f4ng chia ra \u0111\u00e3 \u00edt, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u n\u01a1i b\u1ecb l\u1ea5p c\u1ea1n \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u01b0\u1edbc \u1ee9 ti\u00eau ch\u1eadm m\u00e0 tr\u00e0n ng\u1eadp \u0111\u1ecba h\u1ea1t n\u00e0y l\u00e0 v\u00ec th\u1ebf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nghe c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i nguy\u00ean l\u00e0 s\u00e2u, g\u1ea7n nay ng\u00e0y th\u1ea5y n\u00f4ng c\u1ea1n, cho n\u00ean n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ch\u1ea3y th\u00f4ng tho\u00e1t l\u1eafm. N\u1ebfu \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u, th\u1eed ngh\u0129 c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u x\u01b0a nay ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ebf th\u00f4i, sao th\u1ebf n\u01b0\u1edbc g\u1ea7n \u0111\u00e2y so v\u1edbi ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc l\u1ea1i t\u0103ng nhi\u1ec1u th\u1ebf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u01b0\u1eddng l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u1eafc Ninh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Lang trung gia Hi\u1ec7p tr\u1ea5n h\u00e0m Bang bi\u1ec7n bi\u1ec1n v\u1ee5 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n ki\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c. L\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 1 ng\u01b0\u1eddi, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ed9 b\u1ed9 tr\u00f4ng coi, \u0111\u1ebfn nay b\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Man (t\u1ee9c Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n) \u1edf \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi Ngu\u1ef5 T\u00e2y, sai s\u1ee9 th\u00f4ng hi\u1ebfu do \u0111\u01b0\u1eddng H\u01b0ng H\u00f3a \u0111\u1ebfn, s\u1eafc cho B\u1eafc Th\u00e0nh h\u1ecfi kh\u1eafp c\u00e1c c\u1ed1 gia \u0111\u1ec3 ghi ch\u00e9p s\u1ef1 t\u00edch. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho H\u01b0ng H\u00f3a ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i h\u1ecda \u0111\u1ed3 v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y xa g\u1ea7n th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 d\u00e2ng xem. V\u1eeba x\u1ea3y n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Man c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng \u0111\u00e1nh nhau, m\u1edbi \u0111i qua n\u00fai C\u1eedu H\u1ea1n (thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u01b0ng H\u00f3a) \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t B\u1ea3n Kh\u1ea9u (t\u00ean \u0111\u1ea5t, \u1edf \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u0110\u1ea1i Man), c\u00f3 binh man ng\u0103n \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1. (T\u1eeb tr\u1ea5n th\u00e0nh H\u01b0ng H\u00f3a \u0111\u1ebfn n\u00fai C\u1eedu H\u1ea1n, \u0111i m\u1ea5t 1 th\u00e1ng linh 8 ng\u00e0y ; t\u1eeb n\u00fai C\u1eedu H\u1ea1n \u0111\u1ebfn B\u1ea3n Kh\u1ea9u, 3 ng\u00e0y n\u1eefa. Ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1i h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh ng\u0103n \u0111\u01b0\u1eddng n\u00f3i t\u1eeb \u0111\u1ea5y \u0111\u1ebfn th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Man, \u01b0\u1edbc 1 th\u00e1ng n\u1eefa).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 B\u00f9i Ho\u1eb7c nh\u0169ng l\u1ea1m ti\u1ec1n c\u1ee7a l\u00ednh, th\u00e0nh th\u1ea7n ngh\u1ecb t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u. \u00e1n t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cBinh \u0111\u1ec3 gi\u00fap n\u01b0\u1edbc v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 d\u00e2n, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u1ed7 nu\u00f4i kh\u00f4ng c\u00e1ch g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay qu\u1ea3n qu\u00e2n v\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c th\u1ea5y h\u1ecd b\u00e9o hay g\u1ea7y kh\u00f4ng h\u1ec1 quan t\u00e2m, l\u1ea1i l\u1ea5y h\u1ecd l\u00e0m l\u1ee3i cho m\u00ecnh, binh \u0111inh th\u1ec9nh tho\u1ea3ng ch\u00e1n gh\u00e9t v\u00ec b\u1ecb s\u00e1ch nhi\u1ec5u, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i tr\u1ed1n tr\u00e1nh nhi\u1ec1u, m\u00e0 d\u00e2n c\u0169ng kh\u1ed5 v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1eaft \u0111i\u1ec1n. Sai b\u1ea3o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, v\u1ecb t\u1ea5t \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u00ec c\u1edb \u1ea5y. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111inh ninh r\u0103n b\u1ea3o, m\u00e0 B\u00f9i Ho\u1eb7c c\u00f2n d\u00e1m l\u1eddn ph\u00e1p nh\u01b0 th\u1ebf. N\u1ebfu ch\u1ec9 theo lu\u1eadt x\u1eed t\u1ed9i l\u01b0u th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec r\u0103n k\u1ebb kh\u00e1c\u201d. B\u00e8n x\u1eed Ho\u1eb7c t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu, qu\u1ea3n quan \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng. Sai th\u00e0nh th\u1ea7n sao ch\u00e9p d\u1ee5 \u1ea5y truy\u1ec1n kh\u1eafp c\u00e1c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Thu Ch\u00e2u, Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nghi Th\u1ecb Ngh\u1ecb tu\u1ed5i m\u1edbi 16 c\u00f3 t\u00ean trai hung b\u1ea1o trong l\u00e0ng th\u00edch s\u1eafc \u0111\u1eb9p, mu\u1ed1n hi\u1ebfp d\u00e2m, ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i t\u1ef1 th\u1ec1 ch\u1ebft ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u00ean b\u1ecb \u0111\u00e1nh ch\u1ebft. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u l\u00ean. Vua sai L\u1ec5 b\u1ed9 b\u00e0n c\u1ea5p bi\u1ec3n ng\u1ea1ch kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef \u201cNghi Th\u1ecb trinh n\u1eef\u201d &nbsp;((1) Nghi Th\u1ecb trinh n\u1eef : ng\u01b0\u1eddi g\u00e1i trinh h\u1ecd Nghi) l\u00e0m nh\u00e0 nh\u1ecf \u1edf c\u1ed5ng l\u00e0ng \u0111\u1ec3 treo m\u00e0 n\u00eau khen.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0m hi\u00ean H\u00e0m Thanh v\u00e0 \u0111\u00ecnh Th\u1ea5t Doanh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd 1 ng\u00e0y c\u00f3 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f3a \u1edf ph\u01b0\u1eddng V\u0129nh Trinh trong Kinh th\u00e0nh, nh\u00e2n \u0111\u00e0o \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t qu\u1ea3 \u1ea5n ng\u1ecdc thu\u1ef7 tinh \u1edf d\u01b0\u1edbi g\u1ed1c c\u00e2y chu\u1ed1i, \u0111em d\u00e2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem x\u00e9t r\u00f5 \u1ea5n n\u00e0y tr\u00ean kh\u1eafc n\u00fam h\u00ecnh th\u00fa, v\u0103n kh\u1eafc ch\u1eef \u201cK\u00fd th\u1ecd v\u0129nh x\u01b0\u01a1ng\u201d &nbsp;((2) K\u00fd th\u1ecd v\u0129nh x\u01b0\u01a1ng : \u0111\u00e3 s\u1ed1ng l\u00e2u l\u1ea1i th\u1ecbnh m\u00e3i) d\u00f9ng l\u1ed1i ch\u1eef Long ch\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u1ee3ng tri\u1ec7n &nbsp;((3) Long ch\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u1ee3ng tri\u1ec7n : l\u1ed1i ch\u1eef nh\u01b0 r\u1ed3ng bay ph\u01b0\u1ee3ng m\u00faa) gi\u00e0 d\u1eb7n v\u00e0 ch\u1ea5t ph\u00e1c, tuy kh\u00f4ng kh\u1eafc ghi n\u0103m th\u00e1ng, n\u00ean kh\u00f3 tra x\u00e9t trong s\u1eed s\u00e1ch, duy nghi\u1ec7m s\u1eafc ng\u1ecdc v\u00e0 ph\u00e9p vi\u1ebft, th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t v\u1eadt ngh\u00ecn tr\u0103m n\u0103m tr\u1edf l\u00ean, ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1eddi g\u1ea7n \u0111\u00e2u. Nh\u00e2n nh\u1edb \u0111\u1ebfn n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ecdc t\u1ef7 \u201cV\u1ea1n th\u1ecd v\u00f4 c\u01b0\u01a1ng\u201d &nbsp;((4) V\u1ea1n th\u1ecd v\u00f4 c\u01b0\u01a1ng : s\u1ed1ng mu\u00f4n n\u0103m kh\u00f4ng c\u00f9ng), m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 \u0111i\u1ec1m hay, nh\u01b0ng tr\u1eabm ch\u01b0a l\u1ea5y l\u00e0m ph\u1ea3i, \u0111\u00e3 ban d\u1ee5 ch\u1ec9 cho r\u00f5 \u00fd tr\u1eabm, ng\u00e0y nay, ph\u1ecfng ng\u1ecdc t\u1ef7 \u0111\u1eddi T\u1ea7n m\u00e0 l\u1ea1i th\u1ea5y n\u1eefa th\u00ec c\u0169ng c\u00f2n cho l\u00e0 \u1edf \u0111\u1ee9c ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf t\u1ef7, hu\u1ed1ng chi qu\u1ea3 \u1ea5n n\u00e0y l\u1ea1i k\u00e9m xa. Song \u1ea5n n\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 \u0111\u1ed3 ch\u01a1i th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u00f4n v\u00f9i d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t h\u01a1n m\u1ea5y tr\u0103m n\u0103m, nay l\u1ea1i sung l\u00e0m \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u1ee7a vua, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 nguy\u00ean nh\u00e2n. G\u1ecdi l\u00e0 tri\u1ec7u t\u1ed1t th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee9 g\u1ecdi l\u00e0 \u0111i\u1ec1m qu\u00fd th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. B\u00e8n th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f3a ch\u1ee9c Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nh\u00e2n kh\u00e1nh ti\u1ebft ban \u00e2n, d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng c\u00e1c nha m\u00f4n L\u1ee5c b\u1ed9, V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng, Quang l\u1ed9c, N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 Kh\u1ed1 5.000 quan ti\u1ec1n, v\u00f5 ban, t\u1eeb th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y, Loan gi\u00e1, Th\u1ecb trung, Th\u1ecb n\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n b\u1ed5ng 1 th\u00e1ng. V\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i b\u1ecb gi\u00e1ng ph\u1ea1t t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i c\u00f4ng hay t\u01b0 \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u00e1n t\u1eeb ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 4 n\u0103m nay v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec \u0111\u1ec1u do hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh khai danh s\u00e1ch, \u0111\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng cho khai ph\u1ee5c v\u00e0 khoan gi\u1ea3m. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00e1c s\u1edf c\u00f4ng t\u00e1c \u1edf Kinh, th\u00ec \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n b\u1ed5ng 1 th\u00e1ng ; binh v\u00e0 th\u1ee3 \u0111\u1ec1u m\u1ed9t quan ti\u1ec1n ; binh \u1edf ngo\u1ea1i l\u1ec7 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n th\u00ec \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 1 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00f3c thu\u1ebf t\u00edch khi\u1ebfm t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7 [1826] tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u cho d\u00e2n gi\u1ea3m gi\u00e1 m\u00e0 n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Ho\u00e0ng K\u1ef3 Trung, \u0111em gi\u1ebft. Trung tr\u01b0\u1edbc theo ngh\u1ecbch ph\u1ea1m Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Khuy\u1ebfn m\u01b0u \u0111\u1ed3 l\u00e0m gi\u1eb7c ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 B\u1ea1ch X\u1ec9 C\u00f4ng Khuy\u1ebfn \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, Trung l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 H\u01b0ng H\u00f3a. D\u00e2n ng\u1ee5 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb h\u1eafn l\u1eeba d\u1ed1i. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Phan B\u00e1 H\u00f9ng sai cho thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ed3ng nh\u1eadp lo\u00e3 d\u1ee5 \u0111\u1ebfn B\u1eb1ng D\u00e3 (t\u00ean \u0111\u1ea5t, thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u1ea1 Hoa, S\u01a1n T\u00e2y) \u0111em binh \u0111\u00e1nh \u00fap b\u1eaft. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft v\u0103n t\u1eeb v\u00e0 \u1ea5n ngu\u1ef5. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean y\u1ebfu ph\u1ea1m \u1ea5y tr\u1ed1n \u1ea5y tr\u1ed1n t\u1ed9i gi\u1ebft \u0111\u00e3 l\u00e2u, nay c\u0169ng kh\u00f3 tr\u00e1nh. Xem t\u1edd t\u00e2u vui m\u1eebng l\u1eafm\u201d. Th\u01b0\u1edfng cho B\u00e1 H\u00f9ng gia 1 k\u1ef7 l\u1ee5c, k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c Cai \u0111\u1ed9i, bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 60 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Hi\u1ec7u u\u00fd Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m cho th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, v\u1eabn qu\u1ea3n 3 \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n sang, ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i T\u00e0i hoa, sung h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf x\u1ee9 Th\u1ecb v\u1ec7 Ng\u00e2n b\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng uy c\u00f4ng l\u00e0 Qu\u00e2n ch\u1ebft, C\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u1eadu, sinh ch\u1ee9ng hi\u1ec3m. Vua sai ng\u1ef1 y ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, kh\u00f4ng kh\u1ecfi m\u00e0 ch\u1ebft. V\u00ec th\u1ebf ngh\u1ec9 tri\u1ec1u 3 ng\u00e0y, cho thu\u1ef5 l\u00e0 Cung Tr\u1ef1c. Sai ho\u00e0ng t\u1eed tr\u01b0\u1edfng th\u00e2n \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, cho l\u1ec5 \u0111i\u1ec7n t\u1eedu. Ph\u00e1t c\u1ee7a kho v\u00e0 3.000 quan ti\u1ec1n, u\u1ef7 cho T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c tang. Ng\u00e0y ch\u00f4n c\u1ea5t cho t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cThu\u1ed9c binh Ngh\u1ec7 An theo th\u00e0nh sai ph\u00e1i 98 ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 thu\u1ed9c binh \u1edf th\u00e0nh 35 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i, d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m binh, ch\u01b0a th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, xin d\u1ed3n l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00f9ng thi\u1ec7n tam, t\u1ee9, ng\u0169 thu\u1ed9c th\u00e0nh\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNgu\u1ed3n Ph\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec7n \u0111\u1eb7t \u1edf m\u1ed9t \u1ea5p An S\u01a1n. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc tr\u00edch ph\u00e1i 5 \u0111\u1ed9i tr\u1ea5n binh theo vi\u00ean th\u1ee7 nguy\u00ean \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi Man L\u00e8o v\u00e0 tr\u00f4ng gi\u1eef b\u1ecdn t\u00f9 b\u1ecb \u0111\u00e0y. N\u01a1i \u1ea5y r\u1ea5t \u0111\u1ed9c, l\u00ednh b\u1ecb \u1ed1m nhi\u1ec1u. Nay ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u1ea5p \u0110\u1ed3ng, \u0110\u0103ng (thu\u1ed9c T\u1ea3 chi) l\u00e0 \u0111\u1ea5t l\u00e0nh, xin d\u1eddi \u0111\u1ed3n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y. L\u1ea1i 5 \u0111\u1ed9i tr\u1ea5n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u00e3 l\u00e2u, xin c\u1ee9 c\u01a1 B\u00ecnh \u0111\u1ecbnh thu\u1ed9c tr\u1ea5n binh 1 \u0111\u1ebfn 10 v\u00e0 tr\u1ea5n binh t\u1eeb \u0111\u1ed9i 1 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9i 4, t\u1ea5t c\u1ea3 14 \u0111\u1ed9i, l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i 1 Cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 50 bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00f3ng th\u00fa ; m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n thay, m\u00e0 tri\u1ec7t binh 5 \u0111\u1ed9i v\u1ec1\u201d. Vua nghe l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n ki\u00eam l\u0129nh vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Phan Huy Ch\u00fa l\u1ea1m \u0111\u1eb7t danh s\u1eafc coi \u0111\u1ea7m, b\u1ecb t\u1ed9i vi ch\u1ebf, ph\u1ea3i b\u00e3i. L\u1ea5y th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Ph\u1ea1m Quang Nguy\u00ean l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Cung v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Thu\u1eadt l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu l\u00e0 \u0110inh M\u1eadu Phong l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Thuy\u00ean l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u1ea7n l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Trung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 t\u1ea3, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u01b0u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu, th\u1ee7 ng\u1ef1 Kim B\u1ed3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u1ef5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ecb, Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00e2m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ea5t, Cai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n X\u00edch l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ch\u1ea5n uy l\u00e0 Hu\u1ef3nh Ph\u01b0\u1edbc T\u00e0i \u0111au y\u1ebfu xin lui ngh\u1ec9. Vua ph\u00ea chu\u1ea9n. L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung b\u1ea3o l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u00fd b\u1ed5 th\u1ee5. Hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh \u0111\u1ec1u nh\u1eadn l\u00e0m b\u1ed5 th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd, kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean m\u00e0 l\u00e0m b\u1eb1ng s\u1eafc c\u1ea5p cho. M\u1ed9t h\u00f4m vua m\u1edf xem quan t\u1ecbch, th\u1ea5y ch\u00e9p \u201cV\u1ec7 u\u00fd Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u00fd\u201d, sai h\u1ecfi, th\u00ec quan hai b\u1ed9 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ch\u1ecbu l\u1ed7i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1edd ch\u1ec9 b\u1ed5 th\u1ee5 Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u00fd l\u00e0 tr\u1eabm th\u00e2n so\u1ea1n th\u1ea3o cho. Nh\u00e2n d\u01b0\u1edbi ch\u1eef b\u1ed5 th\u1ee5 kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u1ee9 \u201cY v\u1ec7 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd\u201d n\u00ean b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u1ea7m th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 c\u1edb. Song Qu\u00fd l\u00e0 Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd m\u00e0 v\u1ed9i cho ch\u1ee9c Th\u1ecb n\u1ed9i V\u1ec7 u\u00fd Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c \u01b0 ! Sao kh\u00f4ng v\u1ea1ch ra m\u00e0 t\u00e2u l\u1ea1i. V\u1ea3 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i gi\u1eef ch\u1ee9c tr\u1ecdng y\u1ebfu, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 vi\u1ec7c can ng\u0103n, nh\u01b0 tr\u1eabm c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u0169ng n\u00ean \u0111\u00e1nh b\u1ea1o ra s\u1ee9c can ng\u0103n, m\u1edbi h\u1ebft tr\u00e1ch nhi\u1ec7m k\u1ebb th\u1ea7n t\u1eed. Nay vi\u1ec7c nh\u1ecf t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng c\u00f2n kh\u00f4ng l\u01b0u t\u00e2m, th\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng s\u1ebd l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o ? H\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ee5 c\u00e1i \u00fd \u0111\u1eb7t quan chia ch\u1ee9c v\u00e0 c\u00e1i \u00fd s\u1eb5n l\u00f2ng nghe l\u1eddi can c\u1ee7a tr\u1eabm \u01b0 ! Nay c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n tr\u00e1ch l\u1eafm, ch\u1ec9 n\u00ean \u0111em d\u1ee5 ch\u1ec9 n\u00e0y, sao c\u1ea5p cho c\u00e1c b\u1ed9 vi\u1ec7n, cho bi\u1ebft v\u0103n t\u1ef1 c\u1ee7a tr\u1eabm c\u00f3 n\u01a1i ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng, m\u00e0 kh\u00f4ng ai \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u b\u00e0y\u201d. Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u00fd th\u00ec \u0111\u1ed5i b\u1ed5 cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ch\u1ea5n uy.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cBa huy\u1ec7n Cam C\u00e1t, Cam M\u00f4n, Cam Linh thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, b\u1ed1n huy\u1ec7n Xa H\u1ed5, Man So\u1ea1n, M\u01b0\u1eddng Lan, S\u1ea7m T\u1ed9 thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean \u1edf d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, tr\u01b0\u1edbc theo t\u1ee5c Man, huy\u1ec7n h\u1ea1t ho\u1eb7c c\u1ee9 t\u00ean b\u1ea3n t\u00ean m\u01b0\u1eddng tu\u1ef3 theo n\u01a1i \u1edf m\u00e0 g\u1ecdi l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng (nh\u01b0 lo\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed9ng, tr\u01b0\u1edfng m\u01b0\u1eddng). Nay b\u1ecdn Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n v\u00e0 Huy\u1ec7n th\u1eeba \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n theo l\u1ec7 c\u00e1c huy\u1ec7n trong tr\u1ea5n m\u00e0 chia \u0111\u1eb7t 5 huy\u1ec7n Cam C\u00e1t, Cam M\u00f4n, Cam Linh, Xa H\u1ed5, Man So\u1ea1n. M\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u 4 t\u1ed5ng v\u00e0 huy\u1ec7n M\u01b0\u1eddng Lan 2 t\u1ed5ng, huy\u1ec7n S\u1ea7m T\u1ed9 5 t\u1ed5ng, t\u1ed5ng \u0111\u1eb7t 1 Cai t\u1ed5ng, c\u1ea5p cho m\u1ed9c tri\u1ec7n \u0111\u1ec3 th\u1eeba h\u00e0nh vi\u1ec7c c\u00f4ng\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u0129nh Dinh \u0111i\u1ec1n s\u1ee9 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 d\u00e2ng s\u1edb r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh l\u01b0\u1ee3ng \u0111o s\u1ed1 ru\u1ed9ng b\u1ecf kh\u00f4ng \u1edf c\u00e1c x\u00e3 huy\u1ec7n Giao Thu\u1ef7 m\u00e0 chia l\u1eadp l\u00e0ng \u1ea5p. C\u00f3 d\u00e2n x\u00e3 Li\u00eau \u0110\u00f4ng l\u00e0 Ph\u1ea1m Nguy\u00ean Trung \u0111em 70 l\u1ea1ng b\u1ea1c nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Th\u1ecd k\u00eau xin, l\u1ea1i c\u00f3 d\u00e2n x\u00e3 An \u0110\u1ea1o l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Ph\u00e1c \u0111em 90 l\u1ea1ng b\u1ea1c \u0111\u1ebfn n\u01a1i ng\u1ee5 s\u1edf k\u00eau xin, \u0111\u00e3 \u0111em ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 tang \u0111\u1ebfn Nam \u0110\u1ecbnh giam gi\u1eef \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i \u00e1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1edb giao xu\u1ed1ng quan B\u1eafc Th\u00e0nh tra b\u00e0n, cho r\u1eb1ng C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i dinh \u0111i\u1ec1n, c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ed7 v\u1ec1 khuy\u00ean b\u1ea3o. N\u1ebfu bi\u1ebft t\u1ef1 m\u00ecnh trong s\u1ea1ch m\u00e0 gi\u1eef c\u00f4ng b\u1eb1ng l\u1ea5y uy t\u00edn d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ai c\u00f2n d\u00e1m t\u01b0 t\u00fai. B\u1ecdn Ph\u1ea1m Nguy\u00ean Trung kia \u0111em c\u1ee7a \u0111i van, \u1ea5y l\u00e0 d\u00e2n h\u00e8n d\u00f9ng k\u1ebf tr\u1ed1n tr\u00e1nh ; L\u00ea \u0110\u00ecnh Th\u1ecd, nh\u1eadn l\u1eddi ng\u01b0\u1eddi nh\u1edd c\u1eady ch\u1eb3ng qua l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c t\u00f2ng, sao n\u00ean qu\u00e1 tr\u00e1ch. V\u1ec1 ph\u1ea7n C\u00f4ng Tr\u1ee9 th\u00ec n\u00ean t\u1ef1 x\u00e9t v\u00e0 b\u1ea3o c\u1ef1 tuy\u1ec7t \u0111i m\u00e0 r\u0103n l\u00e0 ph\u1ea3i. Nay l\u1ea1i b\u1eaft s\u1ed1 b\u1ea1c tang m\u00e0 b\u00e0y t\u1ecf \u1edf ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb, l\u00e0m r\u00e1c tai vua, th\u1ebf l\u00e0 t\u1ef1 tr\u1ecb kh\u00f4ng nghi\u00eam m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00e9p ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u mua ti\u1ebfng ngay th\u1eb3ng cho m\u00ecnh \u0111\u1ec1u l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed. Xin gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i n\u01a1i kh\u00e1c. C\u00f2n b\u1ecdn Ph\u1ea1m Nguy\u00ean Trung th\u00ec ph\u1ea1t xuy tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i tha.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cX\u00e9t \u00e1n th\u00ec ph\u1ea3i t\u00ecnh l\u00fd th\u00edch \u0111\u00e1ng m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi. Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 tr\u00f9 bi\u1ec7n vi\u1ec7c dinh \u0111i\u1ec1n, qu\u1ea3 th\u1eadt gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c trong s\u1ea1ch c\u00f4ng b\u1eb1ng th\u00ec c\u0169ng ch\u1ec9 \u1edf ch\u1ed7 h\u1ebft l\u00f2ng m\u00ecnh th\u00f4i. C\u00f2n nh\u01b0 Ph\u1ea1m Nguy\u00ean Trung v\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Th\u1ecd manh t\u00e2m trong t\u1ed1i, c\u1ea7u c\u1ea1nh, xin x\u1ecf, th\u00ec l\u00e0m sao bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 ng\u0103n ng\u1eeba b\u1ecdn Nguy\u00ean Trung l\u00e0 \u0111\u00e1ng t\u1ed9i m\u00e0 l\u1ea1i b\u1ea3o kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00e1 tr\u00e1ch, sao th\u1ea5y l\u00fd m\u1edd t\u1ed1i th\u1ebf ? V\u1ea3 trong \u00e1n x\u00e9t kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u00e0ng s\u00e1ch nhi\u1ec5u l\u1ea5y ti\u1ec1n, th\u1ebf l\u00e0 C\u00f4ng Tr\u1ee9 tr\u1ecb t\u1ed9i kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng nghi\u00eam. Duy nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 c\u00f3 b\u1ea1c tang \u1edf \u0111\u00f3 m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn, ch\u00fac th\u00e1c l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0, n\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ef1 tuy\u1ec7t v\u00e0 r\u0103n, nh\u01b0 l\u1eddi th\u00e0nh th\u1ea7n n\u00f3i, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 s\u00e1ch nhi\u1ec5u m\u00e0 b\u1ea3n quan t\u1ef1 tha, nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? C\u00f4ng Tr\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00e1m \u1ea9n gi\u1ea5u, r\u00f5 r\u00e0ng t\u00e2u l\u00ean, m\u00e0 l\u1ea1i cho l\u00e0 l\u00e0m nh\u00e0m tai l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o ? Hu\u1ed1ng chi b\u1ecdn Nguy\u00ean Trung t\u1ef1 ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt ch\u1ee9 ai \u0111\u1eb7t v\u00e0o ? C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng, t\u1ea1i sao l\u1ea1i cho l\u00e0 mua ti\u1ebfng ngay th\u1eb3ng. \u0110\u00f3 ch\u1eb3ng qua l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn sai l\u1ea7m cho n\u00ean b\u1ea5t gi\u00e1c \u0111\u00e3 b\u00e0n qu\u00e1 \u0111\u00e1ng. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam tr\u00e1ch th\u00e0nh th\u1ea7n m\u00e0 C\u00f4ng Tr\u1ee9 th\u00ec mi\u1ec5n ngh\u1ecb\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, m\u00e9 ngo\u00e0i bi\u1ec3n \u0111\u1ea3o \u0110\u1ea1i Chi\u00eam thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n, tr\u1ea5n th\u1ea7n phi t\u1ea5u. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y n\u1ecd, Thanh Hoa, Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f3 2, 3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111i l\u1ea1i \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n r\u1ed3i b\u1ecb quan binh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. Nay Qu\u1ea3ng Nam b\u1ed7ng c\u00f3 tin \u1ea5y, ch\u1ec9 l\u00e0 l\u0169 chu\u1ed9t v\u1ea5t v\u01b0\u1edfng \u1edf \u0111\u00e1y n\u1ed3i, r\u1ed3i c\u0169ng kh\u00f3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi. Duy c\u00f5i bi\u1ec3n xa r\u1ed9ng, l\u0169 \u1ea5y s\u1edbm th\u00ec \u0111\u00f4ng t\u1ed1i th\u00ec t\u00e2y, nh\u00e2n th\u1ebf m\u00e0 th\u1eeba c\u01a1 l\u00e9n n\u1ed5i. B\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1edbn \u1ea5y, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 ch\u1eadm m\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1ebft, v\u00ec s\u1ee3 l\u1eeda \u0111om \u0111\u00f3m s\u1ebd b\u00f9ng l\u00ean\u201d. T\u1ee9c sai b\u1ecdn V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Tr\u01b0\u1eddng qu\u1ea3n l\u0129nh binh thuy\u1ec1n ra bi\u1ec3n d\u00f2 b\u1eaft. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc, t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam, \u0111\u1ec1u theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn ph\u00e1i binh \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft. N\u1ebfu g\u1eb7p thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Thanh d\u1ecb d\u1ea1ng, trong thuy\u1ec1n c\u00f3 s\u00fang \u1ed1ng binh kh\u00ed, c\u00f9ng l\u00e0 h\u00f3a v\u1eadt c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Nam c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1ng ng\u1edd th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ec3 tr\u1ecb. R\u1ed3i th\u1ea5y thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111i xa, m\u00e0 m\u00f9a gi\u00f3 g\u1ea7n v\u00e3n, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho tri\u1ec7t v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u1ec5n tr\u1eadn voi \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc Kinh th\u00e0nh. Vua ra s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 xem. Th\u1ecb lang V\u0169 Kh\u1ed1 l\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m sai t\u01b0\u1ee3ng d\u1ecbch &nbsp;((1) T\u01b0\u1ee3ng d\u1ecbch : th\u1ee3 \u0111i ph\u1ee5c d\u1ecbch) bu\u1ed9c c\u1ecdp \u0111\u1ec3 th\u1eed voi, bu\u1ed9c l\u1ecfng, h\u1ed5 s\u1ed5ng ra, ch\u1ea1y g\u1ea7n \u0111\u1ebfn thuy\u1ec1n vua. Qu\u00e2n \u1edf thuy\u1ec1n \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh ch\u1ebft ngay. Vua n\u00f3i : \u201cCh\u00ednh l\u00e0 c\u00e2u : \u0110\u1ec3 h\u1ed5 hu\u1ef7 s\u1ed5ng c\u0169i l\u00e0 l\u1ed7i ai ?\u201d. Xu\u1ed1ng d\u1ee5 nghi\u00eam tr\u00e1ch Th\u1ea9m ph\u1ea3i t\u1ed9i c\u00e1ch l\u01b0u.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng l\u1ef5 s\u1edf ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ba huy\u1ec7n V\u0129nh H\u00f2a, H\u1ed9i Nguy\u00ean, K\u1ef3 S\u01a1n \u1edf Ngh\u1ec7 An (Ph\u1ee7 l\u1ef5 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng \u1edf Tr\u1ea7m H\u01b0\u01a1ng, huy\u1ec7n l\u1ef5 V\u0129nh H\u00f2a \u1edf Xuy V\u00e0ng, huy\u1ec7n l\u1ef5 H\u1ed9i Nguy\u00ean \u1edf Kh\u00ea M\u00f4n, huy\u1ec7n l\u1ef5 K\u1ef3 S\u01a1n \u1edf Ch\u1ea5p M\u1ed9. Tr\u1ea7m H\u01b0\u01a1ng, Xuy V\u00e0ng, Kh\u00ea M\u00f4n, Ch\u1ea5p M\u1ed9 \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t).<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1eddi c\u00e1c \u0111\u1ed3n d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi ra ph\u00eda t\u00e2y ph\u1ee7 l\u1ef5 (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 Thanh Nhu\u1ebf huy\u1ec7n V\u0129nh H\u00f2a) \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i \u0111\u00e0y t\u00f9 ph\u1ea1m qu\u00e2n l\u01b0u. Ph\u00e1i 1 Cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 30 l\u00ednh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch thu\u1ed9c tr\u1ea5n theo ph\u1ee7 vi\u00ean \u0111\u00f3ng gi\u1eef v\u00e0 qu\u1ea3n th\u00fac. L\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ed3n L\u00e3ng \u0110i\u1ec1n l\u1eadp kho t\u1ea1m \u0111\u1ec3 thu th\u00f3c thu\u1ebf 6 t\u1ed5ng gi\u00e1p gi\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n Nam \u0110\u01b0\u1eddng, Thanh Ch\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ch\u1ee9a. Ph\u00e0m l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng c\u1ee7a bi\u1ec1n binh \u1edf \u0111\u1ed3n t\u1ea5n, l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n, v\u00e0 nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m b\u1ecb ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m binh, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u1edf \u0111\u1ea5y m\u00e0 chi c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00ecnh b\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia nh\u00e2n vi\u00ean b\u1ecb l\u1ed7i ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf \u0111\u1ea5t m\u1edbi Tr\u1ea5n Ninh, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c theo l\u1eddi \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb r\u00fat v\u1ec1 ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, do quan ph\u1ee7 qu\u1ea3n th\u00fac. Xin t\u1eeb sau, c\u00e1c \u00e1n x\u1eed ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m l\u00ednh \u1edf Tr\u1ea5n Ninh th\u00ec \u0111\u1ed5i \u0111i ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m l\u00ednh \u1edf T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua kh\u00f4ng y, s\u1eafc r\u1eb1ng ph\u00e0m ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m l\u00ednh ph\u1ea3i theo t\u1ed9i t\u00ecnh n\u1eb7ng nh\u1eb9, n\u00ean ph\u00e1t \u0111i Tr\u1ea5n Ninh th\u00ec \u0111i Tr\u1ea5n Ninh, n\u00ean ph\u00e1t \u0111i T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111i T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9 vin v\u00e0o l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m d\u1ea7n, vua th\u00e2n h\u00e0nh c\u00e0y t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n. Tr\u01b0\u1edbc th\u00ec sai H\u1eefu ty ch\u1ebf \u0111\u1ed3 l\u1ed7 b\u1ed9, tuy\u1ec3n binh k\u1ef5 m\u00e3 di\u1ec5n t\u1eadp. (T\u00e1n c\u00e1n cong c\u1eedu long h\u1ea1ng nh\u1ecf 1 c\u00e1i, t\u00e1n tr\u00f2n s\u1eafc v\u00e0ng 4 c\u00e1i, c\u1edd v\u00e0ng 2 c\u00e1i, phan d\u1ea1 l\u00f4ng 2 c\u00e1i, phan \u0111u\u00f4i b\u00e1o 2 c\u00e1i, c\u1edd r\u1ed3ng 2 c\u00e1i, c\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng 2 c\u00e1i, phan h\u00e0nh ch\u00ednh 2 c\u00e1i, phan thi hu\u1ec7 2 c\u00e1i, phan phu v\u0103n 1 c\u00e1i, phan tr\u1ea5n v\u00f5 1 c\u00e1i, phan ng\u0169 s\u1eafc 10 c\u00e1i, c\u1edd c\u1ea3nh 1 c\u00e1i, c\u1edd t\u1ea5t 1 c\u00e1i, c\u1edd t\u1ea3 \u0111\u1ea1o 1 c\u00e1i, g\u1eady kim ng\u00f4 10 c\u00e1i, c\u1edd ng\u0169 s\u1eafc 10 c\u00e1i, cung t\u00ean 8 c\u00e1i, ti\u00eau th\u01b0\u01a1ng 8 c\u00e1i, s\u00fang tay 40 c\u00e1i, nghi \u0111ao 20 c\u00e1i, s\u00fang th\u1ea7n c\u01a1 20 c\u00e1i, t\u1ea5t c\u1ea3 148 c\u00e1i. K\u1ef5 s\u1ef9 mang t\u00e1n, c\u00e1c lo\u1ea1i c\u1edd (huy) phan, ch\u00e0ng, k\u1ef3, x\u00ed, g\u1eady kim ng\u00f4 th\u00ec \u0111\u1ed9i m\u0169 tr\u00f2n v\u00e0 m\u1eb7c \u00e1o m\u1edf b\u1ee5ng b\u1eb1ng in hoa mang cung t\u00ean, Ti\u00eau th\u01b0\u01a1ng s\u00fang, s\u00fang tay, nghi \u0111ao, s\u00fang th\u1ea7n c\u01a1 th\u00ec m\u1eb7c \u00e1o gi\u00e1p \u0111\u1ed9i m\u0169 da. L\u1ea1i l\u1ea5y th\u00eam \u0111\u1ed3 l\u1ed7 b\u1ed9 \u0111\u1ea1i gi\u00e1 v\u00e0 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u qu\u1ea1t v\u1ea3 4 c\u00e1i, \u0111inh ba n\u1eb1m 10 c\u00e1i, \u0111inh ba \u0111\u1ee9ng 10 c\u00e1i, g\u1eady d\u00e0i 10 c\u00e1i, b\u00faa v\u00e0ng 10 c\u00e1i, th\u01b0\u01a1ng \u0111u\u00f4i b\u00e1o 4 c\u00e1i, t\u1ea5t c\u1ea3 48 c\u00e1i).<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, vua l\u00ean ng\u1ef1a, l\u00ednh k\u1ef5 m\u00e3 \u0111\u1ec1u th\u1ee9 t\u1ef1 c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a theo h\u1ea7u, tinh k\u1ef3 s\u00e1ng r\u1ef1c, l\u1ed9ng l\u1eaby ng\u01b0\u1eddi xem \u0111\u1ec1u khen l\u00e0 nghi v\u1ec7 th\u00e1i b\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu\u1ed5i chi\u1ec1u, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn nh\u00e0 m\u00e1t. Th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh theo h\u1ea7u, h\u01a1n 1.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 An thu\u1eadn l\u00e0 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ecb, theo l\u1eddi xin c\u1ee7a T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cBi\u1ec1n binh v\u1ec7 B\u1ea3o th\u00e0nh, Gia v\u00f5 thu\u1ed9c th\u00e0nh tr\u1ed1n nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169. Xin c\u1eed s\u1ed1 binh hi\u1ec7n t\u1ea1i d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m 6 \u0111\u1ed9i c\u1ee7a v\u1ec7 B\u1ea3o th\u00e0nh\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Gia v\u00f5 l\u00e0 \u0110o\u00e0n C\u1ea3nh Th\u1ea1c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 B\u1ea3o th\u00e0nh, V\u1ec7 u\u00fd V\u00f5 V\u0103n Ch\u00ednh l\u0129nh ch\u1ee9c Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a, ki\u00eam qu\u1ea3n 2 \u0111\u1ed3n Thu\u1eadn th\u00e0nh v\u00e0 Quang phong.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u. S\u1ee9 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, s\u1eafc cho kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh. Cho phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng s\u1eafc th\u01b0 v\u00e0 l\u1ee5a m\u00e0u, c\u00f9ng th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ea1ng cho s\u1ee9 b\u1ed9 r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cHai v\u1ee5 thu\u1ebf h\u1ea1 \u0111\u00f4ng trong tr\u1ea5n t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay l\u1ec7 n\u1ed9p th\u00f3c thu\u1ebf c\u1ee9 m\u1ed7i 75 th\u0103ng th\u00ec ph\u1ea3i ph\u1ee5 ngo\u00e0i 2 th\u0103ng, g\u1ecdi l\u00e0 th\u00f3c d\u00e2ng ngo\u00e0i, \u0111\u00f3 l\u00e0 phi l\u1ec7, xin b\u1ecf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cL\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 nam, thu\u1ebf \u0111inh kh\u00f4ng c\u00f3 g\u1ea1o c\u01b0\u1edbc m\u00e0 thu\u1ebf ru\u1ed9ng th\u00ec c\u00f3 ngo\u1ea1i ph\u1ee5 ; Thanh Hoa tr\u1edf ra b\u1eafc th\u00ec thu\u1ebf ru\u1ed9ng kh\u00f4ng c\u00f3 ngo\u1ea1i ph\u1ee5, m\u00e0 thu\u1ebf \u0111inh th\u00ec c\u00f3 g\u1ea1o c\u01b0\u1edbc, duy Ngh\u1ec7 An c\u00f3 c\u1ea3 hai th\u1ee9. Nay trong n\u01b0\u1edbc th\u1ed1ng nh\u1ea5t, n\u00ean \u0111\u1eb7t ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ec1u nhau\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u00e0n b\u00e0n cho \u1ed5n tho\u1ea3, cho r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m \u0111\u1ea7u Gia Long, trong t\u1eeb kinh s\u01b0 tam ph\u1ee5 &nbsp;((1) Tam ph\u1ee5 : t\u1ee9c l\u00e0 tam tr\u1ef1c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam) ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u00e0nh, tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, ru\u1ed9ng th\u00ec c\u00f3 b\u1eadc, \u0111inh th\u00ec c\u00f3 h\u1ea1ng m\u00e0 thu thu\u1ebf \u0111\u1ec1u theo c\u00e1i m\u1ee9c trung ch\u00ednh. Duy Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o nam, Thanh Hoa tr\u1edf ra b\u1eafc, \u0111\u1ecba l\u1ee3i c\u00f3 ch\u1ed7 r\u1ea5t t\u1ed1t ch\u1ed7 x\u1ea5u, s\u1ed1 \u0111inh c\u00f3 ch\u1ed7 nhi\u1ec1u \u00edt, kh\u00f3 \u0111\u1ec1u nhau nh\u1ea5t lu\u1eadt. Ru\u1ed9ng th\u00ec c\u00f3 ngo\u1ea1i ph\u1ee5 l\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u00f9 s\u1ed1 th\u00f3c hao v\u00ec \u0111\u1ec3 l\u00e2u, \u0111inh th\u00ec c\u00f3 g\u1ea1o c\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 v\u00e0o ph\u00ed t\u1ed5n chuy\u1ec3n v\u1eadn. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd c\u00e1c h\u1ea1t y\u00ean theo ph\u00e9p \u0111\u1ecbnh, vui l\u00f2ng n\u1ed9p thu\u1ebf, kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t trong ngo\u00e0i kia kh\u00e1c. L\u1ec7 \u1ea5y xin ch\u1edb \u0111\u1ed5i. Duy c\u00f2n ti\u1ebfng g\u1ecdi ngo\u1ea1i th\u01b0\u1edfng, ngo\u1ea1i ph\u1ee5, th\u00ec n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u00f3c n\u1ed9p b\u00f9, cung n\u1ed9p nh\u01b0 c\u0169. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 h\u1ea1t Ngh\u1ec7 An ki\u00eam c\u00f3 2 th\u1ee9, so v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1t l\u00e0 n\u1eb7ng, xin mi\u1ec5n cho th\u00f3c ph\u1ee5, m\u00e0 g\u1ea1o c\u01b0\u1edbc th\u00ec theo nh\u01b0 Thanh Hoa tr\u1edf ra b\u1eafc m\u00e0 thu, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb v\u1ee5 h\u1ea1 n\u00e0y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ea m\u1edbi \u1edf l\u00e0ng \u0110a H\u00f2a thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng An &nbsp;((2) Huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng An : nay l\u00e0 huy\u1ec7n Kho\u00e1i Ch\u00e2u, H\u01b0ng Y\u00ean), S\u01a1n Nam, B\u1eafc Th\u00e0nh s\u1eeda \u0111\u1eafp ch\u01b0a xong, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafp thu\u00ea ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u01b0\u1eddi b\u1ecf. \u0110\u00ea ch\u00ednh l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng b\u00e1o th\u00e0nh tr\u00f9 l\u00e0m. Th\u00e0nh th\u1ea7n ph\u00e1i ngay Ph\u00f3 th\u1ed1ng Th\u1eadp c\u01a1 l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh B\u1ea3o \u0111em bi\u1ec1n binh 1.400 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u1eafp h\u1ed9, v\u00e0 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, l\u1ee3i h\u1ea1i r\u1ea5t quan tr\u1ecdng. Tr\u1eabm tr\u00f4ng v\u1ec1 mi\u1ec1n b\u1eafc, l\u00f2ng b\u1ed1i r\u1ed1i kh\u00f4ng khu\u00e2y gi\u1edd ph\u00fat n\u00e0o. Th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, m\u00ecnh c\u00f3 tr\u1ecdng tr\u00e1ch l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o, t\u1ee9c nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0111\u00ea nguy hi\u1ec3m \u1edf Kim Quan, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u00f9 li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc, nay \u0111\u00ea n\u00e0y l\u1ea1i s\u1eeda \u0111\u1eafp kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u1ee9c \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn 5, 6, 7 th\u01b0\u1edbc, coi th\u01b0\u1eddng nh\u1ee1 vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf h\u00e1 l\u1ea1i theo ph\u00e9p khoan h\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c sao ? \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, Nguy\u1ec5n V\u0103n Khoa, L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh, Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, tr\u1ea5n, ph\u1ee7, huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ed3i s\u1eafc cho th\u00e0nh th\u1ea7n l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd, \u0111\u1ed1c th\u00fac binh d\u00e2n ng\u00e0y \u0111\u00eam b\u1ed3i \u0111\u1eafp. Th\u01b0\u1edfng cho quan binh l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n 1 th\u00e1ng, Thu\u00fd th\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00ea \u0110a H\u00f2a h\u01a1i th\u01b0, l\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u l\u1ea1i 400 bi\u1ec1n binh \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 gi\u1eef. C\u00f2n bao nhi\u00eau h\u1ecdp c\u1ea3 \u1edf \u0111\u00ea Kim Quan g\u00f3p s\u1ee9c b\u1ed3i \u0111\u1eafp.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ngh\u0129 s\u1ee9c binh kh\u00f3 nh\u1ecdc nhi\u1ec1u, h\u1ea1 l\u1ec7nh nh\u1eefng c\u1ecdc k\u00e8 c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ec1u do quan chi\u1ebfu gi\u00e1 tr\u1ea3 ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m quan l\u1ea1i thi\u1ec7n ti\u1ec7n b\u00e1n l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n l\u00ednh. Tr\u01b0\u1edbc kia bi\u1ec1n binh B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn Kinh thao di\u1ec5n, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111em b\u00e1n kh\u1ea9u l\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ebfn nay vi\u1ec7c ph\u00e1t ra, qu\u1ea3n quan ph\u1ea3i gi\u00e1ng c\u1ea5p, thu\u1ed9c l\u1ea1i ph\u1ea3i c\u00e1ch d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nh\u00e2n d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nghe \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u1ec7 \u1ea5y, th\u1eadm ch\u00ed quan l\u1ea1i tham lam nh\u1edd th\u1ebf chia l\u1ee3i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i binh l\u00ednh v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u00f3i thi\u1ebfu, b\u1ecf tr\u1ed1n. N\u00ean th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c qu\u1ea3n l\u0129nh nghi\u00eam c\u1ea5m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay nh\u1eefng m\u1ed9 binh c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i \u0111\u00e3 c\u00f3 kh\u00f3a l\u1ec7 ch\u00ednh ng\u1ea1ch m\u00e0 b\u1ecf tr\u1ed1n th\u00ec t\u01b0\u1edbc ng\u1ea1ch ngay. Ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu l\u1ec7 nh\u01b0 gi\u1ea3n binh m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i (s\u01a1 ph\u1ea1m tr\u01b0\u1ee3ng 90, t\u00e1i ph\u1ea1m g\u00f4ng 2 th\u00e1ng, \u0111\u1ee7 h\u1ea1n, tr\u01b0\u1ee3ng 100 r\u1ed3i t\u1ed1ng v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169, ph\u1ea1m l\u1ea7n th\u1ee9 ba th\u00ec t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu). N\u1ebfu trong 100 ng\u00e0y ra th\u00fa th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, 200 ng\u00e0y th\u00ec gi\u1ea3m 2 b\u1eadc, kh\u00f4ng th\u00fa th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111\u1ed9i ho\u1eb7c kh\u00e1c \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft gi\u1ea3i. Tr\u1ed1n v\u1ec1 x\u00e3 m\u00ecnh ho\u1eb7c x\u00e3 kh\u00e1c, cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i tra b\u1eaft. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u1ea9n gi\u1ea5u th\u00ec c\u00f9ng t\u1ed9i v\u1edbi k\u1ebb ph\u1ea1m, \u0111\u1ebfn t\u1eed h\u00ecnh th\u00ec gi\u1ea3m 1 b\u1eadc. Ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n quan kh\u00f4ng ki\u1ec1m th\u00fac th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 gi\u1ea3n binh c\u1ee7a qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i m\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m t\u1ed9i. (Trong m\u1ed9t n\u0103m m\u1ed7i th\u1eadp tr\u1ed1n 4 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec Su\u1ea5t th\u1eadp b\u1ecb 30 roi, c\u1ee9 m\u1ed7i 2 ng\u01b0\u1eddi, gia 1 b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1ee3ng 70 m\u00e0 th\u00f4i. M\u1ed9t \u0111\u1ed9i, tr\u1ed1n 12 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i b\u1ecb 30 roi c\u1ee9 m\u1ed7i 6 ng\u01b0\u1eddi gia 1 b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u1ebfn 90 tr\u01b0\u1ee3ng th\u00f4i ; m\u1ed9t v\u1ec7 m\u00e0 tr\u1ed1n 100 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec Qu\u1ea3n v\u1ec7 b\u1ecb 30 roi c\u1ee9 m\u1ed7i 50 ng\u01b0\u1eddi gia 1 b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1ee3ng 100 th\u00f4i. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean th\u00ec chi\u1ec3u theo l\u1ec7 t\u1ed9i c\u00f4ng m\u00e0 gi\u00e1ng ph\u1ea1t, Su\u1ea5t th\u1eadp th\u00ec b\u1ecb quy\u1ebft h\u00ecnh).<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 l\u00ednh tr\u1ed1n quay v\u1ec1 th\u00fa, ho\u1eb7c qu\u1ea3n quan t\u1ef1 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c sung v\u00e0o th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i. N\u1ebfu h\u00e0 kh\u1eafc s\u00e1ch nhi\u1ec5u \u0111\u1ebfn n\u1ed7i binh l\u00ednh b\u1ecf tr\u1ed1n ho\u1eb7c sau khi l\u00ednh tr\u1ed1n kh\u00f4ng b\u00e1o, c\u00f9ng l\u00e0 m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1o t\u00ean thay v\u00e0o \u0111\u1ec3 m\u01b0u gi\u1ea3m t\u1ed9i, vi\u1ec7c ph\u00e1t ra th\u00ec \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 nh\u1eb9 n\u1eb7ng m\u00e0 x\u1eed tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa, Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u1eefu Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Hoa \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh H\u00f2a, Ninh B\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh c\u0169ng b\u00e1o tin \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. Vua m\u1eebng l\u1eafm.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri l\u0129nh Dinh \u0111i\u1ec1n s\u1ee9 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u1ec1 Kinh ph\u1ee5c m\u1ec7nh, nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cKhi tr\u01b0\u1edbc \u0111o \u0111\u1ea1c s\u1ed1 hoang \u1edf Ninh B\u00ecnh, c\u00f3 khu ru\u1ed9ng, \u0111\u1ea5t hoang \u1edf x\u00e3 B\u1ed3ng H\u1ea3i, khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u00e1i \u0111\u1ea1c th\u00ec tr\u1ed9i ra h\u01a1n 720 m\u1eabu, d\u00e2n kh\u00f4ng ch\u1ecbu k\u00fd nh\u1eadn. L\u1ea1i ph\u00e1i \u0111\u1ea1c l\u1ea1i ch\u1ec9 tr\u1ed9i l\u00ean c\u00f3 h\u01a1n 300 m\u1eabu, \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 do t\u1ec7 l\u1ea1i d\u1ecbch h\u00e0o c\u01b0\u1eddng th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng gi\u1ea5u b\u1edbt. Mu\u1ed1n c\u1ee9u x\u00e9t l\u1ea1i th\u00ec \u0111\u1ecba th\u1ebf x\u1ee9 \u1ea5y l\u00e0 r\u1ed9ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i 1, 2 th\u00e1ng m\u00e0 l\u00e0m xong \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m. Nay xin s\u1eafc cho \u0111\u1ea1o th\u1ea7n \u0111\u1ea1c l\u1ea1i, l\u1ea5y s\u1ed1 ru\u1ed9ng tr\u1ed9i chia l\u1eadp l\u00e0ng \u1ea5p, \u0111\u1ec3 g\u00e2y nghi\u1ec7p cho d\u00e2n ngh\u00e8o, m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i k\u1ebb gian gi\u1ea5u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1edb giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n duy\u1ec7t b\u00e0n. Cho l\u00e0 : \u201cRu\u1ed9ng \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng h\u1eb9p, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng di d\u1ecbch, sao l\u1ea1i c\u00f3 l\u00fd m\u1edbi \u0111\u1ea1c th\u00ec tr\u1ed9i nhi\u1ec1u, m\u00e0 \u0111\u1ea1c l\u1ea1i l\u1ea1i \u00edt \u0111i. Nay n\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u1ed3ng H\u1ea3i m\u00e0 \u0111\u1ea1c h\u1ebft c\u1ea3, \u0111em s\u1ed1 ru\u1ed9ng hi\u1ec7n t\u1ea1i tr\u1eeb v\u00e0o ng\u1ea1ch hi\u1ec7n treo, th\u00ec \u0111\u1ea5t chia r\u00f5 nh\u01b0 b\u00e0n tay. K\u1ebb \u0111i\u00eau x\u1ea3o kh\u00f4ng th\u00f2 ng\u00f3n \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 ru\u1ed9ng l\u1eadu c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00edch ph\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy ngh\u0129 r\u1eb1ng, ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 d\u1ea1y b\u1ea3o, sau l\u00e0 h\u00ecnh ph\u1ea1t, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n n\u00ean t\u1ecf l\u01b0\u1ee3ng r\u1ed9ng r\u00e3i dung th\u1ee9. V\u1eady vi\u1ec7c kh\u00e1m \u0111\u1ea1c xin t\u1ea1m \u0111\u00ecnh ho\u00e3n. Nh\u01b0ng d\u1ee5 sai \u0111\u1ea1o th\u1ea7n, \u0111\u00f2i h\u1ecdp b\u1ecdn h\u00e0o tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1ea1i c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 d\u1eabn b\u1ea3o khi\u1ebfn t\u1ef1 bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i, h\u1ed1i c\u1ea3i. X\u1ee9 n\u00e0o \u1ea9n l\u1eadu b\u00e0y th\u00fa cho h\u1ebft, th\u00ec t\u1ed9i \u0111\u00e1ng b\u1ecb c\u00f9ng l\u1ec7 thu\u1ebf \u0111\u00e1ng tho\u00e1i thu \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khoan mi\u1ec5n. N\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c m\u1edd \u00e1m ngoan ng\u1ea1nh, c\u1ed1 \u00fd gian l\u1eadu, \u0111\u1ebfn khi ph\u00e1i vi\u00ean kh\u00e1m \u0111\u1ea1c x\u00e9t ra th\u00ec \u1ea9n l\u1eadu t\u1ef1 1 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean s\u1ebd gia b\u1eadc tr\u1eebng tr\u1ecb. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec k\u1ebb ngu b\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i m\u1edbi, m\u00e0 ru\u1ed9ng hoang l\u1eadu kh\u00f4ng ph\u1ea3i phi\u1ec1n v\u1ec1 \u0111o \u0111\u1ea1c n\u1eefa, m\u00e0 d\u00e2n m\u1ecdn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. R\u1ed3i sau d\u00e2n \u1ea5y th\u00fa nh\u1eadn ru\u1ed9ng l\u1eadu h\u01a1n 630 m\u1eabu, v\u00e0 s\u1ed1 ru\u1ed9ng hoang \u0111\u00e3 khai kh\u1ea9n m\u00e0 l\u1eadu thu\u1ebf h\u01a1n 400 m\u1eabu. \u0110\u1ea1o th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua \u0111\u1eb7c \u00e2n sai l\u00e0m s\u1ed5 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf m\u00e0 tha t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u d\u00e2ng s\u1ed5 t\u1ed5ng k\u00ea v\u1ec1 h\u1ed9 kh\u1ea9u c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 719.510 ng\u01b0\u1eddi. (Th\u1eeba Thi\u00ean 37.083 ng\u01b0\u1eddi ; Qu\u1ea3ng Nam 44.587 ; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 14.534 ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 19.189 ; Gia \u0110\u1ecbnh 5 tr\u1ea5n 118.790 ; B\u1eafc Th\u00e0nh 11 tr\u1ea5n 248.302 ; Thanh Hoa 44.882 ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 36.965 ; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 18.828 ; Ngh\u1ec7 An 80.287 ; Ph\u00fa Y\u00ean 5.693 ; B\u00ecnh H\u00f2a 5.525 ; B\u00ecnh Thu\u1eadn 9.592 ; Ninh B\u00ecnh 12.788 ; T\u00e2n C\u01b0\u01a1ng 22.475).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua m\u1edf xem, th\u00e2n l\u00e0m b\u00e0i k\u1ef7 s\u1ef1 h\u1ed9 kh\u1ea9u \u0111\u1ec3 ghi, \u0111\u1ea1i \u00fd n\u00f3i : \u201cN\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 nh\u1ea5t, b\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u d\u00e2ng s\u1ed5 binh d\u00e2n h\u1ed9 kh\u1ea9u n\u0103m Gia Long th\u1ee9 18, t\u1ea5t c\u1ea3 613.912 ng\u01b0\u1eddi. Kh\u00f4ng ng\u1edd, m\u00f9a thu b\u1ec7nh \u00f4n d\u1ecbch ph\u00e1t l\u1edbn, kh\u1edfi \u0111\u1ea7u t\u1eeb c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u1edf Ti\u1ec3u T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng &nbsp;((1) Ti\u1ec3u T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng : In\u0111\u00f4n\u00eaxia) qua c\u00e1c ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u \u1edf H\u1ea1 Ch\u00e2u, tr\u1ea3i \u0111\u1ebfn Xi\u00eam La, Ch\u00e2n L\u1ea1p, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ta. L\u1ea1i nhi\u1ec5m \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Thanh v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc mi\u1ec1n \u0110\u00f4ng B\u1eafc c\u0169ng \u0111\u1ec1u m\u1eafc tai n\u1ea1n \u1ea5y. Tuy n\u01b0\u1edbc ta b\u1ecb tai n\u1ea1n kh\u00f4ng qu\u00e1 l\u1eafm nh\u01b0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc, song kh\u00ed \u0111\u1ed9c l\u00e0m h\u1ea1i kh\u1eafp th\u00e0nh th\u1ecb h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n, n\u1eeda \u0111\u00eam b\u00e0ng ho\u00e0ng, th\u1eadt l\u00e0 \u0111au th\u01b0\u01a1ng. V\u1ea3 l\u1ea1i thi\u00ean tai l\u01b0u h\u00e0nh kh\u1eafp c\u1ea3 b\u1ed1n bi\u1ec3n, gi\u00e0 tr\u1ebb \u0111\u1ec1u bi\u1ebft, m\u00e0 m\u00ecnh \u1edf \u0111\u1ea7u mu\u00f4n d\u00e2n, kh\u00f4ng th\u1ec3 thi h\u00e0nh nh\u00e2n ch\u00ednh cho kh\u1eafp \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ph\u01b0\u1edbc tr\u1eddi th\u00ec tr\u00e1nh sao \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i ? Ta d\u1eabu ch\u01b0a d\u00e1m mong s\u00e1nh v\u1edbi b\u1eadc hi\u1ec1n tri\u1ebft \u0111\u1eddi x\u01b0a, m\u1ed9t l\u1eddi c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng, \u0111\u1ed5i tai l\u00e0m l\u00e0nh, nh\u01b0ng mu\u1ed1n m\u1edf r\u1ed9ng l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t \u0111\u1ec3 g\u1ea5p c\u1ee9u tai th\u01b0\u01a1ng. R\u1ed3i gi\u00e1ng ch\u1ec9 m\u1edf r\u1ed9ng kho t\u00e0ng, ch\u1ea9n c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft d\u1ecbch, kh\u00f4ng c\u1ee9 \u0111\u00e0n \u00f4ng, \u0111\u00e0n b\u00e0, gi\u00e0 hay tr\u1ebb, s\u1ed1 ti\u1ec1n kh\u00f4ng ng\u1edd t\u1ed1n \u0111\u1ebfn h\u01a1n 73 v\u1ea1n quan. L\u1ea1i sai th\u00e0nh, tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u s\u1eafm thu\u1ed1c men ch\u1eefa tr\u1ecb, s\u1ed1ng tho\u00e1t kh\u1ecfi r\u1ea5t nhi\u1ec1u, r\u1ed3i y\u00ean l\u00e0nh ngay. Sau s\u1ee9c H\u1ed9 b\u1ed9 t\u01b0 h\u1ecfi s\u1ed1 t\u1eed vong trong s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u \u1edf s\u1ed5 th\u1ed1ng k\u00ea l\u00e0 26.835 ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 s\u1ed1 nh\u00e2n d\u00e2n ph\u1ee5 n\u1eef kh\u00f4ng c\u00f3 trong s\u1ed5 c\u0169ng m\u1ea5t ngang th\u1ebf. Ta xem l\u1eddi t\u00e2u, r\u1ecf n\u01b0\u1edbc m\u1eaft \u0111au l\u00f2ng kh\u00f4ng xi\u1ebft. K\u1ec3 ra m\u1ed9t t\u1ea5c \u0111\u1ea5t, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ec3 l\u1ea1i khi m\u1edbi n\u1ed1i ng\u00f4i. Ta b\u1edd c\u00f5i kh\u00f4ng m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u1ed9 kh\u1ea9u kh\u00f4ng t\u0103ng th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 l\u1ea1i b\u1ecb nh\u01b0 th\u1ebf, h\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u1ecf m\u1eb7t, to\u00e1t m\u1ed3 h\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c sao ? Nay may tr\u1eddi gi\u00fap \u0111\u1ee1 t\u00f4n x\u00e3 \u0111\u1ec3 ph\u01b0\u1edbc t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i t\u1edbi nay 10 n\u0103m r\u1ed3i nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc an nh\u00e0n, bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng lo, h\u1ed9 kh\u1ea9u ng\u00e0y th\u00eam, \u0111\u1ea5t \u0111ai ng\u00e0y r\u1ed9ng. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc Tr\u1ea5n Ninh \u0111em \u0111\u1ea5t quy ph\u1ee5, Nam Ch\u01b0\u1edfng sai s\u1ee9 d\u00e2ng v\u1eadt b\u00e1u ; ph\u00eda t\u00e2y nam m\u1edf \u0111\u1ea5t t\u1edbi ngh\u00ecn d\u1eb7m, \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t 6 ph\u1ee7 \u0111\u1ea5t m\u1edbi Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n Bi\u00ean, Tr\u1ea5n Man, L\u1ea1c Bi\u00ean g\u1ed3m 20 huy\u1ec7n, l\u1ea1i \u0111\u1ed5i c\u00e1c man Cam L\u1ed9 l\u00e0m 9 ch\u00e2u, r\u1ed3i sai H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0m danh s\u00e1ch li\u1ec7t k\u00ea s\u1ed1 h\u1ed9 t\u1eeb th\u00e1ng 5 n\u0103m nay v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh xem. So v\u1edbi n\u0103m Gia Long th\u1ee9 18, th\u1ef1c t\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c 106.589 ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u1edfi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i th\u1eb9n ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc. X\u00e9t nguy\u00ean do \u0111i\u1ec1u \u1ea5y, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1edd tr\u1eddi v\u00e0 t\u1ed5 t\u00f4ng cho, \u1edf ta c\u00f3 c\u00f4ng g\u00ec \u0111\u00e2u !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n LV<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eadu t\u00fd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 [1828], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11, b\u1ecdn th\u1ef1 Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hy, Cai \u0111\u1ed9i H\u1eadu v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5, Ch\u1ee7 s\u1ef1 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 l\u00e0 B\u00f9i Ng\u1ecdc Th\u00e0nh, t\u1ef1 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam tr\u1edf v\u1ec1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecdn Hy v\u00e2ng m\u1ec7nh sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u00e3i ng\u1ed9 r\u1ea5t h\u1eadu. Khi v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn vua Xi\u00eam [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Rama_III\">Rama III<\/a>], vua Xi\u00eam m\u1eddi ng\u1ed3i h\u1ecfi han v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00ec m\u1ea5y n\u0103m nay trong n\u01b0\u1edbc b\u1eadn vi\u1ec7c ch\u01b0a k\u1ecbp sai s\u1ee9 sang giao hi\u1ebfu, nay s\u1ee9 t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn, l\u1ea5y l\u00e0m m\u1eebng l\u1eafm. L\u1ea1i n\u00f3i : &#8220;V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 t\u1ed9i to, s\u1eafp sai ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u00f5 cho s\u1ee9 th\u1ea7n bi\u1ebft&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Hy lui v\u1ec1 c\u00f4ng qu\u00e1n. Vua Xi\u00eam sai b\u1ecdn Phi Nh\u00e3 Phi Ph\u1ea1t \u0111\u1ebfn n\u00f3i r\u1eb1ng : N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3i V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t h\u1eadu. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc A N\u1ed7 sai con l\u00e0 H\u1ea1t X\u00e0 B\u00f4ng \u0111u\u1ed5i d\u00e2n man C\u1ed5 L\u1ea1c [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nakhon_Ratchasima\">Nakhon Ratchasima<\/a>], r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp bi\u00ean gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, gi\u1ebft h\u1ea1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Xa La B\u00f4 Di [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Saraburi_(t%E1%BB%89nh)\">Saraburi<\/a>]. Vua Xi\u00eam sai Nh\u1ecb v\u01b0\u01a1ng [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Maha_Sakdiphonlasep\">Maha Sakdiphonlasep<\/a>] \u0111em \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng thua ch\u1ea1y. Qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng th\u00e0nh Vi\u00ean Ch\u0103n. A N\u1ed7 ph\u1ea3i \u0111em v\u1ee3 con ch\u1ea1y ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. \u0110\u1ebfn l\u00fac v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, v\u00ec c\u00f3 qu\u00e2n ta h\u1ed9 t\u1ed1ng, l\u1ea1i nghe n\u00f3i A N\u1ed7 tu\u00e2n theo l\u1eddi d\u1ee5, s\u1ebd sai ng\u01b0\u1eddi sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam t\u1ea1 l\u1ed7i, t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam tin l\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y, r\u00fat lui qu\u00e2n, kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb. Cha con A N\u1ed7 nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf l\u1ebbn \u0111\u1ebfn th\u00e0nh \u00fap gi\u1ebft t\u01b0\u1edbng s\u0129 Xi\u00eam h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi. S\u1ee9 th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y v\u1ec1 t\u00e2u. B\u1ecdn Hy n\u00f3i r\u1eb1ng : &#8220;L\u1ea7n n\u00e0y \u0111i ch\u1ec9 v\u00ec vi\u1ec7c giao hi\u1ebfu, l\u00fac v\u1ec1 s\u1ebd t\u00e2u l\u1ea1i d\u00e1m \u0111\u00e2u n\u00f3i phi\u1ebfm \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c kh\u00e1c&#8221;. V\u00e0i ng\u00e0y n\u1eefa vua Xi\u00eam l\u1ea1i m\u1eddi b\u1ecdn Hy \u0111\u1ebfn b\u1ea3o r\u1eb1ng : &#8220;V\u1eeba r\u1ed3i A N\u1ed7 g\u00e2y h\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 b\u1ecb qu\u00e2n Xi\u00eam b\u1ee9c b\u00e1ch, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u00e0 d\u1ed1i th\u1ef1c l\u00e0 th\u00f4ng minh. Nghe n\u00f3i c\u00f3 s\u1eafc d\u1ee5 cho A N\u1ed7 sai ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1 l\u1ed7i. C\u00e1i ngh\u0129a gi\u00fap \u0111\u1ee1 n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf ho\u00e0 h\u1ea3o n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng hai \u0111i\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 t\u1ed1t c\u1ea3. Nh\u01b0ng A N\u1ed7 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc l\u1ea1i l\u00e0m k\u1ebf \u0111\u00e1nh \u00fap, th\u1ebf l\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1eefng g\u00e2y o\u00e1n v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam m\u00e0 ph\u1ee5 l\u00f2ng t\u1ed1t c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf nhi\u1ec1u l\u1eafm. S\u1ee9 th\u1ea7n v\u1ec1 tri\u1ec1u n\u00ean t\u00e2u v\u1edbi Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1eebng tin l\u1eddi xin A N\u1ed7&#8221;. B\u1ecdn Hy n\u00f3i r\u1eb1ng : &#8220;Vi\u1ec7c V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, s\u1ee9 th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u0111i th\u0103m h\u1ecfi, kh\u00f4ng d\u00e1m t\u00e2u nh\u00e0m&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua Xi\u00eam l\u1ea1i h\u1ecfi : &#8220;N\u0103m ngo\u00e1i c\u00f3 s\u1ee9 Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ebfn, \u0111\u00e3 sai Chi\u00eau Phi Nh\u00e3 Ph\u1ea1t L\u0103ng \u0111em vi\u1ec7c V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng g\u00e2y h\u1ea5n \u0111\u01b0a th\u01b0 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, do s\u1ee9 Ch\u00e2n L\u1ea1p nh\u1edd quan b\u1ea3o h\u1ed9 chuy\u1ec3n \u0111\u1ea1t, quan b\u1ea3o h\u1ed9 ch\u1ed1i t\u1eeb kh\u00f4ng nh\u1eadn nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 ph\u1ea3i l\u1ec5 kh\u00f4ng&nbsp; ?&#8221; B\u1ecdn Hy n\u00f3i r\u1eb1ng : &#8220;Hai n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 giao hi\u1ebfu v\u1edbi nhau, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n \u0111\u01b0a th\u01b0 th\u00ec cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec7 \u0111i m\u1edbi ph\u1ea3i, ch\u1ee9 g\u1eedi s\u1ee9 Ch\u00e2n L\u1ea1p theo l\u1ec5 th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean gi\u1ea3n ti\u1ec7n s\u01a1 s\u00e0i nh\u01b0 th\u1ebf. H\u01a1n n\u1eefa ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i ngh\u0129a kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c giao thi\u1ec7p ri\u00eang, bi\u00ean th\u1ea7n ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0 ph\u1ea3i l\u1ec5 \u0111\u1ea5y&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i h\u1ecfi n\u0103m ngo\u00e1i thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, nghe tr\u1ea5n th\u1ea7n b\u1eaft ph\u1ea3i b\u00e1o m\u1ed7i thuy\u1ec1n t\u1ed1n \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m quan t\u1ea1i sao v\u1eady&nbsp; ? B\u1ecdn Hy n\u00f3i : &#8220;Vi\u1ec7c \u1ea5y, h\u1eb3n l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3, ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfu s\u1ef1 b\u1ecba \u0111\u1eb7t ra \u0111\u00f3 th\u00f4i&#8221;. Vua Xi\u00eam n\u00f3i : &#8220;Tr\u01b0\u1edbc kia mu\u1ed1n sai s\u1ee9 \u0111i giao hi\u1ebfu, ch\u1ec9 v\u00ec quan b\u1ea3o h\u1ed9 ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn th\u01b0, m\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean l\u1ea1i b\u1eaft gi\u1eef ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, n\u00ean s\u1ee3 s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i l\u1ea1i b\u1ecb gi\u1eef l\u1ea1i, c\u00f3 h\u1ea1i \u0111\u1ebfn t\u00ecnh l\u00e1ng gi\u1ec1ng, n\u00ean kh\u00f4ng sai n\u1eefa. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, hai n\u01b0\u1edbc \u0111i l\u1ea1i, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ebd, c\u0169ng n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, ch\u1ee9 \u0111\u1eebng c\u00e2u n\u1ec7 th\u00ec \u0111\u1ea1o giao l\u00e2n tr\u1ecdn v\u1eb9n \u0111\u01b0\u1ee3c&#8221;. L\u1ea1i h\u1ecfi : &#8220;A N\u1ed7 g\u00e2y h\u1ea5n nh\u01b0 th\u1ebf, ph\u1ea3i hay tr\u00e1i ? n\u00ean \u0111\u00e1nh hay n\u00ean tha&nbsp; ?&#8221;. B\u1ecdn Hy n\u00f3i : &#8220;L\u1ea5y n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf th\u1edd n\u01b0\u1edbc l\u1edbn l\u00e0 thu\u1eadn. K\u1ebb d\u01b0\u1edbi ch\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean l\u00e0 ngh\u1ecbch&nbsp; ; thu\u1eadn th\u00ec gia \u00e2n, ngh\u1ecbch th\u00ec gia oai. N\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea3n qu\u1ed1c ch\u1ec9 th\u1ea5y cung k\u00ednh ph\u1ee5c t\u00f9ng, m\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam th\u00ec nghe c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00e2y h\u1ea5n, c\u00e1i l\u1ebd thu\u1eadn hay ngh\u1ecbch n\u00ean \u0111\u00e1nh hay n\u00ean tha, Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 ngh\u0129 ch\u1ee9 s\u1ee9 th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft&#8221;. Vua Xi\u00eam n\u00f3i : &#8220;T\u1ed9i A N\u1ed7 l\u00e0 ngh\u1ecbch cho n\u00ean b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u00e0 \u0111\u00e1nh th\u00f4i&#8221;. B\u00e8n s\u1eeda so\u1ea1n qu\u1ed1c th\u01b0 c\u00f9ng ph\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u00e1p t\u1ea1, khi\u1ebfn b\u1ecdn Hy \u0111em v\u1ec1. B\u1ecdn Hy th\u1ea5y qu\u1ed1c th\u01b0 k\u1ec3 t\u1ed9i tr\u1ea1ng A N\u1ed7, c\u00f9ng tr\u00e1ch quan b\u1ea3o h\u1ed9 kh\u00f4ng nh\u1eadn th\u01b0, l\u1eddi \u00fd kh\u00f4ng nh\u00e3, m\u00e0 t\u1ea1 v\u1eadt l\u1ea1i g\u1eedi ngay s\u1ee9 th\u1ea7n, l\u1ec5 kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 th\u1ebf, cho n\u00ean c\u1ed1 ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn, c\u01b0\u1ee1ng hai ba l\u1ea7n, c\u0169ng v\u1eabn kh\u00f4ng nh\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua Xi\u00eam sai Ph\u1ea1t L\u0103ng l\u00e0m th\u01b0 tr\u1ea3 l\u1eddi b\u1ed9 L\u1ec5, ch\u1ec9 n\u00f3i m\u1ed9t vi\u1ec7c giao hi\u1ebfu th\u00ec m\u1edbi nh\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec1 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, vua khen l\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1ee5c qu\u1ed1c th\u1ec3, cho Hy l\u00e0m Lang trung, L\u1ec5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Th\u00e0nh l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua h\u1ecfi b\u1ecdn Hy vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. T\u00e2u r\u1eb1ng : &#8220;Vua Xi\u00eam r\u1ea5t t\u00edn \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt, b\u1ed1 th\u00ed kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf n\u1eb7ng n\u1ec1 \u0111\u1ebfn c\u1ea3 chim mu\u00f4ng c\u00e2y c\u1ecf, th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u00e0n b\u00e0 d\u00e0i v\u00fa c\u0169ng \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. D\u00e2n kh\u00f4ng y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n. D\u1eabu b\u1ec1 t\u00f4i t\u00fac v\u1ec7 c\u1ee7a vua m\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ee9 th\u1ea7n t\u1ecf ra l\u1eddi o\u00e1n&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : &#8220;N\u1ebfu qu\u1ea3 nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc&nbsp; ?&#8221; Nh\u00e2n n\u00f3i : &#8220;Tr\u1eabm l\u00fac b\u00e9 nghe \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u1eebng n\u00f3i chuy\u1ec7n r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc \u1ea5y c\u00f3 Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng, Nh\u1ecb v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tam v\u01b0\u01a1ng. Khi ra ch\u1ea7u x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c vi\u1ec7c, g\u1eb7p vi\u1ec7c t\u1eed h\u00ecnh th\u00ec Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng n\u00f3i tha, nh\u1ecb v\u01b0\u01a1ng n\u00f3i gi\u1ebft, tam v\u01b0\u01a1ng th\u00ec n\u1eafm c\u1ea3 hai \u00fd ki\u1ebfn m\u00e0 ho\u00e0 gi\u1ea3i, gi\u1ed1ng h\u1ec7t nh\u01b0 tr\u00f2 h\u00e1t b\u1ed9i. V\u00ec th\u1ebf quy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc d\u1ea7n d\u1ea7n xu\u1ed1ng tay ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi, m\u1ed1i ho\u1ea1 ng\u1ea5m ng\u1ea7m n\u1ed5i l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc kia Nh\u1ecb v\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1n g\u00e2y n\u1ea1n, v\u00ec Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng c\u00f3 c\u01a1 m\u01b0u n\u00ean cu\u1ed1i c\u00f9ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay Nh\u1ecb v\u01b0\u01a1ng cho m\u00ecnh l\u00e0 h\u00e0ng t\u00f4n m\u00e0 \u1edf ng\u00f4i d\u01b0\u1edbi, m\u00e0 Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft xem x\u00e9t, c\u1ee9 theo l\u1ed1i c\u0169, s\u1ee3 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y kh\u00f3 l\u00f2ng gi\u1eef v\u00f4 s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u01b0a s\u1ee9 th\u1ea7n Xi\u00eam b\u1ecb n\u1ea1n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y s\u1ee9 Xi\u00eam v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n sang c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc Thanh. Thuy\u1ec1n ch\u00e1nh s\u1ee9 b\u1ecb b\u00e3o m\u1eafc c\u1ea1n \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn B\u00ecnh Thu\u1eadn, thuy\u1ec1n ph\u00f3 s\u1ee9 c\u0169ng b\u1ecb v\u1ee1 ch\u00ecm \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn H\u00e0 Ti\u00ean. Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai vua. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : &#8220;Ta \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u1ed1n gi\u1eef t\u00ecnh h\u1eefu ngh\u1ecb. Tuy g\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e3, nh\u01b0ng vi\u1ec7c ch\u01b0a r\u00f5, m\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee9u gi\u00fap k\u1ebb b\u1ecb n\u1ea1n, qu\u1ed1c th\u1ec3 ph\u1ea3i n\u00ean th\u1ebf&#8221;. B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho tr\u1ea5n th\u1ea7n hai tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u m\u1eddi h\u1ecd \u0111\u1ebfn c\u00f4ng qu\u00e1n, ti\u1ebfp \u0111\u00e3i t\u1eed t\u1ebf, r\u1ed3i s\u1eafc cho B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u01b0a ch\u00e1nh s\u1ee9 \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111\u1ec3 g\u1eb7p ph\u00f3 s\u1ee9, sai Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng M\u1ea1c H\u00e2n Hy l\u1ea5y thuy\u1ec1n c\u00f4ng h\u1ed9 t\u1ed1ng v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 v\u1ec1 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng ph\u00e0m d\u00e2n gian quen th\u00f3i x\u01b0ng h\u00f4 l\u1ea1m nh\u01b0 g\u1ecdi m\u1ea3 l\u00e0 l\u0103ng, \u0111\u00ecnh t\u1eeb l\u00e0 \u0111i\u1ec7n, c\u00f9ng l\u00e0 y\u1ebft th\u0103m quan tr\u01b0\u1edfng x\u01b0ng l\u00e0 thi\u00ean tu\u1ebf, th\u1ecd x\u01b0ng l\u00e0 ti\u00ean linh nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u gi\u1ed1ng nh\u01b0 lo\u1ea1i \u1ea5y \u0111\u1ec1u nghi\u00eam c\u1ea5m c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u \u1edf Ngh\u1ec7 An c\u00f3 s\u00e2u \u0103n l\u00faa. Tri ph\u1ee7 l\u00e0 \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, tr\u1eddi m\u01b0a to, c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u00e1o \u0111en m\u1ed7i \u0111\u00e0n h\u00e0ng tr\u0103m&nbsp; h\u00e0ng ch\u1ee5c con m\u1ed5 s\u00e2u \u0103n, ch\u1ed1c l\u00e1t h\u1ebft c\u1ea3. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Sai l\u1ea5y h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a trong kho l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Gi\u00e1o th\u1ee5 Anh S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u00e1i l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e3 Ph\u00f9 B\u00e0i ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f3 \u0111\u00ea v\u1ec7 n\u00f4ng, v\u00ec n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t x\u00f3i l\u1edf, d\u00e2n x\u00e3 \u1ea5y xin ph\u00e9p cho bi\u1ec1n binh x\u00e3 \u1ea5y v\u1ec1 g\u00f3p s\u1ee9c b\u1ed3i \u0111\u1eafp. Sai ph\u1ee7 th\u1ea7n tr\u00f9 t\u00ednh c\u00f4ng vi\u1ec7c, h\u1ea1n cho 5 th\u00e1ng. Sai s\u1ee9 sang n\u01b0\u1edbc Thanh (n\u1ed9p hai l\u1ec5 c\u1ed1ng n\u0103m \u0110inh h\u1ee3i v\u00e0 n\u0103m K\u1ef7 s\u1eedu). L\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169 l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 sung ch\u1ee9c Ch\u00e1nh s\u1ee9, Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n l\u00e0m Thi\u1ebfu thi\u00eam s\u1ef1 Thi\u00eam s\u1ef1 ph\u1ee7, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Kh\u1ea3i l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh sung Gi\u00e1p ph\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0 \u1ea5t ph\u00f3 s\u1ee9. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng ng\u00e0y s\u1ee9 b\u1ed9 \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh, ph\u00e0m m\u1ecdi s\u1ef1 cung \u1ee9ng th\u00ec chi ti\u1ec1n c\u00f4ng 100 quan, do ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c sung bi\u1ec7n, kh\u00f4ng b\u1eaft d\u00e2n ch\u1ecbu. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh ti\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt b\u1eb1ng qu\u1ea3 d\u1eeba Xi\u00eam, th\u00eam 200 qu\u1ea3 \u0111\u1ec3 d\u00e2ng cung T\u1eeb Th\u1ecd, t\u1ef1 xu\u1ea5t ti\u1ec1n b\u1ea1c ri\u00eang thu\u00ea phu tr\u1ea1m ch\u1ea1y \u0111\u1ec7. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : &#8220;D\u00e2ng &#8220;c\u1ea7n b\u1ed9c&#8221; l\u00e0 l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a th\u1ea7n t\u1eed, nh\u01b0ng thu\u00ea ri\u00eang ng\u01b0\u1eddi mang l\u00e0 s\u1ef1 th\u1ec3 g\u00ec&nbsp; ?&#8221; Sai l\u1ea5y 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c tr\u1ea3 c\u00f4ng thu\u00ea. V\u00e0 s\u1eafc t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00f3 ti\u1ebfn d\u00e2ng c\u00e1i g\u00ec th\u00ec cho ph\u00e1t tr\u1ea1m. H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Gi\u1edbi ch\u1ebft. Tham hi\u1ec7p H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tam \u1ed1m v\u1ec1 h\u01b0u. L\u1ea5y Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ed9 b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ea3n thay. Th\u1ef1 T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m h\u01b0u d\u01b0\u1ee1ng l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh H\u1ed5 d\u00e2ng s\u00e1ch H\u1ed5 tr\u01b0\u1edbng khu c\u01a1 (s\u00e1ch c\u00f3 m\u1ed9t quy\u1ec3n, c\u1ee7a L\u1ed9c Kh\u00ea h\u1ea7u \u0110\u00e0o Duy T\u1eeb so\u1ea1n).<\/p>\n\n\n\n<p>Tri ph\u1ee7 ph\u1ee7 Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u01b0\u1eddng v\u00ec tham tang ph\u1ea3i t\u1ed9i gi\u1ea3o h\u1eadu. Con l\u00e0 Huy\u1ec5n xin thay t\u1ed9i. Vua kh\u00f4ng cho, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n t\u00e2m xu h\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng tr\u00f4ng v\u00e0o \u00fd th\u00edch c\u1ee7a nh\u00e0 vua, ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean th\u00edch g\u00ec, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi t\u1ea5t l\u00e0m qu\u00e1 l\u00ean. Tr\u1eabm t\u1ef1 l\u00fac l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn khen ng\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfu h\u1ea1nh. Huy\u1ec5n ch\u1eb3ng qua gi\u1ea3 th\u00e1c \u0111\u1ec3 c\u1ea7u \u01a1n th\u00f4i. Tr\u1eabm ch\u1ec9 x\u1eed theo \u0111\u1ea1o trung ch\u00ednh, ph\u1ea3i tr\u00e1i y\u00eau gh\u00e9t, c\u00f3 thi\u00ean l\u1ec7ch \u0111\u00e2u. \u0110\u1eddi Minh Th\u00e1i t\u1ed5 x\u01b0a, c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i 17, xin ch\u1ecbu thay t\u1ed9i ch\u1ebft cho cha, Th\u00e1i t\u1ed5 ng\u1edd l\u00e0 gi\u1ea3 d\u1ed1i tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi c\u1eeda khuy\u1ebft gi\u1ea3 c\u00e1ch gi\u1eadn m\u00e0 b\u1eaft b\u1ebb, ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y th\u1ea7n s\u1eafc th\u1ea3n nhi\u00ean&nbsp; ; l\u00fac \u0111em \u0111i th\u1ee5 h\u00ecnh c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ed1i h\u1eadn g\u00ec. B\u00e8n tha t\u1ed9i cho. Do \u0111\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc. Th\u00e1i t\u1ed5 than r\u1eb1ng ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh m\u00e0 vi\u1ec7c&nbsp; xin thay th\u1ef1c gi\u1ea3 kh\u00f3 bi\u1ebft. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xin thay kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ef1c t\u00ecnh c\u00f2n kh\u00f4ng n\u00ean gi\u1ebft, hu\u1ed1ng chi c\u00f3 1, 2 ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t t\u1ef1 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m. N\u1ebfu nghe m\u00e0 cho ch\u1ebft thay, th\u00ec ra ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1ebft l\u00e0 con hi\u1ebfu m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed9i to \u00e1c c\u1ef1c l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng tha, th\u1ebf c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd ngh\u0129a d\u00f9ng ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u00e2u ?\u201d. B\u00e8n c\u1ea5m h\u1eb3n. Ph\u00e0m c\u00e1i ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean th\u00edch l\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u00e1ng m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n hy v\u1ecdng h\u00f9a theo, hu\u1ed1ng chi c\u00e1i th\u00edch l\u1ea1i l\u00e0 thanh s\u1eafc ch\u01a1i s\u0103n th\u00ec ai ch\u1eb3ng chi\u1ec1u theo m\u00e0 n\u1ecbnh&nbsp; ! Cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vua ham th\u00edch kh\u00f4ng n\u00ean thi\u00ean. Vua Ng\u00f4 th\u00edch m\u00faa g\u01b0\u01a1m m\u00e0 trong th\u00e0nh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Vua S\u1edf y\u00eau ng\u01b0\u1eddi nh\u1ecf l\u01b0ng m\u00e0 trong cung nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u00f3i. H\u00e1 ch\u1eb3ng n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn ru&nbsp; ?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh Tu\u1ea5n, Th\u00e1i B\u00e1 Thu c\u0169ng \u0111\u1ec1u xin thay t\u1ed9i cho cha. Vua x\u00e9t s\u1ef1 th\u1ef1c gi\u1ea3, b\u00e1c Tu\u1ea5n m\u00e0 cho Thu.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u00e8n d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cMinh v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi x\u01b0a \u0111\u1eb7t ra h\u00ecnh lu\u1eadt l\u1ea5y \u0111i\u1ec1u \u0111i\u1ec3n th\u01b0\u1eddng l\u00e0m qu\u00fd, m\u00e0 tu\u1ef3 nghi ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, c\u0169ng l\u00e0 c\u0103n c\u1ee9 theo nh\u00e2n t\u00ecnh. \u0110\u1eddi x\u01b0a n\u00e0ng \u0110\u1ec1 Oanh l\u00e0 m\u1ed9t con g\u00e1i \u00edt tu\u1ed5i xin ch\u1ecbu t\u1ed9i thay cha, H\u00e1n V\u0103n \u0111\u1ebf x\u00e9t l\u00e0 th\u00e0nh kh\u1ea9n, b\u00e8n tha cho nh\u1ee5c h\u00ecnh. \u0110\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 m\u1ed9t vi\u1ec7c, kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u1eddng. N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4, Nguy\u1ec5n C\u01b0 S\u1ef9 14 tu\u1ed5i, xin thay t\u1ed9i \u0111i \u0111\u00e0y cho cha l\u00e0 C\u01b0 Tu\u1ea5n. Tr\u1eabm theo l\u1eddi xin, r\u1ed3i tha cho. L\u00e0 b\u1edfi C\u01b0 Tu\u1ea5n \u0111\u00e3 l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi hu\u00e2n th\u1ea7n ph\u1ea3i t\u1ed9i nh\u1eb9, m\u00e0 l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a C\u01b0 S\u1ef9 l\u1ea1i c\u0169ng n\u00ean th\u01b0\u01a1ng, cho n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u1eb7c \u00e2n, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00f2ng nh\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i ph\u00e1p lu\u1eadt. Theo ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 t\u1ed9i th\u00ec x\u1eed h\u00ecnh, n\u1ebfu c\u1ee9 nghe cho con thay th\u00ec t\u01b0\u01a1ng lai h\u1ecd b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc nhau, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 tha k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i m\u00e0 ph\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i sao ! V\u1ea3 l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf s\u1ebd khi\u1ebfn b\u1ecdn gi\u1ea3 d\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c theo \u0111\u00f3 m\u00e0 ra m\u00e1nh kho\u00e9, cho n\u00ean lu\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u thay cha ch\u1ecbu t\u1ed9i, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ec3 nghi\u00eam h\u00ecnh lu\u1eadt m\u00e0 d\u1ee9t \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea7u may v\u1eady. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 3 ng\u01b0\u1eddi xin thay t\u1ed9i cho cha, con Tri ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Th\u01b0\u1eddng l\u00e0 Huy\u1ec5n, b\u00ecnh nh\u1eadt kh\u00f4ng bi\u1ebft can cha gi\u1eef g\u00ecn k\u1ef7 lu\u1eadt, \u0111\u1ebfn l\u00fac tham tang b\u1ecb t\u1ed9i l\u1ea1i xin ch\u1ecbu thay. Con Thi\u00eam s\u1ef1 \u0110\u1eb7ng \u0110inh D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tu\u1ea5n khinh nh\u1eddn ph\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0m c\u00e0n, tr\u01b0\u1edbc sau D\u01b0\u01a1ng v\u1eabn che ch\u1edf n\u00ean ph\u1ea3i t\u1ed9i \u0111\u1ed3, t\u1ed9i c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u00e0 b\u1edfi Tu\u1ea5n l\u00e0m ra, nay l\u1ea1i xin nh\u1eadn th\u00eam t\u1ed9i \u0111\u1ed3 d\u1ecbch \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m nh\u1eb9 t\u1ed9i cho cha, hai vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 do th\u1ea5y \u00fd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u1ea1y hi\u1ebfu l\u00e0m trung, n\u00ean kh\u00e9o \u0111\u1eb7t ra l\u1eddi l\u1ebd \u0111\u1ec3 mong \u00e2n \u0111i\u1ec3n khoan h\u1ed3ng, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i do l\u00f2ng ch\u00ed th\u00e0nh, sao l\u1ea1i theo l\u1eddi xin \u1ea5y ? Duy Th\u00e1i B\u00e1 Ng\u0169 b\u1ecb c\u00e1o l\u00e0 theo gi\u1eb7c, tra t\u1ea5n kh\u00f4ng nh\u1eadn, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 sung qu\u00e2n l\u00e0m l\u1ef1c d\u1ecbch \u0111\u00e3 l\u00e2u, nay \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha ra l\u00e0m binh, con l\u00e0 Thu c\u1ed1 xin thay cho, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u1ecf ph\u00e9p c\u0169ng n\u00ean th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh cho n\u00f3 thay c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec. T\u1eeb nay c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng gi\u1ed1ng nhau nh\u01b0 th\u1ebf s\u1ebd x\u00e9t t\u00ecnh l\u00fd m\u00e0 cho. C\u00f2n nh\u1eefng \u00e1n t\u1ed9i n\u1eb7ng x\u1eed qu\u00e2n l\u01b0u, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho con thay. L\u1ec7 n\u00e0y n\u00ean vi\u1ebft v\u00e0o lu\u1eadt \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00e0 c\u00f3 c\u00e2n nh\u1eafc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00fac l\u1ea1i \u1ea5n \u0111\u1ed3ng cho H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 v\u00e0 Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n d\u1ecbnh l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf c\u00e1c nha (Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, T\u00e0o ch\u00ednh) sung b\u1ed5 v\u00e0o N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, chi\u1ebfu theo c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u \u00edt chia h\u1ea1ng m\u00e0 c\u1ea5p kh\u00e1c nhau (Kho h\u1ea1ng nh\u1ea5t, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i th\u00e1ng 3 quan ti\u1ec1n, 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 2 quan 8 ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng 25 uy\u1ec3n g\u1ea1o, kho h\u1ea1ng nh\u00ec, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 2 quan 8 ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng 25 uy\u1ec3n g\u1ea1o, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 2 quan 5 ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng 20 uy\u1ec3n g\u1ea1o, kho h\u1ea1ng ba, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 2 quan 5 ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng 20 uy\u1ec3n g\u1ea1o, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 2 quan 3 ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng 15 uy\u1ec3n g\u1ea1o. V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi y ty th\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng 2 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o). T\u1eadp tr\u1eadn voi. Th\u01b0\u1edfng ba v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng 500 quan ti\u1ec1n. Sai l\u00ednh th\u1ecb v\u1ec7 v\u00e0 l\u00ednh gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng t\u1eadp b\u1eafn s\u00fang tay.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi sai ph\u00e1i c\u1ee7a th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Thanh Khu\u00ea \u0111i tr\u1ea1m qua B\u00ecnh Ho\u00e0 \u0111\u00e1nh ch\u1ebft phu tr\u1ea1m. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho h\u1eefu ty theo ph\u00e1p lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. C\u00e1c tr\u1ea1m t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u1ec1 nam nh\u00e2n th\u1ebf sinh ra ki\u00eau c\u0103ng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf kh\u00f4ng tr\u1ef1c. C\u00f3 ph\u00e1i vi\u00ean c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n ph\u1ea3i \u0111\u1ec7 ngay, m\u00e0 vi\u1ec7c l\u1ea5y phu tr\u1ea1m ch\u1eadm tr\u1ec5.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin, b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1i \u00e1n Thanh Khu\u00ea l\u00e0 \u0111\u1ec3 r\u0103n ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1 s\u1ef1 sai ph\u00e1i m\u00e0 l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e9p. C\u00f2n nh\u01b0 ch\u1ea1y v\u1ea1y truy\u1ec1n \u0111\u1ec7, v\u1eabn l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a b\u01b0u d\u1ecbch h\u00e1 l\u1ea1i c\u00f3 ch\u1ed7 tr\u00f4ng ng\u00f3ng m\u00e0 sinh l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng \u00e0&nbsp; ! Th\u00f3i \u1ea5y kh\u00f4ng n\u00ean nu\u00f4i cho l\u1edbn. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng r\u0103n b\u1ea3o c\u00e1c cai tr\u1ea1m phu tr\u1ea1m, ph\u00e0m c\u00f3 nh\u00e2n vi\u00ean th\u1eeba sai \u0111i tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m m\u00ecnh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c chuy\u1ec3n t\u1ed1ng. N\u1ebfu d\u00e1m tr\u1ec5 n\u1ea3i ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i n\u1eb7ng. Th\u01b0\u1ee3ng ty c\u0169ng ph\u1ea3i ngh\u1ecb x\u00e9t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ed9 t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u1ea3i l\u00e0m th\u1ef1 Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9, v\u1eabn theo H\u1ed9 t\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c, ki\u00eam bi\u1ec7n vi\u1ec7c t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua m\u1eadt d\u1ee5 cho T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, b\u1ea3o t\u00e2u b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn. Duy\u1ec7t sai Kh\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh, v\u00e0 d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u n\u00f3i nh\u1eefng vi\u1ec7c ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t s\u1eb5n, duy nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u b\u00fat gi\u1ea5y kh\u00f4ng ghi h\u1ebft cho n\u00ean u\u1ef7 Kh\u1ea3i v\u00e0o t\u00e2u cho h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng. Kh\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh. Tri\u1ec7u v\u00e0o v\u01b0\u1eddn Thi\u1ec7u Ph\u01b0\u01a1ng m\u1eadt t\u00e2u. B\u00e8n nh\u1eafc l\u00ean ch\u1ee9c \u1ea5y r\u1ed3i sai v\u1ec1 th\u00e0nh. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i v\u1ec1 b\u1ea3o L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 gi\u00e0 r\u1ed3i n\u00ean kh\u00e9o gi\u1eef g\u00ecn, ph\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch, n\u00ean n\u1eafm \u0111\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng n\u00ean kh\u00f3 nh\u1ecdc qu\u00e1. L\u1ea1i n\u00f3i Nguy\u1ec5n Khoa Minh g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ch\u0103m l\u00e0m vi\u1ec7c, ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u1ed3i, c\u1ed1 l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n qu\u1ea3n l\u0129nh binh v\u00e0 voi \u0111i kinh l\u00fd vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng Cam L\u1ed9, T\u1ea3 Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh sung ch\u1ee9c Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb t\u00e2u r\u1eb1ng t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Vi Xi\u1ebft X\u00e2m Ki\u1ec1m \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u1ea5n ch\u00e2u T\u1ea7m B\u1ed3n thu\u1ed9c Cam L\u1ed9, n\u00f3i th\u00e1c \u0111i b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, nh\u00e2n \u0111\u00f3 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c th\u1ed5 d\u00e2n, l\u1ea1i \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ed1ng thu\u1ebf c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c man di c\u01b0 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y. Vua b\u00e8n sai b\u1ecdn \u0110i\u1ec3n \u0111i. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p th\u00e2n \u0111em tr\u1ea5n binh \u0111i theo qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u1ebfu qu\u00e2n Xi\u00eam m\u00e0 c\u00e0n l\u00e1o \u0111i s\u00e2u v\u00e0o qu\u1ea5y r\u1ed1i ch\u00edn ch\u00e2u &nbsp;((1) Ch\u00edn ch\u00e2u : ch\u00edn ch\u00e2u thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9) th\u00ec ng\u01b0\u01a1i n\u00ean chia \u0111\u01b0\u1eddng ng\u0103n ch\u1eb7n, ch\u1edb cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ti\u1ebfn v\u00e0o m\u1ed9t t\u1ea5c. N\u1ebfu c\u00f3 g\u00e2y h\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 b\u1eafn s\u00fang th\u00ec ph\u1ea3i ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh cho ch\u00fang m\u1ed9t phen r\u1ea5t \u0111au, \u0111\u1ec3 v\u1ec1 sau kh\u00f4ng d\u00e1m d\u00f2m ng\u00f3 n\u01b0\u1edbc ta n\u1eefa. L\u1ea1i sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng qu\u1ea3n l\u0129nh Kinh binh 400 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, sai Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea1ch \u0111em 200 l\u00ednh c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Ba Lan \u0111i\u1ec1u b\u00e1t th\u1ed5 binh ch\u00edn ch\u00e2u \u0111i tu\u1ea7n d\u00f2 x\u00e9t. B\u1ecdn \u0110i\u1ec3n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Cam L\u1ed9, u\u1ef7 Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p c\u00f9ng V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ecb l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Huy\u00ean \u0111em 200 bi\u1ec1n binh v\u00e0 5 con voi ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf Ai Lao, \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh vi\u1ec7n cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 sung bi\u1ec7n H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n quy\u1ec1n th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong kinh k\u1ef3 m\u01b0a, t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc c\u0169ng b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua m\u1eebng n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c n\u00f4ng \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1eadn, m\u1ea5y ngh\u00ecn d\u1eb7m c\u00f9ng ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a, \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u01a1n tr\u1eddi, ta c\u00f3 \u0111\u1ee9c g\u00ec m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u00eam l\u00f2ng k\u00ednh s\u1ee3 m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Gia \u0110\u1ecbnh ch\u1ecdn h\u1ecdc tr\u00f2 trong h\u1ea1t sung b\u1ed5 l\u00e0m thu\u1ed9c l\u1ea1i c\u00e1c t\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y tr\u01b0\u1edbc Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u1ea3i n\u00f3i l\u1ea1i d\u1ecbch Gia \u0110\u1ecbnh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi h\u00e8n k\u00e9m, phong t\u1ee5c ng\u00e0y c\u00e0ng ki\u00eau ngoa. \u0110\u1ea5t \u1ea5y v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 thu\u1ea7n h\u1eadu, sao b\u00e2y gi\u1edd l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf&nbsp; ! B\u1eafc Th\u00e0nh nh\u00e2n cu\u1ed1i nh\u00e0 L\u00ea qu\u00e1 chu\u1ed9ng ngh\u1ec1 v\u0103n hoa, d\u00e2n t\u1ee5c khinh b\u1ea1c. Nay Gia \u0110\u1ecbnh ch\u1ec9 c\u00e1ch t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y m\u1ed9t qu\u00e3ng th\u00f4i. Tr\u1eabm b\u1ed3i d\u01b0\u1ee1ng nh\u00e2n t\u00e0i, \u0111i\u1ec1u g\u00ec c\u0169ng l\u00e0 chu \u0111\u00e1o, kh\u00f4ng ng\u1edd d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 sai khi\u1ebfn c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng kh\u1ecfi thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, th\u1ef1c kh\u00f4ng hi\u1ec3u l\u00e0m sao&nbsp; ? V\u1ea3 l\u1ea1i ng\u00e0y x\u01b0a n\u00f3i v\u0103n th\u1ea7n v\u00f5 t\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ea7y r\u1eaby \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, \u0111\u1ec3 n\u00ean s\u1ef1 nghi\u1ec7p trung h\u01b0ng, kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Gia \u0110\u1ecbnh, m\u00e0 sao ng\u00e0y nay l\u1ea1i v\u1eafng v\u1ebb nh\u01b0 th\u1ebf&nbsp; ?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Sai ph\u00e1t 1.000 c\u00e2y s\u00fang tay m\u00e1y \u0111\u00e1, 1.000 c\u00e2y s\u00fang tay m\u00e1y B\u1eafc, 10.000 vi\u00ean \u0111\u00e1 l\u1eeda, 50.000 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau \u1edf Kinh ch\u1edf \u0111i giao cho th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh tr\u1eef s\u1eb5n \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Phi\u00ean An l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c M\u00e2n, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Minh Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u v\u00ec \u1ed1m v\u1ec1 h\u01b0u. L\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00fa l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Phi\u00ean An, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Phan Ph\u01b0\u1edbc Thi\u1ec7u l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u1eefu Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 Du l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd H\u1ed9 t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ec7p l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd Binh t\u00e0o, Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9, bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y quy\u1ec1n th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Ph\u1ea1m Quang Nguy\u00ean l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn, Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Gia l\u00e0m Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh Thu\u1eadn, Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 L\u00ea C\u00f4ng T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Nam, Tham hi\u1ec7p Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Thi\u1ec7n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Phi\u00ean An, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tu so\u1ea1n l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Binh b\u1ed9 th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Nghi l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Tr\u01b0ng ch\u1ebft. L\u1ea5y th\u1ef1 Th\u1ecb lang V\u0169 Kh\u1ed1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh nhi\u1ec1u gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho T\u1ea3 Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn t\u1ea1m ngh\u1ec9 vi\u1ec7c t\u00e0o \u0111em l\u00ednh \u0111i d\u1eb9p b\u1eaft.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi x\u01b0a l\u01b0\u1ee3ng s\u1ed1 thu m\u00e0 chi \u0111\u1ec3 ch\u1ebf \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c chi d\u00f9ng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. H\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1 m\u00e0 kho v\u1ef1a ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y. V\u00ec s\u1ef1 thu v\u00e0o \u00edt m\u00e0 chi ra nhi\u1ec1u, s\u1ed1 thu m\u1ed9t n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 chi trong m\u1ed9t n\u0103m. Xin t\u1ef1 nay v\u1ec1 sau l\u01b0\u01a1ng quan l\u1ea1i binh l\u00ednh trong h\u1ea1t \u0111\u1ec1u ph\u00e1t b\u1eb1ng ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u1eadp ph\u00e1p c\u1ed1t nh\u1eb1m thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i. N\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n, th\u00ec gi\u00e1 g\u1ea1o l\u00ean cao, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd l\u00e0m l\u1ee3i cho nh\u00e2n d\u00e2n. V\u1eady thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n thu m\u1ed7i n\u0103m ph\u00e0m n\u1ed9p 1 h\u1ed9c th\u00f3c th\u00ec cho n\u1ed9p \u0111\u00e8o 2 h\u1ed9c m\u00e0 tr\u1ea3 ti\u1ec1n gi\u00e1 (1 h\u1ed9c th\u00f3c gi\u00e1 1 quan ti\u1ec1n), ti\u1ec1n th\u00e2n dung c\u0169ng thu b\u1eb1ng th\u00f3c (ti\u1ec1n 1 quan n\u1ed9p th\u00f3c 1 h\u1ed9c) \u0111\u1ec3 cho kho v\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m quan l\u1ea1i h\u1ebft ph\u00e9p ngh\u1ec9 \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y th\u00e1ng sau chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m tr\u1eadt m\u00e0 chi l\u01b0\u01a1ng. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t v\u1ec7 Loan gi\u00e1, l\u1ea5y 2 \u0111\u1ed9i N\u1ed9i h\u1ea7u Trung h\u1ea7u t\u00f4n th\u1ea5t c\u00f9ng ch\u1ecdn 200 ng\u01b0\u1eddi trong \u0111\u00e1m t\u00f4n th\u1ea5t nh\u00e0n t\u1ea3n c\u1ea3i b\u1ed5 l\u00e0m qu\u00e2n h\u1ed9 v\u1ec7 ty H\u1ed9 v\u1ec7 v\u1ec7 Loan gi\u00e1, 3 \u0111\u1ed9i T\u1ea3 h\u1ea7u, H\u1eefu h\u1ea7u, Trung h\u1ea7u nh\u1ea5t l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t nh\u1ecb tam ty C\u1ea3nh t\u1ea5t v\u1ec7 Loan gi\u00e1. H\u1eadu v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 sung \u0111\u1ed9i Loan nghi c\u1ea3i b\u1ed5 l\u00e0m \u0111\u1ed9i Loan nghi nh\u1ea5t ty Loan nghi v\u1ec7 Loan gi\u00e1, \u0111\u1ed9i Th\u1ecb nghi c\u1ea3i b\u1ed5 l\u00e0m \u0111\u1ed9i Loan nghi nh\u1ecb, 4 \u0111\u1ed9i V\u00f5 d\u1ef1c nh\u1ea5t nh\u1ecb tam t\u1ee9 \u0111\u1ed5i l\u1ec7 v\u00e0o ty Loan nghi&nbsp; ; ty K\u1ef3 c\u1ed5 v\u1ec7 C\u1ea9m y c\u1ea3i b\u1ed5 l\u00e0m ty K\u1ef3 c\u1ed5 v\u1ec7 Loan gi\u00e1. L\u1ea1i c\u1ea3i b\u1ed5 3 \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7, H\u1eefu v\u1ec7, Kim \u0111ao l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam ty Tr\u1ea5n ph\u1ee7 v\u1ec7 C\u1ea9m y, 2 \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1u h\u1ea7u nh\u1ea5t, nh\u1ecb l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh, \u0111\u1ed9i Vi\u1ec7t t\u01b0\u1eddng l\u00e0m th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tuy\u00ean l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u1ea3n l\u00fd v\u1ec7 Loan gi\u00e1, ki\u00eam qu\u1ea3n dinh Th\u1ea7n c\u01a1 c\u00f9ng 2 kho s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c, ch\u1ebf \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd \u0111\u1ed3ng v\u00e0 ki\u1ec1m g\u1ed7 v\u1ec7 Loan gi\u00e1 c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 gia th\u1ed1ng ch\u1ebf h\u00e0m l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng ki\u00eam qu\u1ea3n ty tr\u1ea5n th\u1ee7 v\u1ec7 C\u1ea9m y, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh, Thanh b\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1edbt \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai, ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi si\u00eang n\u0103ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c b\u1ed5 l\u00e0m th\u1ecb v\u1ec7 Nha b\u00e0i. D\u1ed3n 10 \u0111\u1ed9i hi\u1ec7n binh c\u1ee7a Ti\u1ec1n v\u1ec7 H\u1ed5 oai v\u00e0 v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u l\u00e0m v\u1ec7 H\u1ed5 oai ti\u1ec1n, 10 \u0111\u1ed9i hi\u1ec7n binh c\u1ee7a Trung v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong v\u00e0 \u0111\u1ed9i Ti\u1ec3u sai l\u00e0m Trung v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong, 10 \u0111\u1ed9i hi\u1ec7n binh c\u1ee7a 2 v\u1ec7 Ti\u1ec1n h\u1eadu Ti\u1ec1n phong l\u00e0m v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong ti\u1ec1n&nbsp; ; \u0111\u1ed5i v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 l\u00e0m h\u1eadu v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Qu\u1ea3n v\u1ec7 N\u1ed9i h\u1ea7u l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00edn qu\u1ea3n Ti\u1ec1n v\u1ec7 H\u1ed5 oai, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec1u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, Cai \u0111\u1ed9i T\u00f4n Th\u1ea5t T\u1ef1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 H\u1ed5 oai l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ea3o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n T\u1ef1 l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u1ec7 H\u1ed5 oai, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 H\u1ed5 oai l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1, Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 Qu\u00e1ch \u0110\u1ea1o L\u00e2m l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 H\u1ed5 oai.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m qu\u00e2n l\u01b0u c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 th\u1ea3 ra m\u00e0 d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5p m\u1ed7i th\u00e1ng 5 ti\u1ec1n v\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n, Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 Oai th\u1eafng H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Phan B\u00e1 H\u00f9ng v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh Trung qu\u00e2n. Kh\u1edfi ph\u1ee5c Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 Ki\u00ean nhu\u1ec7 T\u1ea3 qu\u00e2n h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Th\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 Oai th\u1eafng H\u1eadu qu\u00e2n. Th\u00e2n tr\u01b0\u1edbc v\u00ec tu\u1ed5i gi\u00e0 c\u00e1o v\u1ec1, \u0111\u1ebfn nay tri\u1ec7u v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, vua th\u1ea5y s\u1ee9c v\u00f3c c\u00f2n kho\u1ebb, cho n\u00ean l\u1ea1i d\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i 6 c\u01a1 Ki\u00ean \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m c\u01a1 T\u0129nh man nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9, ng\u0169 l\u1ee5c, v\u1ec7 T\u00edn tr\u1ef1c \u1edf Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m c\u01a1 \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i, chi V\u0169 c\u1ef1 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m c\u01a1 V\u0169 c\u1ef1. L\u1ea1i \u0111\u1ed5i c\u00e1c \u0111\u1ed9i C\u01b0\u1eddng s\u00fang, Tr\u00e1ng binh \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0m ph\u1ee7 binh Th\u1eeba Thi\u00ean, c\u00e1c \u0111\u1ed9i C\u01b0\u1eddng s\u00fang v\u00e0 Tr\u00e1ng binh c\u00e1c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Phi\u00ean An, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Thanh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0m tr\u1ea5n binh c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu nguy\u00ean ng\u1ea1ch x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1 l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9, ng\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ed9 b\u1ed9. \u0110\u1ed5i Tri ph\u1ee7 H\u00e0 Trung l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u00e2m l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c t\u00e2u r\u1eb1ng b\u1ed9 ty c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng c\u1ea5t nh\u1eafc nh\u01b0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Ng\u1ecdc th\u00ec c\u00f3 ch\u1ec9 kh\u00f4ng n\u00ean b\u00e0n, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i 3 n\u0103m kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec1 ch\u1ec9nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn \u1ea5y \u0111\u00e3 c\u00f3 minh ch\u1ec9 th\u00ec ai d\u00e1m t\u00e2u c\u1eed ! Ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111\u1eb7c ch\u1ec9 c\u1ee7a tr\u1eabm m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Ng\u1ecdc m\u1ed9t nh\u00e0 anh em b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u hi\u1ec3n \u0111\u1ea1t ph\u01b0\u1edbc \u1ea5m r\u1ea5t th\u1ecbnh, b\u00e8 b\u1ea1n kh\u00f4ng ai k\u1ecbp \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ebf l\u00e0 m\u00e3n th\u1ecbnh r\u1ed3i. V\u00ed con r\u1ed1i l\u00e0m tr\u00f2, \u0111\u00e1ng s\u1ee3 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin c\u1eady\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e8n sai V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u00e0m s\u00e1ch k\u00ea nh\u1eefng quan kinh \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 \u201ckh\u00f4ng n\u00ean b\u00e0n\u201d \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n cho Lang trung V\u0169 Qu\u00fdnh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m Tham hi\u1ec7p, Ch\u1ee7 s\u1ef1 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Ng\u1ecdc th\u00ec d\u00f9ng l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i B\u00f9i T\u0103ng Huy th\u00ec d\u00f9ng l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5, g\u1eb7p khuy\u1ebft th\u00ec b\u1ed5 ngay.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i s\u1ea5m s\u00e9t m\u01b0a l\u1ee5t, tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eebng xem B\u1eafc s\u1eed, ph\u00e0m th\u1ea5y ch\u00e9p hoa m\u00f9a \u0111\u00f4ng, s\u1ea5m m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 chuy\u1ec7n l\u1ea1. Khi tr\u1eddi \u0111\u1ea5t Nam B\u1eafc kh\u00e1c nhau. N\u01b0\u1edbc ta \u0111\u1ea5t r\u1ea5t n\u00f3ng n\u1ef1c, c\u00e2y c\u1ecf b\u1ed1n m\u00f9a \u0111\u1ec1u c\u00f3 hoa, sau ti\u1ebft ch\u00ed \u0111\u00f4ng th\u01b0\u1eddng c\u00f3 s\u1ea5m \u0111\u1ed9ng c\u0169ng ch\u1eb3ng l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m l\u1ea1. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 th\u00e1ng 11 c\u00f2n l\u1ee5t th\u00ec h\u1eb1ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng c\u00f3. Nh\u01b0ng ta m\u1ed9t l\u00f2ng k\u00ednh tr\u1eddi, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea5y vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng m\u00e0 b\u1ecf qua \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u00e2n. Tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng : \u201cB\u1eafc Th\u00e0nh n\u0103m ngo\u00e1i v\u1ee1 \u0111\u00ea, n\u0103m nay m\u00f9a m\u01b0a l\u1ee5t, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u c\u00f3 d\u1ef1 ph\u00f2ng, cho n\u00ean d\u1eabu g\u1eb7p n\u1ea1n n\u01b0\u1edbc, d\u00e2n c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u1ed1n kh\u1ed5. L\u00e0ng m\u1ea1c ho\u1eb7c c\u00f3 c\u01b0\u1edbp, quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00ec gi\u1ea3i t\u00e1n ngay\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i h\u1ecfi vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i y ph\u1ee5c, d\u00e2n t\u00ecnh th\u1ebf n\u00e0o&nbsp; ? Tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng : \u201cL\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u01b0a \u0111\u1ed5i c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng nh\u00e2n t\u00ecnh s\u1edf nguy\u1ec7n c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y H\u1eefu Th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 v\u1eabn ki\u00eam l\u0129nh Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1eed V\u0103n, tu\u1ed5i ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 70, gi\u1ea3 \u1ed1m xin v\u1ec1 h\u01b0u, b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n b\u1eaft gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u. Vua n\u00f3i : \u201cV\u00f5 bi\u1ec1n h\u00e8n nh\u00e1t tr\u1ed1n vi\u1ec7c, th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec ?\u201d. H\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u cho c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u1ec1 qu\u00ea. Qu\u1ea3n l\u0129nh Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng v\u00ec kh\u00f4ng x\u00e9t ra<\/p>\n\n\n\n<p>b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u1ea3n binh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00f2ng tu\u1ed5i gi\u00e0 xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c. L\u1ea5y Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd l\u00e0m Th\u1ed1ng qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, l\u1ea5y th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Khai m\u1ecf \u0111\u1ed3ng \u1edf \u0111\u1ed9ng L\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, Thanh Hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n \u0111\u1ed5ng l\u00fd vi\u1ec7c thanh tra B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f9ng c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Khinh k\u1ef5, v\u1eabn l\u0129nh vi\u1ec7c vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngo\u1ea1n l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5 ph\u1ee5c v\u1ee5 \u1edf x\u1ee9 Ng\u00e2n b\u00e0i Th\u1ecb v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Binh b\u1ed9 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Th\u1ed1ng chia nhau \u0111i Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ph\u00e1t th\u00f3c c\u00f4ng cho c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed9, do \u0111\u00f3 gi\u00e1 g\u1ea1o xu\u1ed1ng r\u1ebb.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u1edbng c\u00e1t l\u00e0 \u0111\u1ecba s\u1ea3n Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, ph\u00e1t th\u00f3c tr\u01b0\u1edbc cho d\u00e2n l\u00e0m v\u1ed1n, d\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u00e3 vui l\u00e0m \u0111\u1ec3 b\u00e1n, m\u00e0 gi\u00e1 g\u1ea1o l\u1ea1i h\u1ea1 xu\u1ed1ng, c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u l\u1ee3i, c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i ngh\u0129a t\u1ed5n tr\u00ean \u00edch d\u01b0\u1edbi v\u1eady\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp \u0111\u00ea c\u00f4ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ea ch\u00ednh th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111i c\u00e1c tr\u1ea5n xem x\u00e9t \u0111\u00ea c\u0169 \u0111\u00ea m\u1edbi, th\u1ea5y c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00ean \u0111\u1eafp \u0111\u00ea m\u1edbi, c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00ean nh\u00e2n \u0111\u00ea c\u0169 m\u00e0 b\u1ed3i \u0111\u1eafp th\u00eam, ph\u00e0m 18 s\u1edf, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea1i c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ea3, duy m\u1ed9t s\u1edf m\u1edbi Kim Quan thu\u1ed9c B\u1eafc Ninh d\u00e0i h\u01a1n 890 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ea5t \u1ea5y ru\u1ed9ng chi\u00eam th\u1ea5p \u01b0\u1edbt, thi c\u00f4ng r\u1ea5t kh\u00f3, xin \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 12 n\u0103m nay kh\u1edfi c\u00f4ng, ngo\u00e0i ra nh\u01b0 10 s\u1edf \u0111\u00ea m\u1edbi H\u1ea3i B\u1ed1i, Ph\u1ee5ng Ngh\u0129a thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y, Ph\u00fa Th\u1ecb, Nho L\u00e2m, Vi\u00ean N\u1ed9i, H\u00e0o Ch\u00e2u, Lam \u0110i\u1ec1n, thu\u1ed9c S\u01a1n Nam, Ti\u00ean L\u1ea1t, \u0110\u1ed7ng Ph\u1ea5n thu\u1ed9c B\u1eafc Ninh, Thanh Nga thu\u1ed9c Nam \u0110\u1ecbnh c\u1ed9ng d\u00e0i h\u01a1n 3.060 tr\u01b0\u1ee3ng&nbsp; ; 7 s\u1edf \u0111\u00ea c\u0169 Th\u1ee5 \u00edch, H\u00e1t M\u00f4n, M\u1ea1ch L\u0169ng, \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed9, Th\u1ea1ch Th\u00e1n thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y, \u0110\u1ea1i Y\u00ean Tr\u01b0\u1eddng, Thu\u1ea7n L\u1ec5 thu\u1ed9c S\u01a1n Nam c\u1ed9ng d\u00e0i h\u01a1n 3.590 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec1u xin \u0111\u1ebfn h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m kh\u1edfi c\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y cho. Chi ph\u00ed c\u1ea3 th\u1ea3y h\u1ebft h\u01a1n 175.500 quan (x\u00e3 Kim Quan thu\u1ed9c huy\u1ec7n Gia L\u00e2m, c\u00e1c x\u00e3 H\u1ea3i B\u1ed1i, M\u1ea1ch L\u0169ng, \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed9 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Y\u00ean L\u00e3ng, th\u00f4n D\u1ee5ng Ngh\u0129a, x\u00e3 Th\u1ea1ch Th\u00e1n thu\u1ed9c huy\u1ec7n Y\u00ean S\u01a1n &nbsp;((1) Y\u00ean S\u01a1n : nay l\u00e0 huy\u1ec7n Qu\u1ed1c Oai), x\u00e3 Ph\u00fa Th\u1ecb, Thu\u1ea7n L\u1ec5 thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Y\u00ean &nbsp;((2) \u0110\u00f4ng Y\u00ean : nay l\u00e0 huy\u1ec7n Kho\u00e1i Ch\u00e2u), x\u00e3 Nho L\u00e2m thu\u1ed9c huy\u1ec7n Kim \u0110\u1ed9ng, c\u00e1c x\u00e3 Vi\u00ean N\u1ed9i, Lam \u0110i\u1ec1n, \u0110\u1ea1i Y\u00ean Tr\u01b0\u1eddng thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c &nbsp;((3) Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c : nay l\u00e0 huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng M\u1ef9), x\u00e3 H\u00e0o Ch\u00e2u thu\u1ed9c huy\u1ec7n Nam Xang &nbsp;((4) Nam Xang : nay l\u00e0 huy\u1ec7n L\u00fd Nh\u00e2n), x\u00e3 Ti\u00ean L\u1ea1t thu\u1ed9c huy\u1ec7n Vi\u1ec7t Y\u00ean, x\u00e3 \u0110\u1ed7ng Ph\u1ea5n thu\u1ed9c huy\u1ec7n Y\u00ean Phong, x\u00e3 Thanh Nga thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0ng Nh\u00e2n, x\u00e3 Th\u1ee5 \u00edch thu\u1ed9c huy\u1ec7n Y\u00ean L\u1ea1c, x\u00e3 H\u00e1t M\u00f4n thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecd).<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n LVI<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eadu t\u00fd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 [1828], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 12, \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p c\u00e1c thu\u1ed9c ty \u1edf Kinh l\u00e0m vi\u1ec7c si\u00eang n\u0103ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cX\u00e9t c\u00f4ng quan l\u1ea1i n\u00ean th\u01b0\u1eddng m\u00e0i gi\u0169a \u0111\u1ec3 c\u1ed5 l\u1ec7 cho si\u00eang n\u0103ng. Li\u00eau thu\u1ed9c c\u00e1c nha \u1edf Kinh, su\u1ed1t n\u0103m c\u1ea7n c\u00f9 n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u01b0\u1edfng th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan tr\u00ean c\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, x\u00e9t thu\u1ed9c vi\u00ean t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u00f3 ai si\u00eang n\u0103ng l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec chia h\u1ea1n m\u00e0 k\u00ea danh s\u00e1ch, \u0111\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng x\u00e9t khen th\u01b0\u1edfng. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh tr\u1eadt t\u1ef1 v\u1ec7 Loan gi\u00e1 c\u0169ng b\u1eb1ng v\u1ec7 C\u1ea9m y, nh\u01b0ng \u1edf d\u01b0\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0 m\u01b0a l\u1ee5t, l\u00faa m\u00e1 t\u1ed5n h\u1ea1i, nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Vua sai tr\u1ea5n th\u1ea7n xu\u1ea5t ti\u1ec1n g\u1ea1o ph\u00e1t ch\u1ea9n. Ru\u1ed9ng n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u1ea5p cho th\u00f3c gi\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cPhu m\u1ecf c\u00e1c m\u1ecf v\u00e0ng T\u0129nh \u0110\u00e0, H\u01b0\u1edbng Minh, Nhu Vi\u1ec5n thu\u1ed9c c\u00e1c tr\u1ea5n trong th\u00e0nh h\u1ea1t tan \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, xin \u0111\u00f3ng c\u00e1c m\u1ecf \u1ea5y\u201d. Vua y cho (T\u0129nh \u0110\u00e0 thu\u1ed9c ch\u00e2u Th\u1ea1ch L\u00e3m tr\u1ea5n Cao B\u1eb1ng, H\u01b0\u1edbng Minh thu\u1ed9c ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean, tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang, Nhu Vi\u1ec5n thu\u1ed9c ch\u00e2u B\u1ea1ch Th\u00f4ng tr\u1ea5n Th\u00e1i Nguy\u00ean).<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 c\u00f3 ch\u1ec9 th\u0103ng th\u1ee5, th\u1ef1c th\u1ee5, khai ph\u1ee5c kh\u1edfi ph\u1ee5c ch\u01b0a l\u0129nh b\u1eb1ng s\u1eafc m\u00e0 ch\u1ebft, th\u00ec c\u1ea5p b\u1eb1ng s\u1eafc cho ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c. N\u1ebfu b\u1eb1ng s\u1eafc ch\u01b0a l\u00e0m, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u &nbsp;((1) Gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u : b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c), gi\u00e1ng l\u01b0u ((2) Gi\u00e1ng l\u01b0u : b\u1ecb gi\u00e1ng, nh\u01b0ng l\u01b0u nhi\u1ec7m \u1edf \u0111\u1ea5y), \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c truy c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00e0 l\u1ec7 t\u1eadp \u1ea5m l\u1ec7 c\u1ea5p tu\u1ea5t, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m h\u00e0m m\u1edbi th\u0103ng, m\u1edbi gi\u00e1ng m\u00e0 l\u00e0m, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t b\u1ed5ng \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd, c\u00f9ng v\u1edbi quan c\u00e1c t\u00e0o d\u00e2ng t\u1edd t\u00e2u phong k\u00edn n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eddi x\u01b0a c\u1eeda quan v\u00e0 ch\u1ee3 ch\u1ec9 x\u00e9t h\u1ecfi ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. Vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh thu\u1ebf c\u1eeda quan v\u00e0 b\u1ebfn b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb kho\u1ea3ng n\u0103m B\u1ea3o Th\u00e1i \u0111\u1eddi L\u00ea, \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 Thanh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a. G\u1ea7n \u0111\u00e2y noi theo nhau m\u00e0 l\u00e0m l\u1ec7, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00eau ra r\u00e0nh r\u00e0nh nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n vi\u1ec7c, ngo\u00e0i ng\u1ea1ch thu\u1ebf c\u00f2n \u0111\u00f2i ti\u1ec1n tr\u1ea7u, ng\u00e0y c\u00e0ng nh\u0169ng th\u00eam. Nh\u1eefng con bu\u00f4n gi\u1ea3o quy\u1ec7t mu\u1ed1n l\u0129nh th\u1ea7u, ho\u1eb7c c\u1ea7u c\u1ea1nh \u0111\u1ec3 th\u1ea7u ho\u1eb7c gi\u1ea3m gi\u00e1 \u0111\u1ec3 th\u00eam l\u1ee3i. \u0110\u1ebfn khi thu thu\u1ebf th\u00ec th\u01b0\u1eddng n\u00e2ng gi\u00e1 cao m\u00e0 thu qu\u00e1 m\u1ee9c, s\u00e1ch nhi\u1ec5u kh\u00f3 d\u1ec5, kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u1ed5 cho nh\u00e0 bu\u00f4n. Nay xin b\u1ecf thu\u1ebf quan \u0111\u1ec3 tr\u1eeb t\u1ec7 \u1ea5y\u201d. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n. Cho r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00e1nh thu\u1ebf c\u1eeda quan v\u00e0 b\u1ebfn l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1ecdng ngh\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng, \u1ee9c ch\u1ebf ngh\u1ec1 bu\u00f4n, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay c\u00e1c quan \u1edf th\u00e0nh t\u00e0o n\u00f3i nh\u1eefng t\u1ec7 h\u1ea1i \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ra, ch\u1ee9 c\u00f3 ph\u1ea3i t\u1ef1 ph\u00e9p sinh ra \u0111\u00e2u. N\u1ebfu quan tr\u00ean tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eb3n c\u00e1i th\u00f3i \u0111\u00fat l\u00f3t, ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eb3n c\u00e1i th\u00f3i c\u1ea7u c\u1ea1nh, kh\u00f4ng cho gi\u1ea3m gi\u00e1 th\u1ea7u, nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c l\u1ea1m thu, ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n t\u1ed1 c\u00e1o g\u00ec th\u00ec x\u00e9t h\u1ecfi ngay, quan l\u1ea1i gi\u1ea5u gi\u1ebfm g\u00ec th\u00ec tr\u00e1ch ph\u1ea1t ngay, m\u1ed9t m\u1ef1c l\u1ea5y c\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00e0m chu\u1ea9n, th\u00ec c\u00f2n lo g\u00ec t\u1ec7 kh\u00f4ng tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c. Kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y m\u00e0 v\u1ed9i mu\u1ed1n xo\u00e1 b\u1ecf ph\u00e9p \u0111\u00e3 th\u00e0nh ch\u1ec9 l\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c thi\u00ean l\u1ec7ch m\u00e0 th\u00f4i xin \u0111\u1eebng b\u00e3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, d\u1ee5 c\u00e1c quan th\u00e0nh t\u00e0o r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c thu\u1ebf quan t\u00e2n \u0111\u00e3 l\u00e0 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, l\u1ebd n\u00e0o v\u00f4 c\u1edb b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c. S\u1edf d\u0129 c\u00f3 t\u1ec7 l\u00e0 ch\u1ec9 t\u1ea1i h\u1eefu ty \u00edt ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam, cho n\u00ean nh\u1eefng tay bu\u00f4n gian (l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd m\u00e0) nhi\u1ec1u b\u00f9a h\u1ed9 th\u00e2n. Nay c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean gi\u1eef m\u00ecnh trong s\u1ea1ch \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u1eeb th\u00f3i t\u1ec7 ch\u1ee9 sao l\u1ea1i nh\u00e2n ngh\u1eb9n m\u00e0 b\u1ecf \u0103n ?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 \u0110\u00e0m Khi\u00eam Quang \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 \u0111i\u1ec1u v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, T\u1ea3 Th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c tr\u1ea5n, V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng l\u0129nh Kinh binh 160 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng gi\u1eef tr\u1ea5n l\u1ef5, c\u00f9ng v\u1edbi H\u1eefu Th\u1ea9m tu\u1ef3 vi\u1ec7c ph\u00e2n ph\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u r\u1eb1ng hai huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh, Qu\u1ef3nh L\u01b0u, v\u1ee5 l\u00faa m\u00f9a k\u00e9m, vi\u1ec7c thu th\u00f3c thu\u1ebf ph\u1ea3i thu xin cho d\u00e2n n\u1ed9p ti\u1ec1n thay. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng d\u00e2n th\u1ecd t\u1eeb 100 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (110 tu\u1ed5i c\u00f3 2 ng\u01b0\u1eddi, Ngh\u1ec7 An th\u1ecd nam 1 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb th\u1ecd ph\u1ee5 1 ng\u01b0\u1eddi ; 100 tu\u1ed5i c\u00f3 36 ng\u01b0\u1eddi : Th\u1eeba Thi\u00ean th\u1ecd nam 3, th\u1ecd ph\u1ee5 2 ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb th\u1ecd nam 5 ; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh th\u1ecd ph\u1ee5 1 ; Qu\u1ea3ng Nam th\u1ecd nam 2, th\u1ecd ph\u1ee5 3 ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u1ecd nam 1 ; Ph\u00fa Y\u00ean th\u1ecd nam 1 ; Bi\u00ean Ho\u00e0 th\u1ecd ph\u1ee5 1 ; \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng th\u1ecd ph\u1ee5 1 ; V\u0129nh Thanh th\u1ecd nam 2, th\u1ecd ph\u1ee5 3 ; Thanh Hoa th\u1ecd ph\u1ee5 1 ; Ngh\u1ec7 An th\u1ecd nam 3, th\u1ecd ph\u1ee5 5 ; Nam \u0110\u1ecbnh th\u1ecd nam 1, th\u1ecd ph\u1ee5 1).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Y\u1ebfn, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec n\u0103m \u0111\u1eddi \u0111\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n th\u01b0\u1edfng, nay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecd 100 tu\u1ed5i, vua sai L\u1ec5 b\u1ed9 th\u01b0\u1edfng cho y\u1ebfn h\u1eadu, c\u1ea5p cho th\u1ee9 \u0111o\u1ea1n ngo\u00e0i v\u00e0 \u0111o\u1ea1n l\u00f3t \u0111\u1ec1u 1 t\u1ea5m, l\u1ee5a m\u00e0u 10 t\u1ea5m, v\u1ea3i m\u00e0u 20 t\u1ea5m, b\u1ea1c 30 l\u1ea1ng v\u00e0 c\u00e1i bi\u1ec3n c\u00f3 kh\u1eafc ch\u1eef : \u201cCao th\u1ecd ph\u1ed3n hy\u201d. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi 110 tu\u1ed5i th\u00ec th\u1ecd nam gia th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 10 l\u1ea1ng, v\u00e0 \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf, th\u1ecd ph\u1ee5 b\u1ea1c 10 l\u1ea1ng ; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 l\u1ec7. L\u1ea1i s\u1eafc cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u1ee9 m\u1ed7i \u0111\u1ea7u n\u0103m, chi ti\u1ec1n c\u00f4ng, chi\u1ebfu trong h\u1ea1t c\u1ea5p cho th\u1ecd nam 2 c\u00e2n r\u01b0\u1ee3u 3 c\u00e2n th\u1ecbt, th\u1ecd ph\u1ee5 1 c\u00e2n r\u01b0\u1ee3u 2 c\u00e2n th\u1ecbt. L\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 h\u1ecfi nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u0169 c\u1ee7a Ngu\u1ef5 T\u00e2y. Vua b\u1ea3o Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cKhi m\u1edbi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, thu nh\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c v\u0103n th\u01b0 s\u00e1ch v\u1edf c\u1ee7a T\u00e2y S\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u00fd tr\u1eabm cho l\u00e0 v\u00f4 d\u1ee5ng n\u00ean g\u1ea7n \u0111\u00e2y sai \u0111\u1ed1t h\u1ebft c\u1ea3. Nay l\u1ea1i ngh\u0129 ch\u00fang tuy b\u1ed9i ngh\u1ecbch, nh\u1eefng vi\u1ec7c ch\u00fang l\u00e0m th\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3, song c\u0169ng l\u00e0 d\u1ea5u t\u00edch m\u1ed9t \u0111\u1eddi, kho s\u00e1ch ch\u1ee9a c\u1ea5t kh\u00f4ng n\u00ean thi\u1ebfu s\u00f3t. N\u00ean t\u01b0 gi\u1ea5y cho B\u1eafc Th\u00e0nh, h\u1ecfi kh\u1eafp c\u00e1c c\u1ed1 gia v\u00e0 s\u0129 th\u1ee9 ai c\u00f3 ghi ch\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c c\u0169 c\u1ee7a T\u00e2y S\u01a1n, t\u1eeb n\u0103m B\u00ednh ng\u1ecd tr\u1edf \u0111i, t\u1eeb Nh\u00e2m tu\u1ea5t tr\u1edf l\u1ea1i, ph\u00e0m m\u1ed9t ch\u00ednh m\u1ed9t l\u1ec7nh v\u00e0 chi\u1ebfu s\u1eafc t\u1ea5u s\u1edb, c\u00f9ng m\u1ecdi \u0111i\u1ec1u m\u1ee5c nh\u1ecf m\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u00e3 l\u00e0m, kh\u00f4ng n\u1ec7 k\u1ef5 hu\u00fd kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u1eddi v\u0103n qu\u00ea m\u00f9a, h\u1ebft th\u1ea3y \u0111em n\u1ed9p quan s\u1ebd l\u01b0\u1ee3ng khen th\u01b0\u1edfng\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cCon ch\u00e1u Ngu\u1ef5 T\u00e2y \u0111\u1ec1u ngu t\u1ed1i, nhu nh\u01b0\u1ee3c duy c\u00f3 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Quang_Th%C3%B9y\">Ngu\u1ef5 Thu\u1ef3<\/a> nh\u00e2n ph\u1ea9m so v\u1edbi b\u1ecdn ch\u00fang c\u00f3 kh\u00e1c, \u0111\u1ebfn l\u00fac th\u1ebf c\u00f9ng, s\u1ee9c qu\u1eabn, v\u1eadt m\u00ecnh v\u00e0o c\u00e2y t\u1ef1 t\u1eed, l\u00e0 c\u00f2n bi\u1ebft \u0111em th\u00e2n tu\u1eabn ti\u1ebft\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n H\u1eefu L\u1ec5 l\u00e0m T\u1eeb t\u1ebf ph\u00f3 s\u1ee9 \u1edf ty T\u1eeb t\u1ebf, gi\u1eef vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 \u1edf Nguy\u00ean mi\u1ebfu &nbsp;((1) Nguy\u00ean mi\u1ebfu : mi\u1ebfu th\u1edd c\u00fang c\u00e1c ti\u00ean t\u1ed5 nh\u00e0 Nguy\u1ec5n \u1edf Thanh Hoa).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p th\u00eam \u00e1o, qu\u1ea7n cho Kinh binh \u0111i th\u00fa. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia Kinh binh \u0111i th\u00fa \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh, Thanh Ngh\u1ec7, ng\u00e0y \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 th\u00fa \u0111\u00e3 c\u1ea5p ti\u1ec1n \u00e1o qu\u1ea7n ; nh\u01b0ng c\u00f2n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng r\u00e9t, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i th\u00fa xa, l\u1ea5y g\u00ec ch\u1ed1ng r\u00e9t, n\u00ean sai may \u00e1o qu\u1ea7n ph\u00e1t th\u00eam cho, t\u1eeb \u0111\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i\u201d. L\u1ea1i sai Gia \u0110\u1ecbnh may \u00e1o qu\u1ea7n c\u1ea5p cho th\u00fa binh c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ea5t, nh\u1ecb, Minh ngh\u0129a, Thanh thu\u1eadn, An thu\u1eadn, T\u1ea3 sai, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n ph\u00e1t 3.000 t\u1ea5m v\u1ea3i v\u00e0 500 t\u1ea5m s\u1ea1i nam \u1edf trong kho n\u1ed9i ch\u1edf \u0111\u1ebfn m\u00e0 d\u00f9ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u xin ph\u00e1t ti\u1ec1n c\u00f4ng ch\u1ebf t\u1ea1o 10 c\u00e1i m\u0169 chi\u1ebfn m\u00e0u \u0111en, 10 c\u00e1i \u00e1o \u0111o\u1ea1n l\u00f4ng m\u00e0u quan l\u1ee5c, 10 chi\u1ebfc qu\u1ea7n gi\u00e1p v\u00e0 hia, t\u1ea5t, ph\u00e0m khi c\u00f3 l\u1ec5 ti\u1ebft g\u00ec m\u00e0 h\u00e0nh cung tr\u1ea5n l\u1ef5 \u0111\u1eb7t ban b\u00e1i v\u1ecdng, th\u00ec c\u1ea5p cho binh \u0111\u1ed9i Uy ch\u1ea5n mang m\u1eb7c v\u00e0 v\u1ed7 g\u01b0\u01a1m \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng cho nghi\u00eam ch\u1ec9nh. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ee7 Th\u01b0\u1eddng T\u00edn tr\u1ea5n S\u01a1n Nam c\u00f3 c\u01b0\u1edbp. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111i v\u1eafng, ph\u1ee7 \u0110\u1ed3ng tri l\u00e0 H\u00e0 V\u0103n \u0110\u1ea1t sai Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c ph\u1ee7 l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Nghi\u00eam \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, nh\u01b0ng Nghi\u00eam kh\u00f4ng theo. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn vua bi\u1ebft, sai b\u1eaft Nghi\u00eam tr\u1ecb t\u1ed9i. Nh\u00e2n th\u1ebf b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e3 g\u1ecdi l\u00e0 thu\u1ed9c ph\u1ee7, sao l\u1ea1i gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t m\u00e0 ph\u1ee7 vi\u00ean sai ph\u00e1i kh\u00f4ng \u0111i, h\u00ecnh nh\u01b0 kh\u00f4ng \u0111au x\u00f3t g\u00ec. \u0110\u00f3 c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 t\u1ed9i Ng\u00f4 V\u0103n Nghi\u00eam khinh nh\u1eddn s\u1ee3 s\u1ec7t, nh\u01b0ng c\u0169ng do quan tr\u00ean \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ee9c b\u1ea3o cho n\u00ean b\u1ecdn ch\u1ec9 bi\u1ebft qu\u1ea3n ph\u1ee7 x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee9 kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng tri ph\u1ee7 v\u00e0 ph\u1ee7 \u0111\u1ed3ng tri \u0111\u1ec1u c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m th\u1ed1ng nhi\u1ebfp c\u1ea3, c\u00e1i t\u1ec7 \u1ea5y ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i \u0111i. Ph\u1ea3i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quan B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c ph\u1ee7 trong h\u1ea1t, t\u1eeb nay bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c ph\u1ee7 g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c tu\u1ea7n ti\u1ec5u \u0111\u1ec1u do ph\u1ee7 vi\u00ean sai b\u1eaft, d\u00f9 l\u00e0 Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1, ch\u1ee9c v\u1ecb h\u01a1i cao h\u01a1n, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi th\u01b0\u1eddng, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng ph\u00e0m quan ch\u1ee9c nguy\u00ean ph\u1ea9m tr\u1eadt h\u01a1i th\u1ea5p m\u00e0 theo quan ch\u1ebf m\u1edbi ph\u1ea9m cao h\u01a1n th\u00ec cho theo ph\u1ea9m m\u1edbi \u0111\u1ecbnh m\u00e0 chi b\u1ed5ng ; nguy\u00ean ph\u1ea9m cao m\u00e0 theo ph\u1ea9m m\u1edbi h\u01a1i k\u00e9m, th\u00ec v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c chi b\u1ed5ng theo c\u0169. Cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 (1829).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay s\u1ed1 thuy\u1ec1n \u1edf trong ngo\u00e0i tu\u1ef3 nghi m\u00e0 g\u1ecdi th\u1ee3 l\u00e0m, nh\u00e2n vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t t\u00ean thuy\u1ec1n, kh\u00f4ng c\u00f3 quy t\u1eafc nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. \u0110\u1ebfn nay b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n xin tu\u1ef3 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u00edt nhi\u1ec1u, ch\u1ebf t\u1ea1o kh\u00f3 d\u1ec5, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc l\u00e0m \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch, nh\u01b0 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u1ed1 th\u00ec \u0111\u00f3ng th\u00eam d\u1ea7n d\u1ea7n, h\u1ea1n trong 3 n\u0103m l\u00e0m xong. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c thuy\u1ec1n ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch t\u1ea1m l\u01b0u \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. Thuy\u1ec1n n\u00e1t h\u1ecfng th\u00ec cho th\u00e1o v\u00e1n ra. Vua y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf Kinh s\u01b0 \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n 348 chi\u1ebfc :<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb chu (thuy\u1ec1n c\u1ee7a Th\u00e1i h\u1eadu) 1 chi\u1ebfc : Ng\u1ef1 chu (thuy\u1ec1n Vua) 1 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n Ph\u01b0\u1edbc an 1 chi\u1ebfc ; H\u1ea3i thuy\u1ec1n ng\u1ef1 1 chi\u1ebfc ; L\u1ea7u thuy\u1ec1n 1 chi\u1ebfc; thuy\u1ec1n Long kha 1 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n Kim long t\u1eeb s\u1ed1 1 \u0111\u1ebfn s\u1ed1 6, 6 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n T\u01b0\u1eddng kha 1 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n Th\u00e1i long 1 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n r\u1ed3ng t\u1eeb s\u1ed1 1 \u0111\u1ebfn s\u1ed1 3, 3 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n Kim \u0111\u0129nh 2 chi\u1ebfc ; \u0110\u0129nh (xu\u1ed3ng) 20 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n Kho\u00e1i 5 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n Ti\u1ec3u kho\u00e1 10 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n sai 10 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n Uy ph\u01b0\u1ee3ng, Ph\u1ea5n b\u1eb1ng, Thu\u1ef5 long 3 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n Thanh d\u01b0\u01a1ng, T\u0129nh d\u01b0\u01a1ng, B\u00ecnh d\u01b0\u01a1ng, An d\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ecbnh d\u01b0\u01a1ng 5 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n Thanh h\u1ea3i, T\u0129nh h\u1ea3i, B\u00ecnh h\u1ea3i, An h\u1ea3i, \u0110\u1ecbnh h\u1ea3i 5 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n Thanh l\u00e3ng, T\u0129nh l\u00e3ng, B\u00ecnh l\u00e3ng, An l\u00e3ng, \u0110\u1ecbnh l\u00e3ng 20 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n Thanh ba, T\u0129nh ba, B\u00ecnh ba, An ba, \u0110\u1ecbnh ba 20 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n Tu\u1ea7n h\u1ea3i t\u1eeb s\u1ed1 1 \u0111\u1ebfn s\u1ed1 3, 3 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o, 20 chi\u1ebfc ; S\u1ee9 thuy\u1ec1n 3 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n C\u1ef1 h\u1ea3i \u0111\u1ea1o 30 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n Ti\u1ec3u h\u1ea3i \u0111\u1ea1o 10 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n l\u00ea, 100 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n \u00f4 5 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n Sam b\u1ea3n 60 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1eeba Thi\u00ean 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ; c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Hi\u1ec1n thuy\u1ec1n son 1 chi\u1ebfc ; c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An thuy\u1ec1n sai 2 chi\u1ebfc ; c\u1eeda bi\u1ec3n Chu M\u00e3i, thuy\u1ec1n sai 1 chi\u1ebfc; c\u1eeda bi\u1ec3n V\u00e2n Quan thuy\u1ec1n sai 6 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 15 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n :<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n son 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n \u00f4 10 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 25 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n : thuy\u1ec1n C\u1ef1 h\u1ea3i \u0111\u1ea1o 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n son 10 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n \u00f4 sai 10 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngh\u1ec7 An 30 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n : thuy\u1ec1n Thanh l\u00e3ng, T\u0129nh l\u00e3ng, B\u00ecnh l\u00e3ng, An l\u00e3ng, \u0110\u1ecbnh l\u00e3ng, 5 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n Thanh ba, T\u0129nh ba, B\u00ecnh ba, An ba, \u0110\u1ecbnh ba, 5 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n \u00f4 10 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n l\u00ea 10 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Hoa 20 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n : thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i 10 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n \u00f4 5 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n l\u00ea 5 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>Ninh B\u00ecnh 8 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n :<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n \u00f4 4 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n l\u00ea 4 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh 35 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n :<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n l\u00ea 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n \u00f4 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n Sam b\u1ea3n 20 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>Nam \u0110\u1ecbnh 60 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n :<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n Thanh l\u00e3ng, T\u0129nh l\u00e3ng, B\u00ecnh l\u00e3ng, An l\u00e3ng, \u0110\u1ecbnh l\u00e3ng, 10 chi\u1ebfc; thuy\u1ec1n Thanh ba, T\u0129nh ba, B\u00ecnh ba, An ba, \u0110\u1ecbnh ba 5 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o 5 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n l\u00ea 20 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n \u00f4 10 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i 10 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean : thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i \u0111\u1ec1u 10 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Nam&nbsp; 30 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n :<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i 10 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n \u00f4 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n sai 10 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n son<\/p>\n\n\n\n<p>5 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u 15 chi\u1ebfc :<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i 10 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n son 5 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00fa Y\u00ean 15 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n :<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i 10 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n \u00f4 5 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ecnh Ho\u00e0 20 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n :<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i 10 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n \u00f4 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n sai 5 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ecnh Thu\u1eadn 25 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n :<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i 10 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n \u00f4 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n son 10 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh 100 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n :<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n An ba 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o 10 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n sai 30 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n son 15 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n l\u00ea 30 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n 10 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>Phi\u00ean An, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u 30 chi\u1ebfc :<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n son 10 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n \u00f4 10 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n l\u00ea<\/p>\n\n\n\n<p>5 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u00ean Ho\u00e0 25 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n :<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n son 10 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n \u00f4 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n l\u00ea<\/p>\n\n\n\n<p>5 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u0129nh Thanh 35 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n :<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n son 10 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n \u00f4 10 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n l\u00ea<\/p>\n\n\n\n<p>10 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e0 Ti\u00ean 20 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n :<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n son 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n \u00f4 10 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed3n Uy vi\u1ec5n 20 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n :<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n son 10 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n \u00f4 10 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch :<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf Kinh s\u01b0 35 chi\u1ebfc. \u1edf Ngh\u1ec7 An, V\u0129nh Thanh \u0111\u1ec1u 3 chi\u1ebfc. \u1edf Thanh Hoa<\/p>\n\n\n\n<p>5 chi\u1ebfc. \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ec1u 10 chi\u1ebfc. \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh 2 chi\u1ebfc. \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh 18 chi\u1ebfc. \u1edf Phi\u00ean An 8 chi\u1ebfc. \u1edf Bi\u00ean Ho\u00e0 12 chi\u1ebfc. \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 4 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean thuy\u1ec1n Ti\u1ec3u h\u1ea3i \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0m thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i t\u1eeb s\u1ed1 1 \u0111\u1ebfn s\u1ed1 10, thuy\u1ec1n ti\u1ec3u h\u1ea3i \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0m thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i t\u1eeb s\u1ed1 1 \u0111\u1ebfn s\u1ed1 5, n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec theo th\u1ee9c m\u00e0 \u0111\u00f3ng th\u00eam cho \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng \u1edf H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Phan B\u00e1 H\u00f9ng l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00f9ng v\u00e0o b\u1ec7 t\u1eeb. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay b\u1eaft gi\u1eb7c c\u00f3 c\u00f4ng r\u1ea5t v\u1eeba \u00fd tr\u1eabm, cho n\u00ean th\u0103ng b\u1ed5. Ng\u01b0\u01a1i t\u1eebng khi\u1ebfn thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u1ea9n v\u00e0o \u0111\u00e1m gi\u1eb7c, ph\u1ea3i n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u1ea9n th\u1eadn. B\u1ecdn ch\u00fang ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hai l\u00f2ng, kh\u00f4ng n\u00ean tin qu\u00e1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh t\u00fd sai Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5 &nbsp;((1) L\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5 : l\u0103ng Gia Long).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i v\u1ec7 T\u1ea3 h\u1ed9 l\u00e0m v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o ; 4 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t nh\u1ecb tam t\u1ee9 v\u1ec7 Trung h\u1ed9 l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c ch\u1ea5n nh\u1ea5t nh\u1ecb tam t\u1ee9 ; 4 \u0111\u1ed9i ng\u0169 l\u1ee5c th\u1ea5t b\u00e1t l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c th\u1ecbnh nh\u1ea5t nh\u1ecb tam t\u1ee9 ; 4 \u0111\u1ed9i c\u1eedu, th\u1eadp, th\u1eadp nh\u1ea5t, th\u1eadp nh\u1ecb l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u0129nh nh\u1ea5t nh\u1ecb tam t\u1ee9 ; 4 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t nh\u1ecb tam t\u1ee9 v\u1ec7 Ti\u1ec1n h\u1ed9 l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c m\u1ef9 nh\u1ea5t nh\u1ecb tam t\u1ee9 ; 4 \u0111\u1ed9i ng\u0169 l\u1ee5c th\u1ea5t b\u00e1t l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c ho\u00e0 nh\u1ea5t nh\u1ecb tam t\u1ee9, chia l\u1ec7 v\u00e0o ph\u1ee7 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng cho th\u1ecb v\u1ec7 nha b\u00e0i &nbsp;((1) Nha b\u00e0i th\u1ecb v\u1ec7 : Th\u1ecb v\u1ec7 c\u1ea7m b\u00e0i b\u1eb1ng ng\u00e0 \u0111i tri\u1ec7u c\u00e1c quan, ch\u1ee9c n\u00e0y \u0111\u1eb7t t\u1eeb n\u0103m C\u1ea3nh Th\u1ed1ng th\u1ee9 1 \u0111\u1eddi L\u00ea Hi\u1ebfn T\u00f4ng (1498)) (m\u1ed7i th\u00e1ng 2 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 sung H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 V\u0169 Qu\u00fdnh l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t quan l\u01b0u \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ee9c t\u1ea5n th\u1ee7 \u1edf L\u00e3ng \u0110i\u1ec1n, Ng\u00e0n Ph\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng li\u1ec1n r\u1eebng r\u00fa ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a d\u00e2n l\u00edu lo, \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng kh\u00e1c c\u00e1c man. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t qu\u1ea3n ph\u1ee7 tri ph\u1ee7, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i thu thu\u1ebf v\u00e0 x\u1eed ki\u1ec7n, vi\u1ec7c quan r\u1ea5t nh\u00e0n. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee9c \u1ea5y kh\u00f4ng quen thu\u1ef7 th\u1ed5, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3ng \u1edf huy\u1ec7n Nam \u0110\u01b0\u1eddng. Nay xin \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 v\u00e0 th\u1ed5 tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n th\u1eeba, theo nh\u01b0 l\u1ec7 c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ea5t m\u1edbi. L\u1ea1i hai t\u1ea5n L\u00e3ng \u0110i\u1ec1n v\u00e0 Ng\u00e0n Ph\u1ed1, \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u1ed1i \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1c thu\u1ed9c man \u0111i l\u1ea1i ph\u1ea3i qua r\u1ea5t l\u00e0 quan y\u1ebfu. Xin \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t \u00e1n th\u1ee7 v\u00e0 hi\u1ec7p th\u1ee7 \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi. Vi\u1ec7c giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n. Cho l\u00e0 \u0111\u1ea5t T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi L\u00ea tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, xem l\u00e0 \u0111\u1ea5t ky my, \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long m\u1edbi \u0111\u1eb7t Qu\u1ea3n ph\u1ee7, Tri ph\u1ee7 \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i l\u00e0m, c\u00e1i c\u01a1 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Kinh \u0111\u1ec3 gi\u00e1o ho\u00e1 man di \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ea7n d\u1ea7n. Nay gi\u00e1o ho\u00e1, oai thanh \u0111\u00e3 ph\u1ed5 bi\u1ebfn, t\u1ee9c nh\u01b0 ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1 th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, x\u01b0a l\u00e0 t\u1ee5c man, t\u1eeb khi \u0111\u1eb7t quan ch\u0103m s\u00f3c, \u0111\u1eb7t th\u1ea7y d\u1ea1y b\u1ea3o, \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1ea7n c\u00f3 phong ho\u00e1 trung ch\u00e2u. Hu\u1ed1ng chi \u0111\u1ea5t T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c \u0111\u1ed3 b\u1ea3n \u0111\u00e3 l\u00e2u, kh\u00f4ng b\u00ec v\u1edbi n\u01a1i m\u1edbi ph\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c ; m\u00e0 tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u1ea1i b\u00e8n xin \u0111\u1eb7t th\u1ed5 quan, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111em nh\u1eefng d\u00e2n \u0111\u00e3 theo gi\u00e1o ho\u00e1 xem nh\u01b0 d\u00e2n m\u1edbi quy thu\u1eadn, kh\u00e1c g\u00ec nh\u01b0 \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf tr\u00ean c\u00e2y m\u00e0 tr\u1ee5t v\u00e0o hang. Nay xin ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 l\u1ef5 \u1edf huy\u1ec7n T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169 \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Qu\u1ea3n ph\u1ee7, Tri ph\u1ee7, ki\u00eam l\u00fd vi\u1ec7c huy\u1ec7n. C\u00f2n 3 huy\u1ec7n K\u1ef3 S\u01a1n, V\u0129nh Ho\u00e0, H\u1ed9i Nguy\u00ean thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u1ea5y, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t tri huy\u1ec7n, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u1edf Ngh\u1ec7 An c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c h\u00e0nh ch\u00ednh th\u00ec cho l\u00e0m, \u0111\u1ec3 di\u1ec5n d\u1ecbch gi\u00e1o \u0111i\u1ec1u d\u1eabn b\u1ea3o d\u00e2n ch\u00fang, cho h\u1ecdc t\u1eadp ti\u1ebfng n\u00f3i c\u00f9ng l\u1ed1i \u0103n m\u1eb7c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi trung ch\u00e2u. \u0110\u1ebfn c\u00e1c vi\u1ec7c quan h\u00f4n tang t\u1ebf th\u00ec xem ch\u1ed7 n\u00e0o g\u1ea7n hi\u1ec3u th\u1ecb cho h\u1ecd, th\u1ebf th\u00ec t\u1ee5c d\u00e2n c\u0169ng d\u1ec5 thay \u0111\u1ed5i. Nh\u1eefng th\u1ed5 cai huy\u1ec7n, k\u00fd huy\u1ec7n nguy\u00ean \u0111\u1eb7t \u1edf 3 huy\u1ec7n \u1ea5y xin \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1ecb s\u1ef1, l\u1ea1i m\u1ee5c ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch theo ph\u1ee7 huy\u1ec7n tu\u1ef3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i. C\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t t\u1ea5n th\u1ee7 \u1edf L\u00e3ng \u0110i\u1ec1n v\u00e0 Ng\u00e0n Ph\u1ed1, th\u00ec n\u00ean theo l\u1eddi xin c\u1ee7a quan \u1edf tr\u1ea5n, l\u1ea1i m\u1ed7i n\u01a1i l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i 20 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh tr\u1ea5n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ea5y. L\u1ea1i g\u1ea7n nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m binh \u1edf \u0111\u1ea5t m\u1edbi Tr\u1ea5n Ninh, do Chi\u00eau N\u1ed9i qu\u1ea3n th\u00fac, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec sai ph\u00e1i, xin r\u00fat v\u1ec1 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, giao ph\u1ee7 vi\u00ean ki\u1ec1m th\u00fac, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u1ec3 s\u1eb5n c\u00f3 khi d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, m\u00e0 l\u1ea1i th\u00eam nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n \u1edf \u0111\u1ea5y, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 ti\u1ebfp x\u00fac lu\u00f4n, ng\u00f4n ng\u1eef y ph\u1ee5c t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd ho\u00e1 theo d\u1ea7n. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ed5i th\u1ed5 quan, \u0111\u1eb7t l\u01b0u quan v\u1eady.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua chu\u1ea9n theo l\u1eddi b\u00e0n. L\u1ea1i m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu cho ph\u1ee7 60 quan, huy\u1ec7n 40 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i c\u1ea5m thuy\u1ec1n bu\u00f4n B\u1eafc Th\u00e0nh b\u00e1n tr\u1ed9m g\u1ea1o. Vua nghe tin B\u1eafc Th\u00e0nh g\u1ea1o \u0111\u1eaft, d\u1ee5 th\u00e0nh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cV\u1ee5 m\u00f9a n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, th\u00f3c m\u1edbi thu ho\u1ea1ch, v\u1eeba \u0111\u1ea7y th\u00e1ng, m\u00e0 gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u00e3 nh\u1ea3y v\u1ecdt l\u00ean, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng hi\u1ec3u t\u1ea1i sao ? G\u1ea7n nay nghe n\u00f3i thuy\u1ec1n bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Thanh t\u1ee5 t\u1eadp \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn Qu\u1ea3ng Y\u00ean, b\u1ecdn d\u00e2n m\u1ecdi h\u00e1m l\u1eddi, t\u1ea5t nhi\u00ean k\u1ebb ch\u1edf gi\u1ea5u th\u00f3c g\u1ea1o, b\u00e1n ch\u00e1c cho h\u1ecd, gi\u00e1 g\u1ea1o trong d\u00e2n gian \u0111\u1eaft, ch\u01b0a h\u1eb3n l\u00e0 kh\u00f4ng b\u1edfi \u0111\u00f3. Nay n\u00ean s\u1ee9c r\u00f5 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m : ph\u00e0m thuy\u1ec1n bu\u00f4n ra bi\u1ec3n ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em theo l\u01b0\u01a1ng \u0103n th\u00f4i, n\u1ebfu d\u00e1m ch\u1edf v\u1ee5ng th\u00f3c g\u1ea1o \u0111\u1ec3 b\u00e1n gi\u1ea5u, th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. Quan s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng hay ki\u1ec3m so\u00e1t, ho\u1eb7c c\u1ea5p b\u1eady gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh th\u00ec b\u1ecb h\u1eb7c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu doanh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch gia h\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long ch\u1ebft. T\u1eb7ng ch\u1ee9c \u0110\u00f4 th\u1ed1ng cho 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 5 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng. Kinh l\u00fd Cam L\u1ed9 Bi\u00ean v\u1ee5 l\u00e0 b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf ch\u00e2u L\u00e0ng Th\u00ecn, truy\u1ec1n h\u1ecbch khi\u1ebfn Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111em binh th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ai Lao \u0111\u1ec3 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng tr\u00f9 bi\u1ec7n. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p, L\u00ea V\u0103n Huy\u00ean th\u00ec ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Ba Lan, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a th\u01b0 cho t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam tr\u00e1ch sao g\u00e2y vi\u1ec7c. T\u01b0\u1edbng Xi\u00eam kh\u00f4ng n\u00f3i sao \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e8n r\u00fat \u0111i. B\u1ecdn \u0110i\u1ec3n t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm v\u1eabn bi\u1ebft h\u1ecd ch\u1ea3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng n\u01a1i b\u1edd c\u00f5i l\u00e0 quan y\u1ebfu, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00ed m\u1ed9t phen tr\u00f9 bi\u1ec7n. Nay binh n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u00e3 lui, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea3o b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p d\u1eabn binh v\u1ec1, ch\u1ec9 l\u01b0u Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea1ch \u1edf l\u1ea1i v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n Th\u1ed5 cho \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean nghi\u1ec7p, v\u00e0i ng\u00e0y r\u1ed3i c\u0169ng r\u00fat v\u1ec1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh \u0111\u1ebfn Kinh. Khi \u0111\u1ebfn, h\u1ecd \u0111em b\u1ea3n \u0111\u1ed3 t\u1eeb Khung Giang \u0111\u1ebfn Ai Lao d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua h\u1ecfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam v\u00e0 phong t\u1ee5c nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00edn ch\u00e2u &nbsp;((1) Ch\u00edn ch\u00e2u thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9). \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Xi\u00eam m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp. T\u1eeb khi qu\u00e2n ta ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, h\u1ecd b\u00e8n nghe h\u01a1i l\u00e0 ch\u1ea1y tr\u1ed1n. C\u00f2n nh\u01b0 b\u1ed9 l\u1ea1c ch\u00edn ch\u00e2u, \u0111\u00e3 nh\u1edd uy \u0111\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1eeb l\u00e2u, n\u00ean nghe h\u1ecbch tri\u1ec7u, th\u00ec theo ngay nh\u01b0 ti\u1ebfng vang. Trong \u1ea5y th\u00ec ch\u00e2u M\u01b0\u1eddng Vanh l\u1ea1i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t khi bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng c\u00f3 vi\u1ec7c, th\u00ec ch\u00e2u \u1ea5y r\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ef1c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cT\u1eeb Ai Lao \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 10 ng\u00e0y, th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i quan y\u1ebfu, sau n\u00e0y n\u00ean m\u1edf mang ra, nh\u00e2n ch\u1ed7 hi\u1ec3m, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u00e0ng r\u00e0o b\u00ean ngo\u00e0i th\u00ec kh\u00f4ng ngo\u00e0i 10 n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi ch\u00edn ch\u00e2u s\u1ebd \u0111\u1ec1u l\u00e0 qu\u00e2n d\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea3\u201d. B\u00e8n th\u01b0\u1edfng Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, L\u00ea V\u0103n Huy\u00ean 7 ng\u01b0\u1eddi k\u1ef7 l\u1ee5c th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u 1 th\u1ee9. Bi\u1ec1n binh, th\u00ec cho d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 xem tu\u1ed3ng. Ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m ch\u1ebft th\u00ec c\u1ea5p tu\u1ea5t \u01b0u h\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u T\u1ea3 Th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m v\u1ec1 b\u1ed9 nh\u1eadn ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 c\u00f3 vi\u1ec7c, vua m\u1eadt d\u1ee5 cho T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ph\u1ea3i ph\u00f2ng b\u1ecb, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, d\u1eabu mang b\u1ea5t tr\u1eafc, nh\u01b0ng vi\u1ec7c lo ngo\u00e0i c\u1ee7a h\u1ecd, nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao, n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c man \u1edf V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00e0o m\u1ed9t lo\u1ea1t kinh l\u00fd \u1ed5n tho\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 \u01b0? Hu\u1ed1ng chi l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed1i lo trong n\u1eefa, th\u00ec lo vi\u1ec7c m\u00ecnh ch\u1eb3ng xong, kh\u00f3 l\u00f2ng b\u1ed7ng ch\u1ed1c \u0111em c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu ch\u00fang g\u00e2y s\u1ef1 m\u00e0 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, m\u1ed9t m\u1eb7t th\u00ec t\u1ea5u ngay, tr\u1eabm t\u1ea5t sai \u0111\u1ea1i ph\u00e1t Kinh binh, chia \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 l\u1ee5c \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, s\u1ebd cho m\u1ed9t tr\u1eadn tan t\u00e0nh s\u00e0o huy\u1ec7n c\u1ee7a ch\u00fang, c\u1ee9 g\u00ec ng\u0103n ch\u1ed1ng m\u00e0 th\u00f4i \u0111\u00e2u !. Ch\u1ec9 s\u1ee3 ch\u00fang ch\u1eb3ng d\u00e1m ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc\u201d. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd Duy\u1ec7t d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1nh nh\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea5t l\u00e0 v\u1ea1n to\u00e0n. Nay ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, ch\u01b0a r\u00f5 h\u1eb3n l\u00e0 t\u1ef1 \u00fd vua Xi\u00eam hay t\u1ef1 bi\u00ean t\u01b0\u1edbng c\u1ea7n c\u00f4ng. V\u1ea3 l\u1ea1i h\u1eafn l\u1ea5y c\u1edb \u0111\u00f2i h\u1ecfi V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 qu\u00e2n ta v\u1ed9i \u0111\u1ed9ng th\u00ec ph\u1ea3i tr\u00e1i ch\u01b0a r\u00f5, m\u00e0 tin t\u1ee9c vi\u1ec7c binh l\u1ea1i l\u1ed9 ra tr\u01b0\u1edbc, n\u01b0\u1edbc h\u1ecd l\u1ea1i nh\u00e2n th\u1ec3 m\u00e0 c\u1ee7ng c\u1ed1 ph\u00f2ng b\u1ecb, nh\u01b0 th\u1ebf ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 m\u01b0u v\u1ea1n to\u00e0n th\u1ee7 th\u1eafng. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan kinh l\u00fd bi\u00ean v\u1ee5, \u0111\u00f3ng binh kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng, \u0111\u1ec3 xem vi\u1ec7c bi\u1ebfn chuy\u1ec3n ra sao. L\u1ea1i sai s\u1ee9 \u0111\u01b0a th\u01b0 sang Xi\u00eam, \u0111em vi\u1ec7c thi\u1ebft tr\u00e1ch. N\u1ebfu h\u1ecd c\u1ed1 \u00fd g\u00e2y chuy\u1ec7n th\u00ec ta l\u1ee3i d\u1ee5ng vin c\u1edb \u1ea5y, binh ta tuy\u00ean b\u1ed1 ngh\u0129a l\u1edbn, th\u1eb3ng t\u1edbi kinh \u0111\u00f4 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, ph\u00e1 tan s\u00e0o huy\u1ec7n c\u1ee7a h\u1ecd c\u0169ng ch\u01b0a l\u00e0 mu\u1ed9n\u201d. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a khanh \u0111\u1ea1i kh\u00e1i c\u0169ng gi\u1ed1ng tr\u1eabm. Nay vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 xong, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 s\u1eafc m\u00e0 cho b\u1ed9 Binh t\u01b0 cho khanh bi\u1ebft r\u1ed3i. Vi\u1ec7c sai s\u1ee9 sang Xi\u00eam c\u0169ng \u0111\u01b0\u01a1ng b\u00e0n \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh\u201d. Duy\u1ec7t l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cC\u00f3 th\u00e1m t\u1eed t\u1ef1 Ch\u00e2n B\u00f4n (t\u00ean \u0111\u1ea5t Xi\u00eam) v\u1ec1 b\u00e1o r\u1eb1ng nghe n\u00f3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam s\u1eafm s\u1eeda binh thuy\u1ec1n 50 chi\u1ebfc, \u00fd mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn l\u1ea5n, nh\u00e2n b\u1eafn s\u00fang ch\u1ebft m\u1ea5t 2 ng\u01b0\u1eddi binh s\u0129 cho l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ea5t t\u01b0\u1eddng, n\u00ean l\u1ea1i th\u00f4i. C\u00f2n \u0111\u1ee3i t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng L\u1ee5c Kh\u00f4n \u0111\u1ebfn h\u1ecdp, s\u1ebd m\u01b0u t\u00e1i c\u1eed\u201d. Vua d\u1ee5 : \u201cN\u1ebfu h\u1ecd qu\u1ea3 c\u00f3 m\u01b0u gian th\u00ec th\u1ebf t\u1ea5t \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n m\u00e0 \u0111\u1ea1i c\u1eed, h\u00e1 l\u1ea1i ch\u1ec9 c\u00f3 50 thuy\u1ec1n sao \u01b0? Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c l\u1edbn trong n\u01b0\u1edbc, l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 c\u00f9ng vi\u1ec7c binh nhung, c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o v\u00ec m\u1ed9t c\u1edb nh\u1ecf m\u00e0 l\u1ea1i th\u00f4i ngay. Ch\u00ednh l\u00e0 ch\u1ec9 nghe l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng. Song vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng v\u1eabn kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng s\u1eb5n s\u00e0ng. Khanh n\u00ean l\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e1m th\u00ednh \u0111\u00edch x\u00e1c t\u00e2u cho bi\u1ebft\u201d. L\u1ea1i sai Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Thuy\u00ean \u0111em 400 bi\u1ec1n binh th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean hi\u1ec7p c\u00f9ng quan s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Canh th\u00ecn, l\u1ec5 H\u1ee3p th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i Lai c\u1ea3ng \u1edf tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh l\u00e0m c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ecbnh An, \u0111\u1eb7t th\u1ee7 An Th\u00e1i (th\u1ee7 \u1edf th\u00f4n An Th\u00e1i trung n\u00ean g\u1ecdi th\u1ebf). L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u01b0\u01a1ng l\u00e0m th\u1ee7 ng\u1ef1. C\u00f3 m\u1ed9t nh\u00e1nh s\u00f4ng H\u1eadu Giang \u1edf V\u0129nh Thanh th\u00f4ng ra bi\u1ec3n, c\u1eeda bi\u1ec3n c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ea3o, ph\u00eda t\u1ea3 g\u1ecdi l\u00e0 Lai c\u1ea3ng, ph\u00eda h\u1eefu g\u1ecdi c\u1eeda bi\u1ec3n M\u1ef9 Thanh. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, \u1edf M\u1ef9 Thanh th\u00fa s\u1edf l\u1eadp \u0111\u1ed5i Thanh H\u1ea3i \u0111\u1ec3 gi\u1eef. C\u00f2n Lai c\u1ea3ng ch\u1ec9 t\u1ea1m ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng gi\u1eef th\u00f4i. \u0110\u1ebfn nay th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh cho r\u1eb1ng Lai c\u1ea3ng l\u00e0 n\u01a1i xung y\u1ebfu m\u00e0 c\u00e1ch M\u1ef9 Thanh c\u0169ng xa, t\u00e2u xin \u0111\u1ed5i danh hi\u1ec7u \u0111\u1eb7t th\u00eam th\u1ee7 s\u1edf, l\u1eadp th\u1ee7 binh g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed9i B\u00ecnh h\u1ea3i, sai qu\u1ea3n th\u1ee7 m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi sung v\u00e0o. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ec5 b\u1ed9 l\u1ea5y s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 thi \u0111\u1ed7 nhi\u1ec1u \u00edt c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ea1t v\u1ec1 k\u1ef3 thi H\u01b0\u01a1ng n\u0103m nay l\u00e0m danh s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean. Vua sai b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u00e1c h\u1ecdc quan theo th\u1ee9 b\u1eadc. Ban ti\u1ec1n cho gi\u00e1m sinh. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cM\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay gi\u00e1 r\u00e9t, b\u1ecdn gi\u00e1m sinh \u0111\u00e8n s\u00e1ch c\u1ea7n kh\u1ed5, l\u1ea5y g\u00ec ch\u1ed1ng r\u00e9t, n\u00ean cho ti\u1ec1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho l\u1ea5y Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu k\u00ednh l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p Ti\u1ec1n qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu L\u1ee3i, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00fa, Tham hi\u1ec7p l\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u1eabn, \u0111em vi\u1ec7c th\u00f3c kho m\u1ee5c n\u00e1t ng\u01b0\u1eddi n\u1ecd \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho ng\u01b0\u1eddi kia, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1ea3i ch\u1ee9c, giao B\u1eafc Th\u00e0nh x\u00e9t x\u1eed v\u00e0 ch\u1ecdn ph\u00e1i nh\u00e2n vi\u00ean thu\u1ed9c th\u00e0nh quy\u1ec1n coi vi\u1ec7c tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 kho\u00e1 b\u1ed5ng m\u00e3n &nbsp;((1) B\u1ed5ng m\u00e3n : \u0103n l\u01b0\u01a1ng \u1edf tr\u1eadt n\u00e0o \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 ni\u00ean h\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ed5ng m\u00e3n. 1) cho c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i. Hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 c\u0169 quan ngo\u00e0i th\u00ec 6 n\u0103m l\u00e0 m\u1ed9t kho\u00e1, ai tr\u1eadt \u1ea5y \u0111\u00e3 m\u00e3n 6 n\u0103m, th\u00ec c\u1ee9 th\u00e1ng xu\u00e2n m\u1ed7i n\u0103m l\u00e0m danh s\u00e1ch ; quan kinh, v\u0103n t\u1eeb Tam ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec 3 n\u0103m l\u00e0 m\u1ed9t kho\u00e1, ai tr\u1eadt \u1ea5y \u0111\u00e3 m\u00e3n 3 n\u0103m th\u00ec c\u0169ng m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n khai danh s\u00e1ch, \u0111\u1ec1u do quan b\u1ed9 x\u00e9t, chia h\u1ea1ng m\u00e0 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh th\u0103ng gi\u00e1ng. Ph\u00e0m ph\u00e9p x\u00e9t c\u00f4ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 xem th\u00e0nh t\u00edch. L\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf trong hay ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u1ea3, sao l\u1ea1i xem kh\u00e1c nhau, m\u00e0 m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n l\u00e0m s\u00e1ch, th\u00ec c\u0169ng phi\u1ec1n l\u1eafm. V\u1ea3 l\u1ea1i mu\u1ed1n n\u00eau r\u00f5 k\u1ebb hay ng\u01b0\u1eddi d\u1edf, ph\u1ea3i n\u00ean \u0111em c\u00f4ng v\u00e0 l\u1ed7i m\u00e0 th\u1eeba tr\u1eeb. Tr\u01b0\u1edbc kia, h\u1ec5 b\u1ecb gi\u00e1ng ph\u1ea1t l\u00e0 x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng li\u1ec7t, gi\u1ed1ng nh\u01b0 l\u00e0 qu\u00e1 \u0111\u00e1ng. L\u1ec7 3 n\u0103m kh\u1ea3o c\u00f4ng \u0111\u1eddi x\u01b0a n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc l\u00e0m theo. Xin t\u1eeb nay, c\u00e1c li\u00eau thu\u1ed9c trong ngo\u00e0i, v\u0103n t\u1eeb c\u1eedu ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ecbnh c\u00e1c n\u0103m s\u1eedu, th\u00ecn, m\u00f9i, tu\u1ea5t, 3 n\u0103m m\u1ed9t kho\u00e1 do th\u01b0\u1ee3ng ty l\u1eadp danh s\u00e1ch, chia l\u00e0m 4 h\u1ea1ng \u01b0u, b\u00ecnh, th\u1ee9, li\u1ec7t. Nh\u01b0 b\u1ecb gi\u00e1ng ph\u1ea1t m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 gia c\u1ea5p k\u1ef7 l\u1ee5c th\u00ec c\u0169ng cho t\u00ednh to\u00e1n ho\u00e0 nhau. (Ph\u00e0m c\u00f3 gia c\u1ea5p k\u1ef7 l\u1ee5c m\u00e0 kh\u00f4ng gi\u00e1ng ph\u1ea1t, l\u00e0 c\u00f4ng h\u01a1n l\u1ed7i, l\u00e0 h\u1ea1ng \u01b0u ; c\u00f4ng v\u00e0 l\u1ed7i ngang nhau l\u00e0 h\u1ea1ng b\u00ecnh ; kh\u00f4ng c\u00f4ng m\u00e0 c\u00f3 l\u1ed7i ho\u1eb7c l\u1ed7i nhi\u1ec1u h\u01a1n c\u00f4ng, nh\u01b0ng t\u00ecnh tr\u1ea1ng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f2n kh\u00e1 m\u1ed9t ch\u00fat, l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9 ; s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng l\u00e0 h\u1ea1ng li\u1ec7t). \u0110\u1ec1u giao cho b\u1ed9 ki\u1ec3m duy\u1ec7t, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t. Ai \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u b\u00ecnh th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng chuy\u1ec3n, quan trong th\u00ec b\u1ed5 ra ngo\u00e0i, quan ngo\u00e0i th\u00ec b\u1ed5 v\u00e0o trong, khi\u1ebfn cho ra v\u00e0o \u0111\u1ec1u nhau, h\u1ea1ng th\u1ee9 th\u00ec v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169. H\u1ea1ng li\u1ec7t ph\u1ea3i gi\u00e1ng tru\u1ea5t. Ai ch\u01b0a m\u00e3n h\u1ea1n th\u00ec \u0111\u1ee3i kho\u00e1 sau. C\u00f2n nh\u01b0 \u1edf Kinh, c\u00e1c \u1ea5n quan v\u0103n t\u1eeb tam ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean c\u00f9ng quan th\u01b0\u1ee3ng ty ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u1ebfn kho\u00e1 l\u1ec7 3 n\u0103m cho \u0111\u1ec1u t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00f4ng v\u00e0 l\u1ed7i, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 th\u0103ng gi\u00e1ng\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e3i vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n k\u1ebdm \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, v\u00ec \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1edfng qu\u1ea3n l\u00fd \u0110\u00ea ch\u00ednh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng 100 quan ti\u1ec1n. Nh\u00e0 vua th\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u b\u1eadn nhi\u1ec1u m\u00e0 Tham bi\u1ec7n l\u00e0 Ng\u00f4 Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c l\u1ea1i \u1ed1m ch\u1ebft, duy m\u1ed9t m\u00ecnh C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m, k\u1ec3 c\u0169ng kh\u00f3 nh\u1ecdc, n\u00ean th\u01b0\u1edfng cho C\u01b0\u01a1ng, nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00ea nh\u00e0 xa x\u00f4i, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng, nay xin l\u0129nh m\u1ed9t n\u1eeda \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cC\u01b0\u01a1ng xin l\u00e0 mu\u1ed1n t\u1ecf cho tr\u1eabm bi\u1ebft l\u00e0 thanh b\u1ea1ch th\u00f4i\u201d. Kh\u00f4ng nghe.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u : \u201cHai \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea c\u00e1c x\u00e3 D\u1ee5c D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng S\u00e2m t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh hai x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, vi\u00ean \u0110\u00ea ch\u00ednh tr\u01b0\u1edbc thi\u1ec7n ti\u1ec7n b\u1ed3i \u0111\u1eafp cao r\u1ed9ng qu\u00e1\u201d. Giao xu\u1ed1ng hai b\u1ed9 H\u1ed9, C\u00f4ng ngh\u1ecb x\u1eed. Khi l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, cho l\u00e0 \u0111\u00ea \u1ea5y ch\u1ec9 ng\u0103n n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 \u0111\u00ea s\u00f4ng gi\u1eef n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t xi\u1ebft m\u1ea1nh. V\u00ed b\u1eb1ng v\u00ec vi\u1ec7c l\u1ee3i n\u00f4ng c\u0169ng ph\u1ea3i tr\u00f9 t\u00ednh k\u1ef9 t\u00ednh gi\u00e1 cho x\u00e1c \u0111\u00e1ng m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean r\u00f5 r\u00e0ng, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i khinh th\u01b0\u1eddng v\u1ed9i \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n ch\u1eb7n n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n m\u00e0 l\u00e0m nh\u01b0 \u0111\u00ea ch\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ea1i nhi\u1ec1u c\u00f4ng c\u1ee7a th\u1ebf l\u00e0 trong vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u00fang l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u00fang n\u1eefa. V\u1eady qu\u1ea3n \u0110\u00ea ch\u00ednh tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb xin \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3, tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n T\u00e2n, Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi, Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, d\u1ef1 c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u00e1m tu m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn n\u00ean ch\u0103ng th\u00ec \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. S\u1ed1 ti\u1ec1n chi ph\u00ed qu\u00e1 l\u00e0 h\u01a1n 7.400 quan ph\u1ea3i chia ph\u1ea7n m\u00e0 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng\u201d. Vua cho r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ee9c H\u1ed9i c\u00f2n can \u00e1n kh\u00e1c, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd k\u1ebft n\u1eb7ng h\u01a1n. Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb l\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n ngu \u0111\u1ed9n ch\u1eb3ng qua l\u00e0 theo \u0111u\u00f4i ng\u01b0\u1eddi ta th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1ch l\u01b0u. C\u00f2n tr\u1ea5n th\u1ea7n th\u00ec y l\u1eddi ngh\u1ecb b\u1eaft gi\u00e1ng m\u00e0 mi\u1ec5n b\u1ed3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Khinh k\u1ef5, l\u0129nh Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung thu\u1ef7 l\u00e0 \u0110o\u00e0n D\u01b0\u1ee1ng, qu\u1ea3n l\u0129nh binh thuy\u1ec1n \u0111i sang \u0111\u1ea3o H\u1ea1 Ch\u00e2u &nbsp;((1) H\u1ea1 Ch\u00e2u : t\u1ee9c T\u00e2n Gia Ba) l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng. B\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb sau ph\u00e0m quan v\u00e0 binh ph\u1ea3i \u0111i n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i xa nh\u01b0 \u0111\u1ea3o Giang L\u01b0u Ba &nbsp;((2) Giang L\u01b0u Ba : t\u1ee9c Gia c\u00e1c ta) v\u00e0 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng ((3) Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng : t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, Trung Qu\u1ed1c) th\u00ec d\u1ef1 chi cho 3 th\u00e1ng, g\u1ea7n nh\u01b0 H\u1ea1 Ch\u00e2u, L\u1eef T\u1ed1ng th\u00ec chi 2 th\u00e1ng. Khi \u0111i tr\u1edf v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3 m\u00e0 chi thi\u1ebfu th\u00ec s\u1ebd theo l\u1ec7 c\u1ea5p cho ; kh\u00f4ng thi\u1ebfu th\u00ec th\u00f4i. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n chuy\u00ean qu\u1ea3n c\u01a1 H\u00f9ng c\u1ef1 v\u00e0 c\u01a1 Ng\u0169 k\u00edch. Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Th\u1ecbnh l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00e1 Ki\u00ean dung t\u00fang ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ed1i l\u1ed9, vi\u1ec7c ph\u00e1t, b\u1ecb gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t. L\u1ea1i v\u00ec \u00e1n tha l\u1ea7m k\u1ebb t\u1eed t\u1ed9i, n\u00ean sai c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc. R\u1ed3i Ki\u00ean ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 quan vi\u00ean t\u1eed c\u1ee7a c\u00e1c quan th\u1eddi qu\u1ed1c s\u01a1, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y quan tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng vi\u00ean quan t\u1eed m\u00e0 cha c\u00f3 ch\u1ec9 sai, ch\u1ec9 truy\u1ec1n, gi\u1ea5y ph\u00f3 c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1eabn cho v\u00e0o h\u1ea1ng \u1ea5y nh\u01b0 c\u0169. Vua giao vi\u1ec7c \u1ea5y xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n. Cho l\u00e0 c\u00e1c quan th\u1eddi qu\u1ed1c s\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 sai, ch\u1ec9 truy\u1ec1n, ho\u1eb7c c\u00f3 gi\u1ea5y ph\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n nh\u00e0 vua c\u1ea3. Song trong \u1ea5y s\u1ef1 tr\u1ea1ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ch\u1ee9ng th\u1ef1c, n\u00ean ph\u1ea3i theo \u0111\u00f3 m\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh. Xin ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi theo \u0111i V\u1ecdng C\u00e1c, x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng V\u1ecdng C\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n th\u00ec con v\u1eabn l\u00e0 V\u1ecdng C\u00e1c vi\u00ean t\u1eed nh\u01b0 c\u0169. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c n\u1ebfu hi\u1ec7n d\u1ef1 ch\u1ee9c g\u00ec th\u00ec giao cho ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n, x\u00e9t t\u00e2u xin \u0111\u1ed5i c\u1ea5p b\u1eb1ng s\u1eafc. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 ch\u1ebft, ho\u1eb7c v\u1ec1 h\u01b0u, \u0111\u1ec1u cho c\u1ee9 gi\u1eef h\u00e0m c\u0169, t\u1eeb Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, c\u00e1c con \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 quan vi\u00ean t\u1eed, t\u1eeb T\u00f2ng tam ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn Th\u1ea5t ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u cho 1 con l\u00e0m quan vi\u00ean t\u1eed. C\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o ch\u1ec9 sai, ch\u1ec9 truy\u1ec1n v\u00e0 ph\u00f3 t\u1eeb c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng khi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u th\u1ee7 ti\u00eau c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n. L\u1ea5y th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Thi\u1ec7n th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng ngh\u1ec9 v\u1ec1 th\u0103m cha m\u1eb9, h\u1ebft h\u1ea1n tr\u1edf v\u1ec1 Kinh, v\u00e0o b\u1ec7 ki\u1ebfn. Vua h\u1ecfi v\u1ec1 d\u00e2n s\u1ef1 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. T\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1p l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. Vua m\u1eebng l\u1eafm. \u0110\u1eb7t 5 \u0111\u1ed9i m\u1ed9 binh \u1edf ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1, cho thu\u1ed9c ph\u1ee7 l\u00e0 b\u1ecdn Kim Di, Kim K\u1ef3, Kim Ph\u00ea, S\u01a1n \u0110\u1ed9t, S\u01a1n M\u00e2u \u0111\u1ed1c su\u1ea5t, theo Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 B\u00f9i Ph\u1ee5 \u0110\u1ea1o sai ph\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh tr\u00ecnh h\u1ea1n khai s\u1ed5 chi ti\u00eau cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Ph\u00e0m c\u00f3 chi ti\u00eau v\u1ec1 vi\u1ec7c tu t\u1ea1o th\u00ec l\u00e0m 3 b\u1ea3n s\u00e1ch t\u00e2u. V\u1ec1 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u00ec do b\u1ed9 H\u1ed9, tre g\u1ed7 v\u1eadt li\u1ec7u th\u00ec do b\u1ed9 C\u00f4ng, trong s\u00e1ch ph\u1ea3i khai r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng l\u00e0m xong. L\u1ea5y ng\u00e0y kh\u1edfi c\u00f4ng, vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng h\u1ea1n 3 th\u00e1ng, vi\u1ec7c tr\u1ecdng l\u1edbn h\u1ea1n 5 th\u00e1ng, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ec7 s\u00e1ch \u0111\u1ebfn b\u1ed9 y cho chi ti\u00eau, c\u00f2n vi\u1ec7c kh\u00f3 kh\u0103n kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00fang h\u1ea1n, th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c xin th\u00eam h\u1ea1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ednh 2 c\u01a1 Thanh thu\u1eadn, An thu\u1eadn \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh b\u1ecb ch\u1ebft d\u1ea7n, ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 140 ng\u01b0\u1eddi. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u xin d\u1ed3n l\u1ea1i l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam c\u01a1 An thu\u1eadn, v\u1eabn l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u00f3ng th\u00fa. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u1ea5p binh kh\u00ed cho c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i, t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam v\u1ec1 nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, v\u00e0 t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u1ec1 b\u1eafc \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh. B\u1ed9 Binh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cGia \u0110\u1ecbnh \u1edf ph\u00eda nam, B\u1eafc Th\u00e0nh \u1edf ph\u00eda b\u1eafc, binh kh\u00ed c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u00e3 c\u00f3 chuy\u00ean kh\u1ed5n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tr\u00f9 bi\u1ec7n. Duy t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh, t\u1ea5t c\u1ea3 11 tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, bi\u1ec1n binh thu\u1ef7 b\u1ed9 \u1edf c\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c nh\u1eefng h\u1ea1t \u1ea5y, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, c\u00e1c h\u1ea1ng binh kh\u00ed c\u1ea7n d\u00f9ng nh\u01b0 s\u00fang tay, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng, gi\u00e1o c\u1edd, c\u00f3 c\u00e1i do quan c\u1ea5p, c\u00f3 c\u00e1i t\u1ef1 bi\u1ec7n l\u1ea5y, c\u0169ng c\u00f3 n\u01a1i gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng, gi\u00e1o c\u1edd t\u1ef1 s\u1eafm th\u00ec s\u1ed1 nhi\u1ec1u, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u00fang tay quan c\u1ea5p. C\u0169ng c\u00f3 khi s\u00fang tay th\u00ec c\u00f3 s\u00fang m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u00fang m\u00e1y \u0111\u00e1, c\u0169ng c\u00f3 n\u01a1i c\u00f3 s\u00fang m\u00e1y \u0111\u00e1 c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u00fang m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u1ea1ch nh\u1ea5t. Nay xin chi\u1ebfu theo l\u1ec7 c\u00e1c v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u1ec1 khinh binh, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i c\u1ea5p s\u00fang tay v\u00e0 gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u 20 c\u00e2y, c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo 4 c\u00e2y. M\u1ed7i v\u1ec7 c\u01a1 kh\u00f4ng c\u1ee9 \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 hay ch\u01b0a \u0111\u1ee7 10 \u0111\u1ed9i, \u0111\u00e3 g\u1ecdi l\u00e0 v\u1ec7 c\u01a1 th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho m\u1ed9t c\u00e2y c\u1edd vu\u00f4ng to l\u1edbn \u0111\u1ec1 hi\u1ec7u v\u1ec7 c\u01a1 (m\u1eb7t c\u1edd vi\u1ebft t\u00ean hi\u1ec7u v\u1ec7 c\u01a1 n\u00e0o). N\u1ebfu s\u1ed1 \u0111\u1ed9i d\u1eabu nhi\u1ec1u m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 v\u1ec7 c\u01a1, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u1eeba).<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Nam : C\u01a1 Qu\u1ea3ng Nam 10 \u0111\u1ed9i, 4 \u0111\u1ed9i tr\u1ea5n binh nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam t\u1ee9, c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 280 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 280 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 57 c\u00e2y, c\u01a1 \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i 2 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb, c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y \u0111\u00e1 40 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 40 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 9 c\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i : T\u0129nh man nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9, ng\u0169, l\u1ee5c, m\u1ed7i c\u01a1 6 \u0111\u1ed9i c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 720 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 720 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 150 c\u00e2y ; c\u01a1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i hi\u1ec7n ng\u1ea1ch 8 \u0111\u1ed9i, theo l\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 200 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 200 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 41 c\u00e2y, tr\u1ea5n binh 3 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t nh\u1ecb tam, c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 60 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 60 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 12 c\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh : C\u01a1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 10 \u0111\u1ed9i v\u00e0 tr\u1ea5n binh n\u0103m \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t nh\u1ecb tam t\u1ee9 ng\u0169 c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 300 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 300 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 61 c\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00fa Y\u00ean : C\u01a1 Ph\u00fa Y\u00ean hi\u1ec7n ng\u1ea1ch 4 \u0111\u1ed9i theo l\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 200 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 200 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 41 c\u00e2y ; tr\u1ea5n binh 3 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t nh\u1ecb tam c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 60 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 60 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 12 c\u00e2y ; 3 \u0111\u1ed9i Ki\u00ean thu\u1ef7 nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 60 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 60 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 12 c\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ecnh Ho\u00e0 : C\u01a1 Ho\u00e0 th\u1eafng 8 \u0111\u1ed9i, nguy\u00ean l\u00e0 l\u00ednh gi\u1ea3n, theo s\u1ed1 \u1ea5y c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y \u0111\u00e1 160 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 160 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 33 c\u00e2y ; c\u01a1 B\u00ecnh ho\u00e0 hi\u1ec7n ng\u1ea1ch 6 \u0111\u1ed9i, theo l\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 200 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 200 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 41 c\u00e2y ; tr\u1ea5n binh 3 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 60 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 60 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 12 c\u00e2y ; 4 \u0111\u1ed9i ho\u00e0 thu\u1ef7 nh\u1ea5t nh\u1ecb tam t\u1ee9 c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 80 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 80 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 16 c\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ecnh Thu\u1eadn : C\u01a1 Thu\u1eadn ngh\u0129a nh\u1ea5t 10 \u0111\u1ed9i, c\u01a1 Thu\u1eadn ngh\u0129a nh\u1ecb 8 \u0111\u1ed9i, nguy\u00ean l\u00e0 l\u00ednh gi\u1ea3n, theo s\u1ed1 \u1ea5p c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y \u0111\u00e1 360 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 360 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 74 c\u00e2y ; c\u01a1 B\u00ecnh thu\u1eadn hi\u1ec7n ng\u1ea1ch 3 \u0111\u1ed9i theo l\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 200 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 200 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 41 c\u00e2y ; tr\u1ea5n binh 3 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 60 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 60 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 12 c\u00e2y ; 5 \u0111\u1ed9i Thu\u1eadn thu\u1ef7 c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 100 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 100 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 20 c\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb : C\u01a1 \u0110\u1ecbnh man 10 \u0111\u1ed9i c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 200 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 200 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 41 c\u00e2y ; c\u01a1 Qu\u1ea3ng tr\u1ecb hi\u1ec7n ng\u1ea1ch 5 \u0111\u1ed9i theo l\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 200 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 200 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 41 c\u00e2y ; tr\u1ea5n binh 3 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 60 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 60 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 12 c\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng B\u00ecnh : V\u1ec7 Tu\u1ea7n th\u00e0nh 5 \u0111\u1ed9i v\u00e0 tr\u1ea5n binh 3 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y \u0111\u00e1 160 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 160 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 33 c\u00e2y ; c\u01a1 Qu\u1ea3ng b\u00ecnh hi\u1ec7n ng\u1ea1ch 2 \u0111\u1ed9i nh\u1ecb, tam, theo l\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 200 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 200 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 41 c\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngh\u1ec7 An : Qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch c\u00e1c v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, To\u00e0n v\u00f5, Uy v\u00f5, Minh v\u00f5, thu\u1ed9c Trung dinh ; c\u00e1c v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Ph\u1ea5n v\u00f5, Trung v\u00f5, Trang v\u00f5 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n dinh ; c\u00e1c v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Nghi\u00eam v\u00f5, Di\u1ec7u v\u00f5, \u0110\u1ecbnh v\u00f5 thu\u1ed9c T\u1ea3 dinh ; c\u00e1c v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5, C\u01b0\u1eddng v\u00f5 thu\u1ed9c H\u1eadu dinh, t\u1ea5t c\u1ea3 14 \u0111\u1ed9i, c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 2.800 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 2.800 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 574 c\u00e2y; c\u01a1 Trung t\u1eadp Thu\u1ef7 qu\u00e2n 10 \u0111\u1ed9i c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 200 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 200 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 41 c\u00e2y ; 5 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 V\u00f5 th\u00e0nh, c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 100 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 100 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 21 c\u00e2y ; \u0111\u1ed9i Ki\u00ean uy, c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 20 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 20 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 4 c\u00e2y ; 2 \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n thu\u1eadn nh\u1ecb t\u1ee9 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 40 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 40 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 8 c\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Hoa : Qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch c\u00e1c v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu, T\u00fac v\u00f5, Cung v\u00f5, Ngh\u0129a v\u00f5 thu\u1ed9c H\u1eefu dinh ; c\u00e1c v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu, Qu\u1ea3ng v\u00f5 thu\u1ed9c H\u1eadu dinh ; c\u1ed9ng 6 v\u1ec7 c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 1.200 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 1.200 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 246 c\u00e2y ; c\u01a1 Trung d\u1ef1c thu\u1ef7 qu\u00e2n 9 \u0111\u1ed9i nguy\u00ean l\u00e0 l\u00ednh gi\u1ea3n, theo s\u1ed1 \u1ea5y c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 180 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 180 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 37 c\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Ninh B\u00ecnh : C\u01a1 H\u1eefu k\u00edch 9 \u0111\u1ed9i, c\u01a1 H\u1eadu k\u00edch 10 \u0111\u1ed9i, c\u1ed9ng 19 \u0111\u1ed9i, nguy\u00ean l\u00e0 l\u00ednh gi\u1ea3n theo s\u1ed1 \u1ea5y c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 380 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 380 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 78 c\u00e2y ; 2 c\u01a1 Ninh b\u00ecnh, Ninh d\u0169ng, m\u1ed7i c\u01a1 5 \u0111\u1ed9i c\u1ea5p s\u00fang tay m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c 200 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 200 c\u00e2y, gi\u00e1o c\u1edd 42 c\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 nguy\u00ean \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, 5 \u0111\u1ed9i ng\u0169 l\u1ee5c th\u1ea5t b\u00e1t c\u1eedu c\u1ee7a v\u1ec7 Ch\u1ea5n uy \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, \u0111\u1ed9i th\u1eadp v\u1ec7 Ch\u1ea5n uy \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, 2 \u0111\u1ed9i Uy ch\u1ea5n \u1edf Ngh\u1ec7 An v\u00e0 Thanh Hoa, c\u00e1c \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u1eabn theo tr\u01b0\u1edbc, chuy\u00ean gi\u1eef s\u00fang \u1ed1ng, c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh Quy ngh\u0129a, Ho\u00e0 thi\u1ec7n, Thi\u00ean thi\u1ec7n \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Thanh Hoa, nguy\u00ean l\u00e0 t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c tha l\u00e0m binh, con s\u1ed1 kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, c\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh Thi\u00ean h\u00f9ng, T\u1ec1 v\u00f5 \u1edf Thanh Hoa v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Thu\u1eadn uy, Ki\u00ean ngh\u0129a \u1edf Ngh\u1ec7 An, s\u1ed1 binh r\u1ea5t \u00edt, kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u1ea5p n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i xin chi\u1ebfu x\u00e9t \u0111\u1ecba h\u1ea1t l\u1edbn hay nh\u1ecf, vi\u1ec7c binh nhi\u1ec1u hay \u00edt, ch\u00e2m tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p s\u00fang d\u1ef1 tr\u1eef \u0111\u1ec3 l\u00e0m ng\u1ea1ch nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngh\u1ec7 An c\u1ea5p sung tay 500 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 1.000 c\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Nam s\u00fang tay 400 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng 800 c\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Hoa, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn s\u00fang tay \u0111\u1ec1u 300 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u 600 c\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ninh B\u00ecnh s\u00fang tay \u0111\u1ec1u 250 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u 500 c\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Ph\u00fa Y\u00ean s\u00fang tay \u0111\u1ec1u 200 c\u00e2y, gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u 400 c\u00e2y. Vua b\u1eb1ng l\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n, th\u0103ng th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0169 Th\u1eafng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd, sai \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh, theo T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u1ec3 di\u1ec5n t\u1eadp qu\u00e2n s\u0129. V\u00ec s\u1ed1 binh m\u1edbi \u0111i\u1ec1u m\u1edbi m\u1ed9 \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh ch\u01b0a am thu\u1ed9c h\u00e0ng ng\u0169, Duy\u1ec7t xin cho h\u1ecdp l\u1ea1i t\u1ea5t c\u1ea3 \u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ec3 t\u1eadp luy\u1ec7n, cho s\u1eb5n \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, cho n\u00ean sai b\u1ecdn Quy\u1ec1n \u0111\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00e2m sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 H\u1eefu qu\u00e2n h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ee9 ch\u1ebft. Sai chi\u1ec3u theo l\u1ec7 ti\u1ec1n tu\u1ea5t T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m m\u00e0 c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n LVII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ef7 s\u1eedu, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 [1829] (Thanh \u0110\u1ea1o Quang th\u1ee9 9), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, gi\u1ea3m thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay cho Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam 3 ph\u1ea7n 10, cho Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i tr\u1edf v\u00e0o Nam 2 ph\u1ea7n 10. B\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m l\u1ec5 Nghinh xu\u00e2n, Ti\u1ebfn xu\u00e2n &nbsp;((1) L\u1ec5 Nghinh xu\u00e2n, Ti\u1ebfn xu\u00e2n : m\u00f9a xu\u00e2n, \u0111\u1ea7u n\u0103m vua l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u00f3n xu\u00e2n v\u00e0 ti\u1ebfn th\u1ea7n C\u00e2u mang, v\u1edbi con tr\u00e2u \u0111\u1ea5t, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u nguy\u1ec7n cho th\u1eddi ti\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0nh, m\u00f9a m\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cK\u00ednh x\u00e9t thi\u00ean Nguy\u1ec7t l\u1ec7nh L\u1ec5 k\u00fd th\u00e1ng qu\u00fd \u0111\u00f4ng, sai H\u1eefu ty cho tr\u00e2u b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t ra \u0111\u1ec3 t\u1ed1ng kh\u00ed r\u00e9t. Ti\u00ean nho b\u00e0n r\u1eb1ng th\u00e1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u1edf s\u1eedu (th\u00e1ng 12), s\u1eedu l\u00e0 tr\u00e2u, thu\u1ed9c v\u1ec1 h\u00e0nh th\u1ed5, \u0111\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc, cho n\u00ean l\u00e0m tr\u00e2u \u0111\u1ea5t, \u0111\u1ec3 t\u1ed1ng h\u1ebft kh\u00ed r\u00e9t \u0111i. L\u1ea1i n\u00f3i : \u0110\u1ea5t th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc, tr\u00e2u th\u00ec gi\u1ecfi c\u00e0y. Th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc n\u00ean ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00e9t, gi\u1ecfi c\u00e0y n\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 b\u1ea3o vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng s\u1edbm hay mu\u1ed9n. S\u00e1ch H\u1eadu H\u00e1n th\u01b0 ch\u00e9p r\u1eb1ng : Ng\u00e0y l\u1eadp xu\u00e2n, l\u1eadu &nbsp;((2) L\u1eadu : t\u1ee9c \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 n\u01b0\u1edbc) \u0111\u00eam ch\u01b0a h\u1ebft n\u0103m kh\u1eafc th\u00ec c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o xanh, d\u1ef1ng c\u1edd xanh, \u0111em con tr\u00e2u v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00e0y b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0a ra ngo\u00e0i c\u1eeda. S\u00e1ch Tu\u1ef3 th\u01b0, L\u1ec5 nghi ch\u00ed ch\u00e9p : tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y l\u1eadp xu\u00e2n 5 ng\u00e0y l\u00e0m con tr\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi c\u00e0y v\u00e0 c\u00e1i c\u00e0y b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t, \u0111\u1ec3 \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda \u0110\u00f4ng m\u00f4n. S\u1edbm tinh s\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y \u1ea5y, quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u1ea7m c\u00e1i roi [cu\u1ed1n ch\u1ec9] m\u00e0u \u0111\u00e1nh v\u00e0o con tr\u00e2u ba roi, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd khuy\u00ean \u0111i c\u00e0y. S\u00e1ch M\u1ed9ng hoa l\u1ee5c ch\u00e9p r\u1eb1ng : tri\u1ec1u T\u1ed1ng tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y l\u1eadp xu\u00e2n 1 ng\u00e0y, ph\u1ee7 Khai Phong d\u00e2ng con tr\u00e2u \u0111\u1ea5t v\u00e0o c\u1ea5m th\u00e0nh, hai huy\u1ec7n Khai Phong v\u00e0 T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 tr\u00e2u \u0111\u1ea5t \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda ph\u1ee7. L\u1ea1i x\u00e9t Thanh \u0111i\u1ec3n, ng\u00e0y l\u1eadp xu\u00e2n cung ti\u1ebfn Mang th\u1ea7n v\u00e0 tr\u00e2u \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb7t tr\u00ean n\u00fai xu\u00e2n, \u0111\u1ec1u b\u00e0y tr\u00ean \u00e1n. Ph\u00e0m r\u01b0\u1edbc xu\u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u1eabn ho\u00e0 kh\u00ed c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch g\u00e2y d\u1ef1ng gi\u00fap \u0111\u1ee1, m\u00e0 l\u1ea5y roi \u0111\u00e1nh tr\u00e2u l\u00e0 c\u00f3 \u00fd khuy\u00ean vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y, l\u1ea1i l\u00e0 ng\u1ee5 \u00fd tr\u1ecdng n\u00f4ng. Nay Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta ch\u0103m lo ngu\u1ed3n s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n, \u0111\u1ec3 t\u00e2m v\u1ec1 vi\u1ec7c canh n\u00f4ng, c\u00e1i g\u00ec c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c khuy\u1ebfn kh\u00edch th\u00ec c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean ph\u1ecfng theo \u0111\u1eddi x\u01b0a ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m. C\u00f2n nh\u01b0 l\u1ec5 Ti\u1ebfn xu\u00e2n, ngo\u00e0i Mang th\u1ea7n v\u00e0 tr\u00e2u \u0111\u1ea5t c\u00f2n c\u00f3 n\u00fai xu\u00e2n, \u0111\u00fang l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1edbn c\u1ee7a th\u1eddi th\u0103ng b\u00ecnh, xin h\u1eb1ng n\u0103m sai H\u1eefu ty ch\u1ebf Mang th\u1ea7n v\u00e0 tr\u00e2u \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec1u ba b\u1ed9, xu\u00e2n s\u01a1n b\u1ea3o t\u1ecda hai v\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y l\u1eadp xu\u00e2n 1 ng\u00e0y, ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean b\u00e0y \u0111\u00e0n l\u00e0m l\u1ec5 tr\u01b0\u1edbc \u1edf n\u01a1i \u0110\u00f4ng giao, g\u1ecdi l\u00e0 l\u1ec5 Nghinh xu\u00e2n, l\u1ec5 xong, r\u01b0\u1edbc hai \u00e1n Mang th\u1ea7n, tr\u00e2u \u0111\u1ea5t, v\u00e0 n\u00fai xu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u1edf nh\u00e0 L\u1ec5 b\u1ed9. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y l\u1eadp xu\u00e2n, quan b\u1ed9, c\u00f9ng vi\u00ean Kinh do\u00e3n v\u00e0 vi\u00ean Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, \u0111\u1ec1u m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c, \u0111em \u0111\u1ebfn c\u1eeda Ti\u00ean Th\u1ecd v\u00e0 c\u1eeda H\u01b0ng Kh\u00e1nh, th\u00e1i gi\u00e1m ti\u1ebfp nh\u1eadn d\u00e2ng l\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 Ti\u1ebfn xu\u00e2n. C\u00f2n m\u1ed9t \u00e1n Mang th\u1ea7n v\u00e0 tr\u00e2u \u0111\u1ea5t th\u00ec b\u00e0y \u1edf ph\u1ee7 th\u1ef1, vi\u00ean Kinh do\u00e3n \u0111\u00e1nh v\u00e0o con tr\u00e2u ba roi \u0111\u1ec3 t\u1ecf khuy\u00ean vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y\u201d. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n. (H\u1eb1ng n\u0103m, ng\u00e0y th\u00ecn sau ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi V\u0169 Kh\u1ed1 l\u1ea5y \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u1edf ph\u01b0\u01a1ng tu\u1ebf \u0111\u1ee9c ((1) Tu\u1ebf \u0111\u1ee9c : v\u1ecb sao t\u1ed1t c\u1ee7a n\u0103m \u1ea5y g\u1ecdi l\u00e0 tu\u1ebf \u0111\u1ee9c), ch\u1ebf t\u1ea1o Mang th\u1ea7n v\u00e0 tr\u00e2u \u0111\u1ea5t 3 b\u1ed9, d\u00f9ng g\u1ed7 d\u00e2u l\u00e0m c\u1ed1t, x\u00e9t s\u00e1ch Th\u1ed5 ng\u01b0u kinh, xem th\u00e1ng ki\u1ebfn n\u0103m \u1ea5y v\u00e0 ng\u00e0y l\u1eadp xu\u00e2n l\u00e0 can chi g\u00ec m\u00e0 t\u00ednh theo ng\u0169 h\u00e0nh v\u00e0 \u00e2m lu\u1eadt \u0111\u1ec3 bi\u1ec7n r\u00f5 h\u00ecnh s\u1eafc. Th\u00e2n tr\u00e2u cao \u0111\u1ee7 4 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng 4 m\u00f9a ; c\u00e1i c\u1ed1t t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn \u0111u\u00f4i d\u00e0i 8 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng 8 ti\u1ebft, \u0111u\u00f4i d\u00e0i 1 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng 12 th\u00e1ng ; Mang th\u1ea7n th\u00ec cao 3 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n, \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho 365 ng\u00e0y ; c\u00e1i roi b\u1eb1ng c\u00e0nh li\u1ec5u, d\u00e0i 2 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng 24 kh\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1eeba Thi\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng h\u1ea1t ph\u1ee7 y\u00ean \u1ed5n. Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cTh\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u trong phong h\u00f3a \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n li\u1ec1n n\u0103m, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu cho c\u00e1c n\u01a1i. L\u1eddi ch\u00fac khai xu\u00e2n, c\u00f2n g\u00ec t\u1ed1t h\u01a1n c\u00e2u n\u00f3i \u201cy\u00ean th\u1ecbnh\u201d \u1ea5y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi 4.000 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec1n binh \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, Ninh B\u00ecnh, Thanh Ngh\u1ec7 v\u1ec1 Kinh<\/p>\n\n\n\n<p>thao di\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho con Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng A N\u1ed7 l\u00e0 Chi\u00eau S\u01a1, Chi\u00eau Thi\u1ec3n tr\u00fa ng\u1ee5 \u1edf ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh. Khi tr\u01b0\u1edbc A N\u1ed7 b\u1ecf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea1y, S\u01a1, Thi\u1ec3n v\u00e0 b\u1ecdn ph\u00eca t\u1ea1o qu\u00e2n d\u00e2n \u0111i theo 60 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ebfn ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh, A N\u1ed7 \u0111\u1ec3 S\u01a1, Thi\u1ec3n \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ea5y tr\u00fa ng\u1ee5 m\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111em qu\u00e2n d\u00e2n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 Chi\u00eau N\u1ed9i sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3n b\u1eaft \u0111\u01b0a sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. S\u01a1, Thi\u1ec3n nghe tin xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u1edf Ngh\u1ec7 An. Tr\u1ea5n th\u1ea7n tr\u00ecnh t\u01b0 l\u00ean b\u1ed9. B\u1ed9 Binh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n c\u00e1ch x\u1eed tr\u00ed, \u0111\u1ec1u n\u00f3i : \u201cA N\u1ed7 \u0111\u00e3 thua, S\u01a1 Thi\u1ec3n kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, t\u1eeb ch\u1ed1i th\u00ec c\u0169ng b\u1ea5t nh\u1eabn, song \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n th\u00ec ti\u1ebfng l\u1ea1i \u1ea7m l\u00ean chi b\u1eb1ng cho \u1edf ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh, sai tr\u1ea5n th\u1ea7n m\u1eadt s\u1ee9c cho ph\u1ee7 vi\u00ean, ph\u1ea3i k\u00edn \u0111\u00e1o ph\u00f2ng v\u1ec7, c\u00f3 thi\u1ebfu th\u00ec gi\u00fap \u0111\u1ee1 cho c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7t b\u1ecf binh tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 bi\u00ean thu\u1ef3 Ngh\u1ec7 An. Th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, k\u1ef7 l\u1ee5c \u0111\u1ec1u 1 th\u1ee9 ; binh dinh th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho h\u01a1n 700 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u00e1c c\u01a1 \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n, \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi. L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, v\u1ec7 th\u00ec \u0111\u1eb7t 1 V\u1ec7 u\u00fd ho\u1eb7c Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, c\u01a1 th\u00ec \u0111\u1eb7t 1 Qu\u1ea3n c\u01a1 ho\u1eb7c Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1. Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh th\u1ea5y \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u00ednh \u1edf n\u01a1i phi\u00ean ph\u1ee5 xa x\u00f4i, t\u00ecnh qu\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a quen hi\u1ec3u, xin \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1eb7t ngo\u00e0i l\u1ec7\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd d\u1eadu, l\u1ec5 Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng ki\u00eam qu\u1ea3n Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp th\u00e0nh ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n v\u00e0 th\u00e0nh 3 huy\u1ec7n Duy Ti\u00ean, Nam Xang, Thanh Li\u00eam thu\u1ed9c tr\u1ea5n S\u01a1n Nam. (Th\u00e0nh ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n \u1edf x\u00e3 C\u1ed5 Th\u1ecd, huy\u1ec7n B\u00ecnh L\u1ee5c l\u00e0 huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd, th\u00e0nh huy\u1ec7n Duy Ti\u00ean \u1edf x\u00e3 Ninh L\u00e3o, th\u00e0nh huy\u1ec7n Nam Xang \u1edf 2 x\u00e3 Kh\u00ea Nga, Nga Th\u01b0\u1ee3ng, th\u00e0nh huy\u1ec7n Thanh Li\u00eam \u1edf 2 x\u00e3 D\u01b0\u01a1ng X\u00e1, H\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea3i. Th\u00e0nh ph\u1ee7 d\u00e0i quanh 266 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, m\u00e9 ngo\u00e0i cao 7 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, trong cao 4 th\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t d\u00e0y 8 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n th\u00e0nh d\u00e0y 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc ; th\u00e0nh huy\u1ec7n Duy Ti\u00ean d\u00e0i quanh 164 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e0nh 2 huy\u1ec7n Nam Xang, Thanh Li\u00eam \u0111\u1ec1u d\u00e0i quanh 186 tr\u01b0\u1ee3ng 6 t\u1ea5c, \u0111\u1ec1u ngo\u00e0i cao 7 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, trong cao 3 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c, m\u1eb7t d\u00e0y 8 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, ch\u00e2n d\u00e0y 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc).<\/p>\n\n\n\n<p>Trong th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u00e0 kho, kho thu\u1ed1c s\u00fang, nh\u00e0 binh, nh\u00e0 ng\u1ee5c, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7 c\u1ea3 (\u1edf ph\u1ee7 d\u1ef1ng th\u00eam x\u01b0\u1edfng voi).<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 vua ngh\u0129 ph\u1ee7 huy\u1ec7n n\u00ean c\u00f3 th\u00e0nh tr\u00ec \u0111\u1ec3 v\u1eefng vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 nh\u01b0ng c\u00f4ng tr\u00ecnh to t\u00e1t, ch\u01b0a th\u1ec3 m\u1ed9t lo\u1ea1t x\u00e2y d\u1ef1ng c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e0n \u1edf S\u01a1n Nam ch\u1ecdn n\u01a1i n\u00e0o d\u1ec5 l\u00e0m th\u00ec th\u1eed \u0111\u1eafp th\u00e0nh 1 ph\u1ee7 v\u00e0 3 huy\u1ec7n. B\u00e8n sai T\u1ea3 Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng l\u1ea5y t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 Gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y. \u0110\u1ebfn n\u01a1i, xin thu\u00ea d\u00e2n \u1edf L\u00fd Nh\u00e2n, Duy Ti\u00ean, Nam Xang, Thanh Li\u00eam. \u0110\u1ebfn khi l\u00e0m, ph\u1ea1m v\u00e0o ph\u1ea7n m\u1ed9 c\u1ee7a d\u00e2n h\u01a1n 280 ng\u00f4i. V\u1ea1n C\u00f4ng d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i. Gi\u00e1ng H\u1ed3 V\u0103n \u0110\u1eb7c l\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng gi\u00e1m th\u00e0nh l\u00e0m B\u00e1ch h\u1ed9, V\u1ea1n C\u00f4ng b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng 1 n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai th\u00f4ng d\u1ee5 cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eafp th\u00e0nh, nguy\u00ean mu\u1ed1n l\u1ef1a ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i trung \u0111\u1ed9, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n. Nay \u0111\u1eafp ph\u1ea1m v\u00e0o nhi\u1ec1u ph\u1ea7n m\u1ed9 l\u00e0 do Gi\u00e1m th\u00e0nh v\u00e2ng l\u00e0m kh\u00f4ng kh\u00e9o, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 tr\u00f3t \u0111\u1eafp n\u1ebfu l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ch\u1ed7 kh\u00e1c th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi b\u1ed9c l\u1ed9 [m\u1ed3 m\u1ea3] \u0111\u01b0\u1ee3c cho n\u00ean b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 c\u1ee9 thi h\u00e0nh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ec9 mu\u1ed1n mau vi\u1ec7c \u0111\u1eafp th\u00e0nh m\u00e0 kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c d\u00e2n ph\u1ea3i \u0111em h\u00e0i c\u1ed1t di t\u00e1ng. V\u1eady c\u1ea5p b\u1ed9i th\u00eam ti\u1ec1n v\u1ea3i \u0111\u1ec3 d\u1eddi m\u1ed9\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi th\u00e0nh \u0111\u1eafp song, th\u00e0nh ph\u1ee7 l\u00e0m b\u1ed1n d\u00e1c \u0111\u00e0i m\u1ed7i \u0111\u00e0i \u0111\u1eb7t 3 kh\u1ea9u s\u00fang to, th\u00e0nh huy\u1ec7n l\u00e0m b\u1ed1n nguy\u1ec7t \u0111\u00e0i, m\u1ed7i \u0111\u00e0i \u0111\u1eb7t 2 kh\u1ea9u s\u00fang to. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, ph\u1ee7 th\u00ec 200 ng\u01b0\u1eddi, huy\u1ec7n 100 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man ki\u00eam Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea1ch c\u00f3 t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c, l\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n thay.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp ch\u00e2u T\u1ea7m B\u1ed3n, \u0111\u00f2i tr\u1ea3 d\u00e2n man v\u1ec1. Sai Th\u1ea1ch l\u0129nh 200 c\u01a1 binh \u0111i tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Ba Lan ch\u1ed1ng c\u1ef1. Th\u1ea1ch s\u1ee3 thanh th\u1ebf n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, m\u01b0u ho\u00e3n binh, vi\u1ebft th\u01b0 xin ngh\u1ec9. Vua cho l\u00e0 nh\u00e1t, c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed. \u0110\u1ebfn nay \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, t\u1ed9i \u0111\u00e1ng sung qu\u00e2n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e1i \u0111i Ai Lao, c\u1ed1 g\u1eafng chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 thu\u1ebf g\u1ed7 lim \u1edf Thanh Ngh\u1ec7, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 s\u1eb5n, c\u00e2y n\u00e0o c\u00f3 t\u1ef3 th\u00ec lo\u1ea1i ra. Nh\u01b0ng ngh\u0129 m\u1ea9u g\u1ed7 \u0111\u1ea7u tre, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi g\u1ed7 lim l\u00e0 th\u1ee9 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 c\u1ea7n d\u00f9ng, t\u1eebng t\u1ea5c c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf. Nay d\u00e2n gian \u0111\u1eb5n \u0111\u1ec3 n\u1ed9p r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o h\u1ea1ng ch\u00ednh cung, l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u00e1m b\u00e1n t\u01b0, th\u1ebf ch\u1eb3ng h\u00f3a l\u00e0 v\u1eadt v\u00f4 d\u1ee5ng \u00e0 ! N\u00ean h\u1ea1 l\u1ec7nh cho tr\u1ea5n th\u1ea7n s\u1ee9c b\u1ea3o c\u00e1c m\u1ed9c h\u1ed9, c\u00f3 ng\u1ecdn c\u00e2y, \u0111\u1ed1t c\u00e2y v\u00e0 c\u00e0nh \u0111o\u1ea1n d\u00e0i 4, 5 th\u01b0\u1edbc, ngang 3, 4 t\u1ea5c tr\u1edf l\u00ean, c\u00f9ng nh\u1eefng c\u00e2y c\u00f3 t\u1ef3 m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, mu\u1ed1n \u0111em n\u1ed9p quan th\u00ec ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc t\u00ednh gi\u00e1 tr\u1ea3 ti\u1ec1n cho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ed1 L\u01b0\u01a1ng M\u00e3 \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh tr\u1ea5n Cao B\u1eb1ng, nh\u00e0 d\u00e2n b\u1ecb ch\u00e1y, ch\u00e1y lan h\u01a1n 100 nh\u00e0, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u l\u00ean, vua b\u1ea3o: \u201cC\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n c\u1ee7a ta c\u1ea3, \u0111\u1ec1u xem nh\u01b0 m\u1ed9t, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t\u201d. Sai ph\u00e1t ti\u1ec1n g\u1ea1o ch\u1ea9n c\u1ea5p kh\u1eafp c\u1ea3 (m\u1ed7i nh\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n 2 quan, th\u00f3c 1 h\u1ed9c).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 gia h\u00e0m Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ef1u \u0111em gia quy\u1ebfn ng\u1ee5 \u1edf Kinh. Sai b\u1ed9 H\u1ed9 c\u1ea5p cho n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb c\u1ee7a Kinh binh \u0111i th\u00fa Ngh\u1ec7 An ; v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ea5t \u0111i th\u00fa Thanh Hoa, 2 v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong t\u1ea3, Long v\u00f5 ti\u1ec1n \u0111i th\u00fa B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1eadn l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 Long v\u00f5, qu\u1ea3n l\u0129nh v\u1ec7 binh \u0111i th\u00fa, V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 Long v\u00f5 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1eadu l\u1ea5y h\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb n\u1ed9i, v\u1eabn l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, ki\u00eam qu\u1ea3n ty tr\u1ea5n ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu d\u1ef1c Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Lu\u1eadn l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n thu\u1ef7, Qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00ed sai c\u01a1 T\u1ea3 \u0111\u1ef1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eadu d\u1ef1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu thu\u1ef7, Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u0129nh Qu\u1ea3n ph\u1ee7 B\u00ecnh Giang l\u00e0 T\u00f4 V\u0103n Hu\u1ec7 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u00e1i y, tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, b\u00e0y ban \u1edf d\u01b0\u1edbi h\u00e0ng Thi\u1ebfu thi\u00eam s\u1ef1 ph\u1ee7 Thi\u00eam s\u1ef1, l\u1ea5y ng\u1ef1 y \u0110o\u00e0n V\u0103n Ho\u00e0 l\u00e0m Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u00e1i y, Ph\u00f3 ng\u1ef1 y Nguy\u1ec5n T\u0103ng Long l\u00e0m ng\u1ef1 y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u1ec5 mi\u1ebfu Ti\u00ean y &nbsp;((1) Mi\u1ebfu Ti\u00ean y : th\u1edd c\u00e1c th\u00e1nh s\u01b0 v\u1ec1 ngh\u1ec1 thu\u1ed1c) (h\u1eb1ng n\u0103m, xu\u00e2n thu 2 k\u1ef3 t\u1ebf, c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u1ec5 ph\u1ea9m<\/p>\n\n\n\n<p>80 quan).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c quan Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng [kho g\u1ed7] v\u00e0 vi\u00ean d\u1ecbch ty Doanh thi\u1ec7n. B\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u1ef1ng x\u01b0\u1edfng g\u1ed7, g\u1ed7 l\u1ea1t d\u1ed3n ch\u1ee9a c\u1ea3 \u1edf \u0111\u1ea5y, s\u1ed5 s\u00e1ch b\u1ec1 b\u1ed9n, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean tr\u00e1ch th\u00ec kh\u00f3 kh\u1ecfi s\u01a1 h\u1edf l\u1ea7m l\u1eabn. Tra xem Thanh \u0111i\u1ec3n th\u00ec ty Doanh thi\u1ec7n thu\u1ed9c v\u1ec1 b\u1ed9 C\u00f4ng, m\u00e0 n\u01a1i x\u1ebfp g\u1ed7 ph\u00e1t g\u1ed7 \u1edf Kinh g\u1ecdi l\u00e0 M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng ; c\u00f3 ph\u00e1i ri\u00eang m\u1ed9t vi\u00ean quan ng\u01b0\u1eddi M\u00e3n gi\u00e1m \u0111\u1ed1c, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 tr\u1ecdng c\u1ee7a c\u00f4ng. Nay M\u1ed9c x\u01b0\u1edfng xin \u0111\u1ed5i l\u00e0 M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng. [M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng] ch\u1ecdn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi T\u1ee9 ph\u1ea9m v\u00f5 ban sung Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t c\u00e1c ch\u1ee9c Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 2 ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m 4 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 20 ng\u01b0\u1eddi, sung v\u00e0o ty Doanh thi\u1ec7n. Ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c thu v\u00e0o ph\u00e1t ra \u1edf kho v\u00e0 v\u1eabn gi\u1eef s\u1ed5 s\u00e1ch th\u00ec h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi vi\u00ean gi\u00e1m \u0111\u1ed1c x\u00e9t l\u00e0m\u201d. Vua nghe l\u1eddi b\u00e0n. L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh U\u1ea9n l\u00e0m Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng, Tham qu\u00e2n thu\u1ef7 s\u01b0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ed9i l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ty Doanh thi\u1ec7n \u1edf kho g\u1ed7.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111i ch\u01a1i v\u01b0\u1eddn Thi\u1ec7u Ph\u01b0\u01a1ng, tri\u1ec7u \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0o h\u1ea7u, cho ng\u1ed3i \u1edf h\u00e0nh lang ch\u1eef v\u1ea1n, thong dong u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u00e8 \u0103n qu\u1ea3 r\u1ed3i v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cHai ngu\u1ed3n Tr\u00e0 V\u00e2n, Tr\u00e0 B\u00ecnh (thu\u1ed9c huy\u1ec7n B\u1ed3ng S\u01a1n) \u0111\u1ea5t gi\u00e1p Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 hoang man qu\u1ea5y ph\u00e1, g\u1ea7n \u0111\u00e2y chia \u0111\u1eb7t 32 \u0111\u1ed3n lu\u00e2n phi\u00ean \u0111\u00f3ng binh ph\u00f2ng th\u1ee7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng nghi\u00eam nh\u1eb7t, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn man c\u00f2n th\u01b0\u1eddng th\u1eeba s\u01a1 h\u1edf l\u1ebbn xu\u1ed1ng l\u00e0ng gi\u1ebft h\u1ea1i d\u00e2n H\u00e1n [Vi\u1ec7t]. C\u00e1i t\u1ec7 \u1ea5y l\u00e0 t\u1ef1 d\u00e2n bu\u00f4n c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi L\u00e8o n\u00fai mua b\u00e1n th\u01b0\u1eddng d\u1ecda n\u1ea1t l\u1eeba d\u1ed1i h\u1ecd n\u00ean h\u1ecd mang o\u00e1n, b\u1ecdn hoang man qu\u1ea5y ph\u00e1 l\u00e0 do b\u1ecdn L\u00e8o n\u00fai d\u1eabn v\u1ec1. Xin cho l\u01b0\u1ee3ng \u0111em r\u01b0\u1ee3u, th\u1ecbt, m\u1eafm mu\u1ed1i v\u00e0 \u00e1o qu\u1ea7n \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng giao d\u1ecbch, g\u1ecdi t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c s\u00e1ch L\u00e8o n\u00fai \u1edf c\u00e1c ngu\u1ed3n \u0111\u1ebfn m\u00e0 th\u1ebft \u0111\u00e3i c\u1ea5p cho, b\u1ea3o cho h\u1ecd bi\u1ebft \u0111\u1ee9c \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, cho h\u1ecd vui l\u00f2ng, khi\u1ebfn h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ee9a ch\u1ea5p b\u1ecdn hoang man n\u1eefa. B\u1ecdn hoang man \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn L\u00e8o n\u00fai dung n\u1ea1p, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 qu\u1ea5y ph\u00e1 d\u00e2n H\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho v\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn l\u00e0m Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9. \u0110\u1eafp th\u00eam 3 s\u1edf \u0111\u00ea \u1edf S\u01a1n Nam : (Huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c 1 s\u1edf, t\u1ef1 Minh S\u01a1n \u0111\u1ebfn C\u1ed5 H\u00e0o 13 x\u00e3, d\u00e0i h\u01a1n 2.300 tr\u01b0\u1ee3ng. Huy\u1ec7n Y\u00ean S\u01a1n 1 s\u1edf, t\u1eeb Th\u1ea1ch Nga \u0111\u1ebfn Ph\u01b0\u01a1ng Kh\u00ea 19 x\u00e3, d\u00e0i h\u01a1n 951 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u1ea1i 1 s\u1edf \u0111\u1ebfn 2 x\u00e3 \u0110\u1ea1i An tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 Ch\u00fac L\u00fd huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, d\u00e0i 215 tr\u01b0\u1ee3ng). C\u00e1c \u0111\u00ea n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u00ea t\u01b0 m\u1ed9t ph\u00eda g\u1ea7n s\u00f4ng H\u00e1t Giang, m\u1ed9t ph\u00eda g\u1ea7n s\u00f4ng T\u00edch Giang, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n v\u1ee1, c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u1eb7ng nh\u1ecdc, s\u1ee9c d\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, xin tr\u1ea3 l\u00e0m \u0111\u00ea c\u00f4ng. B\u00e8n sai th\u00e0nh th\u1ea7n c\u00f9ng quan \u0110\u00ea ch\u00ednh tr\u00f9 t\u00ednh thu\u00ea \u0111\u1eafp.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i th\u1ee7 \u0110\u1ed3ng Tranh tr\u1ea5n Phi\u00ean An l\u00e0m th\u1ee7 \u0110\u1ed3ng Ninh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e3n l\u1ec7 c\u1ed1ng n\u0103m nay cho \u0111\u1ea5t m\u1edbi m\u1edf v\u00e0 c\u00e1c thu\u1ed9c qu\u1ed1c. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n phi\u00ean ph\u1ee5 Tr\u1ea5n T\u0129nh, L\u1ea1c Bi\u00ean c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng v\u00e0 M\u1ee5c \u0110a H\u00e1n n\u0103m nay \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn k\u1ef3 c\u1ed1ng. Nh\u01b0ng ngh\u0129 b\u1ecdn h\u1ecd \u1edf xa, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 c\u00e1ch tr\u1edf m\u00e0 th\u00e1ng 4 sang n\u0103m l\u1ea1i v\u1eeba g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft Ch\u00ednh th\u1ecd 40 tu\u1ed5i c\u1ee7a tr\u1eabm, c\u00e1c man ph\u00eda ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn ch\u00fac th\u1ecd, th\u00ec l\u1ec7 c\u1ed1ng n\u0103m nay n\u00ean tri\u1ec3n h\u1ea1n \u0111\u1ebfn tu\u1ea7n th\u00e1ng 3 sang n\u0103m, \u0111\u1ec1u c\u00f9ng \u0111\u1ebfn Kinh tr\u00ecnh ti\u1ebfn \u0111\u00fang ng\u00e0y \u1ea5y \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng, cho \u0111\u1ee1 s\u1ef1 v\u1ea5t v\u1ea3. L\u1ea1i l\u1ec7 c\u1ed1ng h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee7a Ch\u00e2n L\u1ea1p c\u1ee9 th\u00e1ng 4 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, th\u00e1ng 6 \u0111\u1ebfn Kinh. D\u1ee5 cho k\u1ef3 c\u1ed1ng sang n\u0103m c\u0169ng cho tu\u1ea7n th\u00e1ng 3 \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ec3 k\u1ecbp ch\u1ea7u m\u1eebng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00e1u b\u1ed9 t\u00e2u xin \u0111\u1eb7t th\u00eam ty vi\u00ean v\u00e0 th\u01b0 l\u1ea1i. Vua kh\u00f4ng cho. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi Minh M\u1ec7nh \u0111\u1eb7t vi\u00ean d\u1ecbch, so v\u1edbi \u0111\u1eddi Gia Long c\u00f3 t\u0103ng kh\u00f4ng gi\u1ea3m. N\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i ngh\u0129 hai b\u1ed9 H\u1ed9, Binh nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, \u0111\u1eb7t th\u00eam nh\u00e2n vi\u00ean so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 g\u1ea5p r\u01b0\u1ee1i. Nay n\u1ebfu c\u1ee9 theo l\u1eddi xin th\u00ec \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u cho c\u00f9ng ? V\u1ea3 l\u1ea1i c\u00e1c nha m\u00f4n, ng\u01b0\u1eddi li\u00eam c\u1ea7n gi\u1ecfi giang tuy kh\u00f4ng thi\u1ebfu, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edt, b\u1edfi v\u00ec l\u00fac \u0111\u1ea7u c\u1ea5t nh\u1eafc c\u00f3 khi l\u1ea7m \u1edf l\u1eddi n\u00f3i coi d\u00e1ng m\u1ea1o m\u00e0 d\u00f9ng th\u1ef1c c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u00e1ch l\u00e0m g\u00ec, ho\u1eb7c gi\u1ea3 n\u1ec3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng hay ng\u1ea5m ng\u1ea7m \u0111i l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i quan c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c, l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, th\u1ebf l\u00e0 l\u1ed7i \u1edf ai ? N\u1ebfu kh\u00f4ng x\u00e9t c\u00f9ng \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n g\u1ed1c m\u00e0 mu\u1ed1n s\u1ed1 ng\u1ea1ch ng\u00e0y t\u0103ng l\u00ean, r\u1ed3i c\u1ee9 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc nhau m\u00e0 ng\u1ed3i r\u1ed3i \u0103n kh\u00f4ng, th\u00ec d\u1eabu nhi\u1ec1u m\u00e0 c\u00f3 \u00edch g\u00ec ! Nay n\u00ean m\u1ed9t l\u00f2ng gi\u1eef c\u00f4ng b\u1eb1ng trung t\u00edn, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c vi\u00ean quan tr\u00ean, th\u01b0\u1eddng ki\u1ec3m x\u00e9t lu\u00f4n, gi\u1ecfi th\u00ec ti\u1ebfn l\u00ean, h\u00e8n th\u00ec cho v\u1ec1, sao cho quan to th\u00ec l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu, quan nh\u1ecf th\u00ec gi\u1eef thanh li\u00eam \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1u tr\u00f2n ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ea3, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ch\u00ednh tr\u1ecb x\u1ebfp \u0111\u1eb7t t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, sao \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi sai khi\u1ebfn m\u00e0 ph\u1ea3i c\u1ea7u xin th\u00eam. N\u1ebfu kh\u00f4ng ngh\u0129 c\u00e1ch g\u1ea1n l\u1ecdc, \u0111\u1ec3 k\u1ebb d\u1edf l\u1ecdt v\u00e0o l\u1ea1m d\u1ef1, th\u00ec duy \u0111\u01b0\u1eddng quan ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng l\u00e0 sai ph\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh tu\u1ea5t duy\u1ec7t binh. Vua ng\u1ef1 \u1edf Nam \u0111\u00e0i \u0111\u1ec3 xem. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf Ngh\u1ec7 An l\u00e0 L\u00ea Di\u1ec5m \u0111\u00f3n gi\u00e1 vua d\u00e2ng n\u00f3i 8 \u0111i\u1ec1u : 1) C\u1ea5m c\u00f9ng h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y nhau ;<\/p>\n\n\n\n<p>2) C\u1ea5m t\u1ea3 \u0111\u1ea1o ; 3) L\u1eadp thi v\u00f5 ; 4) B\u00e0n ph\u00e9p thi v\u0103n ; 5) \u0110\u1ecbnh vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh thu\u1ebf c\u1eeda quan v\u00e0 b\u1ebfn ; 6) \u0110\u1ed5i y ph\u1ee5c. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 thi h\u00e0nh r\u1ed3i, g\u00f3p nh\u1eb7t \u0111\u1ec3 t\u00e2u b\u00e0y. C\u00f2n hai \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 phong ki\u1ebfn v\u00e0 t\u00e2y thu\u1ef3 &nbsp;((1) T\u00e2y thu\u1ef3 : bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y) l\u00e0 vi\u1ec7c xin x\u1ebfp \u0111\u1eb7t l\u1ea1i c\u00e0ng \u0111i\u00ean d\u1ea1i. L\u1ea1i \u0111em vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t h\u1ea1n h\u00e1n cho l\u00e0 v\u00ec d\u1ee5ng binh g\u00e2y n\u00ean, l\u1eddi n\u00f3i r\u1ea5t c\u00e0n gi\u1ee1. Vua xem, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng n\u00f3i, th\u1eadt mu\u1ed1n bi\u1ebft h\u1ebft nh\u1eefng n\u1ed7i kh\u1ed5 \u1edf h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n, n\u1ebfu k\u1ebb d\u00e2n m\u1ecdn kh\u00f4ng danh v\u1ecb c\u00f3 bi\u1ebft \u0111\u00edch th\u1ea5y r\u00f5 vi\u1ec7c g\u00ec, cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9 vi\u1ec7c t\u00e2u th\u1eb3ng, gi\u00e1n ho\u1eb7c n\u1eeda tr\u00fang n\u1eeda sai, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u1ee1 v\u1ed9i qu\u1edf tr\u00e1ch. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u01b0\u1eddng d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 bi\u1ebft, l\u00e0 s\u1ee3 l\u00e0m h\u1ed7n h\u00e0o l\u1ebd ph\u1ea3i c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc. Nay L\u00ea Di\u1ec5m d\u00e1m \u0111em vi\u1ec7c ph\u00e2n phong v\u00e0 qu\u00e2n v\u1ee5 l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ed1i tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i m\u00e0 n\u00f3i b\u1eady b\u00e0n c\u00e0n, n\u1ebfu khoan h\u1ed3ng m\u00e0 tha th\u00ec sao cho nghi\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh ph\u00e1p ? V\u1eady giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam tr\u1ecb\u201d. R\u1ed3i Di\u1ec5m b\u1ecb t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh l\u00e0 Phan \u0110\u00ecnh S\u1ef9 l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. S\u1ef9 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i : \u201cS\u1ef9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt th\u00e0, l\u1ea1i \u00edt h\u1ecdc, tr\u1eabm mu\u1ed1n cho bi\u1ebft vi\u1ec7c tr\u1ecb d\u00e2n, \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch. Nay h\u1eafn c\u1ed1 t\u1eeb, kh\u00f4ng kham b\u1ed5 ra ngo\u00e0i, th\u00ec c\u0169ng n\u00ean cho t\u00f2ng s\u1ef1 \u1edf B\u1ed9, c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o c\u1ee9 gi\u1eef m\u00e3i m\u1ed9t ch\u1ee9c \u0111\u1ebfn gi\u00e0. Cho b\u1ecf th\u1ef1 h\u00e0m, \u0111\u1ed5i l\u00e0m Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 Tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh l\u00e0m T\u1ea3 Tham tri Binh b\u1ed9, th\u1ef1 T\u1ea3 Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri, T\u1ea3 Th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m l\u00e0m Th\u1ecb lang V\u0169 Kh\u1ed1 v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n Quang l\u1ed9c t\u1ef1, Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9, th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i coi vi\u1ec7c bi\u00ean \u1edf Tr\u1ea5n Ninh, r\u1ed3i \u0111\u1ed5i \u0111i th\u00fa B\u1eafc Th\u00e0nh, b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, truy t\u1eb7ng V\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, cho th\u00eam 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Trao ch\u1ee9c h\u00e0m Th\u1ed5 tri ch\u00e2u cho \u1ea4p Ma H\u1ea1t Kh\u00e2m X\u1ef7 \u1edf ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh theo Tuy\u00ean u\u00fd \u0110\u1ed3ng tri l\u00e0 Ph\u1ecdc Kh\u00e2m l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ee7. Ph\u1ecdc Kh\u00e2m tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng. Kh\u00e2m X\u1ef7 l\u00e0m ph\u00f3. Ph\u1ecdc Kh\u00e2m th\u1eadt th\u00e0 ch\u1eadm ch\u1ea1p, c\u00e1c vi\u1ec7c t\u1eeb tr\u00e1t \u1ee9ng ti\u1ebfp \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u giao cho Kh\u00e2m X\u1ef7 c\u1ea3. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd Ph\u1ecdc Kh\u00e2m l\u00e0m Qu\u1ea3n ph\u1ee7, c\u00f9ng v\u1edbi Tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n th\u1eeba 3 huy\u1ec7n Th\u00e2m Nguy\u00ean, Y\u1ebfn S\u01a1n, M\u1ed9ng S\u01a1n thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u1ea5y, suy c\u1eed Kh\u00e2m X\u1ef7. Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An xin h\u1ed9 n\u00ean trao cho ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh quy th\u1ee9c c\u00e1c thuy\u1ec1n \u1edf Kinh \u1edf ngo\u00e0i. B\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ch\u1ebf t\u1ea1o thuy\u1ec1n ghe, \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 h\u1ecdp th\u1ee3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m quy ch\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u1ec1u. Nay ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n trong ngo\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, th\u00ec d\u1ea1ng th\u1ee9c c\u0169ng n\u00ean ph\u1ea3i th\u1ed1ng nh\u1ea5t. Xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n r\u1eb1ng : Nh\u01b0 h\u1ea1ng thuy\u1ec1n kim lo\u1ea1i, thuy\u1ec1n l\u1edbn b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng, v\u00e0 c\u00e1c thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o, sam b\u1ea3n \u1edf Kinh khi c\u00f3 tu t\u1ea1o th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e2m th\u1eddi t\u00e2u xin l\u00e0m c\u00f9ng thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh quy th\u1ee9c g\u1eedi \u0111\u1ebfn th\u00ec th\u00f4i, c\u00f2n c\u00e1c thuy\u1ec1n kh\u00e1c th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u1ecbnh quy th\u1ee9c nh\u01b0 sau :<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Ba : d\u00e0i 6 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, ngang 1 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 8 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c ; kh\u00f4ng c\u00f3 m\u00e1i ch\u00e8o.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n hi\u1ec7u L\u00e3ng : d\u00e0i 5 tr\u01b0\u1ee3ng 8 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c, ngang 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 8 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, 44 c\u00e1i m\u00e1i ch\u00e8o.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n h\u1ea3i \u0111\u1ea1o : d\u00e0i 6 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc, ngang 9 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, s\u00e2u 4 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n, 46 c\u00e1i m\u00e1i ch\u00e8o.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n l\u00ea h\u1ea1ng l\u1edbn : d\u00e0i 5 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c, ngang 7 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, s\u00e2u 3 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, 36 c\u00e1i m\u00e1i ch\u00e8o.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n son, thuy\u1ec1n sai : \u0111\u1ec1u d\u00e0i 4 tr\u01b0\u1ee3ng 8 th\u01b0\u1edbc, ngang 8 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, s\u00e2u 3 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, 30 c\u00e1i m\u00e1i ch\u00e8o.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n : d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ngang 8 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, s\u00e2u 2 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n, 32 c\u00e1i m\u00e1i ch\u00e8o.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n kho\u00e1i : d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng 3 th\u01b0\u1edbc, ngang 3 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, s\u00e2u 1 th\u01b0\u1edbc 3 ph\u00e2n, 12 c\u00e1i m\u00e1i ch\u00e8o.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n nh\u1ecf, \u0111i theo thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i : d\u00e0i 1 tr\u01b0\u1ee3ng 8 th\u01b0\u1edbc, ngang 5 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, s\u00e2u 1 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c, 10 c\u00e1i m\u00e1i ch\u00e8o.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n nh\u1ecf, \u0111i theo thuy\u1ec1n hi\u1ec7u : d\u00e0i 2 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ngang 5 th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 2 th\u01b0\u1edbc, 10 c\u00e1i m\u00e1i ch\u00e8o.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n sai \u1edf c\u00e1c t\u1ea5n c\u1eeda bi\u1ec3n : d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng 8 th\u01b0\u1edbc, ngang 5 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, s\u00e2u 2 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, 26 c\u00e1i m\u00e1i ch\u00e8o.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n r\u1ed3i th\u1ea5y thuy\u1ec1n \u1edf Kinh c\u00f2n thi\u1ebfu, sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng \u0111em binh v\u00e0 th\u1ee3 \u0111\u00f3ng 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng (c\u00e1c hi\u1ec7u \u0110\u1ecbnh d\u01b0\u01a1ng, Thanh h\u1ea3i, B\u00ecnh h\u1ea3i \u0111\u1ec1u 1 c\u00e1i, hai hi\u1ec7u Tu\u1ea7n h\u1ea3i nh\u1ecb v\u00e0 Tu\u1ea7n h\u1ea3i tam), 11 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u 3 l\u00e3ng (\u0110\u1ecbnh l\u00e3ng, An ba \u0111\u1ec1u 1 c\u00e1i&nbsp; ; Thanh ba, B\u00ecnh ba, \u0110\u1ecbnh ba, \u0111\u1ec1u 3) ; m\u1ed9t thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o l\u1edbn ; b\u1ed1n thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o, ba thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i ; 24 thuy\u1ec1n l\u00ea, c\u00f2n thi\u1ebfu 22 chi\u1ebfc, b\u1ed9 C\u00f4ng xin l\u1ea5y h\u1ea1ng thuy\u1ec1n ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch m\u00e0 th\u1ee9c d\u1ea1ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1n v\u00e0o cho \u0111\u1ee1 c\u00f4ng s\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ea thuy\u1ec1n thi\u1ebfu b\u1ed1n chi\u1ebfc \u0111i\u1ec1n c\u00e1c thuy\u1ec1n Long t\u1ee9, Long ng\u0169, Long l\u1ee5c, Long l\u00ea \u0111\u1ec1u m\u1ed9t ; thuy\u1ec1n kho\u00e1i thi\u1ebfu ba chi\u1ebfc \u0111i\u1ec1n c\u00e1c thuy\u1ec1n hoa, thuy\u1ec1n ti\u1ec3u h\u1ea3i, ti\u1ec3u sam b\u1ea3n m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n thi\u1ebfu m\u1ed9t chi\u1ebfc, \u0111i\u1ec1n thuy\u1ec1n ho\u00e0nh long ; xu\u1ed1ng thi\u1ebfu 1 chi\u1ebfc, \u0111i\u1ec1n thuy\u1ec1n kim b\u1ea3n, thuy\u1ec1n s\u1eed thi\u1ebfu 1 chi\u1ebfc, \u0111i\u1ec1n thuy\u1ec1n b\u1ed3ng n\u0103m tr\u01b0\u1ee3ng. C\u00f2n c\u00e1c h\u1ea1ng kh\u00e1c th\u00ec \u0111\u00f3ng d\u1ea7n cho \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch (ti\u1ec3u thuy\u1ec1n kho\u00e1i nh\u1ecf 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n sai 7 chi\u1ebfc). Vua y cho. L\u1ea1i th\u1ea5y b\u00e1nh l\u00e1i thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i theo th\u1ee9c c\u0169 d\u00f9ng b\u00e1nh l\u00e1i nghi\u00eang, sai \u0111\u1ed5i l\u00e0m b\u00e1nh l\u00e1i th\u1eb3ng g\u1eedi cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m m\u1eabu.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc c\u1ea7u Ninh B\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u1ea1o th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh, m\u1eb7t b\u00ean h\u1eefu c\u00f3 c\u1ea7u S\u01a1n Thu\u1ef7, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i c\u00f3 c\u1ea7u V\u00e2n S\u00e0ng, v\u00e1n g\u1ed7 n\u00e1t c\u1ea3 m\u00e0 hai c\u1ea7u kh\u00f4ng xa nhau m\u1ea5y, xin h\u1ee3p l\u00e0m m\u1ed9t c\u1ea7u. Vua sai h\u1ecdp th\u1ee3 b\u1eafc c\u1ea7u \u1edf ch\u1ed7 c\u1ea7u V\u00e2n S\u00e0ng c\u0169. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd c\u1ea7u xong, cho \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 c\u1ea7u Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1eedi th\u1ee9c c\u1edd ng\u0169 h\u00e0nh cho c\u00e1c tr\u1ea5n trong ngo\u00e0i, sai theo ki\u1ec3u m\u00e0 ch\u1ebf, g\u1eb7p khi c\u00f3 vi\u1ec7c binh, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00e2n l\u0129nh bi\u1ec1n binh \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft th\u00ec d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 huy qu\u00e2n s\u0129. L\u1ea1i c\u1ea5p nhung ph\u1ee5c cho c\u00e1c s\u1eafc bi\u1ec1n binh, khi c\u00f3 sai ph\u00e1i v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng th\u00fa v\u00e0 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c th\u00ec cho mang m\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cBinh kh\u00ed c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c th\u00e0nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1eafm ri\u00eang, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u1ee9c, xin chi v\u1eadt h\u1ea1ng \u0111\u1ec3 tu b\u1ed5 cho \u0111\u1ee7 d\u00f9ng\u201d. B\u00e8n sai ph\u00e1t \u0111\u1ed3ng v\u00e0 k\u1ebdm \u1edf kho Kinh (\u0111\u1ed3ng kh\u1ed1i \u0111\u1ecf T\u1ee5 Long 3.000 c\u00e2n, k\u1ebdm 2.000 c\u00e2n) ch\u1edf c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1nh ch\u1ebft, cho 500 quan ti\u1ec1n, 3 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng. Sai th\u1ef1 Trung qu\u00e2n&nbsp; l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e2u T\u1ea7m B\u1ed3n \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u00f3 d\u00e2n man M\u1ee5c \u0110a H\u00e1n \u0111\u1ebfn ng\u1ee5 \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi h\u01a1n 1.400 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n b\u00e1o, tr\u1ea5n t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi Man \u1ea5y v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111i l\u1ea1i c\u1ed1ng hi\u1ebfn, nay \u0111\u1ebfn ng\u1ee5 \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1eb3ng k\u1ebbo nh\u01b0 c\u00e1i b\u01b0\u1edbu, c\u00f3 \u00edch g\u00ec cho ta. Hu\u1ed1ng chi l\u00f2ng d\u1ea1 lang s\u00f3i ch\u1ee3t \u0111i ch\u1ee3t l\u1ea1i, t\u1ee9c nh\u01b0 b\u1ecdn L\u00e8o b\u1ecb n\u1ea1n H\u00e2n Ma L\u1ea1t n\u0103m tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 ch\u1ee9ng nghi\u1ec7m r\u00f5 r\u00e0ng. \u0110\u1ea5t \u0111ai b\u1edd c\u00f5i 9 ch\u00e2u r\u1ea5t quan h\u1ec7 cho vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 xem th\u01b0\u1eddng. N\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c ngay cho th\u1ed5 ty \u0111u\u1ed5i h\u1ebft \u0111i\u201d. R\u1ed3i th\u00ec man Ba Th\u1eafc n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u01b0a th\u01b0 \u0111\u1ebfn 3 ch\u00e2u T\u1ea7m B\u1ed3n, Ba Lan, M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng, xin \u0111u\u1ed5i d\u00e2n \u1ea5y v\u1ec1 \u0111\u1ea5t c\u0169. B\u00e8n sai Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n vi\u1ebft th\u01b0 \u0111\u00e1p l\u1ea1i, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e9p l\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh r\u1ea5t nghi\u00eam, c\u00e1c d\u00e2n man \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111u\u1ed5i ra kh\u1ecfi \u0111\u1ecba ph\u1eadn, kh\u00f4ng c\u00f2n s\u00f3t ai. V\u1ea3 l\u1ea1i b\u1edd c\u00f5i \u0111\u00e3 ng\u0103n c\u00e1ch h\u1eb3n, t\u1eeb sau kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 t\u1eeb \u0111i l\u1ea1i n\u00f3i c\u00e0n n\u1eefa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay \u0111\u1ed9i c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i d\u1ed3n b\u1ed5 l\u1ea1i, c\u00e1c vi\u00ean th\u1eeba ra n\u00ean chi n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 ti\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 1 quan, g\u1ea1o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 1 ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec nay c\u1ea5p cho m\u1ed7i th\u00e1ng, ti\u1ec1n \u0111\u1ee7 1 quan, g\u1ea1o \u0111\u1ee7 1 ph\u01b0\u01a1ng, qu\u1ea7n \u00e1o m\u00f9a xu\u00e2n th\u00ec \u0111\u00ecnh c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 \u0110\u00e0o \u0110\u1eafc Hi\u1ebfu v\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac Giao xem x\u00e9t vi\u1ec7c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh. B\u1eafc Th\u00e0nh n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1eafp \u0111\u00ea c\u00f4ng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00fang quy th\u1ee9c l\u00e2u kh\u00f4ng t\u00e2u b\u00e1o vi\u1ec7c chi ti\u00eau. \u0110\u00ea ch\u00ednh c\u0169 l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i giao cho \u0110\u00ea ch\u00ednh m\u1edbi l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, C\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u00e8n sai b\u1ecdn Trung \u0111i. Li\u1ec1n x\u00e9t ra. C\u00e1c h\u1ea1t S\u01a1n Nam, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ti\u00eau l\u1ea1m. B\u00e8n d\u1ee5 quan B\u1eafc Th\u00e0nh x\u00e9t r\u00f5 ch\u1ee9c danh ni\u00ean ph\u1eadn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1c tu, gi\u00e1m tu, th\u1eeba tu &nbsp;((1) \u0110\u1ed1c tu : \u0111\u1ed1c su\u1ea5t vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, nh\u01b0 ch\u1ee9c \u0110\u00ea ch\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Gi\u00e1m tu : tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, nh\u01b0 ch\u1ee9c quan tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Th\u1eeba tu : th\u1eeba h\u00e0nh vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea nh\u01b0 c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 nha l\u1ea1i), theo s\u1ed1 l\u1ea1m chi chia t\u1eebng ph\u1ea7n b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n b\u1ed3i, l\u1ea1i chi\u1ebfu lu\u1eadt tham tang m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y nguy\u00ean Th\u1ed1ng ch\u1ebf, quy\u1ec1n Ch\u01b0\u1edfng B\u1eafc Th\u00e0nh T\u1ed5ng tr\u1ea5n \u1ea5n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh v\u00e0 th\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 Tham tri l\u0129nh \u0110\u00ea ch\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i, can ph\u1ea1m nhi\u1ec1u \u00e1n, \u0111\u00e3 do H\u1eefu ty \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb x\u1eed c\u00e1ch v\u00e0 \u0111\u1ed3, \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1edd k\u1ebft t\u1ed9i n\u1eb7ng, m\u00e0 v\u1eabn c\u1ee9 c\u00f2n gi\u1eef nguy\u00ean h\u00e0m kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n ch\u1ee9c, b\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 l\u01b0u \u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ee3i \u00e1n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Khoa sung ch\u1ee9c Tham bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0110\u00ea ch\u00ednh B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai quan bi\u00ean so\u1ea1n t\u00f4n ph\u1ea3. L\u1ea5y th\u1ef1 Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n sung ch\u1ee9c T\u1ed5ng to\u1ea3n tu, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0129nh Trinh sung ch\u1ee9c To\u1ea3n tu. Gia ph\u1ea3 l\u00e0m xong, sai \u0111\u1ec3 b\u1ea3n ch\u00ednh \u1edf \u0111i\u1ec7n Trung H\u00f2a, nh\u01b0 l\u1ec7. B\u1ea3n ch\u00ednh l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111em c\u1ea5t \u1edf Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n, t\u1ef1 nay theo t\u00f4n ph\u1ea3 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m. Th\u01b0\u1edfng t\u1eeb T\u1ed5ng to\u1ea3n tu \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb1ng l\u1ee5c, b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc. L\u1ea1i s\u1eafc d\u00f2ng d\u00f5i t\u1ed9i nh\u00e2n t\u00ean H\u1ee3p bi\u00ean \u1edf sau ph\u1ea3 hi\u1ec7n \u0103n l\u01b0\u01a1ng t\u00f4n th\u1ea5t th\u00ec gia \u00e2n v\u1eabn c\u1ea5p cho nh\u01b0 c\u0169, sau c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o khai ti\u1ebfp th\u1eddi gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u1ee3i Trinh b\u1ecb t\u1ed9i, c\u00e1ch ch\u1ee9c. Trinh tr\u01b0\u1edbc t\u01b0 t\u00fai nh\u1eadn gi\u1eef t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh g\u1eedi. C\u00f3 ch\u1ec9 b\u1eaft t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi nh\u01b0ng l\u1eddi t\u00e2u nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u gi\u1ea5u gi\u1ebfm. Vua d\u1ee5 V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng r\u1eb1ng : \u201cL\u1ee3i Trinh \u0111\u00e3 bi\u1ebft Nh\u1eadt V\u0129nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i, l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u00e2n th\u00edch g\u00ec, c\u1edb sao trong khi c\u00f3 b\u1ec7nh, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9, d\u1ef1 b\u00e0n c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u00e0 l\u1ea1i thong dong c\u00f9ng Nh\u1eadt V\u0129nh \u0111i l\u1ea1i chuy\u1ec7n tr\u00f2, th\u1eadm ch\u00ed l\u1ea1i nh\u1eadn g\u1eedi v\u1ee3, g\u1eedi c\u1ee7a, r\u00f5 th\u1eadt l\u00e0 \u0111\u1eb7t m\u00ecnh ngo\u00e0i v\u00f2ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c theo b\u00ean c\u1ea1nh khuy\u00ean nh\u1ee7, che ch\u1edf k\u1ebb ph\u1ea1m. \u0110\u1ebfn khi \u00e1n n\u1eb7ng ph\u00e1t gi\u00e1c, l\u1ea1i l\u00e0m ra b\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng d\u1ef1 bi\u1ebft, l\u00e0m s\u1edb t\u1ef1 b\u00e0y t\u1ecf, d\u1ee5ng t\u00e2m nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1eadt l\u00e0 x\u1ea3o tr\u00e1, k\u00edn \u0111\u00e1o. V\u1ea3 l\u1ea1i, L\u1ee3i Trinh v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean quan nh\u1ecf, \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi Minh M\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u v\u00e0o d\u00f9ng \u1edf Kinh, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i n\u0103m \u0111\u00e3 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u ban &nbsp;((1) \u0110\u1ea7u ban : ch\u1ee9c quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u b\u1ed9 nh\u01b0 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0) nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7c c\u00e1ch d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1eafn nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1eadu. Th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng ngh\u0129 l\u1ea5y l\u00f2ng c\u00f4ng trung th\u1edd tr\u00ean, l\u1ea5y thanh li\u00eam khuy\u00ean d\u01b0\u1edbi, l\u1ea1i d\u00e1m coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt, m\u01b0u c\u1ea7u l\u1ee3i ri\u00eang, d\u1ed1i vua gi\u00fap b\u1ea1n. N\u1ebfu theo \u0111i\u1ec3n khoan h\u1ed3ng th\u00ec kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef7 lu\u1eadt c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. V\u1eady gi\u1ea3i ch\u1ee9c ngay, giao xu\u1ed1ng cho b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam ngh\u1ecb\u201d. L\u1ee3i Trinh s\u1ee3 t\u1ed9i, r\u1ed3i b\u1ecb b\u1ec7nh c\u1ea5p m\u00e0 ch\u1ebft, vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 d\u1ef1 ch\u00fat c\u00f4ng, \u0111\u1eb7c \u00e2n gi\u00e1ng h\u00e0m Tham tri v\u00e0 chi\u1ebfu ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng c\u0169ng v\u00ec nh\u1eadn c\u1ee7a g\u1eedi c\u1ee7a Nh\u1eadt V\u0129nh m\u00e0 b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa B\u1eb1ng l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung, V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c H\u1ef1u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Cung v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn T\u00e1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7, V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n Ti\u1ebfn L\u01b0u l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n l\u00e0 \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean b\u1ecb t\u1ed9i mi\u1ec5n ch\u1ee9c. L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 gia h\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng l\u0129nh ch\u1ee9c Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thanh Hoa. Nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc Thanh Hoa \u0111\u1ea5u gi\u00e1 v\u1ec1 thu\u1ebf c\u1eeda quan v\u00e0 b\u1ebfn \u0111\u00f2 ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh th\u1ea7u t\u01b0 t\u00fai h\u1ed1i l\u1ed9 cho ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfp&nbsp; c\u1ee7a Hi\u1ebfu 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi con c\u1ee7a Nguy\u00ean 40 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Sau khi xong vi\u1ec7c l\u1ea1i c\u00f3 qu\u00e0 t\u1ea1, b\u1ecdn Hi\u1ebfu \u0111\u1ec1u nh\u1eadn, ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u00ecnh Tham hi\u1ec7p T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng t\u1eeb ch\u1ed1i, kh\u00f4ng nh\u1eadn. Khi vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, sai Lang trung Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng, Th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng \u0111i tra x\u00e9t. Khi \u00e1n th\u00e0nh, b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u0129 x\u1eed Hi\u1ebfu t\u1ed9i c\u00e1ch, Nguy\u00ean t\u1ed9i \u0111\u1ed3.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1eb7c \u00e2n gi\u00e1ng Hi\u1ebfu xu\u1ed1ng Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m thi\u00ean h\u1ed9, ph\u00e1t \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, Nguy\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf Ngh\u1ec7 An. L\u01b0\u01a1ng gi\u1eef li\u00eam khi\u1ebft, xu\u1ed1ng d\u1ee5 khen ng\u1ee3i th\u01b0\u1edfng cho sa v\u00e0 \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ec1u 3 cu\u1ed1n nh\u1ecf, l\u1ee5a m\u00e0u 10 t\u1ea5m, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan thanh b\u1ea1ch. Hi\u1ebfu b\u1ecb gi\u00e1ng, nh\u01b0ng ch\u1ec9 c\u1ea5p b\u1eb1ng \u1edf b\u1ed9 kh\u00f4ng c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9. Nh\u00e2n th\u1ebf s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay ph\u00e0m ch\u1ee9c quan v\u0103n v\u00f5, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb gi\u00e1ng b\u1ed5 b\u1eaft \u0111i g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 2, vua c\u00f9ng b\u1ecdn L\u1ec5 b\u1ed9 Phan Huy Th\u1ef1c b\u00e0n v\u1ec1 l\u1ec5 nh\u1ea1c n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm ng\u00e0y n\u1ecd sai nh\u1ea1c c\u00f4ng Thanh B\u00ecnh t\u1ea5u m\u1ed9t ti\u1ebft \u0111\u0103ng ca c\u0169ng c\u00f2n nhi\u1ec1u s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c, nh\u00e2n th\u1ea5y ti\u1ebfng t\u01a1, ti\u1ebfng tr\u00fac h\u00f2a nhau nghe hay. H\u1ecfi ra th\u1eddi h\u1ecd n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u1ea5y l\u00e0 \u1edf c\u00e1c ng\u00f3n tay n\u1eafn n\u00f3t m\u00e0 th\u00f4i, \u0111\u1ebfn g\u1ed1c c\u1ee7a nh\u1ea1c th\u00ec lan man kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec c\u1ea3. Tr\u1eabm th\u1ea5y l\u00e0 bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u g\u00e2y d\u1ef1ng, l\u1ec5 nh\u1ea1c c\u00f2n thi\u1ebfu, th\u01b0\u1eddng mu\u1ed1n s\u00e1ng ch\u1ebf, m\u00e0 ch\u01b0a n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ed1t y\u1ebfu. C\u00e1c khanh c\u00f3 t\u1eebng nh\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e3 nh\u1ea1c c\u1ee7a tri\u1ec1u L\u00ea kh\u00f4ng ?\u201d. Th\u1ef1c \u0111\u00e1p : \u201cNh\u1ea1c c\u1ee7a tri\u1ec1u L\u00ea ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u1ed9i B\u1ea3 l\u1ec7nh m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTri\u1ec1u L\u00ea c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 vi\u1ec7c l\u1ec5 nh\u1ea1c th\u00f4 b\u1ec9 nh\u01b0 th\u1ebf. Nay tuy nh\u1ea1c x\u01b0a \u0111\u00e3 b\u1ecf m\u1ea5t, m\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3 b\u00e1t \u00e2m c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u \u00e2m nh\u1ea1c, c\u00f9ng b\u1ecdn c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u1ebf t\u00e1c\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cKh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 b\u1eadc ch\u00ed th\u00e1nh, c\u00e1c \u0111\u1eddi t\u00f4n s\u00f9ng c\u00f3 \u0111\u1eddi x\u01b0ng l\u00e0 T\u1ed1 v\u01b0\u01a1ng &nbsp;((1) T\u1ed1 v\u01b0\u01a1ng : c\u00f3 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a vua m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ecb c\u1ee7a vua) c\u00f3 \u0111\u1eddi x\u01b0ng h\u00f4 l\u00e0 V\u0103n Tuy\u00ean v\u01b0\u01a1ng &nbsp;((2) V\u0103n Tuy\u00ean v\u01b0\u01a1ng : n\u0103m Khai Nguy\u00ean nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng truy t\u00f4n Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m V\u0103n Tuy\u00ean v\u01b0\u01a1ng). T\u1ef1 tr\u1eabm xem, \u0111\u1ee9c Kh\u1ed5ng l\u00e0 b\u1eadc th\u1ea7y, mu\u00f4n \u0111\u1eddi t\u00f4n tr\u1ecdng, kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u01b0ng cho c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, duy \u0111\u1eddi Minh x\u01b0ng l\u00e0 Ch\u00ed th\u00e1nh ti\u00ean s\u01b0, \u0111\u1eddi Thanh c\u0169ng theo, kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i, th\u1ebf l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau H\u1eefu Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c ty L\u00fd thi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u1ecb v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, Ng\u00e2n b\u00e0i, Nha b\u00e0i, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh ki\u00eam qu\u1ea3n 2 \u0111\u1ed9i \u1ee9ng sai v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o, Cai \u0111\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng, sung Ng\u00e2n b\u00e0i th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Ngh\u1ecb ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ph\u00fa thu\u1eadn, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Phi k\u1ef5 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i ki\u00eam qu\u1ea3n th\u1ef1 H\u00f2a Thanh.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e0 d\u00e2n \u1edf quanh tr\u1ea5n c\u0169 H\u00e0 Ti\u00ean b\u1ecb th\u1ea5t h\u1ecfa, ch\u00e1y lan h\u01a1n 140 h\u1ed9. Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh xin nh\u00e2n th\u1ebf d\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n l\u1ef5 m\u1edbi \u1edf Giang Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 cho nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac. Vua y cho. Sai theo l\u1ec7 tu\u1ea5t tai m\u00e0 c\u1ea5p m\u1ed7i h\u1ed9 3 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n Bi\u1ec1u tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed. L\u1ea5y Ch\u1ee7 s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u1edbc l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n Ph\u00f9ng Kh\u1eafc Khoan \u0111\u1eddi L\u00ea l\u00e0 Ph\u00f9ng Kh\u1eafc Hanh xin n\u1ed1i ch\u00e2n nhi\u00eau \u1ea5m, kh\u00f4ng cho. \u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long cho ch\u00e1u c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n khai qu\u1ed1c v\u00e0 trung h\u01b0ng \u0111\u1eddi L\u00ea l\u00e0m nhi\u00eau \u1ea5m h\u01a1n 40 ng\u01b0\u1eddi, tha thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c binh dao gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi, ch\u00e1u Kh\u1eafc Khoan c\u0169ng d\u1ef1 v\u00e0o \u0111\u1ea5y. \u0110\u1ebfn nay l\u1ea1i xin k\u1ebf t\u1eadp.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n r\u1eb1ng : \u201cCho l\u00e0 l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng li\u00ean ti\u1ebfp v\u1ec1 \u0111\u1eddi sau l\u00e0 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc b\u00e1o \u0111\u00e1p ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Ri\u00eang h\u1ea1ng c\u00f4ng th\u1ea7n n\u00e0y \u1edf \u0111\u1eddi L\u00ea th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea3n tri\u1ec1u th\u00ec ch\u01b0a c\u00f3 t\u00fd ch\u00fat c\u00f4ng lao. T\u1eeb khi gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n g\u00e2y lo\u1ea1n, vua L\u00ea m\u1ea5t ng\u00f4i, c\u00e1c nh\u00e0 th\u00e2n bi\u1ec1n &nbsp;((1) Th\u00e2n bi\u1ec1n : quan v\u0103n v\u00e0 quan v\u00f5) c\u0169, c\u0169ng \u0111\u1ec1u xu\u1ed1ng l\u00e0m d\u00e2n c\u1ea3. Bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf m\u1edbi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, ngh\u0129 t\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng c\u0169 c\u1ee7a tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng n\u1ee1 xem h\u1ecd ch\u00ecm \u0111\u1eafm, m\u1edbi cho con ch\u00e1u h\u1ecd nhi\u00eau \u1ea5m \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba t\u1ef1, \u0111\u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1eb7c \u00e2n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 vin v\u00e0o \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng n\u1ed1i theo m\u1ed1i l\u1edbn trau d\u1ed3i quy m\u00f4, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc c\u00e2n nh\u1eafc, t\u1ea5t c\u1ea7u cho \u0111\u00fang l\u1ebd, h\u1ee3p ngh\u0129a. T\u1ee9c nh\u01b0 c\u00f4ng th\u1ea7n c\u1ee7a b\u1ea3n tri\u1ec1u con ch\u00e1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi m\u00e0 c\u00f2n ph\u1ea3i ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t, hu\u1ed1ng chi d\u00f2ng d\u00f5i c\u00f4ng th\u1ea7n nh\u00e0 L\u00ea \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c \u00e2n, th\u1ebf l\u00e0 may r\u1ed3i, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u00f2i th\u1ebf t\u1eadp n\u1eefa sao ! Xin t\u1eeb nay d\u00f2ng d\u00f5i c\u00f4ng th\u1ea7n nh\u00e0 L\u00ea \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u00eau \u1ea5m th\u00ec v\u1eabn cho mi\u1ec5n thu\u1ebf d\u1ecbch v\u1ec1 sau kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf t\u1eadp \u1ea5m. Vi\u1ec7c c\u1ea5p phu m\u1ed9 c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e3i\u201d. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay thu\u1ed9c ty c\u00e1c nha \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u1ecb x\u00e9t t\u00e2u l\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ee5c m\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec cho c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd l\u01b0\u1ee3ng cho b\u1ed5 d\u1ee5ng. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sung ch\u1ee9c ph\u1ee7 huy\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai s\u1ee9 \u0111\u01b0a th\u01b0 sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. L\u1ea5y Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean sung Ch\u00e1nh s\u1ee9, Cai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ee9c sung Gi\u00e1p \u1ea5t ph\u00f3 s\u1ee9. (Th\u01b0 \u0111\u1ea1i \u00fd n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc t\u00f4i c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi k\u1ebft t\u00ecnh l\u00e2n ngh\u1ecb, h\u01a1n 40 n\u0103m vui bu\u1ed3n c\u00f9ng nhau, h\u00f2a hi\u1ebfu kh\u00f4ng d\u1ee9t, kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u1eabn \u01b0a m\u1ebfn hai n\u01b0\u1edbc l\u1edbn ch\u00fang ta, m\u00e0 t\u01b0\u1edfng c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ph\u01b0\u01a1ng xa c\u0169ng \u0111\u1ec1u k\u00ednh tr\u1ecdng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u00e0 V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, l\u00f2ng th\u00e0nh \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, c\u1ed1ng hi\u1ebfn r\u1ea5t c\u1ea9n th\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8, b\u1ed7ng ti\u1ebfp Ngh\u1ec7 An t\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 A N\u1ed7 \u0111em gia quy\u1ebfn \u0111\u1ebfn xin \u1edf, n\u00f3i l\u00e0 b\u1ecb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111u\u1ed5i, mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn l\u00e0m d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi. T\u00f4i nh\u00e2n ngh\u0129 hai n\u01b0\u1edbc t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, h\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec t\u1ea5t b\u00e1o c\u00e1o cho nhau ; l\u1ea7n n\u00e0y kh\u00f4ng t\u1eebng sai ng\u01b0\u1eddi cho bi\u1ebft th\u00ec v\u1ecb t\u1ea5t \u0111\u00e3 l\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt. Nh\u01b0ng v\u00ec V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u c\u1ed1ng, nh\u00e2n n\u1ea1n \u0111\u1ebfn n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i coi nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i, n\u00ean chu\u1ea9n cho \u1edf y\u00ean t\u1ea1i Ngh\u1ec7 An. M\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m ngo\u00e1i, A N\u1ed7 xin v\u1ec1 s\u1eeda sang vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc ; \u0111\u00e3 nh\u1eadn l\u1eddi xin, sai ph\u00e1i quan binh \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng, v\u00e0 s\u1eafc b\u1ea3o sau khi v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, n\u00ean u\u1ef7 b\u1ec1 t\u00f4i tin c\u1ea9n \u0111\u1ebfn t\u1ea1 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam gi\u1eef l\u1ec5 phi\u00ean th\u1ea7n m\u00e3i m\u00e3i. \u0110\u00e3 sai s\u1ee9 th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea Nguy\u00ean Hy mang qu\u1ed1c th\u01b0 sang tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 t\u1ecf t\u00ecnh giao h\u1ea3o v\u00e0 \u0111em nguy\u00ean u\u1ef7 t\u1ecf b\u00e0y. Sau ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean gi\u1edbi b\u00e1o r\u1eb1ng A N\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh c\u0169, c\u00f9ng t\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam tranh chi\u1ebfm kho t\u00e0ng g\u00e2y vi\u1ec7c l\u00f4i th\u00f4i, c\u0169ng \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng l\u1eddi nghi\u00eam d\u1ee5, b\u1ea3o A N\u1ed7 thu nh\u1eb7t nh\u1eefng s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam b\u1ecf s\u00f3t l\u1ea1i v\u00e0 ch\u1ecdn ngay ng\u01b0\u1eddi b\u1ed3i th\u1ea7n \u0111i t\u1ea1 l\u1ed7i, cho tr\u1ecdn v\u1eb9n l\u1ec5 \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc l\u1edbn. L\u1ea1i s\u1eafc cho quan b\u1ed9 L\u1ec5 so\u1ea1n c\u00f4ng v\u0103n, do th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi mang giao cho Ph\u1eadt L\u0103ng chuy\u1ec3n \u0111\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i, b\u1ed7ng th\u1ea5y Ngh\u1ec7 An phi b\u00e1o r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1i \u0111i l\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i Phan V\u0103n Th\u1ed1ng, Hi\u1ec7p th\u1ee7 L\u00ea \u0110\u00ecnh Du\u1eadt c\u00f9ng th\u00f4ng ng\u00f4n, th\u1ed5 binh man binh 50 ng\u01b0\u1eddi, mang t\u1edd d\u1ee5 \u0111i V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ph\u00f4 Kh\u00e2m th\u00ec b\u1ecb t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Thung Ni S\u00e2y gi\u1ea3 c\u00e1ch ra \u0111\u00f3n r\u1ed3i l\u1eeba gi\u1ebft. Duy ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i L\u00ea \u0110\u00ecnh Du\u1eadt v\u00e0 2 ng\u01b0\u1eddi man thu\u1ed9c, v\u1edbi c\u00e1i \u1ed1ng r\u1ed3ng \u0111\u1ec3 t\u1edd s\u1eafc d\u1ee5, n\u1ed9p cho ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng l\u00e0 X\u00fa Pha H\u1ecda Di \u0111\u01b0a sang Xi\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, l\u1ea1i ti\u1ebfp \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 b\u1ecdn Vi Xi\u1ebft S\u00e2m Ki\u1ec1u L\u0169ng Na La, \u0111em qu\u00e2n chia \u0111\u00f3ng ch\u00e2u T\u1ea7m B\u1ed3n thi\u1ec7n ti\u1ec7n b\u1eaft tr\u00f3i vi\u00ean l\u1ea1i m\u1ee5c \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i c\u1ee7a c\u1ea3i, th\u00e1c c\u1edb \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ed1ng thu\u1ebf c\u1ee7a th\u1ed5 ty ch\u00edn ch\u00e2u v\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm d\u00e2n phi\u00eau l\u01b0u. \u0110\u00e3 s\u1eafc cho quan l\u1ea1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y l\u1ebd b\u1ea3o cho bi\u1ebft, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu r\u00fat lui, \u0111\u1ee3i qu\u00e2n n\u01b0\u1edbc t\u00f4i k\u00e9o \u0111\u1ebfn r\u1ed3i m\u1edbi \u0111i, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u1eefng tr\u00e2u ng\u1ef1a c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd tr\u1ea3 l\u1ea1i. Vi\u1ec7c \u1ea5y hi\u1ec7n c\u00f3 b\u1ed9 l\u1ea1c L\u1ea1c Ho\u00e0n l\u00e0 Chi\u00eau B\u00f4ng Khi\u00eam M\u00e0 L\u1ea1t v\u00e0 Chi\u00eau X\u00e0 N\u00e1t b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ee7 l\u00e0m b\u1eb1ng c\u1ee9. L\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf th\u1eadt l\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111i\u1ec1u tin v\u1ec1 giao hi\u1ebfu cho tr\u1ecdn \u0111\u1ea1o t\u1ed1t. V\u1ea3 l\u1ea1i t\u00f4i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u1eabn noi theo l\u1ec7 c\u0169, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi gi\u1eef t\u00ecnh l\u00e1ng gi\u1ec1ng. Thuy\u1ec1n b\u1ecb n\u1ea1n c\u1ee7a Xi\u00eam \u0111\u1eadu \u1edf ph\u1ea7n bi\u1ec3n n\u01b0\u1edbc t\u00f4i, t\u00f4i \u0111\u1ec1u c\u1ee9u gi\u00fap ; d\u00e2n man phi\u00eau gi\u1ea1t c\u1ee7a Xi\u00eam \u0111\u1ebfn \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi t\u00f4i c\u0169ng \u0111\u1ec1u ch\u1ea9n c\u1ea5p c\u1ea3. Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n l\u00e0 n\u01b0\u1edbc th\u00f9 \u0111\u1ecbch v\u1edbi Xi\u00eam, tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn giao thi\u1ec7p \u0111\u1ec3 m\u01b0u \u0111\u00e1nh Xi\u00eam t\u00f4i c\u0169ng c\u1ef1 m\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1eadn. T\u1ea5m l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c l\u1ea5y tin gi\u1eef h\u00f2a c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng v\u1edbi th\u1ea7n minh, t\u1ecf r\u00f5 xa g\u1ea7n v\u1eady. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c khu x\u1eed n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, ch\u00ednh v\u00ec th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi tai n\u1ea1n, gi\u00fap k\u1ebb ch\u01a1 v\u01a1 \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c ngh\u0129a, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i mu\u1ed1n l\u1ee3i v\u1ec1 \u0111\u1ea5t \u0111ai v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00e2u. Th\u1ebf m\u00e0 th\u01b0 t\u1eeb \u0111i l\u1ea1i, b\u00e0y t\u1ecf kh\u00fac n\u00f4i m\u00e0 Xi\u00eam kh\u00f4ng t\u1eebng m\u1ed9t l\u1ea7n sai s\u1ee9 n\u00e0o \u0111\u1ebfn. V\u00e0 V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m t\u00f4i hai n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, n\u1ebfu A N\u1ed7 qu\u1ea3 th\u1eadt c\u00f3 t\u1ed9i v\u1edbi Xi\u00eam, th\u00ec c\u0169ng n\u00ean cho t\u00f4i bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u1ec3 l\u1ef1a ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi l\u1eadp l\u00ean, \u0111\u1ec3 gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang. Nay c\u1ee9 im l\u1eb7ng, kh\u00f4ng n\u00f3i cho bi\u1ebft, m\u00e0 c\u1ee9 b\u1eaft l\u1ea5y d\u00e2n b\u1ecf \u0111\u1ea5t tr\u1ed1ng l\u00e0 ngh\u0129a g\u00ec ? \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi mang th\u01b0 d\u1ee5 sang b\u1ea3o V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng t\u1ea1 l\u1ed7i v\u1edbi Xi\u00eam v\u1ed1n l\u00e0 vi\u1ec7c hay m\u00e0 \u0111\u1ebfn, Thung Vi S\u00e2y th\u00f9 g\u00ec m\u00e0 v\u1ed9i g\u00e2y m\u01b0u \u00e1c ? B\u1ecdn \u0111i s\u1ee9 t\u1ed9i g\u00ec m\u00e0 b\u1ecb \u0111\u1ed9c th\u1ee7 ra tay ? Vi\u1ec7c \u1ea5y l\u1ea1i c\u00e0ng tr\u00e1i l\u1ebd. Hu\u1ed1ng chi \u0111\u1ea5t \u0111ai hai b\u00ean gi\u1edbi h\u1ea1n \u0111\u00e3 c\u00e1ch h\u1eb3n, th\u1ed5 ty 9 ch\u00e2u nguy\u00ean thu\u1ed9c b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u01b0\u1edbc t\u00f4i \u0111\u1ed1i v\u1edbi Xi\u00eam v\u1ed1n kh\u00f4ng quan h\u1ec7 g\u00ec. N\u0103m x\u01b0a, n\u1ea1n d\u00e2n H\u00e2n Ma L\u1ea1t \u0111\u1ebfn \u1edf nh\u1edd ; t\u00f4i th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 c\u00f9ng kh\u1ed5 m\u00e0 t\u1ea1m d\u00f9ng r\u1ed3i l\u1ea1i cho \u0111i v\u1ec1, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn Vi Xi\u1ebft b\u1ed7ng d\u01b0ng ki\u1ebfm c\u1edb l\u1ea5n b\u1edd c\u00f5i, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc t\u00f4i, sao c\u00f3 n\u01b0\u1edbc l\u1ec5 ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi nhau m\u00e0 l\u1ea1i dung t\u00fang bi\u00ean t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t c\u00f5i l\u00e0m c\u00e0n nh\u01b0 th\u1ebf. L\u1ebd ph\u1ea3i tr\u00e1i \u0111\u00e3 r\u1ea1ch r\u00f2i kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i bi\u1ec7n b\u1ea1ch m\u00e0 t\u1ef1 r\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4i tr\u1ecdng ngh\u0129 t\u00ecnh th\u00e2n thi\u1ec7n h\u00f2a m\u1ee5c, n\u00ean sai s\u1ee9 th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean mang th\u01b0 \u0111i, [n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam] n\u00ean t\u1ef1 x\u00e9t m\u00e0 ngh\u0129 cho k\u1ef9. V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng n\u1ebfu n\u00ean \u0111\u1eb7t Qu\u00e2n tr\u01b0\u1edfng kh\u00e1c, th\u00ec s\u1ef1 th\u1ec3 x\u1eed tr\u00ed th\u1ebf n\u00e0o n\u00ean s\u1edbm tr\u1ea3 l\u1eddi. L\u00ea \u0110\u00ecnh Du\u1eadt v\u00e0 \u0111\u1ea1o s\u1eafc th\u01b0, th\u00ec ph\u1ea3i giao tr\u1ea3 ngay. L\u1ea1i giao k\u00e8m c\u1ea3 t\u00ean th\u1ee7 \u00e1c Thung Vi S\u00e2y, \u0111\u1ec3 h\u1ecfi c\u00e1i t\u1ed9i thi\u1ec7n ti\u1ec7n gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111i s\u1ee9, Thi\u00ean t\u1ef3 &nbsp;((1) Thi\u00ean t\u1ef3 : t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng) l\u00e0 b\u1ecdn Vi Xi\u1ebft th\u00ec t\u1ef1 n\u00ean nghi\u00eam tr\u1ecb cho bi\u1ebft l\u1ea5y l\u00e0m r\u0103n. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec sau n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng tr\u00e1i v\u1edbi s\u1ef1 giao hi\u1ebfu. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec g\u00e2y m\u1ed1i x\u00edch m\u00edch l\u00e0 t\u1ef1 Xi\u00eam kh\u1edfi \u0111\u1ea7u. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u1ea5y, s\u1ef1 cong, ngay ph\u1ea3i tr\u00e1i, tr\u00ean c\u00f3 tr\u1eddi soi, d\u01b0\u1edbi c\u00f3 nh\u1eefng l\u1eddi ph\u00ea b\u00ecnh c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc c\u00e1c phi\u00ean, ch\u1edb c\u00f3 b\u1ea3o n\u01b0\u1edbc t\u00f4i kh\u00f4ng t\u1ed1t v\u1edbi Xi\u00eam\u201d).<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111i s\u1ee9 n\u00e0y kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng \u0111i l\u1ea1i \u0111\u1ec3 giao hi\u1ebfu kh\u00e1c, s\u1eafc cho v\u0103n v\u00f5 thu\u1ed9c c\u00e1c nha s\u00e1u b\u1ed9, ai c\u00f3 th\u1ec3 l\u0129nh s\u1ee9 m\u1ea1ng cho t\u1ef1 ti\u1ebfn l\u00ean. R\u1ed3i c\u00f3 h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111i, vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n s\u00e1t h\u1ea1ch, \u0111\u1ec1u cho Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia, B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 th\u1ec3 sung tuy\u1ec3n. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ee9c c\u00f9ng Nguy\u00ean v\u00e0 Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111i, Nguy\u00ean v\u00e0 Th\u1ee9c hi\u1ec7n c\u00f2n th\u1ef1 h\u00e0m, \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u00ean 200 quan ti\u1ec1n, cho Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Th\u1ee9c \u0111\u1ec1n 100 quan. \u0110\u1ebfn khi b\u1ec7 t\u1eeb, vua v\u1eddi l\u00ean tr\u00ean \u0111i\u1ec7n, \u0111inh ninh d\u1ea1y b\u1ea3o. L\u1ea1i sai b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1eb7t c\u00e2u v\u1ea5n \u0111\u00e1p kh\u00f4ng ng\u1edd giao cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn th\u1ef1 Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 T\u1ed1ng \u0110\u1ee9c H\u01b0ng, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Binh b\u1ed9 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Tri\u00eam, th\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Binh b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh c\u00f9ng V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111i ra B\u1eafc Th\u00e0nh thu thu\u1ebf quan b\u1ed1n s\u1edf : Tr\u00ecnh X\u00e1, \u0110\u1ecbnh H\u01b0\u01a1ng, B\u1ea3o Th\u1eafng, Qu\u00e1n T\u1ef7 (Tr\u00ecnh X\u00e1, \u0110\u1ecbnh H\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y ; B\u1ea3o Th\u1eafng, Qu\u00e1n T\u1ef7 thu\u1ed9c H\u01b0ng H\u00f3a). M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111\u00f2i h\u1ecdp c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5u th\u1ea7u thu\u1ebf 4 s\u1edf \u1ea5y, gi\u00e1 h\u1ea1 qu\u00e1, c\u00f3 ch\u1ec9 ph\u00e1i quan \u0111\u1ebfn thu. K\u1ebb bu\u00f4n gi\u1ea3o quy\u1ec7t l\u00e0 Li\u00eau Ninh Th\u00e1i, nh\u1edd m\u01b0\u1ee3n Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9i m\u1ea1o t\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi \u0110\u1ed7 Huy T\u00f9ng \u0111\u1ebfn Kinh k\u00eau xin cho chi\u1ebfu theo gi\u00e1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh m\u00e0 l\u0129nh th\u1ea7u. B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u gi\u00f9m, vua y cho, m\u00e0 b\u1ecf ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ebfn khi g\u1eedi ra th\u00e0nh c\u1ea5p b\u1eb1ng, th\u00ec b\u1ecdn c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng \u0111\u01a1n l\u00e0 Long K\u1ef3 K\u00fd, Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh Qu\u00fdnh kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u0129nh. Th\u00e0nh th\u1ea7n x\u00e9t ra t\u00ecnh tr\u1ea1ng tr\u00e1o tr\u1edf gi\u1ea3 m\u1ea1o, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan : \u201cB\u1ecdn Ninh Th\u00e1i l\u00e0 d\u00e2n h\u00e8n m\u1ecdn, \u0111i bu\u00f4n l\u1ea1i d\u00e1m coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e9p vua, t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m nh\u01b0 \u0111\u00f9a b\u1ee1n, kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00e0m nh\u1ee1 vi\u1ec7c thu\u1ebf quan, m\u00e0 l\u1ea1i l\u1eeba d\u1ed1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, t\u1ed9i n\u00e0o l\u1edbn h\u01a1n n\u1eefa ! N\u1ebfu kh\u00f4ng chi\u1ebfu lu\u1eadt n\u1eb7ng m\u00e0 nghi\u00eam tr\u1ecb th\u00ec k\u1ebb kh\u00e1c th\u1ea5y th\u1ebf b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, tai h\u1ea1i kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady th\u00ec k\u1ebb m\u1ea1o t\u00ean \u0111i k\u00eau t\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u1edbc, ph\u1ea3i tr\u1ea3m quy\u1ebft \u0111\u1ec3 b\u1ea3o k\u1ebb kh\u00e1c. Li\u00eau Ninh Th\u00e1i v\u00e0 \u0110\u1ed7 Huy T\u00f9ng \u0111\u1ec1u tr\u1ea3m giam h\u1eadu. B\u1ecdn Long K\u1ef3 K\u00fd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00e0nh l\u0129nh th\u1ea7u, l\u1ea1i khinh su\u1ea5t sai Huy T\u00f9ng v\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn Kinh k\u00eau n\u00e0i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i x\u1ea3y ra r\u1ea5t nhi\u1ec1u t\u00ecnh t\u1ec7, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i g\u00f4ng n\u1eb7ng 2 th\u00e1ng, \u0111\u1ee7 h\u1ea1n, tr\u01b0\u1ee3ng 100 r\u1ed3i tha\u201d. B\u00e8n sai b\u1ecdn T\u1ed1ng \u0110\u1ee9c H\u01b0ng chia nhau \u0111i c\u00e1c n\u01a1i ng\u1ed3i thu thu\u1ebf. L\u1ea1i sai th\u00e0nh th\u1ea7n ch\u1ecdn c\u00e1c th\u01b0 l\u1ea1i thanh li\u00eam th\u00e1o v\u00e1t \u1edf th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea5n h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi, theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi l\u01b0\u1ee3ng b\u1eaft binh thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi v\u00e0 h\u1ed9 v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e2n Ninh B\u00ecnh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc mua nh\u00e0 l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7 lim \u0111\u00e3 c\u0169, s\u1ee3 ph\u1ea1m c\u1ea5m, \u0111\u1ebfn quan s\u1edf t\u1ea1i th\u00fa n\u1ed9p. Vua nghe bi\u1ebft, b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c c\u1ea5m g\u1ed7 lim \u0111\u1ebfn nay h\u01a1n 20 n\u0103m, ch\u01b0a nghe th\u1ea5y ai d\u00e1m l\u00e0m gian, l\u1ec7nh c\u1ea5m ban h\u00e0nh trong ngo\u00e0i \u0111\u00e3 r\u00f5. V\u1ea3 l\u1ea1i g\u1ed7 d\u00f9ng, s\u1ed1 n\u0103m l\u00e2u ch\u00f3ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft, b\u1ecdn \u0111i\u00eau quy\u1ec7t th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n th\u1ebf d\u1ecda ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y c\u1ee7a, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eeba \u00fd, t\u1ea5t \u0111em t\u1ed1 c\u00e1o, n\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c nghi\u1ec7m m\u00e0 thu l\u1ea5y ch\u1eb3ng k\u1ebbo l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n sao. N\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 nh\u00e0 d\u00e2n l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7 lim c\u0169 th\u00ec mi\u1ec5n n\u1ed9p quan v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1 c\u00e1o\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Kinh \u0111\u00f4 m\u01b0a, ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng th\u1ea5m nhu\u1ea7n, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n Kinh c\u0169ng b\u00e1o tin \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a. Vua r\u1ea5t m\u1eebng, \u0111\u01b0a c\u00e1i hoa m\u1eabu \u0111\u01a1n trong ch\u1eadu b\u1ea3o c\u00e1c quan r\u1eb1ng : \u201cHoa n\u00e0y t\u00ednh \u01b0a r\u00e9t, ph\u01b0\u01a1ng Nam kh\u00f4ng c\u00f3. N\u0103m ngo\u00e1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb Vi\u1ec7t \u0110\u00f4ng &nbsp;((1) Vi\u1ec7t \u0110\u00f4ng : t\u1ee9c l\u00e0 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng) \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn d\u00e2ng. Xu\u00e2n n\u0103m nay, kh\u00ed tr\u1eddi l\u1ea1nh hoa \u1ea5y n\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t \u0111\u1eb9p \u0111\u00e1ng y\u00eau. Xem m\u1ed9t v\u1eadt \u1ea5y, c\u00f3 th\u1ec3 nghi\u1ec7m n\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cR\u00e9t l\u00e0 g\u1ed3m t\u1ea1nh trong ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t, c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng y\u00eau, c\u00e1i c\u01a1 \u00e2m d\u01b0\u01a1ng Ti\u00ean tr\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf. V\u00ed nh\u01b0 vi\u1ec7c h\u00e0nh ch\u00ednh c\u1ee7a \u00f4ng vua th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t vi\u1ec7c t\u1ed1t cho bi\u1ebft l\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch, ph\u1ea1t m\u1ed9t vi\u1ec7c x\u1ea5u, cho bi\u1ebft l\u00e0 tr\u1eebng tr\u1ecb, d\u1eabu khen thi\u1ec7n, tr\u1eeb \u00e1c, nh\u01b0 kh\u00ed \u00e2m s\u1ea7u th\u1ea3m, kh\u00ed d\u01b0\u01a1ng th\u01b0 th\u00e1i, m\u00e0 c\u00e1i \u00fd nh\u00e2n h\u1eadu v\u1eabn l\u01b0u h\u00e0nh \u1edf trong. N\u1ebfu th\u01b0\u1edfng m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, ph\u1ea1t m\u00e0 qu\u00e1 l\u1ea1m, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i nh\u01b0 tr\u1eddi \u0111\u1ea5t n\u00f3ng r\u00e9t tr\u00e1i th\u1eddi ti\u1ebft \u01b0 !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i ngo\u1ea3nh b\u1ea3o Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cKh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa &nbsp;((1) Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa : ch\u1ee9c quan \u0111i s\u00e1t nh\u00e0 vua h\u1eb1ng ng\u00e0y, ghi ch\u00e9p l\u1eddi n\u00f3i c\u00f9ng vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a vua, \u0111\u1ec3 sau ch\u00e9p s\u1eed) l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m hay hay d\u1edf c\u1ee7a \u00f4ng vua, c\u1ea5t v\u00e0o kho s\u00e1ch, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1edf s\u1eed qu\u00e1n l\u00e0m s\u00e1ch, ph\u1ea3i l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m t\u00edn s\u1eed c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn ch\u0103ng ! C\u00f2n t\u00e0i l\u00e0m s\u1eed th\u00ec r\u1ea5t kh\u00f3. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i gi\u1eef vi\u1ec7c bi\u00ean ch\u00e9p, n\u00ean ph\u1ea3i gia t\u00e2m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua m\u1ed7i khi ngo\u00e0i l\u00fac ra ch\u1ea7u nghe vi\u1ec7c t\u1ea5t v\u1eddi hai ba v\u1ecb \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, gi\u1ea3ng b\u00e0n c\u00e1c l\u1ebd trong kinh truy\u1ec7n v\u00e0 s\u1ef1 t\u00edch x\u01b0a nay, cho \u0111\u1ebfn phong t\u1ee5c, s\u1ef1 v\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ph\u01b0\u01a1ng xa, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta ch\u01b0a t\u1eebng m\u1eaft th\u1ea5y tai nghe, th\u01b0\u1eddng t\u1ecf l\u1eddi l\u1ebd v\u00e0 n\u00e9t m\u1eb7t \u00f4n t\u1ed3n, b\u1ea3o ban nh\u01b0 cha con trong nh\u00e0 v\u1eady.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn T\u1ea3 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n d\u00e2ng s\u1edb c\u1eed th\u1ef1 Tri huy\u1ec7n H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim Th\u1ea3ng l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 th\u1ef1 Ch\u1ee7 s\u1ef1 \u1edf b\u1ed9, Th\u1ea3ng l\u00e0 con Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n. Vua cho vi\u1ec7c c\u1eed n\u00e0y c\u00f3 v\u1ebb ri\u00eang t\u00e2y n\u00ean kh\u00f4ng cho. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u1ee5c b\u1ed9 c\u00f3 con hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0m quan, \u1edf trong c\u00e1c b\u1ed9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eed l\u1eabn cho nhau\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 th\u1eeba nh\u1eadn \u1edf s\u1edf D\u01b0\u1ee1ng t\u1ebf b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft m\u00e0 c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u1ea3i \u0111\u1ec3 ch\u00f4n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Y\u00ean c\u00f3 h\u01a1n 300 thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u1eadu l\u00e2u \u1edf ph\u1ea7n bi\u1ec3n C\u00e1t B\u00e0. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh sai Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n&nbsp; V\u0103n \u0110o\u00e1i \u0111em h\u01a1n 20 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n th\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i n\u00f3i b\u1ea3o h\u1ecd \u0111i. L\u1ea1i sai Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u \u0111em 15 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n binh ti\u1ebfn theo \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh \u1ee9ng. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua d\u1ee5 : \u201cThuy\u1ec1n Thanh v\u00e0i tr\u0103m chi\u1ebfc m\u00e0 thuy\u1ec1n c\u1ee7a ta ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 30 chi\u1ebfc, n\u1ebfu h\u1eafn c\u1ef1 l\u1ea1i th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 \u0111\u1ecbch. Ph\u00e1i th\u00eam binh thuy\u1ec1n v\u00e0 ch\u1edf nhi\u1ec1u s\u00fang \u0111\u1ea1n qu\u00e2n nhu \u0111i \u1ee9ng ti\u1ebfp. N\u1ebfu ch\u00fang nghe l\u1eddi th\u00ec th\u00f4i, b\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u00ec g\u00f3p s\u1ee9c v\u00e0o c\u1ed1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d. Khi [thuy\u1ec1n ta] \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn th\u00ec thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u0111\u1ec1u k\u00e9o bu\u1ed3m ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. Ch\u1ee3t c\u00f3 Tr\u1ea7n Qu\u00fd (Qu\u00fd l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u00e0m ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh c\u00e1, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u1eaft t\u00ean gi\u1eb7c bi\u1ec3n l\u00e0 L\u00fd C\u00f4ng \u0110\u1ed3ng gi\u1ea3i n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng) \u0111em 2 thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u0111\u1ebfn quan l\u1ea1y t\u1ed1 r\u1eb1ng ngo\u00e0i bi\u1ec3n \u0110\u1ed3 S\u01a1n c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n l\u00e0 b\u1ecdn Qu\u1ec7 L\u1ee5c (d\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a C\u00f4ng \u0110\u1ed3ng) h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, xin t\u1ef1 g\u1ecdi thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 h\u1ecdp nhau l\u1ea1i \u0111\u1ec3 d\u1eb9p. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua kh\u00f4ng cho. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cD\u1eb9p b\u1eaft gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u0111\u00e3 c\u00f3 quan qu\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 cho b\u1ecdn \u1ea5y m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng m\u00e0 \u0111\u00f3ng \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn ho\u1eb7c s\u1ebd sinh chuy\u1ec7n l\u00f4i th\u00f4i. Tr\u1ea7n Qu\u00fd n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n ho\u1eb7c \u1edf b\u1edd c\u00f5i n\u01b0\u1edbc Thanh, g\u1eb7p gi\u1eb7c b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111em d\u00e2ng, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu th\u00ec ch\u1eb3ng h\u1ea1i g\u00ec\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n s\u1eedu, t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao. Tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y \u1ea5y, m\u01b0a d\u1ea7m su\u1ed1t \u0111\u00eam. Vua \u0103n chay kh\u1ea5n th\u1ea7m, gi\u1edd d\u1ea7n c\u00f2n m\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u00fac l\u00ean \u0111\u00e0n th\u00ec tr\u1eddi quang, m\u01b0a t\u1ea1nh, tr\u0103m quan v\u00e0 qu\u00e2n d\u00e2n, \u0111\u1ec1u vui v\u1ebb c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 M\u1ea1c C\u00f4ng Du, v\u00ec h\u00e8n k\u00e9m b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed. Vua ngh\u0129 \u00f4ng cha h\u1eafn c\u00f3 c\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eb7c \u00e2n cho m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eeda b\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 Nguy\u1ec5n&nbsp; H\u1eefu Thuy\u00ean l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trang v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ef1u l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean H\u00f2a.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1eefu Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c ki\u00eam qu\u1ea3n Quang l\u1ed9c t\u1ef1, v\u00ec H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf V\u0169 Kh\u1ed1 m\u1ecfi m\u1ec7t kh\u00f4ng th\u1ec3 ki\u00eam nhi\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean sai Th\u1ef1c thay.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda ch\u1eefa H\u01b0ng mi\u1ebfu v\u00e0 Th\u1ebf mi\u1ebfu &nbsp;((1) H\u01b0ng mi\u1ebfu : mi\u1ebfu th\u1edd H\u01b0ng t\u1ed5 Hi\u1ebfu Khang ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00e0 Ho\u00e0ng h\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Th\u1ebf mi\u1ebfu : mi\u1ebfu th\u1edd Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00e0 Ho\u00e0ng h\u1eadu). Sai th\u1ef1 Trung qu\u00e2n l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, th\u1ef1 T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd chia nhau \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea9m tr\u1eadt c\u00e1c ty vi\u00ean ngo\u00e0i ng\u1ea1ch c\u00f9ng trong ng\u1ea1ch gi\u1ed1ng nhau, m\u00e0 danh s\u1eafc h\u01a1i kh\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i ch\u1ee9c kh\u00f4ng kh\u1ecfi s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ecd kia. Xin t\u1eeb nay thu\u1ed9c ty s\u00e1u b\u1ed9 n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch v\u00e0 th\u1eb7ng vi\u00ean th\u00ec \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu ch\u1ee9c h\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n \u0111\u1ed1i ph\u1ea9m m\u00e0 \u0111\u1ed5i cho v\u1eabn theo b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c, g\u1eb7p khuy\u1ebft th\u00ec b\u1ed5\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai thu\u1ef7 qu\u00e2n Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n&nbsp; T\u00e0i N\u0103ng coi ch\u1ebf t\u1ea1o 11 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hai hi\u1ec7u Ba v\u00e0 L\u00e3ng. Kh\u1edfi v\u00e9t s\u00f4ng T\u00e0 C\u00e2u \u1edf tr\u1ea5n Phi\u00ean An (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Thu\u1eadn An, t\u1eeb c\u1eeda s\u00f4ng Th\u1ee7 \u0110o\u00e0n \u0111\u1ebfn G\u00f2 D\u1eeba th\u00f4n B\u00ecnh \u1ea3nh, d\u00e0i 1.220 tr\u01b0\u1ee3ng, r\u1ed9ng 9 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u 1 tr\u01b0\u1ee3ng). \u0110\u01b0\u1eddng s\u00f4ng ngo\u1eb1n ngo\u00e8o, thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111i l\u1ea1i kh\u00f3 kh\u0103n, ch\u1eadm tr\u1ec5. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh xin kh\u01a1i \u0111\u00e0o, r\u1ed3i v\u00ec nhi\u1ec1u vi\u1ec7c l\u1ea1i th\u00f4i. \u0110\u1ebfn nay nh\u00e2n vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 xong, l\u1ea1i xin. B\u00e8n sai d\u00e2n Phi\u00ean An v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 16.000 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n 3 quan, g\u1ea1o m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ea7y th\u00e1ng \u0111\u00e0o xong.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf s\u00f4ng \u0111\u00e3 th\u00f4ng, c\u00f3 l\u1ee3i r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 s\u00f4ng L\u1ee3i T\u1ebf. Th\u01b0\u1edfng T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 b\u1ecdn tu th\u1eeba bi\u1ec7n k\u1ef7 l\u1ee5c c\u00f9ng sa v\u00e0 b\u1ea1c theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y T\u1ea3 Tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9, l\u1ea5y th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 Tham tri Binh b\u1ed9, T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9, Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n&nbsp; V\u0103n C\u00f4ng l\u00e0m Lang trung V\u0169 Kh\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9, Tr\u1ea7n V\u0103n Ho\u1eb1ng l\u00e0m Th\u1ecb lang N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, L\u00ea Nguy\u00ean Trung l\u00e0m Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9, Nguy\u1ec5n&nbsp; \u0110\u00ecnh V\u0169 l\u00e0m Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 V\u0169 Phan l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9, Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n v\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean l\u00e0m Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed7 l\u00e0m Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh l\u00e0m Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. L\u1ea5y T\u1ea3 Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9, T\u1ea3 Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi l\u00e0m H\u1eefu Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 \u0111\u1ec1u v\u1eabn l\u0129nh vi\u1ec7c t\u00e0o Binh, t\u00e0o H\u00ecnh B\u1eafc Th\u00e0nh. V\u1eddi th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n&nbsp; Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n&nbsp; H\u1eefu Gia l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, Tham hi\u1ec7p S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ho\u00e0ng S\u1ef9 Quang l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Tham hi\u1ec7p H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n&nbsp; V\u0103n M\u01b0u l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh, Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hy l\u00e0m Tham hi\u1ec7p B\u1eafc Ninh, Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh Nho l\u00e0m Tham hi\u1ec7p S\u01a1n T\u00e2y, Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n&nbsp; V\u0103n Th\u1eafng l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam. B\u1ecdn H\u1eefu Gia v\u00e0o b\u1ec7 t\u1eeb. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 thi\u1ebfu ni\u00ean t\u00e2n ti\u1ebfn song \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t th\u00e2n b\u1eb1ng nho h\u1ecdc n\u00ean \u0111o\u00e1i \u0111\u1ebfn danh m\u00e0 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ngh\u0129a, l\u1ea5y thanh b\u1ea1ch m\u00e0 t\u1ef1 gi\u1eef m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c trong s\u1ea1ch, \u0111\u1eebng b\u00e0n \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n tham tang h\u1ed1i l\u1ed9, ho\u1eb7c c\u00f3 v\u00ec v\u1ee3 con l\u00e0m lu\u1ef5 m\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1eef s\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c danh, th\u00ec d\u1eabu m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1ed9i m\u0169 c\u0169ng l\u00e0 chim mu\u00f4ng v\u1eady. N\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m sao \u0111\u1ec3 tr\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh u\u1ef7 th\u00e1c, d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng m\u1ecf m\u1ea5t danh ti\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. Kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng s\u00e1ng su\u1ed1t, c\u1ed1 nhi\u00ean tr\u1eabm kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, m\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng c\u00f2n m\u1eb7t n\u00e0o s\u1ed1ng \u1edf tr\u00ean \u0111\u1eddi !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd k\u00e9n ch\u1ecdn ch\u1ee9c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n thu\u1ed9c th\u00e0nh ai c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c tr\u00e1ch Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00ec khai t\u00ean t\u00e2u, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn B\u1ed9 \u0111\u1ec3 y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng t\u1eadp&nbsp; b\u1eafn s\u00fang nh\u1ecf, s\u00fang l\u1edbn. Th\u01b0\u1edfng c\u00e1c quan h\u01b0u tr\u00ed s\u1ed1ng l\u00e2u, tu\u1ed5i 80, b\u1ea1c v\u00e0 y ph\u1ee5c theo th\u1ee9 b\u1eadc (Th\u1eeba Thi\u00ean 4 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 3 ng\u01b0\u1eddi, Cao B\u1eb1ng 1 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng d\u00e2n th\u1ecd 100 tu\u1ed5i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : Qu\u1ea3ng Nam, th\u1ecd nam 2 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ecd ph\u1ee5 6 ng\u01b0\u1eddi ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, th\u1ecd nam 2 ng\u01b0\u1eddi ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Thanh, Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec1u th\u1ecd nam 1, th\u1ecd ph\u1ee5 1 ; Th\u1eeba Thi\u00ean th\u1ecd ph\u1ee5 2 ; Ph\u00fa Y\u00ean, Ngh\u1ec7 An, B\u00ecnh H\u00f2a \u0111\u1ec1u th\u1ecd nam 1 ; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u1ec1u th\u1ecd ph\u1ee5 1. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Di\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 V\u00f5 Vi\u1ebft C\u01b0\u1eddng th\u1ecd 110 tu\u1ed5i, b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n cho l\u00e0 \u0111\u1eddi ng\u01b0\u1eddi 100 tu\u1ed5i l\u00e0 h\u1ea1n. S\u1ed1ng \u0111\u1ebfn 100 tu\u1ed5i, \u0111\u00e3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi, hu\u1ed1ng chi l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t gi\u00e1p &nbsp;((1) M\u1ed9t gi\u00e1p : 10 n\u0103m), l\u1ea1i c\u00e0ng hi\u1ebfm, xin ngo\u1ea1i l\u1ec7 c\u1ea5p th\u00eam 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c. L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Thanh Quan, Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nh\u00e2m Tuy\u1ebft Tr\u1ea1ch th\u1ecd 102 tu\u1ed5i, ng\u0169 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1eddng. Xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc l\u1ec7 c\u0169 \u01b0u c\u1ea5p b\u1ea1c 20 l\u1ea1ng, \u0111o\u1ea1n 1 t\u1ea5m, l\u1ee5a m\u00e0u 10 t\u1ea5m, v\u1ea3i 20 t\u1ea5m, cho bi\u1ec3n \u0111\u1ec1 b\u1ed1n ch\u1eef : \u201cD\u1ecbch di\u1ec7p di\u1ec5n t\u01b0\u1eddng\u201d &nbsp;((2) D\u1ecbch di\u1ec7p di\u1ec5n t\u01b0\u1eddng : \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi h\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1edbc m\u00e3i), quan l\u00e0m \u0111\u00ecnh treo bi\u1ec3n. Vua \u0111\u1ec1u y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7nh c\u1ea5m \u0111\u00fac ti\u1ec1n tr\u1ed9m. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00fac ti\u1ec1n l\u00e0 \u0111\u1ec3 ngu\u1ed3n c\u1ee7a d\u1ed3i d\u00e0o d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n d\u1ee5ng. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u01b0u th\u00f4ng \u1edf d\u00e2n gian, \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Nh\u01b0 nay hai c\u1ee5c B\u1ea3o h\u00f3a, B\u1ea3o tuy\u1ec1n &nbsp;((3) B\u1ea3o h\u00f3a, B\u1ea3o tuy\u1ec1n : s\u1edf \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u1edf Kinh v\u00e0 s\u1edf \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh) \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i, \u0111\u00e3 sai th\u00f4i \u0111\u00fac, nh\u01b0ng c\u00f2n ngh\u0129 b\u1ecdn h\u00e8n m\u1ecdn h\u00e1m l\u1ee3i kh\u1ecfi sao c\u00e1i t\u1ec7 \u0111\u00fac tr\u1ed9m, s\u1ebd \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ti\u1ec1n m\u1ea5t gi\u00e1, h\u00e0ng \u0111\u1eaft l\u00ean, gi\u00e1 c\u00e1c th\u1ee9 ng\u00e0y cao v\u1ecdt. N\u00ean d\u1ee5 sai quan B\u1eafc Th\u00e0nh chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00e1c tr\u1ea5n trong h\u1ea1t nghi\u00eam ng\u1eb7t d\u00f2 x\u00e9t c\u00f3 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n n\u00e0o d\u1ecb d\u1ea1ng m\u1edbi \u0111\u00fac th\u00ec x\u00e9t cho ra \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i c\u1ea5p \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 cho c\u00e1c c\u1eeda quan b\u1ebfn \u0111\u00f2 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh (tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p \u1ea5n \u0111\u1ed3ng c\u00f3 ch\u1eef \u201cSinh t\u00e0i h\u1eefu \u0111\u1ea1o\u201d &nbsp;((4) Sinh t\u00e0i h\u1eefu \u0111\u1ea1o : l\u00e0m ra c\u1ee7a c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc) c\u00f9ng d\u1ea5u tri\u1ec7n b\u1eb1ng ng\u00e0 v\u00e0 ki\u1ec1m b\u1eb1ng g\u1ed7).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u00c2n l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n&nbsp; Qu\u1ebf l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh H\u00f2a. Sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Lu\u1eadn qu\u1ea3n l\u0129nh binh thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a kho B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ph\u00e9p thi H\u01b0\u01a1ng, H\u1ed9i. Tr\u01b0\u1edbc thi H\u01b0\u01a1ng, thi H\u1ed9i, k\u1ef3 tam tr\u01b0\u1eddng thi th\u01a1 ph\u00fa, quan tr\u01b0\u1eddng th\u1ec9nh tho\u1ea3ng th\u1ea5y sai v\u1ea7n kh\u00f4ng h\u1ee3p m\u00e0 tru\u1ea5t b\u1ecf. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ecdc tr\u00f2 h\u1ecdc v\u1ea7n, ghi nh\u1edb r\u1ea5t kh\u00f3. C\u00f3 khi t\u1ee9 th\u01a1 kh\u00e1 m\u00e0 nh\u1ee1 c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ea7n sai th\u00ec \u0111\u00e3 l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ee3p c\u00e1ch, cho n\u00ean trong khi \u0111\u1eb7t c\u00e2u gh\u00e9p v\u1eadn, s\u1ee3 ch\u1eef v\u1ea7n ch\u01b0a ch\u1eafc \u1ed5n tho\u1ea3, nh\u00e2n th\u1ebf m\u00e0 \u00fd ngh\u0129 m\u01a1 h\u1ed3, v\u00ed th\u1eed c\u00f3 t\u1ee9 th\u01a1 hay \u0111\u1ea5y, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ebf th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc r\u1ed9ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00e2u n\u1ec7 v\u00e0o m\u1ef1c th\u01b0\u1edbc \u1ea5y, th\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u00fang v\u1edbi \u00fd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khen th\u01b0\u1edfng, c\u1ea5t nh\u1eafc nh\u00e2n t\u00e0i. T\u1eeb nay thi H\u1ed9i k\u1ef3 tam tr\u01b0\u1eddng, xem v\u1ea7n th\u01a1 d\u00f9ng v\u1ea7n n\u00e0o th\u00ec in s\u1ed1 ch\u1eef trong v\u1ea7n \u1ea5y, chia c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1edd. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 thi H\u01b0\u01a1ng, v\u00ec s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u qu\u00e1, n\u00ean sao ra ni\u00eam y\u1ebft \u1edf bi\u1ec3n r\u1eb1ng th\u1ec3 ph\u00fa, ph\u00e0m \u00e2m v\u1eadn gi\u1ed1ng nhau, nh\u01b0 chi, vi, ng\u1eef, ng\u1ef1 \u0111\u1ec1u cho th\u00f4ng d\u1ee5ng. L\u1ea1i t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, k\u1ef3 thi H\u01b0\u01a1ng, thi H\u1ed9i, h\u1ecdc tr\u00f2 \u1ee9ng th\u00ed, ph\u1ea3i \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ec1 t\u00ean tr\u00ean m\u1eb7t quy\u1ec3n khai \u0111\u1ee7 h\u1ecd t\u00ean l\u00fd l\u1ecbch c\u1ee7a \u00f4ng cha t\u1eeb ba \u0111\u1eddi, \u0111\u1ec3 r\u00f5 g\u1ed1c t\u00edch, l\u1ea5y khoa thi H\u1ed9i n\u0103m nay b\u1eaft \u0111\u1ea7u. Ghi l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ec5 b\u1ed9 l\u1ea1i b\u00e0n t\u00e2u v\u1ec1 s\u1ef1 nghi thi H\u1ed9i n\u0103m nay, xin chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 6 [1825] duy v\u1ec1 v\u0103n l\u00fd th\u00ec tr\u01b0\u1edbc chia l\u00e0m \u01b0u, b\u00ecnh, th\u1ee9, li\u1ec7t, nay xin \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u00e2n s\u1ed1 ; v\u0103n l\u00fd \u01b0u l\u00e0 10 ph\u00e2n, ho\u1eb7c 9 ph\u00e2n ; \u01b0u th\u1ee9 l\u00e0 8 ph\u00e2n, 7 ph\u00e2n ; b\u00ecnh l\u00e0 6 ph\u00e2n, 5 ph\u00e2n ; b\u00ecnh th\u1ee9 l\u00e0 4 ph\u00e2n, 3 ph\u00e2n ; th\u1ee9 l\u00e0 2 ph\u00e2n, 1 ph\u00e2n ; li\u1ec7t l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 1 ph\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c quan \u1edf n\u1ed9i li\u00eam &nbsp;((1) N\u1ed9i li\u00eam : t\u1ee9c n\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng c\u00e1c quan ch\u1ea5m thi s\u01a1 kh\u1ea3o, ph\u01b0\u1edbc kh\u1ea3o v\u00e0 gi\u00e1m kh\u1ea3o) v\u00e0 c\u00e1c quan th\u00ed vi\u1ec7n \u0111\u1ec1u theo t\u1eebng k\u1ef3 m\u00e0 ghi r\u00f5, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ee7 4 k\u1ef3 \u0111\u00f3ng l\u1ea1i th\u00e0nh t\u1eadp. Quan th\u00ed vi\u1ec7n m\u1edbi h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u00e2n nh\u1eafc, l\u1ea5y ph\u00e2n s\u1ed1 nhi\u1ec1u \u00edt, m\u00e0 \u0111\u1ecbnh cao th\u1ea5p, l\u1ea5y ph\u00e2n s\u1ed1 c\u00f3 hay kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed7 hay h\u1ecfng. Ph\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c 40 ph\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng, 10 ph\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, m\u00e0 4 k\u1ef3 \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e2n s\u1ed1 th\u00ec x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng tr\u00fang c\u00e1ch. Nh\u01b0 v\u0103n l\u00fd 3 k\u1ef3, c\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c 10 ph\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, m\u00e0 c\u00f3 1 k\u1ef3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 1 ph\u00e2n, c\u00f9ng l\u00e0 4 k\u1ef3, c\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 10 ph\u00e2n, m\u00e0 c\u00e1c th\u1ec3 v\u0103n l\u00e0m \u0111\u1ee7, c\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c 4 ph\u00e2n tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn 9 ph\u00e2n, th\u00ec x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng Ph\u00f3 b\u1ea3ng, do quan tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m danh s\u00e1ch ti\u1ebfn tr\u00ecnh, \u0111\u1ec3 b\u1ed5 d\u1ee5ng tr\u01b0\u1edbc, cho \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi C\u1eed nh\u00e2n, Gi\u00e1m sinh kh\u00f4ng c\u1eadp c\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1n c\u00e2n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u0111\u1ed3 c\u00f4ng b\u1eb1ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 quy ch\u1ebf s\u1eb5n. Song v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng thi, trong kho\u1ea3ng t\u1ea5c b\u00f3ng ngo\u00e0i hi\u00ean, m\u00e0 c\u1ea7u v\u0103n th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n, th\u00ec ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, t\u1ea5t ph\u1ea3i san s\u1ebb ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u l\u1ea5y c\u00e1c m\u1eb7t gi\u1ecfi kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eafn \u0111o g\u00f2 b\u00f3 qu\u00e1 th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf r\u00f5 ra m\u00e0 nh\u00e2n t\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng s\u00e1t. L\u1eddi b\u1ed9 b\u00e0n t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, m\u00e0 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thi th\u00ec vi\u1ec7c c\u00e2n nh\u1eafc l\u1ea5y \u0111\u1ed7 l\u00e0 c\u1ed1t \u1edf ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u1ef1a ch\u1ecdn, gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1eb1ng th\u00f4i. C\u00f2n Ph\u00f3 b\u1ea3ng, xin l\u00e0m ri\u00eang m\u1ed9t b\u1ea3ng treo \u1edf ph\u00eda b\u00ean h\u1eefu tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n Phu V\u0103n l\u00e2u ng\u00e0y h\u00f4m sau b\u1ecf \u0111i\u201d. Vua y l\u1eddi b\u00e0n. L\u1ea1i cho Gi\u00e1m sinh h\u1eadu b\u1ed5 \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n v\u1ec1 Kinh thi H\u1ed9i, c\u1ea5p cho c\u1ea3 l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e3i vi\u1ec7c \u0111\u1ea5u gi\u00e1 thu\u1ebf \u0111\u1ea7m, ch\u1eb1m, h\u1ed3, ao \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cC\u1eeda quan b\u1ebfn \u0111\u00f2 v\u00e0 \u0111\u1ea7m, ch\u1eb1m, ao, h\u1ed3, l\u1ec7 c\u00f3 \u0111\u1ea5u gi\u00e1 l\u00e0 tr\u1ecdng thu\u1ebf c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 ng\u1ee5 \u00fd tr\u1ecdng vi\u1ec7c n\u00f4ng, h\u1ea1n ch\u1ebf vi\u1ec7c bu\u00f4n. Song c\u1eeda quan b\u1ebfn \u0111\u00f2 v\u00ec \u0111\u00e1nh thu\u1ebf ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n, cho \u0111\u1ea5u gi\u00e1 l\u00e0 ph\u1ea3i, c\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u1ea7m, ch\u1eb1m, h\u1ed3, ao l\u00e0 n\u01a1i c\u01b0 d\u00e2n nh\u1edd \u0111\u1ec3 sinh s\u1ed1ng, m\u00e0 cho \u0111\u1ea5u gi\u00e1 th\u00ec ch\u1ec9 tay bu\u00f4n gi\u00e0u chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u1edf l\u1ee3i \u1ea5y, th\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 chia l\u1ee3i cho d\u00e2n. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u1ee9 \u0111\u1ea7m, ch\u1eb1m, h\u1ed3, ao trong h\u1ea1t c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n th\u00ec t\u00e2u l\u00ean\u201d. R\u1ed3i theo l\u1eddi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i l\u0129nh tr\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 74 s\u1edf (Th\u1eeba Thi\u00ean 9 s\u1edf, Qu\u1ea3ng Nam 1, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 5, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 2, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 17, Ph\u00fa Y\u00ean 24, B\u00ecnh H\u00f2a 12, ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c B\u1eafc Th\u00e0nh 4).<\/p>\n\n\n\n<p>Cho ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh b\u1ecb n\u1ea1n l\u00e0 b\u1ecdn Ph\u00f3 \u0110\u1ea1i \u1edf Sinh Ph\u00f9 140 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong ti\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n&nbsp; \u0110\u1eafc Su\u00fd v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 Nguy\u1ec5n&nbsp; Tri Ph\u01b0\u01a1ng ng\u1ed3i thuy\u1ec1n l\u1edbn B\u00ecnh d\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0a v\u1ec1 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng. \u0110\u1eafc Su\u00fd \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ebft, truy t\u1eb7ng V\u1ec7 u\u00fd v\u00e0 c\u1ea5p cho gia \u0111\u00ecnh 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0110\u00ea ch\u00ednh \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh (\u1edf c\u1eeda Nam trong th\u00e0nh).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh v\u00e0 nguy\u00ean th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh gi\u00fap vi\u1ec7c \u0110\u00ea ch\u00ednh B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c s\u00f4ng b\u1eadn nhi\u1ec1u, m\u1ed9t m\u00ecnh L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng kh\u00f3 l\u00e0m xong \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u1edbc sai Nguy\u1ec5n&nbsp; V\u0103n Khoa l\u00e0m Tham bi\u1ec7n, l\u1ea1i l\u00e0 tay m\u1edbi, n\u00ean kh\u00f4ng ph\u00e1i th\u00eam c\u00e1c vi\u00ean gi\u1ecfi vi\u1ec7c c\u00f9ng l\u00e0m th\u00ec s\u1ee3 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c n\u00e0y h\u1ecfng vi\u1ec7c kia. Nay m\u01b0a xu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u1ea7u vi\u1ec7c \u0111\u00ea ch\u00ednh l\u00e0 kh\u1ea9n y\u1ebfu, d\u1eabu \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean tr\u00e1ch, nh\u01b0ng vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc th\u00ec sao\u201d. B\u00e8n sai b\u1ecdn Thu\u1eadn T\u0129nh \u0111i. Nh\u00e2n cho \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, Thu\u1eadn T\u0129nh v\u00e0 Qu\u00fdnh, Khoa \u0111\u1ec1u 40 l\u1ea1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u b\u00e1o. Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cGia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng r\u1ed9ng r\u00e3i, m\u1ea7u \u0111\u1ea5t b\u00e9o t\u1ed1t, nay nh\u1edd \u01a1n tr\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u1edbn, sau khi m\u00e0 m\u1eebng, l\u00f2ng c\u00e0ng th\u00eam c\u1ea3m. Th\u00e0nh th\u1ea7n c\u00f9ng c\u00e1c t\u00e0o ph\u1ea3i th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd tr\u1eabm, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft tr\u1ecdng ngu\u1ed3n s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n, \u0111\u1eb7t k\u1ebf ho\u1ea1ch m\u00e0 khuy\u00ean b\u1ea3o h\u01b0\u1edbng d\u1eabn nh\u00e2n d\u00e2n, ch\u1edb th\u1ea5y s\u1ed1 th\u00f3c c\u0169 ch\u1ea5t nhi\u1ec1u m\u00e0 d\u1ec5 sinh l\u00f2ng ch\u00e1n. Ph\u1ea3i s\u1eafm nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n ghe, v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111i \u0111\u1ebfn n\u01a1i g\u1ea1o k\u00e9m trong c\u00e1c tr\u1ea5n, th\u00ec n\u01a1i n\u00e0y, n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i kh\u1eafp, kh\u1ecfi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u00f3c r\u1ebb h\u1ea1i nh\u00e0 n\u00f4ng. L\u1ea1i n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c th\u1ebf n\u00e0o cho kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n tr\u1ed9m ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i m\u1ed9t h\u1ea1t n\u00e0o. N\u1ebfu c\u00e1i t\u1ec7 \u1ea5y kh\u00f4ng tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, d\u00e2n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1edbc, v\u00ed th\u1eed c\u00f3 vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng th\u00ec h\u1ed9t g\u1ea1o kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 ngay, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kh\u00f3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i. N\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng, n\u00ean nghi\u00eam c\u1ea9n\u201d. B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh chi\u1ebfu s\u1ed1 g\u1ea1o s\u01b0u \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, c\u1ee9 1 h\u1ed9c n\u1ed9p theo 2 h\u1ed9c, m\u1ed7i h\u1ed9c tr\u1ea3 ti\u1ec1n 1 quan. L\u1ea1i b\u00e1 c\u00e1o kh\u1eafp thuy\u1ec1n bu\u00f4n trong&nbsp; h\u1ea1t th\u00e0nh, c\u00f3 mu\u1ed1n t\u1ea3i g\u1ea1o \u0111\u1ebfn Kinh, quan s\u1ebd t\u0103ng gi\u00e1 mua cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ch\u1ee9c X\u00e3 tr\u01b0\u1edfng trong tr\u1ea5n h\u1ea1t, th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 d\u00e2n \u0111\u1eb7t ri\u00eang, kh\u00f4ng b\u00e1o cho quan bi\u1ebft. Khi l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u1ea5t nh\u1ea5t ch\u1ec9 l\u00e0 do c\u01b0\u1eddng h\u00e0o sai khi\u1ebfn. Binh l\u01b0\u01a1ng b\u1ecf thi\u1ebfu, phong t\u1ee5c kh\u00f4ng thu\u1ea7n, v\u1ecb t\u1ea5t kh\u00f4ng b\u1edfi \u1edf \u0111\u00f3. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho d\u00e2n \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 m\u00e0 thanh li\u00eam c\u1ea7n c\u00e1n l\u00e0m L\u00fd tr\u01b0\u1edfng, t\u1eeb ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n, c\u1ea5p b\u1eb1ng v\u00e0 tri\u1ec7n \u0111\u1ecbnh 3 n\u0103m m\u1ed9t kh\u00f3a. Ai l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i, ch\u0103m ch\u1ec9 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c khen, nh\u01b0 th\u1ebf s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ec7 v\u00f5 \u0111o\u00e1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0ng c\u00f3 L\u00fd tr\u01b0\u1edfng, l\u1ee3i h\u1ea1i trong l\u00e0ng quan h\u1ec7 \u1edf \u0111\u00f3, n\u1ebfu d\u00f9ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t th\u00ec sao c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng t\u1ec7. V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u1eb7t L\u00fd tr\u01b0\u1edfng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh n\u00ean sao l\u1ee5c g\u1eedi cho Ngh\u1ec7 An v\u00e0 Thanh Hoa \u0111\u1ec3 nh\u1ea5t lu\u1eadt l\u00e0m theo\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 x\u1eed ph\u00e2n l\u00ednh tr\u1ed1n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cS\u1ed1 ng\u1ea1ch gi\u1ea3n binh \u1edf h\u1ea1t th\u00e0nh h\u01a1n 22.900 ng\u01b0\u1eddi ; c\u00e1c l\u1ea7n b\u1ecf tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn h\u01a1n 9.500 ng\u01b0\u1eddi, x\u00e9t nguy\u00ean do t\u1ec7 \u1ea5y l\u00e0 c\u00f3 x\u00e3 d\u00e2n, l\u1ea5y c\u1edb d\u00e2n xi\u00eau d\u1ea1t ch\u01b0a v\u1ec1 h\u1ebft kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111i\u1ec1n. C\u00f3 h\u01b0\u01a1ng h\u00e0o l\u00fd tr\u01b0\u1edfng m\u1ea1o t\u00ean \u0111\u1ec3 sung \u0111i\u1ec1n cho t\u1eafc tr\u00e1ch. C\u00f3 tr\u1ea5n, ph\u1ee7, huy\u1ec7n, t\u1ed5ng, sai \u0111\u00f2i kh\u00f4ng h\u1ebft l\u1ef1c, c\u00f3 qu\u1ea3n su\u1ea5t th\u01b0 l\u1ea1i s\u00e1ch nhi\u1ec5u nhi\u1ec1u c\u00e1ch, c\u00f3 binh l\u00ednh kh\u00f4ng quen kh\u00f3 nh\u1ecdc, \u0111i\u1ec1n v\u00e0o l\u1ea1i tr\u1ed1n ngay. Xin t\u1eeb nay, binh l\u00ednh thi\u1ebfu \u1edf d\u00e2n th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, t\u1ed5ng, L\u00fd tr\u01b0\u1edfng, tr\u1ed1n \u1edf \u0111\u1ed9i ng\u0169 th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1edf Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, Su\u1ea5t th\u1eadp v\u00e0 Th\u01b0 l\u1ea1i, c\u1ee9 theo s\u1ed1 m\u00e0 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i, cho bi\u1ebft khuy\u00ean r\u0103n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai b\u1ed9 Binh b\u00e0n. Xin t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m nay v\u1ec1 sau ph\u00e0m l\u00ednh tr\u1ed1n t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec s\u1edf t\u1ea1i t\u1ee5c \u0111i\u1ec1n, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m c\u00f2n thi\u1ebfu, th\u00ec c\u1ee9 s\u1ed1 thi\u1ebfu nhi\u1ec1u \u00edt, m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t x\u00e9t x\u1eed, l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 x\u00e9t th\u00e0nh t\u00edch b\u1eaft l\u00ednh. C\u00e1c tr\u1ea5n, ph\u1ee7, huy\u1ec7n th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 10 ph\u1ea7n l\u00e0m su\u1ea5t, thi\u1ebfu 3 ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec ph\u1ea1t 40 roi, m\u1ed7i 2 ph\u1ea7n l\u1ea1i gia 1 b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u1ebfn 80 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 c\u00f9ng, chi\u1ebfu l\u1ec7 gi\u00e1ng hay ph\u1ea1t. T\u1eeb n\u0103m nay v\u1ec1 sau, nh\u01b0 c\u00f3 tr\u1ed1n thi\u1ebfu th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m. Ai c\u00f3 th\u1ec3 trong n\u0103m b\u1eaft sung \u0111\u1ee7 th\u00ec khen th\u01b0\u1edfng. C\u00e1c vi\u00ean Qu\u1ea3n su\u1ea5t, trong n\u0103m binh l\u00ednh b\u1ecf tr\u1ed1n m\u1ed7i th\u1eadp tr\u1ed1n 3 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec Su\u1ea5t th\u1eadp b\u1ecb ph\u1ea1t 30 roi, c\u1ee9 m\u1ed7i 2 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i gia m\u1ed9t b\u1eadc ; m\u1ed7i \u0111\u1ed9i tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 10 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i b\u1ecb ph\u1ea1t 30 roi, c\u1ee9 m\u1ed7i 2 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i gia m\u1ed9t b\u1eadc ; m\u1ed7i c\u01a1 tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 80 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 b\u1ecb ph\u1ea1t 30 roi, c\u1ee9 m\u1ed7i 40 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i gia m\u1ed9t b\u1eadc, \u0111\u1ec1u t\u1ed9i \u0111\u1ebfn 90 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 c\u00f9ng, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 gi\u00e1ng hay ph\u1ea1t, Su\u1ea5t th\u1eadp th\u00ec \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n th\u1ef1c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u00ednh tr\u1ed1n m\u00e0 c\u00f3 ra th\u00fa, c\u00f9ng l\u00ednh m\u1edbi \u0111i\u1ec1n v\u00e0o l\u1ea1i tr\u1ed1n th\u00ec cho gi\u1ea3m t\u1ed9i. N\u1ebfu c\u00f3 nhi\u1ec5u t\u1ec7 th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec d\u00e2m \u00f4, tham nh\u0169ng b\u1ecb d\u00e2n Gia \u0110\u1ecbnh t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u1ebfn h\u01a1n 30 kho\u1ea3n. Giao cho th\u00e0nh th\u1ea7n x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn nay \u00e1n \u0111\u1ec7 l\u00ean b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n l\u1ea1i, xin ch\u00e9m ngay.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed9i V\u0129nh n\u1eb7ng qu\u00e1 ph\u00e1p lu\u1eadt, x\u1eed ch\u1ebft c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 t\u1ed9i. \u0110\u00e1ng l\u00fd giao v\u1ec1 th\u00e0nh m\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u1ec3 t\u1ea1 nh\u00e2n d\u00e2n. Nh\u01b0ng v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng xa c\u00e1ch tr\u1edf, ho\u1eb7c x\u1ea3y ra vi\u1ec7c g\u00ec, n\u00ean ch\u00e9m ngay \u1edf n\u01a1i \u0110\u00f4ng th\u1ecb &nbsp;((1) \u0110\u00f4ng th\u1ecb : ch\u1ee3 \u0110\u00f4ng \u1edf Kinh \u0111\u00f4), r\u1ed3i \u0111\u01b0a \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 b\u00eau. H\u1eefu ty t\u1ecbch bi\u00ean nh\u00e0 h\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 128.000 quan. Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phi\u00ean An l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Ch\u00e2u, nguy\u00ean Cai b\u1ea1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 U\u00f4ng, Thi\u00eam s\u1ef1 quy\u1ec1n nhi\u1ebfp Hi\u1ec7p tr\u1ea5n l\u00e0 Ng\u00f4 \u0110\u1ee9c Ch\u00ednh, \u0111\u1ec1u v\u00ec li\u00ean can b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n LVIII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ef7 s\u1eedu, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 [1829], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3, ng\u00e0y B\u00ednh th\u00e2n, ti\u1ebft Thanh minh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua r\u01b0\u1edbc t\u1eeb gi\u00e1 &nbsp;((1) T\u1eeb gi\u00e1 : xe c\u1ee7a m\u1eb9 vua) \u0111\u1ebfn l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5, l\u00e0m l\u1ec5 y\u1ebft. Ch\u1ee3t bi\u1ec1n binh v\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t con h\u1ed5 \u0111ang nu\u00f4i con \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc n\u00fai, b\u00e1o l\u00ean. Vua \u0111i xem. H\u1ed5 th\u01b0\u01a1ng con, c\u1ee9 \u1edf trong r\u1eebng nh\u00ecn \u0111\u0103m \u0111\u0103m, kh\u00f4ng ai d\u00e1m \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ebfn. Vua d\u00f9ng s\u00fang b\u1eafn h\u1ed5, b\u1eafn m\u1ed9t ph\u00e1t, ch\u1ebft ngay. C\u00e1c h\u1ed5 con \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u1eaft c\u1ea3. B\u00e8n sai r\u01b0\u1edbc gi\u00e1 v\u1ec1 cung. Th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 600 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi H\u1ed9i, sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n sung Ch\u1ee7 kh\u1ea3o, th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh sung ch\u1ee9c Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o, T\u1ea3 Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n&nbsp; \u0110\u0103ng Tu\u00e2n, H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c sung Tri c\u1ed1ng c\u1eed. L\u1ea5y tr\u00fang c\u00e1ch 9 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c, Nguy\u1ec5n&nbsp; \u0110\u0103ng Hu\u00e2n, Ph\u1ea1m Qu\u1ef9, Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung, Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c D\u1ee5ng, Ng\u00f4 Th\u1ebf Vinh, Nguy\u1ec5n&nbsp; Tr\u1eef, Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n, B\u00f9i Ng\u1ecdc Qu\u1ef9, Ph\u00f3 b\u1ea3ng 5 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n H\u1ee3p, D\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng D\u1ee5ng, Phan V\u0103n Nh\u00e3, Nguy\u1ec5n&nbsp; Ng\u1ecdc Th\u01b0\u1eddng, Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Giao, thi H\u1ed9i c\u00f3 Ph\u00f3 b\u1ea3ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u1ea5y. L\u00e0m duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, sai b\u1ecdn Ph\u00f3 th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, T\u1ea3 Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh, Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh, th\u1ef1 T\u1ea3 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, V\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n&nbsp; L\u01b0\u01a1ng Huy, th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m, V\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, H\u1eefu Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n, V\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n&nbsp; Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Phan Huy Ch\u00fa, chia \u0111i c\u00e1c n\u01a1i.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ed3i b\u1ecdn tuy\u1ec3n quan \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n&nbsp; L\u01b0\u01a1ng Huy, \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m x\u00e9t t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng con c\u00e1c vi\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 sai, ch\u1ec9 truy\u1ec1n v\u00e0 c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng sai ph\u00f3 &nbsp;((1) Ch\u1ec9 sai : c\u00f3 ch\u1ec9 c\u1ee7a vua sai.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Ch\u1ec9 truy\u1ec1n : c\u00f3 ch\u1ec9 c\u1ee7a vua truy\u1ec1n kh\u1ea9n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng sai ph\u00f3 : c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng sai ph\u00e1i) xin \u0111\u1ec1u cho ho\u00e0n tr\u00e1ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cCon \u0111\u1ebb c\u1ee7a c\u00e1c vi\u00ean \u1ea5y, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0 c\u1ee7a b\u1ed9 cho \u0111em v\u00e0o h\u1ea1ng quan vi\u00ean t\u1eed, l\u00e0 v\u00ec l\u00fac m\u1edbi d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc c\u00f3 gia \u00e2n \u0111i\u1ec3n, n\u00ean ch\u01b0a n\u1ee1 gi\u1ea3m b\u1ecf. Nay \u0111\u00e3 s\u1eeda sang quy ch\u1ebf b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t quan ch\u1ebf, ph\u00e0m ai li\u1ec7t v\u00e0o h\u00e0ng quan th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 chi\u1ebfu s\u1eafc l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. Nh\u1eefng quan b\u1eadc \u1ea5y th\u00ec b\u1eb1ng s\u1eafc \u0111\u00e3 thu ti\u00eau r\u1ed3i, n\u1ebfu l\u1ea1i vin v\u00e0o \u0111\u1ea5y m\u00e0 gia \u00e2n cho t\u1eadp \u1ea5m th\u00ec l\u00e2u ng\u00e0y d\u1ea5u t\u00edch \u0111\u00e3 m\u1ea5t, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi c\u00e1i t\u1ec7 gi\u1ea3 m\u1ea1o. V\u1eady \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i r\u1eb1ng ph\u00e0m l\u00e0 con c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c, v\u00e0 hi\u1ec7n c\u00f3 danh s\u00e1ch t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 [1828] tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec v\u1eabn cho v\u00e0o h\u1ea1ng quan vi\u00ean t\u1eed ; c\u00f2n c\u00e1c ch\u1ee9c quan kh\u00e1c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1eafc chi\u1ebfu, th\u00ec con \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e3 th\u1eadn tr\u1ecdng danh v\u1ecb v\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n s\u1ef1 c\u1ea7u c\u1ea1nh v\u00e0 d\u1ed1i tr\u00e1\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn khi t\u1ed5ng danh s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean, th\u00ec \u0111inh s\u1ed1 Qu\u1ea3ng Nam h\u01a1n l\u00ean 12 ph\u1ea7n, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i h\u01a1n l\u00ean 8 ph\u1ea7n, tuy\u1ec3n quan v\u00e0 tr\u1ea5n quan \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 L\u1ea1c d\u0169ng.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00e1u ph\u00f2ng th\u00e0nh t\u00e0o, v\u00e0 tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean, nha l\u1ea1i \u00edt m\u00e0 vi\u1ec7c th\u00ec nhi\u1ec1u, xin tr\u00edch l\u00ednh \u1edf c\u00e1c c\u01a1 An thu\u1eadn, H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng ai bi\u1ebft vi\u1ebft t\u00ednh th\u00ec sung b\u1ed5 v\u00e0o ch\u1ee9c V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, xo\u00e1 t\u00ean trong s\u1ed5 l\u00ednh. Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn \u1ea5y nguy\u00ean l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi can ph\u1ea1m kh\u00f4ng t\u1ed1t, n\u1ebfu l\u1ea1i sai h\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111ao b\u00fat &nbsp;((2) \u0110ao b\u00fat : ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m l\u1ea1i \u0111\u1eddi x\u01b0a, c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec th\u00ec ch\u00e9p v\u00e0o quy\u1ec3n s\u00e1ch b\u1eb1ng tr\u00fac, n\u1ebfu l\u1ea7m, l\u1ea5y dao c\u1eaft \u0111i, n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 \u0111ao b\u00fat) th\u00ec ch\u1eb3ng h\u00f3a ra d\u1ea1y v\u01b0\u1ee3n tr\u00e8o c\u00e2y \u00e0 !\u201d. Kh\u00f4ng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n&nbsp; Khoa H\u00e0o ch\u1ebft. Truy t\u1eb7ng Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9, cho 400 quan ti\u1ec1n, 3 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng. H\u1eefu Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 Bi\u1ec7n l\u00fd Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n&nbsp; C\u00f4ng Ti\u1ec7p ch\u1ebft. T\u1eb7ng Tham tri Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed3i \u0111\u1eafp b\u1edd s\u00f4ng \u1edf c\u1eeda V\u0103n Mi\u1ebfu. Ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda mi\u1ebfu, g\u1ea7n s\u00e1t s\u00f4ng, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc x\u00f3i l\u1edf. Sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd v\u00e0 Nguy\u1ec5n&nbsp; V\u0103n Qu\u1ebf \u0111\u1ed1c th\u00fac bi\u1ec1n binh 4.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea5t \u0111\u1eafp l\u1ea5p cho theo h\u00ecnh b\u00e1n nguy\u1ec7t, x\u00e2y \u0111\u00e1 l\u00e0m b\u1eadc \u0111\u1ec3 ng\u0103n gi\u1eef. L\u1ea1i d\u1ef1ng gi\u1ea3i v\u0169 \u1edf V\u0103n Mi\u1ebfu v\u00e0 nh\u00e0 Di Lu\u00e2n, nh\u00e0 gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f9ng h\u1ecdc x\u00e1 t\u1ea3 h\u1eefu \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u00fac \u0111\u0129nh b\u1ea1c 1 l\u1ea1ng ban \u0111\u01b0a cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9: \u201c\u0110\u1eddi Gia Long c\u00f9ng n\u0103m Minh M\u1ec7nh, \u0111\u00fac b\u1ea1c c\u00f4ng m\u1ed7i \u0111\u0129nh 1 l\u1ea1ng, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ban h\u00e0nh. Nh\u01b0ng th\u1ec3 ch\u1ea5t h\u01a1i d\u00e0y, b\u1ecdn gian x\u1ea3o th\u01b0\u1eddng hay theo \u0111\u00f3 m\u00e0 gi\u1ea3 m\u1ea1o. Nay \u0111\u1ed5i \u0111\u00fac theo th\u1ee9c m\u1edbi, ph\u00e2n t\u1ea5c b\u1ec1 d\u00e0i b\u1ec1 ngang, cho v\u1eeba v\u1eb7n, c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng h\u00e0nh l\u00e2u d\u00e0i. Ph\u00e1t c\u1ea5p cho Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh m\u1ed7i th\u00e0nh 30 \u0111\u0129nh, Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o kh\u00e1c \u0111\u1ec1u 10 \u0111\u0129nh, \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1eabu m\u00e0 so nghi\u1ec7m. C\u00f2n th\u1ee9c c\u0169 th\u00ec th\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u00fac n\u1eefa\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9, Bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n<\/p>\n\n\n\n<p>v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u, ch\u00e2u H\u01b0\u1edbng H\u00f3a, \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9. L\u1ea5y Tri b\u1ea1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u0129nh Hi\u1ec7p th\u00fa Cam L\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Khi\u00eam l\u00e0m ch\u1ee9c \u1ea5y. Tr\u01b0\u1edbc ch\u00e2u H\u01b0\u1edbng H\u00f3a m\u1edbi \u0111\u1eb7t, vua mu\u1ed1n \u0111\u1eb7t Tri ch\u00e2u, sai tr\u1ea5n th\u1ea7n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi h\u1ee3p v\u1edbi n\u01a1i \u1ea5y. Tr\u1ea5n th\u1ea7n cho \u0110\u0103ng Khi\u00eam l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u1eddng Qu\u1ea5t X\u00e1 \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 hi\u1ec3u t\u00ecnh h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi man, t\u00e2u xin \u0111i\u1ec1u b\u1ed5. Vua y cho. Sai ch\u1ebf c\u1ea5p cho \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 ki\u1ec1m b\u1eb1ng g\u1ed7.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 nh\u1ea1c nghi th\u1ee9c t\u1ebf Giao. L\u1ec5 b\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u cho r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 Giao \u0111\u00e0n l\u00e0 vi\u1ec7c r\u1ea5t l\u1edbn, cho n\u00ean c\u00e1c vua \u0111\u1eddi x\u01b0a, nh\u00e2n tr\u1eddi cao th\u00ec th\u1edd tr\u1eddi, nh\u00e2n \u0111\u1ea5t th\u1ea5p, th\u1edd \u0111\u1ea5t, \u1edf n\u01a1i th\u1ea5p, s\u1ef1 t\u00f4n tr\u1ecdng b\u00e1o \u0111\u00e1p r\u1ea5t m\u1ef1c k\u00ednh th\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u1ea7u v\u0103n v\u1ebb. T\u1eeb Tam \u0111\u1ea1i v\u1ec1 sau, tuy t\u1ebf ri\u00eang, t\u1ebf chung, c\u00e1c \u0111\u1eddi kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng c\u1ed1t y\u1ebfu l\u00e0 nghi\u00eam t\u00fac, \u0111em l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1ea7n minh ; m\u00e0 v\u1eabn kh\u00f4ng ngo\u00e0i \u00fd ngh\u0129a b\u00e1o \u0111\u00e1p t\u1eeb g\u1ed1c, nh\u1edb l\u1ea1i t\u1eeb \u0111\u1ea7u. N\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t ta \u0111\u1eddi Tr\u1ea7n L\u00ea v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, \u00fd ngh\u0129a vi\u1ec7c t\u1ebf Giao c\u00f2n s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. K\u00ednh ngh\u0129 Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf &nbsp;((1) Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf : Gia Long) v\u00f5 c\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, ph\u00e1p ch\u1ebf m\u1edf mang, d\u1ef1ng l\u00ean \u0111\u00e0n Giao \u0111\u1ec3 h\u1ee3p t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t, r\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5ng Th\u00e1i t\u1ed5 &nbsp;((2) Th\u00e1i t\u1ed5 : Th\u00e1i t\u1ed5 Gia d\u1ee5 Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, t\u1ee9c Nguy\u1ec5n&nbsp; Ho\u00e0ng) ph\u1ed1i t\u1ef1, nghi \u0111i\u1ec3n \u0111\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh, r\u1ef1c r\u1ee1 tr\u00ean s\u1eed s\u00e1ch. Nay Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta r\u1ea1ng th\u00eam m\u01b0u m\u00f4 \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, t\u1ecf r\u00f5 l\u00f2ng hi\u1ebfu c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3, r\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5ng Th\u1ebf t\u1ed5 th\u0103ng ph\u1ed1i, nghi th\u1ee9c th\u1edd t\u1ef1, nh\u1ea5t thi\u1ebft theo nh\u01b0 ph\u1ed1i v\u1ecb c\u1ee7a Th\u00e1i t\u1ed5, cho th\u1ecfa s\u1ef1 b\u00e1o \u0111\u00e1p, t\u1ecf l\u00f2ng tinh th\u00e0nh, th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed1i \u00fd \u0111\u1eddi Th\u00e0nh Chu ph\u1ed1i t\u1ef1 H\u1eadu T\u1eafc v\u00e0 V\u0103n v\u01b0\u01a1ng. Duy t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c \u0111\u1ed3 t\u1ebf t\u1ef1 v\u00e0 \u0111i\u1ec3n t\u1ebf t\u1ef1, v\u1eabn ch\u01b0a ch\u00e9p th\u00e0nh s\u00e1ch v\u1edf. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c th\u1ee9c ng\u1ecdc, l\u1ee5a, c\u00e1c \u0111\u1ed3 b\u1eb1ng s\u00e0nh b\u1eb1ng b\u1ea7u, c\u00f9ng l\u00e0 chu\u00f4ng kh\u00e1nh v\u00e0 h\u00e0ng m\u00faa ph\u1ea3i n\u00ean b\u00e0y \u0111\u1ee7, kh\u00fac nh\u1ea1c v\u00e0 nghi th\u1ee9c ph\u1ea3i n\u00ean so\u1ea1n \u0111\u1ecbnh, t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ed9t phen tham kh\u1ea3o b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1eddi x\u01b0a m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u1ec3 cho gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i \u00fd c\u1ee7a l\u1ec5 nh\u1ea1c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh thi h\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>A. \u0110\u1ed3 th\u1edd :<\/p>\n\n\n\n<p>1. B\u00edch ng\u1ecdc : Ch\u1ecdn l\u1ea5y trong kho ng\u1ecdc xanh v\u00e0 ng\u1ecdc v\u00e0ng \u0111\u1ec1u m\u1ed9t c\u1ee5c do s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o theo th\u1ee9c m\u00e0i gi\u0169a th\u00e0nh kh\u00ed, c\u1ea5t \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5, (theo Chu quan th\u00ec ng\u1ecdc b\u00edch s\u1eafc xanh \u0111\u1ec3 l\u1ec5 tr\u1eddi, ng\u1ecdc t\u00f4ng s\u1eafc v\u00e0ng \u0111\u1ec3 l\u1ec5 \u0111\u1ea5t, b\u00edch h\u00ecnh tr\u00f2n, t\u01b0\u1ee3ng tr\u1eddi, t\u00f4ng h\u00ecnh vu\u00f4ng, t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea5t), h\u1eb1ng n\u0103m l\u00e0m l\u1ec5 th\u00ec b\u00e0y ra, l\u1ec5 xong l\u1ea1i c\u1ea5t \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>2. N\u1eadm ch\u00e9n r\u01b0\u1ee3u [t\u00f4n t\u01b0\u1edbc] t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, \u1edf \u0111\u00e0n tr\u00f2n : \u0111\u00e0i ch\u00e9n v\u00e0ng 12 c\u00e1i, n\u1eadm v\u00e0ng 4 c\u00e1i. \u1edf \u0111\u00e0n vu\u00f4ng, \u0111\u00e0i ch\u00e9n b\u1ea1c 24 c\u00e1i, n\u1eadm b\u1ea1c 8 c\u00e1i ; 12 \u0111\u00e0i ch\u00e9n v\u00e0ng \u0111\u1ed5i d\u00f9ng qu\u1ea3 b\u1ea7u (theo L\u1ec5 k\u00fd, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1eb1ng ch\u1ea5t s\u00e0nh v\u00e0 qu\u1ea3 b\u1ea7u, l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1ee3ng t\u00ednh ch\u1ea5t c\u1ee7a Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t), ch\u00e9n c\u00f3 hai c\u00e1i tr\u1ee5 ch\u1ed7 r\u00f3t v\u00e0 ch\u00e2n \u0111\u1ec1u theo th\u1ee9c c\u0169 l\u00e0m b\u1eb1ng v\u00e0ng v\u00e0 v\u1eabn \u0111\u1eb7t l\u00ean b\u1ed9 \u0111\u00e0i v\u00e0ng ; 24 ch\u00e9n b\u1ea1c, th\u00ec \u0111\u1ed5i d\u00f9ng \u0111\u1ed3 s\u1ee9 ph\u00e1p lam, \u0111\u1ec1u theo th\u1ee9c c\u0169 l\u00f3t b\u1ea1c b\u00ean trong, v\u00e0 \u0111\u1eb7t l\u00ean \u0111\u00e0i b\u1ea1c ; 12 chi\u1ebfc n\u1eadm v\u00e0ng b\u1ea1c th\u00ec c\u0169ng y theo th\u1ee9c c\u0169 m\u00e0 \u0111\u1ed5i d\u00f9ng \u0111\u1ed3 s\u1ee9, duy c\u00e1i \u0111\u1ea7u m\u0169i c\u1ee7a t\u00f4n th\u00ec l\u00e0m h\u00ecnh \u0111\u1ea7u th\u00fa, b\u1ed1n c\u00e1i n\u1eadm \u1edf Vi\u00ean \u0111\u00e0n th\u00ec b\u1ecbt v\u00e0ng, 8 c\u00e1i \u1edf Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e0n th\u00ec b\u1ecbt b\u1ea1c. L\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e9n v\u00e0 n\u1eadm b\u1eb1ng s\u1ee9 \u1edf v\u1ecb th\u1edd Tr\u1eddi th\u00ec d\u00f9ng s\u1eafc xanh, \u1edf v\u1ecb th\u1edd \u0110\u1ea5t th\u00ec d\u00f9ng s\u1eafc v\u00e0ng, \u1edf ph\u1ed1i v\u1ecb t\u1ea3 h\u1eefu v\u00e0 c\u00e1c v\u1ecb t\u00f2ng t\u1ef1 t\u1ea3 nh\u1ea5t, h\u1eefu nh\u1ea5t, t\u1ea3 nh\u1ecb, t\u1ea3 tam, t\u1ea3 t\u1ee9, t\u1ea5t c\u1ea3 5 \u00e1n \u0111\u1ec1u s\u1eafc xanh ; h\u1eefu nh\u1ecb, h\u1eefu tam, h\u1eefu t\u1ee9 t\u1ea5t c\u1ea3 3 \u00e1n \u0111\u1ec1u s\u1eafc v\u00e0ng. C\u00e1c \u0111\u1ed3 th\u1edd ch\u1ebf tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 th\u00eca b\u1eb1ng v\u00e0ng b\u1ea1c, b\u00e1t n\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng s\u1ee9 th\u00ec c\u1ee9 b\u00e0y \u0111\u1eb7t nh\u01b0 c\u0169. L\u1ea1i ch\u1ebf th\u00eam \u0111\u1ed3 s\u1ee9 \u1edf Vi\u00ean \u0111\u00e0n n\u1eadm to b\u1eb1ng s\u1ee9, (theo Chu quan th\u00ec th\u00e1i t\u00f4n l\u00e0 n\u1eadm \u0111\u1eddi th\u00e1i c\u1ed5 b\u1eb1ng s\u00e0nh), th\u1ee9 xanh 3 chi\u1ebfc, th\u1ee9 v\u00e0ng 1 chi\u1ebfc, \u0111\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc l\u00e3, b\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng r\u00f3t.<\/p>\n\n\n\n<p>3. \u0110\u0103ng &nbsp;((1) \u0110\u0103ng : \u0111\u1ed3 th\u1edd b\u1eb1ng s\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ef1ng th\u1ee9c \u0103n, c\u00f3 n\u1eafp v\u00e0 ch\u00e2n cao) v\u00e0 h\u00ecnh &nbsp;((2) H\u00ecnh : \u0111\u1ed3 th\u1edd, t\u1ee9c th\u1ed1 \u0111\u1ef1ng rau \u0111\u1ef1ng canh) m\u1ed7i th\u1ee9 12 c\u00e1i \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng s\u1ee9. \u1edf Vi\u00ean \u0111\u00e0n 4 c\u00e1i \u0111\u0103ng, xanh 3, v\u00e0ng 1 ; \u1edf Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e0n 8 c\u00e1i \u0111\u0103ng, xanh 5, v\u00e0ng 3, 12 c\u00e1i h\u00ecnh, xanh v\u00e0ng \u0111\u1ec1u 6 c\u00e1i.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>4. Qu\u1ef9 v\u00e0 ph\u1ee7&nbsp; &nbsp;((3) Qu\u1ef9 v\u00e0 ph\u1ee7 : \u0111\u1ed3 th\u1edd, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ef1ng ng\u0169 c\u1ed1c, c\u00f3 n\u1eafp) m\u1ed7i th\u1ee9 12 c\u00e1i b\u1eb1ng s\u1ee9, ph\u1ee7 h\u00ecnh vu\u00f4ng, qu\u1ef9 h\u00ecnh tr\u00f2n.<\/p>\n\n\n\n<p>5. Bi\u00ean &nbsp;((4) Bi\u00ean : \u0111\u1ed3 th\u1edd, nh\u01b0 m\u00e2m b\u1ed3ng \u0111\u1ef1ng qu\u1ea3 ph\u1ea9m \u0111an b\u1eb1ng tre) v\u00e0 \u0111\u1eadu &nbsp;((5) \u0110\u1eadu : \u0111\u1ed3 th\u1edd \u0111\u1ec3 \u0111\u1ef1ng th\u1ecbt, c\u00f3 n\u1eafp), ch\u00ednh v\u1ecb ph\u1ed1i v\u1ecb 4 \u00e1n m\u1ed7i \u00e1n \u0111\u1ec1u 12 c\u00e1i ; v\u1ecb t\u00f2ng t\u1ef1 t\u1ea3 nh\u1ea5t, h\u1eefu nh\u1ea5t 2 \u00e1n, m\u1ed7i \u00e1n \u0111\u1ec1u 10 c\u00e1i ; t\u1ea3 nh\u1ecb, t\u1ea3 tam, t\u1ea3 t\u1ee9, h\u1eefu nh\u1ecb, h\u1eefu tam, h\u1eefu t\u1ee9 6 \u00e1n, m\u1ed7i \u00e1n \u0111\u1ec1u 8 c\u00e1i. \u0110\u1ec1u l\u00e0 bi\u00ean th\u00ec d\u00f9ng tre, \u0111\u1eadu th\u00ec d\u00f9ng \u0111\u1ed3 s\u1ee9, bi\u00ean th\u00ec \u0111\u1ef1ng b\u00e1nh tr\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>6. \u0110\u1eb3ng, b\u00e0n, \u0111\u1eadu th\u00ec \u0111\u1ef1ng d\u01b0a mu\u1ed1i, y theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 b\u00e0y, duy c\u00e1c \u00e1n th\u00ec ngo\u00e0i c\u00e1i b\u00e0n th\u1ee9 ba, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t c\u00e1i b\u00e0n th\u1ee9 4 \u0111\u1ec3 b\u00e0y c\u00e1c th\u1ee9 \u0111\u0103ng, h\u00ecnh, ph\u1ee7, qu\u1ef9 v\u00e0 m\u00e2m x\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc c\u00e1i \u0111\u1eb3ng ch\u1ea5p s\u1ef1 \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu ch\u00ednh v\u1ecb, l\u00e0m th\u00eam 2 c\u00e1i \u0111\u1eb3ng g\u1ed7 \u0111\u1ec3 d\u1ecf b\u00e0y l\u1ee5a. Ph\u1ed1i v\u1ecb t\u1ea3 h\u1eefu tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng t\u00e1n tr\u00f2n s\u1eafc v\u00e0ng, qu\u1ea7n b\u00e0n s\u1eafc \u0111\u1ecf, nay \u0111\u1ec1u theo s\u1eafc tr\u1eddi \u0111\u1ed5i d\u00f9ng m\u1ea7u xanh. B\u00e0n \u1ea9m ph\u01b0\u1edbc, c\u00f9ng h\u01b0\u01a1ng \u00e1n trong ngo\u00e0i v\u00e0 c\u00e1i \u0111\u1eb3ng ch\u1ea5p s\u1ef1 t\u00e1n tr\u00f2n v\u00e0 qu\u1ea7n b\u00e0n tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng c\u00e1c m\u00e0u v\u00e0ng, \u0111\u1ecf c\u0169ng \u0111\u1ed5i d\u00f9ng m\u00e0u xanh. C\u00e1c \u00e1n t\u00f2ng v\u1ecb, v\u00e0 \u0111\u1eb3ng ch\u1ea5p s\u1ef1, t\u00e1n tr\u00f2n v\u00e0 qu\u1ea7n b\u00e0n tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng s\u1eafc \u0111\u1ecf, chi\u1ebfu \u0111\u00e0n t\u1ebf Tr\u1eddi th\u00ec d\u00f9ng s\u1eafc xanh, \u0111\u00e0n t\u1ebf \u0110\u1ea5t th\u00ec d\u00f9ng s\u1eafc v\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B. L\u1ec5 ph\u1ea9m :<\/p>\n\n\n\n<p>1. L\u1ee5a th\u1edd, chia l\u00e0m ba h\u1ea1ng, h\u1ea1ng nh\u1ea5t d\u00e0i 9 th\u01b0\u1edbc ; h\u1ea1ng nh\u00ec 7 th\u01b0\u1edbc ; h\u1ea1ng ba 5 th\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ecb th\u1edd Tr\u1eddi, d\u00f9ng l\u1ee5a m\u00e0u xanh 12 m\u1ea3nh, v\u1ecb th\u1edd \u0110\u1ea5t d\u00f9ng l\u1ee5a m\u00e0u v\u00e0ng m\u1ed9t m\u1ea3nh, c\u00e1c ph\u1ed1i t\u1ef1 t\u1ea3 h\u1eefu, l\u1ee5a m\u00e0u tr\u1eafng \u0111\u1ec1u 1 m\u1ea3nh, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng l\u1ee5a h\u1ea1ng nh\u1ea5t, c\u00e1c v\u1ecb t\u00f2ng t\u1ef1 : v\u1ecb \u0110\u1ea1i minh, l\u1ee5a m\u00e0u \u0111\u1ecf 1 m\u1ea3nh ; v\u1ecb D\u1ea1 minh, l\u1ee5a m\u00e0u tr\u1eafng 1 m\u1ea3nh \u0111\u1ec1u d\u00f9ng l\u1ee5a h\u1ea1ng nh\u00ec ; v\u1ecb Chu thi\u00ean tinh t\u00fa, l\u1ee5a 11 m\u1ea3nh m\u00e0u xanh, \u0111\u1ecf, v\u00e0ng, \u0111en \u0111\u1ec1u 1 m\u1ea3nh v\u00e0 m\u00e0u tr\u1eafng 7 m\u1ea3nh ; v\u1ecb V\u00e2n V\u0169 Phong L\u00f4i, l\u1ee5a 4 m\u1ea3nh m\u00e0u xanh, tr\u1eafng, \u0111en, v\u00e0ng \u0111\u1ec1u 1 m\u1ea3nh ; v\u1ecb Th\u00e1i Tu\u1ebf Nguy\u1ec7t t\u01b0\u1edbng, l\u1ee5a m\u00e0u tr\u1eafng 13 m\u1ea3nh, v\u1ecb S\u01a1n, H\u1ea3i, Giang, Tr\u1ea1ch, l\u1ee5a m\u00e0u tr\u1eafng 4 m\u1ea3nh ; l\u1ea1i v\u1ecb S\u01a1n th\u1ea7n \u1edf c\u00e1c n\u00fai Tri\u1ec7u T\u01b0\u1eddng, Kh\u1ea3i V\u1eadn, H\u01b0ng Nghi\u1ec7p, Thi\u00ean Th\u1ee5, \u0111\u1ec1u l\u1ee5a m\u00e0u tr\u1eafng m\u1ed9t m\u1ea3nh ; v\u1ecb th\u1ea7n Kh\u00e2u, L\u0103ng, Ph\u1ea7n, Di\u1ec5n, l\u1ee5a m\u00e0u tr\u1eafng 4 m\u1ea3nh ; v\u1ecb Thi\u00ean h\u1ea1 th\u1ea7n k\u1ef3, l\u1ee5a m\u00e0u tr\u1eb1ng m\u1ed9t m\u1ea3nh, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng l\u1ee5a h\u1ea1ng ba. \u0110\u1ef1ng v\u00e0o h\u1ed9p \u0111an, m\u1ed7i \u00e1n 1 h\u1ed9p.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf ch\u00ednh v\u1ecb th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 \u201cGiao t\u1ef1 ch\u1ebf b\u1ea1ch\u201d, \u1edf ph\u1ed1i v\u1ecb g\u1ecdi l\u00e0 \u201cPh\u1ee5ng ti\u00ean ch\u1ebf b\u1ea1ch\u201d, \u1edf t\u00f2ng v\u1ecb g\u1ecdi l\u00e0 \u201cTr\u1ecb th\u1ea7n ch\u1ebf b\u1ea1ch\u201d \u0111\u1ec1u vi\u1ebft b\u1eb1ng m\u1ef1c \u1edf \u0111\u1ea7u t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Tam sinh, theo l\u1ec7 c\u0169 ch\u0103n nu\u00f4i 3 th\u00e1ng, c\u1ea5p th\u00eam 18 c\u00e1i l\u1ecdng \u0111\u1ecf, th\u1eebng gai \u0111\u1ecf 18 s\u1ee3i, b\u1eaft d\u00e2n phu Th\u1eeba Thi\u00ean th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y \u0111em tr\u00e2u, d\u00ea ra t\u1eafm r\u1eeda. Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y sai ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c \u0111\u1ed1c \u0111\u1ed3ng quan L\u1ec5 b\u1ed9 v\u00e0 quan ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1ebfn s\u1edf Th\u1ea7n tr\u00f9 xem x\u00e9t, \u0111\u1ebfn l\u00fac l\u00e0m th\u1ecbt l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc lu\u1ed9c l\u00f2ng tr\u00e2u l\u00e0m th\u00e1i canh \u0111\u1ef1ng v\u00e0o c\u00e1i \u0111\u0103ng ; d\u00f9ng l\u00f2ng v\u00e0 th\u1ecbt d\u00ea, l\u1ee3n m\u1ed7i th\u1ee9 6 mi\u1ebfng l\u00e0m h\u00f2a canh, \u0111\u1ef1ng v\u00e0o c\u00e1i h\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>3. X\u00f4i. \u1edf tr\u00ean \u0111\u00e0n 4 \u00e1n, 20 m\u00e2m x\u00f4i, g\u1ea1o n\u1ebfp 60 th\u0103ng, ph\u1ee7 12 c\u00e1i, g\u1ea1o n\u1ebfp 6 th\u0103ng, qu\u1ef9 12 c\u00e1i, g\u1ea1o t\u1ebb 4 th\u0103ng \u0111\u1ec1u d\u00f9ng g\u1ea1o t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n. \u1edf Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e0n 8 \u00e1n, 40 m\u00e2m x\u00f4i, g\u1ea1o n\u1ebfp 120 th\u0103ng, d\u00f9ng g\u1ea1o B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>4. Qu\u1ea3 ph\u1ea9m. Do ty L\u00fd thi\u1ec7n ch\u1ecdn mua, th\u1ee9 t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t \u0111\u1ef1ng v\u00e0o bi\u00ean v\u00e0 \u0111\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>5. \u0110\u00e8n \u0111u\u1ed1c. Theo y l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>C. \u00c2 m nh\u1ea1c<\/p>\n\n\n\n<p>1. B\u00e0i nh\u1ea1c. T\u1eeb khi \u0111\u1ed1t c\u1ee7i, \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u1ed1t v\u0103n t\u1ebf, t\u1ea5t c\u1ea3 9 l\u1ea7n t\u1ea5u nh\u1ea1c : \u0111\u1ed1t c\u1ee7i th\u00ec t\u1ea5u b\u00e0i \u201cHi\u1ec3n th\u00e0nh\u201d, \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng th\u00ec t\u1ea5u b\u00e0i \u201cC\u1ea3nh th\u00e0nh\u201d, nghinh th\u1ea7n th\u00ec t\u1ea5u b\u00e0i \u201cAn th\u00e0nh\u201d, d\u00e2ng ng\u1ecdc l\u1ee5a th\u00ec t\u1ea5u b\u00e0i \u201cGia th\u00e0nh\u201d, tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ea7u th\u00ec t\u1ea5u b\u00e0i \u201cM\u1ef9 th\u00e0nh\u201d, tu\u1ea7n th\u1ee9 nh\u00ec th\u00ec t\u1ea5u b\u00e0i \u201cThu\u1ef5 th\u00e0nh\u201d, tu\u1ea7n sau c\u00f9ng th\u00ec t\u1ea5u b\u00e0i \u201cV\u0129nh th\u00e0nh\u201d, ti\u1ec5n th\u1ea7n th\u00ec t\u1ea5u b\u00e0i \u201cTuy th\u00e0nh\u201d, \u0111\u1ed1t v\u0103n t\u1ebf th\u00ec t\u1ea5u b\u00e0i \u201cH\u1ef1u th\u00e0nh\u201d. Vua v\u1ec1 cung th\u00ec t\u1ea5u \u201cKh\u00e1nh th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>2. \u0110\u1ed3 nh\u1ea1c. Chu\u00f4ng l\u1edbn, kh\u00e1nh l\u1edbn \u0111\u1ec1u m\u1ed9t c\u00e1i ; chu\u00f4ng nh\u1ecf, kh\u00e1nh nh\u1ecf \u0111\u1ec1u 12 c\u00e1i, chu\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ed3ng, kh\u00e1nh d\u00f9ng \u0111\u00e1 ; chu\u00f4ng l\u1edbn, kh\u00e1nh l\u1edbn m\u1ed7i \u00e1n treo m\u1ed9t gi\u00e1, chu\u00f4ng nh\u1ecf, kh\u00e1nh nh\u1ecf c\u00f9ng treo m\u1ed9t gi\u00e1. Chu\u00f4ng l\u1edbn, kh\u00e1nh l\u1edbn b\u00e0y d\u01b0\u1edbi h\u00e0ng chu\u00f4ng tr\u1ed1ng l\u1edbn ; chu\u00f4ng nh\u1ecf, kh\u00e1nh nh\u1ecf b\u00e0y h\u00e0ng d\u01b0\u1edbi n\u1eefa, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn tr\u1ed1ng k\u00e8n \u0111\u1ea1i nh\u1ea1c. S\u00e1u ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1 H\u00f2a Thanh m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1ee7 m\u0169 sung gi\u1eef vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh chu\u00f4ng, \u0111\u00e1nh kh\u00e1nh. L\u00e0m l\u1ec5 th\u00ec theo nghi ch\u00fa c\u0169, kh\u1edfi chu\u00f4ng tr\u1ed1ng l\u00e0 m\u1ed9t ti\u1ebft ri\u00eang. R\u1ed3i \u0111\u1ebfn khi t\u1ea5u nh\u1ea1c, m\u1ed7i b\u1ea3n nh\u1ea1c, th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00e1nh ba ti\u1ebfng chu\u00f4ng l\u1edbn, c\u1eed nh\u1ea1c r\u1ed3i, th\u00ec l\u1ea5y chu\u00f4ng nh\u1ecf, kh\u00e1nh nh\u1ecf h\u00f2a v\u1edbi \u0111\u00e0n s\u00e1o, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e1nh 3 ti\u1ebfng l\u1edbn. C\u00e1c ti\u1ebft d\u1eabn l\u00ean, d\u1eabn xu\u1ed1ng, v\u1eabn d\u00f9ng \u0111\u1ea1i nh\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>3. M\u00faa nh\u1ea1c. Th\u1ef1 Thanh B\u00ecnh sung l\u00e0m v\u0169 s\u01b0 : v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, v\u0169 sinh v\u0103n v\u00f5 64 ng\u01b0\u1eddi, v\u0103n m\u00faa th\u00ec v\u0169 s\u01b0 2 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m c\u1edd ti\u1ebft, v\u0169 sinh 64 ng\u01b0\u1eddi, b\u00ean t\u1ea3 c\u1ea7m \u1ed1ng s\u00e1o, b\u00ean h\u1eefu c\u1ea7m c\u1edd v\u0169 ; v\u00f5 m\u00faa th\u00ec v\u0169 s\u01b0 2 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m c\u1edd tinh, v\u0169 sinh 64 ng\u01b0\u1eddi, b\u00ean t\u1ea3 c\u1ea7m m\u1ed9c b\u00ean h\u1eefu c\u1ea7m b\u00faa ; \u0111\u1ec1u \u00e1o m\u0169 s\u1eb5n s\u00e0ng chia \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 ph\u00eda nam c\u1ea5p th\u1ee9 ba, \u0111\u00f4ng, t\u00e2y c\u00f9ng h\u01b0\u1edbng l\u1ea1i nhau. Tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u l\u1ec5 \u0111\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef chu\u00f4ng \u0111\u00e1nh 3 ti\u1ebfng chu\u00f4ng l\u1edbn, \u00e2m nh\u1ea1c c\u1eed l\u00ean ; v\u0169 s\u01b0 \u1edf \u0111\u00f4ng, t\u00e2y, \u0111\u1ec1u gi\u01a1 c\u1edd tinh l\u00ean d\u1eabn v\u0169 sinh t\u1edbi tr\u00ean th\u1ec1m, chia ra t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ee9ng sau h\u00e0ng ca c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u ng\u1ea3nh m\u1eb7t v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, d\u00e0n l\u00e0m 8 h\u00e0ng, \u0111\u1ec1u theo h\u00e0ng m\u00faa m\u1ed9c v\u00e0 b\u00faa. Ca c\u00f4ng t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c xong th\u00ec ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef kh\u00e1nh \u0111\u00e1nh 3 ti\u1ebfng kh\u00e1nh l\u1edbn, v\u0169 s\u01b0 d\u1eabn v\u0169 sinh lui v\u1ec1 ch\u1ed7 c\u0169. Tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u l\u1ec5 th\u1ee9 nh\u00ec, v\u0169 s\u01b0 \u1edf \u0111\u00f4ng, t\u00e2y \u0111\u1ec1u gi\u01a1 c\u1edd ti\u1ebft l\u00ean d\u1eabn v\u0169 sinh t\u1edbi h\u00e0ng, m\u00faa \u1ed1ng s\u00e1o v\u00e0 c\u1edd v\u0169, ti\u1ebft th\u1ee9 c\u0169ng nh\u01b0 tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ea7u. Tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u sau c\u00f9ng, c\u0169ng m\u00faa nh\u01b0 tu\u1ea7n th\u1ee9 nh\u00ec, r\u1ed3i \u0111\u1ec1u lui \u0111\u1ee9ng ch\u1ed7 c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>D. Nghi ch\u00fa :<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eb1ng n\u0103m m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng gi\u00eang, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m d\u1ef1 ch\u1ecdn 3 ng\u00e0y t\u1ed1t v\u00e0o trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 2 d\u00e2ng tr\u00ecnh ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u00ean \u0111\u1ecf l\u00e0 qu\u1ebb th\u1ee9 nh\u1ea5t ; ch\u1ea5m \u0111\u1ecf l\u00e0 qu\u1ebb th\u1ee9 nh\u00ec, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u00ean ch\u1ea5m l\u00e0 qu\u1ebb th\u1ee9 ba. Ng\u00e0y 11 quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng b\u00f3i ng\u00e0y t\u1ebf Giao, b\u1eaft \u0111\u1ea7u gieo keo qu\u1ebb th\u1ee9 nh\u1ea5t, n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t th\u00ec gieo l\u1ea1i qu\u1ebb th\u1ee9 hai, n\u1ebfu l\u1ea1i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t th\u00ec m\u1edbi gieo \u0111\u1ebfn qu\u1ebb th\u1ee9 ba. N\u1ebfu 3 qu\u1ebb \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng t\u1ed1t th\u00ec d\u00f9ng ngay qu\u1ebb th\u1ee9 nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn ng\u00e0y h\u00e0nh l\u1ec5, nh\u1ea1c t\u1ea5u 9 b\u00e0i. Khi ng\u1ef1 gi\u00e1 v\u1ec1 cung th\u00ec ph\u00e1i th\u00eam \u0111\u1ed9i Thanh b\u00ecnh th\u1ef1 8 ng\u01b0\u1eddi ca c\u00f4ng, c\u00f9ng 8 ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea1c c\u00f4ng th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh, chia l\u00e0m hai ban \u0111\u00f4ng, t\u00e2y d\u1eabn \u0111i tr\u01b0\u1edbc, ca, nh\u1ea1c \u0111\u1ec1u t\u1ea5u. (C\u00f2n c\u00e1c ti\u1ebft kh\u00e1c th\u00ec c\u0169ng nh\u01b0 nghi th\u1ee9c c\u0169).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp \u0111\u00ea v\u1ec7 n\u00f4ng \u1edf hai x\u00e3 V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Th\u1ee7 L\u1ec5 h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean (x\u00e3 V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, Th\u1ee7 L\u1ec5 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n), tha dao d\u1ecbch cho binh d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec3 c\u1ed1 g\u1eafng m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c vi\u00ean d\u1ecbch thu\u1ed9c th\u00e0nh c\u00f3 ch\u1ee9c V\u0103n h\u00e0n \u1edf Ti\u1ec1n qu\u00e2n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch \u1edf th\u01b0\u01a1ng kh\u1ed1 danh s\u1eafc ph\u1ee9c t\u1ea1p, xin b\u00e3i c\u1ea3 cho v\u1ec1 d\u00e2n\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ee9, tu\u1ed5i ngo\u00e0i 70, xin v\u1ec1 h\u01b0u. Vua cho l\u00e0 s\u1ee9c c\u00f2n kho\u1ebb, kh\u00f4ng cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t th\u1ee7 B\u00ecnh Xuy\u00ean \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean. L\u1ea5y \u00c2n k\u1ef5 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ed9i l\u00e0m Th\u1ee7 ng\u1ef1. Nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc Qu\u1ea3n th\u1ee7 Long Xuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u1ee3p b\u1ecb \u1ed1m, th\u00e0nh th\u1ea7n xin cho H\u1ed9i thay.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Qu\u1ea3n th\u1ee7 l\u00e0 do vi\u1ec7c t\u00f2ng quy\u1ec1n, so v\u1edbi quan ch\u1ebf m\u1edbi \u0111\u1ecbnh th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c h\u00e0m \u1ea5y. Hu\u1ed1ng chi Long Xuy\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 Tri huy\u1ec7n v\u00e0 Huy\u1ec7n th\u1eeba, ch\u00ednh s\u1ef1 c\u00e1i g\u00ec c\u0169ng thu\u1ed9c v\u00e0o c\u1ea3, c\u00f2n ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111\u1eb7t quan th\u1ee7 l\u00e0m g\u00ec. N\u00ean h\u1ea1 l\u1ec7nh cho th\u00e0nh th\u1ea7n tr\u00f9 ngh\u0129 m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean\u201d. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cLong Xuy\u00ean c\u00e1ch xa H\u00e0 Ti\u00ean c\u00f3 kho th\u00f3c c\u00f4ng ch\u1ee9a ch\u1ea5t \u1edf \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ea5t \u1ea5y th\u1ef1c l\u00e0 quan tr\u1ecdng, xin \u0111\u1eb7t th\u00eam th\u1ee7 s\u1edf, \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i quan danh cho c\u00f3 th\u1ec3 chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng\u201d. B\u00e8n c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u1ea5y. L\u1ea1i sai \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c \u00e1n th\u1ee7 2 t\u1ea5n L\u00e3ng \u0110i\u1ec1n v\u00e0 Ng\u00e0n Ph\u1ed1 \u1edf Ngh\u1ec7 An, l\u00e0m ch\u1ee9c Th\u1ee7 ng\u1ef1, \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c Qu\u1ea3n th\u1ee7 \u1ea5m tu\u1ea7n \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0m ch\u1ee9c Th\u1ee7 ng\u1ef1 t\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tu\u1ea7n cho h\u1ee3p v\u1edbi quan ch\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng cho th\u01b0 l\u1ea1i 6 c\u01a1 T\u0129nh man \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, 6 c\u01a1 c\u00f3 1 Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 36 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i c\u00f3 m\u1ed9t T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, h\u1eb1ng th\u00e1ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai ch\u00e2u V\u00e2n \u0110\u1ed3n v\u00e0 V\u1ea1n Ninh thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Y\u00ean g\u1ea1o k\u00e9m, d\u00e2n c\u00f3 s\u1eafc \u0111\u00f3i. Vua d\u1ee5 cho \u0111em b\u00e1n th\u00f3c \u1edf kho 3.000 h\u1ed9c, gi\u1ea3m gi\u00e1 th\u00f3c \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i h\u1ed9c 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n b\u1ea1c. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh cho l\u00e0 2 ch\u00e2u \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea1c trung b\u00ecnh, t\u01b0 v\u1ec1 b\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cMu\u1ed1n c\u1ee9u nguy cho d\u00e2n m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u00f2i l\u1ea5y c\u00e1i d\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3, c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u1ee7a tr\u1eabm \u0111\u00e2u !\u201d. Sai l\u1ea5y b\u1ea1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 m\u00e0 b\u00e1n th\u00f3c cho d\u00e2n. H\u01a1n th\u00e1ng, s\u1eafc h\u1ecfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a d\u00e2n. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u : \u201cS\u00e1u ch\u00e2u huy\u1ec7n \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 r\u1eebng bi\u1ec3n, ru\u1ed9ng l\u00faa kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, nh\u00e2n d\u00e2n ch\u1ec9 nh\u1edd bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng, m\u00e0 V\u00e2n \u0110\u1ed3n, V\u1ea1n Ninh th\u00ec b\u1ed1n b\u1ec1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 bi\u1ec3n, l\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u01b0 c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00e1c g\u1ea7n v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, n\u1ebfu vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n h\u01a1i b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf m\u1ed9t ch\u00fat th\u00ec d\u1eabu \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi gieo neo. G\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00ec thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u00e0m tr\u1edf ng\u1ea1i, gi\u00e1 g\u1ea1o v\u1ecdt cao. T\u1eeb khi nh\u1edd \u01a1n ph\u00e1t b\u00e1n s\u1ed1 th\u00f3c kho, d\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi s\u1eafc. Song ngh\u0129 \u01a1n tr\u1eddi kh\u00f4ng d\u00e1m xin lu\u00f4n, ch\u1ec9 s\u1ee3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a d\u00e2n kh\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. S\u1edb v\u00e0o, vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cV\u00f9ng bi\u1ec3n y\u00ean l\u1eb7ng, ai c\u1ea5m bu\u00f4n b\u00e1n m\u00e0 l\u1ea1i n\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f3 ng\u1ee5 \u00fd g\u00ec ch\u0103ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eadu ki\u00ean T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 Ki\u00ean nhu\u1ec7 thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c Hu\u1ef3nh Kim Ho\u00e1n l\u00e0m Hi\u1ec7p th\u1ee7 \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u01b0\u1edbc Thu\u1ef7 X\u00e1 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u00f4ng kho\u1ea3n. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 2, Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng Ma \u1ea5t sai s\u1ee9 t\u1edbi th\u00e0nh Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n tr\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean xin c\u1ed1ng. Ma \u1ea5t ch\u1ebft, vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u00e0nh. N\u0103m th\u1ee9 4 em l\u00e0 Ma M\u1ed7 l\u00ean thay, l\u1ea1i sai s\u1ee9 xin c\u1ed1ng. R\u1ed3i Ma M\u1ed7 ch\u1ebft, vi\u1ec7c l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u00e0nh. Em Ma M\u1ed7 l\u00e0 Ma Lam n\u1ed1i, t\u1eebng mu\u1ed1n c\u1ea7u th\u00f4ng hi\u1ebfu, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi sai \u0111i s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, vua th\u1ea5y n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, sai tr\u1ea5n th\u1ea7n u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 th\u0103m t\u00ecnh tr\u1ea1ng, v\u00e0 ghi r\u00f5 b\u1edd c\u00f5i, n\u00fai s\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ef1, phong t\u1ee5c \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean. R\u1ed3i ph\u00e1i b\u1ecdn \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c tr\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111i t\u1ef1 Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n, qua 6 ng\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Ma Lam th\u1ea5y Quy\u1ec1n \u0111\u1ebfn r\u1ea5t m\u1eebng, v\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y t\u00ecnh tr\u1ea1ng, b\u00e8n sai thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 b\u1ecdn Ma Di\u00ean, Ma Xu\u00e2n \u0111em s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (1 c\u00e1i ng\u00e0 voi), theo Quy\u1ec1n \u0111\u1ebfn xin th\u00f4ng ch\u1ee9c c\u1ed1ng. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua sai th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p b\u1ea1c l\u1ee5a v\u00e0 qu\u1ea7n \u00e1o (th\u01b0\u1edfng cho Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng nhi\u1ec5u m\u00e0u h\u1ed3ng m\u00e0u lam \u0111\u1ec1u 1 t\u1ea5m, sa nam 20 t\u1ea5m, cho Ma Di\u00ean, Ma Xu\u00e2n kh\u0103n nhi\u1ec5u m\u00e0u b\u1ea3o lam, \u00e1o sa, qu\u1ea7n tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u 1, b\u1ea1c \u0111\u1ec1u 10 l\u1ea1ng). Ban y\u1ebfn \u0111\u1ec3 u\u00fd l\u1ea1o r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai h\u1ecfi s\u1ee9 gi\u1ea3 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ee7y X\u00e1, H\u1ecfa X\u00e1 v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc hay hai n\u01b0\u1edbc\u201d ? S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u00e1p r\u1eb1ng \u201cn\u01b0\u1edbc m\u00ecnh l\u00e0 H\u1ecfa X\u00e1, Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng x\u01b0ng l\u00e0 H\u1ecfa v\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng t\u1eebng nghe c\u00f3 Th\u1ee7y X\u00e1, t\u00ean Th\u1ee7y X\u00e1 l\u00e0 t\u1ef1 s\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc phi\u00ean d\u1ecbch l\u1ea7m\u201d. T\u1eeb \u0111\u1ea5y n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, x\u01b0ng l\u00e0 H\u1ecfa X\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>(Gi\u1edbi h\u1ea1n H\u1ecfa X\u00e1 : \u0111\u00f4ng gi\u00e1p thu\u1ed9c man Ph\u00fa Y\u00ean, t\u00e2y gi\u00e1p n\u01b0\u1edbc L\u00e8o, nam gi\u00e1p thu\u1ed9c man B\u00ecnh H\u00f2a, b\u1eafc gi\u00e1p thu\u1ed9c man B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ; n\u01b0\u1edbc \u1ea5y kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u0103n t\u1ef1, c\u00f3 truy\u1ec1n b\u00e1o ch\u1ec9 l\u1ea5y m\u00f3c c\u00e2u b\u1eb1ng thau chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 l\u00e0m tin. Thu\u1ebf l\u1ec7&nbsp; th\u00ec ho\u1eb7c n\u1ed9p v\u1ea3i ho\u1eb7c n\u1ed9p dao, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch. Ch\u1ed7 \u1edf kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh qu\u00e1ch, voi ng\u1ef1a c\u0169ng \u00edt. \u1edf gi\u1eefa c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00e0 s\u00e0n, Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng ng\u1ed3i gi\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng tre, m\u1eb7c \u00e1o m\u00e0u v\u00e0ng th\u00eau \u0111\u1ea7y hoa, \u0111\u1ed9i kh\u0103n nhi\u1ec5u m\u00e0u xanh, m\u1eb7c qu\u1ea7n v\u1ea3i tr\u1eafng ; b\u00ean t\u1ea3 hai c\u00e1i nh\u00e0 s\u00e0n th\u1edd c\u00fang th\u1ea7n k\u1ef3. Khi Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng \u1edf th\u01b0\u1eddng, sai khi\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1ec9 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, kh\u00f4ng c\u00f3 binh gi\u00e1p ; khi n\u01b0\u1edbc c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec h\u1ecdp d\u00e2n l\u00e0m binh, mang dao, v\u00e1c n\u1ecf, kh\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00ec gi\u1ea3i t\u00e1n v\u1ec1 ru\u1ed9ng l\u00e0ng. Tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e1p lu\u1eadt h\u00ecnh ph\u1ea1t. Ph\u00e0m thu\u1ed9c man tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng tr\u00f9 \u1ebfm cho d\u1ecbch l\u1ec7 v\u00e0 h\u1ecfa tai r\u1ea5t \u1ee9ng nghi\u1ec7m, cho n\u00ean d\u00e2n man s\u1ee3 nh\u01b0 th\u1ea7n, d\u00e2n c\u00f3 th\u1ecbt r\u01b0\u1ee3u d\u00e2ng Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng th\u00ec \u0111\u00e1nh chi\u00eang \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, tay m\u00faa, ch\u00e2n nh\u1ea3y l\u00e0m l\u1ec5 th\u1edd vua. Phong t\u1ee5c tin ma qu\u1ef7, c\u00f3 \u0111au \u1ed1m th\u00ec ch\u1ec9 bi\u1ebft c\u1ea7u \u0111\u1ea3o m\u00e0 th\u00f4i. T\u00ednh quen n\u1eafng, gi\u1ecfi b\u1eafn cung, d\u00e2n c\u01b0 nhi\u1ec1u m\u00e0 g\u1ea1o th\u00ec \u00edt, khai kh\u1ea9n n\u00fai r\u1eebng, ch\u1ec9 tr\u1ed3ng khoai, ng\u00f4, b\u00f4ng s\u1ee3i, d\u01b0a b\u00ed \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i ch\u00e1c cho ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n).<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Hoa t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNguy\u00ean mi\u1ebfu v\u00e0 H\u00e0nh cung \u1edf tr\u1ea5n, h\u1eb1ng n\u0103m c\u00e1c ti\u1ebft Ch\u00ednh \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng m\u1ed3ng m\u1ed9t, ng\u00e0y r\u1eb1m v\u00e0 c\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft kh\u00e1c, th\u00ec binh \u0111\u1ed9i Uy ch\u1ea5n thu\u1ed9c tr\u1ea5n \u0111eo g\u01b0\u01a1m \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u \u1edf hai ban t\u1ea3 h\u1eefu, qu\u00e2n dung c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, xin chi ti\u1ec1n kho \u0111\u1ec3 s\u1eafm s\u1eeda m\u0169 chi\u1ebfn m\u00e0u \u0111en 20 c\u00e1i \u00e1o b\u1eb1ng v\u0169 \u0111o\u1ea1n (n\u1ec9), m\u00e0u quan l\u1ee5c 20 c\u00e1i, gi\u00e1p qu\u1ea7n 20 c\u00e1i v\u00e0 hia, t\u1ea5t, t\u1eeb sau khi g\u1eb7p c\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft \u1ea5y th\u00ec giao \u0111\u1ed9i binh \u1ea5y mang m\u1eb7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi xin, l\u1ea1i c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng cho binh 4 \u0111\u1ed9i Uy ch\u1ea5n (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i th\u00e1ng ch\u1ec9 c\u1ea5p g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, nay c\u1ea5p th\u00eam 1 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n\n\n\n<p>Xi\u00eam La sai s\u1ee9 l\u00e0 S\u00e1 A N\u00f4 L\u1ea1c Phu Th\u00f4n \u0111\u1ebfn t\u1ea1 vi\u1ec7c giao hi\u1ebfu. Khi s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em b\u1ea3n th\u1ea3o qu\u1ed1c th\u01b0 phi \u0111\u1ec7 t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc. Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cKhi tr\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai s\u1ee9 sang Xi\u00eam, ch\u00ednh v\u00ec vi\u1ec7c khu x\u1eed n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 vi\u1ec7c h\u1ecfi r\u00f5 chuy\u1ec7n dung t\u00fang t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n v\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ecba gi\u1edbi l\u00e0m c\u00e0n. Nay s\u1ee9 \u0111\u1ebfn trong th\u01b0 tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ec1u che l\u1ed7i, ch\u1ec9 d\u00f9ng l\u1eddi nh\u00fan l\u1ec5 khu\u1ea5t \u0111\u1ec3 vui l\u00f2ng ta th\u00f4i, nh\u01b0ng h\u1ecd \u0111\u00e3 d\u1ef1a \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 th\u00f4ng hi\u1ebfu, n\u1ebfu ta nghi\u00eam c\u1ef1 th\u1eddi l\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng r\u00e3i\u201d. B\u00e8n d\u1ee5 th\u00e0nh th\u1ea7n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn Kinh. Khi s\u1ee9 \u0111\u1ebfn, sai L\u1ec5 b\u1ed9 \u0111em vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc h\u1ecfi v\u1eb7n ; s\u1ee9 gi\u1ea3 ch\u1ec9 d\u00f9ng l\u1eddi nh\u00fan \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p. \u0110\u1ebfn l\u00fac v\u1ec1, vua cho y\u1ebft ki\u1ebfn v\u00e0 y\u00ean \u1ee7i, ph\u1ee7 d\u1ee5, nh\u00e2n y\u00eau c\u1ea7u ba vi\u1ec7c l\u00e0 : \u201cA N\u1ed7 nay \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, ch\u00ednh n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, tuy l\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u1ea5t \u0111ai nh\u00e2n d\u00e2n, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t Qu\u00e2n tr\u01b0\u1edfng. N\u00ean k\u00edp t\u00ednh li\u1ec7u \u0111i. \u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c. Chung Vi S\u00e2y X\u00fa Pha H\u1ecda Di tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 thi\u1ec7n ti\u1ec7n gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi h\u00e0nh nh\u00e2n \u1edf Ngh\u1ec7 An, vi\u1ec7c l\u00e0m b\u1ed9i ngh\u1ecbch. N\u00ean h\u1ecfi r\u00f5 nguy\u00ean u\u1ef7, sai ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3i giao \u0111\u1ec3 n\u01b0\u1edbc ta tr\u1ecb t\u1ed9i, khi\u1ebfn cho quan d\u00e2n hai n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u bi\u1ebft r\u1eb1ng g\u00e2y b\u1eady chuy\u1ec7n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 tha th\u1ee9, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec sau n\u00e0y m\u1edbi bi\u1ebft r\u0103n m\u00e0 gi\u1eef v\u00f4 s\u1ef1. \u1ea5y l\u00e0 hai vi\u1ec7c. M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, thi\u00ean t\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 S\u1ee7ng Sam Gi\u1ea3 thi\u1ec7n ti\u1ec7n \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y nhi\u1ec5u th\u1ed5 ty Cam L\u1ed9, t\u1ed9i tuy nh\u1ecf, c\u0169ng ph\u1ea3i tr\u1eebng tr\u1ecb, \u0111\u1ec3 d\u1ee9t m\u1ed1i th\u00f9 h\u1eb1n, \u1ea5y l\u00e0 ba vi\u1ec7c. Ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1 n\u00f3i v\u1edbi Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0 mu\u1ed1n t\u00ecnh ngh\u0129a l\u00e1ng gi\u1ec1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i th\u00ec ba vi\u1ec7c \u1ea5y n\u00ean k\u00edp li\u1ec7u l\u00e0m s\u1edbm \u0111i. Ta s\u1edf d\u0129 sai s\u1ee9 th\u1ea7n b\u00e0y t\u1ecf c\u1eb7n k\u1ebd l\u00e0 v\u00ec ngh\u0129 \u0111\u1ebfn giao t\u00ecnh b\u1ea1n \u0111\u00e3 ba b\u1ed1n \u0111\u1eddi, v\u00e0 mong cho vua n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i t\u1ec9nh ng\u1ed9 th\u00f4i. N\u1ebfu c\u1ee9 h\u1ed3i h\u1ed9 nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec s\u1ee3 kh\u00f3 gi\u1eef tr\u1ecdn h\u00f2a hi\u1ebfu. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u1ea5y ch\u1edb c\u00f3 b\u1ea3o l\u00e0 ta \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng kh\u00f4ng t\u1eed t\u1ebf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm xem th\u1ebf n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n v\u1eefng m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n, n\u00ean v\u1eabn lo h\u1ed9. V\u1eady g\u1eedi l\u1eddi nh\u1eafn b\u1ea3o Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng n\u00ean ph\u00f2ng b\u1ecb th\u1eaft bu\u1ed9c &nbsp;((1) Th\u1eaft bu\u1ed9c tr\u01b0\u1edbc khi m\u01b0a : Kinh Thi c\u00f3 c\u00e2u : \u201c\u0110\u00e3i thi\u00ean chi v\u1ecb \u00e2m v\u0169, tr\u00f9 m\u00e2u h\u1ed9 d\u0169\u201d, ngh\u0129a l\u00e0 : \u201cTr\u01b0\u1edbc khi tr\u1eddi m\u01b0a, l\u1ee3p nh\u00e0, s\u1eeda c\u1eeda\u201d) tr\u01b0\u1edbc khi m\u01b0a \u0111\u1ec3 cho ph\u01b0\u1edbc n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i. \u1ea5y l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i \u00e2n c\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm, ch\u1edb b\u1ecf qua\u201d. S\u1ee9 gi\u1ea3 l\u1ea1y t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00e2y c\u00e1c l\u1ea7u c\u1eeda Ch\u00ednh nam, \u0110\u00f4ng nam, Ch\u00ednh t\u00e2y, T\u00e2y nam, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, Th\u1ec3 Nguy\u00ean \u1edf Kinh th\u00e0nh, \u0111\u1ed5i c\u1eeda Th\u1ec3 M\u00f4n g\u1ecdi l\u00e0 c\u1eeda Th\u1ec3 Nh\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9. Sai th\u1ef1 Trung qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng ki\u00eam qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh, Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c. Xu\u00e2n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i li\u1ec1n n\u0103m coi vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, nhi\u1ec1u c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc, n\u00ean sai ki\u00eam qu\u1ea3n nha \u1ea5y, \u0111\u00f3 l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00f9 lao, th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch t\u00f4i con. V\u1ea3 l\u1ea1i vi\u1ec7c Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c c\u00f3 \u0111\u1ee7 nh\u00e2n vi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c, ng\u01b0\u01a1i tuy tu\u1ed5i gi\u00e0, v\u1eabn n\u00ean trong s\u1ea1ch c\u00f4ng b\u1eb1ng m\u00e0 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng khi\u1ebfn ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sinh t\u1ec7 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i. N\u1ebfu c\u00f3 l\u1ed7i nh\u1ecf, tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u00e1ch, ch\u1edb t\u1eeb\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t \u1ea5n ph\u00f2ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh, L\u1ea1i b\u1ed9 t\u00e2u b\u00e0n r\u1eb1ng : \u201c\u1ea5n tri\u1ec7n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh, tr\u01b0\u1edbc do T\u1ed5ng tr\u1ea5n chuy\u00ean gi\u1eef. V\u1ea3 l\u1ea1i ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb s\u1ed5 s\u00e1ch hai th\u00e0nh, c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ec1 b\u1ed9n, t\u1edbi k\u1ef3 m\u1edbi sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em d\u00f9ng th\u00ec s\u1ee3 quan T\u1ed5ng tr\u1ea5n coi kh\u00f4ng xi\u1ebft, kh\u1ecfi t\u1ec7 sao \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u1ea3i n\u00ean \u0111\u1ecbnh l\u1eadp ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh, cho c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch. Xin \u0111\u1eb7t \u1ea5n ph\u00f2ng hai th\u00e0nh, d\u00f9ng Lang trung ho\u1eb7c Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1 1, 2 ng\u01b0\u1eddi sung b\u1ed5. Ph\u00e0m c\u00f3 s\u1edb s\u00e1ch t\u1eeb tr\u00e1t \u1edf th\u00e0nh, th\u00ec ph\u1ea3i nh\u00e2n xem b\u1ea3n th\u1ea3o c\u00f3 t\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u00e0nh t\u00e0o (T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t c\u00f3 t\u1eadt \u1edf c\u00e1nh tay, cho kh\u1eafc ch\u1eef k\u00fd m\u00e0 \u0111\u00f3ng) m\u00e0 \u0111\u00f3ng \u1ea5n tri\u1ec7n, h\u1eb1ng th\u00e1ng l\u1eadp s\u1ed5 \u0111\u0103ng k\u00fd \u0111\u1ec3 tra c\u1ee9u. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 quan tr\u00ean t\u01b0 t\u00fai cho ch\u1eef k\u00fd \u00e9p sai \u0111\u00f3ng \u1ea5n tri\u1ec7n, th\u00ec cho l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u b\u00e0y. B\u1eb1ng v\u00ec t\u00ecnh ri\u00eang m\u00e0 \u1ea9n gi\u1ea5u v\u00e0 thi\u1ec7n ti\u1ec7n d\u00f9ng tr\u1ed9m th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i. L\u1ea1i xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Gia \u0110\u1ecbnh ch\u1ecdn l\u1ea5y \u1edf l\u1ea1i ph\u00f2ng ho\u1eb7c c\u00e1c t\u00e0o m\u1ed9t vi\u00ean B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 1 vi\u00ean C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 5 vi\u00ean V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u, B\u1eafc Th\u00e0nh ch\u1ecdn l\u1ea5y \u1edf Th\u1eeba bi\u1ec7n ty 1 vi\u00ean B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 4 vi\u00ean V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u, l\u1ea5y \u1edf l\u1ea1i ph\u00f2ng 1 vi\u00ean C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 6 vi\u00ean V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u, ph\u00e1i theo vi\u00ean \u1ea5n ph\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe theo. L\u1ea5y Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Th\u1ed1ng sung \u1ea5n ph\u00f2ng B\u1eafc Th\u00e0nh, T\u01b0 v\u1ee5 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i T\u0103ng Huy l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 th\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, sung \u1ea5n ph\u00f2ng th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp th\u00e0nh V\u0129nh Ninh \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. (Th\u00e0nh \u1edf 2 ph\u01b0\u1eddng Y\u00ean M\u1ef9, T\u00e2n Y\u00ean x\u00e3 Cam L\u1ed9, b\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh d\u00e0i su\u1ed1t 138 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc, cao 6 th\u01b0\u1edbc<\/p>\n\n\n\n<p>5 t\u1ea5c).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y binh \u1edf tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u00edt, ph\u00e1i th\u00eam binh \u1edf Kinh 500 ng\u01b0\u1eddi, sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111i coi c\u00f4ng vi\u1ec7c. Tr\u00ean th\u00e0nh \u0111\u1eafp 4 \u0111\u00e0i, ch\u1edf s\u00fang gang v\u00e0 s\u00fang \u0111\u1ed3ng qu\u00e1 s\u01a1n \u1edf kho Kinh m\u1ed7i th\u1ee9 8 c\u1ed7, \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111\u00f3, trong th\u00e0nh th\u00ec x\u00e2y k\u1ef3 \u0111\u00e0i, d\u1ef1ng kho thu\u1ed1c s\u00fang v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 tr\u1ea1i c\u1ee7a quan v\u00e0 qu\u00e2n. V\u00e0i th\u00e1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c xong, th\u01b0\u1edfng sa, \u0111o\u1ea1n v\u00e0 ti\u1ec1n cho t\u1eeb \u0111\u1ed5ng l\u00fd tr\u1edf xu\u1ed1ng, theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u01b0ng mi\u1ebfu v\u00e0 Th\u1ebf mi\u1ebfu s\u1eeda ch\u1eefa xong, ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t, l\u00e0m l\u1ec5 an th\u00e1nh v\u1ecb. Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m ch\u1ecdn ng\u00e0y sai, vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 nghi\u00eam tr\u00e1ch, x\u1eed t\u1ed9i gi\u00e1ng ph\u1ea1t. R\u1ed3i gi\u00e1ng L\u00ea Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00eam qu\u1ea3n, cho L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh thay.<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Hoa c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n. Kinh ph\u00e1i V\u1ec7 u\u00fd Trung thu\u1ef7 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ec5, V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu thu\u1ef7 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00edn, \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111i t\u00ecm b\u1eaft. V\u1eeba \u0111\u1ebfn n\u00fai Song Ng\u01b0 \u1edf Ngh\u1ec7 An th\u00ec g\u1eb7p 2 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, m\u1ed9t c\u00e1i ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, m\u1ed9t c\u00e1i th\u00ec ch\u1ed1ng c\u1ef1. B\u1ecdn L\u1ec5 \u0111\u1ed1c binh x\u00f4ng \u0111\u00e1nh, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 3 t\u00ean, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 6 \u0111\u1ea7u, c\u00f2n th\u00ec nh\u1ea3y xu\u1ed1ng bi\u1ec3n ch\u1ebft. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua khen. Th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn L\u1ec5 qu\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c \u0111\u1ec1u 1 th\u1ee9, cho bi\u1ec1n binh 300 quan ti\u1ec1n. Gi\u1ebft k\u1ebb ph\u1ea1m b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0 L\u01b0u \u00e1 B\u00e1t, D\u01b0 Qu\u1ed1c Nh\u1ea5t, L\u00fd \u00e1 Tam, \u0111em b\u00eau \u0111\u1ea7u trong 3 ng\u00e0y \u1edf c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf t\u1eeb Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp 2 ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf Bi\u1ec7n S\u01a1n thu\u1ed9c tr\u1ea5n Thanh Hoa, \u0111\u00e0i to g\u1ecdi l\u00e0 ph\u00e1o \u0111\u00e0i Bi\u1ec7n S\u01a1n (\u1edf ph\u01b0\u1eddng T\u1ee9 Ch\u00ednh), \u0111\u00e0i nh\u1ecf g\u1ecdi l\u00e0 ph\u00e1o \u0111\u00e0i T\u0129nh H\u1ea3i (\u1edf n\u00fai L\u1ed9c D\u1eef), \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng c\u1ed9t c\u1edd v\u00e0 l\u00e0m nh\u00e0 qu\u00e2n. \u1edf ph\u00e1o \u0111\u00e0i l\u1edbn, d\u1ef1ng th\u00eam kho thu\u1ed1c s\u00fang. Sai ch\u1edf \u1edf Kinh ra 4 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i b\u00e1c, 8 c\u1ed7 \u0111\u1ed3ng b\u00e1c qu\u00e1 s\u01a1n (m\u1ed7i c\u1ed7 200 vi\u00ean \u0111\u1ea1n) chia \u0111\u1ec3 \u1edf \u0111\u1ea5y. L\u1ea5y Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Th\u00e0nh l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd ph\u00e1o \u0111\u00e0i Bi\u1ec7n S\u01a1n, ki\u00eam qu\u1ea3n ph\u00e1o \u0111\u00e0i T\u0129nh H\u1ea3i v\u00e0 ki\u00eam ch\u1ee9c T\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u1ec7n S\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eadn t\u1ea3i v\u00e0o Kinh th\u1ee9 ti\u1ec1n m\u1edbi \u0111\u00fac \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n l\u00e0 46.500 quan, ti\u1ec1n k\u1ebdm 6 ph\u00e2n l\u00e0 55.000 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00edn ch\u00e2u \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 v\u00e0o c\u1ed1ng v\u00e0 d\u00e2ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt t\u1ea1 \u01a1n (9 th\u1edbt voi \u0111\u1ef1c). Th\u1ed5 tri ch\u00e2u 9 ch\u00e2u n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c ban s\u1eafc m\u1ec7nh, cho n\u00ean nh\u00e2n k\u1ef3 c\u1ed1ng \u0111\u1ebfn t\u1ea1. Sai tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng cho 3 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 tri ch\u00e2u M\u01b0\u1eddng Vang, Ba Lan, L\u00e0ng Th\u00ecn, hi\u1ec7n \u0111i \u0111\u00f3 m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m. \u0110\u1ebfn khi tri\u1ec1u ki\u1ebfn, nghi ti\u1ebft l\u00fac ti\u1ebfn l\u00fac \u0111\u1ee9ng nh\u01b0 \u0111\u00e3 t\u1eadp quen. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00edn ch\u00e2u th\u1ea7n thu\u1ed9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u. N\u0103m ngo\u00e1i bi\u00ean c\u1ea3nh c\u00f3 vi\u1ec7c, m\u1edbi nghe h\u1ecbch tri\u1ec7u th\u00ec h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng ngay. Tr\u1eabm th\u1ea5y l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ea3m k\u00edch n\u00ean chu\u1ea9n cho k\u1ef3 c\u1ed1ng n\u0103m nay t\u1edbi Kinh \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng cho. V\u1ea3 l\u1ea1i h\u1ecd \u1edf n\u01a1i xa l\u00e1nh, t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a t\u1eebng t\u1eadp quen l\u1ec5 \u0111\u1ed9, nay m\u1edbi m\u1eb7c ph\u1ea9m ph\u1ee5c m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn l\u1ea1y \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng sai nghi th\u1ee9c, th\u1ef1c l\u00e0 do l\u00f2ng th\u00e0nh kh\u1ea9n h\u01b0\u1edbng theo phong h\u00f3a, tr\u1eabm r\u1ea5t khen. N\u00ean cho th\u00eam 3 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 tri ch\u00e2u, 6 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1i h\u00e0nh, 17 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c, \u00e1o sa \u0111\u1ec1u 1 c\u1eb7p, 10 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, \u00e1o sa \u0111\u1ec1u 1 c\u00e1i, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ec1u bi\u1ebft quen m\u1eb7c \u00e1o m\u0169 m\u00e0 d\u1ea7n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn thanh gi\u00e1o m\u00e3i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i cho h\u1ecd c\u00e1c Th\u1ed5 tri ch\u00e2u :<\/p>\n\n\n\n<p>(Th\u1ed5 tri ch\u00e2u M\u01b0\u1eddng Vanh l\u00e0 Ki\u1ec1m cho h\u1ecd L\u00e2m, Th\u1ed5 tri ch\u00e2u Na B\u00f4n l\u00e0 Xi\u1ebft cho h\u1ecd Th\u1ea1ch, Th\u1ed5 tri ch\u00e2u Th\u01b0\u1ee3ng K\u1ebf l\u00e0 Ph\u1ee7 cho h\u1ecd Kh\u00e2u, Th\u1ed5 tri ch\u00e2u T\u00e1 Bang l\u00e0 Chi\u00eau cho h\u1ecd L\u0129nh, Th\u1ed5 tri ch\u00e2u X\u01b0\u01a1ng Th\u1ecbnh l\u00e0 Kh\u1ea3 cho h\u1ecd S\u01a1n, Th\u1ed5 tri ch\u00e2u T\u1ea7m B\u1ed3n l\u00e0 N\u1ed9i cho h\u1ecd H\u01b0\u1edbng, Th\u1ed5 tri ch\u00e2u Ba Lan l\u00e0 Ng\u00e2n cho h\u1ecd \u0110\u1ed3ng, Th\u1ed5 tri ch\u00e2u M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng l\u00e0 Hu\u00e2n cho h\u1ecd C\u1ed1c, Th\u1ed5 tri ch\u00e2u L\u00e0ng Th\u00ecn l\u00e0 \u0110\u00f4n cho<\/p>\n\n\n\n<p>h\u1ecd Thi\u1ebft).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00edn ch\u00e2u nguy\u00ean thu\u1ed9c b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u01b0\u1edbc ta, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi ti\u1ebfn c\u1ed1ng. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho s\u1eafc m\u1ec7nh, \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng ch\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n thanh gi\u00e1o r\u1ed3i. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, t\u1ee5c man noi theo nhau ch\u1ec9 k\u1ec3 th\u1ebf th\u1ee9, ch\u1eb3ng bi\u1ebft h\u1ecd t\u1ef1 \u0111\u00e2u ra. Ph\u00e0m gi\u00e1o h\u00f3a c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t lo\u00e0i n\u00e0o, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 c\u00f3 t\u00ean m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ecd th\u00ec c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd xem d\u00e2n nh\u01b0 m\u1ed9t c\u1ee7a tr\u1eabm \u0111\u00e2u ! V\u1eady \u0111\u1ec1u cho h\u1ecd, vi\u1ebft l\u1ea1i s\u1eafc m\u1ec7nh c\u1ea5p cho, \u0111\u1ec3 \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi noi theo cho \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd h\u00e0ng th\u00e2n nhau, lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng g\u00ecn gi\u1eef m\u00e0 \u0111\u1ec1u theo \u0111\u1ea1o l\u1edbn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Phan V\u0103n Th\u00fay theo d\u1ee5 s\u00e1t h\u1ea1ch vi\u00ean d\u1ecbch c\u00e1c t\u00e0o, chia h\u1ea1ng, l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean. Cho l\u00e0 b\u1ecdn \u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00e1i t\u00ecnh t\u1ec7 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, tham tang. Nh\u01b0ng g\u1ea7n nay ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng u\u1ef7 ph\u00e1i vi\u1ec7c c\u00f4ng, li\u00eam hay tham, ch\u01b0a th\u1ec3 kh\u00e1m ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin h\u00e3y c\u1ee9 theo l\u00fd l\u1ecbch s\u1ef1 tr\u1ea1ng, v\u00e0 g\u1ecdi \u0111\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 s\u00e1t h\u1ea1ch v\u1ec1 th\u01b0 to\u00e1n, lu\u1eadt l\u1ec7, t\u1eeb tr\u00e1t, xem trong \u1ea5y ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c xu\u1ea5t s\u1eafc l\u00e0 h\u1ea1ng \u01b0u, h\u01a1i ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0 h\u1ea1ng b\u00ecnh, gi\u00e0 y\u1ebfu, m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9, ch\u1eef vi\u1ebft kh\u00f4ng ngay, ph\u00e9p t\u00ednh kh\u00f4ng hi\u1ec3u, t\u1eeb tr\u00e1t, lu\u1eadt v\u0103n nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00f4ng th\u00f4ng ho\u1ea1t c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng hay b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, m\u00e0 l\u1ea1i nh\u00e1c nh\u01a1n th\u00ec v\u00e0o h\u1ea1ng li\u1ec7t.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o L\u1ea1i b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cThu\u00fd \u1edf th\u00e0nh ch\u01b0a l\u00e2u ng\u00e0y, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00e1m ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c ; song x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ch\u1ec9 c\u1ee9 th\u01b0 to\u00e1n, t\u1eeb tr\u00e1t, th\u00ec sao \u0111\u1ee7 l\u00e0m c\u00e2n nh\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi x\u1ebfp l\u00e0m h\u1ea1ng \u01b0u m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng, n\u1ebfu vi\u1ec7n l\u1ec7 th\u0103ng b\u1ed5 th\u00ec s\u1ebd qu\u00e1 l\u1ea1m, m\u00e0 so v\u1edbi h\u1ea1ng b\u00ecnh th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. V\u1eady h\u1ea1ng \u01b0u th\u00ec giao b\u1ed9 b\u00e0n x\u00e9t, h\u1ea1ng b\u00ecnh th\u00ec c\u1ee9 cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169, h\u1ea1ng th\u1ee9, c\u00f3 c\u1ea5p th\u00ec gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u00ec \u0111\u00ecnh l\u01b0\u01a1ng 1 n\u0103m, \u0111\u1ec1u v\u1eabn l\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c, h\u1ea1ng li\u1ec7t th\u00ec b\u00e3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Thu\u00fd l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cB\u00e8 \u0111\u1ea3ng t\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc th\u00ec cha con, anh em, r\u1ed3i sau \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Nay x\u00e9t th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf th\u00e0nh, m\u1ed9t ty ph\u00f2ng m\u00e0 c\u00f3 cha con, c\u00f3 anh em ru\u1ed9t, c\u00f3 anh em h\u1ecd, tuy t\u00ecnh tr\u1ea1ng ch\u01b0a r\u00f5 r\u1ec7t, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ng\u01b0\u1eddi kia h\u00f9a nhau, th\u1ebf t\u1ea5t c\u0169ng c\u00f3. Xin h\u1ec5 ai h\u00e8n k\u00e9m th\u00ec b\u00e3i \u0111i, ai nhanh nh\u1eb9n l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u1eabn cho nhau, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec n\u1ebfu c\u00f3 v\u1ebft x\u1ea5u, t\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t gi\u00e1c nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec vi\u1ec7c l\u1ea1i tr\u1ecb, c\u00f3 th\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam ch\u1ec9nh trong s\u1ea1ch\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ch\u1ee9c quy\u1ec1n sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o nam, (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 binh v\u00e0 tr\u1ea5n binh \u0111\u1ec1u do qu\u1ea3n h\u1ea1t quy\u1ec1n sai) b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay, h\u1ec5 th\u1eadp binh kh\u00f4ng khuy\u1ebft th\u00ec do quan ph\u1ee7, quan tr\u1ea5n t\u00e2u c\u1eed l\u00ean \u0111\u1ec3 c\u1ea5p b\u1eb1ng Th\u00ed sai, 3 n\u0103m kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i th\u00ec t\u00e2u xin th\u1ef1c th\u1ee5. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n Kim S\u01a1n, l\u1ec7 v\u00e0o ph\u1ee7 Y\u00ean Kh\u00e1nh, Ninh B\u00ecnh. L\u0129nh Dinh \u0111i\u1ec1n s\u1ee9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, \u1edf ph\u00eda ngo\u00e0i \u0111\u00ea H\u1ed3ng L\u0129nh \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 ru\u1ed9ng hoang l\u00e0 14.620 m\u1eabu, chia c\u1ea5p cho d\u00e2n ngh\u00e8o h\u01a1n 1.260 ng\u01b0\u1eddi. L\u1eadp th\u00e0nh 3 l\u00e0ng, 22 \u1ea5p, 24 tr\u1ea1i v\u00e0 4 gi\u00e1p chia l\u00e0m 5 t\u1ed5ng, t\u00e2u xin \u0111\u1eb7t ri\u00eang m\u1ed9t huy\u1ec7n g\u1ecdi l\u00e0 Kim S\u01a1n, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Tri huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 ph\u1ee7 d\u1ee5 khuy\u00ean b\u1ea3o. Nh\u00e0 \u1edf, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, tr\u00e2u c\u00e0y v\u00e0 \u0111i\u1ec1n kh\u00ed c\u1ee7a d\u00e2n th\u00ec do quan c\u1ea5p c\u0169ng nh\u01b0 l\u1ec7 huy\u1ec7n Ti\u1ec1n H\u1ea3i. Ru\u1ed9ng th\u1ef1c canh v\u00e0 ru\u1ed9ng kh\u1ea9n th\u00e0nh \u0111i\u1ec1n th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay \u0111\u00e1nh thu\u1ebf ; ru\u1ed9ng l\u01b0u hoang th\u00ec n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13, b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u00e8n sai ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t Tri huy\u1ec7n, ch\u1ebf \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ea5p cho, d\u1ef1ng huy\u1ec7n l\u1ef5 \u1edf l\u00e0ng Quy H\u1eadu, m\u1ed9 l\u1eadp l\u1ea1i v\u00e0 l\u1ec7 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 (\u0110\u1ec1 l\u1ea1i 2 ng\u01b0\u1eddi, Th\u00f4ng l\u1ea1i 8 ng\u01b0\u1eddi, thu\u1ed9c l\u1ec7 50), h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu 50 quan.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng l\u00e0ng \u1ea5p m\u1edbi l\u1eadp c\u1ee7a c\u00e1c huy\u1ec7n Ti\u1ec1n H\u1ea3i, Kim S\u01a1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u00f3m h\u1ecdp d\u00e2n phi\u00eau l\u01b0u ch\u01b0a c\u00f3 li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi nhau. Xin \u0111\u1ecbnh quy \u01b0\u1edbc khi\u1ebfn h\u1ecd bi\u1ebft s\u1ef1 ki\u1ec3m th\u00fac, l\u00e2u s\u1ebd th\u00e0nh quen :<\/p>\n\n\n\n<p>1. \u0110\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed7i \u1ea5p, m\u1ed7i l\u00e0ng \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng nh\u00e0 h\u1ecdc, \u0111\u00f3n m\u1ed9t th\u1ea7y h\u1ecdc, l\u00e0ng th\u00ec l\u1ea5y ru\u1ed9ng 10 m\u1eabu, \u1ea5p th\u00ec 8 m\u1eabu l\u00e0m h\u1ecdc \u0111i\u1ec1n, mi\u1ec5n \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. Ru\u1ed9ng h\u1ecdc \u0111i\u1ec1n \u1ea5y, ph\u1ea3i g\u00f3p s\u1ee9c c\u00f9ng l\u00e0m, \u0111\u1ea7y n\u0103m thu ho\u1ea1ch, l\u01b0u l\u00e0m h\u1ecdc b\u1ed5ng. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn 8 tu\u1ed5i th\u00ec cho v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, d\u1ea1y cho c\u00e1c vi\u1ec7c qu\u00e9t r\u1eeda, \u1ee9ng \u0111\u1ed1i, t\u1edbi lui, c\u00e1c ph\u00e9p hi\u1ebfu, trung, t\u00edn, k\u00ednh, nh\u01b0\u1eddng, r\u1ed3i sau m\u1edbi d\u1ea1y v\u0103n h\u1eefu. \u0110\u1ebfn khi 16 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 h\u01a1i th\u00e0nh t\u1ef1u th\u00ec theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 cho l\u00ean tr\u01b0\u1eddng huy\u1ec7n, ph\u1ee7, tr\u1ea5n. N\u1ebfu h\u1ecdc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec cho \u0111\u1ed5i ngh\u1ec1 kh\u00e1c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 tr\u1ea1i gi\u00e1p th\u00ec m\u1ed9t tr\u1ea1i l\u1ea5y 5 m\u1eabu, gi\u00e1p l\u1ea5y 3 m\u1eabu m\u00e0 ph\u1ee5 v\u00e0o \u1ea5p hay l\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>2. \u0110\u1eb7t x\u00e3 th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5p v\u00e0 l\u00e0ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t x\u00e3 th\u01b0\u01a1ng &nbsp;((1) X\u00e3 th\u01b0\u01a1ng : kho th\u00f3c \u1edf x\u00e3) ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi tin c\u1ea9n \u0111\u1ec3 gi\u1eef, ph\u00e0m ru\u1ed9ng khai kh\u1ea9n th\u00e0nh \u0111i\u1ec1n, 3 n\u0103m v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf, th\u00ec m\u1ed7i m\u1eabu l\u1ea5y 30 uy\u1ec3n th\u00f3c, \u0111\u1ebfn sau \u0111\u00e3 thu thu\u1ebf th\u00ec m\u1ed7i m\u1eabu l\u1ea5y 20 uy\u1ec3n ; n\u1ed9p v\u00e0o kho. Khi th\u00f3c k\u00e9m th\u00ec b\u00e1n ra, khi h\u01a1n th\u00ec \u0111ong v\u00e0o. G\u1eb7p thu\u1ef7 h\u1ea1n b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng th\u00ec chi\u1ebfu kh\u1ea9u ph\u1ea7n m\u00e0 c\u1ea5p cho ; n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a th\u00ec l\u1ea1i thu ch\u1ee9a y s\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Si\u00eang d\u1ea1y b\u1ea3o.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5p, l\u00e0ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u1ea5p tr\u01b0\u1edfng, L\u00fd tr\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i l\u1ea5y 25 nh\u00e0 l\u00e0m m\u1ed9t t\u01b0 c\u00f3 T\u01b0 tr\u01b0\u1edfng, l\u00e0ng \u0111\u1eb7t th\u00eam 2 T\u01b0 tr\u01b0\u1edfng, \u1ea5p \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 T\u01b0 tr\u01b0\u1edfng, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p b\u1eb1ng, theo c\u00e1c \u1ea5p tr\u01b0\u1edfng, L\u00fd tr\u01b0\u1edfng m\u00e0 tr\u00f4ng nom d\u00e2n. Trong h\u1ea1t m\u00ecnh cai qu\u1ea3n, nh\u01b0 c\u00f3 k\u1ebb b\u1ea5t hi\u1ebfu, b\u1ea5t \u0111\u1ec5, b\u1ea5t thu\u1eadn, b\u1ea5t k\u00ednh c\u00f9ng l\u00e0 du th\u1ee7 du th\u1ef1c, giao k\u1ebft v\u1edbi c\u00f4n \u0111\u1ed3 th\u00ec ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t r\u0103n c\u1ea5m ; v\u00ed c\u00f2n quen gi\u1eef n\u1ebft x\u1ea5u, th\u00ec ph\u1ea3i tr\u00ecnh v\u1edbi H\u1eefu ty x\u00e9t x\u1eed. N\u1ebfu d\u1ee5ng t\u00ecnh gi\u1ea5u gi\u1ebfm th\u00ec \u1ea5p tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 T\u01b0 tr\u01b0\u1edfng c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>4. C\u1ea9n ph\u00f2ng th\u01b0.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00e0m trong t\u1ed5ng c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, ph\u00e1t \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o, \u1edf l\u00fd th\u00ec L\u00fd tr\u01b0\u1edfng c\u00f9ng T\u01b0 tr\u01b0\u1edfng, \u0111em d\u00e2n phu 30 ng\u01b0\u1eddi, \u1edf \u1ea5p th\u00ec \u1ea5p tr\u01b0\u1edfng \u0111em d\u00e2n phu 20 ng\u01b0\u1eddi, theo T\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ebfn c\u1ee9u g\u1ea5p. N\u1ebfu th\u1ebf l\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, th\u00ec ph\u1ea3i l\u1ebbn theo ph\u00eda sau, cho k\u1ef3 c\u00f9ng d\u00f2 xem gi\u1eb7c \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf \u0111\u00e2u th\u00ec ph\u1ea3i phi b\u00e1o quan s\u1edf t\u1ea1i c\u00f9ng c\u00e1c n\u01a1i l\u00e2n ti\u1ebfp c\u00f9ng \u0111\u1ebfn v\u00e2y b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec3 x\u1eed \u00e1n. N\u1ebfu theo b\u1eaft b\u1ea5t l\u1ef1c, \u0111\u1ec3 b\u1ecdn gi\u1eb7c ch\u1ea1y xa th\u00ec chi\u1ebfu s\u1ed1 c\u1ee7a c\u1ea3i s\u1ef1 ch\u1ee7 m\u1ea5t th\u00ec b\u1eaft c\u00e1c \u1ea5p l\u00fd trong t\u1ed5ng b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. Cai t\u1ed5ng, L\u00fd tr\u01b0\u1edfng, \u1ea5p tr\u01b0\u1edfng, T\u01b0 tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec1u theo lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>5. Ch\u0103m khuy\u00ean r\u0103n.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u1edf \u1ea5p l\u00fd, c\u00f3 k\u1ebb kh\u00f4ng theo ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m \u0103n, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho \u1ea5p l\u00fd tr\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1t h\u1ea1ch, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec ph\u1ea3i th\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111i tu\u1ea7n xem x\u00e9t, v\u00e0o n\u01a1i n\u00e0o, th\u1ea5y phong t\u1ee5c thu\u1ea7n h\u1eadu, ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng m\u1edf mang, nh\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0103n ch\u01a1i, \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01a1i b\u1ecf hoang, trong 3 n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n kh\u00f4ng can \u00e1n, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t, m\u00e0 ch\u1edd n\u00eau th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu nh\u00e2n d\u00e2n l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng b\u1ecf r\u1eadm, t\u1eadp t\u1ee5c gian d\u00e2m, c\u00f9ng nhau ki\u1ec7n t\u1ee5ng, th\u00ec \u1ea5p tr\u01b0\u1edfng, L\u00fd tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u b\u1ecb chi\u1ec3u lu\u1eadt tr\u1eebng tr\u1ecb, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u1ea9n t\u00edn nhanh gi\u1ecfi l\u00e0m thay)\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n. Cho r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c d\u1ea1y d\u00e2n h\u00f3a t\u1ee5c, c\u1ed1 nhi\u00ean quan h\u1ec7 \u1edf khi \u0111\u1ea7u, m\u00e0 thi h\u00e0nh ph\u00e9p tr\u1ecb ph\u1ea3i c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1, c\u00f9ng n\u00ean c\u00e2n nh\u1eafc vi\u1ec7c ho\u00e3n, vi\u1ec7c g\u1ea5p. Trong l\u1eddi xin c\u1ee7a C\u00f4ng Tr\u1ee9 vi\u1ec7c m\u1edf tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c trong v\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh, nh\u01b0ng l\u00e0m \u1edf khi d\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u00f4ng l\u1ea1i gi\u00e0u th\u00ec t\u1ed1t, n\u1ebfu l\u00e0m \u1edf khi d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n m\u1edbi nh\u00f3m th\u00ec ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp. Vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t x\u00e3 th\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ed1i ch\u00ednh tr\u1ecb hay. Song l\u00e0m x\u00e3 th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i c\u00f3 c\u1ee7a c\u00f4ng, r\u1ed3i sau tu\u1ef3 n\u0103m thu v\u00e0o ho\u1eb7c t\u00e1n ra. Nh\u01b0 hai huy\u1ec7n m\u1edbi khai kh\u1ea9n, s\u1ed1 thu v\u00e0o m\u1ed9t n\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 chi m\u1ed9t n\u0103m, m\u00e0 h\u1ea1n m\u1ed7i m\u1eabu l\u1ea5y 30 uy\u1ec3n n\u1ed9p kho, th\u00ec b\u1eefa \u0103n h\u1eb1ng ng\u00e0y \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u00f2n \u0111\u00e2u m\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u00e0nh ph\u00f2ng c\u1ee9u \u0111\u00f3i khi kh\u00e1c, ch\u1eb3ng c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c ho\u00e3n l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 vi\u1ec7c g\u1ea5p l\u00e0m sau \u0111\u1ea5y \u01b0 ! \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd thi h\u00e0nh, ng\u00e0y nay ch\u01b0a th\u1ec3 l\u00e0m v\u1ed9i. Vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t T\u01b0 tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 ch\u0103m d\u1ea1y b\u1ea3o, th\u00ec l\u00e0ng \u0111\u00e3 c\u00f3 L\u00fd tr\u01b0\u1edfng ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m h\u1ebft vi\u1ec7c trong l\u00e0ng ; hu\u1ed1ng chi l\u00e0ng to \u0111inh t\u1eeb 50 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn 150 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1eb7t 1 Ph\u00f3 l\u00fd tr\u01b0\u1edfng, t\u1eeb 150 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec \u0111\u1eb7t th\u00eam 2 Ph\u00f3 l\u00fd tr\u01b0\u1edfng, sao \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng kh\u1eafp m\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t T\u01b0 tr\u01b0\u1edfng th\u00eam nhi\u1ec1u danh s\u1eafc nh\u01b0 th\u1ebf. \u0110\u1ebfn vi\u1ec7c c\u1ea9n ph\u00f2ng th\u01b0 v\u00e0 ch\u0103m khuy\u00ean r\u0103n th\u00ec \u0111\u1ea1i \u01b0\u1edbc vi\u1ec7c \u0111u\u1ed5i b\u1eaft tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp l\u00e0 tr\u00e1ch \u1edf T\u1ed5ng l\u00fd tr\u01b0\u1edfng. V\u1ea3 l\u1ea1i n\u0103m ngo\u00e1i b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u1eb7t L\u00fd tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh b\u1ea7u Cai t\u1ed5ng, trong \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 tr\u00e1ch vi\u1ec7c x\u00e9t b\u1eaft k\u1ebb oa tr\u1eef v\u00e0 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, khuy\u00ean r\u0103n k\u1ebb gian \u0111i\u00eau, mong cho l\u1ea7m l\u1ed7i th\u00ec r\u0103n b\u1ea3o nhau, x\u00f3m gi\u1ec1ng gi\u1eef nhau, ai l\u00e0m x\u1ee9ng ch\u1ee9c th\u00ec c\u00f3 th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c th\u00ec c\u00f3 ph\u1ea1t, c\u00e1c quy \u0111i\u1ec1u thi\u1ebft l\u1eadp r\u00e0nh r\u00e0nh c\u00f3 th\u1ec3 c\u0103n c\u1ee9, xin do tr\u1ea5n th\u1ea7n Nam \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ea1o th\u1ea7n Ninh B\u00ecnh sao l\u1ee5c ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 g\u1eedi kh\u1eafp cho b\u1ecdn t\u1ed5ng l\u00fd v\u00e2ng theo, l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u1edf th\u00e0nh \u0111\u1eb7t t\u1ea3 h\u1eefu Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, t\u1ea3 h\u1eefu Kinh l\u1ecbch \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 coi 6 ph\u00f2ng c\u1ee7a T\u1ea3 h\u1eefu th\u1eeba ty. Nay 3 ph\u00f2ng H\u1ed9, Binh, H\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0110\u1ea1i vi\u00ean l\u0129nh m\u1ed7i t\u00e0o, l\u1ea1i c\u00f3 T\u00e1 l\u0129nh theo t\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f2n ph\u00f2ng L\u1ea1i th\u00ec l\u1ec7 theo t\u00e0o H\u00ecnh, ph\u00f2ng L\u1ec5 th\u00ec l\u1ec7 theo t\u00e0o Binh, ph\u00f2ng C\u00f4ng th\u00ec l\u1ec7 theo t\u00e0o H\u1ed9, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u do ba t\u00e0o ki\u00eam l\u00e0m ; Th\u00f4ng ph\u00e1n, Kinh l\u1ecbch kh\u00f4ng d\u1ef1 chuy\u00ean tr\u00e1ch, xin \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Ch\u1ee7 s\u1ef1 v\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 theo th\u00e0nh \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n su\u1ea5t 3 ph\u00f2ng L\u1ea1i,<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ec5, C\u00f4ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y cho. Sai ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kham vi\u1ec7c t\u1ea1m b\u1ed5 ch\u1ee9c h\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 H\u1ed9 ty, Binh ty, H\u00ecnh ty, \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi theo th\u00e0nh t\u00e0o \u0111\u1ec3 chuy\u00ean gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c 3 ph\u00f2ng L\u1ea1i, L\u1ec5, C\u00f4ng. L\u1ea1i ngh\u0129 2 ph\u00f2ng H\u1ed9, H\u00ecnh nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, sai \u0111\u1eb7t th\u00eam B\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi (tr\u01b0\u1edbc B\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 3, C\u1eedu ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 5). Ph\u00f2ng C\u00f4ng b\u1edbt 1 C\u1eedu ph\u1ea9m, m\u00e0 th\u00eam 1 B\u00e1t ph\u1ea9m (tr\u01b0\u1edbc B\u00e1t ph\u1ea9m 1, C\u1eedu ph\u1ea9m 6). C\u00e1c th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam theo l\u1ec7 l\u00e0 th\u00ed sai, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n theo th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf L\u1ee5c b\u1ed9 t\u1ea1i Kinh m\u00e0 xin th\u1ef1c th\u1ee5 ngay.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n LX<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ef7 s\u1eedu, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 [1829], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 6.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ph\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn b\u1ed5 sung c\u00e1c hi\u1ec7u \u0111\u1ea1i thuy\u1ec1n, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 m\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng theo ph\u1ea9m so v\u1edbi l\u01b0\u01a1ng c\u0169 \u00edt h\u01a1n, th\u00ec cho theo l\u01b0\u01a1ng c\u0169 m\u00e0 c\u1ea5p, n\u1ebfu cao h\u01a1n th\u00ec theo ph\u1ea9m m\u00e0 chi l\u01b0\u01a1ng. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang, L\u1ea1ng S\u01a1n, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, g\u1ea1o k\u00e9m. Cho th\u00f3c g\u1ea1o thu\u1ebf v\u1ee5 h\u1ea1, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1edbt gi\u00e1 m\u00e0 n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng th\u1ef1 Tham tri Binh b\u1ed9 l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 theo th\u00e0nh sai ph\u00e1i \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c, Hi\u1ec7p t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn l\u00e0m ch\u1ee9c h\u00e0m Tham tri v\u1eabn h\u01b0u tr\u00ed nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Tr\u01b0\u1edbc kia vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u00e3 gi\u00e3n, k\u1ebb ph\u1ea1m ra th\u00fa nhi\u1ec1u, \u0111\u00e3 sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u00ean cho th\u00fa v\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean cho, g\u1eedi cho [th\u00e0nh] l\u00e0m. \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn l\u00e0 Tham t\u00e1n, nh\u1eadn k\u1ebb ph\u1ea1m ra th\u00fa h\u01a1n 120 ng\u01b0\u1eddi ; quan v\u00f5 b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n nh\u1eadn th\u00fa \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u00e0nh, c\u0169ng h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u thu\u1ed9c h\u1ea1ng kh\u00f4ng n\u00ean cho th\u00fa. \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn c\u00f9ng H\u1eefu Th\u1eadn kh\u00f4ng tr\u00ecnh l\u00ean xin \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t, ho\u1eb7c thi\u1ec7n ti\u1ec7n cho l\u00e0m l\u00ednh, ho\u1eb7c nh\u1eb9 d\u1ea1 cho b\u1ea3o l\u0129nh. \u0110\u1ebfn khi c\u00f3 l\u1ec7nh b\u1eaft l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, nh\u00e2n \u0111\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb b\u1ecf tr\u1ed1n, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t c\u01a1 Tu\u1ea7n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. Gia \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 3 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh, th\u00e0nh th\u1ea7n sai ng\u01b0\u1eddi s\u1edf thu\u1ed9c m\u1ed9 sung 10 \u0111\u1ed9i, xin g\u1ecdi l\u00e0 c\u01a1. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cThu\u1ebf y\u1ebfn s\u00e0o \u1edf \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n, tr\u1ea5n Phi\u00ean An v\u00e0 \u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean thu\u1ed9c h\u1ea1t th\u00e0nh th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu ng\u1ea1ch. Xin t\u1eeb nay h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n, chim y\u1ebfn l\u00e0m t\u1ed5, ph\u00e1i vi\u00ean c\u1ee7a th\u00e0nh h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi qu\u1ea3n th\u1ee7 s\u1edf t\u1ea1i, \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1m \u0111i\u1ec3m \u0111\u0103ng k\u00fd r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00ec l\u00ednh c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00e2n ti\u1ec7p, Thanh ch\u00e2u, \u0111i nh\u1eb7t l\u1ea5y nh\u01b0 s\u1ed1, c\u00e2n l\u01b0\u1eddng \u0111em n\u1ed9p. \u0110\u1ee3i 3 n\u0103m, th\u1ed1ng k\u00ea s\u1ed1 y\u1ebfn thu \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea5y s\u1ed1 trung b\u00ecnh l\u00e0m \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch. Ph\u00e1i vi\u00ean v\u00e0 vi\u00ean binh coi gi\u1eef d\u00e1m th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng gi\u1ea5u b\u1edbt t\u1eeb 1 t\u1ed5 tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu tang, x\u1eed n\u1eb7ng v\u00e0o lu\u1eadt \u201cu\u1ed5ng ph\u00e1p\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cH\u1eb1ng n\u0103m ph\u00e1i kh\u00e1m v\u00e0 sai l\u1ea5y n\u1ed9p th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy ng\u1ea1ch thu\u1ebf l\u1ea5y s\u1ed1 trung b\u00ecnh 3 n\u0103m l\u00e0m chu\u1ea9n th\u00ec ch\u01b0a \u1ed5n, \u0111\u1ee3i sau l\u1ea1i gi\u00e1ng ch\u1ec9 s\u1ebd l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu h\u00f9ng t\u01b0\u1ee3ng \u1edf T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb n\u1ed9i, chuy\u00ean qu\u1ea3n c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 D\u0169ng th\u1ecbnh v\u00e0 Ti\u1ec1n h\u00f9ng, T\u1ea3 h\u00f9ng, H\u1eefu h\u00f9ng, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c trung qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u00f9ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu h\u00f9ng H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c trung, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Khinh k\u1ef5 l\u0129nh Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb. T\u00ednh tr\u01b0\u1edbc \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u l\u00e0m vi\u1ec7c nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng t\u1ed1t, v\u00e0 th\u0103m d\u00f2 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng n\u00ean gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u1ea5y v\u00e0 \u0111u\u1ed5i ra kh\u1ecfi x\u1ee9 Th\u1ecb v\u1ec7 Ng\u00e2n b\u00e0i. Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Phi k\u1ef5 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u1ecb v\u1ec7 Ng\u00e2n b\u00e0i Nha b\u00e0i v\u00e0 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, ch\u1ebf \u0111\u1ed3 k\u00fd th\u1ecb v\u1ec7 b\u1eb1ng ng\u00e0 c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1ea1i th\u00e0nh h\u1eb1ng n\u0103m chi ti\u1ec1n h\u01a1n 288.000 quan, m\u00e0 \u1edf kho ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00f3 h\u01a1n 379.000 quan, xin ch\u1edf th\u00eam \u0111\u1ebfn cho \u0111\u1ee7 d\u00f9ng\u201d. B\u00e8n sai ch\u1edf 150.000 quan ti\u1ec1n \u1edf kho Kinh \u0111em ch\u1ee9a \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh l\u00e0m danh s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean v\u1ec1 vi\u1ec7c x\u1eed ph\u00e2n gi\u00e1ng ph\u1ea1t c\u00e1c quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho khai ph\u1ee5c, khoan mi\u1ec5n kh\u00e1c nhau. Nh\u00e2n s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay quan v\u0103n v\u00f5 d\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u00f3 ghi b\u1ecb gi\u00e1ng m\u00e0 g\u1eb7p \u00e2n chu\u1ea9n khai ph\u1ee5c, vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u00e3 t\u1eebng h\u01b0u tr\u00ed ho\u1eb7c \u0111\u00e3 ch\u1ebft, m\u00e0 \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p tr\u1ea3 l\u1ea1i m\u00e0 chi\u1ebfu v\u0103n n\u1ebfu tr\u00f3t \u0111\u00e3 ti\u00eau \u0111i th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho b\u1eb1ng c\u1ee7a tri\u1ec1u th\u1ea7n. L\u1ec7 t\u1eadp \u1ea5m th\u00ec chi\u1ec3u theo ph\u1ea9m h\u00e0m khai ph\u1ee5c m\u00e0 l\u00e0m. Vi\u00ean n\u00e0o can \u00e1n ch\u01b0a xong, ho\u1eb7c b\u1ecb gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho b\u1eb1ng c\u1ee7a tri\u1ec1u th\u1ea7n \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u00e0m tin, chi\u1ebfu v\u0103n khai ph\u1ee5c ph\u1ea9m h\u00e0m th\u00ec \u0111\u1ee3i khi \u00e1n xong s\u1ebd l\u00e0m. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ra nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng t\u1ea1. Th\u00eam 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u L\u00e3ng cho ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n<\/p>\n\n\n\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ea3 cho bi\u1ec1n binh \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7, Ninh B\u00ecnh v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay nh\u1eefng l\u00ednh thu\u1ef7 qu\u00e2n dinh Th\u1ea7n c\u01a1 \u1edf Kinh \u0111i th\u00fa B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 \u0111\u1ed3n thu\u1ef7 Nam \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng ; Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ec th\u01b0\u1edfng \u00e1o qu\u1ea7n 1 b\u1ed9, Su\u1ea5t th\u1eadp \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh th\u00ec ng\u00e0y \u0111\u1ebfn th\u00fa, th\u00e0nh chi\u1ebfu c\u1ea5p \u00e1o qu\u1ea7n 1 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1edf Qu\u1ea3ng Nam, l\u00faa v\u1ee5 h\u1ea1 \u0111ang l\u00e0m \u0111\u00f2ng, g\u1eb7p gi\u00f3 b\u1ea5c h\u1ea1i nhi\u1ec1u. Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em \u00e1n kh\u00e1m d\u00e2ng l\u00ean. Sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n gi\u1ea3m thu\u1ebf cho.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e3i l\u1ec7 th\u1ed5 ty th\u1ebf t\u1eadp \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cLai Ch\u00e2u v\u00e0 ch\u00e2u \u0110\u00e0 B\u1eafc \u1edf H\u01b0ng H\u00f3a, ch\u00e2u Ph\u1ed5 Y\u00ean \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, ch\u00e2u H\u00e0m Y\u00ean \u1edf Tuy\u00ean Quang, c\u00e1c Th\u1ed5 tri ch\u00e2u, Tri huy\u1ec7n, Huy\u1ec7n th\u1eeba, l\u1ea1i m\u1ee5c h\u00e3y c\u00f2n khuy\u1ebft xin cho b\u1ed5 th\u00ed sai. Th\u1ed5 ty \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u L\u1ee5c Y\u00ean, Thu Ch\u00e2u, \u0110\u1ea1i Man, V\u1ecb Xuy\u00ean, B\u1ea3o L\u1ea1c thu\u1ed9c Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ec1u gi\u00e0 y\u1ebfu ; xin cho ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf t\u1eadp cai qu\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t quan ph\u00e2n ch\u1ee9c, n\u00ean c\u00f3 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh m\u00e0 coi d\u00e2n nh\u01b0 m\u1ed9t m\u1edbi t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ngh\u0129a v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ai ra ngo\u00e0i. C\u00e1c tr\u1ea5n Tuy\u00ean H\u01b0ng \u1edf h\u1ea1t th\u00e0nh, n\u00ean \u0111\u1eb7t Th\u1ed5 tri ch\u00e2u, Tri huy\u1ec7n kh\u00f4ng nh\u1eefng \u1edf b\u1ed1n ch\u00e2u \u1ea5y m\u00e0 th\u00f4i, sao l\u1ea1i ch\u1ec9 xin cho b\u1ed1n ch\u00e2u \u1ea5y m\u00e0 n\u01a1i kh\u00e1c kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn ? V\u1ea3 nh\u1eefng n\u01a1i \u1ea5y c\u00f3 Th\u1ed5 tri ch\u00e2u, Tri huy\u1ec7n, l\u1ea1i m\u1ee5c l\u00e0 t\u1ea1m th\u1eddi c\u1ea3i b\u1ed5, ch\u01b0a t\u1eebng \u1ea5n \u0111\u1ecbnh cho h\u1ea1t \u1ea5y bao nhi\u00eau ch\u1ee9c quan, sao l\u1ea1i cho l\u00e0 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c? \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c xin cho t\u1eadp qu\u1ea3n th\u00ec l\u1ea1i h\u00f3a ra t\u1ea1m b\u1ee3 qu\u00e1. V\u00ec b\u1ecdn \u1ea5y tuy l\u00e0 d\u00e2n bi\u00ean thu\u1ef3, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 con c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, h\u00e1 l\u1ea1i c\u1ee9 noi theo th\u00f3i t\u1ec7, kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn k\u1ebb hay ng\u01b0\u1eddi d\u1edf, c\u1ee9 cho nh\u1eadn l\u00e0m c\u1ee7a ri\u00eang anh em, con ch\u00e1u thi\u1ec7n ti\u1ec7n n\u1ed1i nhau, l\u1ee1 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng t\u1ed1t, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 l\u00e0m c\u00e0n th\u00ec c\u00f3 th\u00eam lu\u1ef5 cho d\u00e2n ta kh\u00f4ng ? Th\u1eadm ch\u00ed N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u1edf B\u1ea3o L\u1ea1c \u0111\u00e3 cho l\u00e0m th\u00ed sai Th\u1ed5 tri ch\u00e2u, c\u00f3 ch\u1ee9c h\u00e0m r\u1ed3i, m\u00e0 l\u1ea1i xin th\u1ebf t\u1eadp, ch\u1ea3 h\u00f3a ra ph\u1ee9c t\u1ea1p qu\u00e1 d\u01b0 ! Nay c\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n thu\u1ed9c c\u00e1c tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Cao B\u1eb1ng, L\u1ea1ng S\u01a1n, H\u01b0ng H\u00f3a trong th\u00e0nh h\u1ea1t, theo c\u00f4ng vi\u1ec7c \u00edt nhi\u1ec1u, d\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u00f4ng th\u01b0a, n\u00ean \u0111\u1eb7t Th\u1ed5 tri ch\u00e2u, Tri huy\u1ec7n, Huy\u1ec7n th\u1eeba, l\u1ea1i m\u1ee5c th\u00ec ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng ; kh\u00f4ng c\u1ee9 th\u1ed5 ty, h\u00e0o m\u1ee5c, c\u1ee9 trong h\u1ea1t ai l\u00e0 thanh li\u00eam, t\u00e0i n\u0103ng c\u1ea7n c\u00e1n v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n tin ph\u1ee5c th\u00ec ch\u1ecdn c\u1eed t\u00e2u l\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo tr\u01b0\u1edbc x\u01b0ng l\u00e0 t\u1eadp qu\u1ea3n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n b\u00e0n xin : \u0111inh t\u1eeb 5.000 ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9ng t\u1eeb 500 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec ch\u00e2u \u0111\u1eb7t 1 Th\u1ed5 tri ch\u00e2u, huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t 1 Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n c\u00f9ng th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi ; \u0111inh t\u1eeb 100 ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9ng t\u1eeb 100 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec ch\u00e2u \u0111\u1eb7t 1 Th\u1ed5 tri ch\u00e2u, huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t 1 Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba ; \u0111inh \u0111i\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 100, th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t 1 th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 T\u00f4n Th\u1ea5t Ng\u1ea1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh d\u00e2ng \u00e1n v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ec1 m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i xin ngh\u0129 x\u1eed : quy\u1ec1n ch\u01b0\u1edfng T\u1ed5ng tr\u1ea5n \u1ea5n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh, \u0110\u00ea ch\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb, Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu L\u1ee3i, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00fa, Tham hi\u1ec7p Nguy\u1ec5n M\u1eabn \u0111\u1ec1u t\u1ed9i l\u01b0u ; nguy\u00ean \u0110\u00ea ch\u00ednh l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i, hi\u1ec7p Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i, \u0111\u1ec1u t\u1ed9i \u0111\u1ed3 ; nguy\u00ean Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam l\u00e0 Phan Th\u1ebf Ch\u1ea5n n\u0103m l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u1ea5y ch\u01b0a r\u00f5, s\u1ebd tra x\u00e9t ri\u00eang v\u00e0 ngh\u1ecb sau ; hi\u1ec7n th\u1ef1 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n, nguy\u00ean th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh, Tham hi\u1ec7p l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o, nguy\u00ean Hi\u1ec7p tr\u1ea5n l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n, Tham hi\u1ec7p l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng tr\u1eabm th\u1ea5u \u0111\u00eam lo ngh\u0129 b\u1eddi b\u1eddi 2,3 l\u1ea7n d\u1ee5 b\u1ea3o ph\u1ea3i d\u1ef1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc, ch\u1edb \u0111\u1ec3 lo cho nh\u00e2n d\u00e2n. Th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 bi\u1ec7n l\u1ea1i d\u00e1m t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng : gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng lo. Th\u1ebf r\u1ed3i \u0111\u00ea v\u1ee1 ngay, c\u00e1i t\u1ed9i d\u1ed1i tr\u00e1, n\u00f3i sao xi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1ed1n n\u00ean y l\u1eddi b\u00e0n m\u00e0 tr\u1eebng tr\u1ecb n\u1eb7ng. Nh\u01b0ng ngh\u0129 V\u0103n Minh tr\u01b0\u1edbc tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, b\u1eaft gi\u1eb7c c\u00f3 c\u00f4ng, c\u00f2n th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m. V\u1eady gia \u00e2n c\u00e1ch xu\u1ed1ng l\u00e0m l\u00ednh v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i h\u00e8n k\u00e9m b\u1ea5t t\u00e0i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1eafc t\u1ed9i l\u1ec7 \u1ea5y, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 tha, \u0111\u1ed5i ph\u00e1t l\u00e0m l\u00ednh hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf Ngh\u1ec7 An ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb ngu t\u1ed1i kh\u00f4ng bi\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tr\u00e1ch l\u1eafm, \u0111\u1ed5i gi\u00e1ng l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng theo th\u00e0nh sai ph\u00e1i ; Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i coi vi\u1ec7c ch\u01b0a m\u1ea5y, x\u1ea5u t\u1ed1t theo ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1ch l\u01b0u ; Nguy\u1ec5n C\u1eedu L\u1ee3i, Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00fa, Nguy\u1ec5n M\u1eabn, c\u00f2n can \u00e1n kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao x\u00e9t ; Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh, H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n, L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o, Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i, Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n, Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh, Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169, \u0111\u1ee3i \u00e1n sau s\u1ebd k\u1ebft, c\u00f2n vi\u1ec7c Phan Th\u1ebf Ch\u1ea5n, th\u00ec \u0111i\u1ec1u tra mau t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cHai tr\u1ea5n Phi\u00ean An v\u00e0 V\u0129nh Thanh trong h\u1ea1t th\u00e0nh, d\u00e2n xi\u00eau t\u00e1n n\u00ean l\u00ednh thi\u1ebfu b\u1eaft m\u00e3i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, xin xem c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n trong h\u1ea1t, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc s\u1ed1 \u0111inh ch\u01b0a \u0111\u1ee7 m\u00e0 nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 th\u00ec y l\u1ec7 k\u00e9n l\u00ednh cho \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch binh\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ph\u00e9p thi \u0110i\u1ec7n, b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cKhoa tr\u01b0\u1edbc duy\u1ec7t quy\u1ec3n, chia l\u00e0m \u01b0u, b\u00ecnh, th\u1ee9, xin theo nh\u01b0 ph\u00e9p thi H\u1ed9i m\u1edbi \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u00e2n s\u1ed1, duy v\u0103n \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed1i s\u1ef1 l\u00fd quan tr\u1ecdng h\u01a1n, n\u00ean cho ph\u00e2n s\u1ed1 nghi\u1ec7t h\u01a1n m\u1ed9t b\u1eadc (nh\u01b0 v\u0103n l\u00fd thi H\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c 2 ph\u00e2n, th\u00ec thi \u0110i\u1ec7n ch\u1ec9 cho 1 ph\u00e2n). Ph\u00e0m v\u0103n l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c 10 ph\u00e2n th\u00ec xin cho \u0111\u1ed7 \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t gi\u00e1p Ti\u1ebfn s\u0129 c\u1eadp \u0111\u1ec7 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t danh (Tr\u1ea1ng nguy\u00ean) ; 9 ph\u00e2n th\u00ec \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t gi\u00e1p Ti\u1ebfn s\u0129 c\u1eadp \u0111\u1ec7 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb danh (B\u1ea3ng nh\u00e3n) ; 8 ph\u00e2n th\u00ec \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t gi\u00e1p Ti\u1ebfn s\u0129 c\u1eadp \u0111\u1ec7 \u0111\u1ec7 tam danh (Th\u00e1m hoa) ; 7 ph\u00e2n, 6 ph\u00e2n th\u00ec \u0110\u1ec7 nh\u1ecb gi\u00e1p Ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n (Ho\u00e0ng gi\u00e1p) ; 5 ph\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec \u0110\u1ec7 tam gi\u00e1p \u0111\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n (Ti\u1ebfn s\u0129). L\u00e2m th\u1eddi vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho \u0111\u1ed7 th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u1ec7 \u1ea5y. L\u1ea1i khoa tr\u01b0\u1edbc b\u1ea3ng v\u00e0ng \u0111\u00f3ng \u1ea5n \u201cHo\u00e0ng \u0111\u1ebf chi b\u1ea3o\u201d xin \u0111\u1ed5i \u0111\u00f3ng \u1ea5n \u201cKh\u00e2m v\u0103n chi t\u1ef7\u201d. L\u00fac tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c quan sung vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 do b\u1ed9 L\u1ea1i sao ch\u00e9p l\u1eddi ch\u1ec9, nay xin c\u1ea5p chi\u1ebfu v\u0103n\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Thi \u0110i\u1ec7n, sai T\u1ea3 th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng sung ch\u1ee9c Gi\u00e1m th\u00ed \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, H\u1eefu Tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c, H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, H\u1eefu Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n, sung \u0111\u1ecdc quy\u1ec3n, Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n, Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 Phan, sung ch\u1ee9c nh\u1eadn quy\u1ec3n v\u00e0 duy\u1ec7t quy\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho \u0111\u1ed7 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Hu\u00e2n \u0110\u1ec7 nh\u1ecb gi\u00e1p Ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n, B\u00f9i Ng\u1ecdc Qu\u1ef9 (&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ) (sau \u0111\u1ed5i Qu\u1ef9&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ), Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n, Nguy\u1ec5n Tr\u1eef, Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c D\u1ee5ng, Ph\u1ea1m Th\u1ebf L\u1ecbch (sau \u0111\u1ed5i Th\u1ebf Trung), Ng\u00f4 Th\u1ebf Vinh, Ph\u1ea1m Qu\u1ef9, Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c \u0110\u1ec7 tam gi\u00e1p \u0111\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ra ch\u1ea7u, b\u1ea3o Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc nh\u00e0 m\u1edbi trung h\u01b0ng, \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, tr\u1ecdng \u0111\u1ea1o nho, m\u1edf khoa thi, tuy\u1ec3n h\u1ecdc tr\u00f2. Tr\u1eabm theo ch\u1ec9 c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf, l\u1ea5y vi\u1ec7c c\u1ea7u nh\u00e2n t\u00e0i l\u00e0m g\u1ea5p, ngo\u00e0i vi\u1ec7c khoa m\u1ee5c l\u1ea1i c\u00f3 c\u1eed tri. T\u1ea1i sao g\u1ea7n \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc s\u00e2u r\u1ed9ng, im l\u1eb7ng kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y ai ? C\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u1edf d\u01b0\u1edbi hang n\u00fai ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n \u0111i kh\u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i, hay l\u00e0 nh\u00e2n t\u00e0i k\u00e9m s\u1ee5t \u0111i m\u00e0 th\u1ebf ch\u0103ng? Kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u1eabm d\u00e1m n\u00f3i vu \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Ngh\u1ec7 An c\u00f3 Tr\u1ea7n V\u0103n V\u0169 ng\u1ee5 c\u01b0 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, nghe d\u00e2n phao \u0111\u1ed3n c\u00f3 l\u1ec7nh b\u1eaft con g\u00e1i ch\u1edf \u0111i, m\u1edbi \u0111i Nam \u0110\u1ecbnh gi\u1ea3 x\u01b0ng l\u00e0 m\u1eadt sai, b\u1eaft con g\u00e1i d\u00e2n, s\u00e1ch nhi\u1ec5u ti\u1ec1n c\u1ee7a, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft n\u1ed9p. Vua sai ch\u00e9m. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh c\u0169ng phong v\u0103n tin phao \u0111\u1ed3n \u1ea5y. B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cL\u1eddi phao \u1ea5y t\u1eeb \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn ? Ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ecdn b\u1eady b\u1ea1 n\u00f3i phao \u0111\u1ec3 l\u1eeba ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 \u0111\u1ee9a c\u00f4n \u0111\u1ed3 v\u00f4 l\u1ea1i Tr\u1ea7n V\u0103n V\u0169 l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i ti\u1ec1n c\u1ee7a n\u00ean m\u1edbi v\u1ee1 chuy\u1ec7n. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Nam \u0110\u1ecbnh \u0111em \u0111\u1ea7u t\u00ean V\u0169 truy\u1ec1n \u0111i c\u00e1c tr\u1ea5n, \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec1u treo l\u00ean c\u00e1i s\u00e0o cao m\u00e0 b\u00eau \u1edf ch\u1ee3 3 ng\u00e0y, \u0111\u1ec3 cho k\u1ebb phao \u0111\u1ed3n tr\u00f4ng th\u1ea5y m\u00e0 s\u1ee3, m\u00e0 d\u00e2n ngu kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u0169ng b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00ea ho\u1eb7c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan \u0110\u00ea ch\u00ednh l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u : \u201c\u0110\u00ea Kim Quan t\u1eeb \u0111\u1ea7u m\u00f9a h\u1ea1 tr\u1edf \u0111i tr\u1ea3i 4, 5 l\u1ea7n ng\u1eadp l\u1ee5t, tuy nhi\u1ec1u ch\u1ed7 s\u1ee5t l\u1edf, nh\u01b0ng su\u1ed1t \u0111\u00ea kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ea5m l\u00e2u, v\u00ed th\u1eed \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu c\u00f3 b\u00ecnh d\u00e2n h\u1ebft s\u1ee9c sang h\u1ed9 th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng lo\u201d. Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cKh\u00f4ng n\u00ean v\u1ed9i n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng lo. Duy c\u00f2n mong nh\u1edd th\u1ea7n gi\u00fap \u0111\u1ec3 tr\u1eabm c\u00f9ng b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ee7 y\u00ean th\u00ec may\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Phan V\u0103n Thu\u00fd l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cTh\u00e1ng n\u00e0y n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u01a1n 13 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i l\u1ea1i gi\u1ea3m xu\u1ed1ng, h\u01a1n l\u00fac th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 tr\u00ean 9 th\u01b0\u1edbc\u201d. Vua l\u1ea1i ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cXem l\u1eddi t\u00e2u, h\u01a1i \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c lo phi\u1ec1n. Nh\u01b0ng s\u1ee3 m\u01b0a \u00edt, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn v\u1ee5 thu c\u00f3 h\u1ea1i ch\u0103ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy t\u1eb7ng Cai \u0111\u1ed9i Phan V\u0103n Th\u1ed1ng l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, Hi\u1ec7p th\u1ee7 L\u00ea \u0110\u00ecnh Du\u1eadt l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1, th\u00f4ng ng\u00f4n Tr\u1ea7n H\u1eefu Huy\u1ec1n l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5. M\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i b\u1ecdn Th\u1ed1ng \u0111em tr\u1ea5n binh v\u00e0 man binh \u1edf Ngh\u1ec7 An h\u01a1n 40 ng\u01b0\u1eddi, mang s\u1eafc d\u1ee5 \u0111i n\u01b0\u1edbc<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ph\u00f4 Kh\u00e2m, b\u1ecb t\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam gi\u1ebft, ch\u1ec9 c\u00f2n 7 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh man. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho Th\u1ed1ng v\u00e0 Du\u1eadt 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c. \u0110\u1ebfn nay vua ngh\u0129 b\u1ecdn Th\u1ed1ng ch\u1ebft v\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i truy t\u1eb7ng. Th\u1ed1ng, Du\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i ; Huy\u1ec1n th\u00ec th\u01b0\u1edfng th\u00eam 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, binh l\u00ednh b\u1ecb ch\u1ebft, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 10 l\u1ea1ng. L\u1ea1i sai tr\u1ea5n th\u1ea7n cho t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ea5t l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n S\u1ef9 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e3i l\u1ec5 ti\u1ebfn d\u00e2ng cho trong v\u00e0 ngo\u00e0i. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc ba ti\u1ebft l\u1edbn V\u1ea1n th\u1ecd, Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ec5 cung ti\u1ebfn b\u1ea1c. N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3, \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 \u1edf Kinh chia th\u1ee9 b\u1eadc ; \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec cho ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc theo s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m bi\u1ec3u v\u00e0 u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec7 ti\u1ebfn, m\u00e0 mi\u1ec5n l\u1ec5 b\u1ea1c. Nay tr\u1eabm ngh\u0129 \u1edf Kinh, \u0111\u00e3 c\u00f3 cho b\u1ea1c ti\u1ec1n ti\u00eau vi\u1ec7c c\u00f4ng ph\u00ed kh\u00f4ng t\u1ed1n m\u1ea3y may. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c th\u00e0nh v\u00e0 tr\u1ea5n l\u1edbn, vi\u1ec7c quan nhi\u1ec1u, l\u1ed9c h\u1eadu, s\u1ed1 b\u1ed5ng g\u00f3p \u0111\u1ec1u ch\u1ec9 ph\u00e2n ly th\u00f4i. Duy c\u00f3 tr\u1ea5n nh\u1ecf, vi\u1ec7c quan \u00edt, l\u1ed9c \u00edt tuy l\u1ec5 d\u00e2ng kh\u00f4ng m\u1ea5y, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng kh\u1ecfi thu g\u00f3p h\u1eb1ng n\u0103m. L\u1ea1i c\u00f3 quan l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u1ed1t, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 d\u00f9ng th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n, n\u00e2ng cao gi\u00e1 tr\u1ecb, th\u00e1c c\u00f4ng m\u01b0u t\u01b0, th\u1eadt c\u00f3 tr\u00e1i v\u1edbi s\u01a1 \u00fd c\u1ea3i \u0111\u1ecbnh. T\u1eeb nay ba ti\u1ebft \u1ea5y l\u1ec5 c\u1ed1ng hi\u1ebfn trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u b\u00e3i, ch\u1ec9 chi\u1ebfu l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng. Nh\u01b0 g\u1eb7p nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 ti\u1ebft \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh m\u00e0 th\u00e0nh t\u00e2m s\u1eafm l\u1ec5 v\u1eadt d\u00e2ng l\u00ean c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ec1 g\u00ec. L\u1ea1i b\u00e3i l\u1ec5 d\u00e2ng thu\u1ebf Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, ti\u1ec1n l\u1ec7 l\u1ec5 g\u1ed3m v\u00e0o ng\u1ea1ch thu\u1ebf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i v\u00e2ng ch\u1ec9 c\u1ee7a T\u1eeb cung r\u1eb1ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay ba ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd, Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng l\u1ec7 ti\u1ebfn b\u1ea1c l\u1ea1ng \u1edf Kinh v\u00e0 l\u1ec5 h\u1eb1ng n\u0103m d\u00e2ng thu\u1ebf Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c b\u00e3i c\u1ea3, l\u1ea1i d\u1ee5 cho L\u1ec5 b\u1ed9 tu\u00e2n h\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh h\u1ecdc cho t\u00f4n sinh. B\u1ed9 L\u1ec5 th\u1ea5y c\u00e1c t\u00f4n sinh t\u1ecda gi\u00e1m nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1 s\u1ef1 c\u00e1o ngh\u1ec9, nh\u00e2n th\u1ebf l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, b\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cH\u1ecdc tr\u00f2 t\u00f4n h\u1ecdc \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i nh\u00e0 vua, nh\u1edd Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng, ngh\u0129 t\u00ecnh h\u1ecd h\u00e0ng, \u0111\u1ec3 \u00fd g\u00e2y d\u1ef1ng, mong cho l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u th\u00e0nh t\u00e0i, l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi h\u1eefu d\u1ee5ng cho n\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ph\u00e9p d\u1ea1y ch\u01b0a c\u00f3 chu\u1ea9n t\u1eafc, ph\u1ea3i n\u00ean \u0111\u1ecbnh r\u00f5 quy th\u1ee9c, \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi d\u1ea1y c\u00f3 ch\u1ed7 noi theo, m\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn \u00edch.<\/p>\n\n\n\n<p>1) X\u00e9t th\u1ef1c ng\u01b0\u1eddi ch\u0103m hay l\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 khuy\u00ean r\u0103n : h\u1ecdc sinh t\u00f4n h\u1ecdc, trong m\u1ed7i qu\u00fd, x\u00e9t s\u1ed1 ng\u00e0y ng\u1ed3i h\u1ecdc nhi\u1ec1u hay \u00edt, c\u0169ng ngh\u0129a l\u00fd h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ed9c hay kh\u00f4ng thu\u1ed9c, v\u0103n ngh\u1ec7 t\u1eadp th\u00e0nh th\u00f4ng hay kh\u00f4ng th\u00f4ng, chia l\u00e0m \u01b0u, b\u00ecnh, th\u1ee9, li\u1ec7t, do quan h\u1ecdc ch\u00ednh l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean. H\u1ea1ng \u01b0u th\u00ec t\u0103ng m\u1ed9t n\u1eeda nguy\u00ean b\u1ed5ng ; h\u1ea1ng b\u00ecnh nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng ; h\u1ea1ng th\u1ee9, gi\u1ea3m 1 ph\u1ea7n 3 ; h\u1ea1ng li\u1ec7t, gi\u1ea3m n\u1eeda.<\/p>\n\n\n\n<p>2) \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 xin ngh\u1ec9 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, ph\u00e0m g\u1eb7p ng\u00e0y hu\u00fd cha m\u1eb9, cho ngh\u1ec9 5 ng\u00e0y ; cha c\u00f2n ho\u1eb7c m\u1eb9 c\u00f2n, th\u00ec 3 ng\u00e0y ; g\u1eb7p ng\u00e0y hu\u00fd \u00f4ng b\u00e0, hay c\u1ee5, k\u1ef5, m\u00e0 cha m\u1eb9 m\u00ecnh \u0111\u1ec1u m\u1ea5t r\u1ed3i, cho ngh\u1ec9 3 ng\u00e0y ; cha c\u00f2n ho\u1eb7c m\u1eb9 c\u00f2n th\u00ec 2 ng\u00e0y, nh\u01b0 b\u1ecb \u0111au \u1ed1m nh\u1eb9 th\u00ec \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng \u1edf trong ph\u00f2ng, n\u1eb7ng th\u00ec ngh\u1ec9 10 ng\u00e0y, ch\u01b0a kh\u1ecfi l\u1ea1i gia m\u1ed9t h\u1ea1n. N\u1ebfu v\u00f4 c\u1edb th\u00e1c b\u1ec7nh, kh\u00f4ng \u1edf t\u1ea1i ph\u00f2ng th\u00ec b\u1ecb \u0111\u00e1nh roi\u201d. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng ch\u00f9a Linh H\u1ef1u (\u1edf ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng Ng\u1ef1 H\u00e0), \u0111\u1eb7t ty \u0110\u1ea1o l\u1ee5c \u0111\u1ec3 gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai N\u1ed9i v\u1ee5 g\u00f3p nh\u1eb7t nh\u1eefng mi\u1ebfng v\u00f3c \u0111o\u1ea1n v\u1ee5n v\u1eb7t c\u1ea1p chi\u1ebfu \u0111em d\u00e2ng. Vua nh\u00e2n v\u1ecbnh th\u01a1 \u0111\u1ec3 ghi vi\u1ec7c, c\u00f3 c\u00e2u : \u201cCoi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5y ! V\u00f3c v\u1ee5n vi\u1ec1n chi\u1ebfu, c\u00f2n h\u01a1n l\u00e0 l\u1ea5y bao th\u01b0 l\u00e0m m\u00e0n\u201d &nbsp;((1) H\u00e1n th\u01b0, \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng S\u00f3c truy\u1ec7n : Hi\u1ebfu v\u0103n Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1eddi H\u00e1n g\u00f3p nh\u1eb7t c\u00e1c bao th\u01b0 \u0111\u1ec3 ch\u1ebf l\u00e0m m\u00e0n).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu v\u00ec \u1ed1m mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Hi\u1ebfu t\u1ef1 n\u0103m ngo\u00e1i \u0111i\u1ec1u v\u1eadn binh l\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u00e2n lam ch\u01b0\u1edbng b\u1ecb b\u1ec7nh, l\u00e2u kh\u00f4ng kh\u1ecfi, d\u00e2ng s\u1edb xin gi\u1ea3i ch\u1ee9c. Vua y cho, v\u00e0 cho chi to\u00e0n b\u1ed5ng. L\u1ea5y Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai huy\u1ec7n Tu\u00e2n Ngh\u0129a, Tr\u00e0 Vinh, ph\u1ee7 L\u1ea1c H\u00f3a th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, d\u00e2n phi\u00ean chuy\u00ean ngh\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng, ru\u1ed9ng ch\u1ec9 nh\u1edd n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u m\u00e0 t\u01b0\u1edbi. T\u1eeb khi c\u00f3 thu\u1ebf thu\u1ef7 l\u1ee3i, ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh tr\u01b0ng \u0111\u1eafp b\u1edd ng\u0103n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh c\u00e1, \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00ec th\u1ebf kh\u00f4ng th\u00f4ng, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i m\u1ea5t ngh\u1ec1 sinh l\u00fd \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng kh\u1ed5 \u1ea5y k\u00eau l\u00ean th\u00e0nh. Th\u00e0nh th\u1ea7n sai kh\u00e1m t\u00e2u xin \u0111\u00ecnh thu thu\u1ebf \u1ea5y, t\u1ea5t c\u1ea3 21 s\u1edf (ti\u1ec1n thu\u1ebf h\u01a1n 3.060 quan) cho ti\u1ec7n ngh\u1ec1 n\u00f4ng. Vua n\u00f3i : \u201cD\u00e2n \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 con c\u1ee7a ta, thi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean m\u00e0 l\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi th\u00ec ti\u1ebfc g\u00ec\u201d. Sai mi\u1ec5n tr\u01b0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u0129nh \u1ea5n b\u1ea3o h\u1ed9 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, \u00e1n th\u1ee7 th\u00e0nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c ki\u00eam l\u0129nh Bi\u00ean v\u1ee5 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i ch\u1ebft. T\u1eb7ng ch\u1ee9c \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, gia th\u01b0\u1edfng 1.000 quan ti\u1ec1n, 5 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 10 t\u1ea5m l\u1ee5a, 30 t\u1ea5m v\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t quan b\u1ea3o h\u1ed9 Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea5y Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean l\u0129nh \u1ea5n b\u1ea3o h\u1ed9 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, \u00e1n th\u1ee7 th\u00e0nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, ki\u00eam l\u0129nh Bi\u00ean v\u1ee5 H\u00e0 Ti\u00ean, T\u1ea3 Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng b\u1ea3o h\u1ed9. Ch\u1ebf l\u1ea1i \u1ea5n \u201cB\u1ea3o h\u1ed9 Ch\u00e2n L\u1ea1p qu\u1ed1c\u201d c\u1ea5p cho (tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p \u201cB\u1ea3o h\u1ed9 \u0111\u1ed3ng ch\u01b0\u01a1ng\u201d).<\/p>\n\n\n\n<p>Khi Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i ch\u1ebft, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n \u0111\u1eb7t quan b\u1ea3o h\u1ed9, ch\u01b0a t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi, v\u1eeba g\u1eb7p T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t sai quy\u1ec1n Lang trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Gi\u1ea3i v\u00e0o ch\u1ea7u t\u00e2u vi\u1ec7c, v\u00e0 n\u00f3i Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 sai \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua g\u1ecdi Xu\u00e2n h\u1ecfi. Xu\u00e2n n\u00f3i : \u201cCh\u1ec9 bi\u1ebft v\u00e2ng m\u1ec7nh\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi Ngh\u1ec7 An, khanh \u0111\u00e3 \u0111i xa x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, gi\u00e0 c\u00f2n g\u1eafng s\u1ee9c, ta th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng qu\u00ean, khanh c\u00f3 th\u1ec3 sai \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, ta \u0111\u00e3 x\u00e9t bi\u1ebft. Nh\u01b0ng khanh \u0111\u00e3 m\u1ea5y l\u1ea7n xin ngh\u1ec9, tr\u1eabm ngh\u0129 nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng c\u0169 l\u00e3o th\u00e0nh, ng\u00e0y c\u00e0ng r\u01a1i r\u1ee5ng n\u00ean c\u1ed1 l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 d\u1ea1y b\u1ea3o b\u1ecdn h\u1eadu ti\u1ebfn, nay h\u00e1 l\u1ea1i c\u00f2n phi\u1ec1n khanh v\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i \u01b0!\u201d. B\u1ea5y gi\u1edd sai Tuy\u00ean v\u00e0 cho \u0110\u1ee9c Minh gi\u00fap vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t r\u1eb1ng : \u201cTuy\u1ec3n ch\u1ee9c b\u1ea3o h\u1ed9, Xu\u00e2n th\u1eadt l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, song tu\u1ed5i ngo\u1ea1i 70, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c sai ki\u00eam l\u0129nh Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, n\u1ebfu l\u1ea1i sai \u0111i xa ra bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 an d\u01b0\u1ee1ng v\u1ecb l\u00e3o th\u1ea7n. Tuy\u00ean c\u00f2n tr\u1ebb, s\u1ee9c kho\u1ebb, c\u0169ng quen vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean, l\u1ea1i c\u00f3 khanh \u1edf g\u1ea7n, tu\u1ef3 vi\u1ec7c b\u1ea3o ban s\u1eeda ch\u1eefa, th\u1ebf c\u0169ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eabm \u0111\u00e3 sai r\u1ed3i \u0111\u1ea5y. Nay c\u00e1c vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 l\u00e0m vi\u1ec7c, nh\u01b0 nguy\u00ean ph\u00e1i bang bi\u1ec7n T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n v\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, khanh n\u00ean x\u00e9t xem t\u00e2m thu\u1eadt \u0111\u00e1ng l\u01b0u hay \u0111\u00e1ng tri\u1ec7t, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Duy\u1ec7t t\u00e2u : \u201cCh\u00e2u \u0110\u1ed1c l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u bi\u00ean vi\u1ec5n ; m\u00e0 Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u1ea1i l\u00e0 n\u01b0\u1edbc phi\u00ean ph\u1ee5, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi hay hay d\u1edf c\u00f3 quan h\u1ec7 cho vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi. Hai ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y t\u1eeb khi ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ebfn nay, m\u1edbi c\u00f3 \u00edt ng\u00e0y, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ea7m l\u1ed7i g\u00ec \u0111\u00e1ng v\u1ea1ch. Duy th\u1ea7n nghe Uy\u1ec3n khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u00e3 \u0111\u00f2i l\u1ea5y d\u1ea7u m\u1ee1, g\u1ed7 l\u1ea1t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1p \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n bu\u00f4n, l\u1ea1i xin l\u01b0u l\u1ea1i c\u00e1c s\u1edf thu\u1ebf thu\u1ef7 l\u1ee3i \u0111\u1ec3 m\u01b0u c\u1ea7u l\u1ee3i \u0111\u00e1nh c\u00e1. Ch\u1ea5n \u1edf L\u1ea1c H\u00f3a th\u00ec b\u00e0y m\u01b0u cho d\u00e2n phi\u00ean ki\u1ec7n c\u00e1o \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 g\u00e2y m\u1ed1i tranh gi\u00e0nh, \u0111\u1ebfn khi \u0111i Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, th\u00ec ch\u1edf nhi\u1ec1u th\u00f3c c\u1ee7a nh\u00e0 \u0111i Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n tranh l\u1ee3i. Vi\u1ec7c l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, hi\u1ebfu s\u1ef1 v\u00e0 m\u01b0u l\u1ee3i, \u0111\u00e3 h\u01a1i l\u1ed9 ra t\u00e2m thu\u1eadt kh\u00f4ng t\u1ed1t r\u1ed3i, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u00e2u, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u1ecfi \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i b\u00e0n t\u00e1n\u201d. T\u1edd t\u00e2u \u0111\u1ebfn, vua tri\u1ec7t ngay b\u1ecdn Uy\u1ec3n v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. L\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n \u1edf th\u00e0nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, giao cho b\u1ea3o h\u1ed9 m\u1edbi l\u00e0m ki\u00eam. R\u1ed3i \u0111\u1eb7t ty B\u1ea3o h\u1ed9 thu\u1ed9c l\u1ea1i, B\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 10 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a ; quan ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a to.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ee5c d\u00f9ng b\u1ecdn b\u1ea7y t\u00f4i c\u0169 \u1edf ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Gi\u00e1n 13 ng\u01b0\u1eddi. B\u1ecdn Xu\u00e2n Gi\u00e1n tr\u01b0\u1edbc b\u1ed5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5. Qu\u1ea3n quan l\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea t\u00e2u xin l\u1ee5c d\u00f9ng. Vua n\u00f3i : \u201cXu\u00e2n Gi\u00e1n tu\u1ed5i tr\u1ebb th\u1edd tr\u1eabm, so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u1ea1i t\u1ed1t, v\u1eady trao ngay cho ch\u1ee9c Hi\u1ec7u u\u00fd C\u1ea9m y, th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 20 l\u1ea1ng, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia th\u00ec cho ch\u1ee9c Cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i v\u00e0 th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ea1ng theo th\u1ee9 b\u1eadc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An g\u1ea1o k\u00e9m (g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng gi\u00e1 ti\u1ec1n 4 quan), nh\u00e2n d\u00e2n thi\u1ebfu \u0103n. Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 l\u00e0 Chi\u00eau N\u1ed9i b\u00e1o l\u00ean tr\u1ea5n. Tr\u1ea5n th\u1ea7n th\u1ea5y s\u1ed1 th\u00f3c c\u00f4ng hi\u1ec7n tr\u1eef \u1edf ph\u1ee7 3.000 h\u1ed9c, t\u00e2u xin t\u1ea1m chi 1.500 h\u1ed9c m\u00e0 chia c\u1ea5p cho d\u00e2n, \u0111\u1ebfn khi thu ho\u1ea1ch s\u1ebd n\u1ed9p \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ee7 s\u1ed1. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n \u1edf ba \u0111\u1ed3n Gia d\u0169ng, Gia uy, Gia ngh\u1ecb th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c tr\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n thu\u1ed9c th\u00e0nh \u0111\u00e3 d\u1ed3n l\u00e0m 3 \u0111\u1ed3n, s\u1ed1 binh \u0111\u1ebfn 8, 9 ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, Ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi, Tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u1ea1m ; binh l\u00ednh ch\u01b0a quen h\u00e0ng ng\u0169, m\u00e0 giao cho ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u0129nh v\u00f4 b\u1eb1ng, s\u1ee3 khi t\u1edbi k\u1ef3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, ch\u01b0a d\u1ec5 sai khi\u1ebfn nhanh ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay xin \u0111\u1ed3n th\u00ec \u0111\u1eb7t 1 qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi t\u1ea5t c\u1ea3 ; t\u1eeb tr\u01b0\u1edfng chi \u0111\u1ebfn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5p b\u1eb1ng th\u00ed sai theo nh\u01b0 l\u1ec7 c\u01a1 V\u0169 c\u1ef1 \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n. H\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thu\u1ebf th\u00ec v\u1ec1 d\u00e2n th\u00f4i \u0111\u1ed1c ; vi\u1ec7c xong l\u1ea1i theo th\u00e0nh sai ph\u00e1i. T\u1eeb Su\u1ea5t th\u1eadp \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh th\u00ec khi xong vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u1ebfn th\u00e0nh thao di\u1ec5n 2 th\u00e1ng, r\u1ed3i cho v\u1ec1 ch\u1ecbu thu\u1ebf nh\u01b0 c\u0169. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec quan c\u00f3 ch\u00ednh danh, qu\u00e2n c\u00f3 t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u, \u1edf d\u00e2n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng lo thi\u1ec7t h\u1ea1i ngh\u1ec1 n\u00f4ng, \u1edf binh l\u1ea1i kh\u00f4ng lo kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y b\u1ea3o. Khi c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00f2i ra, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m kh\u00f4ng l\u1ee1 vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai b\u1ed9 Binh b\u00e0n t\u00e2u : \u201cCho l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn binh ch\u00ednh d\u1eabu kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 quy\u1ec1n nghi m\u00e3i, m\u00e0 t\u01b0\u1edbc m\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c khuy\u00ean th\u01b0\u1edfng. V\u1ea3 l\u1ea1i ba \u0111\u1ed3n \u1ea5y, danh th\u00ec c\u00f3 chia ra l\u00e0m chi l\u00e0m hi\u1ec7u, m\u00e0 th\u1ef1c th\u00ec l\u00e0 d\u00e2n \u0111\u00f3ng thu\u1ebf, trong m\u1ed9t n\u0103m, ng\u00e0y t\u1eadp luy\u1ec7n th\u00ec \u00edt, ng\u00e0y c\u1ea5y g\u1eb7t th\u00ec nhi\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ed nh\u01b0 qu\u00e2n t\u00f2ng ng\u0169 d\u00e0i h\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c tuy do th\u00e0nh quy\u1ec1n \u0111\u1eb7t, nh\u01b0ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ea3o l\u00e0 v\u00f4 b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1ee9c \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 vi\u1ec7c sai ra tr\u1eadn m\u1ea1c th\u00ec t\u1ef1 c\u00f3 ph\u00e9p qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y, h\u00e1 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd tr\u00f4ng ng\u00f3ng m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 sai khi\u1ebfn theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ! Nay l\u1ea5y s\u1ed1 nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 nh\u1ea5t kh\u00e1i cho th\u00ed sai c\u1ea3 th\u00ec s\u1ee3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u1ecdng danh kh\u00ed. Xin sai th\u00e0nh th\u1ea7n ch\u1ecdn ra Qu\u1ea3n v\u1ec7 ho\u1eb7c Qu\u1ea3n c\u01a1 ai l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, ghi t\u00ean t\u00e2u xin cho l\u1ea5y b\u1ea3n ch\u1ee9c m\u00e0 ki\u00eam l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n, \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 th\u1ed1ng thu\u1ed9c. T\u1eeb tr\u01b0\u1edfng chi tr\u1edf xu\u1ed1ng, th\u00ec c\u1ee9 quy\u1ec1n sai nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ee3i c\u00f3 ai ra s\u1ee9c c\u1ed1 g\u1eafng m\u00e0 sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00ec cho th\u00e0nh b\u1ea3o c\u1eed, s\u1ebd l\u01b0\u1ee3ng cho l\u1ee5c d\u1ee5ng. Nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi ng\u0103n c\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 qu\u00e1 l\u1ea1m m\u00e0 t\u1ecf s\u1ef1 khuy\u1ebfn kh\u00edch\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cHai huy\u1ec7n Tu\u00e2n Ngh\u0129a v\u00e0 Tr\u00e0 Vinh thu\u1ed9c ph\u1ee7 L\u1ea1c H\u00f3a \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n Man L\u00e3o, m\u1edbi theo phong h\u00f3a ng\u01b0\u1eddi Kinh, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o, cho h\u1ecd t\u1eadp quen. Nay huy\u1ec7n Tu\u00e2n Ngh\u0129a \u0111\u00e3 c\u00f3 Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, th\u00ec Tr\u00e0 Vinh c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1eb7t Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea5t ru\u1ed9ng c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n ven n\u00fai c\u1ee7a huy\u1ec7n Y\u00ean M\u00f4 thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh th\u1ea5p tr\u0169ng, l\u00faa v\u1ee5 h\u1ea1 c\u1ea5y mu\u1ed9n th\u00e1ng n\u0103m l\u1ea1i b\u1ecb gi\u00f3 v\u00e0 n\u1eafng l\u00e0m h\u1ea1i, \u0111\u1ea1o th\u1ea7n \u0111em tai n\u1ea1n t\u00e2u l\u00ean. Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u. Cho l\u00e0 : \u201cRu\u1ed9ng \u0111\u1ea5t tu\u1ef3 n\u01a1i, c\u00f3 n\u01a1i kh\u00f4 r\u00e1o, n\u01a1i \u1ea9m th\u1ea5p kh\u00e1c nhau. Nh\u00e0 n\u00f4ng c\u00e0y c\u1ea5y c\u0169ng ph\u1ea3i bi\u1ebft th\u1eddi s\u1edbm mu\u1ed9n. N\u1ebfu kh\u00f4ng thu\u1eadn theo th\u1eddi v\u1ee5 m\u00e0 c\u01b0\u1ee1ng l\u00e0m, th\u00ec l\u00faa t\u1ea5t kh\u00f4ng t\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed5 t\u1ed9i cho m\u00f9a. V\u1ea3 l\u1ea1i ru\u1ed9ng chi\u00eam \u1edf Y\u00ean M\u00f4, c\u1ee9 th\u00e1ng 9 gieo m\u1ea1, th\u00e1ng 10 c\u1ea5y, th\u00e1ng 5 g\u1eb7t. Nay d\u00e2n \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ch\u0103m \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, n\u00ean th\u00e1ng 5 l\u00faa m\u1edbi \u0111\u00e2m b\u00f4ng, l\u00e0 b\u1edfi c\u00e0y c\u1ea5y mu\u1ed9n qu\u00e1, th\u1eadt l\u1ed7i t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m. C\u00f2n gi\u00f3 nam v\u00e0 n\u1eafng n\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00fang v\u1edbi ti\u1ebft h\u1eadu th\u00e1ng 5, cho l\u00e0 thi\u00ean tai, th\u00ec c\u00f3 ph\u1ea3i kh\u00f4ng ? \u0110\u1ea1o th\u1ea7n kh\u00e1m b\u00e1o s\u01a1 su\u1ea5t xin x\u1eed ph\u1ea1t. \u0110\u1ed3ng ru\u1ed9ng t\u1ed5n h\u1ea1i kh\u00f4ng \u1edf l\u1ec7 gi\u1ea3m thu\u1ebf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cL\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 ph\u1ea3i \u0111\u1ea5y ; nh\u01b0ng ngh\u0129 n\u0103m nay l\u00faa v\u1ee5 h\u1ea1 c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, \u0111\u1ed9c c\u00f3 d\u00e2n \u1ea5y v\u00ec c\u00e0y c\u1ea5y h\u01a1i mu\u1ed9n \u0111\u1ebfn n\u1ed7i t\u1ed5n h\u1ea1i. C\u1ea3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u1ee9ng x\u00f3 m\u00e0 kh\u00f3c. C\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9 \u00e1n kh\u00e1m m\u00e0 chi\u1ebfu l\u1ec7 b\u00e0n gi\u1ea3m thu\u1ebf cho. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e1m b\u00e1o l\u00e0 mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 b\u1ec1 tr\u00ean bi\u1ebft \u1ea9n t\u00ecnh c\u1ee7a d\u00e2n, c\u0169ng mi\u1ec5n t\u1ed9i cho. T\u1eeb sau c\u00e1c h\u1ea1t nh\u01b0 c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh m\u1ea5t m\u00f9a th\u00ec n\u00ean kh\u00e1m th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. Ch\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c vin l\u1ea5y l\u1ea7n n\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c sai l\u1ea7m, b\u1ed9 ngh\u1ecb x\u1eed m\u00e0 ng\u1ea1i v\u00e0 im l\u1eb7ng kh\u00f4ng d\u00e1m b\u00e1o\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa l\u00e0m Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9 theo Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem b\u1ea3n \u0111\u1ed3 to\u00e0n h\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh do binh m\u00e3 ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110\u1ed7 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecbnh d\u00e2ng l\u00ean, b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTa t\u1eebng xem b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng n\u01a1i n\u00e0o h\u01a1n Ph\u00fa Xu\u00e2n. Nh\u00e2n nh\u1edb \u0111\u1ebfn khi tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c th\u00e1nh m\u1edf mang, ki\u1ebfn th\u1ee9c cao xa, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1eddi sau s\u00e1nh k\u1ecbp\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh cho hai ty T\u1ea3 h\u1eefu T\u1eeb t\u1ebf, m\u1ed7i ty \u0111\u1eb7t T\u1eeb t\u1ebf ph\u00f3 s\u1ee9 1 ng\u01b0\u1eddi, Mi\u1ebfu lang, Mi\u1ebfu th\u1eeba, Ch\u00e1nh b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi (N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t T\u1eeb t\u1ebf \u0111\u1ea1i s\u1ee9, \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd hai ty T\u1ea3 h\u1eefu T\u1eeb t\u1ebf, v\u1ec1 sau l\u1ea1i \u0111\u1eb7t m\u1ed7i ty Ph\u00f3 s\u1ee9 1 ng\u01b0\u1eddi ; c\u00f2n ch\u1ee9c Mi\u1ebfu lang, Mi\u1ebfu th\u1eeba v\u00e0 th\u01b0 l\u1ea1i th\u00ec ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch ; \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi ghi l\u00e0m l\u1ec7).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu \u0110\u1ee9c l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7 th\u00ec chia ban. M\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00ec Binh b\u1ed9 \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 n\u00ean chia l\u00e0m 2 ban hay 3 ban ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, ghi l\u00e0m l\u1ec7nh m\u00e3i m\u00e3i. Binh b\u1ed9 t\u00e2u xin qu\u00ea \u1edf g\u1ea7n nh\u01b0 Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, th\u00ec chia 2 hay 3 ban c\u0169ng \u0111\u1ec1u m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i ; qu\u00ea \u1edf xa nh\u01b0 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Thanh Hoa, th\u00ec 2 ban 3 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i, 3 ban 2 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe theo. Duy c\u00f3 v\u1ec7 H\u1ed5 uy trung cho v\u1ec1 qu\u00ea ngh\u1ec9 ng\u01a1i th\u00ec kh\u00f4ng \u1edf l\u1ec7 chia ban.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c tr\u1ea5n, ph\u1ee7, huy\u1ec7n thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh, c\u00e1c b\u1ea3n \u00e1n \u0111\u1ec3 ch\u1ed3ng ch\u1ea5t nhi\u1ec1u, th\u00e0nh th\u1ea7n l\u00e0m t\u1eadp tham t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 sai nghi\u00eam s\u1ee9c, h\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed ph\u1ea3i k\u1ebft xong \u0111\u1ec7 l\u00ean, l\u00e0m tr\u00e1i s\u1ebd giao ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh quy th\u1ee9c gi\u1ea5y v\u00e0 tr\u1ee5c c\u00e1o s\u1eafc. Tr\u01b0\u1edbc kia L\u1ea1i b\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c c\u1ea5p c\u00e1o s\u1eafc cho ch\u1ee9c quan. Vua sai b\u00e0n l\u1ea1i, vi\u1ebft c\u00e1o s\u1eafc n\u00ean d\u00f9ng gi\u1ea5y v\u00e0 tr\u1ee5c h\u1ea1ng n\u00e0o. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd b\u00e0n \u0111\u1ecbnh d\u00e2ng l\u00ean, cho l\u00e0 c\u1ee9 tra trong Thanh \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 ch\u1ee9c t\u1ea1o c\u1ee7a ty \u0110\u00f4 thu\u1ef7 thu\u1ed9c C\u00f4ng b\u1ed9 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1o m\u1ec7nh t\u1eeb T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, d\u00f9ng t\u01a1 gai n\u0103m s\u1eafc ; Ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec ba s\u1eafc. S\u1eafc l\u1ec7nh th\u00ec d\u00f9ng l\u0129nh tr\u1eafng ; Nh\u1ea5t ph\u1ea9m th\u00ec tr\u1ee5c b\u1eb1ng ng\u1ecdc, m\u1eb7t s\u1eafc b\u1eb1ng g\u1ea5m th\u00eau b\u1ea1c ; Nh\u1ecb ph\u1ea9m, tr\u1ee5c b\u1eb1ng s\u1eebng t\u00ea, m\u1eb7t b\u1eb1ng g\u1ea5m th\u00eau ly ; Tam t\u1ee9 ph\u1ea9m th\u00ec tr\u1ee5c b\u1ecdc v\u00e0ng, Ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1ee5c b\u1eb1ng s\u1eebng, m\u1eb7t \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng g\u1ea5m hoa ; L\u1ee5c ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, tr\u1ee5c c\u0169ng nh\u01b0 Ng\u0169 ph\u1ea9m, m\u1eb7t g\u1ea5m hoa ch\u00f9m nh\u1ecf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i l\u1ec7 kho ch\u1ebf t\u1ea1o n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb Tr\u1ea5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, Ph\u1ee5ng \u00c2n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, c\u1ea5p c\u00e1o, gi\u1ea5y r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc, d\u00e0i 1 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc v\u1ebd r\u1ed3ng v\u00e0ng, tr\u1ee5c b\u1eb1ng ng\u1ecdc, ti\u00eam b\u1eb1ng ng\u00e0. L\u1ea1i n\u00f3i quan v\u0103n v\u00f5 c\u00f3 c\u00f4ng phong t\u01b0\u1edbc, c\u1ea5p s\u1eafc d\u00e0i 1 tr\u01b0\u1ee3ng b\u1eb1ng gi\u1ea5y v\u00e0ng, chung quanh v\u1ebd r\u1ed3ng. Nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111\u1ed1i v\u1edbi quan ch\u1ee9c t\u1eeb C\u1eedu ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, c\u00e1o s\u1eafc d\u00f9ng g\u1ea5m v\u00f3c ; Qu\u1ed1c c\u00f4ng tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u00f9ng quan v\u0103n v\u00f5 phong t\u01b0\u1edbc th\u00ec c\u00e1o s\u1eafc d\u00f9ng gi\u1ea5y. Trong \u0111\u00f3 d\u00f9ng l\u1ee5a hay gi\u1ea5y kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 s\u1ef1 v\u1ebb vang \u0111\u01b0\u1ee3c vua ban cho. Thi\u1ebft ngh\u0129 n\u01b0\u1edbc ta kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u01b0\u1eddng d\u1ec7t g\u1ea5m, n\u1ebfu c\u1ee9 d\u00f9ng t\u01a1 l\u1ee5a m\u00e0 giao cho th\u1ee3 th\u00eau th\u00eau v\u00e0o th\u00ec nh\u00e2n c\u00f4ng t\u1ed1n qu\u00e1, v\u1ea3 l\u1ea1i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1o s\u1eafc truy t\u1eb7ng \u0111\u00e3 d\u00f9ng g\u1ea5m v\u00f3c, n\u1ebfu c\u00e1o s\u1eafc th\u0103ng th\u1ee5 th\u1ef1c th\u1ee5, c\u0169ng l\u1ea1i d\u00f9ng th\u1ebf, th\u00ec h\u00ecnh nh\u01b0 kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t. Nay xin chi\u1ebfu theo l\u1ec7 c\u00e1o s\u1eafc b\u1eb1ng gi\u1ea5y c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh m\u00e0 ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh c\u00e1c th\u1ee9c gi\u1ea5y ban cho c\u00e1c quan. Ch\u1ea5t gi\u1ea5y c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec1m, dai, b\u00f3ng l\u00e1ng, s\u1eafc d\u00f9ng m\u1ea7u v\u00e0ng t\u01b0\u01a1i, v\u1ebd d\u00f9ng v\u00e0ng b\u1ea1c, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t trang s\u1ee9c ; d\u00f9ng long (r\u1ed3ng n\u0103m m\u00f3ng), giao (r\u1ed3ng b\u1ed1n m\u00f3ng) v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9c hoa \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t hoa v\u0103n ; to\u00e0n th\u00e2n t\u1edd gi\u1ea5y th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c d\u00e0i ng\u1eafn cho kh\u00e1c nhau, \u0111\u1ea7u tr\u1ee5c d\u00f9ng \u0111\u1ed3i m\u1ed3i, ng\u00e0, s\u1eebng, \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ee9 b\u1eadc. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00e1c quan ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1o s\u1eafc \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u00e1i v\u1ebb vang l\u00e0m quan n\u1ed5i ti\u1ebfng, m\u00e0 t\u1edd gi\u1ea5y b\u1ec1n t\u1ed1t, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef l\u00e0m v\u1eadt b\u00e1u l\u00e2u d\u00e0i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y l\u1eddi b\u00e0n (Nh\u1ea5t ph\u1ea9m, d\u00f9ng gi\u1ea5y r\u1eafc v\u00e0ng h\u1ea1ng nh\u1ea5t cao 1 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, d\u00e0i 4 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c m\u1eb7t gi\u1ea5y v\u1ebd r\u1ed3ng l\u1edbn m\u00e2y d\u00e0y, quanh b\u1ed1n b\u00ean v\u1ebd v\u0103n r\u1ed3ng, sau l\u01b0ng v\u1ebd t\u1ee9 linh ; Nh\u1ecb tam ph\u1ea9m d\u00f9ng gi\u1ea5y h\u1ea1ng nh\u00ec r\u1eafc b\u1ea1c m\u1ea1 v\u00e0ng cao 1 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, d\u00e0i 4 th\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t gi\u1ea5y v\u1ebd r\u1ed3ng l\u1edbn m\u00e2y d\u00e0y, b\u1ed1n b\u00ean v\u1ebd m\u00e2y li\u00ean ti\u1ebfp ; sau l\u01b0ng v\u1ebd l\u00e2n v\u00e0 ph\u01b0\u1ee3ng ; T\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m, d\u00f9ng gi\u1ea5y h\u1ea1ng ba r\u1eafc b\u1ea1c m\u1ea1 v\u00e0ng cao 1 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, d\u00e0i 3 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, m\u1eb7t gi\u1ea5y v\u1ebd r\u1ed3ng l\u1edbn m\u00e2y th\u01b0a, b\u1ed1n b\u00ean v\u1ebd v\u0103n li\u00ean \u0111\u1eb1ng, d\u00e2y sau l\u01b0ng v\u1ebd c\u1ed5 \u0111\u1ed3 ; L\u1ee5c th\u1ea5t ph\u1ea9m d\u00f9ng gi\u1ea5y h\u1ea1ng t\u01b0 r\u1eafc b\u1ea1c, cao 1 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, d\u00e0i 3 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, m\u1eb7t gi\u1ea5y v\u1ebd r\u1ed3ng m\u00e2y, b\u1ed1n b\u00ean v\u1ebd v\u0103n li\u00ean \u0111\u1eb1ng ; B\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m d\u00f9ng gi\u1ea5y h\u1ea1ng n\u0103m r\u1eafc b\u1ea1c cao 1 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, d\u00e0i 3 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, m\u1eb7t gi\u1ea5y v\u1ebd giao long v\u00e0 m\u00e2y, b\u1ed1n b\u00ean v\u1ebd v\u0103n li\u00ean \u0111\u1eb1ng. Nh\u1ea5t nh\u1ecb tam ph\u1ea9m th\u00ec \u0111\u1ea7u tr\u1ee5c d\u00f9ng \u0111\u1ed3i m\u1ed3i ; T\u1ee9 ng\u0169 l\u1ee5c th\u1ea5t ph\u1ea9m, \u0111\u1ea7u tr\u1ee5c d\u00f9ng ng\u00e0 voi ; B\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m, \u0111\u1ea7u tr\u1ee5c d\u00f9ng s\u1eebng tr\u00e2u tr\u1eafng, th\u00e2n tr\u1ee5c b\u1eb1ng g\u1ed7 ; \u0111\u1ea7u tr\u1ee5c \u0111\u1ec1u d\u00e0i 5 ph\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7 m\u1ed3ng 1 l\u1ec5 Thu h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 l\u0129nh Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Nghi l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9, th\u1ef1 H\u1eefu Th\u1ecb lang, Bi\u1ec7n l\u00fd Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ecb lang N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ho\u1eb1ng c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc kia ph\u00e1i vi\u00ean mua g\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Ph\u00fa L\u00e3ng Sa &nbsp;((1) Ph\u00fa L\u00e3ng Sa : n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p), N\u1ed9i v\u1ee5 \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u00e9p, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb nhi\u1ec1u v\u1ebft m\u1edd. Ho\u1eb1ng m\u01b0u \u0111\u1ed3 che gi\u1ea5u, thi\u1ec7n ti\u1ec7n \u1edf \u0111\u01a1n h\u00e0ng, ch\u1ed7 kh\u00f4ng ghi c\u00f3 v\u1ebft, chua l\u00e0m c\u00f3 v\u1ebft. L\u1ea1i l\u00e0m s\u1ed5 gi\u1eef m\u1eadp m\u1edd t\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n y. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd vi\u1ec7c ph\u00e1t ra, H\u00ecnh b\u1ed9 ngh\u0129 x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua gia \u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m binh \u1edf c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 l\u00e0 Lang trung Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 ; nguy\u00ean ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh v\u00ec \u0111\u1ed3ng t\u00ecnh thu\u1eadn theo, gi\u00e1ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ecb n\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai th\u1ef1 T\u1ea3 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng quy\u1ec1n l\u0129nh N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. G\u1eb7p Gi\u1ea3ng b\u1ecb b\u1ec7nh, l\u1ea1i sai T\u1ea3 Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng gi\u00fap vi\u1ec7c. S\u1eafc r\u1eb1ng ph\u00e0m N\u1ed9i v\u1ee5 ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3 v\u1eadt, th\u00ec h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 xem nghi\u1ec7m r\u1ed3i \u0111\u1ec1 v\u00e0o s\u1ed5 chi ti\u00eau.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ee9c b\u1ea3o m\u1ee5c \u0111\u1ed3n Phong thu ch\u00e2u Chi\u00eau T\u1ea5n, tr\u1ea5n H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 \u0110i\u00eau Qu\u1ed1c L\u00e2n b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Thanh v\u01b0\u1ee3t qua b\u1edd c\u00f5i b\u1eaft \u0111i. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1edd c\u00f5i Nam B\u1eafc \u0111\u00e3 r\u1ea1ch r\u00f2i, h\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf \u01b0 ?. \u0110\u1ea5y l\u00e0 t\u1ea1i tr\u1ea5n th\u1ea7n ph\u00f2ng gi\u1eef kh\u00f4ng nghi\u00eam n\u00ean ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i l\u1ea1i t\u1ef1 do. L\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n gi\u1eef b\u1ea3o s\u1edf\u201d. Tr\u1ea5n th\u1ea7n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc V\u0129nh Thanh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh T\u00e1 \u1ed1m. L\u1ea5y \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ph\u1ee7 \u0110\u1ee9c Th\u1ecd l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh thay.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c l\u00e0m Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ki\u00ean nhu\u1ec7 thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u1ec1. Sai \u0111i Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Tham hi\u1ec7p H\u00e0 Duy Phi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ec9nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 b\u1ecdn Qu\u1ec7 L\u1ee5c, h\u1ecdp h\u01a1n 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u00e2y thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111\u1eadu \u1edf v\u1ee5ng V\u1ea1n Th\u1ed5. V\u1eeba Tham hi\u1ec7p Phan Th\u1ebf Ch\u1ea5n \u1edf ch\u00e2u Ti\u00ean Y\u00ean nghe b\u00e1o \u0111\u1ebfn c\u1ee9u. B\u1ecdn gi\u1eb7c r\u00fat \u0111i. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cMi\u1ec1n bi\u1ec3n thu\u1ed9c h\u1ea1t th\u00e0nh, tr\u01b0\u1edbc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c v\u1eabn th\u01b0\u1eddng ra v\u00e0o, \u0111\u00e3 t\u1eebng s\u1ee9c cho th\u00e0nh tr\u1ea5n tra b\u1eaft, \u0111\u1ebfn nay l\u1ea1i c\u00f2n c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c sinh s\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec g\u1ea7n nay, l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec ? Ch\u1eb3ng qua v\u00e2ng m\u1ec7nh cho qua chuy\u1ec7n th\u00f4i\u201d. B\u00e8n ph\u1ea1t b\u1ed5ng c\u00e1c quan th\u00e0nh v\u00e0 tr\u1ea5n, sai ph\u00e1i th\u00eam binh thuy\u1ec1n \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ng\u00e0y, gi\u1eb7c l\u1ea1i \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf c\u1eeda \u0110\u1ea7m H\u00e0. Tr\u1ea5n th\u1ea7n sai Cai \u0111\u1ed9i H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111em binh \u1ee9ng ti\u1ebfp. \u0110\u1ee9c m\u1edbi g\u1eb7p gi\u1eb7c, th\u00ec b\u1ecf thuy\u1ec1n ch\u1ea1y. B\u1ecdn gi\u1eb7c b\u00e8n v\u00e0o s\u1edf thu\u1ebf quan c\u1eeda r\u1eebng C\u1ea9m Ph\u1ea3 c\u01b0\u1edbp h\u1ebft ti\u1ec1n thu\u1ebf, binh kh\u00ed, s\u1ed5 s\u00e1ch r\u1ed3i \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho Th\u1ebf Ch\u1ea5n l\u00e0 ra tr\u1eadn kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9, c\u00e1ch l\u01b0u Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u00e1i gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p ; Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00ec r\u1ee5t s\u1ee3 lui, x\u1eed tr\u1ea3m giam h\u1eadu. B\u1ea5y gi\u1edd \u0110o\u00e1i th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ed1c su\u1ea5t quan binh th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh \u0111\u1ebfn c\u1eeda M\u00f4 H\u1ea3i, c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n 10 t\u00ean, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Gi\u1eb7c ch\u1ea1y tr\u1ed1n xa. \u0110\u01b0\u1ee3c tin th\u1eafng tr\u1eadn vua d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng tr\u1ea3 l\u1ea1i cho Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u00e1i 3 c\u1ea5p, c\u00e1c quan binh ra tr\u1eadn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia th\u01b0\u1edfng ph\u1ea9m c\u1ea5p, k\u1ef7 l\u1ee5c ti\u1ec1n b\u1ea1c theo th\u1ee9 b\u1eadc. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c m\u00e0 ch\u1ebft hay b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng th\u00ec c\u1ea5p tu\u1ea5t. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 L\u1ee5c Qu\u1ec7 sau b\u1ecb Tr\u1ea7n Qu\u00fd b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1ea3i sang n\u01b0\u1edbc Thanh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n cho Ngh\u1ec7 An, B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea5n trong th\u00e0nh h\u1ea1t. Ngh\u1ec7 An, tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 5 thuy\u1ec1n hi\u1ec7u L\u00e3ng, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 10 chi\u1ebfc. B\u1eafc Th\u00e0nh, tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 5 thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 6 chi\u1ebfc ; tr\u01b0\u1edbc thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n l\u00ea \u0111\u1ec1u 5 chi\u1ebfc, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m m\u1ed7i th\u1ee9 8 chi\u1ebfc. Nam \u0110\u1ecbnh, tr\u01b0\u1edbc 5 thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 6 chi\u1ebfc, tr\u01b0\u1edbc 10 thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m thuy\u1ec1n \u00f4 3 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n l\u00ea 2 chi\u1ebfc. H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc 10 thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i, thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n \u0111\u1ec1u 5 chi\u1ebfc. Qu\u1ea3ng Y\u00ean, tr\u01b0\u1edbc 10 thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i, thuy\u1ec1n \u00f4 \u0111\u1ec1u 5 chi\u1ebfc.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Qu\u1ea3ng Nam chi\u1ebfu thu s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t, \u0111\u1eb7t ti\u1ec1n c\u00f4ng mua 150.000 c\u00e2n. L\u1ea1i mua th\u00eam 268.000 c\u00e2n, l\u00e0m kho ch\u1ee9a \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 ty T\u1eeb t\u1ebf gia h\u00e0m Th\u1ecb lang l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u00eau, d\u00e2ng s\u1edb c\u1eed T\u00f4n Th\u1ea5t Trung, T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u1eadn sung b\u1ed5 B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf ty T\u1ea3 t\u1eeb t\u1ebf. B\u1ecdn Trung tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 l\u1ed7i b\u1ecb c\u00e1ch, m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5, sau vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c s\u1ee3 h\u00e3i xin nh\u1eadn t\u1ed9i. Vi\u1ec7c giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n. \u0110i\u00eau v\u00ec c\u1eed d\u00f9ng quan l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ed7i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ea3 cho bi\u1ec1n binh 6 \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u00e0 2 \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n sang nh\u1ea5t nh\u1ecb v\u1ec7 C\u1ea9m y v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh th\u0103m nh\u00e0, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 v\u1eadn t\u1ea3i sang n\u0103m, \u0111\u1ec1u tr\u1edf l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ty Chi\u00eam h\u1eadu c\u1ee7a Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0m ty K\u00ednh c\u1ea9n (sau \u0111\u1ed5i ch\u1eef K\u00ednh<\/p>\n\n\n\n<p>l\u00e0m ch\u1eef Kh\u00e1c&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ).<\/p>\n\n\n\n<p>Khai m\u1ecf v\u00e0ng \u1edf Cao B\u1eb1ng, L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 m\u1ecf \u0111\u1ed3ng \u1edf Thanh Hoa (m\u1ecf v\u00e0ng V\u0129nh Giang \u1edf Cao B\u1eb1ng, m\u1ecf v\u00e0ng H\u1eefu L\u00e2n \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n, m\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf v\u00e0ng \u0111\u1ec1u 3 l\u1ea1ng ; m\u1ecf \u0111\u1ed3ng \u1edf n\u00fai Bi\u1ec1u M\u1ed7, Thanh Hoa, m\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf \u0111\u1ed3ng 400 c\u00e2n).<\/p>\n\n\n\n<p>Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Phan Th\u1ebf Ch\u1ea5n b\u1ecb c\u00e1ch. Ch\u1ea5n khi tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam, can \u00e1n v\u1ee1 \u0111\u00ea, \u0111\u00e1ng b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3, nh\u01b0ng v\u00ec ph\u1ea7n n\u0103m l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u01b0a r\u00f5, c\u00f3 ch\u1ec9 giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh tra x\u00e9t. B\u1ea5y gi\u1edd t\u00e2u l\u00ean, xin y \u00e1n ngh\u1ecb. Vua gia \u00e2n \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1ch ch\u1ee9c ph\u00e1t l\u00e0m binh hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c thu thu\u1ebf g\u1ed7 lim h\u1eb1ng n\u0103m \u1edf Ngh\u1ec7 An. \u0110\u1ecbnh c\u1ee9 n\u1eeda n\u0103m ph\u1ea3i b\u00e1o b\u1ed9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 qu\u00e1 cu\u1ed1i th\u00e1ng 7 ; \u0111\u1ea7y n\u0103m l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u, c\u1ee9 trung tu\u1ea7n th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 gia Th\u1ed1ng ch\u1ebf h\u00e0m l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng cho th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eefu dinh v\u1eabn l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thanh Hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 th\u1ed1ng Trung \u0111\u1ed3n H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tam l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ecb, Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0110\u1ed7 C\u00f4ng Ngh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u1ed1m. Vua nghe tin sai Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em cho nh\u1ee5c qu\u1ebf, l\u1ea1i ph\u00e1i th\u00e1i y \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ea5t m\u1edbi thu\u1ed9c Thanh Ngh\u1ec7. L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ee7 Tr\u1ea5n Man \u1edf Thanh Hoa v\u00e0 3 ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n Bi\u00ean \u1edf Ngh\u1ec7 An l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t quy ph\u1ee5, k\u1ef3 c\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n. V\u1ea3 l\u1ea1i h\u1ecd \u0111\u00e3 l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u01b0\u1edbc ta, l\u00e0m d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t quan l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb, xin n\u00ean b\u00e3i l\u1ec7 c\u1ed1ng m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf nh\u01b0 ng\u1ea1ch thu\u1ebf ch\u00ednh cung \u1edf ngo\u00e0i sau tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh\u201d. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n cho ph\u00e9p thu\u1ebf v\u1ed1n n\u00ean l\u1ea5y \u0111inh \u0111i\u1ec1n l\u00e0m ch\u00ednh, duy vi\u1ec7c cai tr\u1ecb trong ngo\u00e0i k\u1ef9 l\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, ch\u1ec9 n\u00ean tu\u1ef3 ti\u1ec7n m\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi bi\u1ebft ngh\u0129a ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi ph\u1ee5ng ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean. T\u1ee9c nh\u01b0 thu\u1ebf \u0111inh d\u00e2n th\u1ed5 \u1edf s\u00e1u ngo\u1ea1i tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh (m\u1ed7i \u0111inh ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n 5 ti\u1ec1n, 30 \u0111\u1ed3ng, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u l\u1ea1t 1 ti\u1ec1n, ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7u 3 ti\u1ec1n, g\u1ea1o c\u01b0\u1edbc 1 b\u00e1t) ch\u1ec9 b\u1eb1ng n\u1eeda thu\u1ebf d\u00e2n Kinh \u1edf n\u0103m n\u1ed9i tr\u1ea5n &nbsp;((1) N\u0103m n\u1ed9i tr\u1ea5n : S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng, S\u01a1n Nam h\u1ea1, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh) \u0111\u1ec1u l\u00e0 tu\u1ef3 th\u1eddi m\u00e0 \u0111\u1eb7t thu\u1ebf, \u0111\u1ec3 cho n\u1eb7ng nh\u1eb9 kh\u00e1c nhau. Nay b\u1ed1n ph\u1ee7 &nbsp;((2) B\u1ed1n ph\u1ee7 \u0111\u1ea5t m\u1edbi : ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Man \u1edf Thanh Hoa, ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n Bi\u00ean \u1edf Ngh\u1ec7 An) \u0111\u1ec1u m\u1edbi quy ph\u1ee5, kh\u00f4ng nh\u01b0 d\u00e2n bi\u00ean B\u1eafc Th\u00e0nh, th\u1ea5m nhu\u1ea7n gi\u00e1o h\u00f3a \u0111\u00e3 l\u00e2u. N\u1ebfu \u0111\u00e1nh thu\u1ebf theo ng\u1ea1ch thu\u1ebf s\u00e1u tr\u1ea5n, th\u00ec vi\u1ec7c m\u1edbi \u0111\u1eb7t m\u00e0 danh hi\u1ec7u l\u1ea1i ph\u1ee9c t\u1ea1p s\u1ee3 kh\u00f4ng tho\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c hy v\u1ecdng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi xa. Xin \u0111\u1ecbnh l\u00e0m thu\u1ebf \u0111inh kh\u1ea9u, kh\u00f4ng k\u1ec3 ph\u00eca t\u1ea1o &nbsp;((3) Ph\u00eca t\u1ea1o : t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng th\u1ed5 m\u1ee5c \u1edf mi\u1ec1n n\u00fai) tr\u00e1ng \u0111inh l\u00e3o \u1ea5u, m\u1ed7i \u0111inh h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n b\u1ea1c. Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 v\u00e0 Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n, Huy\u1ec7n th\u1eeba chi\u1ebfu ng\u1ea1ch m\u00e0 tr\u01b0ng thu, \u0111\u1ec1u n\u1ed9p cho s\u1edf t\u1ea1i, l\u1ea5y sang n\u0103m b\u1eaft \u0111\u1ea7u. C\u00f2n ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Man th\u00ec tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i cung c\u00e1c th\u1ee9 b\u1ea1c t\u1ed1t, g\u1ea5m v\u00f3c, s\u00e1p ong, th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 s\u1ed1 ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee7 m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ed5i ch\u1ed7 kh\u00f4ng gi\u1ed1ng ru\u1ed9ng \u1edf trung ch\u00e2u c\u00f3 \u0111\u1ecbnh s\u1edf, cho n\u00ean thu\u1ebf ru\u1ed9ng th\u1eadt kh\u00f3 \u0111\u1ecbnh. Th\u1ea3ng ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 b\u1ea5t k\u1ef3 tu\u1ef3 n\u01a1i m\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng thu th\u00f3c g\u1ea1o c\u0169ng \u0111\u1ee7 cho vi\u1ec7c nhu d\u1ee5ng bi\u00ean ph\u00f2ng. V\u1eady b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i ghi thu\u1ebf ch\u00ednh cung h\u1eb1ng n\u0103m l\u00e0m ng\u1ea1ch nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Nh\u01b0 g\u1eb7p l\u1ec5 m\u1eebng th\u00ec cho \u0111\u1ec1u s\u1eafm s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Kinh ch\u00fac m\u1eebng \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng vui\u201d. Nh\u00e0 vua y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e2u Ninh Bi\u00ean tr\u1ea5n H\u01b0ng H\u00f3a c\u00f3 \u0111\u1ed9ng M\u01b0\u1eddng T\u00f4n, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8, t\u1ef1 \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 Man So\u1ea1n c\u00f9ng c\u00e1c huy\u1ec7n Xa H\u1ed5, kh\u1ea9n c\u1ea7u quy ph\u1ee5, \u0111\u00e3 cho quan ch\u1ee9c l\u1ec7 v\u00e0o ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An, nh\u01b0ng ch\u00e2u Ninh Bi\u00ean h\u1eb1ng n\u0103m v\u1eabn c\u1ee9 thu thu\u1ebf. \u0110\u1ebfn nay l\u1ec7 thu\u1ebf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ea5t m\u1edbi \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n l\u00e0 b\u1ecdn T\u1ea1o C\u00f4ng, Nho Tha lo ph\u1ea3i ch\u1ecbu thu\u1ebf n\u1eb7ng, \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng k\u00eau l\u00ean, tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An v\u00ec h\u1ecd t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u00e8n sai b\u1ecf s\u1ed5 c\u0169 v\u1eabn l\u1ec7 v\u00e0o ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai s\u00e1u b\u1ed9 ch\u1ecdn C\u1eed nh\u00e2n c\u00e1c khoa v\u00e0 thu\u1ed9c vi\u00ean t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o nam, ai l\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc gi\u1ecfi giang h\u1ea1nh ki\u1ec3m kh\u00e1 khen v\u00e0 ch\u1eef vi\u1ebft ngay th\u1eb3ng, t\u00ednh to\u00e1n tinh th\u00f4ng th\u00ec t\u00e2u l\u00ean. C\u00e1c b\u1ed9 th\u1ea7n ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn C\u1eed nh\u00e2n Nguy\u1ec5n Song Thanh, Th\u01b0 l\u1ea1i Hu\u1ef3nh V\u0103n Su\u00fd 7 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ec1u cho sung b\u1ed9 h\u00e0nh t\u1ea9u V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 v\u1eabn Bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ee7 \u0110\u1ee9c Th\u1ecd Ngh\u1ec7 An, nguy\u00ean 6 huy\u1ec7n t\u1eeb nay l\u1ea5y c\u00e1c huy\u1ec7n Thanh Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ch\u00e2n L\u1ed9c l\u1ec7 v\u00e0o ph\u1ee7 Anh S\u01a1n, ch\u1ec9 c\u00f2n 4 huy\u1ec7n \u0111\u00e3 l\u00e0 n\u01a1i gi\u1ea3n khuy\u1ebft &nbsp;((1) Gi\u1ea3n khuy\u1ebft : ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u00edt vi\u1ec7c) th\u00ec ch\u1ee9c ph\u1ee7 \u0111\u1ed3ng tri \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc ngh\u0129 n\u00ean b\u1edbt \u0111i\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 hai b\u1ed9 H\u1ed9, Binh r\u1eb1ng : \u201cMi\u1ec1n \u0111\u1ea5t duy\u00ean h\u1ea3i H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean thu\u1ed9c h\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ea7m v\u1ef1c \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u1ea9n n\u1ea5p, m\u00e0 trong \u0111\u00f3 th\u00ec \u0110\u1ed3 S\u01a1n \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i c\u00e0ng xung y\u1ebfu, tr\u1eabm t\u1eebng h\u1ea1 l\u1ec7nh cho th\u00e0nh th\u1ea7n ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n, \u0111\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed1n tr\u1eeb tuy\u1ec7t gi\u1eb7c gi\u00e3 \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u1edf y\u00ean. R\u1ed3i v\u00ec vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c h\u01a1i th\u01b0 n\u00ean l\u1ea1i \u0111\u00ecnh ch\u1ec9, nay hai tr\u1ea5n \u1ea5y t\u0103ng th\u00eam ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n ph\u00f2ng, n\u00ean d\u1ee5 sai th\u00e0nh th\u1ea7n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i xem tr\u00ean d\u1ea3i \u0110\u1ed3 S\u01a1n, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1eb7t ph\u00e1o \u0111\u00e0i th\u00ec \u0111em binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p b\u1edd b\u1ec3, \u0111\u1ea5t Qu\u1ea3ng Y\u00ean ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n t\u1ea5n gi\u1eef th\u00ec b\u00e0n t\u00e2u m\u1ed9t th\u1ec3. L\u1ea1i Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 n\u01a1i b\u1edd b\u1ec3 h\u1ebbo l\u00e1nh, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u00edt \u1ecfi, cho n\u00ean g\u1ea1o \u0103n d\u00e2n \u0111\u1ec1u nh\u1edd \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Nam \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc nghe n\u00f3i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111ong g\u1ea1o \u0103n m\u00e0 \u0111em b\u00e1n tr\u1ed9m cho thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, m\u1ed1i t\u1ec7 nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng tr\u1eeb. Nay c\u00e1c ch\u00e2u V\u1ea1n Ninh, V\u00e2n \u0110\u1ed3n t\u00ecnh nguy\u1ec7n mua g\u1ea1o \u0111\u1ec3 \u0103n c\u00f3 n\u00ean hay kh\u00f4ng t\u00ednh theo nh\u00e2n kh\u1ea9u m\u00e0 \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 g\u1ea1o, \u0111\u1ec3 ch\u1edd kho H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfu gi\u00e1 b\u00e1n ra. Khi\u1ebfn d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thi\u1ebfu \u0103n, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ec tham l\u1ee3i m\u00e0 xoay th\u00e0nh gi\u00fap l\u01b0\u01a1ng cho gi\u1eb7c, n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n \u1ed5n tho\u1ea3, l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ec7, th\u00ec b\u00e0n t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c t\u00e0o th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e2u, cho l\u00e0 : \u201c\u0110\u1eb7t ph\u00e1o \u0111\u00e0i th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 thuy\u1ec1n b\u00e8 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00f2ng v\u1ec7 nghi\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c. M\u1ed9t d\u1ea3i \u0110\u1ed3 S\u01a1n, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n, th\u00ec ph\u00e1o \u0111\u00e0i ngh\u0129 n\u00ean \u0111\u1eb7t \u0111\u00fang n\u01a1i \u1ea5y trong s\u00f4ng ngo\u00e0i bi\u1ec3n, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng n\u0103m ng\u1ea3 \u0111\u1ec1u th\u00f4ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00f3 2 x\u00e3 Minh Li\u1ec5n, Th\u00f9 Du, \u0111\u1ea5t gi\u00e1p ng\u00e3 ba s\u00f4ng, ph\u00eda \u0111\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1c tr\u1ea5n D\u00e2m H\u1ea3i, Kh\u00f4i H\u1ea3i v\u00e0 Nam Tri\u1ec7u, ph\u00eda t\u00e2y c\u00f3 s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng La, ph\u00eda nam c\u00f3 \u0111\u00f2 Giai, \u0111\u00f2 H\u1ed3ng, ph\u00eda b\u1eafc c\u00f3 c\u00e1c s\u00f4ng \u0110\u1ea1t Cung, \u0110\u1ea1t C\u1ea5m \u0111\u1ec1u ch\u1ea3y v\u1ec1 \u0111\u1ea5y, nh\u00e1nh s\u00f4ng nhi\u1ec1u ng\u1ea3, b\u1ecdn gian th\u01b0\u1eddng \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf \u0111\u1ea5y th\u1eadt l\u00e0 xung y\u1ebfu, m\u00e0 \u1edf \u0111\u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 thuy\u1ec1n. Xin \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed3n l\u1edbn ph\u00e1i m\u1ed9t vi\u00ean Qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf th\u00e0nh l\u0129nh 50 l\u00ednh mi\u1ec1n Nam, 100 l\u00ednh mi\u1ec1n B\u1eafc v\u00e0 4 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y \u0111\u00f3ng gi\u1eef, l\u00fac v\u00f4 s\u1ef1 th\u00ec theo h\u1ea1t m\u00e0 \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t, h\u1eefu s\u1ef1 th\u00ec ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1eaft. Nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec1n ven bi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cL\u1ea1i nh\u01b0 \u0111\u1ed3n Y\u00ean Kho\u00e1i c\u0169 \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean, h\u01a1i g\u1ea7n c\u1eeda bi\u1ec3n Hoa Phong, trong c\u00f3 s\u00f4ng l\u1edbn, ngo\u00e0i c\u00f3 bi\u1ec3n l\u1edbn, c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ed7 xung y\u1ebfu \u1edf ven bi\u1ec3n. Song n\u01a1i \u0111\u1ed3n c\u0169 \u0111\u1ecba th\u1ebf ch\u1eadt h\u1eb9p, xin m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam \u0111\u1eafp lu\u1ef9 \u0111\u1ea5t, l\u00e0m nh\u00e0 tr\u1ea1i, ph\u00e1i quan binh \u1edf th\u00e0nh 100 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thuy\u1ec1n 2 chi\u1ebfc \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0111\u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cL\u1ea1i \u0111\u1ea5t x\u00e3 Minh Ch\u00e2u \u1edf V\u00e2n \u0110\u1ed3n \u1edf ven bi\u1ec3n, ph\u00e0m thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u1ebbn \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu \u1edf b\u00e3i Gi\u00e1p ra v\u00e0o hai c\u1eeda bi\u1ec3n, v\u00e0 \u0111i qua ph\u1ea7n bi\u1ec3n Ho\u00e0 Phong \u1edf \u0111\u1ea5y m\u00e0 tr\u00f4ng th\u00ec ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng th\u1ea5y c\u1ea3. Xin \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed3n nh\u1ecf, b\u1eaft m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 h\u00e0o s\u1edf t\u1ea1i c\u00f9ng 30 ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ed3n C\u1ea9m Ph\u1ea3, \u0110\u1ed3ng T\u00f4n, Tr\u00ed Xuy\u00ean, V\u1ecb L\u1ea1i, B\u1eafc Nham, \u0110\u1ecbnh L\u1eadp \u1edf ch\u00e2u V\u1ea1n Ninh \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t xung y\u1ebfu l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ea3, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n, ph\u00e1i th\u00eam s\u1ed1 ng\u1ea1ch binh l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 : V\u1ea1n Ninh th\u00ec tr\u1ea5n binh v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u 50 ng\u01b0\u1eddi ; \u1edf C\u1ea9m Ph\u1ea3 th\u00ec tr\u1ea5n binh 50 ng\u01b0\u1eddi, \u1edf B\u1eafc Nham, \u0110\u1ed3ng T\u00f4n, Tr\u00ed Xuy\u00ean, V\u1ecb L\u1ea1i th\u00ec th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u 30 ; \u1edf \u0110\u1ecbnh L\u1eadp th\u1ee7 h\u1ea1 20 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng gi\u1eef y nh\u01b0 \u0111\u1ed3n l\u1edbn. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ng\u0103n gi\u1eef c\u0169ng nghi\u00eam h\u01a1n m\u00e0 y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec1n bi\u1ec3n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c ch\u00e2u V\u1ea1n Ninh, V\u00e2n \u0110\u1ed3n \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u00edt, d\u00e2n ch\u1ec9 chuy\u00ean ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh c\u00e1, ho\u1eb7c \u0111em c\u00e1 mu\u1ed1i chuy\u1ec3n b\u00e1n \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Nam \u0110\u1ecbnh m\u00e0&nbsp; mua th\u00f3c, ho\u1eb7c d\u00e2n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Nam \u0110\u1ecbnh ch\u1edf th\u00f3c g\u1ea1o \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed5i, \u0111em ch\u1ed7 c\u00f3 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kh\u00f4ng th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed1i l\u1ee3i v\u00f4 c\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNh\u01b0ng b\u1ecdn bu\u00f4n gian l\u1eb7t v\u1eb7t, v\u1eabn th\u01b0\u1eddng b\u00e1n tr\u1ed9m \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ch\u00fat l\u1ee3i nh\u1ecf nhen. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, nh\u01b0ng s\u1ef1 gian \u1edf ngo\u00e0i ph\u00e1p lu\u1eadt ch\u01b0a th\u1ec3 tr\u1eeb h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay \u0111\u1ecbnh l\u1ec7nh t\u00ednh nh\u00e2n kh\u1ea9u m\u00e0 \u0111ong g\u1ea1o, l\u00e0 mu\u1ed1n kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u1ea5m m\u00e0 m\u1ed1i t\u1ec7 t\u1ef1 b\u1ecf, \u0111\u1ec3 tr\u1edf l\u1ea1i t\u1ed1t c\u1ea3. L\u1ea1i chi\u1ebfu nh\u00e2n s\u1ed1 trong s\u1ed1 \u1edf hai ch\u00e2u c\u00f9ng s\u1ed1 d\u00e2n ng\u1ee5 c\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 trong s\u1ed5 \u01b0\u1edbc ch\u1eebng h\u01a1n 3.000 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i th\u00e1ng chi d\u00f9ng s\u1ed1 th\u00f3c h\u01a1n 3.000 h\u1ed9c, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho tr\u1ea5n th\u1ea7n c\u1ee9 l\u00fd d\u1ecbch s\u1edf t\u1ea1i cam k\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng cho \u0111\u1ebfn kho H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng n\u1ed9p ti\u1ec1n l\u0129nh th\u00f3c, l\u1ea5y c\u1ee9 3 th\u00e1ng l\u00e0m m\u1ed9t l\u1ea7n. Song h\u00e3y th\u1eed l\u00e0m 2, 3 n\u0103m, n\u1ebfu m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n \u1ed5n tho\u1ea3 th\u00ec s\u1ebd thi h\u00e0nh m\u00e3i m\u00e3i. Nh\u01b0ng c\u0169ng ch\u01b0a d\u00e1m ch\u1eafc. V\u00ec x\u1ee9 \u1ea5y \u1edf h\u1ebbo l\u00e1nh n\u01a1i h\u1ea3i \u0111\u1ea3o, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 kh\u00f4ng th\u00f4ng, m\u00e0 t\u1eeb \u0111\u1ea5y \u0111\u1ebfn H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, \u0111i v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi 9, 10 ng\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c 2, 3 quan ti\u1ec1n ch\u1eafc c\u0169ng \u0111\u00e3 kh\u00f3, l\u1ea1i v\u01b0\u1ee3t \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 xa x\u00f4i h\u1eb1ng tu\u1ea7n m\u1edbi \u0111ong \u0111\u01b0\u1ee3c 1, 2 h\u1ed9c th\u00f3c, ph\u00ed t\u1ea5t g\u1ea5p b\u1ed9i, th\u1ebf kh\u00f4ng kh\u1ecfi b\u1ecb b\u1ecdn h\u00e0o ph\u00fa bao mua c\u1ea3 \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i, m\u00e0 d\u00e2n ngh\u00e8o cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd c\u1eady g\u00ec. K\u1ec3 ra \u0111\u1ecba gi\u1edbi Qu\u1ea3ng Y\u00ean, ti\u1ebfp gi\u00e1p n\u01b0\u1edbc Thanh ph\u00eda b\u1eafc li\u1ec1n v\u1edbi L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, ph\u00eda nam ra bi\u1ec3n l\u1edbn, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1ea5n m\u1ea1nh \u1edf n\u01a1i bi\u00ean thu\u1ef3 th\u1ebf m\u00e0 th\u00f3c g\u1ea1o c\u00f3 \u00edt, tuy c\u00f3 hai huy\u1ec7n An D\u01b0\u01a1ng, Thu\u1ef7 \u0110\u01b0\u1eddng n\u1ed9p thu\u1ebf v\u1ec1 \u0111\u1ea5y, s\u1ed1 thu v\u00e0o m\u1ed9t n\u0103m b\u1ea5t qu\u00e1 ch\u1ec9 h\u01a1n 12.000 h\u1ed9c. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 chi. V\u1ea3 l\u1ea1i 7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Kinh M\u00f4n, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 l\u01b0u th\u00f4ng, xin cho n\u1ed9p thu\u1ebf v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Y\u00ean. Trong 3 n\u0103m kho th\u00f3c h\u01a1i th\u1eeba th\u00e3i th\u00ec theo l\u1eddi b\u00e0n tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a tr\u1ea5n th\u1ea7n, x\u00e9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1 g\u1ea1o, m\u00e0 b\u00e1n ra th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng kho th\u00f3c c\u1ee7a tr\u1ea5n ch\u1ee9a m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng l\u00ean, m\u00e0 d\u00e2n \u0111i l\u0129nh mua \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng g\u1ea7n ti\u1ec7n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e2u. Cho l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a th\u00e0nh th\u1ea7n l\u00e0 \u0111\u00fang. Duy c\u00f3 vi\u1ec7c \u201cQu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111ong g\u1ea1o\u201d v\u00ec nhi\u1ec1u d\u00e2n ki\u1ebfm \u0103n bu\u1ed5i s\u1edbm bu\u1ed5i t\u1ed1i m\u00e0 \u0111i l\u1ea1i ph\u00ed t\u1ed5n th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi ng\u1eb7t ngh\u00e8o th\u00ec c\u00e1ch \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 thi h\u00e0nh l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111i\u1ec1u xin 5 huy\u1ec7n ph\u1ee7 Kinh M\u00f4n n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00f3c v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng quanh co, s\u1ef1 chuy\u00ean ch\u1edf \u0111\u00e3 l\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ec7n, m\u00e0 th\u00f3c n\u1ed9p \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean, ti\u1ec1n n\u1ed9p \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, thu\u1ebf c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00e2n m\u00e0 chia n\u1ed9p \u1edf hai n\u01a1i, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ph\u00e9p hay \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh l\u00e2u m\u00e3i. V\u1ea3 l\u1ea1i 3 ch\u00e2u c\u1ee7a Qu\u1ea3ng Y\u00ean, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, v\u1eabn \u0111em c\u00e1 mu\u1ed1i c\u1ee7a x\u1ee9 m\u00ecnh s\u1ea3n xu\u1ea5t \u0111\u1ed5i l\u1ea5y th\u00f3c g\u1ea1o x\u1ee9 kh\u00e1c, c\u00e1i sinh s\u1ed1ng l\u00e0 \u1edf \u0111\u1ea5y. Nay lo k\u1ebb gian, m\u00e0 c\u1ea5m s\u1ef1 \u0111i l\u1ea1i bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n n\u01a1i b\u00e3i bi\u1ec3n l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c b\u00e1n tr\u1ed9m th\u00f3c g\u1ea1o \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng bi\u1ebft nghi\u00eam ng\u1eb7t ki\u1ec3m so\u00e1t, k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i, th\u00ec con bu\u00f4n gian gi\u1ea3o bi\u1ebft s\u1ee3, m\u00e0 m\u1ed1i t\u1ec7 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady d\u00e2n Qu\u1ea3ng Y\u00ean xin cho c\u1ee9 mua b\u00e1n nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, t\u1ef1 \u0111ong g\u1ea1o m\u00e0 \u0103n l\u00e0 ti\u1ec7n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. S\u1eafc cho th\u00e0nh th\u1ea7n h\u1eb1ng n\u0103m ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi v\u1eadn t\u1ea3i th\u00f3c kho H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Y\u00ean cho \u0111\u1ee7 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 30.000 h\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay v\u0103n \u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u1ee9 theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 x\u1eed \u0111o\u00e1n. Nh\u01b0 huy\u1ec7n nha c\u00f3 b\u1ecb d\u00e2n ki\u1ec7n l\u1ea1i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u1edf ph\u1ee7, sau \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n, c\u00f3 khi tr\u1ea5n l\u1ea1i giao v\u1ec1 ph\u1ee7. K\u1ec3 ra ph\u1ee7 v\u00e0 huy\u1ec7n, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m chuy\u00ean m\u1ed9t nh\u00e0 c\u0169ng nh\u01b0 nhau, kh\u00f4ng nh\u01b0 tr\u1ea5n c\u00f3 quy\u1ec1n th\u1ed1ng nhi\u1ebfp, nay cho ph\u1ee7 x\u00e9t huy\u1ec7n th\u00ec c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? V\u1eady cho t\u1eeb nay n\u1ebfu huy\u1ec7n b\u1ecb d\u00e2n ki\u1ec7n th\u00ec do tr\u1ea5n tra x\u00e9t, ph\u1ee7 nha kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn \u0111\u01a1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Chia ph\u00e1t C\u1eed nh\u00e2n, Gi\u00e1m sinh \u0111i h\u1eadu b\u1ed5 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, v\u00ec Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1eddng xa, cho \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 \u0111i tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh ki\u00eam l\u0129nh Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eeda sang l\u0103ng t\u1ea9m Thu\u1ef5 Th\u00e1nh &nbsp;((1) L\u0103ng t\u1ea9m Thu\u1ef5 Th\u00e1nh : l\u0103ng Hi\u1ebfu khang Ho\u00e0ng h\u1eadu, m\u1eb9 sinh ra Nguy\u1ec5n \u00e1nh).<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1t ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n ch\u1edf thu\u00ea cho ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111i \u0111ong g\u1ea1o. Vi\u1ec7c ph\u00e1t, ph\u1ee7 th\u1ea7n khinh su\u1ea5t ngh\u1ecb x\u1eed ng\u01b0\u1eddi mua tr\u1ed9m c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi ch\u1edf gian \u0111\u1ec1u t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft chuy\u1ec7n (m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ed1 c\u00e1o) t\u1ed9i xuy. H\u00ecnh b\u1ed9 duy\u1ec7t l\u1ea1i, kh\u00f4ng tr\u00edch ra vi\u1ec7c \u1ea5y. Lang trung V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn d\u00e2ng b\u00e0i l\u1ee5c \u0111\u1ea7u ((2) B\u00e0i l\u1ee5c \u0111\u1ea7u : c\u00e1i th\u1ebb b\u00e0i ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u00e1c \u00e1n) l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u00e2ng b\u1ea3n \u00e1n ; ch\u1ec9 \u0111em phi\u1ebfu ngh\u1ecb \u00e1n ti\u1ebfn tr\u00ecnh th\u00f4i. Vua chi\u1ec3u ngh\u1ecb ph\u00ea \u0111i\u1ec3m. Sau li\u1ec1n nh\u1edb ra, sai t\u00ecm b\u1ea3n \u00e1n, th\u1ea5y \u00e1n \u1ea5y ngh\u1ecb x\u1eed c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 bu\u00f4ng nh\u1eb9, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n. B\u1ed9 xin x\u1eed t\u1ed9i quan \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 H\u00ecnh gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p v\u00e0 \u0111\u1ed5i \u0111i, V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn c\u00f9ng ph\u1ee7 th\u1ea7n Th\u1eeba Thi\u00ean gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua gia \u00e2n cho b\u1ed9 th\u1ea7n Hu\u1ef3nh Kim X\u00e1n, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p, \u0111\u1ed5i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p l\u01b0u ; ph\u1ee7 th\u1ea7n th\u00ec Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng c\u00e1ch m\u1ea5t h\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf, \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m v\u00e0 Thang Huy Th\u1eadn th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p l\u01b0u ; V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn th\u00ec y l\u1eddi ngh\u1ecb gi\u00e1ng H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng. Ph\u1ea1m nh\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi mua tr\u1ed9m v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1edf gian, th\u00ec ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 ; ng\u01b0\u1eddi tri t\u00ecnh th\u00ec b\u1ecb t\u1ed9i m\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng &nbsp;((3) M\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng : 100 tr\u01b0\u1ee3ng). Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n khinh su\u1ea5t c\u1ea5p cho gi\u1ea5y \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec ph\u1ea1t b\u1ed5ng 6 th\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y th\u00f3i t\u1ec7 c\u1ee7a quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u01b0a tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201c\u0110i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu trong vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, tr\u1eeb t\u1ec7 l\u00e0 \u0111\u1ea7u. T\u1ea5t ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng c\u00f3 l\u1eddi c\u1ea3nh c\u00e1o, khi\u1ebfn bi\u1ebft l\u1ea5y l\u00e0m r\u0103n \u0111e th\u00ec vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc m\u1edbi t\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i s\u1eafc m\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u1ec3 khen th\u01b0\u1edfng, khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1o s\u1eafc, th\u00ec kho\u1ea3n ti\u1ec1n \u0111\u00f3ng \u1ea5n v\u00e0 vi\u1ebft s\u1eafc hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 r\u1ed3i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng khi c\u00f3 chi\u1ebfu s\u1eafc l\u1ecbch m\u1edbi v\u00e0 c\u1ea5p gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng c\u0169ng c\u00f3 gi\u1eef l\u1ea1i \u0111\u1ec3 v\u00f2i ti\u1ec1n ; \u0111\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c s\u1edf c\u1eeda quan, b\u1ebfn \u0111\u00f2 c\u0169ng nhi\u1ec1u khi th\u00e1c s\u1ef1 \u0111\u1ec3 tr\u1edf ng\u1ea1i, m\u1ed1i t\u1ec7 r\u1ea5t nhi\u1ec1u. N\u1ebfu kh\u00f4ng nghi\u00eam s\u1ee9c r\u0103n c\u1ea5m th\u00ec l\u00e0m sao tr\u1eeb tuy\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i nh\u01b0 c\u00e1c nha m\u00f4n x\u1eed \u00e1n ph\u1ea3i theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 k\u1ebft x\u1eed \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh, \u0111\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed1n hai ba l\u1ea7n x\u00e9t r\u00f5, cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c t\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u1ec1u gi\u1eef \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 xem vi\u1ec7c ph\u00e2n t\u00edch ng\u1ee5c \u00e1n th\u1ebf n\u00e0o. Nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c \u00e1n, ch\u1ec9 l\u00e0m b\u1ea3n \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng d\u1ea5u v\u00e0o gi\u1ea5y kh\u00f4ng, m\u00e0 ph\u00e1i \u0111\u1ec7 l\u00ean, kh\u00f4ng b\u00e0n g\u00ec \u0111\u1ebfn t\u00ecnh l\u00fd c\u00f3 \u0111\u00e1ng hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec3 cho l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n th\u01b0\u1ee3ng ty mu\u1ed1n l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o th\u00ec l\u00e0m, ngh\u1ecb x\u1eed c\u00e1c \u00e1n \u0111\u1ec1u do m\u1ed9t tay h\u1ecd c\u1ea3, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3o quy\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m n\u1eb7ng nh\u1eb9, r\u1ed3i theo \u0111\u1ea5y m\u00e0 s\u00e1ch nhi\u1ec5u. L\u1ea1i nh\u01b0 vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n mu\u1ed1n n\u1ecbnh quan tr\u00ean, m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111\u1ec7 \u00e1n l\u00ean tr\u1ea5n \u1edf l\u1ef3 h\u1eb1ng tu\u1ea7n h\u1eb1ng th\u00e1ng, khi\u1ebfn vi\u1ec7c quan \u1edf nha, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdng l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn l\u00fac k\u1ebft ngh\u0129, ch\u1eb3ng qua do ng\u01b0\u1eddi x\u1ebfp \u0111\u1eb7t. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m chuy\u00ean nha \u1edf \u0111\u00e2u ? N\u1ebfu kh\u00f4ng khuy\u00ean b\u1ea3o l\u1ea1i th\u00ec l\u1ea1i \u0111\u1ebfn c\u1ee9 theo th\u00f3i c\u0169 th\u00f4i. T\u1eeb nay, c\u00e1c nha m\u00f4n trong ngo\u00e0i, nh\u01b0 c\u00e1c vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu v\u0103n v\u00e0 l\u1ecbch m\u1edbi ban h\u00e0nh, h\u1ec5 ti\u1ebfp nh\u1eadn th\u00ec ph\u1ea3i c\u1ea5p ngay cho ng\u01b0\u1eddi ta. Ng\u01b0\u1eddi xin gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh, n\u00ean c\u1ea5p th\u00ec c\u1ea5p cho. S\u1edf c\u1eeda quan, b\u1ebfn \u0111\u00f2 n\u00e0o kh\u00f4ng thu thu\u1ebf th\u00ec y l\u1ec7 x\u00e9t h\u1ecfi k\u1ebb gian. N\u1ebfu kh\u00e1ch bu\u00f4n \u0111i l\u1ea1i xem \u0111\u00edch c\u00f3 th\u00f4ng h\u00e0nh th\u00ec cho \u0111i ngay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f2i h\u1ecfi ngo\u00e0i l\u1ec7. L\u1ea1i vi\u1ec7c \u00e1n, chi\u1ebfu h\u1ea1n k\u1ebft ngh\u0129 xong th\u00ec cho u\u1ef7 giao l\u1ea1i m\u1ee5c l\u0129nh \u0111\u1ec7 l\u00ean, vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ec7n ti\u1ec7n d\u1eddi b\u1ecf ch\u1ee9c v\u1ee5. V\u00ed th\u1eed th\u1ea9m \u0111o\u00e1n ch\u01b0a \u0111\u00fang, th\u00ec th\u01b0\u1ee3ng ty x\u1eed ph\u00e2n l\u1ea1i m\u1ed9t th\u1ec3. N\u1ebfu c\u00f3 \u00e1n tra x\u00e9t ch\u01b0a r\u00f5 kh\u00f3 k\u1ebft xong th\u00ec ph\u1ea3i b\u00e0y r\u00f5 duy\u00ean do, chua r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng m\u00e0 giao v\u1ec1 ngh\u0129 x\u1eed l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01a1 l\u00e0 theo th\u00f3i c\u0169, c\u1ee9 ch\u1ea5p m\u00ea m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd l\u00e0m sai\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p ru\u1ed9ng t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n cho Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac m\u00e2y s\u1ea5m gian tru\u00e2n, theo \u0111\u00f2i b\u00ean ng\u1ef1a n\u01a1i hi\u1ec3m, n\u01a1i b\u1eb1ng c\u0169ng th\u1ebf, cho n\u00ean gi\u00fap th\u00e0nh nghi\u1ec7p l\u1edbn, s\u00e1nh h\u00e0ng v\u1edbi c\u00e1c b\u1eadc c\u00f4ng \u0111\u1ea7u. Sau khi ch\u1ebft \u0111\u00e3 t\u1eebng truy t\u1eb7ng v\u1ebb vang, l\u1ea1i chu\u1ea9n cho t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf mi\u1ebfu \u0111\u00ecnh, \u01a1n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc b\u00e1o \u0111\u1ec1n th\u1eadt l\u00e0 \u01b0u h\u1eadu. Nay n\u00ean c\u1ea5p th\u00eam t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n 100 m\u1eabu, \u0111\u1ec3 con ch\u00e1u n\u1ed1i \u0111\u1eddi truy\u1ec1n gi\u1eef, thu t\u00f4 v\u00e0 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c th\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ph\u01b0\u1edbc C\u1ea7n l\u0129nh ch\u1ee9c Qu\u1ea3n th\u1ee7 ba th\u1ee7 T\u00e2n Ch\u00e2u, Chi\u1ebfn Sai v\u00e0 H\u00f9ng Ng\u1ef1.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cSang n\u0103m k\u00ednh g\u1eb7p \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh ch\u00ednh th\u1ecd t\u1ee9 tu\u1ea7n c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta, th\u1eadt l\u00e0 ti\u1ec7c th\u1ecd \u1ee9c mu\u00f4n n\u0103m \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 r\u1ea5t long tr\u1ecdng. Xin ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 nghi, theo t\u1eebng kho\u1ea3n k\u00ea b\u00e0y, \u0111\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafc giao xu\u1ed1ng th\u00ec v\u00e2ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 l\u00e0m. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, k\u1ec3 ti\u1ebft m\u1eebng, \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n nghi ch\u01b0\u01a1ng sau n\u00e0y c\u1ee9 10 n\u0103m l\u1ea1i xin ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 th\u00eam, cho \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n b\u1ecb \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 \u0111\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh :<\/p>\n\n\n\n<p>1) Tu\u1ea7n th\u00e1ng 8 n\u0103m nay, vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m d\u1ef1 so\u1ea1n c\u00e1c b\u1ea3n \u00e2n chi\u1ebfu \u0111\u1ea7u xu\u00e2n sang n\u0103m, b\u1ea3n \u00e2n chi\u1ebfu ng\u00e0y \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh, c\u00f9ng l\u00e0 v\u0103n th\u1ee9c bi\u1ec3u m\u1eebng v\u00e0 nh\u1ea1c ch\u01b0\u01a1ng do vi\u00ean ch\u01b0\u1edfng l\u0129nh tr\u00ecnh d\u00e2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>2) Tu\u1ea7n th\u00e1ng \u1ea5y, c\u00e1c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Thanh Ngh\u1ec7, \u0111\u1ebfn chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho th\u1ed5 ty \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 c\u00f9ng c\u00e1c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n Bi\u00ean, Tr\u1ea5n Man, thu\u1ed9c c\u00e1c h\u1ea1t \u1ea5y, d\u1ef1 b\u1ecb ph\u1ea9m v\u1eadt h\u00e0nh nghi \u0111\u1ec3 trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 3 sang n\u0103m v\u1ec1 Kinh, k\u1ecbp ng\u00e0y ch\u00fac m\u1eebng. C\u00f2n n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng, n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, man M\u1ee5c \u0110a H\u00e1n v\u00e0 2 ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh, Tr\u1ea5n Bi\u00ean th\u00ec v\u00ec ng\u00e0y th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u00e3 tu\u00e2n d\u1ee5 t\u01b0 r\u1ed3i th\u00ec th\u00f4i. L\u1ea1i Gia \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Thanh Ngh\u1ec7 ph\u1ea3i t\u01b0 s\u1ee9c cho Nam Ch\u01b0\u1edfng, Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ea5t m\u1edbi \u0111\u1ec1u k\u00e9n ch\u1ecdn con h\u00e1t \u0111em theo nh\u1ea1c kh\u00ed, \u0111i theo s\u1ee9 b\u1ed9 v\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u0111\u1ebfn Kinh, cho \u0111\u1ee7 \u00e2m nh\u1ea1c b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>3) Tu\u1ea7n th\u00e1ng 10, hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh k\u00ea khai danh s\u00e1ch c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1ea1i ch\u1ee9c, t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh, v\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee3i v\u00e2ng ch\u00e2u \u0111i\u1ec3m ch\u1ea5m t\u00ean, m\u1ed7i h\u1ea1t m\u1ed9t vi\u00ean ; l\u1ea1i xin ch\u1ec9 tuy\u00ean tri\u1ec7u th\u1ed5 ty c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, c\u00f9ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, h\u01b0u tr\u00ed hay xin ngh\u1ec9 v\u1ec1 qu\u00ea, c\u00f3 ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n v\u1ec1 Kinh ch\u00fac m\u1eebng th\u00ec cho, do quan s\u1edf t\u1ea1i c\u1ea5p gi\u1ea5y \u0111i, \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 3 sang n\u0103m t\u1edbi c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>4) Tu\u1ea7n th\u00e1ng \u1ea5y, B\u1eafc Th\u00e0nh, Thanh Ngh\u1ec7 tuy\u1ec3n con h\u00e1t c\u00f9ng c\u00e1c ngh\u1ec1 v\u1eb7t trong h\u1ea1t nh\u01b0 leo d\u00e2y, tr\u00e8o thang v\u00e0 m\u00faa r\u1ed1i tr\u00ean c\u1ea1n d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 2 sang n\u0103m \u0111\u1ebfn Kinh di\u1ec5n t\u1eadp.<\/p>\n\n\n\n<p>5) Th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 3 sang n\u0103m, H\u1eefu ty d\u1ef1ng m\u1ed9t \u0111i\u1ec7n hoa \u1edf tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i H\u00f2a, m\u1ed9t l\u1ea7u hoa \u1edf ph\u00eda d\u01b0\u1edbi c\u1eeda \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean, \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda T\u00fac M\u00f4n t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u00e1i nghi m\u00f4n ; \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n l\u1ea7u Ph\u00fa V\u0103n th\u00ec d\u1ef1ng m\u1ed9t nh\u00e0 y\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>6) Trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 4 sang n\u0103m, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 c\u00f9ng s\u1ee9 b\u1ed9 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u00e1c n\u01b0\u1edbc phi\u00ean thu\u1ed9c, l\u00e0m ri\u00eang danh s\u00e1ch d\u1ef1 y\u1ebfn, \u0111\u1ee3i vua \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng ph\u1ea9m v\u1eadt th\u01b0\u1edfng cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cCon ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c, kh\u1ea9n xin c\u1ea5p m\u1ed9 phu, m\u1ed9 cho 40 ng\u01b0\u1eddi\u201d. L\u1ec5 b\u1ed9 b\u00e0n, cho l\u00e0 : \u201c\u00c2n \u0111i\u1ec3n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1n c\u00f4ng ban th\u1ef1c n\u00ean long tr\u1ecdng, m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u1eed s\u1ef1 th\u00ec s\u1ed1 d\u00e2n l\u1ea1i c\u00e0ng quan tr\u1ecdng, khi tr\u01b0\u1edbc Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta khai s\u00e1ng \u0111\u00e3 truy nh\u1edb c\u00f4ng lao c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111i h\u1ea7u b\u00ean ng\u1ef1a, ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 m\u1ed9 phu n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch thi h\u00e0nh long tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng h\u1eadu \u0111\u00e3i. Nay Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng n\u1ed1i gi\u1eef nghi\u1ec7p l\u1edbn s\u1eeda sang m\u1ecdi vi\u1ec7c, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc th\u00eam b\u1edbt c\u1ea7u cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y l\u00e0m \u0111i\u1ec3n th\u01b0\u1eddng. V\u1ea3 l\u1ea1i trong t\u1eadp t\u00e2u th\u00ec V\u1ec7 u\u00fd Hu\u1ef3nh Ph\u01b0\u1edbc Kh\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn, li\u1ec7t v\u00e0o c\u00f4ng th\u1ea7n b\u1eadc n\u0103m l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c 10 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu, nh\u01b0ng con hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m l\u00e0 \u00c2n k\u1ef5 u\u00fd v\u1ec1 sau \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi theo n\u1ed1i, \u01a1n n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u01b0u h\u1eadu l\u1eafm, xin c\u1ea5p cho 2 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eed ti\u1ebft \u1edf chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng. C\u00f2n nh\u01b0 Ch\u00e1nh tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh Ho\u00e0ng Trung \u0110\u1ed3ng theo t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n h\u1ecd H\u00e0 sang V\u1ecdng C\u00e1c, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo b\u00ean ng\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f9ng b\u1ecdn kh\u00e2m sai Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c L\u00e2n 34 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u00e0 quan nh\u1ecf, sau khi m\u1ea5t, con ch\u00e1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n t\u1eadp \u1ea5m r\u1ed3i, sao l\u1ea1i xin \u00e2n \u0111i\u1ec3n n\u1eefa ! Xin \u0111\u1eebng c\u1ea5p. Duy c\u00f3 Kh\u00e2m sai Cai c\u01a1 Phan V\u0103n H\u00f3a, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00f4ng, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng L\u00ea V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eadp \u1ea5m, xin l\u01b0\u1ee3ng cho b\u1ea1c ti\u1ec1n giao d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i th\u1edd c\u00fang. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ngh\u0129a th\u00f9 lao khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 l\u1eafm\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, sai c\u1ea5p cho b\u1ecdn Phan V\u0103n H\u00f3a \u0111\u1ec1u 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c nha L\u1ee5c b\u1ed9 \u0111em nh\u1eefng th\u1ec3 l\u1ec7 ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u so\u1ea1n th\u00e0nh t\u1eadp. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ch\u00ednh s\u1ef1 l\u1edbn nh\u1ecf trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u do s\u00e1u b\u1ed9 coi gi\u1eef. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c T\u1ef1, N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 Kh\u1ed1, Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, T\u00e0o ch\u00ednh, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n, \u0111\u1ec1u c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ri\u00eang c\u1ee7a m\u1ed7i nha. Trong \u0111\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, s\u1ed5 s\u00e1ch ng\u00e0y c\u00e0ng b\u1ec1 b\u1ed9n, n\u0103m th\u00e1ng tr\u00f4i \u0111i ho\u1eb7c c\u00f3 c\u00e1i t\u00e1n l\u1ea1c m\u1ea5t. N\u1ebfu kh\u00f4ng m\u1ed9t phen so\u1ea1n th\u00e0nh t\u1eadp, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 b\u1ea3o vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng. Ph\u00e0m \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi x\u01b0a m\u1ed7i \u0111\u1eddi n\u1ed5i l\u00ean l\u00e0 c\u00f3 ch\u1ebf t\u00e1c ri\u00eang c\u1ee7a \u0111\u1eddi \u1ea5y, trong \u1ea5y, ch\u00ednh hay ph\u00e9p t\u1ed1t, t\u1ea5t bi\u00ean ch\u00e9p th\u00e0nh s\u00e1ch, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i l\u00e2u d\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta ng\u1ef1 tr\u1ecb 18 n\u0103m, ch\u00ednh tr\u1ecb m\u1edf r\u1ed9ng, r\u00e0nh r\u00e0nh x\u00e9t th\u1ea5y. K\u1ecbp \u0111\u1ebfn khi ta n\u1ed1i ng\u00f4i t\u1edbi nay, xa th\u00ec k\u00ea ph\u00e9p t\u1eafc \u0111\u1eddi x\u01b0a, g\u1ea7n th\u00ec xem hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, x\u00e2y d\u1ef1ng x\u1ebfp \u0111\u1eb7t tu\u1ef3 theo t\u1eebng th\u1eddi. V\u1eady sai T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c nha L\u1ee5c b\u1ed9 ki\u1ec3m so\u1ea1n t\u1eeb n\u0103m Gia Long th\u1ee9 nh\u1ea5t, \u0111\u1ebfn n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10, t\u1ea5t c\u1ea3 d\u1ee5 ch\u1ec9 \u0111\u00e3 ban, th\u1ec3 l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, c\u00f9ng nh\u1eefng b\u1ea3n t\u1ea5u chu\u1ea9n c\u1ee7a L\u1ee5c b\u1ed9 c\u00f9ng ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u c\u1ee7a trong ngo\u00e0i, nh\u1ea5t thi\u1ebft nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 \u00e1n t\u1eadp, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ch\u00ednh s\u1ef1, chia m\u00f4n \u0111\u1ecbnh lo\u1ea1i, v\u00e0 theo n\u0103m th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc sau m\u00e0 bi\u00ean th\u00e0nh t\u1eadp, l\u00e0m sao cho c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00e1c \u0111i\u1ec1u r\u00e0nh m\u1ea1ch, \u0111\u1ec3 s\u1eb5n m\u00e0 tra x\u00e9t v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u1ecbnh th\u1ee9c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o, v\u00ec n\u0103m ngo\u00e1i quan \u0110\u00ea ch\u00ednh c\u0169 tr\u00edch ri\u00eang m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea m\u1edbi \u1edf Y\u00ean S\u01a1n, giao sai thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafp chi l\u1ea1m ti\u1ec1n h\u01a1n 1.600 quan, b\u1ecb quan \u0110\u00ea ch\u00ednh m\u1edbi h\u1ea1ch t\u00e2u. \u0110\u1ebfn nay b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb xin b\u1eaft t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Vua \u0111\u1eb7c \u01a1n \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1ch l\u01b0u, c\u00f9ng b\u1ecdn \u0110\u00ea ch\u00ednh c\u0169 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ee3i xem c\u00f3 \u0111\u1ec1n xong hay kh\u00f4ng, s\u1ebd l\u1ea1i xu\u1ed1ng ch\u1ec9 thi h\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n LXI<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ef7 s\u1eedu, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 [1829], m\u00f9a thu th\u00e1ng 8, tr\u1ea5n th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m huy\u1ec7n \u1edf h\u1ea1t tr\u1ea5n c\u00f3 45 t\u1ed5ng, l\u1ec7 m\u1ed7i t\u1ed5ng \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Cai t\u1ed5ng, n\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng kh\u1ea9n c\u1ea5p, s\u1ee3 m\u1ed9t m\u00ecnh kh\u00f3 l\u00e0m n\u1ed5i, xin c\u1ee9 s\u1ed1 \u0111inh t\u1eeb 500 ng\u01b0\u1eddi, s\u1ed1 \u0111i\u1ec1n t\u1eeb 1.000 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean th\u00ec \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t Ph\u00f3 t\u1ed5ng ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ec3 c\u00f9ng Cai t\u1ed5ng l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Ma \u0110\u00ecnh Thi\u1ec7u t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u00e1t h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn uy hi\u1ebfp tr\u1ea5n th\u00e0nh. Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111\u00f3ng c\u1eeda t\u1ef1 th\u1ee7. Gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t c\u01b0\u1edbp c\u00e1c nh\u00e0 d\u00e2n ngo\u00e0i th\u00e0nh g\u1ea7n h\u1ebft. Qu\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh nghe b\u00e1o, li\u1ec1n ph\u00e1i Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 H\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng l\u00e0 Phan B\u00e1 H\u00f9ng \u0111em binh t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, v\u00e0 \u0111em vi\u1ec7c ch\u1ea1y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y g\u1ea7n \u0111\u00e2y, h\u1ea1t th\u00e0nh h\u01a1i y\u00ean, nay ch\u1ee3t c\u00f3 chuy\u1ec7n g\u1ea5p \u1ea5y, tuy tr\u1ea5n th\u1ea7n h\u1ed1t ho\u1ea3ng b\u00e1o, nh\u01b0ng ch\u1eafc r\u1eb1ng \u0111\u1ea3ng \u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e2u, song ch\u00fang \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00e0nh b\u1ecdn l\u1edbn, t\u1ea5t kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t bu\u1ed5i m\u00e0 l\u00e0m n\u00ean, th\u1ebf m\u00e0 m\u00f9 t\u1ecbt ch\u1eb3ng nghe th\u1ea5y g\u00ec, b\u1ecdn ch\u1ee9c s\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ch\u1eb3ng c\u1ea7n h\u1ecfi n\u1eefa. V\u1eady ph\u1ea3i h\u1ecfi r\u00f5 ngay nguy\u00ean u\u1ef7 m\u00e0 nghi\u00eam x\u00e9t \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eb7c l\u1ea1i \u0111\u00e1nh ph\u00e1&nbsp; \u0111\u1ed3n T\u1ee5 Long. Th\u00e0nh th\u1ea7n ph\u00e1i th\u00eam th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 L\u1ea1c d\u0169ng l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, v\u00e0 phi s\u1ee9c cho Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Trung c\u00f9ng h\u1ecdp. Trung d\u00f9ng d\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111i. Th\u00e0nh th\u1ea7n h\u1eb7c. Vua sai b\u1eaft tr\u00f3i gi\u1ea3i v\u1ec1 th\u00e0nh tra x\u00e9t. Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u1ef9, Tham hi\u1ec7p Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc O\u00e1nh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u00edn l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang, Tham hi\u1ec7p Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Bi\u1ec3u l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 Phan l\u00e0m Tham hi\u1ec7p. T\u00edn ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, th\u00e0nh th\u1ea7n u\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Phan B\u00e1 Ph\u1ee5ng quy\u1ec1n nhi\u1ebfp Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang. Ph\u1ee5ng li\u1ec1n c\u00f9ng v\u1edbi quan binh do th\u00e0nh ph\u00e1i chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ma \u0110\u00ecnh Thi\u1ec7u v\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a gi\u1eb7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Th\u1ed5 ph\u1ec9 d\u1eb9p h\u1ebft. Tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean, vua sai \u0111\u1ec1u r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. Chi\u1ebfu theo c\u00f4ng tr\u1ea1ng m\u00e0 khen th\u01b0\u1edfng. Trung v\u00ec nh\u00fat nh\u00e1t b\u1ecb ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m binh \u1edf n\u01a1i \u0111\u1ea5t m\u1edbi Chan \u0110\u1ed9c. S\u1ef9 v\u00e0 O\u00e1nh \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201c\u1edf th\u00e0nh v\u00e0 \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n b\u1ea3o trong h\u1ea1t th\u00e0nh, s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, m\u00e0 coi gi\u1eef ch\u1ec9 c\u00f3 6 \u0111\u1ed9i Uy ch\u1ea5n. Theo l\u1ec7 l\u1ea1i c\u1ea5p cho Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u 1 \u0111\u1ed9i, ch\u1ec9 c\u00f2n 4 \u0111\u1ed9i, th\u00ec 1 l\u00e0 \u0111\u1ed9i gi\u1ea3n binh, 3 \u0111\u1ed9i l\u00e0 m\u1ed9 binh, l\u00ednh c\u00f3 h\u01a1n 150 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng v\u1edbi l\u00ednh Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 \u1edf Kinh ph\u00e1i ra 20 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00f4i, chia ph\u00e1i th\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c, xin ph\u00e1i th\u00eam m\u1ed9t su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Th\u1ea7n c\u01a1 v\u00e0 30 bi\u1ec1n binh cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 1 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec3 chuy\u00ean gi\u1eef s\u00fang \u1ed1ng \u1edf th\u00e0nh, m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ed5i 1 l\u1ea7n, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Uy ch\u1ea5n th\u00ec m\u1ed9t \u0111\u1ed9i gi\u1ea3n binh \u0111\u1ec3 \u1edf th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c thu chi thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, coi gi\u1eef s\u1ed5 s\u00e1ch v\u1ec1 s\u00fang \u1ed1ng. Ngo\u00e0i ra 3 \u0111\u1ed9i m\u1ed9 binh th\u00ec chi\u1ebfu theo c\u00e1c \u0111\u1ed3n l\u1edbn nh\u1ecf \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n chia l\u1ec7 v\u00e0o nhi\u1ec1u \u00edt kh\u00e1c nhau\u201d. Vua y l\u1eddi xin.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n c\u1ee7a b\u1ecdn A Sinh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Ch\u00e0 V\u00e0 \u0111\u1eadu \u1edf \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n tr\u1ea5n Phi\u00ean An, l\u00ednh gi\u1eef \u0111\u1ea3o b\u1eaft \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. B\u1ecdn Sinh n\u00f3i l\u00e0 : \u201c\u1edf Ba La Sa (t\u00ean \u0111\u1ea5t c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Ch\u00e0 V\u00e0) \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o C\u00e2u M\u1ea1ch \u0111\u1ec3 nh\u1eb7t l\u1ea5y s\u00e0o y\u1ebfn b\u1ecb b\u00e3o tr\u00f4i d\u1ea1t\u201d. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua sai c\u1ea5p g\u1ea1o r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc Thanh Hoa l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ecdng dung t\u00fang ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 s\u00e1ch nhi\u1ec5u, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. L\u1ea5y Tri huy\u1ec7n Nga S\u01a1n l\u00e0 \u0110o\u00e0n B\u00e1 Trinh l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Thanh Hoa.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 Thi\u1ec1u Nguy\u00ean Di\u1ec7u \u1ed1m. L\u1ea5y Gi\u00e1o th\u1ee5 \u1ee9ng H\u00f2a l\u00e0 B\u00f9i Danh K\u1ef3 l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7nh \u0111\u00fac tr\u1ed9m ti\u1ec1n. Vua nghe tin d\u00e2n gian \u0111\u00fac tr\u1ed9m ti\u1ec1n nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 ti\u00eau l\u1eabn v\u1edbi ti\u1ec1n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201c\u0110i\u1ec1u c\u1ea5m \u0111\u00fac tr\u1ed9m ti\u1ec1n, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t nghi\u00eam. Th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn kh\u00f4ng t\u1ed1t coi th\u01b0\u1eddng hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng, v\u1eabn c\u00f3 k\u1ebb khinh su\u1ea5t x\u00fac ph\u1ea1m nh\u01b0 v\u1ee5 \u00e1n ti\u1ec1n d\u1ecb d\u1ea1ng \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. Hi\u1ec7n nay c\u1ee7a tr\u1ecdng ti\u1ec1n khinh, v\u1eadt gi\u00e1 \u0111\u1eaft l\u00ean, th\u00ec c\u00e1i t\u1ec7 ti\u00eau ti\u1ec1n l\u1eabn l\u1ed9n kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh m\u00e0 th\u00f4i. N\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n nghi\u00eam ng\u1eb7t th\u00ec s\u1ee3 b\u1ecdn ti\u1ec3u d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u1ea1m ph\u00e1p c\u00e0ng nhi\u1ec1u th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n \u0111\u1ee9c d\u1ee5ng t\u00e2m nh\u01b0 th\u1ebf. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f9ng c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o nghi\u00eam s\u1ee9c cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n trong h\u1ea1t, gia t\u00e2m d\u00f2 x\u00e9t, c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u00fac ti\u1ec1n tr\u1ed9m \u1ea5y th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o d\u00e2n ch\u00fang. L\u1ea1i th\u00f4ng s\u1ee9c cho d\u00e2n gian, ai tr\u00f3t \u0111\u00e3 tr\u1eef l\u1ea7m ti\u1ec1n l\u1ea1i \u0111\u00fac tr\u1ed9m th\u00ec h\u1eb9n cho tr\u01b0\u1edbc cu\u1ed1i n\u0103m nay ph\u1ea3i \u0111em n\u1ed9p h\u1ebft \u1edf quan \u0111\u1ec3 ti\u00eau hu\u1ef7 v\u00e0 c\u1ea5p tr\u1ea3 cho s\u1ed1 ti\u1ec1n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc (m\u1ed7i 2 \u0111\u1ed3ng, c\u1ea5p cho 1 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc). Ai d\u00e1m d\u00f9ng ti\u1ec1n \u1ea5y mua b\u00e1n v\u1edbi nhau th\u00ec ph\u1ea1t 50 roi v\u00e0 thu ti\u1ec1n \u1ea5y v\u00e0o quan. L\u1ea1i chi\u1ebfu s\u1ed1 tang, chi\u1ebft l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 ti\u1ec1n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Ngo\u00e0i h\u1ea1n \u1ea5y, m\u00e0 c\u00f2n d\u00e1m tr\u1eef gi\u1ea5u v\u00e0 \u0111em ti\u00eau l\u1eabn l\u1ed9n th\u00ec theo \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt \u0111\u00fac tr\u1ed9m ti\u1ec1n m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i. Ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 l\u1ec7. L\u1ea1i \u0111\u00fac tr\u1ed9m ti\u1ec1n t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u00f9ng b\u1eb1ng th\u1ee9 k\u1ebdm, m\u00e0 Tuy\u00ean Quang v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i s\u1ea3n xu\u1ea5t ra k\u1ebdm, ph\u1ea3i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan B\u1eafc Th\u00e0nh nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c c\u1eeda quan, b\u1ebfn \u0111\u00f2, ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111i qua, \u1edf hai h\u1ea1t \u1ea5y ng\u00e0y \u0111\u00eam ph\u1ea3i kh\u00e1m x\u00e9t, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mang l\u00e9n k\u1ebdm \u0111i qua th\u00ec b\u1eaft tr\u1ecb t\u1ed9i, n\u1ebfu thi\u00ean t\u01b0 dung t\u00fang th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n ki\u1ec3u l\u1ea1. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc thuy\u1ec1n c\u00f4ng t\u01b0 v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n chi\u1ec1u ngang 7 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean th\u00ec cho l\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng t\u00e0o thuy\u1ec1n, \u1ee9ng ban, \u0111\u1ea1i d\u1ecbch, mi\u1ec5n d\u1ecbch &nbsp;((1) T\u00e0o thuy\u1ec1n : thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i. \u1ee9ng ban : thuy\u1ec1n ph\u1ea3i theo ban m\u00e0 v\u1eadn t\u1ea3i cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ea1i d\u1ecbch :&nbsp; thuy\u1ec1n thay sai d\u1ecbch. Mi\u1ec5n d\u1ecbch : thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n kh\u00f4ng ph\u1ea3i sai d\u1ecbch), l\u1ec7 t\u1ea3i v\u00e0 l\u1ec7 thu\u1ebf \u0111\u00e3 c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh s\u1eb5n, duy t\u1eeb 6 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec c\u1ee9 theo s\u1ed1 th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c nhi\u1ec1u \u00edt m\u00e0 \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 b\u1eadc ng\u1ea1ch thu\u1ebf ; kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 5 th\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tha thu\u1ebf, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 mu\u1ed1n thu\u1ebf m\u00e1 v\u00e0 sai d\u1ecbch c\u00f4ng b\u1eb1ng, \u0111\u1ec3 b\u00e1o cho d\u00e2n bi\u1ebft quy th\u1ee9c th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ecdn gian tr\u00e1 hay \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n ki\u1ec3u kh\u00e1c, tr\u00ean th\u00ec h\u1eb9p, d\u01b0\u1edbi th\u00ec r\u1ed9ng, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, ph\u00eda sau l\u1edbn, r\u00fat ng\u1eafn th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c b\u1ec1 ngang \u1edf gi\u1eefa \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m thu\u1ebf v\u00e0 mi\u1ec5n d\u1ecbch. Nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 tr\u00e1i ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng, m\u01b0u c\u1ea7u tr\u1ed1n tr\u00e1nh. Nay t\u00e0i l\u1ef1c c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng so t\u00ednh l\u00e0m g\u00ec, nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u1eb7t ph\u00e9p ng\u0103n vi\u1ec7c l\u1ec7nh c\u1ea5m ch\u1ec9, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 b\u1ecdn d\u00e2n gian x\u1ea3o nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 l\u1edbn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, t\u00e0o thuy\u1ec1n v\u00e0 thuy\u1ec1n \u1ee9ng ban, l\u1ec7 v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u1ecbnh l\u00e0m 10 ph\u1ea7n, t\u00e0o&nbsp; thuy\u1ec1n th\u00ec 10 ph\u1ea7n gi\u1ea3m 1, ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng 9 ph\u1ea7n, thuy\u1ec1n \u1ee9ng ban, 10 ph\u1ea7n gi\u1ea3m 3, ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng 7 ph\u1ea7n. Nay thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i \u1edf ph\u00eda nam y l\u1ec7 t\u1ea3i \u0111\u00fang m\u00e0 thuy\u1ec1n c\u00f2n n\u1ed5i, ho\u1eb7c gi\u1ea3 khi tr\u01b0\u1edbc kh\u00e1m \u0111o kh\u00f4ng \u0111\u00fang, hay l\u00e0 ch\u1ee7 thuy\u1ec1n th\u1ea7m v\u1ee5ng thay \u0111\u1ed5i \u0111i th\u00ec ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u1ea3i n\u00ean m\u1ed9t phen ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, \u0111\u1ec3 tr\u1eeb th\u00f3i t\u1ec7 \u0111\u00e3 l\u00e2u. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn, ph\u00e0m trong h\u1ea1t c\u00f3 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n ghe th\u00ec ph\u1ea3i theo ki\u1ec3u th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m theo ki\u1ec3u l\u1ea1. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 1 th\u00e1ng. Tr\u00f3t \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng r\u1ed3i th\u00ec ch\u1eefa l\u1ea1i, l\u1ea5y cu\u1ed1i n\u0103m l\u00e0m h\u1ea1n, vi\u1ec7c c\u00f2n d\u00e1m \u0111\u1ec3 d\u00f9ng th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng kh\u00f4ng tha. L\u1ea1i thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i ph\u00eda nam v\u00e0 thuy\u1ec1n \u1ee9ng ban th\u00ec n\u00ean kh\u00e1m l\u1ea1i th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c c\u00e1c b\u1ec1 d\u00e0i, ngang, s\u00e2u r\u1ed9ng r\u1ed3i l\u01b0\u1eddng t\u00ednh s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o v\u1eeba ph\u1ea3i c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1edf v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n, th\u00ec \u0111\u0103ng k\u00fd r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ebfn tu\u1ea7n th\u00e1ng 10 \u0111\u1ec1u l\u00e0m s\u1edb s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng trong h\u1ea1t th\u00e0nh ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u1ea7u m\u1ee1, sinh l\u00fd d\u1ec5 d\u00e0ng, l\u1ea1i th\u00eam s\u00f4ng h\u1ed3 th\u00f4ng su\u1ed1t b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, \u0111i \u0111\u00e2u c\u0169ng ti\u1ec7n, cho n\u00ean d\u00e2n an nh\u00e0n m\u00e0 sinh l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. M\u1ed9t khi \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c binh dao th\u00ec m\u01b0u \u0111\u1ed3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh. Hi\u1ec7n nay d\u00e2n c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ea3i ba b\u1ed1n \u0111\u1eddi \u1edf \u0111\u1ea5y v\u00ec s\u1ee3 ph\u1ea3i \u0111i l\u00ednh m\u00e0 b\u1ecf ngay v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n, \u0111\u1ebfn th\u00f4n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1&nbsp; h\u1ea1n. C\u00f3 m\u1ed9t nh\u00e0 cha, con, \u00f4ng ch\u00e1u chia ra m\u00e0 \u0111i tr\u00fa ng\u1ee5, kh\u00f4ng v\u00e0o s\u1ed5 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Th\u1eadm ch\u00ed, trong m\u1ed9t n\u0103m, m\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u1edf \u0111\u1ebfn ba b\u1ed1n th\u00f4n. L\u00ednh hay thi\u1ebfu ng\u1ea1ch l\u00e0 t\u1ef1 l\u00fd do \u1ea5y. Xin t\u1eeb nay ph\u00e0m d\u00e2n trong c\u00e1c h\u1ea1t, cho ph\u1ea3i theo qu\u00ea qu\u00e1n \u00f4ng cha m\u00e0 v\u00e0o s\u1ed5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. N\u1ebfu \u0111\u00e3 tr\u00f3t \u1edf chia ra, c\u0169ng cho b\u1eaft v\u1ec1, c\u00f3 \u00f4ng, th\u00ec theo qu\u00e1n c\u1ee7a \u00f4ng, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00f4ng, th\u00ec theo qu\u00e1n c\u1ee7a cha. S\u1ed5 h\u1ed9 c\u00f3 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, th\u00ec s\u1ed1 binh m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee7\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cK\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc gi\u00e1 g\u1ea1o r\u1ea5t r\u1ebb, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o b\u1ea5t qu\u00e1 5, 6 ti\u1ec1n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, tuy n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a m\u00e0 gi\u00e1 g\u1ea1o c\u0169ng kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi 1 quan, \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1edfi b\u1ecdn bu\u00f4n gian gi\u1ea3o \u0111ong tr\u1ed9m nhi\u1ec1u, v\u00e0 thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Thanh ch\u1edf kh\u00e1ch \u0111\u1ebfn h\u1ecdp \u0103n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, cho n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Xin l\u1eadp th\u00eam \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m : \u201cPh\u00e0m thuy\u1ec1n thay \u0111\u1ea1i d\u1ecbch v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 th\u00e1ng 2 l\u0129nh \u0111\u01a1n \u0111i, \u0111\u1ebfn khi tr\u1edf v\u1ec1 th\u00ec n\u1ed9p l\u1ea1i, trong 1 n\u0103m ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111i bu\u00f4n nhi\u1ec1u l\u1ea7n, c\u0169ng chi\u1ebfu t\u1eebng th\u1ee9 l\u0129nh \u0111\u01a1n n\u1ed9p \u0111\u01a1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1eb1ng. Nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111i bu\u00f4n th\u00ec s\u1ed1 g\u1ea1o ch\u1edf ph\u1ea3i bi\u00ean r\u00f5 trong \u0111\u01a1n, do s\u1edf t\u1ea1i ph\u00ea cho, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi coi \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n kh\u00e1m qua, n\u1ebfu \u0111\u00fang s\u1ed1 th\u00ec cho b\u00e1n, kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ed1 th\u00ec b\u00e1o quan x\u00e9t tr\u1ecb. \u0110\u1ebfn khi tr\u1edf v\u1ec1 l\u1ea1i l\u1ea5y ch\u1eef bi\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi coi \u0111\u1ed3n x\u1ee9 \u1ea5y l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 v\u1ec1 n\u1ed9p s\u1edf t\u1ea1i. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i. Ng\u01b0\u1eddi coi \u0111\u1ed3n m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd dung t\u00fang th\u00ec b\u1ecb x\u1eed theo t\u1ed9i u\u1ed5ng ph\u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Thanh ch\u1edf kh\u00e1ch \u0111\u1ebfn m\u1ed7i n\u0103m h\u00e0ng v\u00e0i ngh\u00ecn, nay \u1edf xen trong h\u1ea1t th\u00e0nh \u0111\u1ebfn 3, 4 ph\u1ea7n 10, gi\u00e1n ho\u1eb7c l\u1eeba d\u1ed7 d\u00e2n ta h\u00fat v\u1ee5ng thu\u1ed1c phi\u1ec7n ho\u1eb7c sinh \u0111i\u1ec1u hung t\u1ee3n \u0103n tr\u1ed9m \u0103n c\u01b0\u1edbp, c\u00f3 \u00e1n lu\u00f4n lu\u00f4n, t\u1ec7 \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 l\u1edbn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin t\u1eeb nay c\u00f3 kh\u00e1ch \u0111\u1ebfn bu\u00f4n th\u00ec ng\u01b0\u1eddi tay l\u00e1i v\u00e0 thu\u1ef7 th\u1ee7 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u0103ng h\u1ebft v\u00e0o s\u1ed5 \u0111i\u1ec3m m\u1ee5c. \u0110\u1ebfn khi tr\u1edf v\u1ec1 th\u00ec vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 chi\u1ebfu s\u1ed5 \u0111i\u1ec3m l\u1ea1i r\u1ed3i cho \u0111i, ch\u1edb \u0111\u1ec3 s\u00f3t l\u1eadu m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n cho \u1ed5n. Cho l\u00e0 h\u1ed9 t\u1ecbch c\u1ee7a d\u00e2n, ph\u1ea3i theo qu\u00ea qu\u00e1n \u00f4ng cha ; l\u1eddi \u1ea5y th\u1eadt c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m v\u1ec1 vi\u1ec7c bu\u00f4n g\u1ea1o, ch\u1ec9 v\u00ec ph\u00f2ng mua tr\u1ed9m g\u1ea1o m\u00e0 \u0111\u1eb7t, m\u00e0 \u0111\u01a1n b\u1eb1ng tr\u00ecnh n\u1ed9p, ti\u1ebft m\u1ee5c phi\u1ec1n ph\u1ee9c, s\u1ee3 l\u1ea1i kh\u00f3 kh\u0103n cho nh\u00e0 bu\u00f4n. V\u1ea3 l\u1ea1i, c\u1ea5m b\u00e1n tr\u1ed9m g\u1ea1o, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 s\u1eb5n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m nghi\u00eam ng\u1eb7t, song n\u0103m th\u00e1ng tr\u00f4i qua, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 bi\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba h\u00e0nh ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec3nh m\u1ea3ng, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m gian \u0111\u01b0\u1ee3c, xin ph\u00e0m thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u00e1c h\u1ea1t nh\u1ea5t thi\u1ebft theo nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i l\u1ea1i mua b\u00e1n \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c bu\u00f4n. C\u00f2n c\u00e1c h\u1ea3i ph\u1eadn, c\u00f9ng l\u00e0 h\u00f2n \u0111\u1ea3o, \u0111\u1ea7m s\u00e2u, b\u1ecdn bu\u00f4n gian th\u01b0\u1eddng nh\u1edd \u0111\u1ea5y \u0111\u1eadu gi\u1ea5u \u0111\u1ec3 mua b\u00e1n g\u1ea1o t\u01b0 t\u00fai. N\u00ean theo \u0111\u00fang \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc, r\u0103n s\u1ee9c h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u ph\u00e1i b\u1eaft bi\u1ec1n binh c\u00f9ng t\u1ea5n th\u1ee7 gia t\u00e2m tu\u1ea7n x\u00e9t. Nh\u01b0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb bu\u00f4n gian th\u00ec y l\u1ec7 t\u1ecbch thu c\u1ea3 thuy\u1ec1n v\u00e0 h\u00e0ng h\u00f3a \u0111\u1ec3 sung th\u01b0\u1edfng ; l\u1ea1i t\u1ecbch thu h\u1ebft gia s\u1ea3n c\u1ee7a k\u1ebb ph\u1ea1m \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng. K\u1ebb gian bu\u00f4n b\u00e1n, th\u00ec \u0111\u1ec1u x\u1eed n\u1eb7ng, b\u1eadc n\u1eb7ng h\u01a1n l\u00e0 tr\u01b0\u1ee3ng 100, l\u01b0u 3.000 d\u1eb7m. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Thanh th\u1ea5y n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u1ea5t t\u1ed1t, \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n l\u00e0m d\u00e2n th\u00ec sao l\u1ea1i m\u1ed9t m\u1ef1c c\u1ea5m ch\u1ec9. Xin t\u1eeb nay ph\u00e0m thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Thanh m\u1edbi \u0111\u1ebfn, th\u00ec s\u1edf t\u1ea1i chi\u1ebfu s\u1ed5 \u0111i\u1ec3m m\u1ee5c \u0111\u00f2i h\u1ecfi, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 Minh H\u01b0\u01a1ng v\u00e0 bang tr\u01b0\u1edfng b\u1ea3o k\u1ebft v\u00e0o s\u1ed5 ch\u1ecbu sai d\u1ecbch \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 ch\u1ed7 cai qu\u1ea3n. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00ec th\u1ea3 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc h\u1ebft. Th\u1ebf th\u00ec s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i c\u00f3 h\u1ea1n, \u0111\u00e3 b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3n ph\u00ed h\u1ecdp \u0103n c\u1ee7a h\u1ecd, m\u00e0 c\u00e1i th\u00f3i b\u01b0\u1edbng nh\u1eddn c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf v\u1ecf qu\u1ebf \u1edf Thanh Ngh\u1ec7. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 qu\u1ebf h\u1ed9 b\u00f3c v\u1ecf qu\u1ebf chia l\u00e0m ba h\u1ea1ng th\u01b0\u1ee3ng, trung, h\u1ea1, m\u1ed9t n\u1eeda n\u1ed9p nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t n\u1eeda tr\u1ea3 c\u00f4ng cho ng\u01b0\u1eddi b\u00f3c. L\u1ea1i tr\u00edch 2 ph\u1ea7n 10 \u1edf ng\u01b0\u1eddi b\u00f3c qu\u1ebf l\u00e0m l\u1ec5 th\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfn, ho\u1eb7c ch\u1ec9 c\u00f3 hai h\u1ea1ng trung v\u00e0 th\u1ee9 th\u00ec c\u0169ng chia \u0111\u00f4i m\u00e0 l\u1ea5y h\u1ea1ng trung l\u00e0m qu\u1ebf th\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfn. \u0110\u1ebfn nay H\u1ed9 b\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cQu\u1ebf l\u00e0 v\u1eadt xu\u1ea5t \u1edf Th\u1ecd Xu\u00e2n, Thanh Hoa l\u00e0 h\u1ea1ng t\u1ed1t, \u1edf Qu\u1ef3 Ch\u00e2u, Ngh\u1ec7 An l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9 hai. Tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 qu\u1ebf c\u1ed1 c\u00f4ng, qu\u1ebf th\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfn, c\u0169ng l\u00e0 ng\u1ee5 \u00fd t\u00f4n vua v\u00e0 th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u g\u00e2y d\u1ef1ng th\u00ec l\u00e0m th\u1ebf, nh\u01b0ng ngh\u0129 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u1ea3 \u0111\u1ea5t \u0111ai, \u1edf \u0111\u00e2u c\u0169ng l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i, th\u00ec s\u1ea3n v\u1eadt \u1edf \u0111\u1ea5y sinh ra \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, hu\u1ed1ng chi v\u1ecf qu\u1ebf l\u00e0 v\u1eadt b\u00e1u trong n\u00fai, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u01b0 h\u1eefu c\u1ee7a d\u00e2n m\u1ecdn. N\u1ebfu x\u00e9t c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc th\u00ec ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Nay l\u1ea5y v\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee7a d\u00e2n kia m\u00e0 g\u1ecdi l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ec3 d\u00e2ng cung ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean m\u00e0 g\u1ecdi l\u00e0 thu\u00ea c\u00f4ng th\u00ec c\u00f3 ph\u1ea3i kh\u00f4ng ? Xin t\u1eeb nay ph\u00e0m qu\u1ebf \u1edf hai tr\u1ea5n \u1ea5y h\u1ea1ng th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea3i n\u1ed9p nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc h\u1ebft ; c\u00f2n th\u00ec chia m\u1ed7i&nbsp; b\u00ean m\u1ed9t n\u1eeda. N\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00f3 hai h\u1ea1ng trung v\u00e0 th\u1ee9, th\u00ec h\u1ea1ng trung n\u1ed9p nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, h\u1ea1ng th\u1ee9 chia \u0111\u00f4i, \u0111\u1ec3 ch\u00ednh danh ng\u1ea1ch\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng cho t\u1ea1p s\u1eafc v\u00e0 l\u00ednh th\u1ee3 \u1edf Kinh. H\u1ed9 b\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ty thu\u1ed9c T\u01b0\u1ee3ng y ty Chi\u00eam h\u1eadu, l\u1ea1i ty L\u1ec5 sinh hi\u1ec7u, l\u1ec7 d\u1ecbch ba huy\u1ec7n Th\u1eeba Thi\u00ean, d\u00e2n phu canh gi\u1eef ng\u00f3i g\u1ea1ch l\u00ednh tr\u1ea1m \u1edf tr\u1ea1m Kinh ; Ph\u00e1p l\u1ee5c ty; c\u00e1c c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng N\u1ed9i v\u1ee5, Th\u00e1i y vi\u1ec7n v\u00e0 ngo\u1ea1i khoa, ng\u01b0 h\u1ed9, Thanh b\u00ecnh th\u1ef1, d\u00e2n t\u00e1m x\u00e3 tr\u1ef1c l\u1ec7, d\u00e2n phu kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e1ng c\u1ea5p 5 ti\u1ec1n, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e1ng c\u1ea5p g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e1ng c\u1ea5p g\u1ea1o l\u1ec7, ho\u1eb7c l\u00e0 t\u1edbi k\u1ef3 t\u00e2u chu\u1ea9n cho, ho\u1eb7c gia \u01a1n ngo\u00e0i th\u1ec3 c\u00e1ch, nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 c\u00f3 kh\u00f3 nh\u1ecdc, thong th\u1ea3 kh\u00e1c nhau&nbsp; ph\u1ea3i n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc c\u00e2n nh\u1eafc cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n \u0111\u00e1ng. V\u1ea3 x\u00e9t ng\u01b0 h\u1ed9 chuy\u00ean gi\u1eef ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh c\u00e1, Thanh b\u00ecnh th\u1ef1 chuy\u00ean gi\u1eef ngh\u1ec1 h\u00e1t x\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 danh s\u1eafc t\u1ea1p nh\u1ea1p m\u00e0 l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng c\u0169ng nh\u01b0 binh l\u00ednh th\u00ec t\u1ef1a h\u1ed3 kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t, duy ch\u1ec9 \u0111em hai lo\u1ea1i \u1ea5y m\u00e0 c\u00e2n nh\u1eafc khinh tr\u1ecdng th\u00ec Thanh b\u00ecnh th\u1ef1 c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn l\u1ec5 nh\u1ea1c th\u00ec n\u00ean h\u1eadu c\u1ea5p. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 t\u00e1m x\u00e3 tr\u1ef1c l\u1ec7 b\u1ea5y l\u00e2u ki\u1ebfn thi\u1ebft h\u01a1i nhi\u1ec1u, cho n\u00ean cho theo gi\u00e1m th\u00e0nh m\u00e0 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho. Nay c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i r\u1ed7i th\u00ec h\u00e0 t\u1ea5t l\u1ea1i phi\u1ec1n s\u1ee9c d\u00e2n m\u00e0 h\u01b0 ph\u00ed l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb7t ra l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi b\u1ea5t k\u1ef3 b\u00e1n ra \u0111ong v\u00e0o, d\u00e2n phu ch\u1ec9 c\u00f3 gi\u1eef \u0111\u1ea5y m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 l\u00ednh coi kho c\u00f2n b\u1eadn v\u1ec1 vi\u1ec7c thu ph\u00e1t, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5y th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u00f2i l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng. Xin t\u1eeb nay ng\u01b0 h\u1ed9 v\u00e0 Thanh b\u00ecnh th\u1ef1 ch\u1ec9 c\u1ea5p g\u1ea1o th\u00e1ng m\u00e0 b\u1edbt s\u1ed1 ti\u1ec1n. Duy Thanh b\u00ecnh th\u1ef1 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 c\u00e1c qu\u00e2n h\u1ed9i h\u1ecdp c\u1ea5p ri\u00eang cho m\u1ed7i th\u00e1ng 5 ti\u1ec1n, d\u00e2n t\u00e1m x\u00e3 tr\u1ef1c l\u1ec7 v\u00e0 d\u00e2n phu kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00ean th\u00f4i c\u1ea5p. C\u00f2n c\u00e1c ng\u1ea1ch kh\u00e1c nh\u01b0 : thu\u1ed9c nh\u00e2n T\u01b0\u1ee3ng y ty cho \u0111\u1ebfn Th\u00e1i y vi\u1ec7n, ngo\u1ea1i khoa ho\u1eb7c l\u1ec7 theo qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, ho\u1eb7c sung vi\u1ec7c \u0111\u00ea tr\u1ea1m, c\u00f3 k\u1ebb l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf n\u01a1i quan ph\u1ee7 c\u00f3 k\u1ebb cung d\u1ecbch \u1edf ch\u1ed1n ty nha, th\u00ec v\u1eabn chi\u1ebfu l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng m\u00e0 chi c\u1ea5p. Xin ghi l\u00e0m l\u1ec7 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 tu\u00e2n h\u00e0nh m\u00e3i m\u00e3i, m\u00e0 b\u00e3i l\u1ec7 h\u1eb1ng n\u0103m li\u1ec7t k\u00ea th\u00e0nh \u0111\u01a1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y l\u1eddi b\u00e0n. R\u1ed3i th\u1ea5y t\u00e1m x\u00e3 tr\u1ef1c l\u1ec7 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, sai ph\u1ee7 th\u1ea7n \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean x\u00e9t s\u1ed5 \u0111\u1ecbnh tr\u00edch 30 ng\u01b0\u1eddi b\u1ed5 thu\u1ed9c l\u1ec7 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, mi\u1ec5n tr\u1eeb thu\u1ebf th\u00e2n 30 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m phu ch\u00f9a Linh H\u1ef1u, 30 ng\u01b0\u1eddi coi gi\u1eef s\u00e1u s\u1edf c\u1ea7u c\u1ed1ng, 20 ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef hai s\u1edf c\u00f4ng qu\u00e1n, thu\u1ebf th\u00e2n coi nh\u01b0 h\u1ea1ng bi\u1ec7t t\u00ednh c\u00f2n d\u01b0 th\u00ec c\u0169ng ch\u1ecbu binh dao thu\u1ebf v\u1edbi d\u00e2n trong huy\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i th\u0103ng l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Qu\u1ea3n th\u1ee7 Anh S\u01a1n l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3, Cai \u0111\u1ed9i To\u00e0n v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1eed l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Thi\u1ec7n \u0111\u1ed5i \u0111i l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Loan gi\u00e1 ki\u00eam qu\u1ea3n hai kho s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tuy\u00ean gi\u00e0 y\u1ebfu, l\u00e0m vi\u1ec7c k\u00e9m c\u1ecfi, \u0111\u1eb7c gi\u00e1ng l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 qu\u1ea3n Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Nam t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ed3n thu\u1ef7 c\u1ee7a tr\u1ea5n \u0111\u1eb7t \u1edf b\u1edd s\u00f4ng x\u00e3 An H\u00f2a huy\u1ec7n Di\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, s\u00f4ng b\u1ecb c\u00e1t b\u1ed3i c\u1ea1n, xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn b\u1edd s\u00f4ng hai x\u00e3 Hoa Ph\u1ed1 v\u00e0 Thanh Ch\u00e2u (Hoa Ph\u1ed1 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Di\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, Thanh Ch\u00e2u thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u00f2a Vang \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng tr\u1ea5n th\u00e0nh)\u201d. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ee3 c\u00e1c c\u1ee5c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Ngh\u1ec7 An n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 l\u1ec7nh \u0111\u00f2i c\u00f4ng t\u00e1c, kh\u00f4ng k\u1ec3 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u \u00edt, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd chu\u1ea9n l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a H\u1ed9 b\u1ed9 r\u1eb1ng : T\u1eeb nay ph\u00e0m h\u1eb1ng n\u0103m c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1edbi Kinh v\u00e0 t\u1edbi tr\u1ea5n \u1ee9ng d\u1ecbch, th\u00ec chi\u1ec3u s\u1ed1 \u0111inh th\u1ef1c th\u1ee5 c\u1ee7a d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, chia l\u00e0m 10 ph\u1ea7n, \u1ee9ng d\u1ecbch t\u1eeb 6 ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean th\u00ec c\u00e1c thu\u1ebf c\u1ee7a d\u00e2n \u1ea5y, thu\u1ebf dung, thu\u1ebf \u0111i\u1ec7u, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u l\u1ea1t, ti\u1ec1n c\u01b0\u1edbc, ti\u1ec1n c\u1eeda \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m h\u1ebft c\u1ea3 ; \u1ee9ng d\u1ecbch l\u00e0 5 ph\u1ea7n th\u00ec gi\u1ea3m thu\u1ebf 9 ph\u1ea7n 10, 4 ph\u1ea7n th\u00ec gi\u1ea3m 8 ph\u1ea7n, 3 ph\u1ea7n th\u00ec gi\u1ea3m 7, 2 ph\u1ea7n th\u00ec gi\u1ea3m 6, 1 ph\u1ea7n th\u00ec gi\u1ea3m 5, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 1 ph\u1ea7n th\u00ec gi\u1ea3m 4.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, ho\u00e0ng t\u00f4n (t\u1ee9c \u0110\u1ee9c Kim th\u01b0\u1ee3ng) &nbsp;((1) Kim th\u01b0\u1ee3ng : vua hi\u1ec7n t\u1ea1i [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BB%B1_%C4%90%E1%BB%A9c\">T\u1ef1 \u0110\u1ee9c<\/a>]) sinh, do nguy\u00ean phi c\u1ee7a <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Thi%E1%BB%87u_Tr%E1%BB%8B\">ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed<\/a> l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ecb sinh (t\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ng\u00e0y nay) (<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BB%AB_D%E1%BB%A5\">Ph\u1ea1m Th\u1ecb<\/a> l\u00e0 con g\u00e1i Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng H\u01b0ng, n\u0103m 14 tu\u1ed5i, ti\u1ebfn v\u00e0o h\u1ea7u \u1edf ti\u1ec1m \u0111\u1ec3). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, phi \u0111\u00eam m\u1ed9ng th\u1ea5y m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7n \u00e1o \u0111ai x\u00fang x\u00ednh, mi t\u00f3c b\u1ea1c ph\u01a1, mang m\u1ed9t b\u1ee9c gi\u1ea5y v\u00e0ng ch\u1eef \u0111\u1ecf c\u00f3 \u0111\u00f3ng \u1ea5n v\u00e0 m\u1ed9t chu\u1ed7i h\u1ea1t ch\u00e2u trao cho b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cXem \u0111\u00f3 s\u1ebd th\u1ea5y nghi\u1ec7m v\u1ec1 sau\u201d. Phi tin l\u1eddi, r\u1ed3i sinh ra m\u00ecnh th\u00e1nh \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t \u1ee9ng h\u1ee3p kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u1eabu nhi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u b\u00e1o vi\u1ec7c y\u00ean s\u00f3ng. S\u1edb n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea n\u0103m nay c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1edbn 18 s\u1edf, c\u00f4ng tr\u00ecnh nh\u1ecf h\u01a1n 1.000 s\u1edf, tuy ch\u00edn l\u1ea7n n\u01b0\u1edbc l\u00ean to, m\u00e0 \u0111\u1ec1u gi\u1eef v\u1eefng, kh\u00f4ng c\u00f3 n\u1ea1n tr\u00e0n ng\u1eadp. Nay k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu \u0111\u00e3 qua, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t s\u1eafp h\u1ebft, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng h\u01a1i trong, th\u1eadt l\u00e0 nh\u1edd Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ch\u0103m lo ngh\u0129 cho d\u00e2n, tr\u00f9 t\u00ednh chu \u0111\u00e1o. Cho n\u00ean l\u00f2ng tr\u1eddi thu\u1eadn gi\u00fap, s\u00f4ng ng\u00f2i linh thi\u00eang m\u00e0 c\u00f3 s\u1ef1 m\u1eebng n\u01b0\u1edbc y\u00ean l\u1eb7ng n\u00e0y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cM\u1edf xem s\u1edb ch\u01b0a h\u1ebft, m\u00e0 vui v\u1ebb xi\u1ebft bao, s\u00e2u c\u1ea3m \u01a1n tr\u1eddi, l\u1ea1i nh\u1edd ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a th\u1ea7n k\u1ef3 gi\u00fap \u0111\u1ee1, n\u00ean n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t v\u1ee5 h\u1ea1 l\u00ean v\u1ecdt kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng m\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng s\u00f4ng thu\u1eadn n\u1ebbo, vi\u1ec7c gi\u1eef \u0111\u00ea nguy hi\u1ec3m \u1edf Kim Quan th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng ch\u1eafc kh\u00f4ng lo. Vi\u1ec7c y\u00ean s\u00f4ng n\u00e0y c\u00f4ng lao c\u00e1c khanh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi \u0111\u1ea7u, s\u1edb t\u00e2u c\u1ee7a th\u00e0nh ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9t vi\u1ec7c \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, ta ng\u00e0y \u0111\u00eam n\u00f3ng ru\u1ed9t, b\u1ecdn khanh \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u0111\u00f3. Nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 y\u00ean s\u00f3ng, tin m\u1eebng s\u1eafp t\u1edbi, ch\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c m\u1eebng vui c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ea5y. V\u1ea3 tr\u1eabm l\u00e0m vua, mong cho vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc tr\u1ecb, d\u1eabu ch\u1eb3ng hay \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t nh\u01b0 \u0111\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb \u0111\u1eddi x\u01b0a, th\u00ec c\u0169ng mong tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c tai ti\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebfn, \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u1ee3i cho d\u00e2n ta, th\u1ebf m\u00e0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng c\u00f3 n\u1ea1n v\u1ee1 \u0111\u00ea, th\u00ec sau n\u00e0y ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft s\u1eed c\u1ea7m b\u00fat ch\u00e9p th\u1eb3ng, sao tr\u00e1nh kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u ngh\u1ecb lu\u1eadn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o, vua r\u1ea5t m\u1eebng cho b\u1ea7y t\u00f4i xem tu\u1ed3ng \u1edf nh\u00e0 Duy\u1ec7t th\u1ecb, ph\u00e1t h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a \u1edf kho n\u1ed9i g\u1eedi ra B\u1eafc Th\u00e0nh, sai s\u1eafm l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu h\u00e0 th\u1ea7n, v\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u01a1i c\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng Kim Quan m\u00e0 \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n l\u1ec5 t\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho th\u00e0nh th\u1ea7n Phan V\u0103n Thu\u00fd v\u00e0 c\u00e1c Th\u1ed1ng qu\u1ea3n Qu\u1ea3n c\u01a1, coi vi\u1ec7c gi\u1eef \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, ph\u1ea9m c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c theo th\u1ee9 b\u1eadc, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn binh \u0111inh th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 1 th\u00e1ng b\u1ed5ng ; \u0110\u00ea ch\u00ednh th\u1ea7n Nguy\u1ec5n V\u0103n Khoa th\u00ec th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p ; L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh v\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p \u0111\u1ec1u cho khai ph\u1ee5c ; Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh tr\u01b0\u1edbc can \u00e1n \u0111\u00ea b\u1ecb c\u00e1ch xu\u1ed1ng l\u00e0m binh th\u00ec cho kh\u1edfi ph\u1ee5c ch\u1ee9c h\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 ; Phan Th\u1ebf Ch\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m binh th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 Kinh y\u1ebft ki\u1ebfn ; Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh, Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p l\u01b0u ; H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169, Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n, Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, Nguy\u1ec5n C\u1eedu L\u1ee3i, Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00fa, Nguy\u1ec5n M\u1eabn, b\u1ecb x\u1eed gi\u00e1ng, x\u1eed l\u01b0u th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha. Duy Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb v\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o c\u00f2n can v\u1ee5 \u00e1n chi l\u1ea1m ti\u1ec1n \u0111\u1eafp \u0111\u00ea Y\u00ean S\u01a1n th\u00ec \u0111\u1ee3i b\u1ed3i xong s\u1ebd cho \u0110\u1ee9c H\u1ed9i v\u00e0 V\u0103n Ngh\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u1ec1 b\u1ed9 d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o th\u00ec do th\u00e0nh \u0111\u1ec7 t\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i gi\u00e1ng \u01a1n. R\u1ed3i sau th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c quan tr\u1ea5n, ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh c\u00f9ng Cai t\u1ed5ng, l\u00fd d\u1ecbch, d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u00ea, t\u1ef1 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc h\u01b0ng c\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u0103m nay n\u01b0\u1edbc y\u00ean, ng\u00e0y \u0111\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u01b0\u1eddi b\u1ecf, xin l\u01b0\u1ee3ng gia \u00e2n th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u00f4m n\u1ecd ta ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u00e3 y\u00ean, ngh\u0129 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c v\u1ee1 \u0111\u00ea n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c vi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u1eafc t\u1ed9i, m\u1edbi gi\u00e1ng \u00e2n d\u1ee5 khai ph\u1ee5c \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch v\u1eady. Sao \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y th\u1ebf m\u00e0 nh\u1ea5t kh\u00e1i xin \u01a1n cho nh\u00e2n vi\u00ean c\u00e1c s\u1edf, cho \u0111\u1ebfn l\u00fd d\u1ecbch ty ti\u1ec7n. K\u1ec3 ra x\u00e9t c\u00f4ng v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00ea t\u1ef1 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh l\u1ec7. Nay ch\u01b0a qua h\u1ea1n b\u1ea3o th\u00ec sao \u0111\u00e3 n\u00ean v\u1ed9i l\u00e0m qu\u00e1 m\u1ee9c. Duy s\u1edf Kim Quan t\u00ecnh h\u00ecnh gian hi\u1ec3m g\u1ea5p m\u1ea5y ch\u1ed7 th\u01b0\u1eddng, m\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u00eam sang h\u1ed9, nguy m\u00e0 l\u1ea1i y\u00ean th\u00ec c\u0169ng n\u00ean ngh\u0129 \u0111\u1ebfn. Nay n\u00ean x\u00e9t r\u00f5 t\u1ef1 tr\u1ea5n, ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn Cai t\u1ed5ng, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00ea, nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u1eafc l\u1ef1c nh\u1ea5t th\u00ec khai danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, ch\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3 m\u1ea1o qu\u00e1 l\u1ea1m ch\u00fat n\u00e0o\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi bang bi\u1ec7n \u0110\u00ea ch\u00ednh l\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh v\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh v\u1ec1 Kinh tr\u00ecnh b\u00e0y ph\u1ee5c m\u1ec7nh. Vua h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea kh\u00f3 d\u1ec5 v\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u00ean xu\u1ed1ng so v\u1edbi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u1ebf n\u00e0o ? \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c s\u1edf \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, duy s\u1edf Kim Quan l\u00e0 nguy h\u01a1n c\u1ea3, nh\u1edd l\u00f2ng ch\u00ed th\u00e1nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng c\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, cho n\u00ean n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean mau r\u1ed3i ti\u00eau ngay, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u m\u1eebng n\u01b0\u1edbc y\u00ean. V\u00ed th\u1eed th\u1ebf n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 n\u0103m th\u1ee9 9 th\u00ec \u0111\u00ea \u1ea5y s\u1ee3 v\u1ecb t\u1ea5t gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu, m\u01b0a l\u1ee5t vi\u1ec7c \u0111\u00ea ch\u00ednh l\u00fac nguy c\u1ea5p th\u00ec L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng tr\u00f9 t\u00ednh th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cC\u0169ng ch\u1ec9 ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTa c\u0169ng bi\u1ebft l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d, b\u00e8n sai L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh ki\u00eam qu\u1ea3n v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i ty H\u00f9ng sai, \u1ee9ng sai, Ph\u00fa thu\u1eadn, L\u00fd thi\u1ec7n v\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh quy\u1ec1n th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho con Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n t\u1eb7ng Th\u00e1i ph\u00f3 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng Th\u00e0nh l\u1ea5y Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa Ng\u1ecdc C\u01a1, con Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 t\u1eb7ng Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1ed3 V\u0103n B\u00f4i l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Th\u1eadp l\u1ea5y Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa Ng\u1ecdc Th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 th\u1ee5 ch\u1ee9c h\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Tam ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u. Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa Ng\u1ecdc Th\u00e0nh ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00e0m l\u1ec5 c\u01b0\u1edbi th\u00ec m\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ed1ng qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd \u0110o\u00e0n D\u0169 v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y c\u00f4ng vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh h\u01a1i r\u1ed7i, cho n\u00ean g\u1ecdi b\u1ecdn Qu\u00fd v\u1ec1. Nh\u00e2n s\u1eafc cho bi\u1ec1n binh n\u0103m c\u01a1 t\u00f2ng th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, cai qu\u1ea3n, n\u1ebfu g\u1eb7p vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, th\u00ec n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi cho quy\u1ec1n vi\u1ec7c cai qu\u1ea3n, c\u00f2n ch\u1ee9c Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u1ea1ch nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1eefu th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1eddi \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n Li\u00eau L\u1ea1c \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc kia l\u0129nh Dinh \u0111i\u1ec1n s\u1ee9 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u1eeda bi\u1ec3n Li\u00eau L\u1ea1c \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, thuy\u1ec1n b\u00e8 c\u00f4ng t\u01b0 t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh ra B\u1eafc \u0111\u1ec1u do \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y m\u00e0 \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh, gi\u1eb7c bi\u1ec3n t\u1ea5t c\u0169ng r\u00ecnh ch\u1edd \u1edf \u0111\u00f3, th\u1eadt l\u00e0 quan&nbsp; y\u1ebfu. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, th\u1ee7 s\u1edf \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 Qu\u1ea7n Li\u00eau, c\u00e1ch bi\u1ec3n \u0111\u00e3 xa, binh gi\u1eef l\u1ea1i \u00edt. N\u1ebfu th\u1ea5y gi\u1eb7c bi\u1ec3n, t\u1ea5t ph\u1ea3i phi b\u00e1o, \u0111\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ef7 binh th\u00e0nh tr\u1ea5n t\u1edbi n\u01a1i th\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u1ea3ng \u0111i v\u1ec1 \u0111\u00f4ng r\u1ed3i. Th\u1ebf l\u00e0 n\u01a1i quan y\u1ebfu ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1eb7t kh\u1ed1ng, gi\u1eb7c bi\u1ec3n kh\u00f4ng y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 v\u00ec \u0111\u00f3. Th\u1ea7n t\u1eebng \u0111i qua n\u01a1i \u1ea5y, t\u1eeb \u0111\u1ed3n Li\u00eau L\u1ea1c tr\u1edf xu\u1ed1ng \u01b0\u1edbc hai d\u1eb7m, c\u00f3 m\u1ed9t d\u1ea3i ph\u00f9 sa g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ed9t Ch\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb \u0111\u1ea5y \u0111\u1ebfn bi\u1ec3n ch\u1ec9 ch\u1ed1c l\u00e1t. \u1edf ch\u00f2i canh tr\u00f4ng b\u1ed1n b\u1ec1 xa \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng th\u1ea5y. Xin d\u1eddi \u0111\u1ed3n Li\u00eau L\u1ea1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111\u1ea5y. L\u1ea1i ph\u00e1i Qu\u1ea3n v\u1ec7 2 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3n c\u01a1 1 ng\u01b0\u1eddi, chi\u1ebfn thuy\u1ec1n 10 chi\u1ebfc, \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n s\u1edf. Nh\u01b0 th\u1ea5y thuy\u1ec1n gi\u1eb7c qua l\u1ea1i tr\u00ean bi\u1ec3n, \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111\u00f3ng th\u00fa \u0111u\u1ed5i b\u1eaft ngay, th\u00ec vi\u1ec7c binh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1eadm tr\u1ec5 nh\u1ee1 vi\u1ec7c. Kh\u00f4ng nh\u1eefng tr\u1eeb tuy\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c bi\u1ec3n nh\u1ecf m\u1ecdn \u1ea5y, m\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Thanh v\u00f4 l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m d\u00f2m ng\u00f3 h\u1ea3i ph\u1eadn ta n\u1eefa. L\u1ea1i t\u1eeb nam ra b\u1eafc, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 do n\u00fai Tam \u0110i\u1ec7p, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ed3n B\u1ec9m S\u01a1n (thu\u1ed9c Thanh Hoa) l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u1ed3n L\u00fd Nh\u00e2n (thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh), \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 h\u1ecfi x\u00e9t, c\u00f2n \u0111\u1ed3n B\u1ed3ng H\u1ea3i \u1edf \u0111\u1ed1i ng\u1ea1n v\u1edbi \u0111\u1ed3n Li\u00eau L\u1ea1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh th\u00ec n\u00ean b\u1ecf \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai quan B\u1eafc Th\u00e0nh h\u1ecdp b\u00e0n v\u1edbi quan c\u00e1c T\u00e0o \u0111\u1ec3 t\u00e2u. \u0110\u1ebfn nay l\u1eddi b\u00e0n t\u00e2u l\u00ean, cho l\u00e0 ch\u1ed7 m\u00e0 C\u00f4ng Tr\u1ee9 xin d\u1eddi \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n Li\u00eau L\u1ea1c, ba m\u1eb7t \u0111\u00f4ng, t\u00e2y, b\u1eafc \u0111\u1ec1u l\u00e0 s\u00f4ng l\u1edbn, ph\u00eda nam gi\u00e1p bi\u1ec3n l\u1edbn, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i d\u1ee5ng v\u00f5. T\u1eeb \u0111\u1ea5y qua s\u00f4ng L\u1ea1ch Ngang, c\u00f3 m\u1ed9t b\u00e3i c\u00e1t, \u0111\u1ecba th\u1ebf cao r\u00e1o, ph\u00eda \u0111\u00f4ng t\u00e2y nam c\u00f3 s\u00f4ng l\u1edbn quanh, B\u1eafc gi\u00e1p \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, c\u00e1ch c\u1eeda Li\u00eau h\u01a1n 1.800 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u1eeda L\u1ea1c h\u01a1n 1.600 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u00e0 \u0111\u1ebfn bi\u1ec3n c\u0169ng h\u01a1i g\u1ea7n, ph\u00e0m thuy\u1ec1n ghe ra v\u00e0o hai c\u1eeda bi\u1ec3n \u1ea5y t\u1ea5t ph\u1ea3i qua \u0111\u1ea5y. Nay xin b\u1ecf hai \u0111\u1ed3n Li\u00eau L\u1ea1c, h\u1ee3p l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ed3n \u1edf \u0111\u1ea5y, ph\u00e1i Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u00e1c qu\u00e2n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y b\u1ea3n ch\u1ee9c m\u00e0 l\u0129nh ch\u1ee9c \u00e1n b\u1ea3o ki\u00eam vi\u1ec7c th\u1ee7 ng\u1ef1, gi\u1ea3n binh 1 Cai \u0111\u1ed9i, 50 binh, m\u1ed9 binh 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 50 binh, thu\u1ef7 qu\u00e2n 1 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, 20 binh, c\u00f9ng 4 chi\u1ebfc \u00f4 thuy\u1ec1n cho l\u1ec7 theo \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Ph\u00e0m thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111i l\u1ea1i th\u00ec x\u00e9t h\u1ecfi, thuy\u1ec1n c\u00f4ng ra v\u00e0o th\u00ec h\u01b0\u1edbng d\u1eabn h\u1ed9 v\u1ec7, khi v\u00f4 s\u1ef1 th\u00ec theo h\u1ea1t c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 tu\u1ea7n x\u00e9t, h\u1eefu s\u1ef1 th\u00ec tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. Nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi nghi\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb m\u00e0 c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi m\u1eb7t bi\u1ec3n m\u1edbi y\u00ean \u1ed5n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111\u1ed3n B\u1ed3ng H\u1ea3i th\u00ec thu\u1ed9c ri\u00eang h\u1ea1t Ninh B\u00ecnh, t\u1eeb Thanh Hoa ra B\u1eafc, do \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u1ed9 th\u00ec c\u00f3 \u0111\u1ed3n B\u1ec9m S\u01a1n, \u0111\u1ed3n L\u00fd Nh\u00e2n, theo d\u1ecdc bi\u1ec3n th\u00ec c\u00f3 \u0111\u1ed3n Ch\u00ednh \u0110\u1ea1i, \u0111\u1ed3n C\u00e0n v\u00e0 \u0111\u1ed3n B\u1ed3ng H\u1ea3i, c\u00f9ng l\u00e0m m\u00f4i v\u00e0 r\u0103ng gi\u1eef g\u00ecn nhau. Nay \u0111\u1ed3n Li\u00eau L\u1ea1c \u0111\u00e3 d\u1eddi xu\u1ed1ng h\u1ea1 l\u01b0u, m\u00e0 \u0111\u1ed3n \u1ea5y l\u1ea1i b\u1ecf th\u00ec \u1edf n\u01a1i hai tr\u1ea5n gi\u00e1p nhau, v\u00ed th\u1eed c\u00f3 k\u1ebb gian t\u00e0 th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u0111i l\u1ea1i, h\u1ed9i h\u1ecdp nhau, th\u00ec ai h\u1ecfi x\u00e9t. V\u1eady \u0111\u1ed3n B\u1ed3ng H\u1ea3i xin ch\u1edb b\u1ecf. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n. Khi \u0111\u1ed3n l\u00e0m xong, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed3n B\u00ecnh H\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cB\u1ed1n s\u1edf th\u00e0nh ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c S\u01a1n Nam, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, chi\u1ebfu theo quy th\u1ee9c nh\u00e0 c\u1eeda ph\u1ee7 huy\u1ec7n do b\u1ed9 g\u1eedi cho n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n th\u00ec s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Qu\u1ea3n ph\u1ee7, c\u00f9ng nh\u00e0 kho, tr\u1ea1i l\u00ednh, kh\u00e1m \u0111\u01b0\u1eddng, ng\u1ee5c th\u1ea5t ch\u01b0a t\u1eebng b\u00e0n \u0111\u1ebfn\u201d. Vua sai b\u1ed9 C\u00f4ng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n b\u1ea1c r\u1ed3i g\u1eedi quy th\u1ee9c cho kh\u1edfi c\u00f4ng. T\u1ef1 nay v\u1ec1 sau c\u00f3 s\u1eeda \u0111\u1eafp th\u00e0nh ph\u1ee7 huy\u1ec7n th\u00ec theo \u0111\u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m. (S\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Qu\u1ea3n ph\u1ee7 th\u00ec coi nh\u01b0 Tri ph\u1ee7 ; kho ph\u1ee7 m\u1ed9t to\u00e0 7 gian, kho huy\u1ec7n m\u1ed9t to\u00e0 5 gian ; kho thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u m\u1ed9t gian l\u1ee3p ng\u00f3i, tr\u1ea1i l\u00ednh \u1edf ph\u1ee7 hai to\u00e0 \u0111\u1ec1u 5 gian 2 ch\u00e1i ; tr\u1ea1i l\u00ednh \u1edf huy\u1ec7n hai to\u00e0 \u0111\u1ec1u 3 gian ; ng\u1ee5c th\u1ea5t \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u 3 gian ; x\u01b0\u1edfng voi \u1edf ph\u1ee7 3 gian l\u1ee3p tranh. Ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m ch\u1ed7 l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u00ean th\u00f4i kh\u00e1m \u0111\u01b0\u1eddng).<\/p>\n\n\n\n<p>Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh v\u00e0 n\u0103m n\u1ed9i tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh, gi\u00f3 b\u00e3o v\u00e0 m\u01b0a nhi\u1ec1u, thuy\u1ec1n \u0111\u1eafm, nh\u00e0 \u0111\u1ed5, d\u00e2n ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i nhi\u1ec1u, Nam \u0110\u1ecbnh h\u1ea1i h\u01a1n c\u1ea3 (nh\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ed5 n\u00e1t h\u01a1n 44.000 n\u00f3c, thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111\u1eafm h\u01a1n 170 chi\u1ebfc, d\u00e2n ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i h\u01a1n 530 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nghe tin b\u00e1o, r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng. D\u1ee5 sai s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft c\u1ea5p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan ti\u1ec1n, nh\u00e0 c\u1eeda b\u1ecb tai n\u1eb7ng c\u1ea5p m\u1ed7i h\u1ed9 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, tai nh\u1eb9 th\u00ec 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, thuy\u1ec1n ghe l\u1edbn th\u00ec c\u1ea5p 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nh\u1ecf th\u00ec 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Ru\u1ed9ng l\u00faa t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111\u1ee3i \u00e1n kh\u00e1m t\u00e2u l\u00ean s\u1ebd l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m thu\u1ebf. Thanh Hoa, tai n\u1ea1n h\u01a1i nh\u1eb9, nh\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ed5 n\u00e1t th\u00ec m\u1ed7i h\u1ed9 c\u1ea5p 1 quan ti\u1ec1n. C\u00f3 x\u00e3 H\u1ed9i Tri\u1ec1u, m\u1ed9t nh\u00e0 d\u00e2n ch\u1ebft tr\u00f4i 4 ng\u01b0\u1eddi, tr\u1ea5n th\u1ea7n c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n v\u1ea3i, l\u1ea1i sai c\u1ea5p th\u00eam 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u01b0ng Ho\u00e1 c\u0169ng c\u00f3 n\u1ea1n b\u00e3o, h\u01a1n th\u00e1ng m\u1edbi t\u00e2u v\u00e0o. Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi c\u0169ng l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u1ee3t b\u1ecb tai th\u01b0\u01a1ng, l\u00f2ng tr\u00f4ng ng\u00f3ng c\u01a1m ch\u00e1o h\u00e1 ch\u1eb3ng th\u1ea3m thi\u1ebft ch\u0103ng ? Sao l\u1ea1i b\u00e1o ch\u1eadm th\u1ebf ?\u201d. L\u1eadp t\u1ee9c sai ch\u1ea9n c\u1ea5p m\u00e0 ph\u1ea1t b\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i th\u1ea5y b\u00e3o l\u1ee5t kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng m\u00e0 \u0111\u00ea m\u1edbi ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng v\u1eefng, ph\u00e1t h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a \u1edf kho n\u1ed9i sai th\u00e0nh th\u1ea7n s\u1eafm l\u1ec5 t\u1ea1 mi\u1ebfu H\u00e0 th\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh d\u00e2ng s\u00e1ch thu ph\u1ea9m. Vua nh\u00e2n b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0 chung cho thi\u00ean h\u1ea1, h\u1ec5 bu\u00f4ng l\u1ecfng m\u1ed9t vi\u1ec7c th\u00ec d\u00e2n m\u1ecdn nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 khinh nh\u1eddn, ph\u00e1p lu\u1eadt th\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m sai \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng tr\u1eabm ngh\u0129 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thay cha ch\u1ecbu t\u1ed9i, v\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed9i tr\u1ea1ng h\u01a1i nh\u1eb9, t\u00ecnh c\u0169ng kh\u00e1 th\u01b0\u01a1ng. Nay n\u00ean theo t\u1eebng vi\u1ec7c li\u1ec7t k\u00ea m\u00e0 d\u00e2ng xem, s\u1ebd l\u01b0\u1ee3ng cho khoan gi\u1ea3m\u201d. Trong \u1ea5y c\u00f3 Ngu\u1ef5 \u0110\u1ea1i T\u00f4 tr\u01b0\u1edbc v\u00ec t\u1ed9i x\u00f4ng v\u00e0o nghi tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1ecb cha t\u1ed1 c\u00e1o ph\u1ea3i ph\u00e1t \u0111i Tr\u1ea5n Ninh sung qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u l\u00e0m Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh H\u1ed5 t\u1edbi Kinh. H\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc v\u00ec \u1ed1m c\u00e1o v\u1ec1, l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. Vua t\u1eebng b\u1ea3o L\u1ec5 b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm \u01b0u \u0111\u00e3i \u0110\u00ecnh H\u1ed5 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1eadu, th\u1ebf m\u00e0 m\u1edbi nh\u1eadn ch\u1ee9c th\u00ec ti\u1ebfp v\u00ec \u1ed1m m\u00e0 v\u1ec1. H\u00e1 l\u00e0 v\u00ec tu\u1ed5i gi\u00e0 y\u1ebfu m\u00e0 ngu\u1ed9i l\u1ea1nh v\u1edbi c\u00f4ng danh, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd l\u00e0m quan m\u00e0 th\u1ebf ch\u0103ng?\u201d. Sai t\u01b0 h\u1ecfi. H\u1ed5 nghe c\u00f3 m\u1ec7nh c\u1ed1 g\u01b0\u1ee3ng l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. Khi \u0111\u1ebfn, vua g\u1ecdi v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, y\u00ean \u1ee7i, h\u1ecfi han, cho 100 quan ti\u1ec1n v\u00e0 cho \u1edf Kinh \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng h\u1eb1ng tu\u1ea7n r\u1ed3i m\u1edbi cung ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam thu\u1ef7 tr\u1ea1m \u1edf V\u0129nh L\u1ed9c v\u00e0 V\u0129nh H\u00f2a thu\u1ed9c tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1ea3 m\u1ea1o \u0111\u1ec7 tr\u1ea1m.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t tr\u1ea1m l\u00e0 \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111\u1ec7 vi\u1ec7c c\u00f4ng. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, nh\u00e2n vi\u00ean ch\u1ea1y tr\u1ea1m, \u1edf Kinh khi c\u00f3 tr\u00e1t c\u1ee7a b\u1ed9 Binh v\u00e0 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u1ea9n y\u1ebfu th\u00ec ph\u00e1t \u0111i ngay, b\u1ed9 Binh ph\u00e1t cho tr\u1ea1m c\u00e1i b\u00e0i ng\u00e0, ph\u00eda sau c\u00f3 ch\u1eef phi t\u1ed1c, ho\u1ea3 t\u1ed1c ; \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 b\u1eb1ng c\u1ee7a quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n tr\u1ea1m. G\u1ea7n nay c\u00e1c tr\u1ea1m h\u1ec5 th\u1ea5y c\u00f3 b\u00e0i ng\u00e0 th\u00ec cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea1m giao cho nhau m\u00e0 truy\u1ec1n \u0111\u1ec7, kh\u00f4ng h\u1ecfi th\u1ef1c h\u01b0. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u1ea5m r\u00f5 th\u00ec b\u1ecdn l\u00e0m b\u1eady m\u01b0\u1ee3n c\u1edb gi\u1ea3 th\u00e1c, h\u00e1 ch\u1eb3ng sinh b\u1eady sao ? V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c tr\u1ea5n khi\u1ebfn nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c tr\u1ea1m trong h\u1ea1t, t\u1eeb nay nh\u00e2n vi\u00ean ch\u1ea1y tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn th\u00ec ph\u1ea3i nghi\u1ec7m xem n\u1ebfu c\u00f3 b\u00e0i tr\u1ea1m c\u00f9ng \u1ea5n t\u00edn b\u1eb1ng tr\u00e1t c\u1ee7a b\u1ed9 Binh ho\u1eb7c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec theo l\u1ec7 m\u00e0 chuy\u1ec3n tr\u1ea1m. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec b\u1ea5t k\u1ec3 th\u1ecb v\u1ec7 Ng\u00e2n b\u00e0i, Nha b\u00e0i, \u0111\u1ec1u b\u1eaft gi\u1ea3i quan \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t. B\u1eb1ng c\u1ee9 s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i k\u1ebb gi\u1ea3 m\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c do tr\u1ea1m m\u00e0 \u0111i th\u00ec \u0111\u1ea7u m\u1ee5c v\u00e0 binh l\u00ednh nh\u00e0 tr\u1ea1m b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u1ea5t s\u00e1t c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb giao ngh\u1ecb x\u1eed\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i, tr\u01b0\u1edbc can \u00e1n vi\u1ec7c \u0111\u00ea, H\u00ecnh b\u1ed9 ngh\u0129 x\u1eed \u0111\u1ed3, v\u00ec c\u00f2n can v\u1ee5 \u00e1n gi\u1ea5u vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbp \u1edf Nam Xang, c\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd k\u1ebft. \u0110\u1ebfn nay \u00e1n th\u00e0nh, \u0111\u00e1ng gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, b\u1ed9 L\u1ea1i xin theo t\u1ed9i n\u1eb7ng, chi\u1ebfu c\u00e1c \u00e1n \u0111\u00ea m\u00e0 l\u00e0m t\u1ed9i. Vua gia \u00e2n \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1ch l\u01b0u.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9, b\u1ed9 C\u00f4ng k\u00ea t\u00e2u c\u00e1c ph\u00e1i vi\u00ean \u1edf Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u00f4ng nom v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdn v\u1eb9n. Vua khen, th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 b\u1ea1c l\u1ea1ng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 B\u1eafc Th\u00e0nh n\u1ed9p g\u1ea1o n\u1ebfp h\u1eb1ng n\u0103m (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc h\u1eb1ng n\u0103m mua 1.000 h\u1ed9c g\u1ea1o n\u1ebfp \u0111\u1ec3 cung vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf, nay \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u00f3c n\u1ebfp th\u01a1m \u1edf ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, b\u00e8n b\u1edbt xu\u1ed1ng l\u00e0m 200 h\u1ed9c).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cSang n\u0103m ph\u1ea3i ch\u1edf g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 450.000 ph\u01b0\u01a1ng, chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u00e0m hai l\u1ea7n. V\u1ea3 l\u1ea1i g\u1ea7n nay thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i \u1edf b\u1eafc l\u0129nh t\u1ea3i, c\u00f3 khi d\u1eddi b\u1ebfn t\u1eeb th\u00e1ng 3, 4 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 5, 6 m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1. N\u1ebfu m\u1ed7i n\u0103m ch\u1edf m\u1ed9t l\u1ea7n th\u00ec c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng ng\u1ea1i. N\u1ebfu hai l\u1ea7n th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n ch\u1eadm tr\u1ec5, m\u00f9a gi\u00f3 \u0111\u00e3 mu\u1ed9n c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u lo hay sao ? Xin t\u1eeb nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 t\u1ea3i \u1edf Kinh th\u00ec ph\u00e1i Qu\u1ea3n v\u1ec7 Thu\u1ef7 binh 1 ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i 1, 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4 l\u00ea m\u00e0 qu\u1ea3n l\u0129nh thuy\u1ec1n ch\u1edf \u0111i cho nhanh v\u00e0 \u0111\u1ed1c sai nh\u1eadn chuy\u00ean ch\u1edf cho k\u1ecbp m\u00f9a gi\u00f3. Ng\u00e0y tr\u1edf v\u1ec1 th\u00ec \u1edf th\u00e0nh l\u1ea1i ph\u00e1i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n cho Thu\u1ef7 qu\u00e2n Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng kh\u00f4ng d\u1ef1 \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb (N\u0103ng kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1eef).<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea5m th\u1ee5 cho V\u00f5 M\u1ef9 l\u00e0m Ki\u00eau k\u1ef5 \u0110\u00f4 u\u00fd, coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang Qu\u1ed1c c\u00f4ng V\u00f5 T\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cV\u00f5 T\u00e1nh khi \u0111\u1ea7u Trung h\u01b0ng h\u1ebft trung gi\u1eef ti\u1ebft, c\u00f3 c\u00f4ng lao l\u1edbn ; con l\u00e0 V\u00f5 Kh\u00e1nh \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u1ed9i \u01a1n t\u1eadp \u1ea5m, sau v\u00ec ngu t\u1ed1i m\u1eafc l\u1ed7i, kh\u00f4ng kham \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u1eeba t\u1ef1. Nh\u1edb ng\u01b0\u1eddi hu\u00e2n c\u1ef1u th\u1eadt l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng. Nay con Kh\u00e1nh l\u00e0 M\u1ef9 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, h\u00e1 n\u00ean c\u1ee9 \u0111\u00ecnh \u00e2n \u0111i\u1ec3n m\u00e3i \u01b0 ! N\u00ean trao cho M\u1ef9 h\u00e0m T\u00f2ng tam ph\u1ea9m. Chi\u1ebfu ph\u1ea9m chi l\u01b0\u01a1ng\u201d. L\u1ea1i cho m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u. M\u1ef9 v\u00e0o b\u00e1i y\u1ebft. Vua d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed5 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc th\u1eadt c\u00f3 c\u00f4ng to, cha ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u1ec7p tr\u01b0\u1edbc. Nay ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m cho ti\u1ebfng t\u0103m c\u1ee7a \u00f4ng ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea1ng r\u1ee1 \u1edf \u0111\u1eddi, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u1ee5 \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00f4ng th\u1ea7n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y \u0111\u1ea5t c\u00f4ng c\u1ee7a hai x\u00e3 Y\u00ean Ninh v\u00e0 Nguy\u1ec7t Bi\u1ec1u \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean (23 m\u1eabu 6 s\u00e0o) chia c\u1ea5p cho 3 \u1ea5p \u1edf Ph\u00fa Xu\u00e2n l\u00e0 N\u1ed9i S\u00fang, Ki\u00ean Trung, Y\u00ean T\u00e2n \u0111\u1ec3 \u1edf, l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch ri\u00eang. Ba \u1ea5p \u1ea5y, \u1edf \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long s\u1eeda \u0111\u1eafp Kinh th\u00e0nh, l\u1ea5y h\u1ebft c\u1ea3 \u0111\u1ea5t, d\u00e2n ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111i\u00eau t\u00e0n. \u0110\u1ebfn nay c\u00f3 tr\u1ea1ng k\u00eau l\u00ean, sai ph\u1ee7 th\u1ea7n l\u1ef1a \u0111\u1ea5t cho \u1edf.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ea ch\u00ednh th\u1ea7n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea do lai xa l\u1eafm. V\u00e0i n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00e0m h\u1ea1i, Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n s\u1eafc b\u1ea3o kinh dinh c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00ea ph\u00f2ng, kh\u00f4ng \u0111i\u1ec1u g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. B\u1ecdn th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111i h\u1ed9i l\u00e0m, th\u01b0\u1eddng h\u1ecfi th\u0103m k\u1ef3 m\u1ee5c c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 ch\u1ed7 h\u01b0ng l\u1ee3i tr\u1eeb h\u1ea1i, th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng ngo\u00e0i vi\u1ec7c \u0111\u00ea ph\u00f2ng kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00e1ch kh\u00e1c. Th\u1ee9 n\u1eefa th\u00ec \u0111\u1ebfn b\u1ecf \u0111\u00ea v\u00e0 khai \u0111\u00e0o d\u00f2ng s\u00f4ng m\u00e0 th\u00f4i. Thi\u1ebft ngh\u0129 t\u1eeb \u0111\u1eddi \u0110inh L\u00fd v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u00ea ph\u00f2ng, d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e0o gi\u1ebfng c\u00e0y ru\u1ed9ng, c\u00f3 h\u1ea1i v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t hay kh\u00f4ng th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5. T\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi Tr\u1ea7n sai c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ee5t, d\u00e2n gian t\u1eeb \u0111\u1ea5y \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u01a1i th\u1ea5p tr\u0169ng m\u00e0 nh\u00f3m \u1edf l\u00e0m \u0103n, cho n\u00ean c\u00e1c \u0111\u1eddi theo \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1eafp, xem l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu trong vi\u1ec7c gi\u1eef d\u00e2n v\u00e0 v\u1ec7 n\u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi ta m\u1edbi n\u00f3i r\u1eb1ng sau khi \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u00ea kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. Cho n\u00ean l\u1eddi b\u00e0n b\u1ecf \u0111\u00ea, b\u1ecdn th\u1ea7n ch\u01b0a d\u00e1m ch\u1eafc l\u00e0 \u0111\u1ecbnh lu\u1eadn. Duy vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng th\u00ec t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u00e3 c\u00f3. Nay xem \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, \u1edf H\u01b0ng H\u00f3a th\u00ec c\u00f3 s\u00f4ng Thao, s\u00f4ng \u0110\u00e0, \u1edf Tuy\u00ean Quang th\u00ec c\u00f3 s\u00f4ng L\u00f4, s\u00f4ng \u0110\u00e1y, \u0111\u1ebfn hai huy\u1ec7n Ti\u00ean Phong, B\u1ea1ch H\u1ea1c thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y th\u00ec b\u1ed1n s\u00f4ng h\u1ee3p l\u01b0u v\u00e0o s\u00f4ng Nh\u1ecb, r\u1ed3i sau chia ch\u1ea3y ra bi\u1ec3n. Kho\u1ea3ng \u0111\u00f3, d\u00f2ng s\u00f4ng quanh co kh\u00fac khu\u1ef7u \u0111\u1ebfn l\u00fac th\u00ecnh l\u00ecnh m\u01b0a l\u1ee5t, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y m\u1ea1nh, qua g\u00f2 tr\u00e0n \u0111\u1ed1ng r\u1ea5t mau, kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00ea gi\u1eef hai b\u00ean b\u1edd, kh\u00fac n\u1ecd \u00f4m kh\u00fac kia, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ngo\u1eb1n ngo\u00e8o nh\u01b0 ch\u1ee9a trong \u1ed1ng v\u1eady. N\u1ebfu \u0111\u00ea kh\u00f4ng gi\u1eef n\u1ed5i th\u00ec tr\u00e0n v\u1ee1 ngay, v\u00ec c\u1edb n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y kh\u00f4ng th\u00f4ng v\u1eady. V\u1ea3 l\u1ea1i s\u00f4ng Nh\u1ecb l\u00e0 s\u00f4ng xung y\u1ebfu c\u1ee7a B\u1eafc Th\u00e0nh : b\u00ean h\u1eefu c\u00f3 s\u00f4ng H\u00e1t chia nh\u00e1nh \u0111\u1ed5 v\u1ec1 hai s\u00f4ng Ch\u00e2u C\u1ea7u v\u00e0 Thanh Quy\u1ebft ; b\u00ean t\u1ea3 c\u00f3 s\u00f4ng Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c \u1edf huy\u1ec7n Y\u00ean L\u1ea1c, s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c \u1edf huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Ng\u00e0n, \u0111\u1ec1u ch\u1ea3y xu\u1ed1ng B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, r\u00f3t v\u00e0o s\u00f4ng L\u1ee5c \u0110\u1ea7u, kh\u00f4ng s\u00f4ng n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng chia th\u1ebf n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a s\u00f4ng Nh\u1ecb m\u00e0 ch\u1ea3y ra bi\u1ec3n. Nay hai s\u00f4ng H\u00e1t M\u00f4n v\u00e0 Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1t b\u1ed3i, s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c l\u1ea1i cong queo, n\u00f4ng h\u1eb9p, t\u1eafc m\u00e0 kh\u00f4ng th\u00f4ng, m\u1ed7i l\u1ea7n n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t ch\u1ea3y m\u1ea1nh th\u00ec c\u00e1c s\u00f4ng L\u00f4, Thao, \u0110\u00e0, \u0110\u00e1y \u0111\u1ed5 th\u1eb3ng s\u00f4ng Nh\u1ecb, hai s\u00f4ng H\u00e1t M\u00f4n, Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea7y tr\u00e0n m\u00e0 ch\u1ea3y \u0111\u01b0\u1ee3c duy s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c g\u1ea7n th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u c\u1ee7a b\u1edd ph\u00eda b\u1eafc c\u1ee7a th\u00e0nh, c\u1eeda s\u00f4ng t\u1eebng \u0111\u00e3 c\u1ea1n l\u1ea5p, l\u1ea1i th\u00eam b\u1edd ph\u00eda nam c\u1ed3n c\u00e1t nh\u00f4 ra, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y m\u1ea1nh x\u00f3i v\u00e0o ph\u00eda B\u1eafc Th\u00e0nh, l\u00e0m cho b\u1edd s\u00f4ng s\u1ee5t l\u1edf. N\u01a1i \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 k\u00e8 \u0111\u00e1, \u0111\u1ebfn nay h\u1ea7u \u0111\u00e3 l\u1edf m\u1ea5t r\u1ed3i. Th\u1ebf m\u00e0 s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c th\u00f4ng hay t\u1eafc, h\u00ecnh nh\u01b0 c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn th\u1ebf n\u01b0\u1edbc c\u00f3 x\u00f3i v\u00e0o ph\u00eda B\u1eafc Th\u00e0nh hay kh\u00f4ng. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u1ea5y c\u00f3 xin v\u00e9t s\u00f4ng \u1ea5y, b\u1ecdn th\u1ea7n c\u00f2n ch\u01b0a r\u00f5 ra sao. \u0110\u1ebfn nay th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn n\u01a1i m\u00e0 x\u00e9t r\u00f5 m\u1edbi bi\u1ebft l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1edf ki\u1ebfn. Nh\u00e2n ngh\u0129 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n c\u1eeda s\u00f4ng \u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u00e2m ngang ra, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng thu\u1eadn n\u00ean b\u1ed3i l\u1ea5p \u0111\u00e3 l\u00e2u m\u00e0 l\u00f2ng s\u00f4ng \u1edf h\u1ea1 l\u01b0u th\u00ec h\u00e3y c\u00f2n. Nh\u01b0 mu\u1ed1n v\u00e9t \u0111\u00e0o th\u00ec n\u00ean d\u1eddi c\u1eeda s\u00f4ng l\u00ean tr\u00ean \u0111\u1ec3 h\u00fat n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng, m\u00e9 d\u01b0\u1edbi th\u00ec tu\u1ef3 th\u1ebf m\u1edf r\u1ed9ng ra, ch\u1ed7 quanh co th\u00ec n\u1eafn cho th\u1eb3ng l\u1ea1i. \u1ea5y l\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c h\u1eb9p h\u00f2i c\u1ee7a b\u1ecdn th\u1ea7n, nh\u01b0 c\u00f3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin s\u1eafc xu\u1ed1ng cho \u0111o \u0111\u1ea1c \u0111\u1ec3 tr\u00f9 t\u00ednh m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cTr\u1eabm c\u0169ng c\u00f3 \u00fd \u1ea5y, nh\u01b0ng ch\u01b0a d\u00e1m cho l\u00e0 ph\u1ea3i, nay \u00fd ki\u1ebfn b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng th\u1ebf. Nh\u01b0ng c\u00f4ng tr\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf, n\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ed m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 m\u1ed9t, m\u1edbi mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eadt t\u1ed1t !\u201d. B\u00e8n giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, cho l\u00e0 : \u201cT\u00ednh n\u01b0\u1edbc v\u1eabn ch\u1ea3y ch\u1ed7 th\u1ea5p, l\u1ea5p l\u1ea1i th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e0n qua n\u00fai, bu\u00f4ng th\u1ea3 th\u00ec ch\u1ea3y ra bi\u1ec3n. Cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a tr\u1ecb thu\u1ef7 t\u1ea5t theo th\u1ebf n\u01b0\u1edbc m\u00e0 v\u1eabn cho thu\u1eadn d\u00f2ng. N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du B\u1eafc Th\u00e0nh, c\u00e1c s\u00f4ng Thao, \u0110\u00e0, L\u00f4, \u0110\u00e1y h\u1ee3p r\u00f3t v\u00e0o s\u00f4ng Nh\u1ecb, m\u00e0 chi to nh\u00e1nh l\u1edbn ph\u00e2n ra \u00edt l\u1eafm. Ch\u1ee3t c\u00f3 n\u01b0\u1edbc l\u0169 qu\u00e1 m\u1ee9c th\u01b0\u1eddng th\u00ec x\u00f3i xi\u1ebft ch\u1ea3y m\u1ea1nh, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec3 ng\u0103n gi\u1eef n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng, l\u1ea1i theo th\u1ebf m\u00e0 kh\u01a1i \u0111\u00e0o \u0111\u1ec3 chia d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc l\u0169 \u1edf s\u00f4ng kh\u00f4ng ch\u1ea3y ngang n\u1eefa, m\u00e0 b\u1edd s\u00f4ng \u1edf h\u01b0\u1edbng B\u1eafc Th\u00e0nh c\u0169ng kh\u00f4ng s\u1ee5t l\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c, vi\u1ec7c \u0111\u00ea ph\u00f2ng c\u00f3 th\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng b\u1ec1n. L\u1eddi ngh\u1ecb xin c\u1ee7a vi\u00ean \u0110\u00ea ch\u00ednh t\u1ef1a h\u1ed3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin s\u1eafc cho th\u00e0nh th\u1ea7n c\u00f9ng \u0110\u00ea ch\u00ednh th\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i xem x\u00e9t \u0111o \u0111\u1ea1c. L\u1ea1i ph\u00e1i vi\u00ean gi\u00e1m th\u00e0nh ra \u0111i theo l\u00e0m vi\u1ec7c. Trong \u0111\u00f3 c\u1eeda s\u00f4ng khai \u1edf n\u01a1i n\u00e0o, ch\u1ed7 nh\u1ecf th\u00ec m\u1edf r\u1ed9ng, ch\u1ed7 l\u1ea5p c\u1ea1n th\u00ec \u0111\u00e0o s\u00e2u, ch\u1ed7 quanh co th\u00ec n\u1eafn th\u1eb3ng, hai b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n gi\u1eef th\u1ebf n\u00e0o, ph\u00e0m nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f9ng l\u00e0m v\u1edbi nhau th\u1ebf n\u00e0o th\u00ec t\u00ednh k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. B\u00e8n sai H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 \u0110\u1ed7 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecbnh ra B\u1eafc Th\u00e0nh theo c\u00f9ng \u0111o \u0111\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n v\u00e0 \u0110\u00ea ch\u00ednh th\u1ea7n v\u1ebd \u0111\u1ed3 b\u1ea3n d\u00e2ng l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cC\u1eeda s\u00f4ng \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc \u1edf Xu\u00e2n Canh, n\u00ean d\u1eddi \u0111\u1ebfn b\u1edd s\u00f4ng Chi\u00eam Tr\u1ea1ch (hai x\u00e3 Xu\u00e2n Canh, Chi\u00eam Tr\u1ea1ch \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Ng\u00e0n). \u0110\u01b0\u1eddng s\u00f4ng th\u00ec c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00ean \u0111\u1ed5i \u0111\u00e0o ch\u1ed7 kh\u00e1c, c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00ean nh\u00e2n c\u0169 m\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng. \u0110\u00ea \u0111i\u1ec1u th\u00ec c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00ean \u0111\u1eafp m\u1edbi, c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00ean nh\u00e2n c\u0169 b\u1ed3i th\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u0110\u1ed5i khai m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n c\u1eeda s\u00f4ng t\u1eeb x\u00e3 Chi\u00eam Tr\u1ea1ch \u0111\u1ebfn x\u00e3 Du L\u00e2m d\u00e0i h\u01a1n 1.622 tr\u01b0\u1ee3ng ; \u0111\u1ed5i \u0111\u00e0o m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n l\u00f2ng s\u00f4ng, t\u1eeb x\u00e3 Ph\u00f9 Ninh \u0111\u1ebfn x\u00e3 Th\u1ecbnh L\u00e2m, d\u00e0i h\u01a1n 1.525 tr\u01b0\u1ee3ng, hai b\u00ean \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, c\u00f4ng \u0111\u1eafp r\u1ea5t kh\u00f3; m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb Du L\u00e2m \u0111\u1ebfn Ph\u00f9 Ninh 1.080 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 th\u00e0nh n\u00f4ng h\u1eb9p, hai b\u00ean \u0111\u00ea c\u0169 ch\u1ec9 n\u00ean \u0111\u1eafp th\u00eam \u0111\u00fang th\u1ee9c, \u0111\u1eafp h\u01a1i kh\u00f3 ; m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb Th\u1ecbnh L\u00e2m \u0111\u1ebfn Chi N\u00ea r\u1ed9ng h\u1eb9p kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u th\u00ec tu\u1ef3 \u0111o\u1ea1n m\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng, \u0111\u00ea c\u0169 c\u0169ng tu\u1ef3 th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1eafp th\u00eam, c\u00f4ng \u0111\u1eafp h\u01a1i d\u1ec5 ; m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb Ng\u00f4 X\u00e1 \u0111\u1ebfn Tri Nh\u1ecb, th\u1ebf s\u00f4ng quanh co, n\u00ean n\u1eafn cho th\u1eb3ng, d\u00e0i 545 tr\u01b0\u1ee3ng, nh\u1eefng n\u01a1i n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u00ea, n\u00ean \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1ch r\u1ed9ng 6 tr\u01b0\u1ee3ng, khi\u1ebfn sau n\u00e0y n\u01b0\u1edbc l\u0169 ch\u1ea3y m\u1ea1nh x\u00f3i l\u1edf r\u1ed9ng ra kh\u00f4ng t\u1ed1n s\u1ee9c nhi\u1ec1u. Du L\u00e2m, Ph\u00f9 Ninh \u0111\u1ec1u l\u00e0 x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Ng\u00e0n, Th\u1ecbnh&nbsp; L\u00e2m, Chi N\u00ea \u0111\u1ec1u l\u00e0 x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ti\u00ean Du, Ng\u00f4 X\u00e1, Tri Nh\u1ecb \u0111\u1ec1u l\u00e0 x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Qu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng. C\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1edbn n\u1eb7ng, h\u1ea1t B\u1eafc Ninh kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3i n\u00ean b\u1eaft sang d\u00e2n phu h\u1ea1t kh\u00e1c m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 xong vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNay \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Ninh, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u c\u0169 m\u1edbi s\u1eeda \u0111\u1eafp n\u00ean c\u00f2n ch\u01b0a ho\u00e0n to\u00e0n ki\u00ean c\u1ed1, m\u00e0 ch\u1ed7 k\u00e8 d\u00e1 \u1edf Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c s\u1ee5t l\u1edf \u0111\u00e3 l\u00e2u, th\u1ebf kh\u00f3 l\u00e0m s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu v\u1ed9i l\u00e0m th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng t\u1ed1n nhi\u1ec1u c\u1ee7a kho, m\u00e0 d\u00e2n c\u00f4ng c\u0169ng c\u00f3 ng\u0103n tr\u1edf. Hu\u1ed1ng chi s\u00f4ng Nh\u1ecb b\u1ed3i l\u1edf bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. Nay khai s\u00f4ng n\u00e0y c\u0169ng ch\u01b0a d\u00e1m ch\u1eafc sau v\u00e0i m\u01b0\u01a1i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef kh\u1ecfi b\u1ed3i l\u1ea5p. H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng \u0111\u00ea, c\u0169ng ch\u01b0a d\u00e1m ch\u1eafc l\u00e0 kh\u00f4ng quan ng\u1ea1i. Theo s\u1ef1 th\u1ebf m\u00e0 n\u00f3i th\u00ec n\u00ean \u0111\u1ee3i sau khi c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a d\u00e2n h\u01a1i r\u1ed7i, \u0111\u00f2i b\u1eaft d\u00e2n Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u1edf mi\u1ec1n h\u1ea1 l\u01b0u c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n B\u1eafc Ninh thi c\u00f4ng \u0111\u00e0o th\u1eed. N\u1ebfu s\u00f4ng \u1ea5y qu\u1ea3 th\u1eadt ti\u00eau h\u00fat \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng, \u0111\u00ea \u0111\u1eadp c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh \u1ed5n c\u1ea3, \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1eadp h\u1ea1i, th\u00ec s\u00f4ng H\u00e1t M\u00f4n \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, s\u00f4ng Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c \u1edf B\u1eafc Ninh, c\u0169ng s\u1ebd theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 l\u00e0m. S\u1ebd th\u1ea5y n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Nh\u1ecb chia \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u nh\u00e1nh ch\u1ea3y th\u00f4ng, d\u1eabu kh\u00f4ng s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ph\u00f2ng m\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef d\u00e2n, l\u1ee3i n\u00f4ng, l\u00e0m l\u1ee3i \u00edch v\u00f4 c\u00f9ng h\u00e0ng ngh\u00ecn mu\u00f4n n\u0103m v\u1eady\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1edd t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i. \u0110\u1ec1u n\u00f3i : \u201cKh\u01a1i v\u00e9t d\u00f2ng s\u00f4ng, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ed1t y\u1ebfu \u0111\u1ec3 gi\u1eef d\u00e2n, m\u00e0 th\u1eadn tr\u1ecdng s\u1ee9c d\u00e2n c\u00e0ng l\u00e0 \u0111i\u1ec1u quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc. Cho n\u00ean vi\u1ec7c d\u1eabu l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 l\u00e0m th\u00ec ph\u1ea3i tr\u00f4ng v\u00e0o s\u1ee9c d\u00e2n m\u1edbi t\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay v\u00e9t s\u00f4ng \u1ea5y v\u1ed1n l\u00e0 v\u00ec d\u00e2n, n\u1ebfu l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ti\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 thi\u1ebfu g\u00ec \u0111\u00e2u, h\u00e1 l\u1ea1i ng\u1ea1i t\u1ed1n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 s\u00f4ng Nh\u1ecb b\u1ed3i l\u1edf kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i. H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng x\u01b0a nay kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u00ea, c\u0169ng l\u00e0 do \u0111\u1ecba th\u1ebf mi\u1ec1n \u1ea5y nh\u01b0 th\u1ebf th\u00f4i, kh\u00f4ng n\u00ean vin c\u1edb \u1ea5y m\u00e0 th\u00f4i vi\u1ec7c. Duy n\u00f3i r\u1eb1ng do vi\u1ec7c \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u c\u00e1c h\u1ea1t v\u00e0 vi\u1ec7c k\u00e8 \u0111\u00e1 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 s\u1ee9c, l\u1ea1i th\u00eam ng\u00e0y nay sau khi b\u00e3o l\u1ee5t vi\u1ec7c sinh s\u1ed1ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o, v\u1eady th\u00ec vi\u1ec7c v\u00e9t s\u00f4ng h\u00e3y \u0111\u00ecnh l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d. Vua y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Phi\u00ean An l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00fa v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 L\u00ea Xu\u00e2n Nh\u01b0 l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh, Tham hi\u1ec7p Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0169 Ph\u00e1c l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Phi\u00ean An, Tham hi\u1ec7p Tuy\u00ean Quang l\u00e0 V\u0169 Phan l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Th\u00e1i Nguy\u00ean, Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Bi\u00ean H\u00f2a, T\u01b0 v\u1ee5 hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Binh b\u1ed9, th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 T\u00f4 Tr\u00e2n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ed9 b\u1ed9 theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Hu\u1ef3nh Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Cao B\u1eb1ng, th\u1ef1 Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb H\u1eefu d\u1ef1c qu\u00e2n Th\u1ecb trung l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Kim sang, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2n ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i T\u00e2n s\u00e0i, Cai \u0111\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Ngh\u1ecb ki\u00eam qu\u1ea3n ng\u01b0 h\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 n\u00eau r\u00f5 h\u1ecdc quan t\u1ed1t x\u1ea5u. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc thi H\u01b0\u01a1ng xong, L\u1ec5 b\u1ed9 \u0111em s\u1ed1 s\u0129 nh\u00e2n thi \u0111\u1eadu nhi\u1ec1u \u00edt c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ea1t l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, vua sai L\u1ea1i b\u1ed9 l\u01b0\u1ee3ng b\u00e0n th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd l\u1eddi b\u00e0n t\u00e2u l\u00ean, cho l\u00e0 : \u201cS\u0129 t\u1eed th\u00e0nh \u0111\u1ea1t nhi\u1ec1u hay \u00edt l\u00e0 t\u1ef1 h\u1ecdc quan gi\u1ea3ng h\u1ecdc ch\u0103m hay l\u01b0\u1eddi, ph\u1ea3i n\u00ean \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 ra cho bi\u1ebft r\u0103n khuy\u00ean. V\u1ea3 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 6 \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7. Nh\u01b0ng thi H\u01b0\u01a1ng 3 n\u0103m m\u1ed9t khoa, m\u00e0 h\u1ecdc quan trong 3 n\u0103m th\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc sau gi\u1eef ch\u1ee9c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u0103ng b\u1ed5 \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, l\u00e2u ch\u00f3ng kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, m\u00e0 s\u1ed1 s\u0129 nh\u00e2n \u0111\u1eadu hay kh\u00f4ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t th\u1ebf n\u00e0o, trong l\u1ec7 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5. Xin ph\u00e0m h\u1ecdc quan t\u1ea1i ch\u1ee9c 3 n\u0103m, \u0111\u1ec1u k\u1ef3 thi H\u01b0\u01a1ng, s\u0129 t\u1eed c\u1ee7a m\u00ecnh tr\u00fang 1 ng\u01b0\u1eddi C\u1eed nh\u00e2n, th\u00ec Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, tr\u00fang 4 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec gia 1 c\u1ea5p ; tr\u00fang 2 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec Gi\u00e1o th\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, tr\u00fang 8 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec gia 1 c\u1ea5p ; tr\u00fang 4 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec T\u1ebf t\u1eedu, T\u01b0 nghi\u1ec7p, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, 16 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec gia 1 c\u1ea5p. M\u1edbi tr\u00fang T\u00fa t\u00e0i 5 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, 20 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec gia 1 c\u1ea5p ; tr\u00fang 10 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec Gi\u00e1o th\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, 40 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec gia 1 c\u1ea5p ; tr\u00fang 20 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec T\u1ebf t\u1eedu, T\u01b0 nghi\u1ec7p, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, 80 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec gia 1 c\u1ea5p. Trong 3 n\u0103m h\u1ecdc quan ti\u1ebfp thay 3 vi\u00ean, m\u00e0 s\u1ed1 s\u0129 t\u1eed tr\u00fang \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gia 1 c\u1ea5p, th\u00ec tra n\u0103m th\u00e1ng l\u00e2u ch\u00f3ng m\u00e0 \u0111\u1ecbnh, t\u1ea1i ch\u1ee9c m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec l\u1ea5y m\u1ed9t c\u1ea5p \u1ea5y t\u00ednh chi\u1ebft l\u00e0m 4 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c, l\u1ea1i chi\u1ebft 1 th\u1ee9 l\u00e0m b\u1ed5ng 6 th\u00e1ng, m\u1ed7i vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 v\u00e0 b\u1ed5ng 2 th\u00e1ng. T\u1ea1i ch\u1ee9c hai n\u0103m th\u00ec th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 v\u00e0 b\u1ed5ng 4 th\u00e1ng. Ngo\u00e0i ra c\u1ee9 th\u1ebf m\u00e0 suy. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec kh\u00f4ng th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t. N\u1ebfu s\u0129 nh\u00e2n kh\u00f4ng tr\u00fang m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o, m\u00e0 h\u1ecdc quan t\u1ea1i ch\u1ee9c 1 n\u0103m, th\u00ec ph\u1ea1t b\u1ed5ng 6 th\u00e1ng ; t\u1ea1i ch\u1ee9c 1 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i ph\u1ea1t b\u1ed5ng 9 th\u00e1ng ; t\u1ea1i ch\u1ee9c 2 n\u0103m, ph\u1ea1t b\u1ed5ng 1 n\u0103m ; t\u1ea1i ch\u1ee9c 3 n\u0103m th\u00ec gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. S\u0129 nh\u00e2n l\u00e0m b\u00e0i kh\u00f4ng th\u00e0nh v\u0103n l\u00fd, hay b\u1ecf tr\u1eafng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u00e0i, 1 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec Gi\u00e1o th\u1ee5 b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng 6 th\u00e1ng, 3 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec gia m\u1ed9t b\u1eadc ; t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p l\u01b0u l\u00e0 th\u00f4i ; Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 1 b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn gi\u00e1ng hai c\u1ea5p l\u01b0u ; T\u1ebf t\u1eedu, T\u01b0 nghi\u1ec7p, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc th\u00ec x\u1eed n\u1eb7ng h\u01a1n 1 b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i. L\u1ea5y c\u00f4ng v\u00e0 l\u1ed7i so v\u1edbi nhau chi\u1ebfu l\u1ec7 chi\u1ebft tr\u1eeb ; c\u00f4ng h\u01a1n, ho\u1eb7c l\u1ed7i h\u01a1n th\u00ec l\u1ea5y s\u1ed1 h\u01a1n m\u00e0 \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 v\u00ec h\u1ecdc quan khuy\u1ebft t\u1edbi k\u1ef3 c\u00e1c quan tr\u1ea5n, ph\u1ee7, huy\u1ec7n kh\u1ea3o thay m\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng t\u1ec7 \u1ea5y th\u00ec gi\u1ea3m 1 b\u1eadc m\u00e0 x\u1eed \u0111o\u00e1n\u201d. Vua cho theo l\u1eddi b\u00e0n m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ea1m tr\u1ed1n \u1edf Thanh Hoa l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Duy Linh \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf nh\u00e0 d\u00e2n huy\u1ec7n Ho\u1eb1ng H\u00f3a. Vi\u00ean \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 H\u00e0 Trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1o th\u00e2n \u0111em thu\u1ed9c l\u1ec7 v\u00e0 d\u00e2n phu v\u00e2y b\u1eaft. Linh t\u00ednh kh\u00f4ng th\u1ec3 tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ef1 \u0111\u00e2m c\u1ed5 ch\u1ebft. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn vua bi\u1ebft, th\u01b0\u1edfng cho Th\u1ebf \u0110\u1ea1o k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, sai L\u1ea1i b\u1ed9 ghi t\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 d\u1ee5ng Tri ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>Binh b\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cK\u1ef3 \u0111\u00e0i c\u1ee7a th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, ng\u00e0y s\u00f3c v\u1ecdng v\u00e0 ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng treo c\u1edd v\u1ea3i v\u00e0ng, trong m\u1ed9t n\u0103m th\u1ea3i ra nhi\u1ec1u, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 v\u00f4 d\u1ee5ng trong kho. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u00edch ra nh\u1eefng c\u00e1i c\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ebf l\u00e0m th\u1ee9 \u00e1o m\u1edf b\u1ee5ng (ngo\u00e0i \u0111en trong v\u00e0ng) \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho t\u00f9 ph\u1ea1m d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m binh \u1edf trong h\u1ea1t, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n. Trong \u0111\u00f3, s\u1ed1 binh s\u1ed1 v\u1ea3i nhi\u1ec1u \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u th\u00ec tu\u1ef3 n\u01a1i g\u1ea7n ti\u1ec7n ch\u1edf sang c\u1ea5p cho \u0111\u1ee7. T\u1eeb sau chi\u1ebfu l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u. L\u1ea1i th\u1ea5y theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111\u1ed5i c\u00e1c h\u1ea1ng c\u1edd mau qu\u00e1, sai b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, h\u1ea1ng c\u1edd nh\u1ecf b\u1eb1ng v\u1ea3i v\u00e0ng treo ng\u00e0y s\u00f3c v\u1ecdng, 1 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 1 n\u0103m 6 th\u00e1ng, h\u1ea1ng c\u1edd nh\u1ecf b\u1eb1ng v\u1ea3i v\u00e0ng treo ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, tr\u01b0\u1edbc 1 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n thay, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 th\u00e1ng, h\u1ea1ng c\u1edd l\u1edbn b\u1eb1ng tr\u1eebu nam, treo v\u00e0o b\u1ed1n ti\u1ebft l\u1edbn &nbsp;((1) B\u1ed1n ti\u1ebft l\u1edbn : ti\u1ebft T\u1eeb th\u1ecd, ti\u1ebft Sinh nh\u1eadt, ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng) v\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u1ea1i gi\u00e1 tu\u1ea7n h\u1ea1nh ((2) \u0110\u1ea1i gi\u00e1 tu\u1ea7n h\u1ea1nh : ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i ra c\u00e1c n\u01a1i) tr\u01b0\u1edbc 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 5 n\u0103m).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u00ea S\u0129 Th\u01b0\u1eddng \u1ed1m, l\u1ea5y Gi\u00e1o th\u1ee5 ph\u1ee7 Qu\u1ed1c Oai l\u00e0 Ng\u00f4 Du l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai l\u1ea5y s\u1ed1 thu\u1ebf thuy\u1ec1n bu\u00f4n hai n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8, th\u1ee9 9, b\u1ea1c h\u01a1n 1.370 l\u1ea1ng, ti\u1ec1n h\u01a1n 9.850 quan, th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, c\u00e1c c\u00f4ng t\u1eed, c\u00f4ng n\u1eef v\u00e0 T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7 c\u00f9ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb d\u1ef1ng kho th\u00f3c \u1edf th\u00e0nh V\u0129nh Ninh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y quy th\u1ee9c ch\u1eadt h\u1eb9p, sai l\u00e0m l\u1ea1i, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKho\u1ea3ng m\u00f9a h\u1ea1, tr\u1eabm ph\u00e1i Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng h\u1ee3p c\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u01b0\u1eddng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng coi vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c \u0111i\u1ec7n trong \u0111\u1ea1i n\u1ed9i. Th\u1ebf m\u00e0 n\u00f3c \u0111i\u1ec7n Trung H\u00f2a, v\u00e1n s\u00e0n \u0111i\u1ec7n Cao Minh Trung Ch\u00ednh v\u00e0 c\u1eeda s\u1ed5 pha l\u00ea \u1edf \u0111\u00f4ng hi\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0m c\u1ea9u th\u1ea3. L\u1ea1i ki\u1ec3u thuy\u1ec1n \u0111i\u1ec7n h\u1ea3i c\u1eeda tr\u1ea5n th\u00e0nh, nh\u1eefng thuy\u1ec1n l\u00e0m c\u0169 v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0m, b\u1ecdn nh\u00e2n vi\u00ean b\u1ed9 C\u00f4ng nghe \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee3 v\u1ee5ng ch\u1ec9 b\u1ea3o l\u00e0 t\u01b0 g\u1eedi \u0111i \u0111\u1ec3 l\u00e0m theo, \u0111\u1ebfn khi \u0111\u00f3ng xong, th\u00ec khoang thuy\u1ec1n r\u1ea5t h\u1eb9p, m\u00e0 th\u00e2n thuy\u1ec1n r\u1ea5t d\u00e0i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ra bi\u1ec3n b\u1ebb l\u00e1i kh\u00f4ng ti\u1ec7n. Nay x\u00e2y d\u1ef1ng kho th\u00e0nh V\u0129nh Ninh c\u0169ng ch\u1eb3ng gia t\u00e2m xem x\u00e9t, ch\u1ec9 theo s\u1ef1 tr\u00f9 t\u00ednh c\u1ee7a tr\u1ea5n th\u1ea7n. Tr\u1eabm h\u1ecfi th\u0103m th\u00ec kho \u1ea5y l\u00f2ng r\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 c\u00f3 4 th\u01b0\u1edbc th\u00ec sau n\u00e0y ch\u1ee9a c\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau. Th\u1eed ngh\u0129 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00f3 kho v\u1ef1a n\u00e0o ch\u1eadt h\u1eb9p nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng ? \u0110\u1ec1u l\u00e0 h\u00e0m h\u1ed3 c\u1ea3, l\u00e0m x\u1ea5u hay t\u1ed1t m\u1eb7c \u00fd m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Xem ra c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn, th\u1eadt l\u00e0 ph\u1ee5 c\u00e1i \u00fd \u0111\u1eb7t quan chia vi\u1ec7c c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d. B\u00e8n sai chi\u1ebfu l\u1ec7 nh\u00e0 kho c\u00e1c ph\u1ee7 th\u00e0nh l\u00f2ng r\u01b0\u1eddng l\u00e0 6 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c m\u00e0 g\u1eedi cho \u0111\u1ec3 l\u00e0m. C\u00f4ng b\u1ed9 v\u00e0 tr\u1ea5n th\u1ea7n b\u1ecb t\u1ed9i gi\u00e1ng ph\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1ng l\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua c\u00f9ng b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n ch\u00ednh s\u1ef1, b\u1ea3o b\u1ecdn Binh b\u1ed9 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cNay binh \u1edf Kinh c\u00f2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu, ph\u1ea3i n\u00ean m\u1ed9t phen k\u00e9n l\u1ef1a. Ph\u00e0m binh qu\u00fd \u1edf tinh, kh\u00f4ng qu\u00fd \u1edf nhi\u1ec1u, x\u01b0a n\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf. N\u01b0\u1edbc ta ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 100.000 binh tinh nhu\u1ec7 c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m n\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i v\u1edbi thi\u00ean h\u1ea1. Bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u x\u00e2y d\u1ef1ng, kho t\u00e0ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7, kh\u00ed d\u1ee5ng ch\u01b0a s\u1eafc, nh\u01b0ng m\u1ea5y n\u0103m nay tr\u1eabm \u0111\u00e3 tr\u00f9 b\u1ecb. Nay V\u0169 Kh\u1ed1 tr\u1eef s\u00fang tay, kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi 30.000 kh\u1ea9u, s\u1ed1 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n th\u00ec g\u1ea5p b\u1ed9i ; cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u1ee9 tre \u0111\u1eb7c, c\u00e1n gi\u00e1o, c\u00e1i g\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ee7. V\u00ec n\u01b0\u1edbc ta d\u00f9ng binh, gi\u00e1o v\u00e0 s\u00fang xen nhau, hai th\u1ee9 \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ee9c t\u00e2u : \u201cBinh mi\u1ec1n Nam l\u01b0u th\u00fa \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh th\u01b0a \u00edt, n\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec s\u1ee3 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e3 l\u00e2u. Sau n\u00e0y n\u00ean \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p thay \u0111\u1ed5i th\u00fa binh. H\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y binh \u1edf Kinh \u0111i th\u00fa, t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1ea5y binh \u1edf ngo\u00e0i nh\u01b0 s\u1ed1 \u1ea5y \u0111\u1ebfn Kinh, khi\u1ebfn cho binh n\u00e0y binh kia, kh\u00f3 nh\u1ecdc nh\u00e0n r\u1ed7i \u0111\u1ec1u nhau, th\u00ec m\u1edbi thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i. N\u1ebfu ch\u1ec9 chuy\u00ean d\u00f9ng binh Nam th\u00ec s\u1ee3 ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ed1t h\u1eb3n. V\u1ea3 nay c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc m\u1ed9t nh\u00e0, ai ch\u1ea3 l\u00e0 th\u1ea7n thi\u1ebfp. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 binh t\u1eeb Thanh Ngh\u1ec7 ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Kinh di\u1ec5n t\u1eadp, \u0111\u1ebfn l\u00fac chia ph\u00e1i l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c, x\u00e9t h\u1ecd \u0111\u1ec1u vui l\u00f2ng v\u00e0 ch\u0103m ch\u1ec9 ph\u1ee5c d\u1ecbch, c\u00f9ng v\u1edbi binh \u1edf Kinh kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec. \u0110\u1ee7 bi\u1ebft b\u1ecdn \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng nghe n\u00f3i m\u1ed9t phen l\u00ean Kinh th\u00ec d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ti\u1ec5n \u0111\u01b0a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn m\u1ea5y ch\u1ee5c quan ti\u1ec1n, m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec1n b\u00f9, cho n\u00ean tr\u1eabm ch\u01b0a n\u1ee1 thi h\u00e0nh v\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ee9c l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cNg\u00e0y g\u1ea7n \u0111\u00e2y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u1eebng tr\u1ecb vi\u1ec7c nh\u0169ng t\u1ec7 \u1edf B\u1ea3o tuy\u1ec1n c\u1ee5c B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 ngh\u0129 mu\u1ed1n s\u1eeda \u0111\u1ed5i m\u1ed1i t\u1ec7, cho n\u00ean b\u00e0n \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n v\u1ec1 kinh s\u01b0. Th\u1ea7n ngu mu\u1ed9i cho r\u1eb1ng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc Th\u00e0nh r\u1ed9ng r\u00e3i, chi ph\u00ed r\u1ea5t nhi\u1ec1u, l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00ea ch\u00ednh, h\u1eb1ng n\u0103m ti\u00eau \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n, nay b\u1ecf C\u1ee5c \u1ea5y s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng ch\u0103ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u1eb7t C\u1ee5c \u1ea5y \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00fac ti\u1ec1n tr\u1ed9m nhi\u1ec1u l\u1eafm. Nay trong n\u01b0\u1edbc k\u1ebb gian \u0111\u00fac ti\u1ec1n tr\u1ed9m ch\u1ec9 B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 t\u1ec7 h\u01a1n c\u1ea3, v\u00ec h\u1ea1t th\u00e0nh l\u00e0 n\u01a1i s\u1ea3n xu\u1ea5t k\u1ebdm, l\u1ea1i c\u00f3 C\u1ee5c \u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u00e0o huy\u1ec7t, cho n\u00ean ti\u1ec1n \u0111\u00fac tr\u1ed9m c\u00f9ng v\u1edbi ti\u1ec1n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u1eabn l\u1ed9n, ng\u00e0y c\u00e0ng x\u1ea5u m\u1ecfng, c\u1ee7a th\u00ec tr\u1ecdng, ti\u1ec1n th\u00ec Kinh, m\u00e0 s\u1ef1 chi d\u00f9ng c\u1ee7a d\u00e2n do \u0111\u00f3 th\u00eam qu\u1eabn b\u00e1ch. Hu\u1ed1ng chi tr\u1eabm nghe b\u1ecdn \u0111\u00fac tr\u1ed9m ti\u1ec1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a \u1edf n\u00fai r\u1eebng h\u1ebbo l\u00e1nh, nh\u1eed m\u1ed3i b\u1ecdn d\u00e2n ngh\u00e8o, \u0111\u1ea3ng lo\u00e3 c\u00f3 khi nhi\u1ec1u t\u1edbi v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn khi vi\u1ec7c ph\u00e1t th\u1ea5y l\u00f9ng b\u1eaft th\u00ec h\u1ecdp nhau \u1ea9n n\u1ea5p, mong s\u1ed1ng qua ng\u00e0y, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp sinh ra ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 do \u1edf \u0111\u1ea5y. Th\u1ebf th\u00ec C\u1ee5c \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111em v\u1ec1 Kinh, kh\u00f4ng nh\u1eefng tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ed3n t\u1ec7 \u0111\u00fac ti\u1ec1n tr\u1ed9m, m\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ch\u01b0a hi\u1ec7n h\u00ecnh. N\u1ebfu \u1edf th\u00e0nh chi d\u00f9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, ch\u1eb3ng th\u00e0 h\u1eb1ng n\u0103m ch\u1edf ti\u1ec1n \u1edf Kinh c\u1ea5p cho, ch\u1ee9 C\u1ee5c \u1ea5y nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1eb7t \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecba h\u1ea1t c\u00e1c tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u xung y\u1ebfu v\u00e0 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, m\u00e0 binh \u1edf tr\u1ea5n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i th\u00ec ng\u1ed3i \u0111\u1ee3i binh \u1edf th\u00e0nh, s\u1ee3 ho\u1eb7c ch\u1eadm kh\u00f4ng k\u1ecbp vi\u1ec7c. V\u1eady d\u1ee5 sai th\u00e0nh th\u1ea7n l\u1ea5y l\u00ednh c\u01a1 c\u1ee7a ng\u0169 qu\u00e2n, theo h\u1ea1t n\u00e0o nhi\u1ec1u vi\u1ec7c th\u00ec ph\u00e1i 2 c\u01a1, \u00edt vi\u1ec7c th\u00ec ph\u00e1i 1 c\u01a1 5 \u0111\u1ed9i, ho\u1eb7c 1 c\u01a1 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef, chia k\u1ef3 m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i. Ph\u00e1i \u0111i th\u00ec ph\u00e1i c\u1ea3 c\u01a1, c\u1ea3 \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn cho ti\u1ec7n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u : \u201c\u0110\u1ecba th\u1ebf c\u00e1c tr\u1ea5n xung y\u1ebfu \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 nhau. C\u00e1c \u0111\u1ed3n ph\u1ee7 s\u1edf thu\u1ed9c \u0111\u00e3 do th\u00e0nh ph\u00e2n ph\u00e1i l\u00ednh gi\u1ea3n nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u01a1n 5.000 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec \u1edf tr\u1ea5n n\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u00e1i m\u1ed9t c\u01a1 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng v\u1ec7. T\u1eeb nay l\u1ea5y 6 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 chia \u0111\u1ec1u kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00e0 nh\u00e0n r\u1ed7i\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Ng\u1ea1n l\u00e0m Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m c\u01a1 B\u1eafc thu\u1eadn v\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 Hi\u1ec7u trung, Hi\u1ec7u ngh\u0129a \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111i th\u00fa t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u1ec1, ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 1.500 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u01a1 binh m\u1ed7i c\u01a1 \u0111\u1ec1u 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh l\u1ec7. Nay s\u1ed1 binh c\u00e1c c\u01a1 \u0111\u1ed9i, nhi\u1ec1u th\u00ec b\u1ea5t qu\u00e1 hai ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, \u00edt th\u00ec ch\u1eebng h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 l\u00e0 n\u00eau con s\u1ed1 tr\u1ed1ng. V\u1eady c\u00e1c c\u01a1 B\u1eafc thu\u1eadn, Hi\u1ec7u trung hi\u1ec7n c\u00f3 binh 1.287 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf h\u1ea1t th\u00e0nh, xin d\u1ed3n l\u00e0m 2 c\u01a1 B\u1eafc thu\u1eadn \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t, \u0111\u1ec7 nh\u1ecb, c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec \u0111\u1eb7t l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9 c\u1ee7a c\u01a1 \u0111\u1ec7 tam, \u0111\u1ee3i khuy\u1ebft th\u00ec b\u1ed5 \u0111i\u1ec1n. L\u1ea1i s\u1ed1 binh \u1edf c\u01a1 Hi\u1ec7u thu\u1eadn thu\u1ed9c th\u00e0nh qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf Thanh Ngh\u1ec7, ch\u1ec9 c\u00f3 7 \u0111\u1ed9i, th\u00ec c\u01a1 Hi\u1ec7u ngh\u0129a qu\u00e1n Ngh\u1ec7 An hi\u1ec7n c\u00f3 145 ng\u01b0\u1eddi, xin d\u1ed3n l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i, b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec7 b\u00e1t, \u0111\u1ec7 c\u1eedu, \u0111\u1ec7 th\u1eadp c\u1ee7a c\u01a1 Hi\u1ec7u thu\u1eadn, cho \u0111\u1ee7 10 \u0111\u1ed9i. \u0110\u1ec1u chi\u1ebfu c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng v\u00e0 ph\u00e2n l\u1ec7 v\u00e0o c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y cho. Sai ch\u1ebf \u00e1o qu\u1ea7n c\u1ea5p cho m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ea ch\u00ednh th\u1ea7n L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng s\u00e1ch t\u1ed5ng k\u00ea c\u00e1c \u0111\u00ea c\u00f4ng t\u01b0 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh : \u0110\u00ea \u0111i\u1ec1u c\u00e1c tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y, S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c thu\u1ed9c h\u1ea1t th\u00e0nh, \u0111o\u1ea1n n\u00e0o \u0111\u1eafp t\u1ef1 n\u0103m n\u00e0o, \u0111\u1eddi n\u00e0o, \u0111o\u1ea1n n\u00e0o \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o, c\u00f9ng d\u1ea1ng th\u1ee9c cao r\u1ed9ng bao nhi\u00eau, s\u1ed5 s\u00e1ch kh\u00f4ng r\u00f5, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh ch\u1ee9c \u0110\u00ea ch\u00ednh ph\u00e0m c\u00f3 s\u1eeda \u0111\u1eafp, ch\u1ec9 c\u1ee9 theo s\u1edf t\u1ea1i khai b\u00e1o m\u00e0 giao l\u00e0m, \u0111\u1ebfn khi l\u00e0m xong, c\u0169ng ch\u1ec9 t\u1edbi ch\u1ed7 \u0111\u00ea m\u1edbi m\u00e0 kh\u00e1m bi\u1ec7n th\u00f4i. T\u1eeb khi L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng chuy\u00ean coi vi\u1ec7c \u0111\u00ea m\u1edbi \u0111i kh\u1eafp xem x\u00e9t. Nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u00ea g\u1ea7n s\u00e1t b\u1edd s\u00f4ng, th\u00e2n \u0111\u00ea s\u1ee5t n\u1ee9t, chi\u1ebfu l\u1ec7 \u0111\u1ea1i c\u00f4ng tr\u00ecnh m\u00e0 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea m\u1edbi, t\u1ea5t c\u1ea3 18 s\u1edf, ngo\u00e0i ra c\u00e1c \u0111\u00ea m\u1edbi c\u0169 \u0111\u1eafp t\u1eeb \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 t\u1eeb n\u0103m Gia Long th\u1ee9 2 tr\u1edf l\u1ea1i, nhi\u1ec1u l\u1ea7n s\u1eeda \u0111\u1eafp, ph\u00e0m ch\u1ed7 th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y x\u00f3i n\u00ean qu\u00fd l\u00e0m \u0111\u00ea c\u00f4ng, th\u00ec theo l\u1ec7 ti\u1ec3u c\u00f4ng tr\u00ecnh m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1eafp, ch\u1ed7 n\u00e0o th\u1ebf n\u01b0\u1edbc t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng n\u00ean l\u00e0m \u0111\u00ea t\u01b0 th\u00ec cho d\u00e2n coi gi\u1eef, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean b\u1ecf th\u00ec san \u0111i. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd c\u1ee9 c\u00e1c \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u cho \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc \u1edf \u0111\u00ea, h\u1ecdp l\u00e0m s\u00e1ch t\u1ed5ng k\u00ea \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng xem \u0111\u1ebfn. (Tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y : 8 huy\u1ec7n Ti\u00ean Phong, Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c, \u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng, Y\u00ean S\u01a1n, T\u1eeb Li\u00eam, B\u1ea1ch H\u1ea1c, Y\u00ean L\u1ea1c, Y\u00ean L\u00e3ng, 212 x\u00e3 th\u00f4n, trang tr\u1ea1i, \u0111\u00ea c\u00f4ng c\u0169 m\u1edbi \u1edf c\u00e1c s\u00f4ng l\u1edbn, s\u00f4ng v\u1eeba, s\u00f4ng nh\u1ecf c\u1ed9ng 248 \u0111o\u1ea1n, d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 59.093 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eafp 45.136 tr\u01b0\u1ee3ng, n\u0103m Gia Long th\u1ee9 2 \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1eafp h\u01a1n 13.957 tr\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 c\u1ed1ng c\u00f4ng 16 c\u1eeda. \u0110\u1ec7 t\u01b0 s\u00f4ng nh\u1ecf \u1edf \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n v\u00e0 d\u00f2ng khe, d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 10.393 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u1ed1ng t\u01b0 16 c\u1eeda. Hai huy\u1ec7n V\u0129nh Thu\u1eadn, Th\u1ecd X\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, 8 ph\u01b0\u1eddng th\u00f4n, 2 \u0111\u00ea c\u00f4ng c\u0169 \u1edf s\u00f4ng l\u1edbn, d\u00e0i su\u1ed1t 1.272 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1eafp t\u1eeb \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i 1 con \u0111\u00ea b\u1ecf, d\u00e0i 102 tr\u01b0\u1ee3ng. Tr\u1ea5n S\u01a1n Nam : 16 huy\u1ec7n Thanh Tr\u00ec, Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u1edbc, Ph\u00fa Xuy\u00ean, \u0110\u00f4ng An, Kim \u0110\u1ed9ng, Nam Xang, Ti\u00ean L\u1eef, Ph\u00f9 Dung, Thanh Oai, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, S\u01a1n Minh, Ho\u00e0i An, Kim B\u1ea3ng, Duy Ti\u00ean, B\u00ecnh L\u1ee5c, Thanh Li\u00eam, 287 x\u00e3 th\u00f4n, trang, \u0111\u00ea c\u00f4ng c\u0169 m\u1edbi \u1edf s\u00f4ng l\u1edbn, s\u00f4ng v\u1eeba 368 \u0111o\u1ea1n, d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 88.363 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eafp 73.683 tr\u01b0\u1ee3ng, n\u0103m Gia Long th\u1ee9 2 \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1eafp h\u01a1n 14.679 tr\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 c\u1ed1ng c\u00f4ng 3 c\u1eeda. Tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh : 11 huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Ng\u00e0n, Gia L\u00e2m, V\u0103n Giang, Ti\u00ean Du, Y\u00ean Phong, Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, Vi\u1ec7t Y\u00ean, B\u1ea3o L\u1ed9c, Ph\u01b0\u1ee3ng Nh\u1ee1n, Y\u00ean Th\u1ebf, Y\u00ean D\u0169ng, 154 x\u00e3, \u0111\u00ea c\u00f4ng c\u0169 m\u1edbi \u1edf c\u00e1c s\u00f4ng l\u1edbn, v\u1eeba, nh\u1ecf 164 \u0111o\u1ea1n, d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 65.318 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eafp h\u01a1n 53.358 tr\u01b0\u1ee3ng, n\u0103m Gia Long th\u1ee9 2 \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1eafp h\u01a1n 1.959 tr\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 c\u1ed1ng c\u00f4ng 31 c\u1eeda. \u0110\u00ea t\u01b0 s\u00f4ng nh\u1ecf \u1edf \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n v\u00e0 d\u00f2ng khe, d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 45.705 tr\u01b0\u1ee3ng. Tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh : 12 huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean, M\u1ef9 L\u1ed9c, Thi\u00ean B\u1ea3n, H\u01b0ng Nh\u00e2n, Duy\u00ean H\u00e0, Th\u01b0 Tr\u00ec, \u00fd Y\u00ean, V\u0169 Ti\u00ean, Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, Thanh Quan, \u0110\u00f4ng Quan, Thu\u1ef5 Anh, 78 x\u00e3 th\u00f4n trang t\u1ea1i, \u0111\u00ea c\u00f4ng c\u0169 m\u1edbi \u1edf s\u00f4ng l\u1edbn, s\u00f4ng v\u1eeba d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 24.861 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00ea ng\u0103n n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n h\u01a1n 9.804 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eafp h\u01a1n 19.132 tr\u01b0\u1ee3ng, n\u0103m Gia Long th\u1ee9 2 \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1eafp h\u01a1n 5.532 tr\u01b0\u1ee3ng. \u0110\u00ea t\u01b0 s\u00f4ng nh\u1ecf v\u00e0 d\u00f2ng khe c\u00f9ng l\u00e0 \u0111\u00ea ng\u0103n n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n, d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n&nbsp; 42.971 tr\u01b0\u1ee3ng. Tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng : huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ea1i &nbsp;((1) V\u0129nh L\u1ea1i : nay l\u00e0 V\u0129nh B\u1ea3o (H\u1ea3i Ph\u00f2ng)) 3 x\u00e3, \u0111\u00ea c\u00f4ng c\u0169 \u1edf s\u00f4ng v\u1eeba ng\u0103n n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 1.221 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eafp. \u0110\u00ea t\u01b0 ng\u0103n n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 75.432 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n LXII<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ef7 s\u1eedu, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 [1829], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, m\u1ed3ng 1, l\u1ec5 \u0110\u00f4ng h\u01b0\u1edfng. G\u1eb7p tr\u1eddi m\u01b0a, ng\u01b0\u1eddi b\u1ed3i t\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p s\u1ef1, cho \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u, \u00e1o \u0111\u1ec1u \u01b0\u1edbt c\u1ea3. \u0110\u1ebfn khi vua v\u1ec1 cung, th\u01b0\u1edfng c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u00e1o hoa v\u00e0 b\u1ea1c l\u1ea1ng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd c\u00e1c qu\u00e2n cho \u0111\u1ebfn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 [c\u00e1c vi\u00ean t\u1eed] s\u00e1ch Hoa danh di\u1ec5n b\u1eafn s\u00fang tay, c\u1ea5p cho thu\u1ed1c s\u00fang v\u00e0 \u0111\u1ea1n ch\u00ec.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c ki\u1ec7n c\u00e1o c\u1ee7a qu\u00e2n d\u00e2n, quan tr\u00ean nh\u01b0 c\u00f3 x\u1eed sai th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn Kinh k\u00eau b\u00e0y, l\u00e0 mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 nh\u00e0 vua bi\u1ebft \u0111\u1ebfn t\u00ecnh u \u1ea9n, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi oan u\u1ed5ng b\u1ea5t b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n oan. Th\u1ebf m\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ngu d\u1ed1t m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft thay \u0111\u01a1n t\u1eeb, n\u00ean b\u1ecdn \u0111i\u00eau toa v\u00e0 th\u1ea7y ki\u1ec7n th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng m\u01b0\u1ee3n c\u1edb vi\u1ec7c l\u00e0ng m\u00e0 \u0111\u1ed3 m\u01b0u, th\u00eau d\u1ec7t, mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eaft l\u1eddi, m\u00e0 cu\u1ed1i \u0111\u01a1n kh\u00f4ng ghi h\u1ecd t\u00ean. May \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00ec m\u1ed9t m\u00ecnh thu l\u1ee3i, h\u1ecfng vi\u1ec7c th\u00ec t\u1ed9i v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi ki\u1ec7n, cho n\u00ean k\u1ebb ngu d\u1ed1t ch\u1ecbu t\u1ed9i oan, m\u00e0 k\u1ebb b\u1ecb vu c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111\u00e0 lu\u1ef5 v\u00f4 c\u00f9ng. B\u1ecdn th\u1ea7n t\u1eebng ngh\u0129 k\u1ef9 v\u00e0 x\u00e9t nghi\u1ec7m th\u1ea5y g\u1ea7n nay \u0111\u01a1n ki\u1ec7n t\u1edbi Kinh, l\u1eddi \u0111\u01a1n n\u00e0o qu\u00ea m\u00f9a th\u00ec ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ch\u00e2n th\u1ef1c m\u00e0 l\u1eddi v\u0103n kh\u00f4n kh\u00e9o th\u00ec th\u01b0\u1eddng l\u00e0 b\u1ecba \u0111\u1eb7t, ph\u1ea3i n\u00ean nghi\u00eam x\u00e9t \u0111\u1ec3 c\u1ea5m ch\u1ec9 k\u1ebb \u0111i\u00eau ngoa. Xin t\u1eeb nay, ph\u00e0m t\u1edd tr\u1ea1ng k\u00eau \u1edf Kinh th\u00ec ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean c\u00e1o t\u1ef1 vi\u1ebft l\u1ea5y, n\u1ebfu kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ebft m\u00e0 nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft h\u1ed9 th\u00ec \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n quanh Kinh k\u1ef3 ph\u1ea3i \u0111\u00f2i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi, \u1edf th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o th\u00ec cho ghi h\u1ecd t\u00ean qu\u00e1n ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u01a1n h\u1ed9 \u1edf cu\u1ed1i \u0111\u01a1n. N\u1ebfu x\u00e9t trong \u0111\u01a1n x\u1ebfp \u0111\u1eb7t m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng th\u00ec giao cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eaft tr\u1ecb. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u01a1n kh\u00f4ng bi\u1ebft \u1edf \u0111\u00e2u th\u00ec ch\u1ec9 h\u1ecfi t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi ki\u1ec7n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u00ecnh t\u01b0 kh\u1eafp cho nha m\u00f4n x\u1eed ki\u1ec7n, ph\u1ea3i chi\u1ebfu l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh b\u00e3o l\u1ee5t l\u1edbn, nh\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ed5 n\u00e1t h\u01a1n 500 h\u1ed9, ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi. Tr\u1ea5n th\u1ea7n h\u01a1n tu\u1ea7n m\u1edbi b\u00e1o tai. Vua d\u1ee5 sai ph\u00e1t ngay ti\u1ec1n kho \u0111\u1ec3 ch\u1ea9n tu\u1ea5t, m\u00e0 ph\u1ea1t b\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua nh\u00e2n h\u1ecfi H\u1ed9 b\u1ed9 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng v\u00e0 V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh r\u1eb1ng : \u201cQu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u00e3 b\u00e1o tin v\u1ee5 m\u00f9a ch\u01b0a ?\u201d. \u0110\u1ec1u t\u00e2u l\u00e0 ch\u01b0a. Khi lui v\u1ec1 tra xem th\u00ec \u0111\u00e3 b\u00e1o r\u1ed3i. Hai ng\u01b0\u1eddi s\u1ee3 h\u00e3i, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1ed9i. Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cNg\u01b0\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i : ki\u1ebfn th\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ea1n, nh\u01b0ng b\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i v\u00e0 V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ec1u qu\u00ean c\u1ea3, l\u1ea1i tr\u00e1ch g\u00ec m\u1ed9t m\u00ecnh ai ! Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c sau n\u00e0y c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eeda. Nh\u01b0ng n\u1ebfu m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u1ee9 m\u1edd t\u1ed1i nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i sau xin l\u1ed7i th\u00ec c\u00e2u n\u00f3i \u201cL\u00e0m vua kh\u00f3, l\u00e0m t\u00f4i kh\u00f4ng d\u1ec5\u201d ch\u1ec9 quy c\u1ea3 cho vua, h\u00e1 c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a tr\u1ecbnh tr\u1ecdng l\u1eadp ng\u00f4n \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cK\u1ef3 thu th\u1ea9m n\u0103m nay, s\u00e1ch ho\u00e3n quy\u1ebft c\u1ee7a b\u1ed9 H\u00ecnh tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00f3 c\u00e1i \u00e1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ph\u1ea1m m\u00e0 t\u00ecnh t\u1ed9i ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh, c\u00f2n gia h\u1ea1n \u0111\u1ec3 b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ed1n, \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t, c\u00f3 c\u00e1i \u00e1n t\u01b0 b\u00e1c l\u1eddi tra k\u1ebft c\u1ee7a th\u00e0nh th\u1ea7n, c\u00f3 c\u00e1i \u00e1n do vua giao tra x\u00e9t ch\u01b0a xong, \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng \u00e1n ch\u01b0a k\u1ebft, theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 \u0111\u0103ng c\u1ea3 v\u00e0o s\u00e1ch th\u1ea9m th\u00ec r\u1ea5t l\u00e0 b\u1ec1 b\u1ed9n. Xin t\u1eeb nay, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u1ea9m \u00e1n th\u00ec ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i m\u00e0 t\u1ed9i danh \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, c\u00e1c \u00e1n c\u00f2n l\u01b0u giam, c\u00f2n l\u01b0u \u0111\u1ee3i x\u00e9t, c\u00f2n l\u01b0u \u0111\u1ee3i ph\u00e1t, c\u00f9ng \u00e1n \u0111\u00e3 k\u1ebft \u0111\u1ec7 t\u00e2u v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n, th\u00ec theo l\u1ec7 m\u00e0 k\u00ea v\u00e0o s\u00e1ch th\u1ea9m, c\u00f2n s\u00e1ch kh\u00e1c th\u00ec do b\u1ed9 b\u00e0y r\u00f5 \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9\u201d. Vua theo y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Gia h\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 cho T\u1ea3 Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh, v\u1eabn hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng b\u1ea3o h\u1ed9 qu\u1ed1c \u1ea5n Ch\u00e2n L\u1ea1p, \u00e1n th\u1ee7 \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, ki\u00eam l\u0129nh Bi\u00ean v\u1ee5 H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y \u0111\u1ed3n thu\u1ef7 \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f9ng v\u1edbi tr\u1ea5n kh\u00f4ng quan hi\u1ec7p v\u1edbi nhau, s\u1ee3 t\u1edbi khi c\u00f3 vi\u1ec7c, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 vi\u1ec7c, sai hai b\u1ed9 Binh, C\u00f4ng h\u1ed9i b\u00e0n. Cho l\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Nam \u0110\u1ecbnh, so v\u1edbi c\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh, l\u00e0 n\u01a1i tr\u1ea5n l\u1edbn, \u0111\u1ecba th\u1ebf gi\u00e1p bi\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7 t\u1ea5t qua \u0111\u1ea5y, gi\u1edbi ph\u1eadn mi\u1ec1n \u0111\u00f4ng nam, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp th\u01b0\u1eddng hay \u1ea9n hi\u1ec7n, vi\u1ec7c d\u00f9ng thu\u1ef7 qu\u00e2n c\u00e0ng l\u00e0 kh\u1ea9n y\u1ebfu. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kinh l\u00fd bi\u00ean ph\u00f2ng, \u1edf ph\u00eda nam tr\u1ea5n th\u00e0nh \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed3n thu\u1ef7 l\u1edbn, \u0111\u00e3 ph\u00e1i c\u01a1 T\u1ee9 d\u1ef1c \u0111\u1ec3 gi\u00fap s\u1ee9c. L\u1ea1i c\u1ea5p \u0111\u1ee7 thuy\u1ec1n ghe \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch, th\u1ef1c l\u00e0 d\u1ef1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 vi\u1ec7c. Th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay vi\u00ean quan l\u1edbn th\u1ed1ng qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n \u1ea5y h\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u nh\u1ea5t thi\u1ebft do th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9, \u0111\u1ed1i v\u1edbi tr\u1ea5n coi nh\u01b0 kh\u00f4ng li\u00ean quan g\u00ec. Th\u00f3i quen noi theo m\u00e3i, m\u00e0 tr\u1ea5n ch\u1ec9 bi\u1ebft c\u00f3 tr\u1ea5n, \u0111\u1ed3n ch\u1ec9 bi\u1ebft c\u00f3 \u0111\u1ed3n, h\u00ecnh th\u1ebf v\u00ec \u0111\u00f3 m\u00e0 th\u00e0nh c\u00e1ch tr\u1edf. V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ed3n thu\u1ef7 thu\u1ed9c \u0111\u1ecba h\u1ea1t tr\u1ea5n, nay c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, t\u1ea5t b\u00e1o \u1edf th\u00e0nh, \u0111i l\u1ea1i ch\u1ea7n ch\u1edd, h\u00e1 kh\u00f4ng ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 vi\u1ec7c \u01b0 ! Xin t\u1eeb nay, ph\u00e0m g\u1eb7p vi\u1ec7c binh th\u00ec tr\u1ea5n th\u1ea7n m\u1ed9t m\u1eb7t b\u00e1o th\u00e0nh, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u01b0 cho thu\u1ef7 binh s\u00e1ch \u1ee9ng. Qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n nghe b\u00e1o th\u00ec ph\u1ea3i th\u00e2n h\u00e0nh \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111i h\u1ed9i chi\u1ebfn. N\u1ebfu tr\u00f4ng ng\u00f3ng ch\u1ea7n ch\u1edd \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn l\u1ee1 vi\u1ec7c qu\u00e2n th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i n\u1eb7ng. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec tr\u1ea5n c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ed3n li\u00ean thu\u1ed9c v\u1edbi nhau, m\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng r\u1eafc r\u1ed1i tr\u1edf ng\u1ea1i. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 may ch\u1ebf c\u00e1c th\u1ee9, kh\u00f4ng c\u1ee9 g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u1ea3i l\u1ee5a, th\u00ec V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7&nbsp; \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, h\u1ed9i c\u00f9ng ch\u1ee9c gi\u00e1m l\u00e2m xem x\u00e9t, \u0111\u1ec1 v\u00e0o s\u1ed5 ti\u00eau. N\u1ebfu c\u00f3 l\u00e0m b\u1eady th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c x\u00e9t n\u00eau ra, \u0111em k\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, n\u1ebfu dung t\u00fang thi\u00ean v\u1ecb ho\u1eb7c chia tay tang v\u1eadt, vi\u1ec7c ph\u00e1t ra th\u00ec c\u00f9ng b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i v\u1edbi k\u1ebb ph\u1ea1m. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00f4ng m\u01b0u m\u00e0 th\u1ea5t gi\u00e1c th\u00ec c\u0169ng ngh\u1ecb x\u1eed nghi\u00eam ng\u1eb7t. Ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t B\u1eafc Th\u00e0nh b\u1ecb s\u1ee5t. Th\u00e0nh th\u1ea7n Phan V\u0103n Thu\u00fd cho l\u00e0 ch\u1ea5t \u0111\u1ea5t n\u01a1i \u1ea5y kh\u00f4ng ch\u1eafc, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u00f9ng nhi\u1ec1u g\u1ed7 \u0111\u00e1 m\u00e0 l\u1ea5p, th\u00e0nh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng. T\u1eeb khi Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh \u0111\u00e0o h\u00e0o \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh, nh\u00e2n th\u1ebf c\u1ee9 \u0111\u1eafp l\u00ean l\u1ea1i s\u1ee5t theo. Xin l\u1ea1i theo nh\u01b0 c\u0169, l\u1ea5p h\u00e0o \u1ea5y \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh m\u00e0 c\u00f3 h\u00e0o l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef g\u00ecn cho ch\u1eafc. Th\u00e0nh s\u1ee5t l\u00e0 b\u1edfi \u0111\u1eafp kh\u00f4ng ch\u1eafc, c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ed7i t\u1ef1 h\u00e0o \u0111\u00e2u. Nay h\u00e0o \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o m\u00e0 l\u1ea1i l\u1ea5p, ch\u1eb3ng nh\u1eefng ph\u00ed c\u1ea3 c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ba m\u1eb7t th\u00e0nh c\u00f3 h\u00e0o, m\u1ed9t m\u1eb7t thi\u1ebfu th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nghi\u00eam vi\u1ec7c ph\u00f2ng v\u1ec7. V\u1eady ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i ngh\u0129 c\u00e1ch m\u00e0 x\u00e2y \u0111\u1eafp khi\u1ebfn cho th\u00e2n th\u00e0nh v\u00e0 b\u1edd h\u00e0o \u0111\u1ec1u ho\u00e0n to\u00e0n ki\u00ean c\u1ed1. Vi\u1ec7c l\u1ea5p h\u00e0o th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 T\u1ea3 Tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb b\u1ecf ng\u1ee5c. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 b\u1ecdn nh\u00e0 bu\u00f4n gi\u1ea3o quy\u1ec7t l\u00e0 Li\u00eau Ninh Th\u00e1i v\u00e0 \u0110\u1ed7 Huy T\u00f9ng m\u01b0u l\u0129nh tr\u01b0ng thu\u1ebf c\u1eeda quan c\u1ee7a B\u1eafc Th\u00e0nh, Ph\u1ee9c nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 h\u01a1n 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 \u0111\u1ec1 th\u1ec9nh h\u1ed9. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh tra x\u00e9t. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd \u00e1n th\u00e0nh. Vua n\u00f3i : \u201cPh\u1ee9c nh\u1edd \u01a1n n\u01b0\u1edbc, ch\u1ee9c v\u1ecb \u0111\u1ebfn Tham tri. Sao kh\u00f4ng ngh\u0129 gi\u1eef m\u00ecnh trong s\u1ea1ch, l\u1ea1i u\u1ed5ng ph\u00e1p m\u00e0 nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1edd \u00e1m, m\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, t\u1ed9i l\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m n\u00ean, b\u1eaft t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 l\u00e0 th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n nh\u1eadn c\u1ee7a sau vi\u1ec7c th\u00ec gi\u00e1ng l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c. Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng, tuy kh\u00f4ng d\u1ef1 bi\u1ebft, c\u0169ng nh\u1eadn \u0111\u1ed3 bi\u1ebfu th\u00ec gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p l\u01b0u\u201d. Ph\u1ee9c sau \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n Thanh Hoa, cu\u1ed1i thu, c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u01b0 danh s\u00e1ch chung l\u00ean b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u1ec3 b\u00e0n th\u01b0\u1edfng. B\u1ed9 th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 : \u201cKhi tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb Ngh\u1ec7 An ra B\u1eafc, ch\u1ee3t g\u1eb7p m\u1ea5t m\u00f9a \u0111\u00f3i k\u00e9m m\u00e0 quan l\u1ea1i s\u1edf t\u1ea1i v\u1ed7 tr\u1ecb sai tr\u00e1i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i d\u00e2n ngh\u00e8o h\u1ecdp l\u00e0m tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam lo ngh\u0129 quanh qu\u1ea9n, d\u1ee5 sai c\u1ee9 cu\u1ed1i thu th\u00ec b\u00e0n th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn ph\u1ea5n kh\u00edch, \u0111\u00f3 l\u00e0 tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 quy\u1ec1n nghi. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 kh\u1ea3o c\u00f4ng x\u00e9t vi\u1ec7c th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7. Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o nam v\u1eabn ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng \u1ea5y. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 Ninh B\u00ecnh, c\u00f9ng v\u1edbi Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o nam \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n c\u1ea3, th\u00ec \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 x\u00e9t c\u00f4ng ph\u1ea3i n\u00ean thi h\u00e0nh nh\u1ea5t th\u1ec3, sao l\u1ea1i ph\u00e2n bi\u1ec7t. V\u1eady c\u00e1i vi\u1ec7c ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng cu\u1ed1i thu n\u00ean b\u00e3i \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng v\u00e0 quy tr\u00ecnh gi\u1ea3ng t\u1eadp cho h\u1ecdc sinh Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1ea5y vi\u1ec7c g\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e2n t\u00e0i l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p g\u00e2y d\u1ef1ng th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e0 ph\u1ea3i nu\u00f4i s\u1eb5n. \u0110\u1eddi x\u01b0a, con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00e1c c\u00f4ng khanh, \u0111\u1ea1i phu v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u1ea5n t\u00fa con nh\u00e0 d\u00e2n, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn 15 tu\u1ed5i th\u00ec v\u00e0o \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, ph\u00e9p gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 r\u00f5 r\u00e0ng. Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00e2m ch\u00ednh \u0111\u1ebfn nay, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y vi\u1ec7c h\u1ecdc ch\u1ee9a nh\u00e2n t\u00e0i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc t\u1eebng cho quan v\u0103n v\u00f5 Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean th\u00ec m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng Gi\u00e1m, c\u00f9ng v\u1edbi Gi\u00e1m sinh h\u1ecdc t\u1eadp, th\u1eadt l\u00e0 \u00fd mu\u1ed1n nu\u00f4i n\u1ea5ng s\u1eb5n s\u00e0ng cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u00e0nh t\u1ef1u \u0111\u1ec3 cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u00f9ng. L\u1ea1i ngh\u0129 quan \u1edf Kinh t\u1eeb T\u1ee9 ph\u1ea9m b\u1ed5ng l\u1ed9c h\u01a1i k\u00e9m, ph\u00ed t\u1ed5n \u0111\u00e8n s\u00e1ch c\u1ee7a con m\u00ecnh c\u00f3 khi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec vi\u1ec7c h\u1ecdc kh\u00f4ng kh\u1ecfi gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n, l\u00e0m sao m\u00e0 ch\u0103m ch\u1ec9 k\u1ecbp k\u1ef3 \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn b\u1ed9 mau ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ? Nay chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : Ph\u00e0m quan Kinh, quan v\u0103n T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean th\u00ec c\u00e1c con, Ng\u0169 ph\u1ea9m th\u00ec 1 ng\u01b0\u1eddi con tr\u01b0\u1edfng, 15 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, n\u1ebfu t\u00ecnh nguy\u1ec7n v\u00e0o Gi\u00e1m h\u1ecdc t\u1eadp th\u00ec b\u1ed5 l\u00e0m h\u1ecdc sinh Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, \u0111\u1ee3i khi h\u1ecdc th\u00e0nh t\u00e0i s\u1ebd tu\u1ef3 t\u00e0i b\u1ed5 d\u00f9ng. L\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng chi c\u1ea5p v\u00e0 quy tr\u00ecnh h\u1ecdc t\u1eadp th\u00ec n\u00ean b\u00e0n r\u00f5 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 th\u1ea7n b\u00e0n, cho l\u00e0 : \u201cH\u1ecdc sinh tu\u1ed5i t\u00e1c c\u00f3 cao th\u1ea5p, s\u1ee9c h\u1ecdc c\u00f3 n\u00f4ng s\u00e2u, l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng v\u00e0 s\u1ef1 h\u1ecdc t\u1eadp t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ecbnh c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc. Xin ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n b\u1ed5 l\u00e0m h\u1ecdc sinh th\u00ec do gi\u00e1m th\u1ea7n x\u00e9t th\u1eadt, ai ki\u00eam th\u00f4ng v\u0103n th\u1ec3 t\u1ee9 tr\u01b0\u1eddng ho\u1eb7c tam tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 b\u1eadc nh\u1ea5t, nh\u1ecb tr\u01b0\u1eddng ho\u1eb7c nh\u1ea5t tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 b\u1eadc nh\u00ec, ch\u01b0a th\u00f4ng th\u1ec3 v\u0103n l\u00e0 b\u1eadc ba. B\u1eadc nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 2 quan, g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng, d\u1ea7u 3 c\u00e2n ; b\u1eadc nh\u00ec ti\u1ec1n g\u1ea1o gi\u1ea3m 1 ph\u1ea7n ; b\u1eadc ba gi\u1ea3m n\u1eeda ; d\u1ea7u th\u00ec gi\u1ea3m d\u1ea7n n\u1eeda c\u00e2n. Th\u00e1ng nhu\u1eadn c\u0169ng c\u1ea5p. C\u00e1ch gi\u1ea3ng d\u1ea1y \u1edf h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec gi\u00e1m th\u1ea7n b\u1eaft \u0111\u1ea7u gi\u1ea3ng kinh truy\u1ec7n, th\u1ee9 gi\u1ea3ng c\u00e1c s\u00e1ch ch\u00ednh s\u1eed v\u00e0 t\u00ednh l\u00fd. H\u1ecdc sinh nghe gi\u1ea3ng th\u00ec ng\u1ed3i \u1edf d\u01b0\u1edbi gi\u00e1m sinh. Vi\u1ec7c t\u1eadp b\u00e0i th\u00ec th\u00e1ng chia l\u00e0m b\u1ed1n k\u1ef3 (m\u1ed3ng 3, m\u1ed3ng 9, 17 v\u00e0 25). Chi\u1ebfu theo \u0111\u1ec1 m\u1ee5c b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng, b\u1eadc nh\u1ea5t th\u00ec theo \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1 m\u00e0 t\u1eadp ; b\u1eadc nh\u00ec, b\u1eadc ba, k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t th\u00ec ch\u1ebf ngh\u0129a, trong 5 \u0111\u1ec1 kinh ngh\u0129a, 1 \u0111\u1ec1 truy\u1ec7n ngh\u0129a cho t\u1eadp 1 \u0111\u1ec1 kinh ngh\u0129a, 1 \u0111\u1ec1 truy\u1ec7n ngh\u0129a ; k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb, trong 3 \u0111\u1ec1 chi\u1ebfu, ch\u1ebf, bi\u1ec3u, cho t\u1eadp 2 \u0111\u1ec1 ; k\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam, th\u01a1 1 b\u00e0i, ph\u00fa 8 v\u1ea7n, cho t\u1eadp th\u01a1 1 b\u00e0i, ph\u00fa 2, 3 v\u1ea7n ; k\u1ef3 \u0111\u1ec7 t\u1ee9, v\u1ea5n s\u00e1ch 1 \u0111\u1ec1, cho t\u1eadp 1, 2 \u0111o\u1ea1n v\u0103n s\u1eed. N\u1ebfu h\u1ecdc l\u01b0\u1eddi n\u1ebft x\u1ea5u v\u00e0 thi\u1ec7n ti\u1ec7n d\u1eddi b\u1ecf nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng th\u00ec b\u1ecb \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n, n\u1ebfu b\u1eeba b\u00e3i ph\u00f3ng \u0111\u00e3ng c\u00f3 nh\u1eefng n\u1ebft x\u1ea5u nh\u01b0 r\u01b0\u1ee3u, ch\u00e8, trai g\u00e1i, c\u1edd b\u1ea1c th\u00ec b\u1ecb c\u00e1ch \u0111u\u1ed5i. H\u1ecdc sinh b\u1eadc nh\u1ea5t, h\u1ea1n h\u1ecdc 2 n\u0103m, b\u1eadc nh\u00ec 3 n\u0103m, b\u1eadc ba 4 n\u0103m, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 v\u0103n th\u1ec3 b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng, c\u00f9ng h\u1ecdc v\u1edbi gi\u00e1m sinh, l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t nh\u01b0 nhau. L\u1ea1i c\u1ea5p m\u0169 \u00e1o thanh kh\u00e2m &nbsp;((1) Thanh kh\u00e2m : ki\u1ec3u \u00e1o xanh c\u1ee7a h\u1ecdc sinh). G\u1eb7p ba k\u1ef3 t\u1ebft l\u1edbn th\u00ec c\u00f9ng gi\u00e1m sinh v\u00e0o l\u1ea1y vua. Nh\u01b0 c\u00f3 thi H\u01b0\u01a1ng th\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 v\u0103n th\u1ec3 b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng m\u00e0 k\u1ef3 kh\u1ea3o th\u00e1ng tr\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 tr\u00fang c\u00e1ch, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n h\u1ea1ch. V\u00e0o thi tr\u00fang C\u1eed nh\u00e2n th\u00ec \u0111\u1ee3i thi H\u1ed9i. Ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang T\u00fa t\u00e0i, c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi thi tr\u01b0\u1ee3t v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1ea1i Gi\u00e1m. N\u1ebfu \u0111\u00e3 m\u00e3n h\u1ea1n 2, 3, 4 n\u0103m m\u00e0 h\u1ecdc t\u1eadp ch\u01b0a \u0111\u1ee7 v\u0103n th\u1ec3 b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng c\u00f9ng l\u00e0 ch\u01b0a thi ch\u01b0a tr\u00fang, m\u00e0 k\u1ef3 kh\u1ea3o trong 3 n\u0103m sau h\u1ea1n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u01b0u, m\u1ed9t b\u00ecnh, th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u00e1ch cho ra ?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n. L\u1ea1i s\u1eafc r\u1eb1ng quan T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean h\u01b0u tr\u00ed hay \u0111\u00e3 ch\u1ebft \u0111\u1ec1u cho 1 ng\u01b0\u1eddi con l\u00e0m h\u1ecdc sinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n v\u1ee5 Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u1ea5n Ninh. Tr\u01b0\u1edbc kia Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 A N\u1ed7 \u0111\u00e3 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam b\u1ecb thua, l\u1ea1i ch\u1ea1y. Ph\u00f2ng ng\u1ef1 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 Chi\u00eau N\u1ed9i sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3n b\u1eaft d\u00e2ng cho n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam m\u00e0 l\u1ea5y h\u1ebft c\u1ee7a b\u00e1u. Tr\u1ea5n th\u1ea7n d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111em t\u00e2u. Vua c\u00f2n bao dung. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd t\u1edbi k\u1ef3 tu\u1ebf c\u1ed1ng, l\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u0103m h\u01a1i, tr\u1ea5n th\u00e0nh xin ph\u00e1i binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng ph\u00f2ng ng\u1ef1, m\u00e0 \u0111\u00f2i Chi\u00eau N\u1ed9i v\u1ec1 tr\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cChi\u00eau N\u1ed9i l\u00e0m \u0111i\u1ec1u gian gi\u1ea3o, b\u1ee5ng t\u1ef1 ho\u00e0i nghi, cho n\u00ean ch\u1ea7n ch\u1edd nh\u01b0 th\u1ebf. V\u1eady c\u00e1ch x\u1eed tr\u00ed c\u00e0ng n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn chu \u0111\u00e1o, kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m \u1ed3n \u00e0o ch\u00fat n\u00e0o m\u00e0 \u0111\u1ebfn l\u1ee1 vi\u1ec7c. Nay n\u00ean ch\u1ecdn ph\u00e1i Qu\u1ea3n v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch 2 ng\u01b0\u1eddi, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 10 ng\u01b0\u1eddi, bi\u1ec1n binh 300 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9nh b\u1ecb binh kh\u00ed \u0111i \u0111\u00e1nh n\u01a1i \u1ea5y. Ph\u00e0m c\u00e1c qu\u00e2n l\u01b0u t\u00f9 ph\u1ea1m \u1edf s\u1edf ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111\u1ec1u tha h\u1ebft cho qu\u1ea3n th\u00fac \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. L\u1ea1i tr\u00e1ch Chi\u00eau N\u1ed9i l\u00e0 tr\u00e1i h\u1ea1n, th\u00fac gi\u1ee5c \u0111\u1ebfn ngay \u0111\u1ec3 xem \u00fd ra sao\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ed3i Chi\u00eau N\u1ed9i th\u00e1c b\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111i, sai con l\u00e0 Chi\u00eau Ph\u1ecdc \u0111i thay. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, sai T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111em theo 2 Qu\u1ea3n v\u1ec7, 6 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 300 bi\u1ec1n binh \u1edf Ngh\u1ec7 An \u0111i thu \u1ea5n ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ec3 x\u00e9t, v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : Ng\u00e0y \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 th\u00ec tuy\u00ean d\u1ecbch t\u1edd d\u1ee5 ch\u1ec9, Chi\u00eau N\u1ed9i n\u1ebfu tu\u00e2n l\u1ec7nh l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ngay th\u00ec ph\u00e1i binh h\u1ed9 t\u1ed1ng, n\u1ebfu th\u00e1c c\u1edb ch\u1ea7n ch\u1edd th\u00ec b\u1eaft x\u00edch l\u1ea1i, gi\u1ea3i tr\u1ea5n. N\u1ebfu d\u00e1m kh\u00f4ng ph\u1ee5c m\u00e0 m\u01b0u \u0111\u1ed3 \u0111em qu\u00e2n kh\u00e1ng c\u1ef1 th\u00ec s\u1ebd ch\u00e9m ngay tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n \u0111\u1ec3 b\u1ea3o cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. R\u1ed3i gia cho Quang C\u1ef1 h\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Th\u1ecb trung, th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n th\u00ec \u0111\u1ed5i trao cho h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, Cai \u0111\u1ed9i Cao Kh\u1ea3 Tuy\u00ean th\u00ec gia h\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, \u0111\u1ec1u l\u1ec7 theo Quang C\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed3n M\u01b0\u1eddng Then, Lam M\u00e3n l\u01b0\u1ee3ng b\u1eaft th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ho\u1eb7c mi\u1ec1n ti\u1ebfp c\u1eadn chia \u0111\u00f3ng c\u00e1c ven \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi sai ph\u00e1i \u0111i v\u1ec1 th\u00ec h\u1ed9 t\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd \u0110o\u00e0n D\u0169 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha cho quan v\u00f5 ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh, ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m binh c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man (V\u0129nh tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thanh Hoa, v\u00ec \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n h\u1ecfng vi\u1ec7c, b\u1ecb x\u1eed tr\u1ea3m giam h\u1eadu).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c Hi\u1ec7p th\u1ee7 ba t\u1ea5n C\u00f9 Hu\u00e2n, Cam Linh, V\u00e2n Phong thu\u1ed9c tr\u1ea5n B\u00ecnh H\u00f2a.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i cho C\u00e1p V\u0103n Mao \u1ea5m th\u1ee5 ch\u1ee9c \u00c2n k\u1ef5 u\u00fd. Mao l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng c\u00e1c Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 C\u00e1p V\u0103n Hi\u1ebfu, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec \u0111\u1ebfn k\u1ef3 duy\u1ec7t kh\u00f4ng tr\u00ecnh b\u1eb1ng s\u1eafc, chi\u1ebfu l\u1ec7 tr\u1edf v\u1ec1 h\u1ea1ng tr\u00e1ng, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd \u0111em \u0111\u1ee7 l\u00fd do b\u00e0y xin. Sai tr\u1ea3 l\u1ea1i nguy\u00ean h\u00e0m, h\u1ebft \u0111\u1eddi th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1p V\u0103n Hi\u1ebfu d\u1ef1 h\u00e0ng c\u00f4ng th\u1ea7n m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eddi h\u01b0\u1edfng \u01a1n n\u01b0\u1edbc, t\u00ecnh c\u0169ng kh\u00e1 th\u01b0\u01a1ng. Sau khi Mao ch\u1ebft, n\u00ean cho con ng\u01b0\u1eddi em c\u1ee7a h\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi mang \u01a1n, \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 h\u1eadu \u0111\u00e3i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n \u00f4 v\u00e0 thuy\u1ec1n sai \u1edf Kinh (ng\u1ea1ch c\u0169, thuy\u1ec1n sai 10 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n \u00f4 5 chi\u1ebfc, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m thuy\u1ec1n \u00f4 15 chi\u1ebfc).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1eeba Thi\u00ean, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, B\u00ecnh H\u00f2a c\u00f9ng c\u00e1c tr\u1ea5n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, v\u1ee5 m\u00f9a n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u1edbn.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf c\u1ea5p tri\u1ec7n g\u1ed7 cho kho t\u00e0ng c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (\u0111\u1ec1u chi\u1ebfu hi\u1ec7u kho m\u00e0 kh\u1eafc tri\u1ec7n).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng, L\u00fd tr\u01b0\u1edfng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh l\u1ec7 c\u00f3 c\u1ea5p tri\u1ec7n g\u1ed7, m\u00e0 t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra b\u1eafc \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh ch\u01b0a t\u1eebng b\u00e0n \u0111\u1ebfn\u201d. Vua b\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i theo th\u1ee9c m\u00e0 ch\u1ebf c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c quan Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i tr\u1ea5n c\u1eed ch\u1ee9c gi\u00e1o quan.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y m\u1ed9t c\u00e1ch l\u00e0m h\u1ea1n. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00f3 thi H\u01b0\u01a1ng, thi H\u1ed9i, c\u00f3 l\u1ec7 ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u1eed ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i c\u1ea7u hi\u1ec1n c\u0169ng \u0111\u00e3 r\u1ed9ng l\u1eafm. Ng\u00e0y n\u1ecd, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Gi\u00e1o th\u1ee5, Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, vi\u00ean s\u1ed1 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u0111\u00e3 t\u1eebng sai quan li\u00eau \u0111\u1ec1 c\u1eed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh bi\u1ebft, th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau. N\u1ebfu kh\u00f4ng t\u00ecm ki\u1ebfm r\u1ed9ng th\u00eam th\u00ec l\u00e0m sao kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u00e2n t\u00e0i b\u1ecf s\u00f3t ? Nay h\u1ea1 l\u1ec7nh, \u1edf Kinh th\u00ec T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0 c\u00f3 ai h\u1ecdc r\u1ed9ng, hi\u1ec3u th\u00f4ng, tu\u1ed5i 40 tr\u1edf l\u00ean, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1o ch\u1ee9c th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 t\u00ean b\u1ea3o c\u1eed. \u1ea5y l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 t\u1ed1t v\u1ec1 ch\u1ecdn c\u1eed nh\u00e2n t\u00e0i, kh\u00f4ng n\u00ean xem l\u00e0 h\u01b0 v\u0103n m\u00e0 l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ai. C\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean ch\u00fat gi\u1eef l\u00f2ng t\u01b0 v\u1ecb m\u00e0 l\u1ea1m c\u1eed ng\u01b0\u1eddi b\u1eady. Ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c t\u00e0i \u0111\u1ec3 d\u00f9ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Kim l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Phan B\u00e1 Ph\u1ee5ng l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang, Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u00edn l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Thanh ch\u1edf tr\u1ed9m ph\u1ee5 n\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ph\u01b0\u1edbc H\u01b0ng bu\u00f4n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i \u1edf ph\u1ed1 H\u1ed9i An l\u00e0m v\u1ee3, ng\u00e0y v\u1ec1 ch\u1edf tr\u1ed9m ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n, xin chi\u1ebfu l\u1ec7 \u0111em ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 qu\u00e2n kh\u00ed ra ngo\u00e0i \u0111\u1ecba gi\u1edbi v\u00e0 ra bi\u1ec3n, gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i. Ph\u01b0\u1edbc H\u01b0ng th\u00ec ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n, ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 th\u00ec ph\u00e1t l\u00e0m n\u00f4 \u1edf ch\u1ed7 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Nh\u00e2n xin l\u1eadp r\u00f5 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m : Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111\u1ebfn ng\u1ee5 \u1edf n\u01b0\u1edbc ta, \u1edf ph\u1ed1 l\u00e0m d\u00e2n, \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng v\u00e0o s\u1ed5 h\u00e0ng bang, th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng d\u00e2n l\u1ea5y v\u1ee3 l\u1ea5y ch\u1ed3ng, b\u1ea5t k\u1ef3 \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5m kh\u00f4ng cho nh\u01b0 th\u1ebf. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ec1u t\u1ed9i m\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 ph\u1ea3i ly d\u1ecb ; ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 h\u00f4n \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i, ng\u01b0\u1eddi m\u1ed1i l\u00e1i, ng\u01b0\u1eddi bang tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e1ng gi\u1ec1ng \u0111\u1ec1u t\u1ed9i gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng bi\u1ebft m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd dung t\u00fang th\u00ec gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, \u0111\u1ed5i n\u01a1i kh\u00e1c. N\u1ebfu nh\u00e2n th\u1ebf m\u00e0 ch\u1edf \u0111em v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc Thanh th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng ph\u00e1t sung qu\u00e2n n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 ph\u00e1t l\u00e0m n\u00f4 \u1edf ch\u1ed7 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, ch\u1ee7 h\u00f4n gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, ng\u01b0\u1eddi m\u1ed1i, bang tr\u01b0\u1edfng, l\u00e1ng gi\u1ec1ng \u0111\u1ec1u t\u1ed9i m\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ed1 \u00fd dung t\u00fang, t\u1ea5n th\u1ee7 kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi ra th\u00ec quan gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i, l\u00ednh tr\u01b0\u1ee3ng 90, c\u00f3 h\u1ed1i l\u1ed9 m\u00e0 dung t\u00fang th\u00ec k\u1ec3 tang m\u00e0 tr\u1ecb theo lu\u1eadt n\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, cho l\u00e0 : B\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 \u1ea5y, l\u00e0 mu\u1ed1n cho ngu d\u00e2n bi\u1ebft m\u00e0 r\u0103n s\u1ee3, v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t h\u1ea1ch c\u00f3 ch\u1ed7 c\u1ea7m gi\u1eef. L\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ta sinh con c\u00e1i m\u00e0 ch\u1edf tr\u1ed9m v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc Thanh th\u00ec xin c\u0169ng nghi\u00eam c\u1ea5m. N\u1ebfu ph\u1ea1m c\u1ea5m th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0, bang tr\u01b0\u1edfng, v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e1ng gi\u1ec1ng t\u01b0 t\u00ecnh \u0111\u1ec1u t\u1ed9i 100 tr\u01b0\u1ee3ng ; \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ed1 \u00fd dung t\u00fang, v\u00e0 t\u1ea5n th\u1ee7 kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec chi\u1ebfu l\u1eddi ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i. L\u1ea1i con sinh ra c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7n t\u00f3c l\u00e0m \u0111u\u00f4i sam, l\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ec1u t\u1ed9i 100 tr\u01b0\u1ee3ng ; bang tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 l\u00e1ng gi\u1ec1ng th\u00ec gi\u1ea3m 2 b\u1eadc. Vua \u0111\u1ec1u theo c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00e1t th\u00f3c c\u00f4ng l\u00e0m v\u1ed1n cho \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed9 \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. \u0110\u1ecbnh l\u1ea5y Qu\u1ea3ng Nam 200.000 c\u00e2n, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 400.000 c\u00e2n, h\u1ea1n th\u00e1ng 4 th\u00e1ng 5 sang n\u0103m th\u00ec n\u1ed9p tr\u1eeb \u0111\u1ee7 s\u1ed1 th\u00f3c. Qu\u1ea3ng Nam m\u1ed7i 100 c\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea1ng nh\u00ec ph\u00e1t th\u00f3c 7 h\u1ed9c ; h\u1ea1ng ba 6 h\u1ed9c. Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i m\u1ed7i 100 c\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea1ng nh\u1ea5t ph\u00e1t th\u00f3c 6 h\u1ed9c r\u01b0\u1ee1i ; h\u1ea1ng nh\u00ec 6 h\u1ed9c, h\u1ea1ng ba 5 h\u1ed9c r\u01b0\u1ee1i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t qu\u00e2n Th\u1ecb trung, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Trung l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb qu\u00e2n Th\u1ecb trung.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua xem s\u00e1ch th\u1ed1ng k\u00ea c\u1ea3 n\u0103m v\u1ec1 n\u0103m ngo\u00e1i, b\u1ea3o H\u1ed9 b\u1ed9 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch ti\u1ec1n b\u1ea1c thu\u1ebf kho\u00e1 m\u1ed9t n\u0103m, so v\u1edbi s\u1ed1 b\u1ed5ng c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf trong ngo\u00e0i v\u00e0 s\u1ed1 th\u01b0\u1eddng chi, c\u00f2n thi\u1ebfu kh\u00f4ng k\u00e9m 50 v\u1ea1n. Duy s\u1ed1 th\u00f3c thu\u1ebf ch\u00ednh cung c\u00f2n th\u1eeba ch\u1eebng 2 v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00ec l\u1ea5y 1 v\u1ea1n \u0111\u1ec3 c\u1ea5p th\u00eam, c\u00f2n tr\u1eef 1 v\u1ea1n c\u0169ng ch\u1ea3 \u0111\u00e1ng lo, nh\u01b0ng s\u1ed1 ti\u1ec1n thu v\u00e0o kh\u00f4ng b\u00f9 s\u1ed1 chi ra th\u00ec r\u1ea5t \u0111\u00e1ng lo \u0111\u1ea5y. Thu\u1ebf th\u00ec c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00eam l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, tr\u1eeb m\u1ed9t vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 c\u1ea5p. Nay nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111ang th\u1ecbnh m\u00e0 c\u1ee7a d\u00f9ng c\u00f2n thi\u1ebfu nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu \u0111\u1eddi vua sau n\u00e0y kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ea1o d\u00e8 d\u1eb7t y\u00ean d\u00e2n nu\u00f4i d\u00e2n m\u00e0 c\u1ee9 hoang ph\u00ed kh\u00f4ng ch\u1eebng, thu\u1ebf m\u00e1 kh\u00f4ng m\u1ee9c, th\u00ec m\u1ed1i lo n\u00f3i sao xi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ! T\u00e0i ch\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, n\u00ean tr\u00f9 li\u1ec7u s\u1edbm \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i danh hi\u1ec7u v\u00e0 s\u1ed1 ng\u1ea1ch t\u01b0\u1ee3ng binh \u1edf trong v\u00e0 ngo\u00e0i. B\u1ed9 Binh b\u00e0n cho r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 t\u01b0\u1ee3ng binh d\u00f9ng v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n, th\u1eadt l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o, c\u00f3 n\u01a1i s\u1ed1 binh nhi\u1ec1u, s\u1ed1 voi \u00edt, c\u00f3 n\u01a1i s\u1ed1 binh \u00edt, s\u1ed1 voi nhi\u1ec1u ; l\u1ea1i c\u00f3 n\u01a1i binh v\u00e0 voi \u0111\u1ec1u ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3. N\u1ebfu kh\u00f4ng tu\u1ef3 nghi \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, c\u1ee9 nh\u00e2n tu\u1ea7n nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec s\u1ef1 ch\u0103n nu\u00f4i ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 lo kh\u00f3 \u0111\u1ee7, m\u00e0 khi c\u00f3 vi\u1ec7c sai khi\u1ebfn l\u1ea1i s\u1ee3 c\u00f3 ch\u1ed7 l\u00e0m kh\u00f4ng n\u1ed5i. Xin l\u01b0\u1ee3ng theo \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u1edbn nh\u1ecf v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u \u00edt \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 binh s\u1ed1 t\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1c nhau cho c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch. \u1edf Kinh c\u00f3 3 v\u1ec7, m\u1ed7i v\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, bi\u1ec1n binh 1.500 ng\u01b0\u1eddi, voi 150 th\u1edbt. B\u1eafc Th\u00e0nh 3 c\u01a1, m\u1ed7i c\u01a1 5 \u0111\u1ed9i, bi\u1ec1n binh 750 ng\u01b0\u1eddi, voi 110 th\u1edbt. Th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh 10 \u0111\u1ed9i, bi\u1ec1n binh 500 ng\u01b0\u1eddi, voi 75 th\u1edbt. Qu\u1ea3ng Nam 5 \u0111\u1ed9i, bi\u1ec1n binh 250 ng\u01b0\u1eddi, voi 35 th\u1edbt. Ngh\u1ec7 An 3 \u0111\u1ed9i, bi\u1ec1n binh 150 ng\u01b0\u1eddi, voi 21 th\u1edbt. Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Thanh Hoa \u0111\u1ec1u 2 \u0111\u1ed9i, bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u 100 ng\u01b0\u1eddi, voi \u0111\u1ec1u 15 th\u1edbt. Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec1u 1 \u0111\u1ed9i, bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u 50 ng\u01b0\u1eddi, voi \u0111\u1ec1u 7 th\u1edbt. L\u1ea1i c\u1ee9 hi\u1ec7n s\u1ed1 th\u1eeba thi\u1ebfu m\u00e0 b\u1edbt hay th\u00eam. N\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u1ed1, binh th\u00ec m\u1ed9 sung v\u00e0o, voi th\u00ec b\u1ed5 ti\u1ebfp. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 danh hi\u1ec7u v\u1ec7, c\u01a1, xin d\u00f9ng m\u1ed9t ch\u1eef t\u00ean Kinh, th\u00e0nh, tr\u1ea5n, \u0111\u1ea1o m\u00e0 g\u1ecdi. \u1edf Kinh th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 3 v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb th\u00ec g\u1ecdi c\u01a1 Tr\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng ; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh g\u1ecdi c\u01a1 Qu\u1ea3ng t\u01b0\u1ee3ng ; Qu\u1ea3ng Nam g\u1ecdi c\u01a1 Nam t\u01b0\u1ee3ng ; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i g\u1ecdi c\u01a1 Ng\u00e3i t\u01b0\u1ee3ng ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh g\u1ecdi c\u01a1 B\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng ; Ph\u00fa Y\u00ean g\u1ecdi c\u01a1 Ph\u00fa t\u01b0\u1ee3ng ; B\u00ecnh H\u00f2a g\u1ecdi c\u01a1 H\u00f2a t\u01b0\u1ee3ng ; B\u00ecnh Thu\u1eadn g\u1ecdi c\u01a1 Thu\u1eadn t\u01b0\u1ee3ng, Ngh\u1ec7 An g\u1ecdi c\u01a1 An t\u01b0\u1ee3ng ; Thanh Hoa g\u1ecdi c\u01a1 Hoa t\u01b0\u1ee3ng ; Ninh B\u00ecnh g\u1ecdi c\u01a1 Ninh t\u01b0\u1ee3ng ; Gia \u0110\u1ecbnh g\u1ecdi c\u01a1 \u0110\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng ; B\u1eafc Th\u00e0nh g\u1ecdi 3 c\u01a1 B\u1eafc ti\u1ec1n, B\u1eafc t\u1ea3 v\u00e0 B\u1eafc h\u1eefu\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf Kinh t\u01b0\u1ee3ng, L\u00ea Ph\u1ee5c T\u1ea5n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t, v\u1eabn chuy\u00ean qu\u1ea3n c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, H\u1ed3 V\u0103n \u0110a l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Kinh T\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecb, v\u1eabn chuy\u00ean qu\u1ea3n c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 Gia \u0110\u1ecbnh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Kinh t\u01b0\u1ee3ng tam, v\u1eabn chuy\u00ean qu\u1ea3n c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 \u1edf Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai H\u1eefu ty ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng Kinh t\u01b0\u1ee3ng Th\u1ed1ng ch\u1ebf b\u1eb1ng ng\u00e0 v\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd ba v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, m\u1ed7i v\u1ec7 m\u1ed9t c\u00e1i, \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 ki\u1ec1m b\u1eb1ng g\u1ed7 cho 15 t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1, m\u1ed7i c\u01a1 \u0111\u1ec1u m\u1ed9t c\u00e1i. L\u1ea1i ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng Kinh t\u01b0\u1ee3ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t c\u00e1i v\u00e0 ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i, 1 \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd \u0111\u1ed3ng v\u00e0 1 ki\u1ec1m g\u1ed7 cho c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 Tr\u1ecb, Nam, Qu\u1ea3ng, 1 \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd \u0111\u1ed3ng v\u00e0 1 ki\u1ec1m g\u1ed7 cho c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 Ngh\u0129a, B\u00ecnh, Ph\u00fa, H\u00f2a, Thu\u1eadn, \u0110\u1ecbnh, 1 \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd \u0111\u1ed3ng v\u00e0 1 ki\u1ec1m g\u1ed7 cho c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 An, Hoa, Ninh, B\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng tu b\u1ed5 \u1edf Kinh, khi vi\u1ec7c l\u00e0m xong, C\u00f4ng b\u1ed9 v\u00e0 H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 s\u1ee9 theo l\u1ec7 u\u1ef7 giao nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u1ebfn kh\u00e1m nghi\u1ec7m, l\u1ea5y \u0111\u1ee7 t\u1edd cam k\u1ebft c\u1ee7a vi\u00ean gi\u00e1m tu, l\u01b0u gi\u1eef \u1edf B\u1ed9, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u00e0y sau tra xem ni\u00ean h\u1ea1n b\u1ea3o c\u1ed1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 kh\u00f3a thanh tra kho thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n. Kho thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, t\u1eeb n\u0103m Gia Long tr\u1edf l\u1ea1i, s\u1ed1 tr\u1eef c\u0169 v\u00e0 thu m\u1edbi ch\u1ed3ng ch\u1ea5t nhi\u1ec1u n\u0103m, ch\u01b0a t\u1eebng tra x\u00e9t. \u0110\u1ebfn nay m\u1edbi sau Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Phan \u0110\u00ecnh S\u1ef9 sung ch\u1ee9c \u0110\u1ed5ng l\u00fd \u0111em 4 ng\u01b0\u1eddi B\u00e1t ph\u1ea9m v\u00e0 Th\u01b0 l\u1ea1i v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u theo l\u00e0m vi\u1ec7c. Ch\u1ebf c\u1ea5p \u1ea5n quan ph\u00f2ng v\u00e0 ki\u1ec1m ng\u00e0 \u201cThanh tra h\u1ecfa d\u01b0\u1ee3c kh\u1ed1\u201d. Th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u1ed5ng l\u00fd v\u00e0 c\u00e1c Th\u01b0 l\u1ea1i ti\u1ec1n g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng 2 th\u00e1ng, cho bi\u1ec1n binh ph\u00f2ng h\u1ed9 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng n\u1eeda th\u00e1ng. L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh tr\u00ecnh h\u1ea1n thanh tra, l\u1ea5y n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 11 b\u1eaft \u0111\u1ea7u, m\u1ed7i v\u00f2ng 12 n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t kh\u00f3a.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy C\u1ea7n v\u00ec sai ri\u00eang binh l\u00ednh s\u1eeda \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n ghe b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. L\u1ea5y H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 Bi\u1ec7n l\u00fd H\u1ed9 t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 V\u0169 Giu l\u0129nh coi vi\u1ec7c tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Tr\u00e1c v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ecdn nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu L\u1ee3i, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00fa, Tham hi\u1ec7p l\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u1eabn nhi\u1ec1u l\u1ea7n can ngh\u1ecb t\u1ed9i. \u0110\u1ea7u l\u00e0 b\u1ed9 H\u00ecnh d\u00e2ng \u00e1n xin x\u1eed t\u1ed9i l\u01b0u ; v\u00ec c\u00f2n can \u00e1n kh\u00e1c, c\u00f3 ch\u1ec9 c\u00e1ch ch\u1ee9c giao tra x\u00e9t. Sau nh\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u b\u00e1o vi\u1ec7c s\u00f4ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 y\u00ean n\u00ean l\u1ea1i c\u00f3 ch\u1ec9 tha cho t\u1ed9i l\u01b0u, nh\u01b0ng v\u1eabn theo \u00e1n kh\u00e1c ngh\u1ecb t\u1ed9i. \u0110\u1ebfn nay b\u1ed9 H\u00ecnh l\u1ea5y hai \u00e1n l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 th\u00f3c kho men m\u1ee5c v\u00e0 vi\u1ec7c x\u1eed \u00e1n m\u1ea1ng tr\u00e1i ph\u00e9p, t\u00e2u l\u00ean m\u1ed9t vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng gi\u00e1ng \u0111\u1ed5i n\u01a1i kh\u00e1c, m\u1ed9t vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng c\u00e1ch ch\u1ee9c, xin theo vi\u1ec7c n\u1eb7ng \u0111\u1ec1u x\u1eed c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y trong \u00e1n Nguy\u1ec5n M\u1eabn c\u00f3 kho\u1ea3n ri\u00eang l\u00e0 thi\u1ec7n ti\u1ec7n r\u1eddi b\u1ecf ch\u1ee9c th\u1ee7, t\u00ecm t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft v\u1ec1 d\u00e2n ch\u1ecbu sai d\u1ecbch ; Nguy\u1ec5n C\u1eedu L\u1ee3i v\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00fa \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c, v\u1eabn cho v\u1ec1 Kinh hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 L\u00ea C\u00f4ng T\u01b0\u1eddng v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa l\u00e0m th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho ch\u00e1u th\u00fac b\u00e1 c\u1ee7a Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 \u0110inh \u0110\u1ea1t Bi\u1ec3u l\u00e0 \u0110inh \u0110\u1ea1t Hu\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi gi\u1eef t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n quan c\u1ea5p. Bi\u1ec3u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Nga S\u01a1n, bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng \u1ee9ng ngh\u0129a, ch\u1ebft tr\u1eadn kh\u00f4ng con. N\u0103m Gia Long th\u1ee9 1 c\u1ea5p t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n 20 m\u1eabu v\u00e0 cho em l\u00e0 \u0110inh \u0110\u1ea1t L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m l\u00e0m nhi\u00eau \u1ea5m \u0111\u1ec3 ch\u1ee7 vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y L\u01b0\u1ee3ng ch\u1ebft, tr\u1ea5n th\u1ea7n xin cho con l\u00e0 Hu\u1ea5n ph\u1ee5ng vi\u1ec7c th\u1eeba t\u1ef1. Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i l\u1ea1i danh hi\u1ec7u v\u00e0 s\u1ed1 ng\u1ea1ch c\u00e1c dinh v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t binh, ngo\u00e0i ng\u1ea1ch t\u00fac v\u1ec7 c\u00f3 n\u0103m qu\u00e2n ((1) N\u0103m qu\u00e2n : Ti\u1ec1n qu\u00e2n, H\u1eadu qu\u00e2n, T\u1ea3 qu\u00e2n, H\u1eefu qu\u00e2n, Trung qu\u00e2n), l\u1ea1i c\u00f3 Thu\u1ef7 qu\u00e2n, T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0 b\u1ea3y qu\u00e2n. V\u1ea3 n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng \u0111\u1ebfn t\u1eadn bi\u1ec3n Nam, thu\u1ef7 qu\u00e2n r\u1ea5t l\u00e0 s\u1edf tr\u01b0\u1eddng, cho n\u00ean \u0111\u1eb7t Thu\u1ef7 qu\u00e2n c\u00f9ng n\u0103m qu\u00e2n l\u00e0 s\u00e1u qu\u00e2n, th\u1eadt l\u00e0 h\u1ee3p v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 thi\u00ean t\u1eed l\u1ee5c qu\u00e2n &nbsp;((2) Thi\u00ean t\u1eed l\u1ee5c qu\u00e2n : Thi\u00ean t\u1eed c\u00f3 s\u00e1u qu\u00e2n, m\u1ed7i qu\u00e2n 10.000 ng\u01b0\u1eddi) \u0111\u1eddi x\u01b0a. C\u00f2n nh\u01b0 T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n, nay \u0111\u00e3 chia l\u1ec7 v\u00e0o c\u00e1c h\u1ea1t th\u00ec n\u00ean b\u1edbt danh hi\u1ec7u qu\u00e2n \u1ea5y \u0111i, c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c qu\u00e2n kh\u00e1c, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc th\u00eam b\u1edbt v\u1eady.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cL\u1ea1i chi\u1ebfu s\u1ed1 m\u1ed9 binh \u1edf c\u00e1c dinh v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, c\u00f3 \u0111\u1ed9i 30, 40 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 \u0111\u1ed9i 10, 20 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 danh hi\u1ec7u v\u1ec7 \u0111\u1ed9i, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ed1 v\u1ec7 \u0111\u1ed9i. L\u1ea1i nh\u01b0 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 c\u00f3 ri\u00eang c\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ea7n uy, Ch\u1ea5n uy, m\u00e0 hai v\u1ec7 t\u1ea3 h\u1eefu c\u00f2n tr\u1ed1ng kh\u00f4ng. L\u1ea1i c\u00f3 v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a thu\u1ed9c dinh n\u00e0o, c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed9i sai, c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c b\u1ea3o, Ph\u00fa thu\u1eadn, s\u1ed1 qu\u00e2n linh tinh, n\u00ean d\u1ed3n b\u1ed5 \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o s\u1ed1 qu\u00e2n thi\u1ebfu&nbsp; c\u1ee7a c\u00e1c dinh v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNay xin l\u1ea5y 10 \u0111\u1ed9i c\u1ee7a Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 v\u00e0 2 \u0111\u1ed9i c\u1ee7a v\u1ec7 Th\u1ea7n uy \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, 4 \u0111\u1ed9i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, s\u1ed1 binh h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ; l\u1ea5y 10 \u0111\u1ed9i c\u1ee7a H\u1eadu v\u1ec7 v\u00e0 4 \u0111\u1ed9i c\u1ee7a v\u1ec7 Ch\u1ea5n uy \u1edf Kinh, 3 \u0111\u1ed9i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, s\u1ed1 binh h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ; l\u1ea5y c\u1ea3 v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ea5t \u0111\u1ed5i l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ; l\u1ea5y 2 \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n sai, 5 \u0111\u1ed9i H\u1eefu sai, 2 \u0111\u1ed9i T\u00e2n sai, 3 \u0111\u1ed9i H\u00f9ng sai, 2 \u0111\u1ed9i \u1ee9ng sai, 2 \u0111\u1ed9i c\u1ee7a v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o, v\u00e0 3 \u0111\u1ed9i Ph\u00fa thu\u1eadn, s\u1ed1 binh h\u01a1n 490 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ; l\u1ea5y 10 \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n v\u1ec7, c\u00f9ng 9 \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Long v\u00f5, s\u1ed1 binh h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 ; l\u1ea5y 1 \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 v\u00e0 3 \u0111\u1ed9i H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai, c\u00f9ng v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5, s\u1ed1 binh h\u01a1n 480 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 ; l\u1ea5y 10 \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai c\u00f9ng 7 \u0111\u1ed9i H\u1eefu v\u1ec7, s\u1ed1 binh h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai, l\u1ea5y c\u1ea3 v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ecb \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai. San b\u1ed5 nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec 4 dinh qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, m\u1ed7i dinh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 3 v\u1ec7 l\u00ednh gi\u1ea3n, 2 v\u1ec7 l\u00ednh m\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cL\u1ea1i l\u00ednh v\u1ec7 Ch\u1ea5n uy, 1 \u0111\u1ed9i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, 2 \u0111\u1ed9i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 l\u00ednh v\u1ec7 Th\u1ea7n uy, 2 \u0111\u1ed9i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, 2 \u0111\u1ed9i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i xin \u0111\u1ed5i l\u1ec7 v\u00e0o c\u00e1c tr\u1ea5n nh\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Uy ch\u1ea5n \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh. Binh Ch\u1ea5n uy l\u1ec7 v\u00e0o Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb th\u00ec l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ch\u1ea5n uy nh\u1ea5t, l\u1ec7 v\u00e0o Qu\u1ea3ng B\u00ecnh th\u00ec l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Ch\u1ea5n uy nh\u1ecb v\u00e0 Ch\u1ea5n uy tam. Binh Th\u1ea7n uy l\u1ec7 v\u00e0o Qu\u1ea3ng Nam th\u00ec l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Th\u1ea7n uy nh\u1ea5t, Th\u1ea7n uy nh\u1ecb, l\u1ec7 v\u00e0o B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u00ec l\u00e0m \u0111\u1ed9i Th\u1ea7n uy tam, l\u1ec7 v\u00e0o Qu\u1ea3ng B\u00ecnh th\u00ec l\u00e0m \u0111\u1ed9i Th\u1ea7n uy t\u1ee9 ; kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 t\u00ean \u0111\u1ea7u l\u00e0 Th\u1ecb n\u1ed9i Th\u1ea7n c\u01a1 dinh, \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u01a1 Ng\u0169 k\u00edch c\u1ee7a T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n th\u00ec 2 c\u01a1 H\u1eefu v\u00e0 H\u1eadu, qu\u00ea thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh, xin \u0111\u1ed5i c\u01a1 H\u1eefu k\u00edch l\u00e0m Ninh B\u00ecnh Ti\u1ec1n c\u01a1, H\u1eadu k\u00edch l\u00e0m Ninh B\u00ecnh H\u1eefu c\u01a1, c\u01a1 Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ninh B\u00ecnh T\u1ea3 c\u01a1, c\u01a1 Ninh D\u0169ng \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ninh B\u00ecnh H\u1eadu c\u01a1, \u0111\u1ec1u l\u1ec7 v\u00e0o \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. Con ba c\u01a1 Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, qu\u00ea thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh, th\u00ec xin do th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e1n b\u1ed5 v\u00e0o s\u1ed1 gi\u1ea3n binh thi\u1ebfu \u1edf n\u0103m qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cS\u1ed1 binh \u1edf c\u01a1 Tam k\u00edch, h\u00e0ng ng\u0169 \u0111\u00e3 th\u00e0nh, b\u1ecf tr\u1ed1n c\u0169ng \u00edt, ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n su\u1ea5t v\u1ed1n c\u00f9ng luy\u1ec7n t\u1eadp, n\u1ebfu theo qu\u00ea qu\u00e1n m\u00e0 chia b\u1ed5 tan ra th\u00ec ch\u1eb3ng kh\u1ecfi s\u1ee3 h\u00e3i. Xin chi\u1ebfu s\u1ed1 thi\u1ebfu \u1edf c\u01a1 \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n, cho c\u1ea3 s\u1ed1 1, 2 \u0111\u1ed9i, ho\u1eb7c 5, 6 \u0111\u1ed9i sung v\u00e0o, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ed9i ng\u0169 li\u1ec1n nhau, c\u00f3 th\u1ec3 mong sai khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cGi\u1ea3n binh c\u1ee7a n\u0103m qu\u00e2n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i c\u01a1 chia l\u00e0m 3 hi\u1ec7u, Trung hi\u1ec7u 4 \u0111\u1ed9i, Ti\u1ec1n H\u1eadu hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u 3 \u0111\u1ed9i ; xin \u0111\u1ed5i 4 \u0111\u1ed9i Trung hi\u1ec7u l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9, Ti\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i, ng\u0169, l\u1ee5c, th\u1ea5t, H\u1eadu hi\u1ec7u l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i b\u00e1t, c\u1eedu, th\u1eadp m\u00e0 t\u01b0\u1edbc b\u1ecf danh ng\u1ea1ch ba hi\u1ec7u \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111\u1ec1u y theo. H\u1ea1 l\u1ec7nh ch\u1ebf c\u1ea5p cho 2 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu dinh Th\u1ea7n c\u01a1 \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 ki\u1ec1m b\u1eb1ng g\u1ed7 m\u1ed7i v\u1ec7 m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e1i, v\u00e0 cho 4 c\u01a1 Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu \u1edf Ninh B\u00ecnh m\u1ed7i c\u01a1 1 \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ea5t l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n S\u1ef9 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ea7n uy dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng \u0110i\u1ec1u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ch\u1ea5n uy dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Long v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng c\u1ef1 nh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u1ef5 l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n Ngh\u1ecb l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u00f5 l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 H\u00f9ng d\u0169ng c\u1ee7a H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 H\u1ed3 B\u00f4i v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd l\u0129nh Trung qu\u00e2n, Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ea3 qu\u00e2n, Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Ki\u00ean nhu\u1ec7 c\u1ee7a T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 H\u00f9ng d\u0169ng c\u1ee7a H\u1eefu qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c l\u00e0m x\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 thuy\u1ec1n, nh\u1eefng v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u1ec1u do bi\u1ec1n binh t\u1ef1 bi\u1ec7n. Xin c\u00e1c x\u01b0\u1edfng thuy\u1ec1n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 \u1edf \u0111\u1ed3n thu\u1ef7 Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u1edf Kinh, chia h\u1ea1ng m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n t\u00e2u, cho r\u1eb1ng : Thu\u1ef7 s\u01b0 l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 n\u01a1i quan tr\u1ecdng, ng\u1ea1ch thu\u1ebf so v\u1edbi c\u00e1c n\u01a1i nhi\u1ec1u h\u01a1n, n\u1ebfu b\u1eaft \u1edf s\u1ee9c binh l\u00ednh th\u00ec s\u1ee3 kh\u00f3 bi\u1ec7n n\u1ed5i. Duy binh \u1edf ngo\u00e0i c\u00f9ng binh \u1edf Kinh, vi\u1ec7c c\u00f4ng nhi\u1ec1u \u00edt c\u00f3 kh\u00e1c nhau, t\u01b0\u1edfng n\u00ean xem l\u1ec7 \u1edf Kinh l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m m\u00e0 c\u1ea5p. Nay xin c\u1ee9 s\u1ed1 thuy\u1ec1n ghe trong ng\u1ea1ch, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m b\u1ed1n h\u1ea1ng : h\u1ea1ng nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1c thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Ba L\u00e3ng, h\u1ea1ng nh\u00ec l\u00e0 thuy\u1ec1n h\u1ea3i \u0111\u1ea1o, h\u1ea1ng ba l\u00e0 thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n l\u00ea, h\u1ea1ng t\u01b0 l\u00e0 thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n. H\u1ea1ng nh\u1ea5t h\u1ea1ng nh\u00ec th\u00ec chia \u0111\u1eb7t m\u1ed7i x\u01b0\u1edfng 1 thuy\u1ec1n, h\u1ea1ng ba h\u1ea1ng t\u01b0 h\u1ee3p l\u1ea1i, m\u1ed7i x\u01b0\u1edfng 2 thuy\u1ec1n. X\u01b0\u1edfng h\u1ea1ng nh\u1ea5t c\u1ea5p ti\u1ec1n 350 quan, h\u1ea1ng nh\u00ec v\u00e0 ba \u0111\u1ec1u 200 quan, h\u1ea1ng t\u01b0 120 quan. \u0110\u1eb7t quy ch\u1ebf cao r\u1ed9ng bao nhi\u00eau tr\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i l\u1ea5y n\u0103m d\u1ef1ng x\u01b0\u1edfng b\u1eaft \u0111\u1ea7u, 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n ti\u1ec3u tu, 6 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ea1i tu, sau \u0111\u1ea1i tu \u0111\u1ebfn ti\u1ec3u tu, sau ti\u1ec3u tu \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i tu, h\u1ebft l\u01b0\u1ee3t l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u. Chi ph\u00ed vi\u1ec7c ti\u1ec3u tu th\u00ec k\u00e9m s\u1ed1 ti\u1ec1n m\u1edbi l\u00e0m l\u00e0 8 ph\u1ea7n 10, \u0111\u1ea1i tu th\u00ec k\u00e9m 6 ph\u1ea7n 10. Duy c\u00f3 thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Ba l\u00e3ng c\u00f3 sai vi\u1ec7c c\u00f4ng, \u0111\u1ebfn khi v\u1ec1 l\u1ea1i l\u00e0m x\u01b0\u1edfng, th\u00ec theo s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u00e0m x\u01b0\u1edfng l\u00fac \u0111\u1ea7u c\u1ea5p cho 1 ph\u1ea7n 10, n\u1ebfu g\u1eb7p n\u0103m \u0111\u1ea1i tu, ti\u1ec3u tu th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ea5p l\u1ea7n n\u1eefa. C\u00f2n c\u00e1c thuy\u1ec1n kh\u00e1c h\u1eb1ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng sai ph\u00e1i th\u00ec kh\u00f4ng \u1edf l\u1ec7 \u1ea5y\u201d. Vua theo l\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u \u0110\u1ed1c h\u1ecdc tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy H\u1ef1u v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 b\u1ed5 d\u00f9ng, l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb gi\u1ea3ng l\u00e0m V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn l\u00e0 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5 Nguy\u1ec5n \u00e1i l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m v\u00e0 Ph\u1ee7 th\u1eeba l\u00e0 Thang Huy Th\u1eadn b\u1ecb t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c. B\u1ecdn Thi\u1ec7m v\u00ec thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf ph\u1ee7 g\u00e1 b\u1ea1c m\u01b0u l\u1ee3i m\u00e0 l\u1ea1i thi\u00ean v\u1ecb che ch\u1edf \u0111\u1ebfn n\u1ed7i k\u1ebb thua b\u1ea1c b\u1ecb giam, c\u00f9ng b\u1ee9c m\u00e0 t\u1ef1 t\u1eed. B\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 truy b\u1eaft ti\u1ec1n mai t\u00e1ng 10 l\u1ea1ng \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00e1n t\u00e2u l\u00ean. Vua gia \u01a1n \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i n\u01a1i kh\u00e1c. Thi\u1ec7m gi\u00e1ng l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1, t\u00e1 b\u1ed5 h\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m Tu so\u1ea1n, theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9 L\u1ec5 ; Th\u1eadn gi\u00e1ng l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5, t\u00e1 b\u1ed5 h\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m Bi\u00ean tu, theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean, Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean l\u00e0m Ph\u1ee7 th\u1eeba. Thanh Gi\u1ea3n t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, vua h\u1ecfi : \u201cNg\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u1edf Ngh\u1ec7 An c\u00f3 th\u00e1m bi\u1ebft vi\u1ec7c Tr\u1ea5n Ninh kh\u00f4ng ?\u201d. (Tr\u01b0\u1edbc kia Tham hi\u1ec7p Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Tr\u00e1c v\u1ec1 \u0111inh \u01b0u sai Phan Thanh Gi\u1ea3n quy\u1ec1n nhi\u1ebfp vi\u1ec7c tr\u1ea5n). \u0110\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n nghe nh\u01b0 Chi\u00eau N\u1ed9i \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f3 l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c an t\u00e2m ; nh\u01b0ng v\u00ec uy \u0111\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh gia \u0111\u1ebfn n\u01a1i xa, cho n\u00ean c\u0169ng ch\u01b0a d\u00e1m xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua&nbsp; h\u1ecfi : \u201cVi\u1ec7c Tr\u1ea5n Ninh ng\u00e0y nay \u00fd ng\u01b0\u01a1i th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. \u0110\u00e1p : \u201cTh\u1ea7n ngu mu\u1ed9i, cho Tr\u1ea5n Ninh c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ed1i lo \u1edf ngo\u00e0i. Nay n\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u00e2n vi\u1ec7c ch\u01b0a ph\u00e1t m\u00e0 ng\u0103n \u0111i, s\u1ee3 sau n\u00e0y th\u1ebf \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u00ec c\u00e0ng kh\u00f3 tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm t\u1eebng ngh\u0129 ng\u0103n vi\u1ec7c \u1edf khi ch\u01b0a ph\u00e1t th\u00ec d\u00f9ng s\u1ee9c \u00edt m\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng d\u1ec5, lo vi\u1ec7c \u1edf khi \u0111\u00e3 ph\u00e1t th\u00ec d\u00f9ng s\u1ee9c nhi\u1ec1u m\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng kh\u00f3. Cho n\u00ean v\u1ec1 h\u1ea1t Tr\u1ea5n Ninh tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y l\u00e0m lo. L\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i ch\u00ednh h\u1ee3p \u00fd tr\u1eabm. Th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc sai T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111i, ng\u01b0\u01a1i th\u1eed li\u1ec7u xem Chi\u00eau N\u1ed9i c\u00f3 theo m\u1ec7nh kh\u00f4ng ? hay l\u00e0 ch\u1ed1ng m\u1ec7nh ?\u201d. \u0110\u00e1p : \u201cTh\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 h\u1eafn kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1ed1ng m\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cS\u1ee3 l\u00f2ng k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n kh\u00f4ng \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00f4ng l\u00e0m. H\u1eafn n\u1ebfu ch\u1ed1ng m\u1ec7nh th\u00ec qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, tr\u1eabm kh\u00f4ng ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. L\u1ea1i h\u1ecfi : \u201cNg\u01b0\u01a1i \u1edf Ngh\u1ec7 An c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u l\u00e0m vi\u1ec7c, xem hai ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. \u0110\u00e1p : \u201cQu\u1ebf l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u0103m ch\u1ec9 gi\u1ecfi giang, H\u1ef1u kh\u00f4ng k\u1ecbp \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm v\u1ed1n bi\u1ebft t\u00e0i c\u1ee7a Qu\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c, cho n\u00ean giao cho tr\u1ecdng tr\u1ea5n. G\u1ea7n nay l\u00e0m vi\u1ec7c c\u0169ng h\u01a1i kh\u00e1. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 H\u1ef1u th\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u1edf Kinh tr\u1eabm xem x\u00e9t k\u1ef9 c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng. Song c\u00f3 Qu\u1ebf c\u00f9ng l\u00e0m, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ng\u1ea1i\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cNgh\u1ec7 An tr\u01b0\u1edbc nay th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a lu\u00f4n, d\u00e2n gian d\u1ea7n \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n. Th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc m\u1edbi g\u1eb7p n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, gi\u00e1 g\u1ea1o k\u00e9m, d\u00e2n c\u00f3 s\u1eafc \u0111\u00f3i kh\u00f4ng ?\u201d. \u0110\u00e1p : \u201cD\u00e2n tuy \u0103n kh\u1ed5, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 ch\u01b0a th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 s\u1eafc xanh xao\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua l\u1ea1i h\u1ecfi : \u201cTrong h\u1ea1t c\u00f3 y\u00ean \u1ed5n kh\u00f4ng ?\u201d. \u0110\u00e1p : \u201cNay nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u01b0\u1eddng th\u1ecbnh, ngo\u00e0i c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef kh\u00f4ng lo ng\u1ea1i. V\u1eeba r\u1ed3i nh\u00e2n s\u1ef1 kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u1ebfn, nh\u01b0 th\u1ed5 ph\u1ec9 th\u00ec kh\u00f4ng d\u00e1m n\u1ed5i \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 N\u1eb7c Ch\u0103n khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a th\u01b0 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh. Th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i b\u1ea3o h\u1ed9 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc c\u1ea3m \u01a1n \u0111\u1ee9c, mu\u1ed1n c\u1eaft \u0111\u1ea5t ba ph\u1ee7 Ch\u00e2n N\u01a1m, M\u1eadt Lu\u1eadt v\u00e0 L\u1ee3i \u1ef6 B\u00e1t d\u00e2ng n\u1ed9p \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u01a1n, \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 sai V\u0103n Tho\u1ea1i ch\u1ec9 ti\u1ebfp thu nh\u00e2n d\u00e2n 2 ph\u1ee7 Ch\u00e2n N\u01a1m v\u00e0 M\u1eadt Lu\u1eadt g\u1ea7n \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n h\u1ea1t v\u00e0 hu\u1ea5n luy\u1ec7n, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 thu\u1ebf l\u1ec7 2 ph\u1ee7 v\u00e0 ph\u1ee7 L\u1ee3i \u1ef6 B\u00e1t th\u00ec giao tr\u1ea3 cho Ch\u0103n qu\u1ea3n l\u00fd. Ch\u0103n t\u1ef1 ngh\u0129 d\u00e2n s\u1ed1 hai ph\u1ee7 kh\u00f4ng m\u1ea5y, l\u1ea1i l\u1ea5y ph\u1ee7 L\u1ee3i \u1ef6 B\u00e1t giao ri\u00eang cho. Nay Tho\u1ea1i \u0111\u00e3 ch\u1ebft, xin l\u1ea1i \u0111em 3 ph\u1ee7 \u1ea5y v\u1ec1 thu\u1ed9c \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c m\u00e3i m\u00e3i, do vi\u00ean b\u1ea3o h\u1ed9 m\u1edbi qu\u1ea3n l\u00fd, thu\u1ebf l\u1ec7 th\u00ec giao cho \u0111\u1ea7u m\u1ee5c thu gi\u1eef, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng c\u1ea7n \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c v\u1ec1 t\u00e2u. Vua giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n. \u0110\u1ec1u n\u00f3i: \u201cCh\u00e2n L\u1ea1p, khi tr\u01b0\u1edbc nh\u1ecf y\u1ebfu, b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng \u00e1p b\u1ee9c, ch\u1ec9 nh\u1edd c\u1eady uy \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc, l\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed1i lo kh\u1ed5 s\u1edf l\u01b0u ly, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec kh\u00f4ng m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5t, kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 kh\u00f4ng \u1edf trong ph\u1ea1m vi che ch\u1edf. Vua Phi\u00ean d\u00e2ng n\u1ed9p \u0111\u1ea5t \u0111ai, s\u1eeda l\u1ec5 c\u1ed1ng hi\u1ebfn, \u0111\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng gi\u1eef \u0111\u1ea1o phi\u00ean ph\u1ee5. T\u1ef1 bi\u1ebft l\u00e0 \u01a1n to c\u1ee7a nh\u00e0 vua kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng th\u1ea5y vi\u00ean b\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i gi\u00fap \u0111\u1ee1 cho l\u00e0 c\u00f3 \u01a1n, xin c\u1eaft \u0111\u1ea5t 3 ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 \u01a1n, Tho\u1ea1i \u0111\u00e3 t\u1eebng v\u00e2ng l\u1eddi d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng, ch\u1ec9 thu 2 ph\u1ee7, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi hu\u1ea5n luy\u1ec7n nh\u00e2n d\u00e2n m\u00e0 gi\u1eef \u0111\u1ea5t \u0111ai cho h\u1ecd, th\u1eadt l\u00e0 ch\u00ed \u00fd b\u1ed3i \u0111\u1eafp cho n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf. Nay vua Phi\u00ean l\u1ea1i xin n\u1ed9p \u0111\u1ea5t 3 ph\u1ee7, tuy th\u00e0nh kh\u1ea9n, song trong \u0111\u00f3 2 ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 giao qu\u1ea3n th\u00ec c\u00f3 l\u1eddi l\u1ebd r\u1ed3i, \u0111\u1ebf nh\u01b0 ph\u1ee7 L\u1ee3i \u1ef6 B\u00e1t l\u00e0 \u0111\u1ea5t giao ri\u00eang m\u00e0 vi\u00ean b\u1ea3o h\u1ed9 c\u0169 nh\u1eadn ri\u00eang th\u00ec c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i cho l\u00e0 vi\u1ec7c c\u0169 m\u00e0 giao cho vi\u00ean b\u1ea3o h\u1ed9 m\u1edbi. Xin theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho th\u00e0nh th\u1ea7n tuy\u00ean b\u1ea3o \u0111\u1ee9c \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, khi\u1ebfn vua Phi\u00ean bi\u1ebft l\u00f2ng nh\u00e2n v\u1ed7 v\u1ec1 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 c\u00e0ng g\u1eafng gi\u1eef l\u00e2u d\u00e0i \u0111\u1ec3 t\u1ecf c\u00e1i ngh\u0129a t\u00f4n th\u00e2n\u201d. Vua khen l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e2n Phi\u00ean \u1edf ph\u1ee7 Ba X\u1eafc n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c thuy\u1ec1n bu\u00f4n tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean, gi\u1ebft h\u1ea1i ch\u1ee7 thuy\u1ec1n. Hai \u0111\u1ed3n Tr\u1ea5n Di, Giang Th\u00e0nh \u0111em binh t\u00ecm b\u1eaft, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ph\u1ea1m 4 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 tang v\u1eadt. Quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m \u00e1n ngh\u0129 x\u1eed c\u00e1c t\u00ean ph\u1ea1m th\u00ec ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u, c\u00f2n ch\u1ee9c minh ph\u1ee7 (ch\u1ee9c quan ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1p) cai qu\u1ea3n h\u1ea1t \u1ea5y l\u00e0 Tr\u1ea7n Ph\u00f2ng Quan kh\u00f4ng bi\u1ebft ki\u1ec1m th\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n th\u00ec c\u00e1ch ch\u1ee9c. \u00e1n t\u00e2u l\u00ean, vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Tr\u1ea7n Ph\u00f2ng Quan th\u00ec t\u01b0 cho vua Phi\u00ean x\u1eed tr\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ch\u1eefa l\u1ea1i kho tr\u1ea5n, xin chi nhu tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i sau b\u00e1o s\u1ed1 ti\u00eau. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 xin t\u1eeb nay trong h\u1ea1t th\u00e0nh c\u1ea7n tu b\u1ed5 g\u00ec th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cD\u00f9ng c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u00ednh gi\u00e1 tr\u01b0\u1edbc t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1eb1ng c\u1ee9 v\u1ec1 sau khi x\u00e9t s\u1ed5 ti\u00eau, th\u1ebf l\u00e0 tr\u1ecdng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu v\u1ed9i chi nhu th\u00ec c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u00e0m c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p c\u00e1ch hay kh\u00f4ng ? V\u1eadt li\u1ec7u c\u1ea7n d\u00f9ng c\u00f3 th\u00edch \u0111\u00e1ng hay kh\u00f4ng ? L\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 x\u00e9t cho \u0111\u00fang ? V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh ph\u00e0m c\u00e1c s\u1edf h\u00e0nh cung, kho t\u00e0ng, th\u00e0nh tr\u00ec trong h\u1ea1t th\u00e0nh, d\u00f9ng c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u1eeda sang th\u00ec t\u1ef1 30 quan ti\u1ec1n tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00e9t k\u1ef9, t\u00ednh gi\u00e1 t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m khinh su\u1ea5t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n\n\n\n<p><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; Quy\u1ec3n LXIII<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ef7 s\u1eedu, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 [1829], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11, l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch l\u00e0m th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i, Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ec1u c\u1eed m\u1ed9t Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 50 bi\u1ec1n binh \u0111i th\u00fa H\u1ea3i V\u00e2n quan, m\u1ed7i th\u00e1ng thay phi\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng: \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, con c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 c\u00f4ng t\u1eed, theo l\u1ebd ch\u01b0a h\u1ee3p. Cho t\u1ef1 nay v\u1ec1 sau ph\u00e0m con ho\u00e0ng t\u1eed g\u1ecdi l\u00e0 ho\u00e0ng t\u00f4n, ch\u00e1u ho\u00e0ng t\u1eed g\u1ecdi l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eb1ng t\u00f4n, con t\u1eb1ng t\u00f4n g\u1ecdi l\u00e0 ho\u00e0ng huy\u1ec1n t\u00f4n, con g\u00e1i c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1c h\u00e0ng \u1ea5y th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1m x\u01b0ng. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i theo lu\u1eadt.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea3i b\u1ed5 th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Di\u1ec5n l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y Di\u1ec5n l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng kham n\u1ed5i ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1eddng quan \u1edf Kinh, cho n\u00ean b\u1ed5 ra ngo\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y nguy\u00ean th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 Binh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n T\u00e2y c\u00e1ch l\u01b0u l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o v\u00e0 nguy\u00ean l\u0129nh \u0110\u00ea ch\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb, \u00e1n \u0111\u00ea \u0111\u00e3 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng xong, quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u l\u00ean; cho Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o khai ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m, Ngh\u1ecb th\u00ec giao cho b\u1ed9 d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, \u0110\u1ee9c H\u1ed9i c\u00f2n can \u00e1n v\u1ec1 vi\u1ec7c thu\u1ebf c\u1eeda quan v\u00e0 b\u1ebfn \u0111\u00f2 th\u00ec sai t\u01b0 cho v\u00e0o Kinh, \u0111\u1ee3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng xong s\u1ebd theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc do b\u1ed9 d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n V\u0129nh Y\u00ean tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Th\u1ecb \u01af, ch\u1ed3ng b\u1ecb b\u1ec7nh h\u1ee7i m\u00e0 nh\u00e0 ngh\u00e8o, c\u00f3 t\u00ean ch\u1ee7 n\u1ee3 th\u00edch nhan s\u1eafc c\u1ee7a th\u1ecb mu\u1ed1n t\u01b0 th\u00f4ng, ho\u1eb7c l\u1ea5y c\u1ee7a m\u00e0 d\u1ed7 d\u00e0nh, ho\u1eb7c l\u1ea5y oai m\u00e0 do\u1ea1 n\u1ea1t, th\u1ecb nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng ch\u1ecbu, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb n\u00f3 \u0111\u00e2m ch\u1ebft. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. B\u1ed9 L\u1ec5 xin c\u1ea5p cho bi\u1ec3n ng\u1ea1ch kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef \u201cD\u01b0\u01a1ng th\u1ecb trinh ph\u1ee5\u201d \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi trinh ti\u1ebft trong thi\u00ean h\u1ea1. Vua y cho, n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cPh\u1ee5 n\u1eef Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ed1n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u d\u00e2m \u0111\u00e3ng, l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch phong t\u1ee5c c\u0169ng l\u00e0 n\u00ean, h\u1ea1t kh\u00e1c th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u00e1ng \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Quy\u1ec1n v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f9 tr\u1ed1n \u1edf ch\u00e2u M\u01b0\u1eddng Vanh \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 l\u00e0 A \u0110i\u1ec1n C\u00e1o tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i t\u1ed9i giam \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, v\u01b0\u1ee3t ng\u1ee5c tr\u1ed1n ra, l\u1ea1i h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n bi\u00ean thu\u1ef3. \u0110\u1ebfn khi quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1eaft, kh\u00f4ng ch\u1ecbu h\u00e0ng, ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u0111i xa, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd th\u1ebf c\u00f9ng, \u0111em b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh th\u00fa ph\u1ee5c. T\u1ec9nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u00f3ng g\u00f4ng gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, giao b\u1ed9 H\u00ecnh tra h\u1ecfi. \u00e1n th\u00e0nh, gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn th\u00fa s\u1edf Ai Lao \u0111\u1ec3 gi\u1ebft. C\u00f2n th\u00e2n quy\u1ebfn v\u00e0 qu\u00e2n man 200 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u tha c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng c\u00f3 t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c. N\u0103ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111i \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, \u0111em thuy\u1ec1n Oai ph\u01b0\u1ee3ng ra c\u1eeda b\u1ecb gi\u00f3 m\u1eafc c\u1ea1n. Vua gi\u00e1ng d\u1ee5 nghi\u00eam tr\u00e1ch, ph\u00e1i l\u00ednh Kinh \u0111\u1ebfn h\u1ed9 d\u1eabn. G\u1eb7p n\u01b0\u1edbc thu\u1ef7 tri\u1ec1u l\u00ean h\u01a1n 3 th\u01b0\u1edbc, l\u00ednh ch\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 ra kh\u1ecfi ch\u1ed7 c\u1ea1n. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng: \u201cTr\u1eabm \u1edf ng\u00f4i m\u01b0\u1eddi n\u0103m nay, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi gi\u00fap. G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn vi\u1ec7c n\u00f4ng thi\u1ebfu m\u01b0a, \u1edf Kinh th\u00e0nh th\u00ec vi\u1ec7c n\u00f4ng \u0111\u00e3 xong m\u00e0 m\u01b0a d\u1ea7m m\u00e3i, tr\u1eabm b\u1ea3o n\u1ebfu l\u00f2ng tr\u1eddi th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n th\u00ec chuy\u1ec3n m\u01b0a ch\u1ed7 n\u1ecd \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kia th\u00ec \u0111\u00e2u \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec1u nh\u1edd \u01a1n c\u1ea3. Kh\u00f4ng m\u1ea5y ng\u00e0y tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u00e2u b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a. B\u00e2y gi\u1edd l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u d\u00e2ng l\u00ean g\u1ea5p b\u1ed9i, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i th\u1ea7n k\u1ef3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 hay sao. Nh\u01b0ng l\u00f2ng tr\u1eabm v\u1eabn kinh s\u1ee3, ch\u01b0a t\u1eebng l\u00fac n\u00e0o d\u00e1m sao nh\u00e3ng\u201d. B\u00e8n d\u1ee5 sai tr\u1ea5n th\u1ea7n so\u1ea1n l\u1ec5 \u0111\u1ebfn t\u1ea1. Thuy\u1ec1n Oai ph\u01b0\u1ee3ng b\u1ecb nhi\u1ec1u t\u1ed5n h\u1ea1i. B\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb N\u0103ng t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Vua cho \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1ch l\u01b0u, b\u1eaft s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i thuy\u1ec1n. \u0110\u1ebfn khi thuy\u1ec1n ch\u1eefa xong, N\u0103ng l\u1ea1i t\u1ef1 ti\u1ec7n cho thuy\u1ec1n ra s\u00f4ng. Vua sai Th\u1ecb v\u1ec7 ch\u1ea1y tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn ng\u0103n l\u1ea1i kh\u00f4ng k\u1ecbp. Vua gi\u1eadn b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng: \u201cNguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng vi\u1ec7c n\u00e0y vi\u1ec7c kh\u00e1c \u0111\u1ec1u l\u00e0m b\u1eady, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb l\u1ed7i n\u1eb7ng. C\u00f2n ngh\u0129 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea7n m\u1eabn, mu\u1ed1n d\u1ea1y b\u1ea3o \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ed5i m\u1edbi m\u00e0 ch\u1edd c\u1ed1 g\u1eafng sau n\u00e0y. Nh\u01b0ng ng\u00e0y c\u00e0ng th\u00eam b\u1eady. G\u1ed7 m\u1ee5c kh\u00f4ng ch\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu c\u00f2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, h\u1eb3n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed5 v\u1ee1\u201d. B\u00e8n sai gi\u1ea3i ch\u1ee9c t\u1ed1ng giam \u1edf v\u1ec7 C\u1ea9m y.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu thu\u1ef7 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00edn h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n tri\u1ec7n Thu\u1ef7 qu\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 ch\u1ea1y ng\u1ef1a tr\u1ea1m. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc h\u1eb1ng th\u00e1ng th\u00ec m\u1ed3ng 1 \u0111\u1ebfn r\u1eb1m t\u1ef1 Kinh \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh, t\u1eeb 16 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng \u0111\u1ec7 t\u1ef1 hai th\u00e0nh \u0111\u1ebfn Kinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y hai th\u00e0nh c\u00f3 l\u1ec7 m\u1ed7i th\u00e1ng b\u00e1o gi\u00e1 g\u1ea1o, \u0111\u1ec1u ph\u00e1t \u0111\u1ec7 v\u00e0o th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n. N\u1ebfu \u0111\u1ed5i cho ch\u1ea1y ng\u1ef1a th\u00ec \u0111\u1ee1 kh\u00f3 nh\u1ecdc cho ng\u01b0\u1eddi. B\u00e8n \u0111\u1ed5i l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00ec ph\u00e1t t\u1ef1 c\u00e1c th\u00e0nh. Sau ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00ec ph\u00e1t t\u1ef1 Kinh s\u01b0.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p ng\u1ef1a tr\u1ea1m cho B\u00ecnh Thu\u1eadn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y t\u1eeb tr\u1ea1m \u1edf Kinh v\u00e0o nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh H\u00f2a, ra b\u1eafc \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh, m\u1ed7i tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 ch\u1ea1y tr\u1ea1m, duy B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u b\u00e3i c\u00e1t n\u00ean ch\u01b0a b\u00e0n \u0111\u1ebfn. B\u1ea5y gi\u1edd sai tr\u1ea5n th\u1ea7n xem k\u1ef9, ch\u00edn tr\u1ea1m t\u1eeb Thu\u1eadn Lai \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn S\u01a1n \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u1ecf n\u01b0\u1edbc c\u00f3 th\u1ec3 nu\u00f4i ng\u1ef1a, m\u1edbi c\u1ea5p ng\u1ef1a cho. (M\u1ed7i tr\u1ea1m 3 con ng\u1ef1a 2 l\u00e1 c\u1edd \u0111\u1ec1 ch\u1eef \u201cM\u00e3 th\u01b0\u1ee3ng phi \u0111\u1ec7\u201d ((1) M\u00e3 th\u01b0\u1ee3ng phi \u0111\u1ec7 : \u0111\u1ec7 theo ng\u1ef1a phi), 1 l\u00e1 c\u1edd \u0111\u1ec1 ch\u1eef \u201cM\u00e3 th\u01b0\u1ee3ng tr\u00ec \u0111\u1ec7\u201d &nbsp;((2) M\u00e3 th\u01b0\u1ee3ng tr\u00ec \u0111\u1ec7 : \u0111\u1ec7 theo ng\u1ef1a ch\u1ea1y).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e3i vi\u1ec7c Gia \u0110\u1ecbnh mua ng\u00e0 voi v\u00e0 \u0111\u1eadu kh\u1ea5u cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng: \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y tr\u1eabm nghe n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc kia b\u1ed9 c\u00f3 t\u01b0 gi\u1ea5y ki\u1ebfm mua s\u1ea3n v\u1eadt \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, th\u00e0nh t\u00e0o Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh ch\u1ec9 m\u1ed9t ni\u1ec1m c\u1ea7u l\u1ee3i ri\u00eang, th\u00e0nh ra nhi\u1ec1u chuy\u1ec7n l\u00f4i th\u00f4i. Trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u00e1c th\u1ee9 ng\u00e0 voi, \u0111\u1eadu kh\u1ea5u l\u1ea1i giao cho b\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i, ho\u1eb7c b\u1eaft \u00e9p b\u00e1n r\u1ebb, ho\u1eb7c b\u00e0y c\u00e1ch l\u1ea5y kh\u00f4ng, nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c t\u01b0, bi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n qu\u00fd. L\u1ea1i c\u00f3 b\u1ecdn l\u1ea1i d\u1ecbch b\u1eady b\u1ea1 nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u00e0m c\u00e0n, l\u1ea5y n\u1eb7ng th\u00eam \u0111\u1ec3 b\u00f9 hao, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecdn l\u00e1i bu\u00f4n Man ph\u1ea3i o\u00e1n th\u00e1n. Th\u1ed5 s\u1ea3n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ti\u00eau d\u00f9ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, ph\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ea3i t\u1ed5n ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean b\u00f9 ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi, l\u1eadp ph\u00e1p v\u1ed1n l\u00e0 mu\u1ed1n l\u1ee3i d\u00e2n. N\u1ebfu quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang \u0111\u1eafn, m\u1ed9t l\u00f2ng ch\u00ed c\u00f4ng, th\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 c\u00f3 c\u1ee7a. Vi\u1ec7c \u1ea5y ai c\u0169ng nghe th\u1ea5y r\u00f5 r\u00e0ng. Sao \u1edf h\u1ea1t kh\u00e1c l\u1ea1i x\u1ea3y ra nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t nh\u01b0 th\u1ebf ? N\u00ean truy\u1ec1n cho th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh, ph\u00e0m mua v\u1eadt h\u1ea1ng ch\u1ec9 c\u1ee9 trong h\u1ea1t c\u00f3 th\u1ee9c g\u00ec th\u00ec mua, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1ch c\u1ee9 \u1edf quan B\u1ea3o h\u1ed9. Nh\u01b0 ng\u00e0 voi, \u0111\u1eadu kh\u1ea5u nay kh\u00f4ng c\u1ea7n g\u1ea5p th\u00ec th\u00f4i kh\u00f4ng mua n\u1eefa. C\u00f2n th\u1ed5 s\u1ea3n kh\u00e1c, n\u1ebfu g\u1eb7p gi\u00e1 cao th\u00ec t\u1ef1 b\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng n\u00ean mua l\u1ea5y cho k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 sinh m\u1ed1i t\u1ec7. Th\u00e0nh t\u00e0o Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n, ph\u00e0m tr\u0103m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m, ch\u1edb b\u1ea3o l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xa v\u1ea1n d\u1eb7m m\u00e0 ph\u1ee5 l\u00f2ng. G\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng ch\u1eb3ng xa \u0111\u00e2u !\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua \u0111i xem s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng &nbsp;((3) L\u1ee3i N\u00f4ng h\u00e0 : \u1edf ph\u00eda b\u1eafc huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Thu\u1ef7 ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng cho C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i th\u00ed sai \u1edf T\u1ea3 H\u1eefu th\u1eeba ty thu\u1ed9c c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ea1o 1 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i l\u1ec5 \u0110\u1ea7u xu\u00e2n ra qu\u00e2n l\u00e0m l\u1ec5 T\u1ebf c\u1edd. B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng: \u201cBinh l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc. Sai t\u01b0\u1edbng ra qu\u00e2n r\u1ed3i m\u1edbi trao cho c\u1edd mao ti\u1ebft l\u00e0 \u0111\u1ec3 chuy\u00ean tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u00e0 tr\u1ecdng s\u1ef1 th\u1ec3. Li\u1ec7t th\u00e1nh qu\u1ed1c tri\u1ec1u ta, l\u00fac m\u1edbi g\u00e2y d\u1ef1ng, \u0111\u00e1nh nam d\u1eb9p b\u1eafc, vi\u1ec7c binh r\u1ea5t c\u1ea7n. K\u1ecbp \u0111\u1ee9c Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, th\u00e1nh \u0111\u1ee9c trung h\u01b0ng, v\u00f5 c\u00f4ng c\u1ea3 \u0111\u1ecbnh, cho n\u00ean l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc c\u1ee9 \u0111\u1ea7u n\u0103m ban c\u1edd mao ti\u1ebft, sai t\u01b0\u1edbng ra qu\u00e2n. \u0110\u00f3 l\u00e0 theo vi\u1ec7c m\u00e0 \u0111\u1eb7t l\u1ec5 l\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf. Ng\u00e0y nay trong ngo\u00e0i y\u00ean \u1ed5n, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0n h\u1ea1, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac vi\u1ec7c v\u00f5 kh\u00f4ng n\u00ean nh\u00e0m. Hu\u1ed1ng chi binh kh\u00ed l\u00e0 v\u1eadt d\u1eef, chi\u1ebfn tranh l\u00e0 vi\u1ec7c nguy, ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a r\u1ea5t th\u1eadn tr\u1ecdng. Nh\u01b0 nay \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n m\u00e0 ra qu\u00e2n, kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 ban c\u1edd mao ti\u1ebft, s\u1ee3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m. Duy bu\u1ed5i th\u00e1i b\u00ecnh vi\u1ec7c v\u00f5 b\u1ecb kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00ean, cho n\u00ean \u0111\u1eddi x\u01b0a c\u1ee9 m\u00f9a xu\u00e2n \u0111i s\u0103n \u0111\u1ec3 s\u1eeda sang binh kh\u00ed m\u00e0 ph\u00f2ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng ng\u1edd, th\u1ef1c l\u00e0 ng\u1ee5 \u00fd l\u00fac y\u00ean ph\u1ea3i nh\u1edb l\u00fac nguy. V\u1ea3 l\u1ea1i qu\u00e2n l\u1eef l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn, c\u00f3 th\u1ea7n coi gi\u1eef. C\u1ea9n x\u00e9t \u0111i\u1ec3n nh\u00e0 Minh, m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ebfn th\u00e1ng tr\u1ecdng thu sai quan t\u1ebf \u1edf mi\u1ebfu K\u1ef3 \u0111\u1ea1o. N\u1ebfu sai t\u01b0\u1edbng ra qu\u00e2n th\u00ec t\u1ebf K\u1ef3 \u0111\u1ea1o r\u1ed3i m\u1edbi \u0111i. L\u1ea1i tra \u0111i\u1ec3n nh\u00e0 Thanh, K\u1ef3 \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng c\u00f3 mi\u1ebfu ri\u00eang, h\u1eb1ng n\u0103m c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 nghi th\u1ee9c t\u1ebf, duy c\u00f3 sai t\u01b0\u1edbng hay vua th\u00e2n chinh th\u00ec khi ra \u0111i m\u1edbi t\u1ebf c\u1edd \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda trong c\u1ee7a nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng t\u1eed &nbsp;((1) \u0110\u01b0\u1eddng t\u1eed : ch\u1ed7 t\u1ebf th\u1ea7n c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh), nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec vi\u1ec7c t\u1ebf c\u1edd c\u0169ng l\u00e0 t\u00f4n chu\u1ed9ng l\u1eafm. Nay xin \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u xu\u00e2n sai quan t\u1ebf c\u1edd m\u00e0 b\u1edbt l\u1ec7 ban mao ti\u1ebft. (T\u1ef1 nay v\u1ec1 sau h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 th\u00e1ng 11 Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea7u xu\u00e2n sang n\u0103m t\u1ebf c\u1edd. Ng\u00e0y m\u1ed3ng 7 th\u00e1ng gi\u00eang, b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u xin ch\u1ecdn ph\u00e1i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00f5 ban Kh\u00e2m m\u1ea1ng l\u00e0m l\u1ec5. Ng\u00e0y 11 \u0111\u1eb7t tri\u1ec1u nghi \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh \u0111\u1ec3 quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng b\u00e1i m\u1ea1ng. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 t\u1ebf c\u1edd, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y H\u1eefu ty l\u00e0m \u0111\u00e0n \u0111\u1eb7t \u00e1n \u1edf ngo\u00e0i qu\u00e1ch ph\u00eda nam Kinh th\u00e0nh, \u00e1n gi\u1eefa \u0111\u1eb7t m\u1ed9t b\u00e0i v\u1ecb \u201cK\u1ef3 \u0111\u1ea1o chi th\u00e2n\u201d, \u00e1n b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u1eb7t ba b\u00e0i v\u1ecb \u201cK\u1ef3 \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng\u201d, \u201cL\u1ee5c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng\u201d, \u201cNg\u0169 ph\u01b0\u01a1ng k\u1ef3 th\u1ea7n\u201d, \u00e1n b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1eb7t 4 b\u00e0i v\u1ecb \u201cCh\u1ee7 t\u1ec3 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n ch\u00ednh th\u00e2n\u201d, \u201cKim c\u1ed5 d\u00e1c n\u1ea1o ph\u00e1o chi th\u1ea7n\u201d, \u201cCung th\u1ec9 phi th\u01b0\u01a1ng phi th\u1ea1ch chi th\u1ea7n\u201d, \u201cTr\u1eadn ti\u1ec1n tr\u1eadn h\u1eadu th\u1ea7n k\u1ef3\u201d, \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 nam c\u1ea3. S\u1eeda l\u1ec5 tam sinh, bi\u1ec1n binh mang s\u00fang 300 ng\u01b0\u1eddi, voi l\u1ec5 10 con, \u0111\u1ea1i b\u00e1c 3 c\u1ed7, \u0111\u1ebfn b\u00e0y \u1edf \u0111\u00e0n s\u1edf. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y, quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng l\u00e0m l\u1ec5. L\u1ec5 xong b\u1eafn 3 ph\u00e1t \u0111\u1ea1i b\u00e1c, v\u1ec1 ph\u1ee5c m\u1ea1ng). Vi\u1ec7c thao di\u1ec5n bi\u1ec1n binh thu\u1ef7 b\u1ed9 t\u01b0\u1ee3ng m\u00e3 th\u00ec v\u1eabn do b\u1ed9 Binh t\u00e2u xin ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t m\u00e0 thi h\u00e0nh. C\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u1edf ngo\u00e0i c\u0169ng c\u1ee9 b\u1ed9 Binh t\u01b0 g\u1eedi nh\u1eadt k\u00fd m\u00e0 h\u1ed9i h\u1ecdp bi\u1ec1n binh trong h\u1ea1t \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i r\u1eb1ng: \u0110\u1ea7u xu\u00e2n t\u1ebf c\u1edd l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf kh\u00f4ng qu\u00ean ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng m\u00e0 vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc. Ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra kh\u00f4ng qu\u00ean v\u00f5 b\u1ecb m\u00e0 ch\u1ea5n kh\u1edfi k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. Kh\u00f4ng tr\u00e1i \u00fd x\u01b0a v\u00e0 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1eddi nay, xin y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9\u201d. Vua nh\u1eadn l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 Binh l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng: \u201cC\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec l\u1ec7 ra qu\u00e2n v\u00e0 thao di\u1ec5n ch\u1ec9 Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f3 th\u00f4i. Nay \u1edf Kinh l\u1ec7 ra qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ebf c\u1edd, m\u00e0 t\u1ebf c\u1edd th\u00ec n\u00ean th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u1ec1 Kinh s\u01b0, l\u1ec7 ra qu\u00e2n \u1edf hai th\u00e0nh n\u00ean \u0111\u00ecnh ch\u1ec9. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111i\u1ec3m binh thao di\u1ec5n, th\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng n\u00ean c\u00f9ng l\u00e0m nh\u01b0 hai th\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1u ch\u1ec9nh b\u1ecb h\u00e0ng ng\u0169 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i m\u00e0 ph\u00f2ng c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec d\u00f9ng. Xin c\u1ee9 th\u00e1ng 11 h\u1eb1ng n\u0103m, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m l\u1ea5y ng\u00e0y sang n\u0103m \u0111i\u1ec3m binh \u1edf Kinh t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc l\u00ean, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 th\u00ec chuy\u1ec3n t\u1ed1ng cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng l\u1ea5y ng\u00e0y \u1ea5y m\u00e0 \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t. Th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f2i binh c\u00e1c tr\u1ea5n trong h\u1ea1t \u0111\u1ebfn v\u1edbi binh c\u1ee7a th\u00e0nh, B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00ec tr\u1eeb s\u1ed1 binh tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n, c\u00f2n bao nhi\u00eau th\u00ec h\u1ecdp c\u1ea3 \u1edf th\u00e0nh. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u1ec1 nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra b\u1eafc \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh, c\u00e1c th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ec1u c\u1ee9 s\u1ed5 bi\u1ec1n binh s\u1edf thu\u1ed9c nh\u1ea5t t\u1ec1 g\u1ecdi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec3m. Ng\u00e0y \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t, bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 qu\u00e2n trang qu\u00e2n kh\u00ed, theo \u0111\u1ed9i ng\u0169 s\u1eafp h\u00e0ng. Ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi theo t\u00ean m\u00e0 g\u1ecdi \u0111i\u1ec3m, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o gi\u1ea3 m\u1ea1o thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi \u0111i thay th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i. \u0110i\u1ec3m duy\u1ec7t xong \u0111em s\u1ed1 t\u00e2u l\u00ean. V\u1eabn c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, ai kh\u00f4ng k\u1ecbp l\u1ec7 th\u00ec c\u1ea5p th\u00eam cho \u0111\u1ec3 ng\u00e0y ng\u00e0y thao di\u1ec5n ph\u00e9p \u0111i \u0111\u1ee9ng \u0111\u00e1nh ngh\u1ec9. M\u1ed9t th\u00e1ng th\u00ec th\u00f4i. Ai c\u00f3 ban th\u00ec chia v\u1ec1 ban, kh\u00f4ng c\u00f3 ban th\u00ec l\u01b0u t\u1ea1i ng\u0169\u201d. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n. Sai ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00fa Y\u00ean g\u1ea1o \u0111\u1eaft. Vua sai tr\u1ea5n th\u00e0nh ph\u00e1t th\u00f3c kho cho vay (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 h\u1ed9c). Ai xin \u0111ong th\u00f3c kho th\u00ec b\u00e1n gi\u1ea3m gi\u00e1 cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh ng\u1ea1ch nh\u00e2n vi\u00ean \u1edf c\u00e1c t\u00e0o, ph\u00f2ng, c\u1ee5c thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Gia \u0110\u1ecbnh. C\u00e1c t\u00e0o ph\u00f2ng c\u00f9ng hai c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n v\u00e0 T\u1ea1o t\u00e1c c\u1ee7a hai th\u00e0nh, t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n vi\u1ec7c m\u00e0 \u0111\u1eb7t, ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ecbnh l\u1ec7. L\u1ea1i Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi ki\u00eam bi\u1ec7n t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng m\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00ec \u0111\u1eb7t ty Th\u1eeba bi\u1ec7n, Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec H\u00ecnh t\u00e0o ki\u00eam qu\u1ea3n L\u1ec5 ph\u00f2ng, T\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng ki\u00eam qu\u1ea3n L\u1ea1i ph\u00f2ng, m\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00ec Binh t\u00e0o ki\u00eam qu\u1ea3n L\u1ec5 ph\u00f2ng, H\u00ecnh t\u00e0o ki\u00eam qu\u1ea3n L\u1ea1i ph\u00f2ng, s\u00e2m si kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd b\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u xin xem c\u00f4ng vi\u1ec7c phi\u1ec1n hay gi\u1ea3n m\u00e0 \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 nh\u00e2n vi\u00ean nhi\u1ec1u hay \u00edt, cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00edch \u0111\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e0o H\u1ed9 th\u00ec Lang trung 1 ng\u01b0\u1eddi, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 3 ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m 4 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 50 ng\u01b0\u1eddi. Hai t\u00e0o Binh, H\u00ecnh th\u00ec t\u1eeb Lang trung \u0111\u1ebfn C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i c\u0169ng nh\u01b0 t\u00e0o H\u1ed9, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 40 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e0o H\u1ed9 th\u00ec Lang trung 2 ng\u01b0\u1eddi, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang 3 ng\u01b0\u1eddi, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 m\u1ed7i ch\u1ee9c 4 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 6 ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m 8 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 75, hai t\u00e0o Binh, H\u00ecnh th\u00ec Lang trung, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang m\u1ed7i ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 \u0111\u1ec1u 3 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 4 ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 6 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u t\u00e0o Binh 70 ng\u01b0\u1eddi, t\u00e0o H\u00ecnh 60 ng\u01b0\u1eddi. T\u00e0o H\u1ed9 ki\u00eam qu\u1ea3n C\u00f4ng ph\u00f2ng v\u00e0 c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c, t\u00e0o Binh ki\u00eam qu\u1ea3n L\u1ea1i ph\u00f2ng v\u00e0 hai ty Chi\u00eam h\u1eadu, L\u01b0\u01a1ng y, t\u00e0o H\u00ecnh ki\u00eam qu\u1ea3n L\u1ec5 ph\u00f2ng v\u00e0 L\u1ec5 sinh. Duy H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u1ea1i ki\u00eam qu\u1ea3n c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n. L\u1ea1i ph\u00f2ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5, m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 2 ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m 3 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 20 ng\u01b0\u1eddi, L\u1ec5 ph\u00f2ng th\u00ec Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 15 ng\u01b0\u1eddi, C\u00f4ng ph\u00f2ng th\u00ec Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1 m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi, T\u01b0 v\u1ee5, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 3 ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m 4 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 40 ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i ph\u00f2ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00ec Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 2 ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m 3 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 30 ng\u01b0\u1eddi. L\u1ec5 ph\u00f2ng th\u00ec Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 20 ng\u01b0\u1eddi. C\u00f4ng ph\u00f2ng th\u00ec Lang trung 1 ng\u01b0\u1eddi, Ch\u1ee7 s\u1ef1 2 ng\u01b0\u1eddi, T\u01b0 v\u1ee5 3 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 4 ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m 6 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 60 ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 \u1edf L\u1ea1i ph\u00f2ng \u0111\u1ec1u m\u01b0\u1ee3n ch\u1ee9c h\u00e0m b\u1ed9 Binh; Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 L\u1ec5 ph\u00f2ng \u0111\u1ec1u m\u01b0\u1ee3n ch\u1ee9c h\u00e0m b\u1ed9 H\u00ecnh; Lang trung, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 C\u00f4ng ph\u00f2ng \u0111\u1ec1u m\u01b0\u1ee3n ch\u1ee9c h\u00e0m b\u1ed9 H\u1ed9 m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u00f2ng. Duy Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 L\u1ea1i ph\u00f2ng th\u00ec l\u1ea1i ki\u00eam bi\u1ec7n t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng. C\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m 2 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 15 ng\u01b0\u1eddi. B\u1eafc Th\u00e0nh, c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c Lang trung, Ch\u1ee7 s\u1ef1, m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, T\u01b0 v\u1ee5, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m 3 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 30 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u tr\u00edch trong C\u00f4ng ph\u00f2ng m\u00e0 b\u1ed5. B\u1eafc Th\u00e0nh, c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n th\u00ec Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5, m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 5 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u tr\u00edch ty vi\u00ean t\u00e0o H\u1ed9 m\u00e0 b\u1ed5. Gia \u0110\u1ecbnh, \u1ea5n ph\u00f2ng th\u00ec Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 10 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u li\u1ec7t v\u00e0o m\u1ed9t ph\u00f2ng, v\u1eabn theo hai th\u00e0nh m\u00e0 chuy\u00ean gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a \u1ea5n ph\u00f2ng. L\u1ea1i th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh nguy\u00ean \u0111\u1eb7t C\u00f4ng t\u00e0o v\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu Th\u00f4ng ph\u00e1n, t\u1ea3 h\u1eefu Kinh l\u1ecbch thu\u1ed9c th\u00e0nh, m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, m\u01b0\u1ee3n b\u1ed5 theo ch\u1ee9c h\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 hai b\u1ed9 Binh, H\u00ecnh, chia gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c ba ph\u00f2ng L\u1ea1i, L\u1ec5, C\u00f4ng, B\u1eafc Th\u00e0nh nguy\u00ean \u0111\u1eb7t ty Th\u1eeba bi\u1ec7n, t\u1ef1 nay v\u1ec1 sau \u0111\u00ecnh b\u00e3i c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Thuy\u1ec1n sai c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Thanh l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o Th\u00e1i \u0111i ph\u1ee7 \u0110\u00e0i Loan ch\u1edf th\u00f3c c\u00f4ng, b\u1ecb gi\u00f3 d\u1ea1t v\u00e0o d\u01b0\u01a1ng ph\u1eadn H\u00e0 Ti\u00ean, th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u l\u00ean. Sai theo l\u1ec7 n\u1ea1n b\u00e3o m\u00e0 ch\u1ea9n c\u1ea5p. B\u00e1nh l\u00e1i c\u1ed9t bu\u1ed3m c\u1ee7a thuy\u1ec1n b\u1ecb g\u00e3y, cho mua g\u1ed7 s\u1eeda ch\u1eefa m\u00e0 mi\u1ec5n thu\u1ebf. R\u1ed3i \u0111\u1ee3i thu\u1eadn gi\u00f3 cho v\u1ec1.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho c\u00e1c Ph\u00f3 b\u1ea3ng Ph\u1ea1m V\u0103n H\u1ee3p, D\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng D\u1ee5ng, Phan V\u0103n Nh\u00e3, Nguy\u1ec5n Th\u01b0\u1eddng, Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao, l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o. B\u00e8n l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Sai b\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh, gia h\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n ng\u1ed3i c\u00e1c thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Ph\u1ea5n b\u1eb1ng v\u00e0 \u0110\u1ecbnh d\u01b0\u01a1ng sang Ti\u1ec3u T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng ((1) T\u1ee9c \u1ea5n \u0110\u1ed9) l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n l\u00e0m \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean. B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng: \u201cKho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t th\u1ea7n ch\u1ee7 Th\u1eeba thi\u00ean Cao ho\u00e0ng h\u1eadu, n\u0103m th\u00e1ng ph\u1ee5ng th\u1edd. \u0110\u1ebfn n\u0103m \u0111\u1ea7u Minh M\u1ec7nh, l\u1ec5 ninh l\u0103ng Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u1ea7n ch\u1ee7 v\u00e0o \u0111i\u1ec7n \u1ea5y \u0111\u1ec3 h\u1ee3p t\u1ef1. Ph\u00e0m m\u1ed7i n\u0103m l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 t\u1ebf \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu. C\u00f2n \u1edf \u0111i\u1ec7n th\u00ec t\u1ebf v\u00e0o ng\u00e0y sinh ng\u00e0y k\u1ef5, l\u1ec5 th\u1eddi ti\u1ebft, l\u1ec5 c\u01a1m m\u1edbi, s\u1edbm t\u1ed1i th\u1eafp h\u01b0\u01a1ng, ng\u00e0y r\u1eb1m m\u1ed3ng m\u1ed9t chi\u00eam b\u00e1i l\u00e0 \u0111\u1ec3 s\u1ef1 l\u00ean xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam trang m\u00e0 t\u1ecf l\u00f2ng t\u01b0\u1edfng m\u1ebfn. V\u1eady x\u00e9t \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 nh\u00e0 Minh, nh\u00e0 Thanh c\u00f3 ch\u00e9p r\u1eb1ng ngo\u00e0i li\u1ec7t mi\u1ebfu l\u1ea1i c\u00f3 \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t th\u1ea7n v\u1ecb c\u00e1c vua v\u00e0 h\u1eadu c\u00e1c \u0111\u1eddi, d\u00e2ng c\u01a1m m\u1edbi, ti\u1ebfn th\u1eddi v\u1eadt, ng\u00e0y r\u1eb1m m\u1ed3ng m\u1ed9t \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf \u0111i\u1ec7n g\u1ecdi l\u00e0 l\u1ec5 Gia nh\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00e0 c\u00f3 t\u00ecnh th\u00e2n. Tr\u1ed9m ngh\u0129 \u0111i\u1ec7n g\u1ecdi l\u00e0 Ho\u00e0ng Nh\u00e2n l\u00e0 v\u00e2ng t\u1ef1 Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1eb7t danh ngh\u0129a r\u00f5 r\u00e0ng. Nay Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng n\u1ed1i theo \u0111\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc, t\u00f4n s\u00f9ng \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu, noi m\u01b0u t\u1ed1t nh\u01b0 s\u1eeda n\u1ec1n d\u1ef1ng nh\u00e0, th\u1ea5y b\u00f3ng d\u00e1ng nh\u01b0 th\u1ea5y \u1edf canh \u1edf t\u01b0\u1eddng, Kinh Th\u01b0 c\u00f3 c\u00e2u \u201cPh\u1ee5ng Ti\u00ean t\u01b0 hi\u1ebfu\u201d &nbsp;((1) Ph\u1ee5ng Ti\u00ean t\u01b0 hi\u1ebfu : th\u1edd ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu) t\u1ee9c l\u00e0 ngh\u0129a \u1ea5y. V\u1eady xin \u0111\u1ed5i t\u00ean \u0111i\u1ec7n l\u00e0m Ph\u1ee5ng Ti\u00ean \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi anh linh c\u1ee7a c\u00e1c vua v\u00e0 c\u00e1c h\u1eadu \u1edf tr\u1eddi v\u00e0 t\u1ecf r\u00f5 l\u00f2ng hi\u1ebfu \u0111\u1ebfn \u1ee9c mu\u00f4n n\u0103m v\u1ec1 sau\u201d. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Vua y theo.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 c\u00e1c v\u1ec7 l\u00ednh Kinh \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c s\u1edf qu\u00e1ch, m\u00f4n, l\u00e2u, ph\u00e1o \u0111\u00e0i c\u1ee7a Kinh th\u00e0nh (V\u1ec7 Long v\u00f5 trung qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u00e0i Nam Minh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i T\u00e2y Trinh, hai v\u1ec7 Long v\u00f5 ti\u1ec1n t\u1ea3 gi\u1eef \u0111\u00e0i T\u00e2y Trinh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i T\u00e2y An c\u00f9ng l\u1ea7u c\u1eeda T\u00e2y nam, hai v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eadu h\u1eefu gi\u1eef \u0111\u00e0i T\u00e2y An \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i T\u00e2y D\u1ef1c c\u00f9ng l\u1ea7u Thu\u1ef7 Quan, v\u1ec7 H\u1ed5 oai trung gi\u1eef \u0111\u00e0i T\u00e2y D\u1ef1c \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i T\u00e2y T\u0129nh, hai v\u1ec7 H\u1ed5 oai ti\u1ec1n t\u1ea3 gi\u1eef \u0111\u00e0i T\u00e2y T\u0129nh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i T\u00e2y Tuy v\u00e0 l\u1ea7u c\u1eeda Ch\u00ednh t\u00e2y, v\u1ec7 H\u1ed5 oai h\u1eefu gi\u1eef \u0111\u00e0i T\u00e2y Tuy \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i T\u00e2y Th\u00e0nh, v\u1ec7 H\u1ed5 oai h\u1eadu gi\u1eef \u0111\u00e0i T\u00e2y Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i B\u1eafc \u0110i\u1ec7n, hai v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c trung, ti\u1ec1n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch gi\u1eef \u0111\u00e0i B\u1eafc \u0110i\u1ec7n \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i B\u1eafc Thu\u1eadn v\u00e0 l\u1ea7u c\u1eeda T\u00e2y b\u1eafc, v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 gi\u1eef \u0111\u00e0i B\u1eafc Thu\u1eadn \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i B\u1eafc Trung, v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu gi\u1eef \u0111\u00e0i B\u1eafc Trung \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i B\u1eafc Th\u00e0nh, v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu [Th\u1ea7n s\u00e1ch] v\u00e0 v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t c\u1ee7a H\u1eefu qu\u00e2n gi\u1eef \u0111\u00e0i B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i B\u1eafc H\u00f2a v\u00e0 l\u1ea7u c\u1eeda Ch\u00ednh b\u1eafc, v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ea5t c\u1ee7a Trung qu\u00e2n v\u00e0 v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb c\u1ee7a H\u1eefu qu\u00e2n gi\u1eef \u0111\u00e0i B\u1eafc H\u00f2a \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh B\u1eafc, v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ecb c\u1ee7a Trung qu\u00e2n v\u00e0 v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ea5t c\u1ee7a T\u1ea3 qu\u00e2n gi\u1eef \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh B\u1eafc \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng B\u00ecnh v\u00e0 c\u1eeda Th\u00e1i b\u00ecnh, v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ea5t c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n v\u00e0 v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ecb c\u1ee7a T\u1ea3 qu\u00e2n gi\u1eef \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng B\u00ecnh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng V\u0129nh v\u00e0 l\u1ea7u c\u1eeda \u0110\u00f4ng B\u1eafc, v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n v\u00e0 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n gi\u1eef \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng V\u0129nh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Ph\u1ee5 v\u00e0 c\u1ea7u Thanh Long, v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i v\u00e0 v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ecb c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n gi\u1eef \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Ph\u1ee5 \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Ba, hai v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong t\u1ea3, h\u1eefu gi\u1eef \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Ba \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 l\u1ea7u c\u1eeda Ch\u00ednh \u0111\u00f4ng, v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong ti\u1ec1n gi\u1eef \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Th\u00e1i, v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong trung gi\u1eef \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Th\u00e1i \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u00e0i Nam Hanh, v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh gi\u1eef \u0111\u00e0i Th\u00e1i B\u00ecnh v\u00e0 c\u1eeda Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ecbnh. Duy 10 v\u1ec7 Th\u1ecb trung th\u00ec v\u1eabn chi\u1ebfu ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u0169 m\u00e0 ph\u00f2ng th\u1ee7. C\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 th\u00ec v\u1eabn nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc coi gi\u1eef s\u00fang \u1ed1ng).<\/p>\n\n\n\n<p>Sai qu\u1ea3n kho H\u1ecfa d\u01b0\u1ee3c l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Thi\u1ec7n \u0111em 100 l\u00ednh Th\u1ea7n c\u01a1 ch\u1ebf c\u1ed1i g\u1ed7 ch\u1ea1y b\u1eb1ng s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc \u1edf khe Kim Ng\u1ecdc \u0111\u1ec3 gi\u00e3 luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang, g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 xe \u201cThu\u1ef7 h\u1ecfa k\u00fd t\u1ebf\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 Bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh v\u00e0 V\u0169 Giu l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 Bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa l\u00e0m Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9, Hi\u1ec7p l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o th\u1ef1 Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1ef1 l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9 Hi\u1ec7p l\u00fd Binh t\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Trao cho Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9, \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Hu\u1ef3nh V\u0103n \u0110\u1ea3n l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9, v\u1eabn gia h\u00e0m Tham tri l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang l\u00e0m Lang trung H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, Tham hi\u1ec7p B\u1eafc Ninh l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hy l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y, Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i Nguy\u00ean Th\u1ecd l\u00e0m Tham hi\u1ec7p B\u1eafc Ninh, th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 Tham hi\u1ec7p, th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 V\u0169 Huy Qu\u00fdnh l\u00e0m Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam, th\u1ef1 Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i b\u1ed5 \u0111i th\u1ef1&nbsp; Tham hi\u1ec7p H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa, Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tu\u1ea7n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh. L\u1ea5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 \u0110\u00e0o \u0110\u1ee9c Lung l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng H\u00f3a, Tham hi\u1ec7p V\u0129nh Thanh l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n L\u1ea1ng S\u01a1n, Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh H\u1ecdc l\u00e0m Tham hi\u1ec7p V\u0129nh Thanh, Tham hi\u1ec7p Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 V\u0169 Qu\u00fdnh l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Bi\u00ean H\u00f2a, Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 H\u1ed3 S\u1ef9 L\u00e2m l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec7u Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng T\u00e0i v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, th\u1ef1 Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u1ea3i b\u1ed5 \u0111i th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh h\u1ea1n ng\u00e0y c\u1ea7u m\u01b0a \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 th\u00e1ng 5 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 kh\u00f4ng m\u01b0a. Tr\u1ea5n c\u00f9ng ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o c\u00f3 \u0111\u1ebfn 30, 40 ng\u00e0y \u0111\u00eam hay 50, 60 ng\u00e0y \u0111\u00eam, chi ph\u00ed \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1.900 quan ti\u1ec1n. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd d\u00e2ng s\u1ed5 chi ti\u00eau l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng: \u201cV\u00ec d\u00e2n m\u00e0 c\u1ea7u m\u01b0a \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a quan. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 d\u1ee5 b\u1ea3o h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh m\u00e0 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o kh\u00f4ng k\u1ec3 s\u1ed1 ng\u00e0y, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00f2ng tr\u1eabm th\u01b0\u01a1ng n\u00f4ng d\u00e2n mu\u1ed1n cho b\u1ecdn quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1edbi x\u00e3 d\u00e2n \u0111\u1ec1u n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh m\u00e0 k\u00ednh c\u1ea9n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, n\u1ebfu l\u00f2ng th\u00e0nh ch\u01b0a c\u1ea3m th\u00ec bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a ? H\u00e1 l\u1ea1i c\u00f3 c\u1ea7u m\u00e3i \u0111\u1ebfn c\u1ea3 tu\u1ea7n, c\u1ea3 th\u00e1ng m\u1edbi b\u1ea3o l\u00e0 h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh \u00e0 ? V\u1ea3 l\u1ea1i, l\u00f2ng th\u00e0nh m\u1edbi c\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea7n m\u00e0 l\u1ec5 nhi\u1ec1u th\u00ec ch\u1ec9 nh\u00e0m. C\u1ea7u \u0111\u1ea3o hai ba l\u1ea7n m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng th\u00e0nh, c\u00e0ng nhi\u1ec1u ng\u00e0y l\u1ea1i c\u00e0ng nh\u00e0m l\u1eafm. T\u1ee9c nh\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u00eam trai gi\u1edbi \u0111\u1ec3 c\u1ea7u m\u01b0a, kh\u00f4ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn 60 ng\u00e0y n\u1eefa, n\u1ebfu ch\u1ec9 10 ng\u00e0y m\u00e0 \u0111\u00eam m\u1eaft kh\u00f4ng nh\u1eafm th\u00ec c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o kh\u00f4ng ? R\u1ed1t cu\u1ed9c ch\u1ec9 l\u00e0 ph\u00ed ph\u1ea1m v\u00f4 \u00edch m\u00e0 k\u1ec3 s\u1ed1 ng\u00e0y cho nhi\u1ec1u th\u00f4i. L\u1ea1i nghe t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ea7u m\u01b0a nhi\u1ec1u n\u01a1i l\u1ea1i g\u1ecdi b\u1ecdn ca nhi v\u0169 n\u1eef \u1edf gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng, ng\u00e0y \u0111\u00eam lu b\u00f9, ti\u1ebfng l\u00e0 c\u1ea7u th\u1ea7n, th\u1ef1c l\u00e0 mua vui. \u0110\u00e3 g\u1ecdi l\u00e0 trai gi\u1edbi c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u0129nh ch\u00ed s\u1ea1ch l\u00f2ng, r\u1ed3i m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea3m \u0111\u1ebfn th\u1ea7n minh, ch\u1ee9 l\u1ea1i h\u00e1t x\u01b0\u1edbng b\u1eeba b\u00e3i \u1edf ch\u1ed7 trai khi\u1ebft, th\u00ec \u00fd ngh\u0129a t\u1ebf th\u1ea7n \u1edf \u0111\u00e2u ? Kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh cho danh h\u1ee3p v\u1edbi th\u1ef1c. T\u1ef1 nay tr\u1edf \u0111i ph\u00e0m g\u1eb7p h\u1ea1n \u0111\u1ebfn 12 ng\u00e0y, th\u00ec ph\u1ea3i theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n ho\u1eb7c th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1n thi\u00eang, m\u00e0 th\u00e0nh kh\u1ea9n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o m\u1ed9t l\u1ea7n 3 ng\u00e0y \u0111\u00eam, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a th\u00ec c\u00e1ch 3 ng\u00e0y l\u1ea1i c\u1ea7u \u0111\u1ea3o m\u1ed9t l\u1ea7n. \u0110\u1ea3o 3 l\u1ea7n m\u00e0 ch\u01b0a th\u1ea5y \u1ee9ng th\u00ec th\u00f4i. \u0110\u01b0\u1ee3c m\u01b0a th\u00ec l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 nh\u01b0 l\u1ec7. Sau khi th\u00f4i \u0111\u1ea3o 3 ng\u00e0y m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a to th\u00ec c\u0169ng t\u1ea1. C\u00f2n vi\u1ec7c h\u00e1t x\u01b0\u1edbng ch\u00e8o tu\u1ed3ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e0n th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh bi\u1ec1n binh trong ngo\u00e0i l\u00e0m ba b\u1eadc: m\u1ed9t l\u00e0 th\u00e2n binh, hai l\u00e0 c\u1ea5m binh, ba l\u00e0 tinh binh. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng: \u201cBinh \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, qu\u00e2n hi\u1ec7u r\u00f5 r\u00e0ng m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 nghi\u00eam vi\u1ec7c v\u00f5 b\u1ecb. T\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, binh \u1edf Kinh th\u00ec ph\u1ee7 \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung, Th\u1ecb n\u1ed9i, v\u00ec l\u00e0 binh t\u00fac v\u1ec7 th\u00e2n c\u1eadn cho n\u00ean g\u1ecdi t\u00ean nh\u01b0 v\u1eady. Nh\u01b0ng tra c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n th\u00ec Th\u1ecb trung l\u00e0 t\u00ean quan v\u0103n giai, Th\u1ecb n\u1ed9i l\u00e0 danh s\u1eafc n\u1ed9i th\u1ea7n, v\u0103n ngh\u0129a gi\u1ed1ng nhau, c\u0169ng n\u00ean tu\u1ef3 nghi c\u1ea3i ch\u00ednh. L\u1ea1i tra ph\u00e9p nh\u00e0 H\u00e1n, c\u1ea5m qu\u00e2n g\u1ecdi l\u00e0 V\u0169 l\u00e2m, l\u1ea5y ngh\u0129a nhanh nh\u01b0 l\u00f4ng bay, nhi\u1ec1u nh\u01b0 r\u1eebng r\u1eadm. Nay xin c\u00e1c dinh v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i chia l\u00e0m ba b\u1eadc: 10 v\u1ec7 hai d\u1ef1c t\u1ea3 h\u1eefu qu\u00e2n Th\u1ecb trung \u0111\u1ed5i l\u00e0m 10 v\u1ec7 hai d\u1ef1c t\u1ea3 h\u1eefu dinh V\u0169 l\u00e2m. (T\u1ea3 d\u1ef1c 5 v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, Ti\u1ec1n nh\u1ea5t, T\u1ea3 nh\u1ea5t, H\u1eefu nh\u1ea5t, H\u1eadu nh\u1ea5t; H\u1eefu d\u1ef1c 5 v\u1ec7 Trung nh\u1ecb, Ti\u1ec1n nh\u1ecb, T\u1ea3 nh\u1ecb, H\u1eefu nh\u1ecb, H\u1eadu nh\u1ecb), g\u1ed9p v\u1edbi hai v\u1ec7 C\u1ea9m y, Loan gi\u00e1 li\u1ec7t l\u00e0m th\u00e2n binh v\u00e0 b\u1ecf danh hi\u1ec7u Th\u1ecb trung c\u0169. Qu\u00e2n Th\u1ecb n\u1ed9i th\u00ec 4 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, H\u1ed5 oai, v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n, Kim th\u01b0\u01a1ng, Ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng, Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng, Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, T\u00e0i hoa, th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh, v\u1ec7 N\u1ed9i th\u1ee7y, vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, c\u00e1c v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec1u b\u1ecf danh hi\u1ec7u Th\u1ecb n\u1ed9i g\u1ed9p v\u1edbi n\u0103m dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch li\u1ec7t l\u00e0m C\u1ea5m binh. C\u00e1c v\u1ec7 ng\u0169 qu\u00e2n, Thu\u1ef7 qu\u00e2n, H\u1ed9 l\u0103ng, Gi\u00e1m th\u00e0nh, V\u00f5ng th\u00e0nh, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ki\u00ean, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Sai, c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c, \u0111\u1ed9i L\u00fd thi\u1ec7n, c\u00e1c \u0111\u1ed9i c\u1ee7a c\u00e1c ty, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n b\u1ea1c, T\u00e2n s\u00e0i, c\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, thu\u1ed9c binh c\u00e1c nha \u1edf Kinh, nh\u01b0 Thanh b\u00ecnh, Ng\u01b0 h\u1ed9, c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed9i c\u00e1c tr\u1ea5n th\u00e0nh, l\u00ednh kho, l\u00ednh tr\u1ea1m, thu\u1ed9c binh c\u00e1c nha \u1edf ngo\u00e0i, li\u1ec7t l\u00e0m tinh binh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi t\u00e2u. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho H\u1eefu ty \u0111\u00fac \u1ea5n \u0111\u1ed3ng T\u1ea3, H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m, 4 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, H\u1ed5 oai, c\u00f9ng \u0111\u1ed3 k\u00fd \u0111\u1ed3ng cho 10 v\u1ec7 T\u1ea3 H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m, 20 v\u1ec7 c\u1ee7a 4 dinh v\u1ec7 N\u1ed9i thu\u1ef7 (nguy\u00ean l\u00e0 N\u1ed9i thu\u1ef7 ph\u1ea5n d\u1ef1c, b\u1ecf hai ch\u1eef ph\u1ea5n d\u1ef1c) ban c\u1ea5p cho. T\u1eeb Th\u1ed1ng ch\u1ebf tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i trao ch\u1ee9c h\u00e0m cho h\u1ee3p v\u1edbi danh hi\u1ec7u.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec7 u\u00fd quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Chi\u00eau N\u1ed9i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh s\u01b0. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Quang C\u1ef1 ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111\u1ebfn ph\u1ee7, th\u00ec Chi\u00eau N\u1ed9i ban \u0111\u00eam tr\u1ed1n \u0111i. Vua nghe tin b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng: \u201cT\u00ecnh h\u00ecnh Chi\u00eau N\u1ed9i, ho\u1eb7c s\u1ee3 h\u00e3i qu\u00e1 m\u00e0 t\u1ea1m tr\u00e1nh m\u1eb7t \u0111\u1ec3 xem \u0111\u1ed9ng t\u0129nh, ho\u1eb7c l\u00f2ng c\u00f2n b\u1ea5t tr\u1eafc, gi\u1ea3 tr\u1ed1n \u0111\u1ec3 r\u00ecnh m\u00e0 sinh chuy\u1ec7n kh\u00e1c c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean d\u1ee5 sai Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i th\u00eam 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7, 6 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 300 bi\u1ec1n binh sinh l\u1ef1c \u0111i mau theo Quang C\u1ef1 sai ph\u00e1i. L\u1ea1i chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho Quang C\u1ef1 r\u1eb1ng, n\u1ebfu Chi\u00eau N\u1ed9i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn ch\u1edd t\u1ed9i th\u00ec ph\u1ea3i gi\u1ea3i v\u1ec1 tr\u1ea5n, n\u1ebfu n\u00f3 c\u1ed1 \u00fd tr\u1ed1n tr\u00e1nh th\u00ec thu \u1ea5n, qu\u1ea3n l\u0129nh vi\u1ec7c ph\u1ee7, b\u1eaft giam c\u1ea3 th\u00ea thi\u1ebfp v\u00e0 con em n\u00f3 l\u1ea1i, chi\u1ebfm gi\u1eef c\u1eeda nh\u00e0, thu gi\u1eef c\u1ee7a c\u1ea3i, chia binh \u0111i c\u00e1c n\u01a1i t\u00ecm b\u1eaft, kh\u00f4ng cho tr\u1ed1n \u0111i xa. \u0110\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ng\u00e0y, Quang C\u1ef1 tu\u1ef3 c\u01a1 ph\u1ee7 d\u1ee5, Chi\u00eau N\u1ed9i m\u1edbi \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n. Quang C\u1ef1 cho gi\u1ea3i v\u1ec1 tr\u1ea5n. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng: \u201cTh\u1eb1ng qu\u00e1i n\u00e0y gian d\u1ed1i \u0111i\u00ean \u0111\u1ea3o nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 r\u1ed3i c\u0169ng sa v\u00e0o l\u01b0\u1edbi ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y l\u1ebd tr\u1eddi r\u1ea5t r\u00f5\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cChi\u00eau N\u1ed9i nghe m\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn ngay, tr\u1ed1n tr\u00e1nh v\u00e0i ng\u00e0y m\u1edbi ch\u1ecbu th\u00f2 \u0111\u1ea7u ra. Ch\u1eb3ng qua l\u00e0 th\u1ebf b\u00e1ch k\u1ebf c\u00f9ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu ch\u1ee9 c\u00f2n c\u00f3 l\u00f2ng k\u00ednh thu\u1eadn g\u00ec n\u1eefa. Ch\u01b0a b\u00e0n \u0111\u1ebfn t\u1ed9i kh\u00e1c, ch\u1ec9 m\u1ed9t vi\u1ec7c \u1ea5y c\u0169ng \u0111\u00e3 tr\u00e1i ngh\u0129a nh\u00e2n th\u1ea7n. N\u1ebfu c\u00f2n \u01b0u \u0111\u00e3i th\u00ec c\u00f2n ph\u00e1p lu\u1eadt g\u00ec n\u1eefa ? V\u1eady sai tr\u1ea5n th\u1ea7n sai ph\u00e1i u\u1ef7 V\u1ec7 u\u00fd T\u1ed1ng Vi\u1ebft Tr\u00ec \u0111em 100 l\u00ednh \u00e1p gi\u1ea3i Chi\u00eau N\u1ed9i c\u00f9ng con em v\u00e0 b\u1ecdn th\u1ed5 huy\u1ec7n \u0111\u1ea7u m\u1ee5c h\u00f9a \u0111\u1ea3ng l\u00e0m b\u1eady v\u1ec1 Kinh. C\u00f2n c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c th\u00ec ph\u1ee7 d\u1ee5 m\u00e0 tha c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 12, \u0111\u1ed5i c\u00e1c T\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5c \u1edf V\u0169 Kh\u1ed1 v\u00e0 N\u1ed9i v\u1ee5 cho l\u1ec7 v\u00e0o b\u1ed9 C\u00f4ng. \u0110\u1eb7t th\u00eam quan l\u1ea1i s\u1edf \u0110\u1ed1c c\u00f4ng \u1edf hai nha \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng: \u201cT\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, T\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5c thu\u1ed9c b\u1ed9 C\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 4, 5 c\u1ee5c, c\u00f2n th\u00ec do N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 Kh\u1ed1 qu\u1ea3n nhi\u1ebfp. Nh\u00e2n ngh\u0129 r\u1eb1ng N\u1ed9i v\u1ee5 v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1 ti\u1ec1n c\u1ee7a r\u1ea5t nhi\u1ec1u, g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c chi th\u00ec ch\u1ee7 th\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee3 l\u0129nh l\u00e0m, hai b\u00ean th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng nhau, h\u1ec5 ki\u1ec3m tra \u0111\u1ebfn l\u00e0 v\u1ee1 chuy\u1ec7n, h\u00e1 c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c nh\u00e2n tu\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c sao ? Hu\u1ed1ng chi b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 n\u01a1i c\u00f4ng tr\u00ecnh nh\u00f3m h\u1ecdp. Ph\u00e0m c\u00e1c th\u1ee3 tr\u0103m ngh\u1ec1 \u0111\u1ec1u n\u00ean th\u1ed1ng thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 b\u1ed9 coi s\u00f3c th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed5i b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i t\u1ec7, m\u00e0 n\u00eau r\u00f5 \u0111\u1ecbnh t\u1eafc. N\u00ean b\u00e0n r\u00f5 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n xin: Ph\u00e0m c\u00e1c s\u1eafc th\u1ee3 thuy\u1ec1n \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 v\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u1ec7 v\u00e0o b\u1ed9 C\u00f4ng qu\u1ea3n h\u1ea1t. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t c\u00f4ng s\u1edf \u1edf trong hai Nha \u1ea5y do b\u1ed9 C\u00f4ng k\u00e9n ch\u1ecdn Lang trung ho\u1eb7c Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang sung l\u00e0m \u0111\u1ed1c c\u00f4ng, ph\u00e0m c\u00e1ch ch\u1ee9c c\u00f4ng t\u00e1c \u0111\u1ec1u qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ea3. L\u1ea1i ph\u00e1i vi\u00ean d\u1ecbch \u1edf b\u1ed9 ty theo \u1edf lu\u00f4n v\u1edbi \u0111\u1ed1c c\u00f4ng, chuy\u00ean vi\u1ec7c xem x\u00e9t. \u0110\u01b0\u1eddng quan th\u00ec t\u00f3m gi\u1eef v\u00e0 \u0111\u1ed1c s\u1ee9c th\u00f4i. Ph\u00e0m c\u00f3 c\u00f4ng t\u00e1c th\u00ec \u0111\u1ed1c c\u00f4ng s\u1ee9c cho cai th\u1ee3 l\u0129nh h\u1ea1ng \u1edf c\u00f4ng s\u1edf, ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u00e3 xong th\u00ec giao cho hai Nha thu. \u0110\u01a1n b\u1eb1ng l\u0129nh v\u00e0 n\u1ed9p th\u00ec \u0111\u1ed1c c\u00f4ng c\u00f9ng ty l\u1ea1i \u0111\u1ed1i c\u1ee9u, b\u1ed9 C\u00f4ng nh\u1eadn th\u1ef1c, gi\u00e1m l\u00e2m, ch\u1ee7 th\u1ee7 c\u1ee7a hai Nha chi\u1ebfu theo b\u1eb1ng m\u00e0 thu ph\u00e1t. L\u1ea1i bi\u1ec1n binh th\u1ee7 h\u1ed9 th\u00ec N\u1ed9i v\u1ee5 c\u00f3 m\u1ed9t tr\u1ea5n binh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, xin y l\u1ec7 c\u0169. C\u00f2n V\u0169 Kh\u1ed1 tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 tr\u00edch 20 ng\u01b0\u1eddi t\u01b0\u1ee3ng d\u1ecbch, n\u00ean cho v\u1ec1 c\u1ee5c, do b\u1ed9 Binh ph\u00e1i ba Cai \u0111\u1ed9i, 150 bi\u1ec1n binh thay v\u00e0o. C\u00f4ng s\u1edf hai Nha th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u00e1i 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 50 bi\u1ec1n binh theo c\u00e1c \u0111\u1ed1c c\u00f4ng sai khi\u1ebfn. Quan l\u1ea1i \u1edf c\u00f4ng s\u1edf c\u00f9ng bi\u1ec1n binh th\u1ee7 h\u1ed9 \u0111\u1ec1u theo kh\u00f3a thanh tra m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i. Vua y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng:&nbsp; \u201cX\u00e9t \u0111i\u1ec3n nh\u00e0 Thanh, c\u00f3 kho Ch\u1ebf t\u1ea1o, kho Ti\u1ebft th\u1eadn, \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 C\u00f4ng, m\u00e0 hai kho \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1eb7t c\u00e1c ch\u1ee9c Lang trung, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 kh\u1ed1, Kh\u1ed1 s\u1ee9, ng\u01b0\u1eddi M\u00e3n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n. Th\u1ef1c v\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ed1c s\u1ee9c ki\u1ec3m tra r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 vi\u00ean ch\u1ee9c th\u00ec kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i. Nay xin ch\u1ecdn ph\u00e1i \u0111\u1ebfn m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t Lang trung thu\u1ed9c b\u1ed9, l\u1ea5y b\u1ea3n ch\u1ee9c sung \u0111\u1ed1c c\u00f4ng. C\u00f4ng s\u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 ty Ti\u1ebft th\u1eadn. C\u00f4ng s\u1edf V\u0169 Kh\u1ed1 th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 ty Ch\u1ebf t\u1ea1o. C\u00f4ng vi\u1ec7c trong \u0111\u00f3 l\u00e0 V\u0169 Kh\u1ed1 nhi\u1ec1u h\u01a1n N\u1ed9i v\u1ee5, ty Ch\u1ebf t\u1ea1o th\u00ec xin \u0111\u1eb7t Ch\u1ee7 s\u1ef1 1 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 25 ng\u01b0\u1eddi, ty Ti\u1ebft th\u1eadn th\u00ec \u0111\u1eb7t Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 15 ng\u01b0\u1eddi. T\u1eeb Lang trung \u0111\u1ebfn B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i th\u00ec do b\u1ed9 th\u1ea7n c\u1eed v\u00e0 ch\u1ecdn thu\u1ed9c ty b\u1ed5 v\u00e0o. C\u00f2n V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, th\u00ec b\u1ed9 C\u00f4ng 10 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i ch\u1ecdn \u1edf n\u0103m b\u1ed9 L\u1ea1i, H\u1ed9, L\u1ec5, Binh, H\u00ecnh m\u1ed7i b\u1ed9 6 ng\u01b0\u1eddi cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 40 ng\u01b0\u1eddi\u201d. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n. B\u00e8n l\u1ea5y Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa sung ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c c\u00f4ng V\u0169 Kh\u1ed1, Tr\u1ea7n C\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng sung ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c c\u00f4ng N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. Vua l\u1ea1i th\u1ea5y T\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5c \u0111\u00e3 l\u1ec7 v\u00e0o b\u1ed9 C\u00f4ng, vi\u1ec7c hai nha c\u00f2n \u00edt, h\u1ea1 l\u1ec7nh l\u01b0u l\u1ea1i N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Lang trung, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5, m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 4 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 30 ng\u01b0\u1eddi, l\u01b0u l\u1ea1i V\u0169 Kh\u1ed1 Lang trung, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 m\u1ed7i ch\u1ee9c 3 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 4 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 40 ng\u01b0\u1eddi. C\u00f2n th\u1eeba bao nhi\u00eau th\u00ec tri\u1ec7t v\u1ec1 nha c\u0169 l\u00e0m vi\u1ec7c. Lang trung, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u1edf hai Nha th\u00ec ki\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c thu\u1ed9c nha, c\u00f2n Ch\u1ee7 s\u1ef1 tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec ph\u1ea3i sung c\u00f4ng ch\u1ee9c Ch\u1ee7 th\u1ee7. L\u1ea1i c\u00f2n 30 ng\u01b0\u1eddi V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o nha V\u0169 Kh\u1ed1 th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 20 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u xin \u0111em 20 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111i\u1ec1n b\u1ed5 v\u00e0o s\u1ed1 binh thi\u1ebfu \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c hai c\u01a1 An thu\u1eadn. Vua y cho. T\u1ef1 nay v\u1ec1 sau c\u00f3 \u00e1n x\u1eed l\u00e0m l\u00ednh th\u00ec cho theo l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Ch\u1ebf \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd ki\u1ec1m c\u1ea5p cho c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n l\u1edbn (\u0110\u1ed3 k\u00fd cho c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n D\u01b0\u01a1ng h\u1ea3i, ki\u1ec1m k\u00fd cho c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n Ba l\u00e3ng, \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng ng\u00e0).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 ti\u1ec1n tu\u1ea5t cho C\u1eed nh\u00e2n gi\u00e1m sinh. B\u1ed9 L\u1ec5 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi C\u1eed nh\u00e2n h\u00e0nh t\u1ea9u \u1ed1m ch\u1ebft, c\u1ea5p cho 30 quan ti\u1ec1n 3 t\u1ea5m v\u1ea3i. S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00f3 C\u1eed nh\u00e2n ph\u00e1i l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u c\u00e1c b\u1ed9 v\u00e0 \u0111\u1ebfn Kinh thi H\u1ed9i c\u00f9ng Gi\u00e1m sinh t\u1ecda gi\u00e1m m\u00e0 \u1ed1m ch\u1ebft th\u00ec theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 c\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Phan Th\u1ebf Ch\u1ea5n l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 \u1edf ty Binh b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 T\u00f4 Danh Ho\u1ea3ng v\u00e0 nguy\u00ean Tham hi\u1ec7p hi\u1ec7n th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh l\u00e0 L\u00ea Xu\u00e2n Nh\u01b0 \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c. Xu\u00e2n Nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi Ho\u1ea3ng x\u00e9t h\u00ecnh tra t\u1ea5n ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd vi\u1ec7c ph\u00e1t, giao B\u1eafc Th\u00e0nh tra ngh\u1ecb, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9, th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh, Ch\u1ee7 s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 Phan Th\u1ebf Ch\u1ea5n l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Tuy\u00ean Quang Lang trung Binh b\u1ed9 gia h\u00e0m Th\u1ecb lang l\u0129nh Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 ph\u1ee7 L\u1ea1c H\u00f3a l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ee5 \u0110\u1ea1o \u1ed1m, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ee7 L\u1ea1c H\u00f3a.<\/p>\n\n\n\n<p>Truy t\u1eb7ng Nhu Gia Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0m Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng: \u201cNhu Gia Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0 c\u00f4 ru\u1ed9t ta, d\u00f2ng t\u1ed1t nh\u00e0 vua, k\u1ebft duy\u00ean hu\u00e2n th\u1ea7n, m\u00e0 hi\u1ec3n hi\u1ec7u truy phong c\u00f2n thi\u1ebfu, l\u00f2ng tr\u1eabm ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. N\u00ean b\u00e0n phong t\u1eb7ng th\u00e1i \u1ea5p \u0111\u1ec3 th\u1ec3 t\u1ea5t t\u00ecnh th\u00e2n \u00e1i c\u1ee7a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o v\u00e0 t\u1ecf \u00fd qu\u00fd m\u1ebfn c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u d\u00e2ng b\u1ea3n \u00e1n l\u00ednh \u0111\u1ed9i T\u00f2ng thi\u1ec7n hai l\u1ea7n b\u1ecf tr\u1ed1n, ngh\u0129 xin x\u1eed ch\u00e9m \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb c\u1ed1 ph\u1ea1m.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Duy Trinh c\u1ea7m t\u1edd t\u00e2u cho \u00e1n \u1ea5y x\u1eed n\u1eb7ng qu\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cK\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i gi\u1eef th\u00f3i quen \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n \u0111\u00e1ng l\u1eafm r\u1ed3i, c\u00f2n n\u00f3i g\u00ec n\u1eefa\u201d. Duy Trinh c\u00f2n hai ba l\u1ea7n t\u00e2u xin, l\u1eddi l\u1ebd c\u00f3 \u00fd gi\u00e2y gi\u1eaft. Vua gi\u1eadn qu\u00e1 m\u1eafng r\u1eb1ng: \u201cNg\u01b0\u01a1i \u0103n c\u1ee7a \u0111\u00fat c\u1ee7a n\u00f3 n\u00ean c\u1ed1 xin \u00e0?\u201d. Sai v\u1ec7 s\u0129 l\u00f4i ra xi\u1ec1ng l\u1ea1i. T\u1ea3 h\u1eefu ai c\u0169ng s\u1ee3 h\u00e3i, \u0110\u0103ng Qu\u1ebf gi\u1eadp \u0111\u1ea7u xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. Vua v\u1eabn c\u00f2n gi\u1eadn b\u1ea3o Nguy\u1ec5n Khoa Minh, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh r\u1eb1ng: \u201cNg\u1ea1n ng\u1eef c\u00f3 c\u00e2u: Th\u00e0 g\u1eb7p h\u1ed5 d\u1eef ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u00ean g\u1eb7p k\u1ebb c\u1eadn th\u1ea7n. L\u0169 n\u00e0y ng\u00e0y nay c\u00f2n mu\u1ed1n \u0111i\u00ean \u0111\u1ea3o ph\u1ea3i tr\u00e1i, th\u00eam b\u1edbt t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t N\u1ed9i C\u00e1c, quy\u1ec1n v\u1ecb h\u01a1i cao th\u00ec c\u00f2n ra sao n\u1eefa ? May ta tu\u1ed5i h\u00e3y ch\u01b0a cao, x\u00e9t \u0111o\u00e1n ch\u01b0a l\u01b0\u1eddi, cho n\u00ean kh\u00f4ng b\u1ecb b\u1ecdn \u1ea5y \u0111\u00e1nh l\u1eeba. Kh\u00f4ng k\u1ec3 sau n\u00e0y g\u1eb7p ph\u1ea3i ch\u00faa trung t\u00e0i th\u00ec quy\u1ec1n b\u00ednh v\u1ec1 tay k\u1ebb d\u01b0\u1edbi s\u1ebd \u0111\u00e1ng lo l\u1eafm, ng\u00e0y tr\u1eabm m\u1ed9t mai m\u1ecfi m\u1ec7t ch\u1eafc g\u00ec kh\u00f4ng b\u1ecb b\u1ecdn \u1ea5y chuy\u00ean quy\u1ec1n\u201d. L\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd r\u1eb1ng: \u201cNg\u01b0\u1eddi l\u00e0m vua kh\u00f4ng n\u00ean c\u1ea7u an nh\u00e0n d\u00f9 tinh th\u1ea7n h\u01a1i m\u1ecfi c\u0169ng ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng. Tr\u1eabm \u0111\u1ed9 m\u01b0\u01a1i n\u0103m sau, n\u1ebfu nh\u00e2n m\u1ecfi m\u1ec7t kh\u00f4ng y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7 ng\u00e0y l\u1ebb ra ch\u1ea7u, c\u0169ng ph\u1ea3i 2, 3 ng\u00e0y ho\u1eb7c 4, 5 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n g\u1eb7p c\u00e1c khanh b\u00e0n b\u1ea1c \u0111\u1ec3 cho tinh th\u1ea7n t\u1ee5 h\u1ecdp, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi tinh th\u00f4ng, quy\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 xa c\u00e1ch nhau l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1edfi v\u00ec ngh\u0129a vua t\u00f4i c\u0169ng nh\u01b0 t\u00ecnh cha con. Nh\u01b0ng n\u00f3i th\u00ec kh\u00f4ng kh\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m th\u00ec th\u1ef1c kh\u00f3. Ng\u00e0y sau n\u1ebfu tr\u1eabm kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi n\u00e0y th\u00ec c\u00e1c khanh c\u0169ng n\u00ean can gi\u00e1n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i g\u1ecdi V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng b\u1ea3o r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1eebng th\u1ea5y ta gi\u1eadn m\u00e0 s\u1ee3, r\u1ed3i sau n\u00e0y ch\u1ec9 m\u1ed9t ni\u1ec1m im l\u1eb7ng. N\u1ebfu th\u1ea5y vi\u1ec7c kh\u00f4ng h\u1ee3p m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e0y t\u00e2u, tr\u1eabm c\u0169ng c\u1ee9 quy c\u1eedu cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u00f4i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e8n d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t quan chia ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u1ea7n vi\u1ec7c. Nh\u01b0 V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng m\u00e0 th\u1ea5y r\u00f5 b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed kh\u00f4ng h\u1ee3p lu\u1eadt l\u1ec7, \u00e1n c\u00f3 oan u\u1ed5ng th\u00ec kh\u00f4ng ng\u1ea1i c\u1ee9 l\u1ebd m\u00e0 bi\u1ec7n b\u1ebb tham t\u00e2u. N\u1ebfu x\u00f4 b\u1ed3 ph\u1ea3i tr\u00e1i, c\u00e0n gi\u1ee1 xin nh\u1ea3m, t\u1ef1a h\u1ed3 c\u00f3 \u00fd khoe khoang mi\u1ec7ng l\u01b0\u1ee1i, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta nghe m\u00e0 sinh s\u1ee3 hay y\u00eau, m\u00ecnh ng\u1ea7m mu\u1ed1n t\u1ef1 l\u00e0m uy ph\u01b0\u1edbc, th\u00ec ch\u1eb3ng t\u1ed9i n\u00e0o l\u1edbn h\u01a1n. Kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00f2ng t\u1ef1 l\u00fac vi\u1ec7c c\u00f2n nh\u1ecf, kh\u00f4ng ng\u0103n t\u1eeb l\u00fac c\u00f2n m\u1edbi, \u0111\u1ec3 l\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc m\u1ed1i t\u1ec7. Tr\u1ea7n Duy Trinh \u0111\u00e1ng l\u1ebd tr\u1ecb n\u1eb7ng, nh\u01b0ng ngh\u0129 l\u00e0 l\u1ea7m l\u1eabn ch\u01b0a r\u00f5 l\u00f2ng t\u00e0, v\u1eady gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p \u0111i\u1ec7u. Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p \u0111i\u1ec7u l\u01b0u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t N\u1ed9i C\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua t\u1eebng b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng: \u201cV\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng l\u00e0 ch\u1ed7 then ch\u1ed1t, m\u00e0 x\u00e9t \u0111\u1ebfn t\u00ean th\u00ec theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 Minh ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e0o ri\u00eang th\u00f4i. Tr\u01b0\u1edbc \u00fd tr\u1eabm kh\u00f4ng mu\u1ed1n cho \u0111\u00e0i c\u00e1c c\u00f3 quy\u1ec1n l\u1edbn, cho n\u00ean m\u01b0\u1ee3n t\u00ean \u1ea5y \u0111\u1ec3 cho gi\u1eef s\u1ed5 s\u00e1ch, ch\u1ea1y c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u00e0 th\u00f4i. L\u00fac tr\u1eabm m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n \u0111\u00e3 t\u00e2u xin \u0111\u1ed5i l\u1ea1i, tr\u1eabm ngh\u0129 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng n\u00ean ch\u01b0a y l\u1eddi xin. Nay ngh\u0129 ph\u00f2ng \u1ea5y r\u1ea5t quan h\u1ec7 v\u1ec1 ch\u00ednh s\u1ef1, d\u1eabu kh\u00f4ng c\u00f3 danh T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng m\u00e0 h\u00ecnh nh\u01b0 c\u00f3 th\u1ef1c quy\u1ec1n T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1ed3i th\u00ec t\u00ean quan c\u0169ng n\u00ean t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng. Song kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eb7t quan cao. Ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 n\u00ean d\u00f9ng t\u1eeb h\u00e0m Nh\u1ecb, Tam ph\u1ea9m, c\u0169ng v\u00ed nh\u01b0 th\u00eam s\u00e1u b\u1ed9 l\u00e0m b\u1ea3y th\u00f4i. Ph\u00e0m s\u1edb t\u00e2u \u1edf c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, c\u00e1i n\u00e0o n\u00ean do b\u1ed9 th\u00ec do b\u1ed9, trong \u0111\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean h\u1ed3i t\u1ecb th\u00ec m\u1edbi do C\u00e1c ngh\u0129 s\u1eb5n l\u1eddi ch\u1ec9, d\u00f9ng gi\u1ea5y v\u00e0ng d\u00e1n n\u00eau ra m\u00e0 ti\u1ebfn tr\u00ecnh, \u0111\u1ee3i tr\u1eabm quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i m\u1edbi thi h\u00e0nh. N\u1ebfu c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u00e1ng th\u00ec c\u0169ng cho b\u1ed9 th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e2u, g\u00f3i g\u1eedi tr\u1ea3 l\u1ea1i, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec kh\u00f4ng lo l\u1ea5n quy\u1ec1n n\u1eefa. H\u01a1n n\u1eefa, sau n\u00e0y c\u00f2n \u0111\u1eb7t gi\u00e1n quan, C\u00e1c th\u1ea7n c\u00f3 mu\u1ed1n che gi\u1ea5u th\u00ec l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c ?\u201d. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng: \u201c\u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y x\u01b0a k\u00ednh lo c\u00f4ng vi\u1ec7c, t\u00f3m gi\u1eef quy\u1ec1n c\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00f4i th\u00e2n c\u1eadn \u0111\u1ec3 ch\u1ef1c ch\u1ea7u \u1edf g\u1ea7n n\u01a1i cung c\u1ea5m, gi\u00fap \u0111\u1ee1 vi\u1ec7c l\u1edbn. Nh\u01b0ng c\u00e1ch \u0111\u1eb7t quan th\u00ec m\u1ed7i \u0111\u1eddi m\u1ed9t kh\u00e1c. X\u00e9t B\u1eafc tri\u1ec1u g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ea7u nh\u00e0 Minh s\u1ee3 vi\u1ec7c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng chuy\u00ean quy\u1ec1n m\u00e0 \u0111\u1eb7t N\u1ed9i C\u00e1c, nh\u00e0 Thanh c\u0169ng l\u00e0m theo. X\u00e9t \u0111\u1ebfn c\u1ed1t y\u1ebfu, d\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 danh T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng m\u00e0 quy\u1ec1n h\u00e0nh kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc c\u1ea3. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta \u0111\u1eb7t ra Th\u1ecb th\u01b0 vi\u1ec7n. Khi tr\u1eabm m\u1edbi th\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u1ed5i l\u00e0 V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng, danh s\u1eafc d\u1eabu kh\u00e1c, c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef s\u1ed5 s\u00e1ch v\u00e0 theo h\u1ea7u hai b\u00ean. Nay ngh\u0129 V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng t\u00ean g\u1ecdi ch\u01b0a th\u1ecfa n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m N\u1ed9i C\u00e1c. Ph\u00e0m t\u00ean quan v\u00e0 ch\u1ee9c vi\u1ec7c, nh\u1ea5t thi\u1ebft s\u1ef1 nghi n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u v\u1ec1 sau thi h\u00e0nh l\u00e2u d\u00e0i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ec7, c\u00e1c khanh n\u00ean b\u00e0n k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean\u201d. Tri\u1ec1u th\u1ea7n \u0111\u1ec1u b\u00e0n r\u1eb1ng: \u201cTh\u00e1nh nh\u00e2n c\u1ed5 v\u0169 m\u1ecdi lo\u00e0i, \u1ee9ng th\u00f9 mu\u00f4n vi\u1ec7c, th\u1ef1c quan h\u1ec7 \u1edf s\u1ef1 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng \u00e2m th\u1ea7m c\u1ee7a \u0111\u1ea1o c\u00e0n c\u01b0\u01a1ng. Duy ch\u00ednh s\u1ef1 r\u1ea5t nhi\u1ec1u manh m\u1ed1i, \u0111\u1eb7t quan \u0111\u1ec3 tr\u1ecb ph\u1ea3i c\u00f3 k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, cho n\u00ean tr\u0103m quan m\u1ecdi ph\u1ee7, l\u00e0m c\u00f4ng lo vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ee9c ph\u1eadn, m\u00e0 ch\u1ed1n \u0111\u00e0i c\u00e1c th\u00e2m nghi\u00eam c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea7u h\u1ea7u t\u1ea3 h\u1eefu, th\u00e2n m\u1eadt theo \u0111\u00f2i, b\u1edfi v\u00ec tr\u1ecb th\u1ec3 ph\u1ea3i n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf. Nh\u01b0ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed1ng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u00e0i c\u00e1c c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0111\u00e0i c\u00e1c. \u1edf kho\u1ea3ng \u1ea5y l\u00e0m m\u1ed9t ch\u00ednh s\u00e1ch g\u00ec, ra m\u1ed9t m\u1ec7nh l\u1ec7nh g\u00ec, th\u00ec ph\u1ea3i cho trong ngo\u00e0i ph\u00f9 h\u1ee3p nhau, m\u00e0 l\u00fac u\u1ef7 d\u00f9ng th\u00ec s\u1ef1 quy\u1ec1n kh\u00f4ng chuy\u00ean tr\u1ecdng \u1edf C\u00e1c th\u1ea7n, nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ec3 th\u1ed1ng m\u1edbi r\u00f5 r\u00e0ng m\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb m\u1edbi th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cPh\u1ee5ng x\u00e9t ch\u1ee9c ty N\u1ed9i C\u00e1c c\u1ee7a B\u1eafc tri\u1ec1u, nh\u00e0 Minh th\u00ec tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m m\u00e0 v\u1ec1 sau ban th\u1ee9 l\u1ea1i \u1edf tr\u00ean s\u00e1u b\u1ed9, nh\u00e0 Thanh th\u00ec th\u0103ng l\u00ean Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m, \u0111\u00e3 l\u00e0 ti\u00eau bi\u1ec3u cho tr\u0103m quan. Hu\u1ed1ng chi nh\u1eefng ch\u1ee9c danh d\u01b0\u1edbi l\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1o s\u1eafc, h\u1ecdc s\u0129, trung th\u01b0, x\u00e1 nh\u00e2n, c\u0169ng n\u00ean d\u00f9ng theo. V\u1ea3 l\u1ea1i nay V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i l\u00e0m N\u1ed9i C\u00e1c, t\u00ean g\u1ecdi \u0111\u00e3 l\u00e0 qu\u00fd l\u1ea1, n\u1ebfu l\u1ea1i chuy\u00ean \u0111\u1eb7t quan ch\u1ee9c s\u1ee3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd ngh\u0129a ph\u00f2ng vi\u1ec7c t\u1ef1 khi c\u00f2n m\u1edbi. V\u1eady xin ch\u1ee9c N\u1ed9i C\u00e1c \u0111\u1eb7t 4 ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u0129nh, l\u1ea5y quan Tam, T\u1ee9 ph\u1ea9m \u1edf b\u1ed9, vi\u1ec7n sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c, v\u00e0 28 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c vi\u00ean c\u0169ng l\u1ea5y vi\u1ec7n h\u00e0m sung v\u00e0o, kh\u00f4ng n\u00ean tr\u00f9m l\u00ean b\u1eb1ng t\u00ean N\u1ed9i C\u00e1c. (Qu\u1ea3n l\u0129nh 4 ng\u01b0\u1eddi, Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m 2 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Th\u1ecb lang c\u00e1c b\u1ed9 ho\u1eb7c H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ch\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, sung bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i C\u00e1c, trong s\u1ed1 \u1ea5y m\u1ed9t vi\u00ean ki\u00eam l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh, Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m 2 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i C\u00e1c, trong s\u1ed1 \u1ea5y m\u1ed9t vi\u00ean ki\u00eam l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh, thu\u1ed9c vi\u00ean 28 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c, T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m Th\u1eeba ch\u1ec9, m\u1ed7i h\u00e0m 2 ng\u01b0\u1eddi, T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m Tu so\u1ea1n 4 ng\u01b0\u1eddi, Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m Bi\u00ean tu, T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m Ki\u1ec3m th\u1ea3o, m\u1ed7i h\u00e0m 2 ng\u01b0\u1eddi, T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m \u0110i\u1ec3n b\u1ea1, T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m \u0110\u00e3i chi\u1ebfu, m\u1ed7i h\u00e0m 8 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u sung&nbsp; h\u00e0nh t\u1ea9u N\u1ed9i C\u00e1c).<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u1ebf n\u00e0o th\u00ec xin y theo l\u1ec5 c\u0169:<\/p>\n\n\n\n<p>1. Ph\u00e0m g\u1eb7p l\u1ec5 Nam Giao th\u00ec v\u00e2ng \u0111i theo xa gi\u00e1 v\u00e0 \u00e1n Kim b\u1ea3o, vua \u0111i tu\u1ea7n du c\u0169ng th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Ph\u00e0m c\u00f3 v\u00e2ng l\u0129nh ch\u1ec9 d\u1ee5 ng\u1ef1 ch\u1ebf \u0111em ra, thu\u1ed9c nha m\u00f4n n\u00e0o ph\u1ea3i v\u00e2ng theo th\u00ec chuy\u1ec3n b\u00e1o cho \u0111\u01b0\u1eddng quan Nha \u1ea5y v\u00e2ng duy\u1ec7t, l\u1ea5y gi\u1ea5y \u0111\u00f3ng \u1ea5n nh\u1eadn \u0111\u1ec3 l\u01b0u \u1edf C\u00e1c l\u00e0m b\u1eb1ng. L\u1ea1i k\u00ednh c\u1ea9n sao vi\u1ebft, do C\u00e1c tr\u00ecnh l\u1ea1i, xin ch\u00e9p tinh \u0111\u00f3ng \u1ea5n \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. Nh\u01b0 vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 N\u1ed9i C\u00e1c th\u00ec theo l\u1ec7 sao vi\u1ebft tr\u00ecnh ph\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Ph\u00e0m ng\u00e0y t\u00e2u vi\u1ec7c th\u00ec theo ban ph\u1ee5ng ghi l\u1eddi ch\u1ec9 d\u1ee5 \u1edf ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb. Ng\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec v\u00e2ng thu l\u1ee5c \u0111\u1ea7u b\u00e0i c\u00f9ng ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u1ee7a c\u00e1c Nha d\u00e2ng l\u00ean, chuy\u1ec3n giao cho N\u1ed9i gi\u00e1m d\u00e2ng tr\u00ecnh, c\u00f9ng l\u00e0 c\u00e1c quan b\u1ea5t k\u1ef3 d\u00e2ng b\u00e0i \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb th\u00ec c\u0169ng th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>4. Ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb s\u1ed5 s\u00e1ch \u00e1n ki\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c nha s\u00e1u b\u1ed9 c\u00f9ng c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n trong ngo\u00e0i \u0111\u00e3 ph\u1ee5ng s\u1eafc ph\u00ea b\u1ea3o, l\u0129nh ch\u1ec9 r\u1ed3i, th\u00ec ngh\u0129 l\u1eddi ch\u1ec9 d\u1ee5 m\u00e0 tr\u00ecnh l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tu\u00e2n h\u00e0nh. N\u1ebfu s\u1edb s\u00e1ch c\u1ee7a Nha n\u00e0o m\u00e0 c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a h\u1ee3p th\u00ec x\u00e9t ra \u0111\u1ec3 t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>5. Khi thi \u0110\u00ecnh th\u00ec \u0111\u1eb1ng l\u1ee5c c\u00e1c ch\u1ebf s\u00e1ch v\u00e0 ph\u00e1t c\u1ea5p quy\u1ec3n thi.<\/p>\n\n\n\n<p>6. Ph\u00e0m c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n c\u00f9ng c\u00e1c thu\u1ed9c qu\u1ed1c c\u1ed1ng man ti\u1ebfn hi\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt, ph\u1ea3i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ph\u1ea7n vi\u1ec7c m\u00e0 ki\u1ec3m duy\u1ec7t.<\/p>\n\n\n\n<p>7. Ph\u00e0m nh\u00e2n vi\u00ean N\u1ed9i C\u00e1c c\u00f3 ch\u00e2u khuy\u00ean cho d\u1ef1 v\u00e0o ch\u1ea7u \u0110\u00f4ng c\u00e1c th\u00ec thay ban m\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u00eam \u1ee9ng tr\u1ef1c, ph\u1ee5ng gi\u1eef vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt trong C\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cC\u00f2n ch\u1ee9c vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ed1n T\u00e0o l\u00e0:<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e0o Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o ph\u1ee5ng gi\u1eef c\u00e1c s\u1ed5 \u1ea5n t\u1ef7, c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ea1ng \u1ea5n tri\u1ec7n quan ph\u00f2ng \u0111\u1ed3 k\u00fd ki\u1ec1m k\u00fd nha b\u00e0i c\u1ee7a c\u00e1c nha, c\u00f9ng c\u00e1c ph\u00f3 b\u1ea3n d\u1ee5 ch\u1ec9, c\u00e1c h\u1ed3ng b\u1ea3n &nbsp;((1) H\u1ed3ng b\u1ea3n : b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef ph\u00ea son c\u1ee7a vua) \u00e2n chi\u1ebfu s\u1eafc d\u1ee5, c\u00e1c b\u1ea3n th\u1ea3o chi\u1ebfu s\u1eafc c\u00e1o m\u1ec7nh. Ph\u00e0m chi\u1ebfu ch\u1ec9 s\u1eafc d\u1ee5 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh v\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb s\u1ed5 s\u00e1ch trong ngo\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n l\u00e0m, tu\u00e2n ph\u1ee5ng \u0111\u00f3ng \u1ea5n xong r\u1ed3i th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 \u0111\u1ed1i \u0111\u1ed3ng giao cho c\u00e1c nha thi h\u00e0nh. Trong \u1ea5y c\u00e1c b\u1ea3n ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb s\u1ed5 s\u00e1ch, b\u1ea3n n\u00e0o c\u00f3 ch\u1eef ch\u00e2u ph\u00ea, ch\u00e2u khuy\u00ean, ch\u00e2u \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ec1u \u0111em ph\u00f3 b\u1ea3n ch\u00e9p g\u1eedi \u0111i, c\u00f2n h\u1ed3ng b\u1ea3n th\u00ec giao t\u00e0o Bi\u1ec3u b\u1ea1 ph\u1ee5ng gi\u1eef. L\u1ea1i nh\u1eefng ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u00e1c nha \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i, c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng h\u1ee3p \u0111\u00e3 t\u00e2u xin b\u00e1c, th\u00ec \u0111\u1ec1u sao l\u1ee5c l\u01b0u chi\u1ec3u.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e0o K\u00fd ch\u00fa th\u00ec ph\u1ee5ng gi\u1eef nghi\u00ean b\u00fat th\u01b0\u1ee3ng ph\u01b0\u01a1ng &nbsp;((2) Th\u01b0\u1ee3ng ph\u01b0\u01a1ng : nh\u1eefng \u0111\u1ed3 nh\u00e0 vua d\u00f9ng g\u1ecdi l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng ph\u01b0\u01a1ng), g\u1eb7p l\u1ec5 t\u1ebf Giao, t\u1ebf H\u01b0\u1edfng \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu c\u00f9ng c\u00e1c ng\u00e0y k\u1ef5, b\u1ed9 L\u1ec5 cung ti\u1ebfn ch\u00fac v\u0103n \u0111\u1ee3i vi\u1ebft ng\u1ef1 danh &nbsp;((3) Ng\u1ef1 danh : t\u00ean vua) th\u00ec ph\u1ea3i cung ti\u1ebfn nghi\u00ean b\u00fat. L\u1ea1i khi vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n nghe ch\u1ea7u, tri\u1ec1u h\u1ed9i, tu\u1ea7n du th\u00ec chuy\u00ean bi\u00ean ch\u00e9p c\u00e2u n\u00f3i v\u00e0 s\u1ef1 \u0111i \u0111\u1ee9ng c\u1ee7a vua, c\u00f9ng nh\u1eefng t\u1ea5u ngh\u1ecb ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p c\u1ea3. L\u1ea1i hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb s\u1ed5 s\u00e1ch trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec7 l\u00ean m\u00e0 c\u1ee9 s\u1ed5 l\u1ee5c giao th\u00ec ph\u1ea3i xem ng\u00e0y gi\u1edd \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1edbm hay mu\u1ed9n, n\u1ebfu c\u00f3 sai l\u1ea7m th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u r\u00f5, l\u1ea1i l\u00e0m danh s\u00e1ch. Ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u01a1n Th\u00e1i y vi\u1ec7n d\u00e2ng ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c, s\u1ed5 nh\u1eadt k\u00fd c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed h\u1ecdc t\u1eadp do c\u00e1c vi\u00ean T\u00e1n thi\u1ec7n \u1edf T\u1eadp thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e2ng l\u00ean, \u0111\u1ec1u thu gi\u1eef c\u1ea3. L\u1ea1i c\u00e1c th\u1ec3 l\u1ec7 kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh, ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i suy c\u1eed, \u00e1n ki\u1ec7n ph\u00e2n x\u1eed gi\u00e1ng ph\u1ea1t, c\u00f9ng s\u00e1ch thu th\u1ea9m h\u1eb1ng n\u0103m, \u0111\u1ec1u ph\u1ee5ng gi\u1eef b\u1ea3n ph\u00f3 \u0111\u1ec3 sau tra x\u00e9t.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e0o \u0110\u1ed3 th\u01b0 th\u00ec ph\u1ee5ng gi\u1eef thi v\u0103n ng\u1ef1 ch\u1ebf, s\u00e1ch v\u1edf \u0111\u1ed3 h\u1ecda c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, c\u00f4ng v\u0103n bang giao v\u00e0 c\u1ee7a thu\u1ed9c qu\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e0o Bi\u1ec3u b\u1ea1 th\u00ec ph\u1ee5ng gi\u1eef c\u00e1c h\u1ed3ng b\u1ea3n ch\u00e2u ph\u00ea, ch\u00e2u khuy\u00ean, ch\u00e2u \u0111i\u1ec3m v\u00e0 c\u00e1c ph\u00f3 b\u1ea3n bi\u1ec3u ch\u01b0\u01a1ng s\u1ed5 s\u00e1ch \u1edf trong ngo\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cL\u1ea1i x\u00e9t ph\u00e9p nh\u00e0 Minh, \u1ea5n trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n c\u1ee7a Trung th\u01b0 khoa th\u00ec d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e2u n\u0103m cho gi\u1eef, ph\u00e9p nh\u00e0 Thanh t\u1eeb \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 \u1ea5n, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef s\u1ed5 c\u1ea5p \u1ea5n \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng ki\u1ec1m v\u00e0o v\u0103n th\u01b0 \u0111i l\u1ea1i. Nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1eddi B\u1eafc tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 \u1ea5n tri\u1ec7n N\u1ed9i C\u00e1c. Nh\u01b0ng N\u1ed9i C\u00e1c l\u00e0 ch\u1ed7 c\u01a1 y\u1ebfu, c\u00f4ng vi\u1ec7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u00ean c\u00f3 \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m tin. Xin theo ki\u1ec3u \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng c\u1ea5p cho V\u0103n th\u01b0 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng N\u1ed9i C\u00e1c \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n. H\u1ea1 l\u1ec7nh ch\u1ebf c\u1ea5p \u1ea5n quan ph\u00f2ng sung bi\u1ec7n N\u1ed9i C\u00e1c s\u1ef1 v\u1ee5. Ban th\u1ee9 th\u00ec cho \u1edf d\u01b0\u1edbi s\u00e1u b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng: \u201c\u0110\u1ed3 v\u1eadt \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, kh\u00f4ng g\u1ecdi t\u00ean th\u00ec kh\u00f4ng r\u00f5. N\u01b0\u1edbc ta vi\u1ec7c ki\u1ebfn tr\u00fac \u0111i\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng t\u00e0u thuy\u1ec1n, v\u1eadt ki\u1ec7n kh\u00f4ng ch\u1ec9 m\u1ed9t hai th\u1ee9, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn g\u1ecdi b\u1eb1ng ti\u1ebfng n\u00f4m. V\u00e2ng Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta nh\u00e2n vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t t\u00ean [ch\u1eef H\u00e1n], nh\u01b0 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m (l\u00f2ng r\u01b0\u1eddng), th\u1eeba l\u1ef1u (m\u00e1ng n\u01b0\u1edbc), long tu (r\u00e2u r\u1ed3ng), long hi\u1ebfp c\u1ed1t (\u0111\u00f2n n\u00f3c), cho \u0111\u1ebfn nam m\u1ed9c (g\u1ed7 ki\u1ec1n ki\u1ec1n), thi\u1ebft m\u1ed9c (g\u1ed7 lim), ki\u00ean th\u00e1n (than \u0111\u00e1), nam tr\u00e2n (qu\u1ea3 lo\u00f2ng boong), theo \u00fd \u0111\u1eb7t t\u00ean, \u0111\u1ee7 cho \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi th\u00f4ng h\u00e0nh, ng\u00e0y sau noi theo. Nay xin t\u00f3m l\u1ea5y \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c, r\u1ed9ng t\u00ecm ch\u1eef c\u0169, ph\u1ee5 l\u1ea5y \u00fd th\u01b0\u1eddng. Ho\u1eb7c d\u00f9ng l\u1ed1i h\u1ed9i \u00fd, ho\u1eb7c d\u00f9ng l\u1ed1i h\u00e0i thanh, ph\u00e0m t\u00ean c\u0169 c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u00f3 qu\u00ea m\u00f9a th\u00ec \u0111\u1ed5i \u0111i (nh\u01b0 tr\u1ebfnh \u0111\u1ed5i l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng, xuy\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m ch\u1ea5n, ch\u00e2u mai \u0111\u1ed5i l\u00e0m b\u00e1c m\u00f4n, \u0111\u01b0\u1eddng giang \u0111\u1ed5i l\u00e0m ho\u00e0nh giang)\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh l\u00e0m tr\u1ea5n Ninh B\u00ecnh. \u0110\u1ed5i cho Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o L\u00ea V\u0103n T\u00fac l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 tr\u1ea5n Ninh B\u00ecnh, Tham hi\u1ec7p Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ninh B\u00ecnh. \u0110\u1ed5i c\u1ea5p \u1ea5n tr\u1ea5n. S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00f4ng vi\u1ec7c trong tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u y l\u1ec7 c\u00e1c tr\u1ea5n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u1ee5 Thanh Hoa n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t h\u1ee3i, l\u1ec5 H\u1ee3p h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu l\u00e0m Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Di\u1ec5m l\u00e0m Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng: \u201cMan Th\u1ea1ch B\u00edch \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc hay qu\u1ea5y r\u1ed1i bi\u00ean thu\u1ef3. Kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long, \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta sai L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh cho m\u1ed9t phen r\u1ea5t d\u1eef, ph\u00e1 t\u1eadn s\u00e0o huy\u1ec7t, t\u1ef1 \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng d\u00e1m b\u00e9n m\u1ea3ng \u0111\u1ebfn n\u1eefa, b\u1edd c\u00f5i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u1edf ven bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec1u d\u00f9ng th\u1ed5 binh \u0111\u00f3ng th\u00fa. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i binh \u1ea5y ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 cho qu\u1ea3n quan sai khi\u1ebfn c\u00e0y c\u1ea5y, kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u00e0 ch\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng \u0111\u1ea5u n\u00e0o. V\u1ea3 l\u1ea1i l\u00fac tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec ch\u1ec9 l\u1ea5y l\u00ednh c\u00e1c tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Nam, m\u00e0 h\u1ea1t \u1ea5y v\u00ec c\u00f3 vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng n\u00ean ch\u01b0a t\u1eebng g\u1ecdi l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o, s\u1ee3 nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi khinh tr\u1ecdng. V\u1eady n\u00ean x\u1eed tr\u00ed th\u1ebf n\u00e0o cho tho\u1ea3 h\u1ee3p th\u00ec b\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean b\u00e0n xem\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh t\u01b0 cho c\u00e1c tr\u1ea5n th\u1ea7n c\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh t\u1ee5 h\u1ecdp \u0103n l\u00e0m g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a c\u00e1c l\u00e0ng ven n\u00fai m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng: \u201cT\u1ef1 n\u0103m Minh M\u1ec7nh \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho Qu\u1ea3n c\u01a1 s\u00e1u c\u01a1 m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c 34 th\u00f4n \u1ea5p, nh\u00e2n s\u1ed1 l\u00e0 331 ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00e1 s\u1ecfi, ru\u1ed9ng kh\u1ea9n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, c\u01b0 d\u00e2n chuy\u00ean sinh l\u00fd b\u1eb1ng ngh\u1ec1 than c\u1ee7i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean gia t\u00e2m khuy\u1ebfn kh\u00edch, sao cho nh\u00e2n kh\u1ea9u m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t th\u00eam, ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t m\u1edf, khi\u1ebfn ai c\u0169ng c\u00f3 s\u1ea3n nghi\u1ec7p th\u01b0\u1eddng v\u00e0 y\u00ean l\u00f2ng, ra v\u00e0o gi\u1eef g\u00ecn, gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u1eabn nhau th\u00ec t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 Chi\u00eau N\u1ed9i ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u1ebft. Chi\u00eau N\u1ed9i \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i x\u00e9t. Chi\u00eau N\u1ed9i \u0111\u00e3 nh\u1eadn t\u1ed9i. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n cho r\u1eb1ng: \u201cChi\u00eau N\u1ed9i l\u00e0 m\u1ed9t t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng d\u00e2n man \u1edf n\u01a1i xa x\u00f4i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111em c\u1ea3 \u0111\u1ea5t \u0111ai xin n\u1ed9i thu\u1ed9c. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta th\u01b0\u01a1ng c\u00f3 l\u00f2ng n\u1ed9i ph\u1ee5, ban cho s\u1eafc l\u1ec7nh, trao cho quan t\u01b0\u1edbc, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng lo cung thu\u1eadn l\u1ea1i mang hai l\u00f2ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng [A N\u1ed7] v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5 l\u00e0 c\u00f3 m\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u1ea1i c\u00f2n d\u00e1m th\u1eeba nguy \u0111\u00f3n b\u1eaft, b\u1ea3o l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd b\u1ed9i b\u1ea1n n\u01b0\u1edbc ta m\u00e0 l\u1ea1i th\u1ebf \u00e0 ? Hu\u1ed1ng chi \u0111\u00e3 b\u1eaft l\u1ea1i \u0111em d\u00e2ng ri\u00eang cho n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u00f2ng, l\u01b0u l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i \u0111i l\u1ea1i sau n\u00e0y, b\u1ea3o kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ng\u1ea7m theo n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c m\u00e0 l\u1ea1i th\u1ebf \u00e0 ? Xem m\u1ed9t vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecf ngh\u0129a qu\u00ean \u00e2n l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u00e1ng t\u1ed9i ch\u1ebft r\u1ed3i. L\u1ea1i c\u00f2n ng\u0103n tr\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i s\u1ee9 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng. C\u00f9ng l\u00e0 nghe c\u00f3 m\u1ec7nh tri\u1ec7u, m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd tr\u1ed1n tr\u00e1nh, sau m\u1edbi ch\u1ecbu ra. M\u1ecdi vi\u1ec7c c\u00e0n d\u1ee1, t\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfm h\u1ebft, xin x\u1eed tr\u1ea3m quy\u1ebft, \u0111em \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ninh b\u00eau l\u00ean c\u00e2y cao. B\u1ecdn Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n Li\u00ean huy\u1ec7n l\u00e0 T\u1ea1o \u1ea5n, Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n X\u00f4i huy\u1ec7n l\u00e0 Chi\u00eau M\u00e3 N\u00e3 c\u00f9ng l\u00e0m \u00e1c v\u1edbi nhau, \u0111\u1ec1u xin tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n. C\u00f2n b\u1ecdn Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n v\u00e0 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 \u0110\u00f4ng B\u1ed3ng X\u1ea3, Phi\u1ebfm M\u00e3 X\u00e1n 12 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb Chi\u00eau N\u1ed9i b\u1eaft hi\u1ebfp ph\u1ea3i theo \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n tha cho, v\u1eabn cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169. V\u1ee3 con Chi\u00eau N\u1ed9i 15 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u tha g\u00f4ng xi\u1ec1ng, sai Ngh\u1ec7 An an tr\u00ed \u1edf t\u1ea5n Quy H\u1ee3p m\u00e0 qu\u1ea3n th\u00fac nghi\u00eam ng\u1eb7t. Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u1ea1i d\u00e2ng s\u00e1ch t\u1ecbch thu t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a Chi\u00eau N\u1ed9i l\u00ean. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cChi\u00eau N\u1ed9i xa \u1edf bi\u00ean thu\u1ef3, chuy\u00ean n\u1eafm uy l\u1ef1c, nh\u00e2n d\u00e2n b\u1ecb hi\u1ebfp ch\u1ebf, t\u00e0i s\u1ea3n b\u1ecb v\u01a1 v\u00e9t, nh\u1eefng c\u1ee7a c\u1ea3i n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u00e1u m\u1ee7 c\u1ee7a d\u00e2n c\u1ea3. N\u00ean&nbsp; hi\u1ec3u d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c d\u00e2n man m\u00e0 chia c\u1ea5p nh\u1eefng c\u1ee7a \u1ea5y cho. Duy v\u00e0ng ng\u1ecdc voi ng\u1ef1a kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ed3 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p th\u00ec sung c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i sai \u0111em t\u1ed9i tr\u1ea1ng c\u1ee7a Chi\u00eau N\u1ed9i b\u00e1o c\u00e1o cho c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ea5t m\u1edbi. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cChi\u00eau N\u1ed9i l\u00e0 m\u1ed9t t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng man \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho qu\u1ea3n nhi\u1ebfp vi\u1ec7c ph\u1ee7, th\u1ebf m\u00e0 d\u00e1m mang l\u00f2ng ph\u1ea3n tr\u1eafc, \u0111\u00f3n b\u1eaft Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng giao ri\u00eang cho n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, ng\u0103n tr\u1edf c\u00f4ng s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng cho v\u00e0o c\u00f5i. R\u1ed3i Ngh\u1ec7 An nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u01b0 \u0111\u00f2i \u0111\u1ebfn Kinh chi\u00eam c\u1eadn th\u00ec th\u00e1c c\u1edb ch\u1ea7n ch\u1edd. \u0110\u00e3 gi\u00e1ng d\u1ee5 nghi\u00eam tr\u00e1ch m\u00e0 c\u00f2n d\u00e1m tr\u1ed1n tr\u00e1nh ng\u1ea7m m\u01b0u ch\u1ed1ng l\u1ea1i, t\u1ef1 gi\u1eef c\u00f5i \u0111\u1ea5t, \u0111\u1ebfn l\u00fac k\u1ebf c\u00f9ng s\u1ee9c qu\u1eabn m\u1edbi ch\u1ecbu th\u00f2 \u0111\u1ea7u ra. M\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ed9i ngh\u1ecbch, x\u00e9t s\u1ef1 t\u00ecnh, chi\u1ebfu ph\u00e1p lu\u1eadt, t\u1ed9i kh\u00f4ng xi\u1ebft gi\u1ebft. C\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn T\u1ea1o \u1ea4n v\u00e0 Chi\u00eau M\u00e3 N\u00e3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y x\u1eed t\u1eed. C\u00f2n b\u1ecdn Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n v\u00e0 Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba \u0110\u00f4ng B\u1ed3ng X\u1ea3, Phi\u1ebfm M\u00e3 X\u00e1n b\u1ecb Chi\u00eau N\u1ed9i hi\u1ebfp ch\u1ebf th\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n r\u1ed9ng tha, v\u1eabn cho cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169. Nh\u00e2n ngh\u0129 c\u00e1c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n Bi\u00ean, L\u1ea1c Bi\u00ean, Tr\u1ea5n Nam \u1edf xa h\u1ebbo l\u00e1nh, th\u1ea5y Chi\u00eau N\u1ed9i ph\u1ea3i t\u1ed9i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a r\u00f5 l\u00fd do \u0111\u1eafc t\u1ed9i th\u1ebf n\u00e0o ho\u1eb7c sinh l\u00f2ng s\u1ee3 h\u00e3i. V\u1ea3 ch\u0103ng gi\u1ebft k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i l\u00e0 \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1eadp ph\u00e1p v\u1eabn l\u00e0 nh\u00e2n t\u1eeb. Nh\u01b0 Chi\u00eau N\u1ed9i g\u00e2y vi\u1ec7c tai v\u1ea1, th\u1ef1c t\u1ef1 n\u00f3 chu\u1ed1c l\u1ea5y, kh\u00f4ng can thi\u1ec7p g\u00ec \u0111\u1ebfn nh\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c ph\u1ee7. V\u1eady sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf \u1edf Ngh\u1ec7 An, H\u1ed3 V\u0103n Ch\u01b0\u01a1ng \u1edf Thanh Hoa \u0111em d\u1ee5 n\u00e0y hi\u1ec3n th\u1ecb cho nh\u1eefng quan ch\u1ee9c c\u00e1c ph\u1ee7 th\u1eadn tr\u1ecdng gi\u1eef ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng, cho nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, th\u1ec3 t\u1ea5t l\u00f2ng t\u1ed1t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh y\u00eau m\u1ebfn, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 s\u1ef1 v\u1ec7 C\u1ea9m y, v\u1eabn quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua th\u1ea5y Quang C\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ninh bi\u1ebft tu\u1ef3 c\u01a1 l\u1eadp m\u1eb9o, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c Chi\u00eau N\u1ed9i \u0111em v\u1ec1 c\u1eeda khuy\u1ebft, v\u1eabn th\u01b0\u1eddng khen n\u00ean trao cho ch\u1ee9c \u1ea5y. Quang C\u1ef1 b\u00e8n t\u00e2u c\u1eed Th\u1ed5 m\u1ee5c Qu\u1ea3ng huy\u1ec7n l\u00e0 Chi\u00eau Hu\u1ed1ng Kh\u00e2m Quy\u1ebft l\u00e0m Bang bi\u1ec7n vi\u1ec7c ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 nh\u1edd tay quen vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y cho.<\/p>\n\n\n\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u1ea5m gi\u1edbi trong c\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft \u1edf \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>1. H\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0111\u1ea3n, ng\u00e0y k\u1ef5, vua ng\u1ef1 l\u00e0m l\u1ec5, th\u00ec ph\u00e0m c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng c\u00f9ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 b\u1ed3i t\u1ebf v\u00e0 ch\u1ea5p s\u1ef1, \u0111\u1ec1u \u1edf ngo\u00e0i s\u00e0n g\u1ed7 hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda, \u0111\u1ed9i m\u0169 m\u1eb7c \u00e1o theo th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111i v\u00e0o. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em theo m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed thu\u1ed9c ph\u1ee7, c\u00f2n c\u00e1c t\u00f4i t\u1edb kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed9n v\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Ng\u00e0y l\u1ec5 k\u1ef5, c\u00e1c quan ch\u1ee9c b\u1ed3i t\u1ebf v\u00e0 ch\u1ea5p s\u1ef1 c\u00f3 m\u0169 \u00e1o th\u00ec theo th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111\u1ee9ng ch\u1ea7u. Ngo\u00e0i ra, nh\u00e2n vi\u00ean t\u00f4n th\u1ea5t c\u00f9ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o l\u1ea1y m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 l\u1ec5 ph\u1ee5c th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ee3i \u1edf ngo\u00e0i ban t\u1ea3 h\u1eefu, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec7n tr\u00f2 huy\u00ean n\u00e1o, \u0111\u1ee3i v\u00e0o s\u00e2n l\u1ea1y xong th\u00ec ra ngay.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7 c\u1ed7 b\u00e0n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u0129nh t\u00fac, ph\u1ea7n vi\u1ec7c b\u00e0y \u0111\u1eb7t xong th\u00ec \u0111i ra ngo\u00e0i \u0111\u1ee9ng ch\u1edd, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf hai b\u00ean gi\u1ea3i v\u0169. \u0110\u1ee3i l\u1ec5 xong th\u00ec tri\u1ec7t c\u1ed7, l\u1ea1i t\u0129nh t\u00fac l\u0129nh \u0111\u1ec7 ra.<\/p>\n\n\n\n<p>4. M\u1ed7i th\u00e1ng ng\u00e0y r\u1eb1m ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t d\u00e2ng h\u01b0\u01a1ng, ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u1eb7c \u0111\u1ed3 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u \u0111\u1ebfn chi\u00eam b\u00e1i, c\u0169ng ch\u1ec9 \u0111em theo m\u1ed9t vi\u00ean Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed.<\/p>\n\n\n\n<p>5. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u01a1ng ban \u1ee9ng tr\u1ef1c, c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i b\u00e0i s\u1eebng. \u1edf t\u1ea3 vu, h\u1eefu vu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed3 v\u1eadt g\u00ec, l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i qu\u00e9t d\u1ecdn cho s\u1ea1ch s\u1ebd.<\/p>\n\n\n\n<p>6. Hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch ngo\u00e0i c\u1eeda \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u00e0n g\u1ed7 ng\u0103n c\u1ea5m, ph\u00e0m quan ch\u1ee9c, l\u1ea1i d\u1ecbch, qu\u00e2n nh\u00e2n, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u00e0o trong s\u00e0n \u1ea5y. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean th\u1ee7 Ho\u00e0nh Phi\u1ebfm \u1edf tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh l\u00e0m th\u1ee7 Thu\u1eadn Phi\u1ebfm.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng: \u201cT\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng \u00e1n ph\u1ea1t b\u1ed5ng, ph\u00e0m hi\u1ec7n l\u00e0m ch\u1ee9c cao b\u1ed5ng nhi\u1ec1u m\u00e0 ph\u1ea3i ph\u1ea1t v\u00e0o l\u00fac ch\u1ee9c th\u1ea5p b\u1ed5ng \u00edt, th\u00ec \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u0129nh b\u1ed5ng, c\u1ee9 s\u1ed1 b\u1ed5ng nguy\u00ean ph\u1ea9m \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi s\u1ed1 b\u1ed5ng hi\u1ec7n l\u0129nh, theo t\u1eebng th\u00e1ng m\u00e0 chi\u1ebft tr\u1eeb, c\u00f2n th\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh. V\u1ea3 l\u1ea1i vi\u1ec7c ph\u1ea1t b\u1ed5ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 r\u0103n ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m nh\u1eb9, nay \u0111\u01b0\u1ee3c quan cao m\u00e0 b\u1ecb ph\u1ea1t v\u00e0o ch\u1ee9c th\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eeb theo nguy\u00ean b\u1ed5ng l\u00e0 \u0111\u00e3 h\u1eadu l\u1eafm r\u1ed3i, n\u1ebfu tr\u1eeb ch\u01b0a xong m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh s\u1ed1 b\u1ed5ng th\u1eeba th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 t\u1ecf t\u00edn l\u1ec7nh v\u00e0 nghi\u00eam ph\u00e9p c\u00f4ng ? V\u1eady xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng, c\u1ee9 l\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh, kh\u00f4ng c\u1ee9 n\u0103m th\u00e1ng, \u0111\u1ec1u chi\u1ebft tr\u1eeb cho h\u1ebft r\u1ed3i m\u1edbi cho chi\u1ebfu ph\u1ea9m l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i tr\u00ecnh h\u1ea1n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec7 \u00e1n. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ph\u00e0m nh\u1eefng \u00e1n c\u01b0\u1edbp \u00e1n m\u1ea1ng \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 11 th\u00ec \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn b\u1ed9. Ch\u1eadm th\u00ec b\u1ecb b\u00e1c. C\u00f2n c\u00e1c \u00e1n ki\u1ec7n c\u1ee7a \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn h\u1ed9 ch\u00ednh, nh\u01b0 tranh ki\u1ec7n v\u1ec1 \u0111i\u1ec1n th\u1ed5, kh\u00e1m tai n\u1ea1n v\u00e0 d\u00e2n xi\u00eau d\u1ea1t, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn h\u1ebft n\u0103m m\u1edbi \u0111\u1ec7. Vua d\u1ee5 b\u1eaft t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u00e1c \u00e1n ki\u1ec7n \u0111\u1ec1u l\u1ea5y th\u00e1ng 11 l\u00e0m h\u1ea1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ch\u1eadm.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea3 Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 gia h\u00e0m Tham tri l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i v\u00e0 th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, tr\u01b0\u1edbc \u1edf S\u01a1n Nam th\u1ea5t s\u00e1t v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ea5n, l\u1ea1i \u0103n tr\u1ed9m g\u1ea1o c\u00f4ng, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd vi\u1ec7c ph\u00e1t ra, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. B\u1ed9 L\u1ea1i th\u1ea5y r\u1eb1ng hai ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, h\u1ee3p l\u1ea1i l\u00e0 gi\u00e1ng 5 c\u1ea5p, theo l\u1ec7 t\u00e2u l\u00ean. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho gi\u00e1ng Thi\u00ean T\u1ea3i l\u00e0m Lang trung, \u0111eo gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, v\u1eabn Bi\u1ec7n l\u00fd Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, gi\u00e1ng Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111eo gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, v\u1eabn th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u00ean th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh quy\u1ec1n bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u, v\u00ec ng\u00e0y \u1edf tr\u1ea5n nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb l\u1ed7i gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn 7 c\u1ea5p, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gi\u00e1ng l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ecdi 3.500 bi\u1ec1n binh B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 2 sang n\u0103m \u0111\u1ebfn Kinh thao di\u1ec5n.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng: \u201cL\u1ea1ng S\u01a1n ti\u1ebfp gi\u00e1p n\u01b0\u1edbc Thanh, c\u1eeda \u1ea3i tr\u1ecdng y\u1ebfu c\u00f3 hai ch\u1ed7 l\u00e0 c\u1eeda Nam Quan v\u00e0 c\u1eeda Du Th\u00f4n, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ecba h\u1ea1t ch\u00e2u V\u0103n Uy\u00ean. N\u0103m \u0111\u1ea7u Gia Long c\u1ea5p cho m\u1ed9t \u1ea5n \u0111\u1ed3ng (kh\u1eafc \u201cV\u0103n Uy\u00ean ch\u00e2u th\u1ee7 hi\u1ec7u chi ch\u01b0\u01a1ng\u201d), ph\u00e0m v\u0103n th\u01b0 \u0111i l\u1ea1i th\u00ec ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef hai c\u1eeda \u1ea5y h\u1ed9i b\u00e0n m\u00e0 \u0111\u00f3ng \u1ea5n. Chi\u1ebfu quan \u1ea3i c\u00f9ng \u1ea5n tri\u1ec7n hai \u0111\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p nhau, xin \u0111\u1ed5i c\u1ea5p \u1ea5n kh\u00e1c \u0111\u1ec3 ch\u00ednh danh ngh\u0129a\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Vua sai H\u1eefu ty ch\u1ebf l\u1ea1i \u1ea5n ki\u1ec1m k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng \u201cV\u0103n Uy\u00ean t\u1ea5n kh\u1ea9u\u201d, \u201cDu Th\u00f4n t\u1ea5n kh\u1ea9u\u201d, m\u1ed7i t\u1ea5n m\u1ed9t c\u00e1i c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eafp \u0111\u00ea n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n \u1edf Kim S\u01a1n thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh (m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00ea nh\u1ecf ph\u00eda t\u00e2y d\u00e0i 435 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1eb7t r\u1ed9ng 3 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n r\u1ed9ng 7 th\u01b0\u1edbc, th\u00e2n cao 3 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00ea trung ph\u00eda nam, d\u00e0i 2.835 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1eb7t r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n cao 4 th\u01b0\u1edbc).<\/p>\n\n\n\n<p>Kim S\u01a1n \u0111\u1ea5t ti\u1ebfp b\u00e3i bi\u1ec3n cho n\u00ean \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u1ea5y \u0111\u1ec3 che ch\u1edf ngh\u1ec1 n\u00f4ng. Cho d\u00e2n \u1ea5y l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n 3 th\u00e1ng. \u0110\u00ea xong r\u1ed3i cho l\u00e0m t\u01b0 \u0111\u00ea, h\u1eb1ng n\u0103m do huy\u1ec7n vi\u00ean s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ed1c s\u1ee9c tu b\u1ed5. \u0110\u1eafp l\u1ea1i ba s\u1edf \u0111\u00ea m\u1edbi s\u00f4ng trung \u1edf B\u1eafc Ninh v\u00e0 S\u01a1n Nam. (M\u1ed9t s\u1edf \u1edf B\u1eafc Ninh, t\u1eeb x\u00e3 \u0110\u1ea9u H\u00e0n huy\u1ec7n Y\u00ean Phong \u0111\u1ebfn x\u00e3 C\u00f4 M\u1ec5 huy\u1ec7n V\u00f5 Gi\u00e0ng, d\u00e0i h\u01a1n 293 tr\u01b0\u1ee3ng; hai s\u1edf \u1edf S\u01a1n Nam, m\u1ed9t s\u1edf t\u1eeb x\u00e3 V\u00e2n L\u00e2m huy\u1ec7n Kim B\u1ea3ng \u0111\u1ebfn x\u00e3 Kim B\u1ea3ng, d\u00e0i h\u01a1n 379 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed9t s\u1edf t\u1eeb x\u00e3 Quang \u1ea5m, huy\u1ec7n Duy Ti\u00ean \u0111\u1ebfn x\u00e3 \u0110\u01b0\u1eddng \u1ea5m, d\u00e0i 310 tr\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ch\u00ednh bi\u00ean \u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 &#8211; quy\u1ec3n I Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Th\u00e1nh t\u1ed5, Th\u1ec3 Thi\u00ean X\u01b0\u01a1ng V\u1eadn Ch\u00ed Hi\u1ebfu Thu\u1ea7n \u0110\u1ee9c V\u0103n V\u0169 Minh \u0110o\u00e1n S\u00e1ng Thu\u1eadt \u0110\u1ea1i Th\u00e0nh H\u1eadu Tr\u1ea1ch Phong C\u00f4ng Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, t\u00ean hu\u00fd l\u00e0 Ki\u1ec3u \u6648, l\u1ea1i hu\u00fd l\u00e0 \u0110\u1ea3m \u81bd, sinh n\u0103m T\u00e2n h\u1ee3i &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2024\/09\/16\/chinh-bien-de-nhi-ky-thuc-luc-ve-thanh-to-nhan-hoang-de-minh-mang-quyen-01-63\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">Ch\u00ednh bi\u00ean &#8211; \u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Minh M\u1ea1ng &#8211; quy\u1ec3n 01 &#8211; 63<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[160],"tags":[],"class_list":["post-583","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-minh-mang-nam-thu-01-den-nam-thu-10-nam-1820-1829"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/583","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=583"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/583\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=583"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=583"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=583"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}